Sąd Rejonowy w Piszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 214/21
Data wyroku: 2022-02-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Anna Gajewska
Słowa kluczowe: Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
Podstawa prawna: art. 10 ustawy z dn. 06.07.1982r. o księgach wieczystych i hipotekach(tj. Dz.U. z 2017, poz. 1007 ze zm.)

Sygn. akt I C 214/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
(zaoczny w stosunku do pozwanegoBanku (...) S.A.z siedzibą wG.)
Dnia 4 lutego 2022 r.
Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

sędzia Anna Gajewska

Protokolant: sekretarz sądowy Agnieszka Zuzga
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 19 stycznia 2022 r. wP.
sprawy z powództwaH. B. (1)
przeciwkoBankowi (...) S.A.z siedzibą wG.,(...) Bank S.A.z siedzibą wW.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
o r z e k a

I
Oddala powództwo w stosunku do pozwanegoBanku (...) S.A.z siedzibą wG..

II
Oddala powództwo w stosunku do pozwanego(...) Bank S.A.z siedzibą wW..

III
Zasądza od powodaH. B. (2)na rzecz pozwanego(...) Bank S.A.z siedzibą wW.kwotę 62 zł (sześćdziesiąt dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygn. akt I C 214/21

UZASADNIENIE
(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.wystąpiły z powództwem przeciwkoBankowi (...) Spółce Akcyjnejz siedzibą w(...) Bank Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.o uzgodnienie treściksięgi wieczystej o numerze (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Piszu, poprzez wykreślenie w dziale IV tejże księgi wieczystej wpisu hipoteki umownej zwykłej w kwocie 82 733,52 CHF i jednocześnie wpisanie rzeczywistej kwoty zabezpieczenia, tj. zgodnej z żądaniem kredytobiorcySpółki (...)i z notarialnym pełnomocnictwem udzielonym Zarządowi tej spółki do zaciągnięcia kredytu w ww. Banku w wysokości 200 000 złotych, co stanowiło wówczas równowartość 82 733,52 CHF.
W uzasadnieniu podniosły, że przedmiotowa hipoteka ustanowiona została na rzeczBanku (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wG.. Na skutek sukcesji uniwersalnej - tj. podziałubanku (...) S.A.i przeniesienia części jego majątku, w tym wierzytelności zabezpieczonej przedmiotową hipoteką, na(...) Bank Spółkę Akcyjnąz siedzibą wW.-bank (...) S.A.przestał być wierzycielem i podmiotem uprawnionym do prowadzenia egzekucji przeciwko powódce. Skoro zatemBank (...) S.A.utracił uprawnienia jako wierzyciel, wpis przedmiotowej hipoteki wksiędze wieczystej (...)jest, w ocenie powodów, niezgodny z rzeczywistym stanem prawnym.
Nadto podniosły, że z posiadanych przez powodów dokumentów niezbicie wynika, że Zarząd spółki(...)na podstawie pełnomocnictwa notarialnego z dnia 08.09.2000r. Rep. A.(...), podpisał w tym dniu umowę kredytu zBankiem (...) S.A.wW.na kwotę 200 000 zł i jednocześnie zabezpieczył spłatę kredytu wpisem w dziale IVksięgi wieczystej (...)hipoteki na kwotę 200 000 zł. W dniu 2 marca 2001 roku w księgach wieczystych dokonano przewalutowania kwoty zabezpieczenia z 200 000 zł na 82 377,51 CHF, przy czym kwota ta miała od teraz zabezpieczać spłatę kredytu w wysokości 350 000 zł a nie 200 000 zł. Powódka nie jest w stanie ustalić, w oparciu o jakie dokumenty dokonano ww. operacji.
Pozew wniesiony przez(...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.został prawomocnie zwrócony, na podstawie zarządzenia przewodniczącego z dnia 15 lipca 2021 roku, wobec nieusunięcia w terminie jego braków formalnych (k. 29 i 55 akt sprawy).
Pozwany(...) Bank Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie na jego rzecz od powódki kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych. W uzasadnieniu pełnomocnik pozwanego podniósł zarzut braku legitymacji procesowej biernej po stronie pozwanegobanku (...) S.A.Ponadto podniósł, że wierzytelność zabezpieczona przedmiotową hipoteką została w dniu 4 listopada 2016 roku przeniesiona przezBank (...) S.A.wG.na(...) Bank S.A.wW., na którego przeszły wszystkie prawa i obowiązki wynikające z zabezpieczonego hipoteką zobowiązania. Wprawdzie wksiędze wieczystej nr (...), jako wierzyciel hipoteczny w dalszym ciągu wpisany jest poprzednik prawny(...) Bank S.A.wW., to jest pozwanyBank (...) S.A.wG., jednakże w orzecznictwie uznaje się, iż dopuszczalne są sytuacje, w których ograniczoneprawo rzeczowewpisane jest na rzecz podmiotu innego niż posiadający legitymację bierną.
Odnosząc się natomiast do roszczenia powódki o wpis rzeczywistej kwoty zabezpieczenia, pełnomocnik pozwanego podniósł, że początkowo kredyt zaciągnięty został do wysokości 200 000 zł i takiej kwoty dotyczył wniosek Zarządu spółki(...)o wpis hipoteki umownej. Jednak w dniu 2 marca 2001 roku strony umowy zawarłyAneks (...)do umowy, skutkiem którego w dziale IVksięgi wieczystej (...)wpisana została hipoteka w wysokości 82 733,52 CHF stanowiąca równowartość 200 000 zł w przeliczeniu po kursie średnim NBP z dnia 2 marca 2001 roku, ustanowiona celem zabezpieczenia kredytu w wysokości ustalonej ww. Aneksem na kwotę 142 241,73 CHF stanowiącą równowartość 350 000 zł w przeliczeniu po kursie sprzedaży z dnia 2 marca 2001 roku.
PozwanyBank (...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wG.nie złożył odpowiedzi na pozew, mimo należytego powiadomienia o terminie jego przedstawiciel nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę, nie złożył żadnych wyjaśnień i nie żądał przeprowadzenia rozprawy w jego nieobecności.

Sąd ustalił, co następuje:
Na mocyumowy nr (...)zawartej 8 września 2000 roku,Bank (...) S.A.(będący następcą prawnym(...) Banku (...) S.A.wW.) udzielił(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.(dalej:(...) Sp. z o.o.) kredytu krótkoterminowego na finansowanie bieżącej działalności gospodarczej w kwocie 200 000 zł. Na zabezpieczenie spłaty ww. kredytu została ustanowiona hipoteka umowna zwykła w wysokości 200 000 zł na nieruchomości, dla której w Sądzie Rejonowym w Piszu prowadzona jestksięga wieczysta o numerze (...).(...) Sp. z o.o.była użytkownikiem wieczystym nieruchomości opisanej w ww. księdze wieczystej i właścicielem posadowionego na tej nieruchomości budynku. Wpis hipoteki nastąpił 8 września 2000 roku.
W dniu 2 marca 2001 roku strony podpisałyAneks nr (...)doumowy kredytowej nr (...), na mocy którego dokonały:
- zmiany terminu spłaty kredytu na dzień 31.01.2002r.,
- zmiany kwoty kredytu z 200 000 zł na 350 000 zł i przewalutowania kwoty 350 000 zł na 142 241,73 CHF według kursu sprzedaży z dnia 02.03.2001r.,
- zmiany oprocentowania,
- zmiany kwoty wpisu hipoteki na nieruchomości, dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...), z 200 000 zł na 82 733,52 CHF stanowiącej równowartość 200 000 zł w przeliczeniu po kursie średnim NBP z dnia 02.03.2001r.
W związku z powyższym, w dniu 2 marca 2001 roku(...) Sp. z o.o., reprezentowana przez Prezesa ZarząduW. B.i Członka ZarząduB. S., złożyła do Sądu Rejonowego w Piszu IV Wydziału Ksiąg Wieczystych wniosek o dokonanie w dziale IVksięgi wieczystej (...)zmiany treści hipoteki umownej zwykłej na rzecz(...) Banku (...) S.A.wW.odnośnie terminu spłaty, oprocentowania i przewalutowania kredytu. Do wniosku załączone zostało zaświadczenie ww. Banku o zmianie warunków umowy kredytu.
Wpisu, zgodnie ze złożonym wnioskiem, dokonano w dniu 2 marca 2001 roku.

    (dowód: umowa kredytu z dnia 08.09.2000r. k. 19-20; akt notarialny Rep. A. nr(...)k. 14-18; wniosek o wpis hipoteki k. 21; zaświadczenie Banku stanowiące podstawę ustanowienia hipoteki umownej k. 22; zawiadomienie o wpisie hipoteki z dnia 08.09.2000r. k. 23; zawiadomienie o wpisie hipoteki z dnia 02.03.2001r. k. 25 oraz znajdujące się w aktach księgi wieczystej(...): wniosek o wpis zmiany terminu spłaty i oprocentowania oraz przewalutowania kredytu z PLN na CHF k. 70 i zaświadczenie o zmianie warunków umowy kredytu k. 71)

Zadłużenie nie zostało spłacone.
Na podstawie umowy sprzedaży z 26 sierpnia 2004 roku, prawo użytkowania wieczystego nieruchomości opisanej wksiędze wieczystej (...)i prawo własności posadowionego na tej nieruchomości budynku nabyłaH. B. (2), stając się dłużnikiem rzeczowym w stosunku doBanku (...) S.A.
Nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym wydanym 3 marca 2014 roku w sprawie I Nc 28/14 Sąd Okręgowy w Olsztynie nakazał pozwanejH. B. (2)aby zapłaciła na rzecz powodaBanku (...) S.A.kwotę 82 733,52 CHF wraz z ustawowymi odsetkami i kosztami postępowania, z tym zastrzeżeniem, że pozwana ma prawo powoływać się w toku egzekucji na ograniczenie jej odpowiedzialności do nieruchomości, dla której prowadzona jest w Sądzie Rejonowym w Piszuksięga wieczysta nr (...). Zarzuty od powyższego nakazu zapłaty wniosła pozwanaH. B. (2).
Wyrokiem wydanym 29 maja 2014 roku w sprawie I C 201/14 Sąd Okręgowy w Olsztynie utrzymał w mocy w całości nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym w sprawie I Nc 28/14 i zasądził od pozwanej na rzecz powoda koszty procesu. Wywiedziona od tego wyroku przez pozwanąH. B. (2)apelacja została oddalona wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Białymstoku wydanym 5 lutego 2015 roku w sprawie I ACa 743/14.
Na podstawie powyższego nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym i wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie z 29 maja 2014 roku, zaopatrzonych w klauzulę wykonalności, na wniosekBanku (...) S.A.przeciwkoH. B. (2)wszczęte zostało przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w PiszuW. M.postępowanie egzekucyjne pod sygn. akt Km 992/15.
W dniu 4 listopada 2016 roku nastąpił podziałBanku (...) S.A.poprzez przeniesienie na(...) Bank S.A.wW.części majątku szczegółowo określonego w Planie Podziału z 29 kwietnia 2016 roku. W ramach powyższego,(...) Bank S.A.wW.przejął wydzieloną część(...) Banku (...) S.A., w skład której wchodziła również wierzytelność przysługująca względem(...)z tytułu umowy kredytu zawartej 11 marca 2002 roku.
W toku wspomnianego wyżej postępowania egzekucyjnego, w miejsce wierzycielaBanku (...) S.A.wstąpił jego następca prawny(...) Bank S.A.wW.. Postępowanie w sprawie Km 992/15, zgodnie z zarządzeniem komornika o połączeniu spraw, aktualnie toczy się pod sygn. akt Km 1081/10. Egzekucja prowadzona jest m.in. z prawa użytkowania wieczystego nieruchomości opisanej wksiędze wieczystej (...)i prawa własności posadowionych na tej nieruchomości budynków.
(bezsporne)
Aktualnie wksiędze wieczystej nr (...)jako wierzyciel hipoteczny w dalszym ciągu wpisany jest poprzednik prawny(...) Bank S.A.wW., to jestBank (...) S.A.wG..
(bezsporne)

Sąd zważył, co następuje:
Celem powództwa wytaczanego na podstawieart. 10 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(jedn. tekst: Dz.U. z 2017 r., poz. 1007 - dalej: „u.k.w.h.”) jest ustalenie i ujawnienie w księdze wieczystej - podlegającego wpisowi - prawa osoby zainteresowanej, przy jednoczesnym ustaleniu braku podstaw do utrzymywania w mocy istniejącego wpisu. W sensie ogólnym chodzi o to, żeby wpisy w księgach odzwierciedlały prawdziwy i aktualny stan prawny nieruchomości; w ten sposób realizuje się nie tylko interes prywatny, ale także interes publiczny, wypływający głównie z troski państwa o bezpieczeństwo obrotu prawnego.
Stroną powodową w sprawie wytaczanej na podstawie art. 10 u.k.w.h. może być wyłącznie osoba uprawniona do złożenia wniosku o dokonanie wpisu(vide uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 15.03.2006r., III CZP 106/05, oraz uchwała Sądu Najwyższego z 28.08.2008r., III CZP 76/08, OSNC 2009, nr 7-8, poz. 113). Wniosek o dokonanie wpisu może złożyć właściciel nieruchomości, użytkownik wieczysty, osoba, na rzecz której wpis ma nastąpić, albo wierzyciel, jeżeli przysługuje mu prawo, które może być wpisane w księdze wieczystej. Natomiast w sprawach dotyczących obciążeń powstałych z mocy ustawy, wniosek może złożyć uprawniony organ (art. 6262§ 5 k.p.c.).
W rozpoznawanej sprawie bezspornie ustalono, że od dnia 26 sierpnia 2004 roku użytkownikiem wieczystym nieruchomości opisanej wksiędze wieczystej (...)i właścicielem posadowionego na tej nieruchomości budynku, jest powódkaH. B. (2).
W sprawie bezspornie ustalono również, że wierzytelność zabezpieczona przedmiotową hipoteką w dniu 4 listopada 2016 roku przeniesiona została przezBank (...) S.A.wG.na(...) Bank S.A.wW., na którego przeszły wszelkie prawa i obowiązki wynikające z zobowiązania kredytowego zabezpieczonego sporną hipoteką.
Wprawdzie wksiędze wieczystej nr (...), jako wierzyciel hipoteczny w dalszym ciągu wpisany jest poprzednik prawny(...) Bank S.A.wW., to jest pozwanyBank (...) S.A.wG., jednakże następstwo prawne zart. 531 § 1 k.s.h.ma charakter sukcesji uniwersalnej, stąd do takiej sukcesji nie znajduje zastosowaniaart. 79 ust. 1u.k.w.h., co potwierdza równieżart. 531 § 4 k.s.h.zgodnie z którym ujawnienie w księgach wieczystych lub rejestrach przejścia na spółki przejmujące lub spółki nowo zawiązane praw ujawnionych w tych księgach lub rejestrach następuje na wniosek tych spółek(zob. T. Czech, Ustawa o księgach wieczystych i hipotece, Komentarz, Warszawa 2014, teza 160 do art. 79; M. Rodzynkiewicz w: Kodeks spółek handlowych, Komentarz, Tom IV, red. A. Opalski, Legalis 2016, Nb 1-2 i 11 do art. 531). Wpis nowego wierzyciela ma zatem charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. Wpis deklaratoryjny nie tworzy prawa, a jedynie potwierdza prawo istniejące skutecznie przed wpisem. Wpis zmiany ma charakter tylko porządkowy, informacyjny i nie ma znaczenia dla skuteczności dokonanej czynności prawnej.
Dopuszczalne są zatem sytuacje, w których ograniczoneprawo rzeczowewpisane jest na rzecz poprzedniego wierzyciela i w żadnym wypadku nie stanowi to podstawy do wykreślenia hipoteki.
Odnosząc się natomiast do roszczenia powódki o wpisanie rzeczywistej kwoty zabezpieczenia, Sąd na podstawie wglądu do akt księgi wieczystej(...)ustalił, że treść wpisu hipoteki jest prawidłowa i dokonana została na wniosek(...) Sp. z o.o.w oparciu o załączone do tegoż wniosku zaświadczenie(...) Banku (...) S.A.wW.o zmianie warunków umowy kredytu. Zarówno z treści wniosku, jak i z treści ww. zaświadczenia wynikało, że w dniu 2 marca 2001 roku strony podpisałyAneks nr (...)doumowy kredytowej nr (...), na mocy którego dokonały:
- zmiany terminu spłaty kredytu na dzień 31.01.2002r.,
- zmiany kwoty kredytu z 200 000 zł na 350 000 zł i przewalutowania kwoty 350 000 zł na 142 241,73 CHF według kursu sprzedaży z dnia 02.03.2001r.,
- zmiany oprocentowania,
- zmiany kwoty wpisu hipoteki na nieruchomości, dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...), z 200 000 zł na 82 733,52 CHF stanowiącej równowartość 200 000 zł w przeliczeniu po kursie średnim NBP z dnia 02.03.2001r.
Niezgodność stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym polega na niewpisaniu lub błędnym wpisaniu prawa albo wpisaniu nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia. W niniejszej sprawie powyższe nie miało miejsca. Wpis w dziale IVksięgi wieczystej (...)hipoteki w wysokości 82 733,52 CHF jest zgodny ze stanem faktycznym prawnym i rzeczywistym.
Mając powyższe na uwadze, uznając powództwo za niezasadne, na podstawie powołanych przepisów Sąd orzekł jak w punkcie I. i II. wyroku, przy czym w stosunku do pozwanegoBanku (...) S.A.z siedzibą wG., w związku z niestawieniem się jego przedstawicieli na posiedzeniu wyznaczonym na rozprawę i brakiem jakichkolwiek wyjaśnień w sprawie, Sąd zobligowany był do wydania wyroku zaocznego (art. 339 § 1 k.p.c.).
O kosztach procesu Sąd rozstrzygnął w oparciu o przepisy§ 5 pkt 8w zw. z § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz.U. z 2018 r., poz. 265) orazart. 98 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. W przypadku pozwanego(...) Bank S.A., reprezentowanego w sprawie przez profesjonalnego pełnomocnika, jest to kwota 45 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego oraz kwota 17 zł tytułem zwrotu opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.