Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 440/20
Data wyroku: 2022-05-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Stachurska, sędzia Agnieszka Stachurska
Słowa kluczowe: Wysokość świadczenia
Podstawa prawna: art. 7 ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, art. 1-2 ustawy o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji, art. 477^14^ § 2 kpc

Sygn. akt VII U 440/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 maja 2022 roku
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 9 maja 2022 roku w Warszawie
sprawyZ. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o świadczenie uzupełniające dla osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji
na skutek odwołaniaZ. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 28 lutego 2020r., znak:(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznajeZ. W.świadczenie uzupełniające dla osoby niezdolnej do samodzielnej egzystencji począwszy od 30 grudnia 2019 roku na stałe.

sędzia Agnieszka Stachurska

UZASADNIENIE

Z. W.w dniu 11 marca 2020r. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 28 lutego 2020r., znak:(...), w przedmiocie odmowy prawa do świadczenia uzupełniającego. Uzasadniła je tym, że jest osobą samotną, a jej stan zdrowia uniemożliwia wykonywanie czynności związanych z wysiłkiem fizycznym, jak sprzątanie czy część czynności związanych z dbaniem o higienę osobistą, w związku z czym musi je zlecać odpłatnie innym osobom. Ponadto podkreśliła, że przebyła operację wszczepienia endoprotezy biodra i w tym obszarze doznaje najsilniejszych dolegliwości bólowych (
    odwołanie z dnia 9 marca 2020r., k. 3 a.s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o oddalenie odwołania na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., a w uzasadnieniu swego stanowiska podkreślił, że w orzeczeniu z dnia 27 lutego 2020r. Komisja Lekarska ZUS wskazała, że nie stwierdziła uZ. W.niezdolności do samodzielnej egzystencji. Mając powyższe na uwadze zaskarżoną decyzją odmówiono ubezpieczonej prawa do świadczenia, o które wystąpiła (odpowiedź na odwołanie z dnia 3 kwietnia 2020r., k. 7 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

Z. W.ma(...)lat. Pobiera zasiłek stały z OPS w wysokości 548 zł i dodatek pielęgnacyjny wypłacany przez Urząd MiastaW.w wysokości 215,84 zł miesięcznie. Ubezpieczona dysponuje orzeczeniem o znacznym stopniu niepełnosprawności, wydanym w dniu 8 stycznia 2007r. Ustalony stopień niepełnosprawności ma charakter trwały. Orzeczenie zostało wydane na stałe i zawiera wskazania co do korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji oraz stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji
    (orzeczenie o stopniu niepełnosprawności, k. 49 a.s.).

W dniu 30 grudnia 2019r. ubezpieczona złożyła w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniosek o świadczenie uzupełniające dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji
    (wniosek z 30 grudnia 2019r., k. 1-4 akt organu rentowego).W związku z tym została skierowana na badanie do Lekarza Orzecznika ZUS, który w orzeczeniu z 5 lutego 2020r. stwierdził, że ubezpieczona nie jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. Sprawa została następnie przekazana do rozpatrzenia przez Komisję Lekarską ZUS, w związku ze sprzeciwem wniesionym przezZ. W.. Komisja Lekarska ZUS w orzeczeniu z 27 lutego 2020r. potwierdziła stanowisko Lekarza Orzecznika ZUS, uznając na podstawie dokumentacji medycznej, że aktualne zaawansowanie schorzeń ubezpieczonej nie narusza sprawności organizmu w stopniu dającym podstawę do orzeczenia niezdolności do samodzielnej egzystencji
    (orzeczenie Lekarza Orzecznika ZUS z 5 lutego 2020r. i orzeczenie Komisji Lekarskiej ZUS z 27 lutego 2020r., k. 7-10 akt organu rentowego). W oparciu o powyższe Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wydał w dniu 28 lutego 2020r. decyzję znak:(...), w której odmówiłZ. W.prawa do świadczenia uzupełniającego
    (decyzja odmowna z 28 lutego 2020r., k. 11 akt organu rentowego).
Ubezpieczona odwołała się od wskazanej decyzji(odwołanie z 9 marca 2020r., k. 3 a.s.).W toku postępowania sądowego Sąd postanowieniem z 28 kwietnia 2020r. dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego ortopedy celem ustalenia, czy ubezpieczona jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, a jeśli tak, to od kiedy i na jaki okres(postanowienie z 28 kwietnia 2020r., k. 9 a.s.).
W opinii wydanej w dniu 7 grudnia 2020r. biegły sądowy ortopedaP. R.stwierdził, że ustalenie stanu narządu ruchuZ. W.oraz zweryfikowanie ustaleń lekarza orzecznika i Komisji Lekarskiej ZUS, bez osobistego badania ubezpieczonej, nie jest możliwe (opinia biegłego sądowego ortopedyP. R.z 7 grudnia 2020r., k. 39-41 a.s.).
Biegły sądowy z zakresu ortopedii-traumatologiiK. K., po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną ubezpieczonej i przeprowadzeniu badania klinicznego, wydał w dniu 20 września 2021r. opinię, w której wskazał, że rozpoznał uZ. W.chorobę zwyrodnieniową obu stawów biodrowych, stan po operacji protezoplastyki i realloplastyki obu stawów biodrowych, nawracające zwichnięcia endoprotezy prawego stawu biodrowego, chorobę zwyrodnieniową prawego stawu kolanowego, przewlekłe dolegliwości bólowe i korzeniowe kręgosłupa lędźwiowego w przebiegu zmian zwyrodnieniowych i dyskopatycznych, stan po operacji dyskopatii szyjnej, a także stan po obustronnej operacji zespołu cieśni nadgarstka. W badaniu klinicznym biegły stwierdził uZ. W.chód niewydolny z pomocą dwóch kul łokciowych, ograniczenie zakresów ruchomości odcinka lędźwiowego kręgosłupa, odległość palce-podłoga 40cm, ograniczenie zakresów ruchomości stawów kolanowych – 0-0-90O, prawidłowe zakresy ruchomości stawów biodrowych – zgięcie 120O, rotacja wewnętrzna po 20O, rotacja zewnętrzna po 20O, ruchy stawów bolesne, objawy rozciągoweL.obustronnie dodatnie przy 60O, próbaR.dodatnia, ograniczenie zakresów ruchomości kręgosłupa szyjnego – zgięcie i wyprost po 20O, ruchy skrętne w prawo i lewo po 30O. W ocenie biegłegoZ. W.jest okresowo niezdolna do samodzielnej egzystencji – niewydolność układu ruchu powoduje u niej konieczność pomocy podczas poruszania się środkami komunikacji publicznej, w wykonywaniu zakupów, podczas przygotowywania posiłków gotowanych, pokonywania schodów, w pracach porządkowych w domu i częściowo podczas toalety. Okres niezdolności do samodzielnej egzystencji biegły określił od 30 grudnia 2019r. do 31 grudnia 2022r. (opinia biegłego ortopedy-traumatologaK. K.z 20 września 2021r., k. 95 a.s.).
Z uwagi na zastrzeżenia organu rentowego do opinii biegłegoK. K., postanowieniem z 30 grudnia 2021r. Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego ortopedyM. G.celem ustalenia, czy ubezpieczona jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, a jeśli tak, to od kiedy i na jaki okres (postanowienie z 30 grudnia 2021r., k. 108 a.s.). W opinii z 25 lutego 2022r. biegły sądowyM. G.– specjalista ortopedii i traumatologii, stwierdził żeZ. W.jest niezdolna do samodzielnej egzystencji. U ubezpieczonej występuje niewydolność chodu, co wynika z dokumentacji leczenia oraz z badania przez biegłego lekarza ortopedę, a ponadto znaczne ograniczenie ruchów kręgosłupa i konieczność ograniczenia ruchów bioder w związku z niebezpieczeństwem zwichnięcia się protezy. To powoduje, że oprócz znacznie zmniejszonej możliwości przemieszczania się występuje także niemożność samodzielnego wykonywania czynności związanych z ubieraniem i rozbieraniem oraz wykonywaniem czynności toaletowo-higienicznych. Biorąc pod uwagę wiek, długość występowania takiej dysfunkcji i stopień utrwalenia zmian, biegły uznał, że stan zdrowia ubezpieczonej nie rokuje poprawy i czyni ją niezdolną do samodzielnej egzystencji trwale, począwszy od dnia złożenia wniosku (opinia biegłego ortopedy-traumatologaM. G.z 25 lutego 2022r., k. 138-140 a.s.).
Sąd ustalił wskazany stan faktyczny na podstawie powołanych dokumentów, jak również w oparciu o dwie opinie biegłych sądowych z zakresu ortopedii –K. K.iM. G..
Wśród dokumentów zebranych w sprawie, które zostały uwzględnione przez Sąd, znalazły się przede wszystkim dokumenty z akt organu rentowego, dotyczące przebiegu postępowania przed ZUS oraz dokumentacja medyczna ubezpieczonej, która pozwoliła biegłym sądowym na ustalenie stanu jej zdrowia oraz występujących u niej schorzeń, momentu ich powstania oraz charakteru, a także wpływu tych schorzeń na zdolność do samodzielnej egzystencji. Zostały one ocenione jako wiarygodne, ponieważ ich treść i autentyczność nie budziła wątpliwości i nie była kwestionowana przez strony procesu.
Opinie biegłych sądowychK. K.iM. G.zostały ocenione jako rzetelne, gdyż zostały wydane – w przypadku biegłegoK. K.w oparciu o obiektywne badanie ubezpieczonej, a także w przypadku opinii obu ww. ortopedów - przy uwzględnieniu dokumentacji medycznej. Ponadto treść obu opinii jest jasna i logiczna, a także wyczerpująco i przekonująco uzasadniona oraz co do zasady zbieżna – z wyjątkiem jedynie w zakresie okresowości/trwałości niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Z powyższych względów opinie nie budziły wątpliwości i zastrzeżeń w zakresie, w jakim ostateczna ocena stanu zdrowia ubezpieczonej potwierdziła jej niezdolność do samodzielnej egzystencji.Jeśli chodzi natomiast o wskazaną rozbieżność we wnioskach biegłych, to zdaniem Sądu nie dyskwalifikuje ona żadnej z opinii, bowiem datę wydania obu opinii dzieli okres dziewięciu miesięcy, w trakcie których upośledzenie narządu ruchuZ. W.uległo pogorszeniu, co skutkowało stwierdzeniem przez biegłegoM. G., że ubezpieczona nie rokuje poprawy stanu zdrowia.
W ocenie Sądu obie wskazane opinie zasługiwały zatem na uwzględnienie, szczególnie zaś opinia biegłegoM. G., który wprawdzie nie przeprowadził osobiście badania klinicznego ubezpieczonej, jednak zapoznał się z wynikiem badania przeprowadzonego przez biegłegoK. K.oraz późniejszą dokumentacją medyczną ubezpieczonej. W oparciu o powyższe biegły szczegółowo uzasadnił, z jakich przyczyn choroba zwyrodnieniowa ubezpieczonej powoduje u niej niezdolność do samodzielnej egzystencji oraz przyczyny, dla których w jego ocenie niezdolność ta ma charakter trwały.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie podlegało uwzględnieniu.
Regulacje dotyczące świadczenia, o które ubiega sięZ. W., zostały zamieszczone w ustawie z dnia 31 lipca 2019r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji (Dz. U. z 2022r., poz. 1006), zwanej dalej ustawą o świadczeniu uzupełniającym. Zgodnie z treścią art. 1 ust. 2 tej ustawy, celem świadczenia uzupełniającego jest dodatkowe wsparcie dochodowe osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji. Na podstawie art. 2 ust. 1, takie świadczenie przysługuje osobom, które ukończyły 18 lat i których niezdolność do samodzielnej egzystencji została stwierdzona orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy i niezdolności do samodzielnej egzystencji albo orzeczeniem o niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do pracy w gospodarstwie rolnym i niezdolności do samodzielnej egzystencji, albo orzeczeniem o całkowitej niezdolności do służby i niezdolności do samodzielnej egzystencji. Ust. 2 ww. przepisu wyznacza kwotę 1.750 zł jako górną granicę świadczeń, których beneficjentami mogą być osoby, którym przyznawane jest świadczenie uzupełniające.
W myśl art. 7 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniu uzupełniającym, w sprawach nieuregulowanych w niniejszej ustawie, dotyczących postępowania w sprawie świadczenia uzupełniającego, wypłaty tego świadczenia oraz wydawania orzeczeń, o których mowa wart. 2 ust. 1, stosuje się odpowiednio m.in. przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, z wyjątkiem art. 136 tej ustawy.
Jedną z przesłanek przyznania świadczenia uzupełniającego jest stwierdzenie niezdolności do samodzielnej egzystencji. Zart. 13 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2021r., poz. 291), zwanej dalej ustawą emerytalną, wynika że niezdolność do samodzielnej egzystencji to spowodowana naruszeniem sprawności organizmu konieczność stałej lub długotrwałej opieki i pomocy drugiej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem pojęcie to ma szeroki zakres przedmiotowy, obejmuje bowiem opiekę oznaczającą pielęgnację, a więc zapewnienie ubezpieczonemu możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokajania potrzeb fizjologicznych, utrzymywania higieny osobistej, a także pomoc w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat czy składanie wizyt u lekarza. Niezdolność do samodzielnej egzystencji ma więc wymiar podwójny, dotyczący zarówno podstawowych czynności własnej osoby, jak i czynności życia codziennego. Orzeczenie niezdolności do samodzielnej egzystencji wymaga niemożności samodzielnego wykonywania tych czynności łącznie na obu wskazanych płaszczyznach. W ramach zakresu pojęcia „niezdolności do samodzielnej egzystencji” należy odróżnić opiekę oznaczającą pielęgnację od pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak robienie zakupów, uiszczanie opłat czy składanie wizyt u lekarza (wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z 6 marca 2013r., III AUa 1235/12). Pojęcie niezdolności do samodzielnej egzystencji obejmuje z jednej strony opiekę, oznaczającą pielęgnację, czyli zapewnienie ubezpieczonemu możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokojenia potrzeb fizjologicznych, czy utrzymania higieny osobistej, a z drugiej strony dotyczy też pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego, takich jak: robienie zakupów, uiszczanie opłat, składanie wizyt u lekarza, czy załatwianie spraw urzędowych. Dopiero te dwa aspekty ujmowane łącznie wyczerpują zakres znaczeniowy ustawowego pojęcia „niezdolności do samodzielnej egzystencji”. Pojęcie to w zaprezentowanym rozumieniu jest w orzecznictwie utrwalone(wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 27 kwietnia 2000r., III AUa 190/00, Prawo Pracy 2001/3/45; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 21 lutego 2002r., III AUa 1331/01, OSA 2003/7/28; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 6 marca 2003r., I AUa 651/02, Prawo Pracy 2004/7-8/65; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 20 czerwca 1995r., AUr 531/95, OSA 1995/7-8/56).Istotne jest przy tym, iż sam fakt, że osoba doznaje pewnych utrudnień w realizacji potrzeb życia codziennego nie może przesądzać o uznaniu jej za niezdolną do samodzielnej egzystencji(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 3 września 2015r., III AUa 910/14).
Dla oceny, czy w przedmiotowej sprawie ww. elementy wystąpiły i czy ubezpieczona jest niezdolna do samodzielnej egzystencji, Sąd dopuścił dowód z opinii dwóch biegłych sądowych z zakresu ortopedii. Biegli sądowiK. K.iM. G., których Sąd powołał do oceny stanu zdrowia ubezpieczonej, oceniając powyższy aspekt, zgodnie wskazali, żeZ. W.jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji. Chodzi z pomocą kul ortopedycznych, jednak chód jest niewydolny. Poza tym ruchy jej kręgosłupa są znacznie ograniczone, a ze względu na niebezpieczeństwo zwichnięcia protezy powinna ograniczać ruchy bioder, w związku z czym utrudnione jest zarówno przemieszczanie się, jak i wykonywanie czynności związanych z ubieraniem i rozbieraniem czy toaletowo-higienicznych.
Sąd oparł się na wskazanych opiniach, albowiem biegli uwzględnili całą dostępną dokumentację medyczną ubezpieczonej, zgromadzoną w aktach lekarskich organu rentowego, w szczególności wypisy z leczenia szpitalnego, złożone w toku postępowania. Przy tym biegli sądowi szeroko opisali przebieg schorzeń występujących uZ. W.i wypowiedzieli się na temat stanu jej zdrowia pod kątem choroby zwyrodnieniowej stawów i kręgosłupa. Wobec tego Sąd do opinii nie miał zastrzeżeń. Zostały one sporządzone w sposób fachowy. Opinia biegłegoK. K.zawiera opis wyników badań, jakie biegły przeprowadził, a ponadto obie opinie zawierają opis stanu zdrowia ubezpieczonej w oparciu o aktualną dokumentację medyczną, a także są logicznie umotywowane i prezentują jednoznaczne wnioski co do istnienia u ubezpieczonej niezdolności do samodzielnej egzystencji, których w tym zakresie ostatecznie organ rentowy nie kwestionował, przedstawiając w piśmie procesowym z 4 kwietnia 2022r. stanowisko wobec opinii biegłegoM. G.(k. 148-149 a.s.).Jak już wskazano, jedyna rozbieżność między opiniami biegłych dotyczy tego, czy niezdolność odwołującej do samodzielnej egzystencji ma charakter trwały czy okresowy i w tym zakresie Sąd uwzględnił wnioski zawarte w opinii biegłegoM. G.. Opinia ww. biegłego została wydana w oparciu o aktualną dokumentację lekarską, z której wynika jednoznacznie, że upośledzenie narządów ruchuZ. W.ulega sukcesywnemu pogorszeniu, co uzasadnia zawarty w opinii wniosek co do braku rokowania poprawy stanu zdrowia ubezpieczonej. Ponadto, nie można nie wspomnieć, że ubezpieczona z problemami zdrowotnymi boryka się od lat, od 2007r. jest niepełnosprawna w stopniu znacznym i ma wskazania do korzystania z systemu środowiskowego wsparcia samodzielnej egzystencji oraz stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku z ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji. Od czasu wydania ww. orzeczenia jej stan zdrowia nie uległ poprawie, a sukcesywnie pogarszał się, co opisali biegli sądowi. Poza tym, biorąc pod uwagę wiek ubezpieczonej, uzasadnione wydaje się stwierdzenie, że nie ma rokowań co do poprawy. Prezentując w tym zakresie inne zdanie organ rentowy stanowiska nie uzasadnił inaczej tylko niż prezentując ogólne stwierdzenie, że leczenie i rehabilitacja nie wykluczają poprawy stanu funkcjonalnego. Z takim stwierdzeniem co do zasady należy się zgodzić, w tym jednak przypadku ubezpieczona długo zmaga się z poważnymi problemami, jest poza tym w starszym wieku i wobec tego, że dotychczas jest stan nie poprawił się, a wręcz doszło do jego pogorszenia, uzasadnione jest twierdzenie biegłego sądowegoM. G.o trwałym charakterze niezdolności do samodzielnej egzystencji.
Podsumowując, Sąd przyjął – wbrew stanowisku Zakładu Ubezpieczeń Społecznych – że ubezpieczona jest osobą niezdolną do samodzielnej egzystencji na stałe. Z uwagi na stan zdrowia wymaga długotrwałej opieki i pomocy ze strony drugiej osoby w zaspokajaniu podstawowych potrzeb życiowych, dlatego zasadne było przyznanie jej prawa do świadczenia uzupełniającego, zgodnie ze złożonym wnioskiem. Sąd Okręgowy zmienił zatem zaskarżoną w ten sposób, że przyznałZ. W.prawo do ww. świadczenia od 30 grudnia 2019r., czyli od daty złożenia wniosku, na stałe, o czym orzekł w sentencji wyroku na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.