Sąd Okręgowy w Lublinie
XI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: XI Ka 853/21
Data wyroku: 2021-11-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Sędzia Artur Achrymowicz

Sygn. aktXI Ka 853/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 listopada 2021 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie XI Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący Sędzia Artur Achrymowicz
Protokolant Marta Kańska
przy udziale Prokuratora Moniki Popławskiej-Pietroniuk
po rozpoznaniu dnia 16 listopada 2021 roku
sprawyA. K.,córkiZ.iM.zd.R.,urodzonej (...)wP.
oskarżonego zart. 284 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Puławach z dnia 8 czerwca 2021 roku sygn. akt II K 1012/19
I Przyjmując, iż przedmiotem czynu była kwota 14.000 złotych, uzyskana ze sprzedaży pojazdu należącego do majątku wspólnego oskarżonej i pokrzywdzonego, a odpowiadająca jego udziałowi we wspólności ustawowej, uchyla zaskarżony wyrok i na podstawieart. 17 § 1 pkt 3 K.p.k.postępowanie umarza.
II Wydatkami postępowania obciąża Skarb Państwa.

Artur Achrymowicz

UZASADNIENIE

Sygnatura akt

XI Ka 853/21

Liczba załączników

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Puławach sygn. II K 1012/19 z dn. 8.6.2021 r.

1.2. Podmiot wnoszący apelację

obrońca

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

na korzyść

w całości

1.3.2. Podniesione zarzuty

1.

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

2.

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych

1.4. Wnioski

☐

Uchylenie

☒

Zmiana

2
STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

2.1.

Obrazyart. 4i art.K.p.k.przez wadliwą ocenę dowodów i pominięcie okoliczności korzystnych dla oskarżonej

częściowo zasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Jakkolwiek:

1
zarzut razi wręcz poziomem ogólnikowości;

2
powołanie w nimart. 7 K.p.k.jest nieporozumieniem w sytuacji, gdy Skarżący nie tylko nie wykazał, ale nawet nie wskazał jakie konkretnie spośród reguł określonych wart. 7 K.p.k.(praw logiki, zasad doświadczenia lub wiedzy) Sąd I instancji naruszył, a tym bardziej w jaki sposób, a w efekcie którym dowodom niesłusznie dał wiarę albo jej odmówił;

3
argumentacja uzasadnienia apelacji odnosząca się do oddalenia wniosku o przesłuchanie świadków jest bezprzedmiotowa, skoro zarzut tej kwestii, tj. obrazyart. 170 § 1 K.p.k.nie obejmuje;

to sam zarzut jest o tyle trafny, że Sąd Rejonowy, choć prawidłowo ustalił związek małżeński oskarżonej i pokrzywdzonego, to co najmniej nie docenił jego prawnych konsekwencji i ich następstw w zakresie uprawnień do dysponowania majątkiem wspólnym.
Otóż w myślart. 36 § 2.zd. 1 k.r.o.każdy z małżonków może samodzielnie zarządzać majątkiem wspólnym, zaś wyłączenia przewidziane wart. 37 § 1 k.r.o.wspólnego auta nie dotyczą. Nawet formalny sprzeciw (co w sprawie niniejszej nie miało miejsca) nie czyniłby dokonanego przez oskarżoną rozporządzenia bezprawnym, a jedynie (o ile zaistniałaby przesłanka zart. 361§ 2. k.r.o.) mógłby wywierać skutki w stosunku do nabywcy.
Możliwość wystąpienia różnic zdań, czy wręcz sporów między małżonkami co do sposobu zadysponowania składnikiem majątkowym jest oczywistością, lecz ich zaistnienie nie sprawia, że działanie jednego z nich staje się bezprawne, a tym bardziej stanowi przestępstwo (dał temu wyraz ustawodawca właśnie poprzez wprowadzenie wart. 361k.r.o.ww. instytucji sprzeciwu).
Przywłaszczenie może natomiast – co miało miesiące w sprawie niniejszej – dotyczyć zatrzymanej części uzyskanej kwoty, odpowiadającej udziałowi drugiego z małżonków.
Teoretycznie kwota uzyskana ze sprzedaży składnika majątku wspólnego wchodzi co prawda w skład ustawowej wspólności. Jeśli jednak współmałżonek dysponuje nią w taki sposób, że wyraźnie pozbawia drugiego małżonka możliwości korzystania z tej części majątku, w szczególności, gdy odnosi korzyść, gdyż środki te wedle własnego uznania i na własne cele wydaje lub – jak oskarżona – lokuje w taki sposób, że stają się niedostępne dla kogokolwiek innego (np. na odrębnym koncie bankowym), to de facto, nie wchodzą one w skład majątku wspólnego, lecz drugiemu małżonkowi pozostaje jedynie roszczenie, którego ewentualna realizacja jest zdarzeniem przyszłym i niepewnym i w tego rodzaju realiach, jak w sprawie niniejszej, winna być traktowana w kategoriach naprawienia szkody1.
W tej kwestii w pełni trafne jest stanowisko Sądu Rejonowego wyrażone w 3. zdaniu poświęconym ocenie wyjaśnień oskarżonej (uzasadnienie zaskarżonego wyroku na k. 211).

Wniosek

O zmianę wyroku przez uniewinnienie.

niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Nawet uwzględnienie ww. okoliczności nie znosi bezprawności działania w zakresie zadysponowania przez oskarżoną całością kwoty uzyskanej ze sprzedaży pojazdu.

2.2.

Błędnego ustalenia:

1
działania w celu osiągnięcia korzyści majątkowej;

2
przyczyn sprzedaży auta;

3
zachowania pokrzywdzonego (wcześniejszego przelania przez niego na swe konto wspólnych środków);

4
działania oskarżonej na szkodę pokrzywdzonego;

5
zamiaru wyłączenia środków ze sprzedaży z majątku wspólnego.

częściowo zasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzut, choć chaotycznie sformułowany (myśl zawarta w pkt. 1, 4 i 5 jest w istocie tożsama – sprowadza się do poglądu o braku winy, zaś w tej kwestii aktualna pozostaje argumentacja wyrażona uprzednio w sekcji 2.2.1. niniejszego uzasadnienia), o ile dotyka wymowy dowodów dot. zwłaszcza kwestii „rozliczeń” małżonków, jest częściowo zasadny.
Oskarżona zbyła samochód za 28.000 złotych i brak podstaw, by ustalić, że świadomie, a zwłaszcza celowo (np. żeby dokuczyć mężowi), zaniżyła cenę. Notabene działałaby wówczas na własną szkodę. O tym, że tego nie uczyniła, świadczą zaś dobitnie złożone na rozprawie zeznania nabywcy, który poniósłszy koszty usunięcia usterek samochodu, oświadczył, że gdyby wcześniej zdawał sobie z ich skali sprawę, nie kupiłby samochodu nawet za tę cenę.
Z drugiej strony oczywistym jest, że każda wycena dokonywana przez biegłego, zwłaszcza ex post, z istoty swej jest szacunkowa. Jeśli zaś, jak w sprawie niniejszej, nie dotyczy konkretnego przedmiotu, gdyż biegły nie badał sprzedanego pojazdu, to ma charakter wręcz abstrakcyjny.
W tym stanie rzeczy ustalenia winny odpowiadać rzeczywistemu przebiegowi dokonanej przez oskarżoną czynności, tj. treści umowy sprzedaży.
Z kolei okoliczności podniesione w pkt. 2 i 3 zarzutu nie ekskulpują oskarżonej ani nie znoszą bezprawności jej działania.

Wniosek

O zmianę wyroku przez uniewinnienie.

niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wskazane wyżej okoliczności nie wyłączają bezprawności ani zamiaru oskarżonej.

3

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

3.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

3.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

3.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej

Oskarżona i pokrzywdzony pozostawali w nasilonym sporze małżeńskim, dotyczącym m.in. kwestii majątkowych i na tym tle oskarżona działała niewątpliwie na szkodę małżonka. Społeczna szkodliwość jej działania była jednak na tyle niewielka, że czyn ten – stosownie doart. 1 § 2 k.k.– nie stanowi przestępstwa.
Zważyć zwłaszcza należy, iż działanie jej dotyczyło w rzeczywistości kwoty kilkakrotnie niższej niż wskazana w zarzucie aktu oskarżenia, a było niejako (bezprawną co prawda i zawinioną) reakcją na wcześniejsze zachowanie męża, polegające na zadysponowaniu w analogiczny sposób środkami wspólnymi w kwocie około 17.000 złotych (przelew na własne konto, a następnie odmowa zwrotu pieniędzy co najmniej2 do czasu ustanowienia rozdzielności majątkowej).
Stygmatyzacja oskarżonej (a konsekwentnie, dla zachowania sprawiedliwości, zapewne w przyszłości także aktualnego pokrzywdzonego, w toczącym się przeciw niemu postępowaniu), która zresztą w międzyczasie (notabene w przeciwieństwie doT. M.) naprawiła szkodę, nie jest też niewątpliwie – zważywszy jej dotychczasową drogę życiową – konieczna.

4

Koszty Procesu

Punkt

Przytoczyć okoliczności

II

Art. 632 pkt 2 K.p.k.w zw. zart. 634 K.p.k.stanowi, iż w razie umorzenia postępowania wydatki ponosi Skarb Państwa.

5

PODPIS

Artur Achrymowicz

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Skazanie

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

1Odmienne rozumowanie, tj. przyjęcie, że skoro kwota uzyskana ze sprzedaży, na zasadzie surogacji, wchodzić winna w skład majątku wspólnego, czyli teoretycznie nie doznaje on uszczerbku, to nie może być mowy o jej przywłaszczeniu, zastosowane konsekwentnie w ramach sytemu prawa karnego, prowadziłoby do zgoła absurdalnego wniosku, iż np. złodziej nie popełnia przestępstwa, gdyż nie pozbawia przecież pokrzywdzonego prawa własności skradzionej rzeczy.
2 Sformułowanie T.M.„jestem w stanie” zawarte – co przyznał na rozprawie odwoławczej – w jego wyjaśnieniach w sprawie PR 1 Ds. 1023.2020 nie stanowi przyrzeczenia ani obietnicy, a jedynie wskazuje na taką możliwość, jednak bez gwarancji jej realizacji.