Sąd Rejonowy w Toruniu
X Wydział Cywilny
Sygnatura akt: X Ns 121/18
Data wyroku: 2021-05-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jolanta Sikorska
Teza: nietezowane

Sygn. akt: X Ns 121/18

POSTANOWIENIE
Dnia 13 maja 2021 r.
Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Jolanta Sikorska
Protokolant:
----------------------------
po rozpoznaniu w dniu 13 maja 2021 r. w Toruniu na posiedzeniu niejawnym sprawy z wnioskuA. J. (1),S. J.iR. J.z udziałemR. K. (1),M. L. (1),A. K.,Z. L.,J. L.iD. L.o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia;
postanawia:
stwierdzić, żeZ. L.córkaJ.iW., nabyła z dniem 1 stycznia 1985 w drodze zasiedzenia własność części zabudowanej nieruchomości gruntowej położonej wZ.gminaO.oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), oznaczonej w opinii biegłego geodetyD. A.z listopada 2020 wariant I ( k. 387 akt ) jakodziałka (...)o powierzchni 0,1188 ha;
ustalić, że dokument oznaczony jako wariant 1 opisanej opinii znajdujący się na k. 387 akt biegłego stanowi integralną część niniejszego postanowienia;
zasądzić solidarnie od uczestnikówR.iA. K.na rzecz wnioskodawcówA. J. (1),S. J.iR. J.kwotę 5.617,- zł ( pięć tysięcy sześćset siedemnaście zł ) tytułem zwrotu wnioskodawcom kosztów postępowania w sprawie;
nakazać pobrać solidarnie od uczestnikówR.iA. K.na rzecz Skarbu Państwa ( kasy Sądu Rejonowego w Toruniu ) kwotę 3.574,10 zł ( trzy tysiące pięćset siedemdziesiąt cztery 10/100 zł ) tytułem wydatków w sprawie;
kosztami opinii biegłegoZ. R.obciążyć Skarb Państwa ( kasę Sądu Rejonowego w Toruniu ).
Sygn. akt X Ns 121/18

UZASADNIENIE
Wnioskiem z listopada 2015A. J. (1),S. J.iR. J.wnieśli o stwierdzenie, że ich poprzednik prawny –Z. L., nabyła w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1985 własność części działki położonej wZ., oznaczonej w ewidencji gruntów nr 113, zabudowanej budynkiem mieszkalnym oraz gospodarczym, wchodzącej w skład nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadziksięgę wieczystą numer (...). Na poparcie swego wniosku wskazali, żeZ. L.od 1954 zajmowała część dotychczasowejdziałki nr (...), o czym świadczy choćby fakt, że 28 lipca 1954 złożyła wniosek o wydanie jej pozwolenia na budowę na tym gruncie, w konsekwencji którego działka została zabudowana domem i stodołą. Zajętą przez siebie działkęZ. L.ogrodziła i zamieszkiwała tam z dziećmi, w tym z córkąM.z mężaL.– nieżyjącą matką wnioskodawców. Aktem notarialnym z 12 marca 1987 przekazała córceM.swoje gospodarstwo rolne, w tym budynki w postaci domu mieszkalnego i stodoły zbudowane nadziałce (...). W kwietniu 1989, w toku administracyjnego postępowania o rozgraniczeniedziałek nr (...)( właściciel – małżonkowieL.) i 112 ( właściciel –M. J.jako następcaZ. L.), prowadzący to postępowanie geodetaB. S.sporządził na jego potrzeby notatkę urzędową, w której wskazał, że na mapie ewidencyjnej wpisano jako właścicieladziałki nr (...)E. K., jednak jest to wpis błędny ponieważ działka ta jest zabudowana i była zajmowana od 1954 przezZ. L.. Uczestnicząca w czynnościach geodetyR. K. (2)– żona nieżyjącego jużE. K., oświadczyłaB. S., żedziałki nr (...)nigdy nie użytkowała. ZarównoZ. L.jak iR. K. (2)złożyły podpis pod notatką geodety z 1987. Na mapie sytuacyjno – wysokościowej z około 2001 odzwierciedlającej ustalenia geodety z 1989 i sporządzonej na potrzeby pozwolenia dlaM. J.na użytkowanie dobudowanych przez nią nadziałce (...)wiatrołapu i budynku gospodarczego, zapisano, żedziałka (...), której właścicielem jestE. K.od ponad 60 lat jest w posiadaniu rodzicówM. J.a zapisany jako jej właścicielE. K.nigdy jej nie użytkował. Zapis oparty był o pisemne oświadczenieR.K.z kwietnia 2001, że garaż postawiony przezJ.wzdłuż granicy między posesjami ( budynek oznaczony cyfrą „2” i skośnymi liniami na mapie k. 18 ) w niczym jej nie przeszkadza. Budynki nadziałce (...)były prze posiadaczy remontowane i wykonywano szereg prac z nimi związanych, w ogródku posadzono drzewa owocowe. CórkaZ. L.wymieniła w budynku mieszkalnym okna, założyła centralne ogrzewanie. Aktualnie w budynkach posadowionych nadziałce (...)zamieszkują wnioskodawcy a działka jest w posiadaniu ich rodziny od ponad 60 lat.
Uczestnicy postępowaniaR.iA. K.w odpowiedzi na wniosek z lipca 2016 ( k. 120 i nast. ), wnieśli o jego oddalenie i wskazali, że w ich ocenie można mówić jedynie o posiadaniu zależnym spornym gruntem przez wnioskodawców i ich poprzedników prawnych. Ponieważ pozwolenie na budowę z 1954 nie wskazujedziałki nr (...), nie można więc domniemywać że dotyczy ono tej działki i należy uznać, że dotyczyło innej działki niż 113 – takiej, którejZ. L.była wówczas właścicielką, np.działki (...). Nadto samo pozwolenie na budowę nie jest równoznaczne z jej rozpoczęciem, dlatego zdaniem uczestników dokument ten nie może być dowodem na początek samoistnego posiadania. Uczestnicy wskazali, że około 1964 – 1965 budowę nadziałce (...)prowadziłE. K.po to aby mogła tam zamieszkaćZ. L., jednakże to on pozostawał właścicielem i dysponentem nieruchomości ponieważZ. L.zamieszkała tam z rodziną jako posiadacz zależny, czego wyrazem było to, że do 1983 ( do śmierciE. K.) regularnie płaciłaK.na umożliwienie jej zamieszkiwania nadziałce (...). Było to podyktowane względami rodzinnymi.Z. L.nigdy nie opłacała podatku zadziałkę (...), podatek płaciliK.. Ponadto z aktu własności ziemiZ. L.z 1954 wynika, żeZ. L.nigdy nie ubiegała się o nabycie własnościdziałki (...): wskazany dokument stwierdza nabycie przezZ. L.własności tylkodziałek (...). Czyli w początku lat 70. czuła się właścicielką tylkodziałek (...), ale nie 113.Działka (...)została ogrodzona dopiero na przełomie lat 80. i 90. Za życiaZ. L.nie były więc wykonywane tak podstawowe uprawnienia właścicielskie jak ogrodzenie nieruchomości czy płacenie podatków.
Sąd ustalił co następuje :
Wnioskodawcy i uczestnicy, pozaA. K.iZ. L.( powinowactwo – żony ), są krewnymi ( bezsporne ). Na starych szkicach polowych jako właściciel między innymidziałki (...)figurujeF. B.– przodek obu stron postępowania ( bezsporne, np. k. 198, k. 221v ).
W dniu 28 lipca 1958Z. L.złożyła wniosek o wydanie jej pozwolenia na budowę wZ.domu mieszkalnego z cegły krytego eternitem i stodoły drewnianej krytej strzechą na gruntach do niej należących. Wydział Budownictwa prezydium Powiatowej rady Narodowej wydał wnioskowane pozwolenie, wskazując że dom winien mieć 10m na 8m a stodoła 9m na 6m i oba budynki winny zostać posadowione bokiem do drogi w odległości 5m od tej drogi ( dowód : kopia pozwolenia na budowę k. 9 ).
Z. L.zamieszkiwała dotychczas z matką w domu z gliny posadowionym na terenie spornej obecnie częścidziałki (...), łączącym w sobie funkcję mieszkalną i gospodarczą ( kurnik i pomieszczenie gospodarcze ). Dom był posadowiony dalej od drogi niż budynek mieszkalny stojący obecnie na nieruchomości i bliżej granicy zK.( dowód : przesłuchanieS. J.z 29. VI. 2017 - 1:42 – 22:05 – protokół skrócony k. 240 v, zeznania świadkaM. R.z z 5. VII. 2016 – 9.02 – 48.32 i protokół skrócony k. 118 v ).
Nadziałce nr (...), stanowiącej formalnie własnośćK., w początkach lat 60. stanął najpierw dom murowany ze ścianami z cegły i szlaki i dachem krytym papą, a potem stodoła. Zamieszkała tam matkaZ. L.z córkami a potem samaZ. L.z własną trójką dzieci. Caładziałka (...)była ogrodzona drewnianym płotem, przez jej środek postawiono dodatkowo płot, który odgradzał częścidziałki (...)zajmowane przez rodzinyL.iK.( dowód : zeznania świadkaM. R.z 5. VII. 2016 – 9.02 – 48.32 i protokół skrócony k. 118 v – 119, zeznania świadkaH. J.z 29. IX. 2016 – 9:20 – 1:03:12 oraz protokół skrócony k. 158 v - 159 ).
W dniu 18 lutego 1963, kiedy to założono rejestr gruntów,działka nr (...)była już zabudowana ( dowód : pismo Starostwa k. 215 oraz rejestr k. 217 v – 218 ), zaśdziałki (...)(Kw (...)) - objęte bezspornym w sprawie posiadaniem samoistnymZ. L.- nie były wówczas i nie są obecnie zabudowane ( dowód : pismo UG wO.k. 213, pismo Starostwa k. 215 oraz rejestr k. 219 v – 220, zeznaniaS. J.z 29. VI. 2017 1:42 – 22:05 i protokół skrócony k. 240 ).
Z. L.założyła sobie wokół domu na częścidziałki nr (...)ogródek i od strony ulicy uprawiała warzywa i kwiaty, hodowała na działce inwentarz ( dowód : zeznania świadkaM. R.z 5. VII. 2016 – 9.02 – 48.32 i protokół skrócony k. 118 v – 119, zeznania świadkaZ. W.z 29. XI. 2016 – 3:32 – 50:24 oraz protokół skrócony k. 152 v – 153).
Jeszcze w początkach lat 60. na spornej obecnie częścidziałki (...)nie było budynków stojących tam obecnie – nadal stał tam stary budynek mieszkalny z gliny zajmowany przezZ. L.z matką i dziećmi. W 1972, kiedy świadekH. J. (2)szedł do wojska, na działce stał już budynek mieszkalny oznaczony na mapie k. 18 cyfrą „53”. Stary gliniany budynek mieszkalny został zburzony, pozostały tylko jego fundamenty. Przy budowie nowego pracował jako murarzE. K.- zasadniczo był listonoszem ale zdarzało mu się pracować jako murarz na zlecenie. Nowy budynek stanął bliżej drogi naD.niż stary budynek gliniany. Stary dom był dalej od drogi i bliżej granicy z sąsiadami czyli rodzinąK.– bliżejdziałki nr (...)( dowód : zeznania świadkaH. J.z 29. IX. 2016 – 9:20 – 1:03:12 oraz protokół skrócony k. 158 v – 159 i zeznania świadkaZ. W.z 29. XI. 2016 – 3:32 – 50:24 oraz protokół skrócony k. 152 v – 153 ).
Z. L.czasem pożyczała od rodzicówZ. W. (2)pieniądze po to, żeby móc zapłacićE. K.za prace budowlane ( zeznania świadkaZ. W.z 29. XI. 2016 – 11:19 – 19:56 oraz protokół skrócony k. 152 v )
W 1974E.iR. K. (2)zostali uwłaszczeni w oparciu o ustawę z 26. X. 1971 w zakresie obejmującym między innymidziałkę (...). W toku postępowania ustalono, że w 1958 otrzymali sporną działkę od matkiR.K.–S. B.( dowód : akt własności ziemi k. 149 ).
Akt własności ziemi wystawiony w latach 70. NaZ. L.nie obejmowałdziałki (...)( dowód : k. 9 akt XI Ns 538/11 ).
Kiedy w początku lat 70. na nieruchomości zaczął bywać przyszły zięćZ. A.J., budynek mieszkalny i stodoła z oborą już stały. Pomiędzy częściami działki zajmowanymi przezK.iL.biegł drewniany płot. W latach 70.A. L.postawił w jego miejsce płot z siatki. Ponieważ stawiał go na granicy – pytał o zgodę sąsiadówK.. W latach 80.L.postawili na działce garaż z blachy. W latach 90.A. L.stawiał nadziałce (...)garaż murowany, oznaczony na mapie k. 18 w legendzie mapy numerem „2” jako budynek gospodarczy ( pole zakreskowane ). W tym przypadku także pytał o zgodęK.ponieważ budynek miał stanąć na granicy ( dowód : zeznaniaA. J.z 29. VI. 2017 – 35:46 – 54:20 oraz protokół skrócony k. 241, oświadczenieR.K.k. 19, przesłuchanieS. J.z 29. VI. 2017 - 22:05 – 35:46 oraz protokół skrócony k. 240 v ).
Krótko potem na garażu murowanymL.postawili gołębnik ( dowód : przesłuchanieS. J.z 29. VI. 2017 _ 22:05 – 35:46 oraz protokół skrócony k. 240 v ).
Kiedy w marcu 1987Z. L.przekazywała aktem notarialnym swoje gospodarstwo rolne obejmującedziałki (...)córceM. J., w akcie notarialnym zapisano, że na przekazywanej nieruchomości znajdują się : dom mieszkalny murowany, stodoła połączona z oborą oraz budynek gospodarczy murowany ( dowód : akt notarialny k. 10 – 13 ), choćdziałka (...)należąca doZ. L.w chwili aktu czyli w 1987 nie była zabudowana ( bezsporne plus zeznaniaA. J.z 29. VI. 2017 – 35:46 – 54:20 oraz protokół skrócony k. 241 ) a zabudowania znajdowały się wyłącznie nadziałce nr (...)( bezsporne ). Jednocześnie we wskazanym akcie notarialnymZ. L.oświadcza, że nie jest właścicielką ani posiadaczką innych nieruchomości ( k. 11 - dowód jak wyżej ).
W latach 90.J.usunęli ze spornej częścidziałki (...)fundamenty starego glinianego domu, przeprowadzili remont stodoły aby zwiększyć jej powierzchnię ( dowód : przesłuchanieS. J.z 29. VI. 2017 _ 22:05 – 35:46 oraz protokół skrócony k. 240 v ).
W 1989 toczyło się postępowanie rozgraniczeniowe dotyczące granicy pomiędzydziałką (...)małżonkówL.orazdziałką (...). W jego trakcie prowadzący to postępowanie geodetaB. S.sporządził notatkę urzędową, w której wskazał, że na mapie ewidencyjnej wpisano jako właścicieladziałki nr (...)E. K., jednak jest to zdaniem geodety wpis błędny, ponieważ działka ta jest zabudowana i była zajmowana od 1954 przezZ. L.. Uczestnicząca w czynnościach geodetyR. K. (2)– żona nieżyjącego jużE. K., oświadczyłaB. S., żedziałki nr (...)nigdy nie użytkowała. ZarównoZ. L.jak iR. K. (2)złożyły własnoręczne podpisy pod notatką geodety z 1987 ( dowód : decyzja o rozgraniczeniu k. 14, notatka geodety k. 15 ).
Na mapie sytuacyjno – wysokościowej z około 2001 odzwierciedlającej ustalenia geodety z 1989 i sporządzonej na potrzeby pozwolenia dlaM. J.na użytkowanie dobudowanych przez nią nadziałce (...)wiatrołapu i budynku gospodarczego, zapisano, żedziałka (...), której właścicielem jestE. K.od ponad 60 lat jest w posiadaniu rodzicówM. J.a zapisany jako jej właścicielE. K.nigdy jej nie użytkował. Zapis oparty był o pisemne oświadczenieR.K.z kwietnia 2001, że garaż postawiony przezJ.wzdłuż granicy między posesjami ( budynek oznaczony cyfrą „2” i skośnymi liniami na mapie k. 18 ) w niczym jej nie przeszkadza (dowód : decyzja k. 16 – 17, mapa sytuacyjna k. 18 oraz oświadczenieR.K.k. 19 ).
Z. L.była zameldowana wZ.nr 55 od 25 lutego 1924 czyli od daty swego urodzenia, do 14 grudnia 1999 ( dowód : zaświadczenie k. 22 ).
Działka nr (...)stanowiła adres zarówno(...)jak i(...)( dowód : rejestr UG wO.k. 191 ).
Działka nr (...)położona wZ.gminaO., objętaKw (...)stanowi własnośćA.iR. K. (1)w konsekwencji darowizny z 2003 oraz spadkobrania z 2001 ( dowód : odpis Kw k. 28 – 29 )oraz akt notarialny k. 146 – 148 ).
Z. L.miała troje dzieci :

1
M.z mężaL.,

2
nieżyjącąA. T.która pozostawiła po sobie także nieżyjącego już syna a on pozostawił po sobie żonęZ.oraz córkiD.iJ.;

3
orazE., który zmarł w 1987 i pozostawił po sobie synaM. L. (1).

Sprawy spadkowej poZ. L.nie było ( bezsporne, oświadczenie wnioskodawcy k. 119 ).
Spadek poM. L. (2)zmarłej 2. XI. 2008 nabyli : mążA.oraz synowieS.iR.po 1/3 części każdy z nich ( dowód : orzeczenie spadkowe k. 20 ).
Sąd zważył co następuje:
Ustalony powyżej stan faktyczny był sporny pomiędzy stronami odnośnie tego czy w konsekwencji pozwolenia na budowę z 1954Z. L.wzniosła budynki na spornej częścidziałki (...)( czy może w ogóle ich nie wzniosła lub zbudowała je na innej działce ), czy płaciłaR.iE. K.za zajmowanie częścidziałki (...)oraz czy zamieszkała w budynku zbudowanym na spornej częścidziałki (...)za zgodąK.lub płacąc im z tego tytułu rodzaj czynszu czy też zamieszkała tam bez ich zgody.
Sąd poczynił ustalenia w sprawie w oparciu o dokumenty urzędowe w postaci pozwolenia na budowę k. 9, aktu notarialnego k. 10 – 13, decyzji k. 14, decyzji k. 16 – 17, mapy k. 18, orzeczenia spadkowego k. 20, zaświadczenia k. 22, odpisu KW k. 28 – 29, zaświadczenia k. 143, wypis z rejestru gruntów k. 144, mapa ewidencyjna k. 145, aktu notarialnego k. 146 – 148, aktu własności ziemi k. 149, pisma z UGO.k. 187 i dołączonej dokumentacji k. 188 – 198, pisma UG wO.k. 213 i Starostwa k. 215, rejestru gruntów k. 217 – 220 i wykazu z 1952 k. 221 – 223 oraz aktu własności ziemi k. 79 akt XI Ns 538 / 11. Domniemań z nimi związanych (art. 244 kpc) żadna ze stron nie podważyła.
Ustalenia faktyczne czynione były także w oparciu o dokumenty prywatne k. 15 (notatka ), k. 19 ( oświadczenie ) –art. 245 kpc, przy czym w tym przypadku sąd dał im wiarę nie tylko w zakresie wynikającym z ustawy, ale także w zakresie prawdziwości treści w nich zawartych. Co do notatki geodety : problem, którym w 1987 zajmował się geodeta nie miał nic wspólnego z obecnym konfliktem stron a wskazany urzędnik państwowy nie miał żądnego interesu w tym aby z jakiegokolwiek powodu zamieszczać w swojej notatce nieprawdziwe oświadczenia osób uczestniczących w jego czynnościach. Na marginesie zresztą treść zamieszczonego w notatce oświadczeniaR.K.w pełni koresponduje z wersją prezentowaną w sprawie przez stronę wnioskującą. Pismo k. 19 także zdaniem sądu zawiera prawdziwe oświadczenieR.K.. Okoliczności jego złożenia wyjaśniłA. J. (1)k. 241, oświadczenie jest kierowane do Urzędu Gminy i dotyczy wznoszonego przezL.wzdłuż granicy garażu.L.dostali wówczas pozwolenie na jego budowę czyli zgodą taką jak ta w oświadczeniu k. 19 musieli się legitymować skoro garaż stawał przy granicy, co uwiarygadnia prawdziwość dokumentu prywatnego. ZeznaniaR. K. (1)z 29 czerwca 2017 k. 241 v na temat tych dokumentów rażą niezwykłą naiwnością i chwiejnością : z jednej strony uczestnik stwierdza, że to podpis matki po czym oświadcza, że nie wie czy to jej podpis i naiwnie dodaje, że taki dokument każdy może stworzyć a w ogóle to w gminie nie ma geodety, który pisał notatkę k. 15. Sąd nie ma żadnych wątpliwości, że uczestnik starał się kłamać ale zabrakło mu w tym zakresie umiejętności.
Sąd oparł orzeczenie w sprawie o opinię geodezyjną z listopada 2020 geodetyD. A., w szczególności mapę stanowiącą załącznik nr I do niej obrazującą / wydzielającą grunt będący przedmiotem sporu w sprawie oznaczony jakodziałka nr (...)o powierzchni 1,1188 ha ( k. 387 akt ). Opinia stanowi integralną część wydanego w sprawie postanowienia. Sąd nie znalazł podstaw aby ustalenia geodezyjne biegłego podważać. Zadaniem biegłego było nakreślić grunt będący przedmiotem sporu na mapie i ustalić jego powierzchnię. Wbrew oczekiwaniom uczestników sygnalizowanym biegłemu na oględzinach i zobrazowanym w wariancie II opinii, przedmiotem zainteresowania sądu w niniejszej sprawie ( zasiedzenie ) nie mogły być jakiekolwiek służebności.
Dowody osobowe przeprowadzone w sprawie okazały się także przydatne. I tak Sąd dał wiarę świadkowiM. R. (2)( k. 118 v – 119 ), która potwierdziła że pierwsze budowy nadziałce (...)miały miejsce w latach 50. / 60. aE. K.pamiętała jako wykonującego prace budowlane a nie inwestora i dysponenta budynku, który tylko pozwoliłZ. L.mieszkać na swojej działce i w swoim domu. Twierdziła także, że pozwolenie na budowę budynków na spornej części działki dostaliL.a skoro tak to jej zdaniem działka widocznie była ich. Twierdziła także, zeA. J. (1)w miejsce ogrodzenia drewnianego postawił ogrodzenie z siatki.
Sąd nie znalazł także podstaw aby zasadniczo odmówić wiarygodności świadkowiH. J. (2)( k. 158v – 159 ). Świadek potwierdził, ze przy budowie budynków na spornej częścidziałki (...)pracowałE. K.ale nie potwierdził tezy uczestników jakoby budował ten dom, choćby tylko początkowo, dla siebie a potem zezwoliłZ. L.za opłatą zamieszkiwać tam z rodziną. Potwierdził także istnienie ogrodzenia pomiędzy sporną częściądziałki (...)a jej częścią zajmowaną przez uczestników i ich poprzedników prawnych.
ŚwiadekM. B.( k. 180 ) nie wniósł do sprawy wiele. Pamiętał stawianie ogrodzenia z siatki dzielącegoR.K.iZ. L.w jego zdaniem około roku 1980, co potwierdza takżeA. L., nie pamiętał jednak czy wcześniej istniał w tym miejscu płot drewniany ( nie zaprzeczył aby drewniany płat tam wcześniej był ). Wskazał na konflikt kuzynekL.iK., co jednak niczego w sprawie nie zmienia.
ŚwiadekZ. W. (2)( k. 172 – 173 ) także nie dostarczyła dowodów na stawiane przez uczestników tezy o zależnym posiadaniu spornej częścidziałki (...)przezZ. L.. Potwierdziła, że nowy dom został wzniesiony na spornym gruncie w początkach lat 60. skoro córkaZ. L.w 1962 szła do komunii już z nowego domu. Potwierdziła też, że dom budowałE. K.ale zaprzeczyła jakoby to on finansował tą inwestycję. Przeciwnie – mówiła o pożyczaniu pieniędzy przezL.na to, żebyK.zapłacić. Była też świadkiem remontów ( tynki, podłogi ) i gospodarowania na gruncie ( warzywa, inwentarz ). Sąd dał wiarę świadkowi.
UczestnikR. K. (1)( k. 241 – 242 ) zasadniczo nie był wiarygodny. Jak już wspomniano wcześniej przy okazji oceny zasadności negowania przez niego dokumentów prywatnych k. 15 i 19, w odniesieniu do pozostałych spornych w sprawie kwestii także plątał się w zeznaniach i wskazywał na okoliczności, które nie znalazły w żadnym zakresie potwierdzenia w dowodach. I tak : naiwnością rażą wręcz stwierdzenia, że kiedy jego ojciec był na delegacji toZ. L.skończyła sobie budynek i zamieszkała tam bez zgody jego ojca. Tezy o płaceniu przezZ. L.jego rodzicom czynszu także nie potwierdził żaden dowód w sprawie prowadzony – żaden świadek ani żaden dokument. Wprawdzie twierdził, ze byli świadkowie płacenia czynszu ale jednak żadnego z nich w sprawie nie powołał. Twierdził także, że ojciec miał pozwolenie na budowę domu wznoszonego w początku lat 60., w którym potem zamieszkałaL.z rodziną , ale takiego pozwolenia nie przedłożył w sprawie. Twierdził, że pozwolenie na budowę z 1954 k. 9 dotyczyło starego, rozebranego już budynku a ponadto ów stary budynek stał nadziałce (...)należącej doL.. Kiedy jednak uczestnik miał pokazać na mapie k. 18 gdzie mniej więcej stał ów stary budynek, to pokazał jednakdziałkę nr (...)a nie nr 112 także na tej mapie widniejącą, co zdaniem sądu jest bardzo znamienne i świadczy o tym, że uczestnik starał się kłamać jednak brakowało mu umiejętności w tym zakresie. Forma deklarowanego przez uczestnika płacenia rzekomego czynszu przezL.( płacenieK.za „robienie” grobu jej syna jako forma czynszu bo rodzina zakazywała jej płacenia czynszu ) także brzmi absurdalnie zdaniem sądu, nawet zakładając skomplikowane relacje rodzinne.
A. J. (1)( k. 241 ) był wiarygodny zdaniem sądu. Zeznał o uzgodnieniach zK.na temat wymiany płotu drewnianego na płot a siatki oraz budowę garażu murowanego, co wyjaśnił jednak wymogami prawa administracyjnego co do zgody właściciela sąsiedniej nieruchomości na budynki przy granicy oraz płot na granicy. Taki wymóg jest sądowi znany z urzędu, obowiązuje od dziesięcioleci. Pozbawia to więc konsultacje z lat 90., kiedy to urządzenia wznoszono, cech zachowania posiadacza zależnego. Przeciwnie – jeden właściciel pyta o zgodę drugiego, a zatem obie strony zajmuj ą tu pozycje równorzędne. Dopiero w 2011 kiedy uczestnik dowiedział się, że zajęta częśćdziałki (...)należy doK., pytał go o zgodę na remont domu. Było to jednak długo po dacie, w której ex lege doszło do nabycia własności sporego gruntu w drodze zasiedzenia.
Wnioskodawcy domagali się stwierdzenia przez sąd, że ich poprzednik prawny nabyła na podstawieart. 172 kcw drodze zasiedzenia własność wyodrębnionej geodezyjnie w toku postępowania częścidziałki (...). Obciążał ich zatem ciężar wykazania przesłanek zasiedzenia czyli : :1. wykazania samoistności posiadania ich poprzednika prawnego w chwili wejścia w posiadanie nieruchomości oraz
2. wykazania wymaganego przez przepisy czasu posiadania, którego długość może wynosić od 10 do trzydziestu lat w zależności od daty wejścia w posiadanie oraz charakteru posiadania ( dobra lub zła wiara ).
Korzystali jednocześnie z domniemania posiadania samoistnego (art. 339 kc), co oznacza że w niniejszym postępowaniu to na uczestnikach oponujących zasiedzeniu ciążył obowiązek wykazania, ze posiadanie wnioskodawców i ich poprzedniczki prawnej nie miało charakteru samoistnego.
Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto postępuje z rzeczą jak właściciel, tym samym wyrażając wolę wykonywania względem niej prawa własności. Sama wola posiadania, tj. wykonywanie praw wynikających z własności czy innego prawa, jeżeli nie jest realizowana, nie może mieć znaczenia dla posiadania. Również samo władztwo nie decyduje o posiadaniu; muszą istnieć dwa czynniki – władztwo i wola (por. orzeczenie SN z dnia 14.04.1961 r., CR 961/60, NP 12/62, s.(...); postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 1997 r., III CKN 35/97, OSNC 1997/10/150). Zakres faktycznego władztwa przy posiadaniu samoistnym, odpowiadający prawu własności, sprowadza się do korzystania z rzeczy i rozporządzania nią w sposób jak najbardziej pełny, czyli do postępowania z nią jak właściciel. Posiadanie samoistne oznacza więc wolę posiadania jak właściciel a więc wolę traktowania siebie jak właściciela, z zamiarem posiadania dla siebie ( cum animo rem sibi habendi ).
Zasiedzenie następuje z mocy prawa, a zadaniem Sądu jest ustalić wszelkie okoliczności z tym związane m.in. Sąd nie jest związany wnioskiem w części dotyczącej terminu zasiedzenia oraz osoby, na rzecz której nastąpiło zasiedzenie.
Zgodnie z przepisemart. 50 dekretu z 11. X. 1946 prawo rzeczowekto posiada nieruchomość przez lat dwadzieścia nabywa jej własność, chyba że w chwili objęcia w posiadanie był w złej wierze. Temu kto posiada nieruchomość przez lat trzydzieści nie można zarzucić złej wiary. Od dnia wejścia w życieKodeksu cywilnegotj. od dnia 1 stycznia 1965 r. kwestię zasiedzenia regulowałart. 172przewidujący możliwość nabycia nieruchomości przez zasiedzenie po upływie lat 10 ( dobra wiara ) oraz 20 ( zła wiara ). Przepisy ustawy z 23. IV. 1965 wprowadzające w życie nowykodeks cywilny, a ściślejart. XLIstanowiły, że do zasiedzenia, którego bieg rozpoczął się przed wejściem w życiekodeksu cywilnego, czyli przez 1 stycznia 1965, stosuje się od tej chwili przepisy tego kodeksu ( nowegokodeksu cywilnego), jeśli jednak termin zasiedzenia wedługkodeksu cywilnegojest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg zasiedzenia rozpoczyna się z dniem wejścia kodeksu w życie.
Sąd w pełni akceptuje pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 26 lutego 2002 r. I CKN 1093/99, lex nr 53297, iż potrzeba szczegółowego określenia powierzchni i granic nieruchomości wystąpi tylko wówczas, jeżeli Sąd uzna zasadność wniosku o stwierdzenie zasiedzenia. Taka potrzeba wystąpiła w niniejszej sprawie, w związku z czym Sąd przeprowadził dowód z opinii geodety, który wykreślił granice spornego gruntu i określił jego powierzchnię.
Wnioskodawcy wnieśli o ustalenie, że ich poprzednik prawny nabyła sporny grunt z dniem 1 stycznia 1985, czyli po upływie 20 lat od daty wejścia w życiekodeksu cywilnegoa zatem w złej wierze. Ustalenia poczynione w sprawie pozwalają stwierdzić, że pierwszą czynnościąZ. L.w odniesieniu do spornego gruntu, wskazującą na samoistność jego posiadania, było wystąpienie w lipcu 1954 z wnioskiem o wydanie pozwolenia na budowę domu i stodoły. Zdaniem sądu wykazano w sprawie, że mimo iż we wskazanym dokumencie nie wymienionodziałki (...), to pozwolenie dotyczyło domu i stodoły wzniesionych po 1954 nadziałce (...). Po pierwsze : bezspornym było a nadto wynika to z pism k. 213, że inne nieruchomościZ. L., w tymdziałka (...)w 1961 nie były zabudowany. Żaden dowód w sprawie przeprowadzony nie wykazał aby na innych gruntachZ. L.po 1954 wzniesiono jakiekolwiek budynki. TezyR. K. (1)o tym, że wskazane pozwolenie na budowę dotyczyło starego, glinianego jak mówili świadkowie, domu którego fundamentyL.rozebrali w latach 90., nikt nie potwierdził. Po drugie : bezspornym jest, ze w początku lat 60 a zdaniem niektórych nawet na przełomie lat 50. i 60., na spornej działce wzniesiono dom a potem stodołę.R. K. (1)twierdzi, że jego ojciec budował ten dom dla siebie, jednak pozwolenia na budowę wydanego naE. K., choć twierdził że ojciec je dostał, w sprawie nie przedłożył, co nie może pozostać bez znaczenia w obliczu sporu stron. W 1963 sporny grunt był już zabudowany, co wynika z dokumentów urzędowych k. 187 ( sprostowane co dodziałki (...)w piśmie k. 213 ) i 215.
Twierdzenia uczestników o tym, żeZ. L.płaciła ich rodzinie za zajmowanie nieruchomości i domu na spornej częścidziałki (...)okazały się gołosłowne – nie znalazły potwierdzenia w żadnych dowodach w sprawie przeprowadzonych a obalenie domniemania samoistności posiadaniaL.w tym zakresie, jak wyżej wskazano, obciążało uczestników. Budowa zatem na spornym gruncie także była czynnością stanowiącą przejaw samoistności posiadania. Budynki stanęły przed 1963, budowa mogła trwać kilka lat, moment jej rozpoczęcia jest trudny do określenia. W każdym razie jednak w styczniu 1965 budynki na spornym gruncie na pewno już stały.
Sąd nie miał też wątpliwości, że sporządzając akt notarialny z 12 marca 1987 ( k. 10 )Z. L.była przekonana, że murowany dom mieszkalny oraz obora połączona ze stodołą znajdują się na gruntach do niej należących i wchodzących w skład gospodarstwa, które właśnie przekazywała córceM.. Notariusz, co w tamtych czasach niestety nie było ewenementem, nie dochował minimum staranności i wpis o zabudowaniach na przekazywanym gospodarstwie oparł o oświadczenie zamiast o dokument i w konsekwencji zapisał, że dom i stodoła są posadowione na gruntach wchodzących w skład przekazywanego gospodarstwa, tymczasem na wymienionych w akcie działkachZ. L.żadnych zabudowań nie było. Oznacza to, że wymienione w akcie zabudowania i grunt, na którym stały, w 1987Z. L.traktowała jako swoją własność. Wskazuje na to także zapis aktu, w którym stawająca oświadcza, że nie jestposiadaczkąinnych nieruchomości, nie ma zatem świadomości, że jest tylko posiadaczką częścidziałki (...)i budynków na niej wzniesionych bo jest przekonana, że zabudowania stoją na jej ziemi, którą przekazuje córce.
Akt własności ziemi wydany w 1973 naZ. L.( k. 9 akt XI Ns 538 / 11 ), co bezsporne, nie obejmujedziałki (...), co może ale nie musi, i w tej sprawie zdaniem sądu nie dowodzi tego, żeZ. L.nie czuła się właścicielką spornego gruntu. Skoro w 1987 była przekonana, że budynki wzniesiono na jej gruntach i co do zajmowanego przez siebie terenu nigdy nie spotkała się z roszczeniami rodzinyK.o jego zwrot lub pieniężną kompensatę, o czym świadczy choćby oświadczenieR.K.złożone geodecie(...)w 1989 ( k. 15 ), to jasnym staje się, że w chwili uwłaszczenia była przekonana, że budynki stoją na jej gruncie – być może tym który przedmiotem uwłaszczenia formalnie z jej wniosku się stał. Zapewne po prostu nie znała dokładnie granic działek geodezyjnych, co staje się tym bardziej prawdopodobne, że nawet geodeta w 1989 był przekonany, że w ewidencji jest błąd w numeracjidziałki (...).
Czynności dyspozycyjne w odniesieniu do spornego gruntu po stronieZ. L.a potem jej następców prawnych zostały w sprawie wykazane. Obejmowało to zarówno budowę na gruncie ( dom stodoła, potem blaszak, garaż murowany ), rozbudowy ( stodoła ), drewniany plot dzielącydziałkę (...)na pół zastąpiony potem siatką, uprawy i hodowla na gruncie. Wszystkie te działania były podejmowane bez zgody uczestników postępowania, a ściślej – w odniesieniu do garażu murowanego oraz wymiany płotu drewnianego na siatkę dzielącego działkę na pół, z racji inwestycji na granicy, wymagały zgody ale miała ona zgoła inny charakter niż zgoda właściciela udzielona zależnemu posiadaczowi na czynności na gruncie właściciela. Tu na potrzeby postępowania administracyjnego obie strony sporu z pozycjirównorzędnycha zatem jak właściciele, uzgadniały możliwość działań na gruncie. Uczestnicy nie wykazali żadnych działańZ. L.lub jej następców ( mających miejsce przed 1985 – tylko takie miałyby w sprawie znaczenie ) wskazujących na poosiadanie zależne spornego gruntu ( a ciężar dowodu zart. 6 kcpo ich stronie ), w szczególności niczym nie poparte twierdzeniaR. K. (1)o płaceniu czynszu ( wprost czy też w formie zawoalowanej ) nie są dowodem wystarczającym w tym zakresie.
W konsekwencji trwającego od 2015 roku postępowania w sprawie ( przedłużanego przez uczestników poprzez bierność w postępowaniu rozgraniczeniowym – dopiero interwencja Prokuratora na wniosek sądu odniosła skutek ) oraz dowodów w jego toku przeprowadzonych, na podstawieart. 172 kcw brzmieniu obowiązującym na dzień 1 stycznia 1965, sąd przychylił się do wniosku i w punkcie I postanowienia stwierdził, iżZ. L.nabyła sporny grunt w drodze zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1985 ( zła wiara ).
O kosztach orzeczono w punkcie III na podstawieart. 520 par. 3 kpc: interesy stron były w sprawie sprzeczne a wnioski uczestników w sprawie nie zostały uwzględnione. Z tej przyczyny sąd nakazał uczestnikom aby solidarnie zwrócili wnioskodawcom kwotę 5.617 zł tytułem poniesionych przez wnioskodawców kosztów postępowania w sprawie ( 2.000,- zł opłata, 3.600,- zł wynagrodzenie pełnomocnika i 17,- zł opłata od pełnomocnictwa ).
W sprawie sąd nie pobierał zaliczek na poczet kosztów opinii biegłych. Jedna z opinii ( biegłyZ. R.) nie odpowiadała na tezę sądu, biegły nie powinien otrzymać wynagrodzenia, jednak nieobecność referenta spowodowała, że biegłemu jednak wynagrodzenie prawomocnie przyznano. Sąd nie obciążył jednak jego kosztami żadnej ze stron ( 2.891,65 zł ).
Skarb Państwa poniósł w sprawie ponadto wydatki na : 113,70 zł koszty dojazdu na oględziny, 3.460,40 zł koszt opinii geodety; razem 3.574,10 zł. W tym zakresie sąd obciążył nimi uczestników także w oparciu o przepisart. 520 par. 3 kpc.
Co do kosztów postępowania zażaleniowego, które uczestnicy wygrali : pełnomocnik uczestników nie wnosił o koszty zastępstwa a uczestnicy byli zwolnieni od opłaty od zażalenia, dlatego sąd nie rozliczał tych kosztów w orzeczeniu kończącym.