Sąd Okręgowy w Sieradzu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 112/21
Data wyroku: 2021-03-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Sławomir Matusiak
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art. 194 ust. z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 112/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 marca 2021 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Sławomir Matusiak
Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Wawrzyniak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 marca 2021 roku w Sieradzu
odwołaniaB. G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.
z dnia 12 stycznia 2021 r. Nr(...)
w sprawieB. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.
o wysokość emerytury
oddala odwołanie.
Sygn.akt IV U 112/21

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 12.01.2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.powołując się na ustawę z dnia 19.06.2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2020 r. poz. 1222) z urzędu ponownie ustalił wysokość emeryturyB. G.przyznanej na podstawie 24 ustawy emerytalnej od dnia 11.03.2013 r., tj. od dnia, od którego mogła być podjęta wypłata tej emerytury. Zakład podjął wypłatę tej emerytury od dnia 11.03.2013 r. i wypłacił wyrównanie za okres od dnia 11.03.2013 r. do dnia 31.12.2020 r. W decyzji wskazano, że podstawa obliczenia emerytury nie podlega pomniejszeniu o kwoty pobranych wcześniejszych emerytur, przez co wysokość emerytury obliczona została od podstawy obliczenia niepomniejszonej o kwoty pobranych wcześniejszych emerytur. Podstawa obliczenia emerytury wyniosła 619.074,87 zł (545.881,91 zł + 73.192,96 zł); wysokość emerytury od 11.03.2013 r. wyniosła 2.436,34 zł. Przy ustalaniu emerytury Zakład uwzględnił wszystkie zmiany w wysokości świadczenia, jakie miały miejsce od dnia przyznania do dnia 31.12.2020 r., w tym zmiany wynikające z waloryzacji, jakimi emerytura była objęta oraz zmiany wynikające z załatwienia zgłoszonych wniosków. Wysokość emerytury od dnia 01.01.2021 r. wyniosła 2.810,50 zł. Emerytura ustalona w tej decyzji jest świadczeniem korzystniejszym od dotychczas pobieranej wcześniejszej emerytury przyznanej decyzją z dnia 31.01.2008 r. wobec czego Zakład podjął jej wypłatę od dnia 11.03.2013 r. Jednocześnie od dnia 11.03.2013 r. została wstrzymana wypłata wcześniejszej emerytury, przyznanej w decyzji z dnia 31.01.2008 r. a kwoty wypłacone z tego tytułu po dniu 11.03.2013r. do dnia 31.12.2020 r. zalicza się na poczet emerytury ustalonej w niniejszej decyzji.
Odwołanie od decyzji organu rentowego złożyłaB. G., podnosząc zarzuty:- naruszenia przepisu art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na przyjęciu, że ubezpieczona „przeszła na emeryturę” w 2013 r., choć stało się to dopiero w 2021 r., co miało wpływ na wysokość obliczonej emerytury w wieku powszechnym;
- naruszenie przepisówart. 151 k.p.a.w zw. zart.149 § 2 k.p.a.w zw. zart. 145a § 1 k.p.a.poprzez ich błędną wykładnię i niezastosowanie, choć na skutek wznowienia postępowania postanowieniem z 23.04.2019 r. decyzja o przyznaniu emerytury z 10.04.2013 r. została przez organ rentowy uchylona w całości w oparciu oart. 151 § 1 pkt 2 k.p.a., a zatem dopiero w dniu 12.01.2021 r. ubezpieczonej została przyznana emerytura w powszechnym wieku emerytalnym i w tym dniu ubezpieczona przeszła na emeryturę;
- naruszenie przepisu art. 194j ust.1, ust.2 i ust.3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS poprzez ich błędne zastosowanie wobec przyjęcia, że podstawa obliczenia emerytury ubezpieczonej przyjęta przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji została poprawnie obliczona i nie podlega przeliczeniu, co skutkowało nieuwzględnieniem wniosku ubezpieczonej, choć decyzja z 10.04.2013 r. została uchylona i brak jest w szczególności wskaźnika średniego dalszego trwania życia, który zostałby przyjęty w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury w rozumieniu art. 194j ust.3 ustawy;
- naruszenie prawa materialnego poprzez niezastosowanie przepisuart. 8 i art. 190 Konstytucji.
Skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenia wysokości emerytury w wieku powszechnym na podstawie wskaźnika średniego dalszego trwania życia z art. 26 ustawy o emeryturach i rentach z FUS z daty przejścia ubezpieczonej na emeryturę, to jest wskaźnika właściwego na 12.01.2021 r., bez zastosowania art. 25 ust.1b i zastosowania wysokości wskaźnika adekwatnej do tego miesiąca, np. 190 i pozostałych danych, o których mowa w art. 25 ustawy emerytalnej, z odsetkami od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych.
Organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Decyzją z 28.08.2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.przyznałB. G.,ur. (...), emeryturę w wieku obniżonym od 11.02.2008 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.
W dniu 22.02.2013 r.B. G.złożyła w organie rentowym wniosek o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym.
Decyzją z 10.04.2013 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.przyznał ubezpieczonej emeryturę z powszechnego wieku emerytalnego, której wysokość obliczono z zastosowaniemart. 25 ust 1b ustawy z dnia 17 12 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, skutkiem czego podstawa obliczenia emerytury została pomniejszona o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur, w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Emerytura została ustalona jako równowartość kwoty, będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę. Kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wyniosła 73.192,96 zł, kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wyniosła 545.881,91 zł, suma kwot pobranych emerytur wyniosła 132.093,02 zł, średnie dalsze trwanie życia wyniosło 254,10 miesięcy. Emerytura obliczona zgodnie z zasadami określonymi w art. 26 ustawy emerytalnej wyniosła: [(73.192,96+545.881,91)-132.093,02]/254,10 =1.916,50 zł
Jednocześnie Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie podjął wypłaty emerytury ustalonej w tej decyzji, ponieważ była ona mniej korzystna od dotychczas wypłaconego świadczenia.
Wyrokiem z 6.03.2019r. w sprawie P 20/16, opublikowanym 21.03.2019r., Trybunał Konstytucyjny orzekł, żeart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 oraz z 2019r. poz. 39), w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017r. w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W dniu 28.03.2019 r. do ZUS wpłynęła skarga ubezpieczonej o wznowienie postępowania w sprawie.
Postanowieniem wydanym w dnu 23.04.2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.na podstawieart. 149 § 1 k.p.a.wznowił postępowanie administracyjne w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 10.04.2013 r. Organ zaznaczył, że stosownie doart. 145a k.p.a.można żądać wznowienia postepowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. W przedmiotowej sprawie podstawę wznowienia postępowania stanowił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 r. sygn .akt P 20/16 w którym orzeczono, żeart.25 ust.1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2018 r. poz. 1270 oraz z 2019 r. poz.39) w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r. w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Decyzją z 23.04.2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.w związku ze skargą o wznowienie postępowania złożoną w dniu 28.03.2019 r. na podstawieart. 151 § 2w zw. zart. 146 § 1 k.p.a.odmówił uchylenia decyzji z 10.04.2013 r. i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu organ wskazał, że zgodnie zart. 146 k.p.a.uchylenie decyzji z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat. W takim przypadku, zgodnie zart. 151 § 2 k.p.a.organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności, z powodu których nie uchylił zaskarżonej decyzji. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podniósł, że ponieważ od dnia doręczenia decyzji określonej w postanowieniu o podjęciu postępowania administracyjnego upłynęło 5 lat, to nie jest możliwe jej uchylenie. Decyzja ta uprawomocniła się wobec niewniesienia od niej odwołania.
Decyzją z dnia 12.01.2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.z urzędu ponownie ustalił wysokość emeryturyB. G., przyznanej na podstawie 24 ustawy emerytalnej od dnia 11.03.2013 r.

(wnioski, decyzje, postanowienie w aktach ZUS).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie (art. 477(
    9)i art. 477(
    14)k.p.c.) i tylko w tym zakresie podlega ona kontroli sądu zarówno pod względem jej formalnej poprawności, jak i merytorycznej zasadności. Postępowanie sądowe zmierza do kontroli prawidłowości lub zasadności zaskarżonej decyzji. Od momentu wniesienia do sądu odwołania od decyzji organu rentowego rozpoznawana sprawa staje się sprawą cywilną, podlegającą rozstrzygnięciu według zasad właściwych dla tej kategorii. Odwołanie pełni rolę pozwu, a jego zasadność ocenia się na podstawie właściwych przepisów prawa materialnego. Postępowanie sądowe skupia się na wadach wynikających z naruszenia przez organ rentowy prawa materialnego. Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a między stronami spornych; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 601 oraz z dnia 25 maja 1999 r. II UKN 622/99, OSNAPiUS 2000 Nr 15, poz. 591). Zaskarżona decyzja organu rentowego została wydana w oparciu o przepisy art. 194i i nast. ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Tym samym Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie mógł naruszyć wskazanych w odwołaniu przepisówKodeksu postępowania administracyjnego. Przepisy te stanowiły podstawę wydania decyzji z dnia 23.04.2019 r. Decyzja ta jest prawomocna i nie podlega badaniu w ramach odwołania od decyzji z 12.01.2021 r. Sąd ubezpieczeń społecznych jest związany ostateczną decyzją, od której strona nie wniosła odwołania w trybieart. 477(
    9)k.p.c.ani nie podważyła jej skuteczności w inny, prawem przewidziany, sposób (por. wyrok SN z dnia 29 stycznia 2008 r. I UK 173/07 OSNP 2009/5-6/78). Stąd też jako całkowicie bezpodstawne należy uznać zawarte w odwołaniu stwierdzenie, iż „decyzja z dnia 10.04.2013 r. została uchylona”. W szczególności wypada podkreślić, iż samo wznowienie postępowania administracyjnego w sprawie zakończonej ostateczną decyzją z 10.04.2013 r. nie jest równoznaczne z uchyleniem tej decyzji, zwłaszcza iż decyzją z dnia 23.04.2019 r. wprost orzeczono o odmowie uchylenia decyzji z dnia 10.04.2013 r. Również niezrozumiały jest podniesiony w odwołaniu zarzut niezastosowania wprost przez organ rentowy przepisówKonstytucji. Jak to już wcześniej zaznaczono, podstawę prawną ponownego ustalenia emerytury ubezpieczonej stanowiły przepisy znowelizowanejustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw brzmieniu, nadanym ustawą z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( Dz. U. z 2020 r. poz. 1222). Zgodnie z art. 194i. do ustalenia podstawy obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ubezpieczonego urodzonego w 1953 r., nie stosuje się przepisu art. 25 ust. 1b, jeżeli wniosek o przyznanie tej emerytury zgłosi w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. poz. 1222), pod warunkiem że prawo do emerytury przed osiągnięciem wieku emerytalnego ma ustalone na podstawie wniosku złożonego przed dniem 1 stycznia 2013 r. W myśl art. 194j.: 1. Kwotę emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ubezpieczonemu urodzonemu w 1953 r., który wcześniej pobierał emeryturę wymienioną w art. 25 ust. 1b na podstawie wniosku złożonego przed dniem 1 stycznia 2013 r., ustala się ponownie od podstawy ustalonej z zastosowaniem art. 194i.
2. Przeliczeniu podlega podstawa obliczenia emerytury przyjęta w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury.
3. Do ustalenia nowej kwoty emerytury przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia przyjęte w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury, a następnie uwzględnia się kolejne zmiany wysokości świadczenia.
4. Emerytura w ponownie ustalonej wysokości przysługuje od dnia, od którego podjęto wypłatę emerytury przyznanej na podstawie art. 24, a w przypadku gdy prawo do tej emerytury było zawieszone - od dnia, od którego mogłaby być podjęta jej wypłata.
5. Jeżeli ponownie ustalona wysokość emerytury przyznanej na podstawie art. 24 jest wyższa od wypłacanej dotychczas, emerytowi wypłaca się wyrównanie. Kwotę wyrównania stanowi różnica między sumą kwot emerytur, jakie przysługiwałyby w okresie od dnia, o którym mowa w ust. 4, do dnia wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem ich waloryzacji, a sumą kwot wypłaconych w tym okresie.
Zastosowanie powołanych przepisów w konkretnych stanach faktycznych z pewnością nie wymaga uzupełnienia o jakikolwiek normy konstytucyjne. Przeliczenie świadczenia emerytalnego w oparciu o powołane wyżej normy nie polega również – tak jak sugeruje się to w odwołaniu – na przyjęciu swego rodzaju fikcji, iż świadczenie emerytalne jest ustalane po raz pierwszy, z zastosowaniem wszystkich zasad, przewidzianych dla pierwszorazowego ustalenia prawa do emerytury. Wręcz przeciwnie – art. 194j ustawy określający zasady ponownego ustalenia wysokości emerytury bezpośrednio odnosi się do uprzedniej decyzji, przyznającej emeryturę w wieku powszechnym z zastosowaniem zasady, uwzględniającej przepis art. 25 ust. 1b. Ust. 1 art. 194 j odnosi się do kwoty emerytury (już wcześniej) przyznanej na podstawie art. 24, ust.2 wprost odnosi się do przeliczenia podstawy obliczenia emerytury przyjętej w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury, ust. 3 zakłada przyjęcie średniego dalszego trwania życia przyjętego w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury, a następnie nakazuje uwzględniać kolejne zmiany wysokości świadczenia. Powyższe uregulowanie respektuje obowiązującą w prawie ubezpieczeń społecznych zasadę, wedle której prawo do emerytury jest ustalane według przepisów obowiązujących w dniu złożenia wniosku, a więc też według parametrów wówczas obowiązujących. Stąd też emerytura w ponownie ustalonej wysokości przysługuje od dnia, od którego podjęto wypłatę emerytury przyznanej na podstawie art. 24, a w przypadku, gdy prawo do tej emerytury było zawieszone –od dnia, od którego mogłaby być podjęta jej wypłata (art. 194j ust. 4). W świetle powołanych przepisów stanowisko odwołującej, iż jej sytuację należy traktować tak, jakby po raz pierwszy występowała z wnioskiem o emeryturę, należy uznać za całkowicie bezpodstawne. W konsekwencji należało przyjąć, że wnioskodawczyni zarówno we wniesionym odwołaniu jak i w toku postępowania nie podniosła żadnych merytorycznie uzasadnionych zarzutów mogących podważyć zaskarżoną decyzję, która w ocenie Sądu odpowiada prawu. Mając powyższe na względzie, Sąd, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.w związku z powołanymi wyżej przepisami, orzekł jak wyroku.