Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 3038/20
Data wyroku: 2021-08-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: asesor sądowy Mateusz Janicki
Słowa kluczowe: Prawo Unii Europejskiej, Przewozowe prawo
Podstawa prawna: art. 5 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004
Teza: Przewoźnik, który zaoferował pasażerom zmianę planu podróży, nie odpowiada za ewentualne opóźnienie lotu alternatywnego obsługiwanego przez innego przewoźnika

ODPIS WYROKU Z UZASADNIENIEM
DORĘCZANY PRZEZ PORTAL INFORMACYJNY
PEŁNOMOCNIK POWODÓW
sygn. akt I C 3038/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
13 lipca 2021 roku
Sąd Rejonowy dla miasta stołecznego Warszawy w Warszawie w I Wydziale Cywilnym w składzie:
Przewodniczący: asesor sądowy Mateusz Janicki
przy udziale protokolantaJ. M.
po rozpoznaniu na rozprawie 13 lipca 2021 roku wW.
sprawy z powództwaJ. K.iD. K.
przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.
o zapłatę

1
oddala powództwo;

2
zasądza od każdego z powodów na rzecz pozwanej po 287 (dwieście osiemdziesiąt siedem) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.

UZASADNIENIE
I. Stanowiska stron
Pozwem z 14 lutego 2020 roku (data stempla pocztowego k. 14v)J. K.iD. K.wnieśli o zasądzenie od(...) S.A.z siedzibą wW.po 250 euro na rzecz każdego z nich wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia złożenia pozwu do dnia zapłaty tytułem zryczałtowanego odszkodowania za „opóźnienie w dotarciu do miejsca docelowego” na podstawie unijnego rozporządzenia nr 261/2004. Wnieśli też o zasądzenie na rzecz każdego z nich zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych (pozew k. 2-3).
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od powodów zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. Przyznała, że rejs, na który powodowie wykupili u niej bilet, został odwołany, jednakże zaproponowała powodom lot alternatywny, spełniający wymogi z art. 5 ust. 1 lit. c pkt III rozporządzenia nr 261/2004, z którego powodowie skorzystali (sprzeciw od nakazu zapłaty k. 26-29).
II. Ustalenia co do fakt ów
Każdy z powodów miał wykupiony bilet na lot(...)na 21 lipca 2019 r., godz. 10.30-12.00 na trasieK.–W.((...)).
20 lipca 20219 roku o 19.57 ich lot został odwołany.
Pozwana zapewniła powodom bilety na lot organizowany przezL.z przesiadką weF., a mianowicie: lot zK.doF.((...)) nr(...)21 lipca 2019 r., godz. 10.00-11.30 oraz lot zF.doW.((...)) nr(...)21 lipca 2019 r., godz. 12.20-13.55.
Powodowie skorzystali z propozycji zmiany planu podróży.
Lot nr(...)się opóźnił o 25 minut, w związku z czym powodowie dotarli do miejsca docelowego o 14.20 tj. 2 godziny i 20 minut po planowanym czasie przylotu pierwotnie zakupionego u pozwanej rejsu(...).
W związku z nagłym odwołaniem lotu na dzień przed jego planowaną datą powodowie doznali niedogodności. Nie mogli skorzystać ze śniadania w hotelu, bo musieli wcześniej stawić się na lotnisko. Niewygodą dla nich była też konieczność przesiadki.
III. Ocena dowod ów
Powyższy stan faktyczny był między stronami bezsporny, więc zgodnie zart. 227 k.p.c.nie wymagał żadnego postępowania dowodowego.
Niezależnie jednak od tego wynika on z niebudzących wątpliwości i niekwestionowanych przez żadną ze stron dokumentów złożonych przy pismach procesowych (rezerwacja k. 10, raport wskazujący na odwołanie k. 11-12, karty pokładowe na rejsyL.k. 8-9, wyciąg z elektronicznego systemu rezerwacji pozwanej k. 35-36, wydruk wskazujący na opóźnienie rejsu(...)k. 45).
IV. Ocena prawna zasadno ści powództwa
Powództwo było niezasadne, ponieważ:

a
powodom nie przysługuje zryczałtowane odszkodowanie za odwołanie lotu, bowiem zachodzi przesłanka wyłączająca prawo do zryczałtowanego odszkodowania z art. 5 ust. 1 lit. c pkt III rozporządzenia nr 261/2004,

b
powodom nie przysługuje zryczałtowane odszkodowanie za opóźnienie lotu, bowiem lot alternatywny się nie opóźnił o co najmniej 3 godziny, a poza tym nawet w razie zaistnienia opóźnienia, pozwana nie byłaby legitymowana biernie,

c
powodowie nie wykazali przesłanek odpowiedzialności odszkodowawczej na zasadach ogólnych (nienależytego wykonania zobowiązania, poniesienia szkody majątkowej lub krzywdy wynikającej z naruszenia dóbr osobistych).

Odszkodowanie co do zasady należy się za poniesioną szkodę, którą należy wykazać (również co do wysokości). Zasadą jest odpowiedzialność za szkody majątkowe (art. 361 § 2 k.c.), natomiast szkody niemajątkowe naprawiane są wyłącznie w razie wyraźnej regulacji tj. w aktualnie obowiązującym stanie prawnym w razie naruszenia szczególnie chronionych wartości jakimi są dobra osobiste (art. 445 i 448 k.c.), ponadto w związku z regulacją unijną – również w razie tzw. zmarnowanego urlopu. Wszelkie inne szkody niemajątkowe, w szczególności wskazywane przez powodów: niemożność zjedzenia śniadania, trudy związane z przesiadaniem się, wymuszony zmianą harmonogramu pośpiech – nie podlegają co do zasady naprawieniu.
Powodowie, formułując podstawę faktyczną swojego powództwa (którą zgodnie zart. 321 § 1 k.p.c.sąd jest związany), nie powołali się na poniesienie szkody majątkowej wskutek nienależytego wykonania zobowiązania (art. 471 k.c.w zw. zart. 361 k.c.) ani na poniesienie krzywdy wskutek naruszenia ich dóbr osobistych (art. 448 k.c.w zw. zart. 23 k.c.). Tym bardziej przesłanek takiej odpowiedzialności nie wykazali.
Niezależnie od naprawienia szkody na zasadach ogólnych występują różne formy naprawienia szkody o charakterze zryczałtowanym, uniezależnione od wykazania szkody. Sztandarowym przykładem takiej instytucji jest kara umowna, natomiast w sprawach lotniczych – zryczałtowane odszkodowanie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia nr 261/2004. Tym niemniej, roszczenie o zapłatę takiego zryczałtowanego odszkodowania przysługuje, jeśli wykaże się konkretne przewidziane prawem przesłanki.
Zryczałtowane odszkodowanie z art. 7 ust. 1 rozporządzenia przysługuje w następujących przypadkach:

a
odwołania lotu,

b
opóźnienia lotu w wymiarze co najmniej 3 godziny,

c
nieprzyjęcia pasażera na pokład.

W niniejszej sprawie z nieprzyjęcie na pokład nie miało miejsca. Wystąpiły natomiast zarówno odwołanie jak i opóźnienie lotu, i te kwestie należało poddać analizie.
Odszkodowanie za odwołanie lotu powodom nie przysługuje, ponieważ pozwana wykazała przesłanki egzoneracyjne z art. 5 ust. 1 lit. c pkt III rozporządzenia 261/2004. Zgodnie z tym przepisem zryczałtowane odszkodowanie pasażerom nie przysługuje, jeśli zostali poinformowani o odwołaniu w okresie krótszym niż siedem dni przed planowym czasem odlotu i zaoferowano im zmianę planu podróży, umożliwiającą im wylot nie więcej niż godzinę przed planowym czasem odlotu i dotarcie do ich miejsca docelowego najwyżej dwie godziny po planowym czasie przylotu. Jak bowiem ustalono:

a
pozwana w dniu poprzedzającym wykupiony rejs odwołała go i poinformowała o tym powodów,

b
zaoferowany przez pozwaną rejs alternatywny miał zaplanowaną godzinę wylotu o 30 min wcześniejszą niż rejs z zakupionego biletu oraz zaplanowaną godzinę lądowania o 1 godzinę 55 minut późniejszą niż rejs z zakupionego biletu.

Powyższe wynika niewątpliwie z materiału procesowe, szczególnie że powodowie skorzystali z zaoferowanego im rejsu alternatywnego (musiał być więc im on zaoferowany i musieli być o tym poinformowani).
Odszkodowanie za opóźnienie lotu nie przysługujenatomiast z dwóch powodów:

a
opóźnienie miało wymiar mniejszy niż 3 godziny,

b
pozwana nie ma legitymacji biernej, jak chodzi o opóźnienie lotuL..

Stanowisko powodów, którzy dochodzą ww. odszkodowania nie ma podstaw prawnych. Powodowie bowiem w nieuprawniony sposób mieszają odrębne reżimy odpowiedzialności – reżim odszkodowania za odwołanie lotu i reżim odszkodowania za opóźnienie lotu. Mimo że pozwana odwołała swój lot, próbują wykazać opóźnienie w dotarciu do miejsca docelowego, zestawiając faktyczną godzinę przylotu z planowaną godziną przylotuodwołanegorejsu pozwanej, a nie – tak jak powinni – z planowaną godziną przylotu rejsu, z którego skorzystali (rejsu alternatywnego). Ich stanowisko opiera się na nieuprawnionym w świetle prawa założenia, że rejs alternatywny stanowi wykonanie rejsu odwołanego, podczas gdy pozwana, odwołując swój rejs, skorzystała z przysługującego jej uprawnienia prawnokształtującego, w wyniku czego przestała być dłużnikiem powodów, jeśli chodzi o ich przewóz. Nie można więc rozliczać pozwanej z terminowego przywozu pasażerów do miejsca docelowego, skoro odwołała swój rejs i nie była już zobowiązana do przewozu pasażerów w planowanej w swoim rozkładzie połączeń godzinie. Opóźnienie powodów wyniosło zatem 25 minut a nie – jak wywodzą – 2 godziny 20 minut.
Poza tym, roszczenie jest skierowane do niewłaściwego podmiotu. Za opóźnienie rejsuL.odpowiada bowiem wyłącznieL.jako obsługujący przewoźnik lotniczy (art. 5 ust. 1 lit. c rozporządzenia 261/2004). Pozwana nie wykonywała ani nie zamierzała wykonać lotu, skoro go odwołała, natomiast wykonywała goL.(por. art. 2 lit. b, a także art. 3 ust. 5 rozporządzenia 261/2004).
Niezależnie od powyższego, powodowie w nieuprawniony z prawnego punktu widzenia sposób uznali za relewantny z punktu widzenia prawa do odszkodowania wymiar opóźnienia – 2 godziny, podczas gdy w świetle mającego charakter wiążący orzecznictwa(...)wymiar ten musi wynosić co najmniej 3 godziny (zob. chociażby wyrok w sprawie C-402/07). Wynika to z trafnie wytkniętego przez pozwaną błędu w wykładni art. 5 ust. 1 lit. c pkt iii rozporządzenia 261/2004 i niedostrzeżenia, że zwolnienie z zapłaty odszkodowania za odwołanie lotu prawodawca unijny uzależnił od „zaoferowania zmiany planu podróży” (o określonych parametrach), a nie od zaoferowania podróży, która ostatecznie zakończy się nie później niż o określonej godzinie. Innymi słowy, prawodawca unijny nie przewidział odpowiedzialności przewoźnika odwołującego lot na zasadzie ryzyka za wykonanie przewozu przez innego przewoźnika, skumulowanej z odpowiedzialnością tegoż nowego przewoźnika jako obsługującego przewoźnika za odwołanie, opóźnienie oraz niewpuszczenie na pokład. Nie ma żadnych podstaw prawnych do przyjęcia takiego stanowiska.
Reasumując, w świetle należycie wykładanego rozporządzenia nr 261/2004 nie ulega wątpliwości, że jeśli chodzi o zryczałtowane odszkodowanie, odwołujący lot (w ostatniej chwili) przewoźnik odpowiada za zapewnienie zmiany planu podróżny o określonych parametrach, natomiast za ewentualne opóźnienie lotu alternatywnego odpowiada obsługujący przewoźnik na ogólnych zasadach. W niniejszej sprawie pozwana zapewniła alternatywny lot spełniający (jak chodzi o plan podróży) wymagane prawem kryteria.
Niezależnie od powyższego zauważyć należy, że powodowie łącznie stracili 2 godziny i 50 minut czasu. Dochodzone roszczenia są niezasadne. W tym miejscu należy odnieść się do poszczególnych argumentów strony powodowej:

a
odwoływanie się do niespełnienia wymogów z art. 7 ust. 2 lit. a rozporządzenia 261/2004 jest niezasadne z dwóch powodów – po pierwsze, w przepisie tym chodzi o planowaną a nie rzeczywistą godzinę przylotu lotu alternatywnego; po drugie – z logicznego punktu widzenia art. 5 ust. 1 lit. c pkt III (nota beneodwołujący się do art. 7in extenso, a więc do obydwu jego ustępów) wyprzedza powołany przez stronę powodową przepis, ponieważ dopiero po nieziszczeniu się przesłanek z art. 5 ust. 1 lit. c pkt iii wyłączających prawo pasażerów do odszkodowania w grę wchodzi analizowanie wysokości należnego odszkodowanie tj. czy odszkodowanie powinno, czy nie powinno być stosownie do art. 7 ust. 2 obniżone; innymi słowy – art. 7 ust. 2, jak chodzi o odwołania lotu, dotyczy sytuacji zaoferowania pasażerom lotu alternatywnego niespełniającego przesłanek z art. 5 ust. 1 lit. c pkt ii lub(...), a jednocześnie spełniającego przesłanki z art. 7 ust. 2,

b
odwoływanie się do art. 8 rozporządzenia 261/2004 jest zupełnie chybione – nie dotyczy on bowiem w ogóle odszkodowania, natomiast przyznaje pasażerom prawo do wyboru, czy z zaproponowanego im rejsu alternatywnego skorzystają, czy też skorzystają z prawa do uzyskania zwrotu ceny biletu,

c
odwoływanie się do wyroku(...)w sprawie C-502/18 jest również chybione, bowiem dotyczy on zupełnie innego zagadnienia, mianowicie wspólnego organizowania lotu przez kilku przewoźników (tym samym zaciągnięcia przez nich wspólnego zobowiązania do wykonania przewozu - całego); wówczas to w świetle niebudzącej wątpliwości tradycji międzynarodowegoprawa przewozowegotacy przewoźnicy wspólnie organizujący przewóz odpowiadają za jego wykonanie (w całości) solidarnie i nie mogą zasłaniać się nienależytym wykonaniem części przewozu przez innego przewoźnika, który akurat zajmował się daną częścią; natomiast w niniejszej sprawie LOT organizował przewozu wespół zL., a jedynie odwołał swój lot, oferując pasażerom bilety na lot organizowany przez innego przewoźnika, i tym samym „oferując zmianę planu podróży” a nie gwarantując odbycia się tej podróży.

V. Koszty procesu
Sąd nie podziela stanowiska deprecjonującego współuczestnictwo formalne, które jest wyrazem chęci powodów do zaoszczędzania wysiłku sądu i pozwanej (tym samym wygenerowanych tym kosztów) i zrównujące to współuczestnictwo z technicznym połączeniem spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia w trybieart. 219 k.p.c., którego konsekwencją jest założenie, że (jednej) pozwanej reprezentowanej przez (jednego) adwokata, w razie wygrania sprawy z powództwa kilku współuczestników formalnych należy się wielokrotność wynagrodzeń adwokata (stanowisko to naruszaart. 105 § 1 k.p.c.,art. 72 § 1 k.p.c.,art. 98 § 3 k.p.c., i wcale nie jest uzasadnione uchwałami III CZP 29/15 i III CZP 58/15, a co najwyżej wyrażonymi w ich uzasadnieniachobiter dictaniedostatecznie uzasadnionymi poglądami zrównującymi instytucję współuczestnictwa z technicznym połączeniem spraw do wspólnego rozpoznania, ponadto prowadzi do rezultatów sprzecznych z zasadami wyrażonymi wart. 109 § 2 k.p.c.i z zasadami słuszności, a w sprawach pasażerskich ponadto narusza prawo unijne zniechęcając pasażerów groźbą poniesienia wysokich kosztów od dochodzenia mających genezę w rozporządzeniu unijnym roszczeń).
Co do zasady pozwanej należny byłby zwrot kosztów w wysokości 917 zł, z czego 900 zł tytułem wynagrodzenia adwokata wg stawki z § 2 pkt 3 rozporządzenia o opłatach za czynności adwokackie i 17 zł tytułem poniesionej opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa.
Zasądzenie pozwanej kosztów w takiej wysokości byłoby jednak niezasadne w świetleart. 102 k.p.c., który wymaga uwzględnienia szczególnie uzasadnionego wypadku, który ma miejsce w niniejszej sprawie. Okazuje się bowiem, że gdyby powodowie wytoczyli 2 osobne procesy przeciwko pozwanej (każdy z powodów o 250 euro z odsetkami), wówczas każdy z nich zobowiązany byłby do zwrotu pozwanej po 287 zł kosztów procesu (270 zł wynagrodzenia wg stawki z § 2 pkt 2 rozporządzenia o opłatach za czynności adwokackie i 17 zł tytułem opłaty skarbowej od złożonego dokumentu pełnomocnictwa). Byłoby niesprawiedliwe i dysfunkcjonalne (w konsekwencji prowadziłoby do mnożenia przez powodów procesów, co tylko dodałoby zbędnej pracy pozwanym i sądom), gdyby powodowie, którzy swoją decyzją co do wystąpienia z jedną (zamiast dwiema) sprawami zaoszczędzili pracy tak sądowi jak i pozwanej, mieli ponosić przez to wyższe koszty. Mając to na uwadze, sąd orzekł o kosztach stosownie doart. 102 k.p.c., obciążając każdego z powodów kosztami procesu w takiej części, w jakiej każdy z powodów musiałby je ponieść, gdyby wytoczył indywidualne powództwo przeciwko pozwanej.

ZARZĄDZENIE
-niniejszyodpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi powodów r. pr. Bursie-Ł.;
- przedstawić za miesiąc z potwierdzeniem doręczenia.
W., 5 sierpnia 2021 roku asesor sądowy Mateusz Janicki