Sąd Rejonowy w Ciechanowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 560/21
Data wyroku: 2022-08-01 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt I C 560/21

UZASADNIENIE
W dniu 5 listopada 2021 r.E. K.wniosła pozew przeciwkoT. Ł., którym domagała się zasądzenia na swoją rzecz kwoty 31950,35 zł, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 30 października 2021 r. do dnia zapłaty. Powódka wnosiła ponadto o zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
PozwanaT. Ł.wnosiła o oddalenie powództwa oraz obciążenie powódkiE. K.kosztami procesu.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
S. M.posiadał w Polskim Banku Spółdzielczym wC.rachunki bankowe nr(...)oraz(...). ( bezsporne ).
W dniu 13 lutego 2015 r.S. M.udzieliłT. Ł.pełnomocnictwa w zakresie własnych rachunków bankowych prowadzonych w dacie udzielenia pełnomocnictwa i w przyszłości ( pełnomocnictwo k. 83 )
S. M.był od 2013 r. wdowcem. Zamieszkiwał z córkąE. K.i jej rodziną. Miał urządzone mieszkanie we wspólnie zajmowanym budynku mieszkalnym położonym na nieruchomości, stanowiącej własnośćE. K.( bezsporne ).
S. M.iT. Ł.pozostawali od kilku lat w stałym związku; wspólnie spędzali czas wC., wspólnie też wyjeżdżali na wycieczki, wypoczynek i do sanatorium. Zwykle spotykali się w miejscu zamieszkaniaT. Ł.lub w miejscach publicznych. NatomiastT. Ł.rzadko odwiedzała go w miejscu zamieszkania, gdyż odczuwała niechęć ze strony jego rodziny. Ostatni wspólny wyjazdS. M.iT. Ł.miał miejsce we wrześniu 2020 r. Wyjechali wówczas doB.. Gdy planowali powrót,E. K.zaproponowała, aby z uwagi na pandemię oraz ciążę jej córki, a jego wnuczki, nie wracał bezpośrednio do domu, żeby upewnić się, że podczas wyjazdu nie uległ zakażeniu wirusem(...)2. Po powrocie z wypoczynkuS. M.zatrzymał się w mieszkaniuT. Ł.. Źle się poczuł i został skierowany do szpitala wC., gdzie stwierdzono zakażenie wirusem(...)2. Został przewieziony do szpitala wP..T. Ł.została poddana kwarantannie do dnia 9 października 2020 r. ( decyzja k. 32, zeznania świadkówM. S.k. 71,B. K.k. 72,E. B.k. 72 – 73,A. C.k. 73,H. D.k. 73 – 74,A. R.k. 87 – 88, zeznania powódkiE. K.k. 89, zeznania pozwanejT. Ł.k. 89 - 91 ).
S. M.zmarł dnia 12 października 2020 r. godz. 7:40 w szpitalu wP.. Spadek poS. M.nabyła w całości córkaE. K.( akta I Ns 341/20 ).
W dniu 12 października 2020 r., po śmierciS. M.,T. Ł.wypłaciła łącznie kwotę 31950,35 zł w formie przelewu na własny rachunek bankowy ( bezsporne ).
Pismem z dnia 19 października 2021 r.E. K.wezwałaT. Ł.do zwrotu kwoty 31950,35 zł w terminie 7 dni od doręczenia wezwania. Wezwanie do zwrotu kwotyT. Ł.otrzymała najpóźniej dnia 26 października 2021 r. ( wezwanie k. 10, śledzenie przesyłki k. 11, zeznania pozwanejT. Ł.k. 89 – 91 ).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt sprawy I Ns 341/20, zebranych w sprawie dokumentów, zeznań świadków wskazanych powyżej, oraz częściowo zeznań powódkiE. K.i pozwanejT. Ł..
Wskazać należy, że powyższe dowody są w pełni wiarygodne. Sąd nie dał jedynie wiary zeznaniomE. K.co do faktu, że nie wiedziała o związku ojca z pozwanąT. Ł., choć okoliczność ta nie ma w zasadzie znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd nie dał również wiary zeznaniom pozwanejT. Ł.co do faktu, że dokonując w dniu 12 października 2020 r. przelewu łącznie kwoty 31950,35 zł z rachunków bankowychS. M.na własny korzystając z udzielonego jej w dniu 13 lutego 2015 r. pełnomocnictwa, wykonała jedynie polecenieS. M.. PozwanaT. Ł.wskazała, że było to ich rozliczenie z okresu pozostawania w związku i ponoszenia przez nią głównego ciężaru wspólnych wyjazdów. Wskazać należy, że świadekH. D.była obecna we wrześniu 2020 r. w mieszkaniu pozwanej kiedyS. M.prosił, żeby wzięła pieniądze z jego rachunku bankowego, wskazując, że miały być przeznaczone na jego leczenie.
Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu, powództwo zasługuje na uwzględnienie co do zasady.
Wskazać należy, że powódkaE. K.swoje żądanie zwrotu kwoty łącznie 31950,35 zł wywodzi z przepisów dotyczących zwrotu należności z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia.
Zgodnie zart. 405 kc, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze, a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości.
Dyspozycjaart. 405 kcwyznacza zatem trzy podstawowe przesłanki powstania roszczenia o zwrot wzbogacenia, a mianowicie wymaga się, aby:
1. doszło do wzbogacenia majątku jednej osoby, uzyskanego kosztem majątku innej osoby;
2. wzbogacenie i zubożenie pozostawały ze sobą w związku w tym rozumieniu, iż wzbogacenie jest wynikiem zubożenia, a zatem by miały wspólne źródło oraz
3. aby wzbogacenie nastąpiło bez podstawy prawnej.
Najważniejszą przesłanką bezpodstawnego wzbogacenia jest „brak podstawy prawnej” wzbogacenia. Zgodnie z powszechnie przyjętym poglądem, brak podstawy prawnej oznacza uzyskanie korzyści kosztem zubożonego, nieusprawiedliwione przez czynność prawną, przepis ustawy, orzeczenie sądu lub decyzję administracyjną; zasadniczym więc elementem oceny jest poszukiwanie usprawiedliwienia dla danego przesunięcia majątkowego czy szerzej – przysporzenia.
Kodeks cywilnyprzesądza, iż wzbogacenie musi mieć charakter majątkowy (verba legis: „uzyskał korzyść majątkową” ). Wzbogacenie zatem polegać może na nabyciu lub rozszerzeniu prawa albo zmniejszeniu pasywów albo powstrzymaniu powiększenia pasywów lub zmniejszenia aktywów; na nabyciu korzyści (lucrum emergens) albo uniknięciu straty (damnum cessans).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że powódkaE. K.wykazała, że nastąpiło wzbogacenie pozwanejT. K.jej kosztem, a nadto, że nastąpiło to bez podstawy prawnej.
Podkreślić należy, że nie było w niniejszej sprawie sporu co do kwestii dokonania przez pozwanąT. Ł.kwoty łącznie 31950,35 zł przelewu na własny rachunek bankowy na podstawie pełnomocnictwa udzielonego jej przezS. M.w dniu 13 lutego 2015 r. w zakresie dyspozycji na jego rachunkach bankowych prowadzonych przez Polski Bank Spółdzielczy wC.. Bezspornym jest również, iż pozwanaT. Ł.wydała dyspozycję przelewu środków finansowych w dniu 12 października 2020 r., po śmierciS. M.. Nie ma jednakże znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczność, czy w chwili składania dyspozycji w banku miała świadomość, żeS. M.nie żyje. Wskazać jednak należy, że - ocenie Sądu - brak jest podstaw do przyjęcia – jak twierdzi pozwanaT. Ł.– że kwoty te stanowiły swoiste rozliczenie pomiędzyS. M.aT. Ł.za okres pozostawania w związku z tytułu wspólnych wyjazdów. PozwanaT. Ł.nie złożyła w tym zakresie jakiegoś szczegółowego rozliczenia, a jej dyspozycja objęła wszelkie środki finansowe zgromadzone przezS. M.na rachunkach bankowych. Podkreślić należy, na co wskazała świadekH. D., obecna przy rozmowie pozwanejT. Ł.zeS. M., że te pieniądze miały być przeznaczone na jego leczenie.
Nie mają również znaczenia podnoszone przez pozwanąT. Ł.okoliczności dotyczące stosunków osobistych pomiędzy powódkąE. K.a jej ojcemS. M.i w związku z tym nie mogą stanowić podstawy oddalenia powództwa w stosunku do pozwanej jako sprzecznego z zasadami współżycia społecznego w rozumieniuart. 5 kc.
Odnosząc się do kwestii udzielonego przezS. M.pełnomocnictwa pozwanejT. Ł.wskazać należy, że zgodnie zart. 101 § 2 kc, pełnomocnictwo wygasa ze śmiercią mocodawcy lub pełnomocnika, chyba że w pełnomocnictwie inaczej zastrzeżono z przyczyn uzasadnionych treścią stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa. Niewątpliwie, pełnomocnictwo, którym w dniu 12 października 2020 r. posłużyła się w banku pozwanaT. Ł., wygasło tego dnia, jednakże w godzinach wcześniejszych niż złożono polecenie przelewu, gdyżS. M.zmarł o godzinie 7:40, a zatem przed otwarciem banku.
Bezspornym jest w niniejszej sprawie, że spadkobiercąS. M.jest powódkaE. K.. Nie ma znaczenia w jakiej dacie zostało wydane postanowienie w zakresie stwierdzenia nabycia spadku poS. M.w sprawie I Ns 341/20, gdyż zgodnie z§ 1 artykułu 922 kc, prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób stosownie do przepisówkodeksu cywilnego. Stosownie doart. 924 kc, spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, zaś zgodnie zart. 925 kc, spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Oznacza to zatem, że powódkaE. K.nabyła spadek w mocy sprawa z chwilą śmierci swojego ojcaS. M.. Przelanie pieniędzy z rachunku bankowegoS. M.przez pozwanąT. Ł.nastąpiło więc z naruszeniem interesów jego spadkobiercy tj.E. K.i bez podstawy prawnej, bowiem w chwili składania dyspozycji w banku, pełnomocnictwo już wygasło. W postanowieniu z dnia 21 stycznia 2015 r. w sprawie IV CSK 252/14 Sąd Najwyższy podkreślił, że nie można przyjmować, żeart. 101 § 2 kcprzedłuża zdolność prawną mocodawcy i przyznaje mu ją także po śmierci, pozwalając pełnomocnikowi działać w sytuacjach określonych w tym przepisie w jego imieniu i za skutkiem dla niego. Znaczenie tego przepisu wyraża się jedynie w tym, że w określonych w nim sytuacjach pełnomocnik może działać w imieniu spadkobierców zmarłego mocodawcy. Pełnomocnikowi działającemu na podstawie upoważnienia udzielonego przez mocodawcę przed śmiercią nie wolno wykonywać czynności naruszających interesy jednego ze spadkobierców. Istnienie stosunku prawnego będącego podstawą pełnomocnictwa może uzasadniać działanie pełnomocnika jedynie w imieniu spadkobierców zmarłego mocodawcy (art. 101 § 2 kc).
W związku z powyższym Sąd uwzględnił roszczenie powódkiE. K.i zasądził na jej rzecz od pozwanejT. Ł.kwotę 31950,35 zł.
Odnosząc się do kwestii odsetek ustawowych za opóźnienie od tej kwoty Sąd miał na uwadze, że zobowiązanie do zwrotu świadczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia ma charakter bezterminowy. Oznacza to, że termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie zart. 455 kca więc niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez zubożonego ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2004 r. w sprawie V CK 461/03 ).
PowódkaE. K.wnosiła o zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 30 października 2021 r.
Jak wskazano powyżej, powódka wezwała pozwaną do zwrotu kwoty 31950,35 zł pismem z dnia 19 października 2021 r. Z wydruku śledzenia przesyłki wynika, że przesyłkę doręczono dnia 22 października 2021 r., co uzasadnia stanowisko powódki w zakresie terminu żądania odsetek. PozwanaT. Ł.kategorycznie zaprzeczyła doręczeniu korespondencji w tym dniu, wskazując, że nastąpiło to po jej powrocie z sanatorium, co miało miejsce w dniu 24 października 2021 r., w dniu następnym lub dwa dni później, co uzasadnia przyjęcie, na pewno przesyłka została jej doręczona w dniu 26 października 2021 r. Z wydruku śledzenia przesyłki wynika, że doręczenie nastąpiło za pośrednictwem(...)z podpisem, powódka nie przedstawiła jednakże wydruku potwierdzenia odbioru zaopatrzonego w podpis pozwanej, co wykluczyłoby wątpliwości w tym zakresie. Termin siedmiodniowy liczony od dnia 26 października 2021 r. upływał zatem 2 listopada 2021 r. co uzasadnia zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 31950,35 zł od dnia 3 listopada 2021 r., oraz oddalenie powództwa w pozostałym zakresie tj. co do żądania zapłaty odsetek za okres od dnia 30 października 2021 r. do dnia 2 listopada 2021 r. ( ( 4 dni ).
O kosztach procesu Sąd orzekł stosownie doart. 100 zd. 2 kpc, zgodnie z którym Sąd może włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania. W związku z tym Sąd zasądził od pozwanejT. K.na rzecz powódkiE. K.tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę 5215,00 zł w tym kwotę 1598,00 zł tytułem zwrotu opłaty sądowej od pozwu oraz 3617,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa, przy uwzględnieniu wskazanej wartości przedmiotu sporu oraz przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie ( § 2 pkt 5 ) rozporządzenia ).