Sąd Okręgowy w Sieradzu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 454/21
Data wyroku: 2021-11-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Dorota Załęska
Słowa kluczowe: Świadczenia emerytalno-rentowe
Podstawa prawna: art. 136 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 454/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 listopada 2021 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Dorota Załęska
Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Krysiak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 listopada 2021 roku w Sieradzu
odwołaniaJ. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.
z dnia 23.07.2021 r. Nr(...)
w sprawieJ. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.

o niezrealizowaną rentę rodzinną

    zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeJ. K.prawo do niezrealizowanego świadczenia po zmarłejS. K..

Sygn. akt IV U 454/21

UZASADNIENIE
Decyzją z 23.07.2021r., ZUS II Oddział wŁ.odmówiłJ. K.prawa do niezrealizowanego świadczenia po zmarłej 3.07.2021r.S. K.z uwagi na to, żeJ. K.nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 136 ust. 1 ustawy emerytalnej oraz nie przedstawiła dokumentów potwierdzających, że zmarła pozostawała na jej utrzymaniu.
Nie podzielając powyższej decyzjiJ. K.złożyła odwołanie, wskazując, że decyzja nie jest zgodna ze stanem faktycznym.
W odpowiedzi na odwołanie ZUS wnosił o oddalenie odwołania z argumentacją jak w decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

S. K.,ur. (...), zmarła 3.07.2021r.J. K.jest wnuczkąS. K..S. K.była wdową, nie żyją także jej dzieci. Ostatnia wysokość rentyJ. K.wynosiła 2.200zł., płatność była do 10-tego każdego miesiąca. W-i miała upoważnienie do odbioru renty babci, świadczenie przynosił listonosz.S. K.cierpiała na zaburzenia o podłożu schizofrenicznym.
Od 4.12. - 15.12.2017,S. K.przebywała na Oddziale Psychiatrycznym wW.z rozpoznaniem otępienia bliżej nieokreślonego, majaczenia nałożonego na otępienia, migotania i trzepotania przedsionków, padaczki, niewydolności serca, stanu po ewakuacji krwiaka mózgu w 2012r.
W 2019r.S. K.przewróciła się i doznała urazu stawu biodrowego, złamania kości promieniowo-łokciowej, przebyła operację (jeden element mocowany bezcementowo, zamknięte nastawienie złamania bez wewnętrznej stabilizacji - kość promieniowo-łokciowa, endoproteza stawu biodrowego, założenie innego unieruchomienia gipsowego). Po operacji,S. K.była osobą leżącą. Z uwagi na stanS. K.po leczeniu operacyjnym w 2019r., wnioskodawczyni zorganizowała babci pobyt w prywatnym DPS wZ.i od 1.08.2019 – 3.07.2021,S. K.była podopieczną tej placówki. Na początku koszt pobytu wynosił 3200zł., od 1.03.2020r. - 3600zł., od 03.2021r. - 4000zł., z tym, że na własną prośbę, w-i otrzymała ulgę do kwoty 3800zł. Przez okres pobytu w DPS, rentaS. K.była przekazywana na konto placówki. Wnioskodawczyni ponosiła koszty opiekiS. K.w w.w placówce w następujących kwotach: od 1.08.2019 – 1.03.2020 w kwocie 1000zł. miesięcznie płatnej na konto DPS, od 1.03.2020 – 1.03.2021 w kwocie 1300zł. miesięcznie, od 1.03.2021 – 3.07.2021 w kwocie 1500zł. miesięcznie; wpłaty były dokonywane terminowo na konto placówki. Środki higieniczne i leki były zapewnione w ramach opłaty za pobyt. Wnioskodawczyni kupowała babci odzież, buty, bieliznę, kurtkę. Przed pobytem w DPS,S. K.mieszkała przez 5 lat u wnuczki.
Dwa dni po śmierciS. K., tj. 5.07.2021r. wnioskodawczyni zgłaszała ten fakt w ZUS, celem uzyskania informacji, czy ma prawo do niezrealizowanego świadczenia po babci. W ZUS otrzymała informację, że musi złożyć stosowny wniosek. W dniu 9.07.2021r. listonosz przyniósł wnioskodawczyni rentę i w tym dniu odwołująca przelała na konto DPS wyznaczoną kwotę 380zł. za 3 dni lipca - pobytu babci w DPS. Po otrzymaniu świadczenia rentowego, wn-i nie wiedziała co ma w tej sytuacji zrobić, więc udała się do ZUS. Chciała wtedy złożyć wniosek, o którym informowano ją wcześniej, jednak pracownik nie przyjął wniosku, z uwagi na to, że fizycznie otrzymała rentę. W dniu 19.07.2021r., wnioskodawczyni przelała na konto ZUS otrzymaną rentę w kwocie 2297,10zł. Tego samego dniaJ. K.złożyła w ZUS wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia, na co otrzymała decyzję odmowną 23.07.2021r.

    (zeznania wnioskodawczyni – na nagraniu CD 00:00:35 – 00:25:21 k. 19, zaświadczenie DPS z 3.08.2021r. k. 6, uwierzytelnione kserokopie odpisu skróconego: aktu urodzenia k. 5, aktu małżeństwa k. 7 – 8, aktu zgonu k. 9, wydruki przelewów bankowych z 9.07.2021r., 19.07.2021r. k. 15 – 16, okazane na rozprawie: 3 umowy zawarte z DPS wZ.; pierwsza umowa z 1.08.2019r. i aneksy do umowy o pobytS. K.w DPS wZ., karta informacyjna leczenia szpitalnego z pobytu od 4.12. - 15.12.2017,

    wypis ze szpitala z 1.08.2019r. – adnotacja w protokole k. 17v/akta sprawy; wniosek k. 69 - 70, decyzja k. 74/akta ZUS).

    Powyższy stan faktycznySąd Okręgowy ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego przed organem rentowym oraz w niniejszej sprawie. Okoliczności dotyczące pozostawaniaS. K.na utrzymaniu wnioskodawczyni, Sąd ustalił na podstawie zeznań wnioskodawczyni, którym w całości dał wiarę. Zeznania korelują także ze złożonymi przez odwołującą dokumentami dot. pobytu jej babci w DPS i dokumentami leczenia. W świetle materiału dowodowego, w ocenie Sądu zachodzą podstawy do przyznaniaJ. K.prawa do niezrealizowanego świadczenia po zmarłejS. K..

Sąd Okręgowy zważył:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 136 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz. U. 2018.1270 j.t.), w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenie określone ustawą, świadczenie należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi i dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.
Przepis ten reguluje sytuację prawną osób bliskich zainteresowanego, który zmarł po wniesieniu wniosku o świadczenie (tzw. niezrealizowane świadczenia). Niezbędnym warunkiem domagania się przez uprawnionych członków rodziny wypłaty świadczenia należnego po zmarłym uprawnionym jest uprzednie zgłoszenie przez niego wniosku o świadczenie (por. wyrok SN z 23.05.1997r., II UKN 77/97). Przepis ten dotyczy zatem tych zmarłych emerytów i rencistów, którzy jeszcze nie pobierali świadczeń, lecz przed śmiercią wystąpili z wnioskiem o emeryturę/rentę. Poza tym świadczenie należne po zmarłym uprawnionym do emerytury/renty wypłaca się innemu członkowi rodziny tylko wtedy, gdy spełnia on warunki do uzyskania renty rodzinnej (por. wyrok SA w Poznaniu z 10.09.1997r., III AUa 1/97) lub gdy zmarły pozostawał na utrzymaniu członka rodziny (wyrok SA w Łodzi z 17.01.1997r., III AUa 166/96).
Odmawiając wnioskodawczyni prawa do niezrealizowanego świadczenia po zmarłejS. K., organ rentowy argumentował, że wnioskodawczyni nie należy do kręgu osób wymienionych w art. 136 ust. 1 ustawy emerytalnej i nie przedstawiła dokumentów potwierdzających, że zmarła pozostawała na utrzymaniu odwołującej.
W ocenie Sądu, o ile wnioskodawczyni, jako wnuczka zmarłej nie należy do kręgu osób uprawnionych, o których mowa w art. 136 ustawy emerytalno – rentowej do renty rodzinnej po zmarłej, to spełniła warunek określony w ostatnim członie przepisu art. 136.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, pojęcie „pozostawania na utrzymaniu” ma ściśle materialne znaczenie, a miarą jego jest zapewnienie środków pieniężnych koniecznych do zaspokojenia usprawiedliwionych potrzeb osoby będącej na utrzymaniu (por. wyrok SA w Katowicach z 22.03.2011r., sygn. III AUa 2026/10). Za osoby pozostające na utrzymaniu innych członków rodziny w rozumieniu ww. przepisu uważa się osoby, które bądź to nie posiadają żadnych własnych świadczeń emerytalno-rentowych (gdyż dopiero wystąpiły z wnioskiem o nie), bądź też pobierają wprawdzie takie świadczenia, ale w najniższej wysokości przewidzianej ustawą, a koszt zaspokajania ich usprawiedliwionych potrzeb jest znacznie wyższy (por. wyrok SA we Wrocławiu z 11.07.2012r., sygn. III AUa 516/12). Zatem, niezbędne jest istnienie silnej ekonomicznej zależności od osoby utrzymującej (por. wyrok SA w Szczecinie z 21.05.2013r., sygn. III AUa 20/13).
W rozpoznawanej sprawie, w ocenie Sądu wysokość otrzymywanej przezS. K.renty rodzinnej po mężu 2200zł., bez wątpienia nie zapewniała jej zaspokojenia elementarnych potrzeb. Wynika to ze stanu zdrowia 86 letniejS. K., cierpiącej na zaburzenia o podłożu schizofrenicznym, rozpoznania bliżej nieokreślonego otępienia, niewydolności serca, stanu po ewakuacji krwiaka mózgu w 2012r., przebytego w 2019r. urazu stawu biodrowego, złamania kości promieniowo-łokciowej, po którymS. K.stała się osobą leżącą (mimo przebytej operacji), wymagającą bezwzględnie całodobowej opieki osób trzecich, opieki medycznej, zakupu leków, pampersów, odpowiedniego żywienia, ubrania, opłat za lokal. Faktem powszechnie znanym jest, że koszty z tego tytułu są znaczne, a ich wysokość potwierdzają także ustanowione koszty pobytuS. K.w DPS. Wysokość rentyS. K.bez wątpienia nie była w stanie zrekompensować w całości tych kosztów w stopniu zapewniającym egzystencję w ostatnich latach życia. RentaS. K.pokrywała koszty jej pobytu i opieki w DPS tylko w połowie, co z całą pewnością było niewystarczające. To oznacza żeS. K.była finansowo zależna od wnuczki jako jedynej, bliskiej jej osoby i to w znacznym stopniu. Gdyby nie ten udział finansowy wnioskodawczyni w zaspokojeniu wszak podstawowych potrzebS. K.( wyżej wymienionych),S. K.nie byłaby w stanie egzystować na poziomie odpowiadającym jej usprawiedliwionym potrzebom.
Z tych względów, na podstawieart. 477(
    14)§2 k.p.c.Sąd zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałJ. K.prawo do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłejS. K..