Sąd Okręgowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 487/19
Data wyroku: 2021-03-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Kieć
Słowa kluczowe: Uznanie czynności za bezskuteczną
Podstawa prawna: art. 134 pr. upadłościowego

Sygn. akt:I C 487/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 marca 2021 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Andrzej Kieć

Protokolant:

Sandra Bień

po rozpoznaniu w dniu 9 marca 2021 roku w Gliwicach
sprawy z powództwa Syndyka Masy UpadłościA. S.C.
przeciwkoR. C.,M. C.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną i wydanie

1
nakazuje pozwanymR. C.iM. C.wydać powodowi do masy upadłości nieruchomość położoną wL., objętą księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Gliwicach numer(...), składającą się z działek gruntu o numerach(...)o łącznej powierzchni(...)ha, będącej przedmiotem czynności prawnej w postaci umowy darowizny z dnia 5 października 2017 roku zawartej pomiędzyA. C.aM. C.iR. C.w formie aktu notarialnego Rep.(...)(...)przed notariuszemK. Ż.w Kancelarii Notarialnej wK.;

2
oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3
koszty pomiędzy stronami znosi;

4
kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.

SSO Andrzej Kieć
Sygn. akt I C 487/19

UZASADNIENIE
Powód Syndyk Masy UpadłościA. C.(C.) wniósł – po sprecyzowaniu żądania - o ustalenie bezskuteczności w stosunku do masy upadłości czynności prawnej dokonanej przez upadłegoA. C.w dniu 5.10.2017r polegającej na bezpłatnym rozporządzeniu na rzecz pozwanychM. C.iR. C., swoich rodziców, nieruchomością położoną wL., objętejksięgą wieczystą nr (...)oraz o wydanie tej nieruchomości do masy upadłości (k.3, 68, 75). Nadto wniósł o zasądzenie kosztów procesu.
W uzasadnieniu powód wskazał, iż wyżej opisanych roszczeń dochodzi na podstawieart. 127 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe i naprawcze. W okresie roku przed złożeniem wniosku o ogłoszenie upadłości, w dniu 5 października 2017 roku, upadły rozporządził bezpłatnie swym majątkiem na rzecz rodziców a czynność ta jest bezskuteczna wobec masy upadłości.
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. (k.29).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Dnia 5 października 2017 rokuA. C.zawarł ze swoimi rodzicamiM.iR. C.umowę darowizny nieruchomości zabudowanej budynkiem mieszkalnym i budynkami gospodarczymi, położoną wL., objętejksięgą wieczystą nr (...). W umowie strony określiły wartość darowizny na kwotę 1.155.000 zł. W dacie umowy nieruchomość obciążona była hipoteką na rzecz(...)wW.na kwotę 856.700 zł, zabezpieczającą spłatę kredytu.
W dniu 20 marca 2018r do Sądu Rejonowego w Gliwicach wpłynął wniosek o ogłoszenie upadłościA. C., prowadzącego działalność gospodarczą. Dnia 5 października 2018 roku Sąd Rejonowy w Gliwicach ogłosił upadłośćA. C..
Pozwani byli w przeszłości właścicielami spornej nieruchomości, zanim darowali ją synowiA. C.. Zamieszkiwali oni przez cały czas na tej nieruchomości. Ponownie stali się właścicielami nieruchomości wskutek darowizny uczynionej przez syna w dniu 17.10.2017r.A. C.prowadził działalność gospodarczą, zaciągał kredyty. Miał problemy finansowe, nie informował jednak rodziców szczegółowo o ich skali. Pozwani wiedzieli, iż syn posiada kredyt hipoteczny. Syn pozwanych miał problemy małżeńskie; okoliczność ta według pozwanej miała wpływ na dokonanie przez niego darowizny na rzecz rodziców. Pozwani ponosili opłaty związane z domem, w tym podatki od nieruchomości, gdyż syn miał problemy finansowe.
(dowody: postanowienia SR Gliwice k. 6, umowa z 5.10.2017 r k. 7-8, przesłuchanie pozwanych k.75-78).
Powyższych ustaleń faktycznych Sąd dokonał na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego. Wiarę dowodom z dokumentów sąd dał albowiem ich prawdziwość nie została zaprzeczona. Wiarę dowodom z zeznań pozwanych w przyjętym zakresie sąd dał albowiem były zgodne a przez to wiarygodne.
Sąd pominął dowód z zeznań świadkaA. C.(k.58) na zasadzieart. 235 (2) par. 1 pkt 2 i 5 kpcalbowiem dowód nie był istotny w świetle zgłoszonego roszczenia opartego naart. 127 ust.1 prawa upadłościowego(teza dowodowa k.29), zgłoszenie dowodu zmierzało do przedłużenia postępowania (wniosek dowodowy był przy tym spóźniony; został zgłoszony na rozprawie w dniu 14.11.2019r, w sytuacji gdy strona pozwana, pomimo zobowiązania, nie złożyła odpowiedzi na pozew i wniosków dowodowych w zakreślonym terminie (k.12,22).
Sąd zważył:
Zgodnie z art. 127 ust. 1, 132 ust. 1 oraz art. 134 ust. 1 ustawy z 28 lutego 2003 roku Prawo upadłościowe, bezskuteczne w stosunku do masy upadłości są czynności prawne dokonane przez upadłego w ciągu roku przed dniem złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości, którymi rozporządził on swoim majątkiem, jeżeli dokonane zostały nieodpłatnie albo odpłatnie, ale wartość świadczenia upadłego przewyższa w rażącym stopniu wartość świadczenia otrzymanego przez upadłego lub zastrzeżonego dla upadłego lub dla osoby trzeciej. Jeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa lub została uznana za bezskuteczną, to, co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło, podlega przekazaniu do masy upadłości, a jeżeli przekazanie w naturze jest niemożliwe, do masy upadłości wpłaca się równowartość w pieniądzu. Powództwo może wytoczyć syndyk.
Przeprowadzone postepowanie dowodowe wykazało zasadność żądania powoda określonego w pozwie w oparciu o art. 127 ust. 1 w/w ustawy.
Sporna umowa darowizny z dnia 5.10.2017 r została zawarta w ciągu roku przed dniem złożenia przez wniosku o ogłoszenie upadłościA. C.. Nie budzi wątpliwości fakt dokonania przysporzenia pod tytułem darmym.
W ocenie Sądu strona powodowa wykazała, iż doszło do zaistnienia przesłanek określonych wart. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego. Wskutek darowizny nieruchomości dokonanej w ciągu roku przed dniem ogłoszenia upadłości,A. C.rozporządził nieodpłatnie majątkiem, uszczuplając wartość masy upadłościowej a w konsekwencji działając na szkodę wierzycieli.
Ochrona masy upadłości przed czynnościami dłużnika wynikająca zart. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego, w przeciwieństwie do skargi pauliańskiej (art. 527 k. c.i nast.), nie jest zależna od tego czy dłużnik działał w celu pokrzywdzenia wierzycieli. Świadomość pozwanych co do tego czy sporna czynność prawna była ukierunkowana na pokrzywdzenie dłużników, nie mieści się w przesłankach zastosowaniaart. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego. Ochrona masy upadłości przed czynnościami dłużnika nie jest zależna od wykazania, że czynność dłużnika miała na celu pokrzywdzenie wierzycieli. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 15 maja 2019r, I Aga 230/18, LEX nr 2725032, wyrok SN z dnia 3 października 2007r, IV CSK 184/07, OSNC 2008/12/142). Wart. 131 Prawa upadłościowegozostała ustanowiona zasada subsydiarnego stosowania przepisówart. 527-534 k.c; w takim więc zakresie, w jakim stan faktyczny sprawy unormowany jest w przepisachprawa upadłościowego, nie stosuje się przepisówart. 527-534 kc.(por. wyrok SN z dnia 12 stycznia 2012r, IV CSK 273/11, LEX nr 1131119). W niniejszej sprawie zostały wykazane przesłanki określone wart. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego, nie mają więc zastosowania przepisykodeksu cywilnegoo ochronie wierzyciela w przypadku niewypłacalności dłużnika.
Uwzględnienie roszczenia dochodzonego na podstawie art. 127 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, znajduje potwierdzenie w orzeczeniu sądowym o charakterze deklaratywnym (następuje z mocy prawa), w opozycji do konstytutywnego rozstrzygnięcia wydawanego na podstawie przepisykodeksu cywilnegoo ochronie wierzyciela w przypadku niewypłacalności dłużnika.
Powód Syndyk Masy UpadłościA. C.(C.) wniósł – po sprecyzowaniu żądania - o ustalenie bezskuteczności w stosunku do masy upadłości czynności prawnej dokonanej przez upadłegoA. C.w dniu 5.10.2017r polegającej na bezpłatnym rozporządzeniu na rzecz pozwanychM. C.iR. C., swoich rodziców, nieruchomością położoną wL., objętejksięgą wieczystą nr (...)oraz o wydanie tej nieruchomości do masy upadłości (k.3, 68, 75).
Pierwsze z tych żądań sąd uznał za niezasadne. Powód nie posiada bowiem w takim żądaniu ustalenia interesu prawnego (art. 189 kpc). Żądanie ustalenia bezskuteczności czynności prawnej, przewidziane w przepisachPrawa upadłościowego, jest co do zasady niedopuszczalne, jeżeli w konkretnej sytuacji możliwe jest wytoczenie powództwa o świadczenie – jeżeli możliwe jest dochodzenie roszczenia na podstawieart. 134 Prawa upadłościowego. (por. postanowienie SN z dnia 15 marca 2013r, IV CSK 288/12, LEX nr 2153464, wyrok SN z dnia 16 kwietnia 2010r, IV CSK 453/09, LEX nr 578163). Badanie zaistnienia warunków określonych w art. 127 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe dokonywane jest natomiast przesłankowo, przy ocenie roszczenia zart. 134 Prawa upadłościowego.
W pełni zasadne było drugie z roszczeń tj żądanie wydania nieruchomości do masy upadłości. Zgodnie z art. 134 ust. 1 ustawy Prawo upadłościowe, jeżeli czynność upadłego jest bezskuteczna z mocy prawa lub została uznana za bezskuteczną, to, co wskutek tej czynności ubyło z majątku upadłego lub do niego nie weszło, podlega przekazaniu do masy upadłości (…). Powód wykazał, że umowa darowizny z dnia 5.10.2017r jest bezskuteczna w stosunku do masy upadłości (art. 127 ust. 1 prawa upadłościowego), zatem przysługuje mu żądanie wydania do masy upadłości majątku będącego przedmiotem tej czynności. Po przekazaniu do masy upadłości spornej nieruchomości, wierzyciele będą mieć możliwość zaspokojenia swoich roszczeń z tego majątku. Skutek wyroku orzekającego bezskuteczność względną jest ściśle egzekucyjny: można prowadzić egzekucję, mimo, że rzecz lub prawo, które zostało z pokrzywdzeniem wierzyciela przeniesione na osobę trzecią formalnie pozostaje własnością tej osoby. (por. wyrok SN z dnia 6 września 2013r, V CSK 454/12, LEX nr 1402682). Brak upadku skutku rzeczowego między stronami umowy uznanej za bezskuteczną powoduje, że przewidziany wart. 134 Prawa upadłościowegopowrót do masy upadłości nie oznacza, że po stronie syndyka powstaje roszczenie o zobowiązanie nabywcy do złożenia woli o zwrotnym przeniesieniu własności. Przekazanie do masy upadłości oznacza tu więc powinność nabywcy zwrotu w naturze, a w razie sporu, powstanie po stronie syndyka roszczenia procesowego o wydanie rzeczy, które z masy ubyły – celem umożliwienia zaspokojenia z tak powiększonej masy upadłości wszystkich wierzycieli. (por. wyrok SN z dnia 6 września 2013r, V CSK 454/12, LEX nr 1402682).
W ocenie Sądu strona powodowa wykazała, iż doszło do zaistnienia przesłanek określonych wart. 127 ust. 1 Prawa upadłościowego, skutkiem czego zasadne było powództwo oparte na art. 134 ust. 1 tej ustawy.
Biorąc wszystko powyższe pod uwagę, na podstawie tych przepisów, orzeczono jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na zasadzieart. 100 kpc, uwzględniając wynik procesu.
SSO Andrzej Kieć