Sąd Rejonowy w Piszu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 66/21
Data wyroku: 2022-06-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Magdalena Łukaszewicz
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt I Ns 66/21

POSTANOWIENIE
Dnia 30 czerwca 2022 r.
Sąd Rejonowy w Piszu I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:
Protokolant:

sędzia Magdalena Łukaszewicz
starszy sekretarz sądowy Anita Topa

po rozpoznaniu w dniu 21 czerwca 2022 r. na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. K.
z udziałemR. M.
o zasiedzenie
p o s t a n a w i a:
oddalić wniosek.

UZASADNIENIE
J. K.wniósł o stwierdzenie, że nie wcześniej niż 7 czerwca 2014 roku i nie później niż 31 grudnia 2019 roku nabył przez zasiedzenie w złej wierze prawo własności nieruchomości oznaczonejnumerem geodezyjnym (...), położonej wN.w gminieR., dla której Sąd Rejonowy w Piszu prowadziksięgę wieczystą (...), gdzie jako właściciel wpisany jest uczestnik postępowaniaR. M.. Nadto wnioskodawca wniósł o zasądzenie na jego rzecz od uczestnika postępowania kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wnioskodawca podniósł, że jest on w posiadaniu przedmiotowej nieruchomości najpóźniej od czerwca 1984 roku. W 1984 roku pozostawał on w związku małżeńskim zA. K. (1). W dniu 7 czerwca 1984 roku na podstawie warunkowej umowy darowizny (pod warunkiem, iż Skarb Państwa nie skorzysta z prawa pierwokupu),W. M.,W. K.iA. M., darowali w sumie 31/40 posiadanych przez siebie udziałów w prawie własności nieruchomości zabudowanej oznaczonej nr geod.(...), do majątku wspólnego wnioskodawcy iA. K. (1). W dacie zawarcia tej umowy nieruchomość ta była już w posiadaniu wnioskodawcy i jego żony. Ostatecznie Skarb Państwa nie skorzystał z prawa pierwokupu.A. M., mimo ziszczenia się warunku, nie chciał złożyć oświadczenia o przeniesieniu własności, wobec czego ostatecznie własność tej nieruchomości została przeniesiona w drodze zastępczego oświadczenia woli na podstawie orzeczenia sądu. Z chwilą zawarcia warunkowej umowy darowizny wnioskodawca zaczął korzystać jak właściciel także z działki o nr geod.(...), która oddziałki nr (...)oddzielona jest drogą. Mianowicie ogrodził tą działkę i zaczął z niej korzystać w celach rolniczych. Następnie na przełomie lat 80-tych i 90-tych, małżonkowieJ.iA. K. (1)nabyli własność sąsiadujących działek o nr geod.(...)i(...). Dodatkowo, jako posiadacz zależny, wnioskodawca dzierżawił inne nieruchomości na potrzeby prowadzonego gospodarstwa rolnego.
Wnioskodawca podniósł, że wchodząc w 1984 roku w samoistne posiadaniadziałki nr (...)wiedział, że nie jest jej właścicielem. Pierwotną właścicielką tej nieruchomości byłaW. M.– babcia wnioskodawcy i uczestnika, natomiast uczestnik postepowania nabył prawo jej własności na podstawie umowy darowizny z 2011 roku. Wnioskodawca podkreślił, że przez cały okres wymagany do zasiedzenia nikt nie sprzeciwiał się gospodarowaniu przez niego przedmiotową nieruchomością jak właściciel. Dodał, że wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 7 stycznia 2014 roku wydanym w sprawie VI RC 1297/13 małżeństwo wnioskodawcy iA. K. (1)zostało rozwiązane przez rozwód, a umową sprzedaży z dnia 28 czerwca 2016 rokuA. K. (1)sprzedała wnioskodawcy swoje udziały w ww. nieruchomościach. Także po rozwodzie wnioskodawca korzystał jak właściciel zdziałki nr (...)i w taki sposób włada nią nieprzerwanie do chwili obecnej.
Uczestnik postępowania w odpowiedzi na wniosek wniósł o jego oddalenie w całości jako bezzasadnego i zasądzenie na jego rzecz od wnioskodawcy kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu uczestnik podniósł, że wnioskodawca nie spełnił żadnej z dwóch przesłanek, których łączne spełnienie niezbędne jest do nabycia prawa własności nieruchomości przez zasiedzenie, tj. posiadania samoistnego i upływu czasu. Wskazał, że pierwotnie właścicielamidziałki nr (...), która wchodziła w skład gospodarstwa rolnego, byliA.iW.małżonkowieM.– dziadkowie uczestnika i wnioskodawcy. W 1972 roku przekazali oni gospodarstwo (w tymdziałkę nr (...)) na własność Skarbu Państwa w zamian za rentę, zachowując prawo do dożywotniego użytkowaniadziałki nr (...). W 1973 zmarł dziadek, adziałka nr (...)była nadal użytkowana przez babcię, która mieszkała w domu posadowionym nadziałce nr (...)położonej naprzeciwkodziałki nr (...). Widziała więc ona codziennie przedmiotową działkę z okien. W którymś momencie w tym samym domu zamieszkał wnioskodawca z żoną. Prowadzili oni z babcią wspólne gospodarstwo domowe. Babcia przez cały czas, aż do swojej śmierci w 1995 roku, osobiście użytkowaładziałkę nr (...)rolniczo, korzystając z sadu i łąki jako pastwiska dla zwierząt. W którymś momencie wnioskodawca, jeszcze za życia babci, nabył w drodze umowy darowizny większość udziałów (w tym udział babci) w prawie własnościdziałki nr (...), ale babcia nadal zamieszkiwała na tej nieruchomości aż do swojej śmierci. Wspomniana umowa darowizny w żaden sposób nie wpłynęła na sposób gospodarowaniadziałką nr (...). W dalszym ciągu gospodarowała nią babcia "dla siebie", na swoje potrzeby. Jeśli wnioskodawca podejmował wówczas w stosunku dodziałki nr (...)jakiekolwiek działania, to czynił to za zgodą bądź na polecenie babci, która cały czas czuła się jej właścicielem, dysponowała nią jak swoją własnością i podejmowała w stosunku do niej wszystkie kluczowe decyzje, w których wnioskodawca nie uczestniczył. Przemawia za tym fakt, że babcia użytkowała tą nieruchomość praktycznie do końca życia, a przez sporządzenie testamentu zadysponowała nią na wypadek swojej śmierci.
Uczestnik stanowczo zaprzeczył, że wnioskodawca ogrodziłdziałkę nr (...)w 1984 roku i podniósł, że działka ta nie była ogrodzona aż do 2018 roku.
Uczestnik podniósł, że po transformacji ustrojowej uchwalonoustawę z 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolnikówi zgodnie z jejart. 118 ust. 1powstała możliwość ubiegania się o zwrot działek przez osoby uprawnione do ich użytkowania w związku z wcześniejszym przekazaniem na własność Skarbu Państwa. Babcia skorzystała z tej możliwości, złożyła stosowny wniosek i w 1991 roku ponownie stała się właścicielkądziałki nr (...). Niedługo po tym, jeszcze w 1991 roku, babcia sporządziła testament, w którym cały swój majątek (w tymdziałkę nr (...)) przekazała swojemu synowi, a ojcu uczestnika,A. M.. Babcia zmarła w 1995 roku, a spadek po niej na podstawie testamentu nabył ojciec uczestnikaA. M..
Uczestnik podniósł, że jego ojciec,A. M., jest geodetą i bardzo skrupulatnie prowadził i gromadził całą dokumentację związaną zdziałką nr (...). Trudno zatem sobie wyobrazić, żeby dopuścił do jej samoistnego przejęcia przez kogokolwiek. Od czasu nabycia własności tej działki, złożył on wniosek o wpis prawa własności w księdze wieczystej i dokonanie stosownych zmian w rejestrze gruntów, gdzie od tego momentu zaczęło figurować jego nazwisko. Opłacał on również podatek rolny oddziałki nr (...). Na jego nazwisko, jako właściciela, wpływały również dokumenty z Urzędu GminyR.. Z uwagi na znaczną odległość miejsca zamieszkania oddziałki nr (...), nie mógł jej doglądać przez cały czas, ale kontrolował jej stan podczas wizyt w rodzinnych stronach, które miały miejsce kilka razy do roku. Zawsze manifestował, że jest właścicielemdziałki nr (...), wiedziały o tym osoby z jego otoczenia, w tym wnioskodawca.A. M.nawet zawarł z wnioskodawcą ustną umowę na czas nieokreślony (dzierżawa lub użyczenie) o możliwości nieodpłatnego korzystania przez wnioskodawcę zdziałki nr (...)w zamian za jej doglądanie. W ten sposób wnioskodawca czasowo stał się posiadaczem zależnym tej działki. Nie było potrzeby sprzeciwiania się jego gospodarowaniudziałką nr (...), ponieważ jako posiadacz zależny wnioskodawca nie mógł być posiadaczem samoistnym.
Wnioskodawca podniósł, że w jego ocenie trudno stwierdzić, na czym konkretnie to użytkowaniedziałki nr (...)przez wnioskodawcę miało polegać, albowiem działka ta nie jest zagospodarowana od wielu już lat, a sam wnioskodawca również nie przedstawia we wniosku sposobu rzekomego zagospodarowania przez siebie tej działki, posługując się bardzo ogólnikowym, gołosłownym stwierdzeniem, że "użytkował ją rolniczo" i nie podając, której części działki to użytkowanie rzekomo dotyczyło.
Dodał, że w 2011 roku jego ojciecA. M.darował mudziałkę nr (...), co świadczy o tym, że interesował się nią i dysponował nią jak właściciel (w szczególności nie pytał wnioskodawcy o zgodę na przeniesienie prawa własności. Nazwisko uczestnika, jako właściciela, figuruje obecnie w księdze wieczystej. Również nakazy płatnicze z GminyR., dotyczące podatku rolnego, przychodzą na nazwisko i adres zamieszkania uczestnika. Wnioskodawca nigdy nie opłacał tego podatku. Ponieważ ojciec uczestnika częściej niż uczestnik odwiedzałN., obydwaj ustalili, że będzie on nadal jak dotychczas sprawował opiekę naddziałką nr (...). Robił to podczas pobytów w rodzinnych stronach i wg jego relacji wszystko było w porządku. Ojciec uczestnika nigdy nie zauważył, aby wnioskodawca rozpoczął gospodarowaniedziałką nr (...)"jak dla siebie". Ponadto, wnioskodawca podczas rozmów z nim nigdy nie kwestionował, że to uczestnik jest właścicielem działki. Wnioskodawca, będąc "na miejscu" doglądał działki najpierw dla ojca uczestnika, a następnie dla uczestnika, a więc był w stosunku do tej nieruchomości co najwyżej dzierżycielem.
Uczestnik podniósł, że w 2016 roku wybrał się naM.ze swoją partnerkąR. Ł.i ich córką. Stwierdzili wówczas, że wnioskodawca naruszył własność uczestnika poprzez usypanie nadziałce nr (...)wjazdu dla samochodów, prowadzącego do sąsiedniej nieruchomości stanowiącej obecnie własność wnioskodawcy. Ewentualne działania wnioskodawcy zmierzające do objęciadziałki nr (...)„dla siebie” rozpoczęły się zatem najwcześniej w 2016 roku, ale i tak spotkały się wówczas ze sprzeciwem uczestnika, który podczas rozmowy telefonicznej z wnioskodawcą uzyskał zapewnienie, że podjazd jest zrobiony tylko tymczasowo i zostanie usunięty, czemu naiwnie uczestnik dał wiarę. Sytuacja powtórzyła się w roku następnym, 2017, kiedy znowu uczestnik pojechał sprawdzić, jak wyglądadziałka nr (...). Podjazd nie został zlikwidowany, gdzieś w głębi rosło kilka zasadzonych przez kogoś pomidorów. Tym razem, podczas bezpośredniej rozmowy z wnioskodawcą, uczestnik usłyszał propozycję odkupienia przez wnioskodawcędziałki nr (...), co spotkało się ze stanowczą odmową. Wnioskodawca zapewnił też wówczas uczestnika, że zlikwiduje podjazd dla samochodów i zapytał, czy mogą nadziałce nr (...)rosnąć jego warzywa. Po raz kolejny uczestnik naiwnie mu uwierzył i pozwolił na to, nie przeczuwając jego intencji. Oprócz niewielkiej ilości warzyw na małej powierzchni, w 2017 roku nadziałce nr (...)nikt nie prowadził działalności rolniczej. Na temat sprzedażydziałki nr (...)wnioskodawca kilkakrotnie rozmawiał też telefonicznie z ojcem uczestnika, którego nakłaniał do tego, aby przekonał on uczestnika do sprzedaży działki. W 2018 roku na MapachG.uczestnik zobaczył, żedziałka nr (...)została ogrodzona. W 2020 roku ojciec uczestnika będąc wN.rozmawiał z wnioskodawcą o bezprawnym ogrodzeniudziałki nr (...). Wtedy też rozmowę telefoniczną z wnioskodawcą przeprowadził uczestnik, który po raz kolejny uzyskał zapewnienie, że jest to sytuacja przejściowa, a ogrodzenie zostanie rozebrane w 2021 roku. Do tego jednak nie doszło.
Sąd ustalił, co następuje:
Nieruchomość stanowiąca działkę gruntu oznaczoną nr geod.(...)położona wN.w gminieR., dla której w Sądzie Rejonowym w Piszu prowadzona jestksięga wieczysta (...), stanowi aktualnie własnośćR. M.s.A. W.iB..
(bezsporne, dowód: wydruk zksięgi wieczystej (...)k. 8-15)
Pierwotnie właścicielami ww. nieruchomości byliA.iW.małżonkowieM.. Nieruchomość ta wchodziła w skład gospodarstwa rolnego prowadzonego przez małżonkówM.wN.i położona była naprzeciwko siedliska –działki gruntu nr (...). Wymienione nieruchomości oddziela droga.
W 1972 rokuA.iW.małżonkowieM.przekazali gospodarstwo rolne (w tymdziałkę nr (...)) na własność Państwa w zamian za rentę. Jednocześnie otrzymali prawo dożywotniego użytkowaniadziałki nr (...), na której m.in. założony był sad jabłoniowy, sadzone były ziemniaki.
(bezsporne, dowód: decyzja przyznająca rentę z tytułu przekazania gospodarstwa rolnego na własność Państwa k. 157-158, 159-160; decyzja z 08.05.1991r. o przyznaniu nieodpłatnie własnościdziałki gruntu nr (...)k. 161; kopia mapy zasadniczej k. 182)
W 1973 roku zmarłA. M., a spadek po nim na podstawie ustawy nabyła żonaW. M.oraz pięcioro dzieci:A. K. (2),K. G.,S. M.,A. M.iW. K..
(bezsporne, dowód: odpis prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku znajdujące się w aktach księgi wieczystej(...))
Po śmierciA. M.,działka nr (...)nadal użytkowana była przezW. M., która prowadziła na niej ogród warzywny, wypasała hodowane zwierzęta, korzystała z sadu.
W 1984 roku zW. M.zamieszkał jej wnukJ. K.i jego żonaA. K. (1), którzy zobowiązali się zapewnić babci opiekę i dochowanie. W zamian za to, umową warunkową darowizny z dnia 7 czerwca 1984 rokuW. M., jej córkaW. K.i synA. M., darowaliJ. J. (2)iA.małżonkomK., do ich majątku wspólnego, swoje udziały w prawie własności nieruchomości oznaczonej nr geod.(...)(siedlisko) w łącznej wysokości 31/40 części. Umowa została zawarta pod warunkiem, że Skarb Państwa nie skorzysta z prawa pierwokupu. Warunek ten został spełniony.
Pomimo zawarcia ww. umowy,W. M.nadal zamieszkiwała na darowanej nieruchomości i praktycznie aż do swojej śmierci osobiście użytkowaładziałkę nr (...)korzystając z sadu i łąki jako pastwiska dla zwierząt oraz uprawiając ogród warzywny. Przez mieszkańców wsi była ona uważana za właścicieladziałki nr (...). Za jej zgodą z działki tej korzystali małżonkowieK..
W 1991 rokuW. M.wystąpiła, w oparciu o przepisyustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników, z wnioskiem o przyznanie jej nieodpłatnie prawa własnościdziałki nr (...).
Decyzją Burmistrza MiastaR. N.z dnia 8 maja 1991 roku przyznanoW. M.nieodpłatnie prawo własnościdziałki nr (...).
W dniu 19 czerwca 1991 rokuW. M.sporządziła testament, w którym do całości spadku powołała swojego synaA. M.zamieszkałego wK..
W. M.zmarła 3 lutego 1995 roku, a spadek po niej na podstawie ww. testamentu nabył w całości synA. M., co stwierdzone zostało prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Piszu z dnia 29 września 1995 roku wydanym w sprawie I Ns 105/95.
Na podstawie wniosku złożonego przezA. M., dla nieruchomości -działki nr (...)założona została księga wieczysta, w której został on wpisany jako właściciel. Podobnie jak w rejestrze gruntów. To na jego nazwisko i adres zamieszkania wysyłane były przez Urząd Miejski wR.decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego od tej nieruchomości i on ten podatek uiszczał.
Od czasu nabycia prawa własnościdziałki nr (...),A. M.co roku przyjeżdżał doN., a wtedy osobiście doglądał swojej nieruchomości, korzystał z sadu. Przy jednej z pierwszych takich wizyt powiedział swojemu siostrzeńcowiJ. K., że zgadza się, by on i jego żona korzystali zdziałki nr (...). MałżonkowieK.korzystali z tej nieruchomości na potrzeby pastwiska dla hodowanych przez siebie gęsi, a także na potrzeby ogrodu warzywnego. Ten ostatni prowadzony był do lipca 2016 roku. Po tej dacie i do chwili obecnej,działka nr (...)przynajmniej dwa razy w roku koszona jest przezJ. K.lub na jego prośbę przez okolicznych rolników, którzy zbierają w zamian plony. Wciąż rosną na niej stare jabłonki.
W dniu 22 listopada 2011 rokuA. M.prawo własności nieruchomości -działki nr (...)darował swojemu synowiR. M.zamieszkałemu wK.. W księdze wieczystej figuruje on aktualnie jako właściciel tej nieruchomości. To na jego nazwisko i adres zamieszkania wysyłane są przez Urząd Miejski wR.decyzje w sprawie wymiaru podatku rolnego i on ten podatek uiszcza.J. K.nigdy nie płacił tego podatku.
W dniu zawarcia ww. umowy darowizny,A. M.poinformował swojego syna, że za jego zgodą zdziałki nr (...)korzystaJ. K.i jego żona.
R. M.doglądadziałki nr (...)za każdym razem, gdy przebywa naM.. Ponadto, na jego prośbę, działka co roku doglądana jest przez jego ojcaA. M.przy okazji jego wizyt w rodzinnych stronach.
Po przyjeździe doN.w 2016 rokuR. M.stwierdził, żeJ. K.usypał nadziałce nr (...)wjazd dla samochodów prowadzący do sąsiedniej nieruchomości stanowiącej jego własność. Uzyskał wówczas odJ. K.zapewnienie, że podjazd jest tylko tymczasowy i zostanie usunięty.
W 2017 rokuR. M.przyjechał doN.. Stwierdził wówczas, że podjazd nie został rozebrany, a nadziałce nr (...), na niewielkiej jej powierzchni, rosną posadzone przezJ. K.warzywa. W bezpośredniej rozmowieJ. K.zaproponowałR. M.zawarcie umowy sprzedaży prawa własności nieruchomości -działki nr (...), na coR. M.stanowczo nie wyraził zgody.J. K.zapewnił wówczasR. M., że podjazd zostanie zlikwidowany i zapytawszy otrzymał zgodęR. M.na sadzenie warzyw nadziałce nr (...). Podjazd do dnia dzisiejszego nie został zlikwidowany.
Na temat sprzedaży prawa własności tej nieruchomościJ. K.rozmawiał telefonicznie również z ojcemR. M., którego nakłaniał, aby przekonał syna do sprzedaży.
W 2018 rokuR. M.dowiedział się, żedziałka nr (...)została bez jego zgody i wiedzy ogrodzona. W przeprowadzonej na ten temat rozmowie telefonicznej zJ. K.,R. M.uzyskał zapewnienie, że jest to sytuacja przejściowa, a ogrodzenie zostanie rozebrane w 2021 roku. Do tego jednak nie doszło.
(dowód: umowa warunkowa darowizny z 07.06.1984r. k. 52-54; decyzja z 08.05.1991r. o przyznaniu nieodpłatnie własności działki k. 161-161v; testament k. 162-163; odpis prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku k. 164-165; wniosek o założenie księgi wieczystej k. 169-170; wypis z rejestru gruntów k. 171-172; wydruk zksięgi wieczystej (...)k. 8-15; decyzja w sprawie wymiaru podatku rolnego k. 177; dowód wpłaty kwoty podatku rolnego i potwierdzenie przelewu k. 178-179; fotografie k. 186-193; zeznania świadków:M. Z.k. 345v,K. P.k. 345v-346,J. W. (1)k. 346-346v,I. W.k. 346v-347,W. L. (1)k. 347,W. L. (2)k. 347-347v,J. W. (2)k. 247v,D. B.k. 348,A. K. (3)k. 348-348v,R. Ł.k. 348v-349,K. Z.k. 349,B. Z.k. 349v,A. K. (1)k. 390-391 orazA. M.- płyta CD k. 29 akt I Cps 125/21/K Sądu Rejonowego dla Krakowa-Krowodrzy w Krakowie; zeznania wnioskodawcy k. 391-392; zeznania uczestnika postępowania k. 392-392v)

Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie z treściąart. 172 § 1 kcposiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. W przypadku wejścia w posiadanie nieruchomości w złej wierze nabycie nieruchomości następuje po upływie lat trzydziestu (art. 172 § 2 kc).
Dobra wiara polega na błędnym, ale w danych okolicznościach usprawiedliwionym przekonaniu posiadacza nieruchomości, że przysługuje mu wykonywane przez niego prawo. W złej wierze jest z kolei ten, kto wie albo wiedzieć powinien, że prawo własności przysługuje nie jemu, lecz innej osobie(tak Sąd Najwyższy w postanowieniu z 13.08.2008r. w sprawie I CSK 33/08).
Podkreślić należy, że do 8 maja 1991 roku przedmiotowa nieruchomość stanowiła własność Skarbu Państwa. Tymczasem do dnia 01 października 1990r. zasiedzenie nieruchomości państwowych było wyłączone, o czym stanowiłart. 177 kc.Zasiedzenie wszelkich nieruchomości państwowych stało się dopuszczalne dopiero z dniem 01 października 1990r., kiedy to w życie weszła ustawa z dnia 28 lipca 1990r. o zmianieustawy kodeks cywilny(Dz.U. z dnia 18.08.1990r., Nr 55, poz. 321), która uchyliła przepisart. 177 kcwyłączający zasiedzenie nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa.
Zgodnie z art. 10 cytowanej ustawy z dnia 28 lipca 1990r., jeżeli przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy istniał stan, który według przepisów dotychczasowych wyłączał zasiedzenie, a według przepisów obowiązujących po wejściu w życie tej ustawy prowadzi do zasiedzenia nieruchomości państwowej, zasiedzenie biegnie dopiero od dnia wejścia jej w życie, tj. od 01 października 1990r., jednakże kodeksowe terminy ulegają skróceniu o czas trwania posiadania przed dniem wejścia w życie ustawy, lecz nie więcej niż o połowę, czyli nie więcej niż o dziesięć i piętnaście lat (tak w szczególności uchwała Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2002 r., III CZP 72/01, OSN 2002, z. 9, poz. 107 z glosami: A. Stelmachowskiego, OSP 2002, z. 10, poz. 126; J. Smólskiego,PS2003, nr 3, s. 155 oraz T. Staranowicza,PS2003, nr 5, s. 138).
Niezależnie jednak od powyższego, materiał dowodowy zgromadzony w niniejszej sprawie w sposób nie budzący wątpliwości Sądu wykazał, że po stronie wnioskodawcy nie istniały przesłanki zasiedzenia nieruchomości.
Ze sformułowaniaart. 172 § 1 kcwynika, iż podstawową przesłanką zasiedzenia jest samoistne posiadanie nieruchomości. Zgodnie zart. 336 kcposiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto postępuje z rzeczą (włada nią) jak właściciel, o czym świadczą okoliczności dostrzegalne dla innych osób, wyrażając tym samym wolę wykonywania względem niej prawa własności (vide: wyrok SN z dnia 19 grudnia 2000 r., V CKN 164/00, Lex nr 52668; postanowienie SN z dnia 28 lutego 2002 r., III CKN 891/00, Lex nr 54474).
Ustalając istnienie władztwa nad rzeczą niezbędne jest ustalenie, iż posiadacz rozróżnia pojęcie władania rzeczą jak właściciel od pojęcia władania rzeczą z tytułu innego prawa niż własność. W tym ostatnim przypadku mamy bowiem do czynienia jedynie z posiadaczem zależnym.
Zgodnie z treściąart. 336 kcposiadaczem zależnym jest ten, kto faktycznie włada rzeczą jak użytkownik, zastawnik, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą.
W uzasadnieniu złożonego wniosku o stwierdzenie zasiedzenia wnioskodawca podał, że wiedział, iż nie jest właścicielem przedmiotowej nieruchomości (k. 4), a przesłuchany w charakterze strony zeznał, że wiedział, iż nieruchomość ta nie była przedmiotem warunkowej umowy darowizny z dnia 07.06.1984r. (k. 391, 391v). Przyznał, że nigdy nie opłacał podatku od tej nieruchomości i dodał, że podatek ten uiszczany był przezA. M., który w ten sposób chciał dowieść, że to on jest właścicielem. Zeznał, że po śmierci babci dowiedział się o pozostawionym przez nią testamencie i o założonej na wniosek wuja księdze wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości. Ponadto zeznał, że ignorował sprzeciwy właścicielidziałki nr (...)odnośnie podjazdu i ogrodzenia, bo czuł się właścicielem tej nieruchomości.
Zeznania wnioskodawcy w Sąd uznał za wiarygodne jedynie w części. Sąd nie dał wiary zeznaniom wnioskodawcy w zakresie, w jakim zaprzeczył, że kontaktował się z wujem (A. M.) w kwestii korzystania zdziałki nr (...). Zeznania te pozostają bowiem w całkowitej sprzeczności z zeznaniami świadkaA. K. (1)(byłej żony wnioskodawcy) i świadkaA. M.. ŚwiadekA. K. (1)szczerze i spontanicznie, zdaniem Sądu, zeznała, iż zaraz po nabyciu przezA. M.prawa własności przedmiotowej nieruchomości, wnioskodawca w przyjaznej i bezpośredniej rozmowie z wujem otrzymał jego zgodę na korzystanie zdziałki nr (...). Świadek wskazała, iż owe korzystanie polegało na tym, iż nieruchomość ta wykorzystywana była przez nich na potrzeby pastwiska dla hodowanych zwierząt i na potrzeby ogrodu warzywnego. Nie inwestowali w tą nieruchomość. Świadek zeznała również, że wnioskodawca rozmawiał z wujem na temat sprzedaży prawa własności przedmiotowej nieruchomości, jednak bezskutecznie.
Również świadekA. M.zeznał, że ponieważ tylko raz w roku bywał na przedmiotowej nieruchomości i korzystał tylko z sadu, ustnie w bezpośredniej rozmowie zgodził się, aby z nieruchomości tej korzystał wnioskodawca i jego żona. O udzielonej zgodzie świadek poinformował swojego syna – uczestnika postępowania w dniu, w którym darował mu prawo własności przedmiotowej nieruchomości. Świadek dodał, że podczas swoich wizyt wN.rzadko spotykał się z wnioskodawcą, który był w służbowych rozjazdach, ale gdy już dochodziło do spotkania, rozmowy były zawsze przyjazne. Podkreślił, że wnioskodawca nigdy nie kwestionował prawa własności świadka aniR. M.. Świadek zeznał ponadto, że w 2014 lub 2015 roku wnioskodawca zwrócił się do niego z prośbą by porozmawiał z synem o odsprzedaniu przedmiotowej nieruchomości, później zaś zbudował podjazd na przedmiotowej nieruchomości i ją ogrodził. Wcześniej świadek nie zauważył, żeby wnioskodawca zachowywał się jak właściciel względem przedmiotowej nieruchomości.
Sąd uznał powyższe zeznania świadków za wiarygodne, bowiem były logiczne, obiektywne i nawzajem się uzupełniały.
Nie budzi zatem wątpliwości Sądu, że od czasu śmierciW. M.- babci wnioskodawcy i uczestnika postępowania - wnioskodawca korzystał z przedmiotowej nieruchomości grzecznościowo, na zasadzie użyczenia, dzierżenia nie prowadzącego do zasiedzenia.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy w żadnej mierze nie wykazał również, aby wnioskodawca samoistnie posiadał przedmiotową nieruchomość od daty zawarcia warunkowej umowy darowizny z dnia 07.06.1984r. do dnia śmierci babci.
Treść warunkowej umowy darowizny z dnia 07.06.1984r. oraz treść testamentu nie pozostawia wątpliwości, iż woląW. M.nie było darowanie wnukowiJ. K.i jego żoniedziałki nr (...).W. M.sama odzyskała prawo własności tej nieruchomości i testamentem przekazała je swojemu synowiA. M..
Jak wskazano wyżej, wnioskodawca wiedział, iżdziałka nr (...)nie była przedmiotem warunkowej umowy darowizny z dnia 07.06.1984r. Ponadto wnioskodawca zeznał, że odkąd zamieszkał wN.w 1984 roku, przedmiotowa nieruchomość była „non stop użytkowana przez babcię” (k. 391). Tak też wynika z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków:M. Z.,K. P.,J. W. (1),I. W.,W. L. (1),W. L. (2),J. W. (2),D. B.,A. K. (3),K. Z.,B. Z.iA. M.. Wymienieni podali, że babcia użytkowaładziałkę nr (...)i nieprzerwanie władała nią jak swoją własnością praktycznie do śmierci (wypasała zwierzęta, prowadziła ogród warzywny, korzystała z sadu zbierając owoce), natomiast wnioskodawca korzystał z tej działki wyłącznie za zgodą babci i nie robił tego wbrew jej woli. Przez mieszkańców wsi toW. M.uważana była za właścicieladziałki nr (...). Po śmierci babcidziałka nr (...)zarosła samosiejami, a od jakiegoś czasu jest zadbana, przynajmniej raz w roku działka koszona jest przez wnioskodawcę lub na jego prośbę przez okolicznych rolników, którzy zbierają w zamian plony. Żaden ze świadków nie potwierdził, że wnioskodawca ogrodził przedmiotową nieruchomość w 1984 roku. Świadkowie podali, że ogrodzenie powstało kilka lat temu.
Zeznania świadkówA. K. (3),R. Ł.,K. Z.iB. Z.potwierdziły, że wcześniej ojciec wnioskodawcyA. M., a obecnie wnioskodawca osobiście i z pomocą swojego ojca, interesują się przedmiotową nieruchomością i doglądają jej.
Sąd nie miał wątpliwości aby zeznania wymienionych wyżej świadków uznać za wiarygodne, albowiem były spontaniczne, obiektywne i nawzajem się uzupełniały.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca nigdy nie był samoistnym posiadaczem przedmiotowej nieruchomości. Za życiaW. M.korzystał z przedmiotowej nieruchomości za jej zgodą, zaś po jej śmierci uzyskał zgodę na korzystanie z działki od jej następcy - swojego wujaA. M.. Stan taki uznać można na dzierżenie lub władztwo prekaryjne wobec nieruchomości, z całą pewnością wnioskodawca nie wykazał, aby kiedykolwiek wszedł w samoistne posiadanie przedmiotowego gruntu. Wnioskodawca nigdy nie uiszczał podatku od tej nieruchomości, do 2016 roku nie inwestował w nią i nie manifestował wobec otoczenia woli posiadania tej nieruchomości „jak właściciel”. Dopiero w 2017 roku wybudował podjazd, a w 2018 roku ogrodził tą nieruchomość, przy czym, jak zeznał, uczynił to ignorując wolę dobrze mu znanego właściciela nieruchomości.
Ukrywanie woli zasiedzenia nieruchomości przed jej właścicielami i stwarzanie pozoru posiadania samoistnego bez manifestowania tego wobec wszystkich, zwłaszcza właścicieli i jednocześnie krewnych, jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Dodać należy, iż właścicielA. M., a następnieR. M.nie mieli powodów do wytoczenie powództwa o wydanie nieruchomości przeciwko wnioskodawcy, albowiem nie manifestował on przed nimi woli posiadania samoistnego przedmiotowej działki, co więcej, jak sam zeznał, ukrywał swe zamierzenia. Stan fizyczny działki przez wiele lat nie zmieniał się i dopiero kilka lat temu wnioskodawca ogrodził działkę, usypał wjazd, co spotkało się z reakcją właściciela i prośbą o usunięcie płotu i nasypu.
Dlatego też, w oparciu o powołane w treści rozważań przepisy, Sąd oddalił wniosekJ. K.o stwierdzenie zasiedzenia.