Sąd Rejonowy w Giżycku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 13/20
Data wyroku: 2022-01-11 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Anna Kurzynowska – Drzażdżewska
Słowa kluczowe: Zniesienie współwłasności
Podstawa prawna: art. 210 kc

Sygn. akt I Ns 13/20

POSTANOWIENIE
Dnia 11 stycznia 2022 r.
Sąd Rejonowy w Giżycku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący SSR Anna Kurzynowska – Drzażdżewska
Protokolant sekretarkaP. W.
po rozpoznaniu w dniu 16 grudnia 2021 r. w Giżycku na rozprawie
sprawy z wnioskuA. B. (1)
z udziałemJ. K.
o zniesienie współwłasności
postanawia:

1
Znieść współwłasność nieruchomości w postaci lokalu mieszkalnego składającego się z dwóch pokoi, kuchni , łazienki z WC i przedpokoju o powierzchni użytkowej(...)m2 , położonego wG.przy ulicy(...)M.(...), dla którego w Sądzie Rejonowym w Giżycku prowadzona jestksięga wieczysta (...)wraz z udziałem równym(...)w nieruchomości wspólnej objętej księgą wieczystą(...)całość o łącznej

    wartości 216 668 zł( dwieście szesnaście tysięcy sześćset sześćdziesiąt osiem złotych)

w ten sposób ,że prawo własności opisanej nieruchomości przyznać na rzecz wnioskodawcyA. B. (1).

2
Tytułem spłaty udziału w nieruchomości wspólnej zasądzić od wnioskodawcyA. B. (1)na rzecz uczestniczki postępowaniaJ. K.kwotę 108 334 zł( sto osiem tysięcy trzysta trzydzieści cztery złote), płatną w terminie 30 dni od uprawomocnienia się orzeczenia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie do dnia zapłaty.

3
Oddalić wnioski stron w pozostałym zakresie.

4
Zasądzić od wnioskodawcyA. B. (1)na rzecz uczestniczki postepowaniaJ. K.kwotę 725,30 zł tytułem zwrotu części kosztów sądowych.

5
Ustalić ,że pozostałe koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie strony ponoszą we własnym zakresie.

SSR Anna Kurzynowska - Drzażdżewska
Sygn. akt I Ns 13/20

UZASADNIENIE

    WnioskodawcaA. B. (1)wniósł o  zniesienie współwłasnościlokalu mieszkalnego numer (...)o pow.(...)m(
    2), położonego wG.przy ul.(...)M.2 o wartości 180 000 zł, poprzez przyznanie tego składnika na wyłączną własność wnioskodawcy z obowiązkiem spłaty na rzecz uczestniczki postępowania. Jednocześnie wnioskodawca wskazał ,że dokonał remontu wymienionego lokalu mieszkalnego o wartości ,co najmniej 8 000 zł z czego połowę uczestniczka powinna mu zwrócić. .Dodatkowo podniósł ,że lokal ten jest wyłącznie na jego utrzymaniu. Uczestniczka postępowania nie ponosi od lat żadnych kosztów. Wniósł o rozliczenie wymienionych kosztów , wskazując ,że czynsz i media to kwota około 300 zł miesięcznie., co od roku 2012 daje kwotę obciążającą tylko uczestniczkę postępowania w wysokości 12 600 zł .
Ostatecznie wnioskodawca wskazał , że należna na rzecz uczestniczki spłat wynosi 73 400 zł
Uczestniczka postępowaniaJ. K.w odpowiedzi na wniosek nie oponowała przeciwko dokonaniu zniesienia współwłasności. Nie zaakceptowała jednak wartości tegoż składnika majątkowego , wskazując ,że jego wartość rynkowa to około 250 000 zł. Zgodziła się jednak przejąć mieszkanie na własność i natychmiast spłacić wnioskodawcę kwotą , którą ten jej proponuje jako równowartość ½ części wartości lokalu. Dodatkowo uczestniczka postępowania wniosła o zasądzenie od wnioskodawcy na jej rzecz odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego ponad jego udział od dnia 11.03.2012 r. Wniosła również o powołanie biegłego z zakresu szacowania nieruchomości, także do wyliczenia wartości należnego jej odszkodowania. Wniosła także o oddalenie żądania wnioskodawcy w zakresie rozliczenia nakładów na nieruchomość , kwestionując je w całości , a także powołując się na to, że nie były nakładami koniecznymi, lecz nakładami użytecznymi i zbytkowymi. Przy tym również wnioskodawca nie uzgadniał zakresu owych robót z uczestniczką , ani nie wykazał ich kosztów.
W toku postępowania uczestniczka postępowania złożyła alternatywny wniosek domagając się zasądzenia odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu mieszkalnego od daty wezwania wnioskodawcy do zapłaty tj. od października 2019 r.
( zob. pismo k.129 akt).
Sąd ustalił, co następuje:
Jak wynika z odpisu księgi wieczystej prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Giżycku strony są współwłaścicielami w równych częściach po ½ każda lokalu mieszkalnego składającego się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki z wc, przedpokoju i piwnicy o powierzchni użytkowej łącznej(...)położonego wG.przy ulicy(...)M.(...).

(dowód: okoliczności bezsporne, odpiskw (...)k.16 i nast.).)

Strony nabyły ten lokal , by zapewnić swojej matceM. B.godne warunki mieszkaniowe. Matka stron zmarła 11.03.2012 r. Od tego czasu w wymienionym lokalu mieszkaniowym zamieszkuje wnioskodawca wraz ze swoją konkubiną. Wnioskodawca opłaca czynsz i ponosi koszty wszystkich mediów. Płaci także należne daniny publiczne. Po śmierci matki wnioskodawca przeprowadził także remont lokalu mieszkalnego . Wymalował go , częściowo wymienił podłogi. Uczestniczka postępowania nie ponosiła żadnych kosztów.
Centrum życiowe uczestniczki postępowania od lat znajduje się wI.. Mieszka w tym mieście od 2011 r. i tam pracuje. Po śmierci matki uzgadniała z wnioskodawcą wszystkie swoje wizyty wG.. Kiedy zażądała jednego pokoju na wyłączność wnioskodawca zaproponował, by w takim razie ponosiła połowę kosztów utrzymania mieszkania. Na tę propozycjęJ. K.nie zgodziła się . Wybrała opcję uprzedzania o wizycie. Przed wniesieniem sprawy do sądu przez wnioskodawcę uczestniczka sama nie podejmowała żadnych kroków zmierzających do zniesienia współwłasności. Nie domagała się dopuszczenia do współposiadania. Nie domagała się także spłaty swojego udziału , oczekując na inicjatywę brata. Po latach bezskutecznego oczekiwania na rozwiązanie sprawyJ. K.zaciągnęła kredyt na zakup lokalu mieszkalnego wI., który aktualnie wciąż spłaca.
( zob. zeznania stron k.143-144, zeznaniaśw. J. O.,Z. W.k.51-52).
Ponieważ wartość nieruchomości pozostawała między stronami sporna sąd na okoliczność ustalenia jej aktualnej wartości rynkowej dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego w osobieW. S..
Biegły w sporządzonym operacie wskazał wartość lokalu na kwotę 216 668 zł. Jednocześnie biegły zgodnie z wnioskiem uczestniczki postępowania ustalił wartość hipotetycznego odszkodowania za bezumowne korzystanie z lokalu w dwóch wariantach ; tj. od śmierci matki stron i od formalnego wezwania wnioskodawcy do zapłaty.
( zob. opinia biegłego k.69-83).
Opinia biegłego nie była przez strony kwestionowana . Także sąd nie miał do sporządzonego dokumentu żadnych uwag i zastrzeżeń. Wnioski biegłego są jak najbardziej logiczne i należycie umotywowane.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 210 kckażdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. W miarę możliwości zniesienie współwłasności winno nastąpić przez podział rzeczy wspólnej, chyba, że taki podział byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy, z przepisami ustawy lub pociągałby ze sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości (art.211 kc). Jest oczywiste ,że w niniejszej sprawie należało zastosować normę wynikającą z§2 art.212 kctj. rzecz , która nie da się podzielić może być przyznana jednemu ze współwłaścicieli ze stosowną spłatą na rzecz drugiego.
Wnioskodawca wnosił o przyznanie prawa własności lokalu na jego rzecz i sąd podziela to stanowisko z przyczyn omówionych we wcześniejszej części uzasadnienia. Zresztą uczestniczka postępowania nie oponowała temu stanowisku.
Biorąc pod uwagę wartość nieruchomości wskazaną w opinii biegłego należało więc zasądzić od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki postępowania ½ tej kwoty tj.108 334 zł. Termin płatności należało – zdaniem Sądu – ustalić na 30 dni od daty uprawomocnienia się postanowienia, bowiem z jednej strony taki termin pozwoli wnioskodawcy na zgromadzenie niezbędnych funduszy i ewentualne skorzystanie ze wsparcia stosownej instytucji, a z drugiej - zapewni uprawnionej uzyskanie w racjonalnym terminie należnej kwoty. Jednocześnie nie zasługiwał na uwzględnienie wniosekA. B. (1)o odroczenie terminu spłaty i ustalenie, że nastąpi ona w ciągu 1 roku od uprawomocnienia się postanowienia w niniejszej sprawie. Należy bowiem podkreślić, że spłata ma stanowić ekwiwalent utraconego majątku, a to implikuje wniosek o niemożności zbyt długiego oczekiwania przez uprawnionego na uzyskanie należnych środków. Nadto uwzględnić należało, że przedmiotowa sprawa toczy się od 17.01.2020 r., a wnioskodawca już we wniosku deklarował gotowość spłaty siostry. Od tego zatem momentu w istocie wnioskodawca świadomy zawisłego między zainteresowanymi sporu mógł przygotowywać się finansowo na dokonanie stosownej spłaty na rzecz uczestniczki . Sąd miał także na uwadze, iż w wyniku zniesienia współwłasności wnioskodawca uzyskał składnik majątkowy, który ewentualnie może spieniężyć i następnie wydatkować uzyskaną kwotę, przykładowo na przyznaną uczestniczce spłatę. Tym bardziej ,że z jego zeznań wynika ,że konkubina z którą zamierza wstąpić w związek małżeński także dysponuje odrębnym , własnym lokalem mieszkalnym. Ustalenie spłaty w ślad za wnioskiem wnioskodawcy byłoby w ocenie Sądu zbyt krzywdzące i naruszałoby słuszny interes uczestniczki postępowania, która może liczyć na spłatę w stosunkowo nieodległym terminie zwłaszcza ,że sama spłaca kredyt na mieszkanie. Z przedstawionych wyżej względów należało orzec jak w pkt II postanowienia.
W toku niniejszego postępowania należało rozstrzygnąć wniosek wnioskodawcy o rozliczenie nakładów na lokal objęty współwłasnością. Wnioskodawca domagał się rozliczenia nakładów w postaci kosztów poniesionych remontów , opłat czynszowych i mediów. W tym kontekście wskazać należy, że „współwłaściciel, który dokonał nakładów koniecznych na nieruchomość będącą przedmiotem współwłasności, nie może żądać zwrotu wartości tych nakładów, odpowiadających udziałowi pozostałych współwłaścicieli w całości nieruchomości, jeżeli w drodze podziału quoad usum nie korzystają oni z tej części nieruchomości, na którą zostały te nakłady dokonane” (vide: Uchwała Sądu Najwyższego z dnia 8.01.1980 r., sygn. akt III CZP 80/79). Mając na względzie przytoczone stanowisko Sądu Najwyższego, które Sąd orzekający w przedmiotowej sprawie w pełni podziela, nie można tracić z pola widzenia, że sporny lokal zamieszkiwał wyłącznie wnioskodawca . Po śmierci matki stron mieszkanie zostało wyremontowane, a koszt prac wykonanych pokrył bezspornie wnioskodawca. Oczywistym jest, że dokonane remonty miały służyć jedynie polepszeniu komfortu mieszkaniowego zamieszkującego tam wraz z konkubiną wnioskodawcy. Przed wprowadzeniem się na stałe do tego lokalu wnioskodawca wynajmował stancję z odstępnym równym 700 zł. Z zeznań samego wnioskodawcy wynika ponadto, że poniesione koszty remontu nie były wydatkami koniecznymi na utrzymanie samej nieruchomości wspólnej w stanie niepogorszonym, a stanowiły jedynie koszty związane już tylko z zamieszkiwaniem przez rodzinę wnioskodawcy w przedmiotowym lokalu. Nie sposób zatem było tymi kosztami obciążać uczestniczkę , zwłaszcza, że ów lokal ostatecznie przypadł na rzeczA. B. (1). Zaakcentować należy, że każdy współwłaściciel mógł w sposób swobodny, o ile nie sprzeciwiali się temu pozostali, prowadzić w swym lokalu prace podwyższające standard, nawet w sposób ponadprzeciętny, co nie oznacza, że pozostały współwłaściciel, który w tej części nie korzysta z przedmiotu współwłasności ma być zobowiązany do spłaty i zwracać takie nakłady.
W ocenie Sądu również nieuzasadniony jest wniosek o zwrot poniesionych przez wnioskodawcę opłat czynszowych. Uczestniczka sporadycznie korzystała ze spornego lokalu mieszkalnego. Żądanie obciążenia jej kosztami utrzymania lokalu pozostawałoby w sprzeczności z zasadami słuszności i współżycia społecznego.
Odnosząc się z kolei do żądania zgłoszonego przez uczestniczkę postępowania w zakresie wynagrodzenia za wyłączne korzystanie przez wnioskodawcę z lokalu mieszkalnego stwierdzić należy , iż w ocenie sądu nie zasługiwało ono na uwzględnienie. Nie budzi wątpliwości, że współwłaściciel może domagać się od pozostałych współwłaścicieli, korzystających z rzeczy wspólnej z naruszeniemart. 206 k.c.w sposób wyłączający jego współposiadanie, wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy na podstawieart. 224 § 2 lub art. 225 k.c.Warunkiem dochodzenia takiego wynagrodzenia za nieuprawnione korzystanie z rzeczy przez innego współwłaściciela jest pozbawienie go prawa współposiadania, albowiem dopiero wówczas jest ono bezprawne. Nie jest bezprawne w rozumieniu 206k.c.współposiadanie i korzystanie z rzeczy wspólnej gdy jeden ze współwłaścicieli zrezygnuje z wykonywania tego uprawnienia na rzecz innego lub innych współwłaścicieli. Dopóki współwłaściciele korzystają ze wspólnej rzeczy w sposób konkludentny, dopóki ich współposiadanie i korzystanie z rzeczy nie naruszaart. 206 k.c.(vide: uchwała SN z dnia 19 marca 2013 r., III CZP 88/12).Mając powyższe na uwadze w ocenie Sądu orzekającego w przedmiotowej sprawie nie wystarczyło wykazać, że z nieruchomości korzystał tylko i wyłącznie wnioskodawca . Na uczestniczce ciążył również obowiązek wykazania, że została ona wyzuta z posiadania, odmówiono jej dostępu, została pozbawiona prawa do posiadania mieszkania. W niniejszej sprawie okoliczności przedstawione przez uczestniczkę nie świadczą o tym, aby była ona wyzuta z posiadania. Z zeznań stron wynika ,że w zasadzie wnioskodawca zamieszkał we wspólnym lokalu na podstawie porozumienia stron. Uczestniczka jeszcze za życia matki swoim centrum życiowym uczyniłaI.. Uzgadniała z wnioskodawcą swoje wizyty i nie spotkała się z odmową przyjęcia.. Wbrew jej twierdzeniom nie przyjeżdżała wyłącznie po to by odwiedzać groby rodziców. Jej przyjazdy miały także charakter wypoczynkowy i towarzyski. Twierdzeniom wnioskodawcy o nocnej wizycie podczas jednego z pobytów uczestniczka nie zaprzeczyła, czym potwierdziła prawdomówność wnioskodawcy w tym zakresie ( zob. zeznania stron). Nawet nie upominała się w sposób formalny o spłatę swojego udziału oczekując inicjatywy ze strony wnioskodawcy.
W oparciu o powyższe nie można uznać, aby uczestniczka konsekwentnie domagała się, by wnioskodawca przywrócił jej posiadanie, czy domagała się dopuszczenia do posiadania, a jedynie podejmowała próby „dogadania się” w sprawie mieszkania. Brak jest również dowodów, aby uczestniczka jednoznacznie przeciwstawiała się samodzielnemu zamieszkiwaniu w mieszkaniu przez wnioskodawcę i jego konkubinę Jej bezczynność i oczekiwanie, że dojdzie do porozumienia się z bratem w sprawie mieszkania nie może świadczyć, że została bezprawnie pozbawiona posiadania. Korzystanie przez wnioskodawcę z lokalu przez okres ostatnich lat z wyłączeniem uczestniczki , w sytuacji gdy nie wytaczała ona żadnych spraw np. o dopuszczenie do współposiadania w ocenie Sądu może być potraktowane jako dorozumiane wyrażenie zgody na takie właśnie korzystanie. Również zmiana zamków (o czym wskazano wyżej) nie świadczy o woli pozbawienia posiadania uczestniczki postępowania. Nastąpiła ona po odmowie ponoszenia przez uczestniczkę postępowania jakichkolwiek kosztów związanych z lokalem. ( bezsporne).
. W związku z powyższym jej roszczenie dotyczące wynagrodzenia za bezumowne korzystanie nie mogło zostać uwzględnione.
Mając powyższą argumentację na uwadze Sąd wnioski stron oddalił, o czym orzekł jak w pkt III postanowienia.
O kosztach postępowania Sąd orzekł po myśliart. 520 § 1 kpc, uznając, iż brak jest przesłanek do zastosowania § 2 zd. 1in finelub 3 tegoż artykułu. Zainteresowani zgodni byli w sprawie co do zasady. Jakkolwiek zatem prezentowali rozbieżne stanowiska co do wzajemnych rozliczeń, to brak jest w niniejszej sprawie podstaw do odstępstw od generalnej zasady określonej wart. 520 § 1 kpc.
Wyjątek od reguły wyrażonej w tym przepisie stanowi sytuacja , gdy uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub interesy ich są sprzeczne lub jeżeli uczestnik postępowania niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie postępuje , o czym mowa wart.520§3kpc. W takich sytuacjach sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub nałożyć go na jednego z uczestników w całości.
W sprawach o zniesienie współwłasności zazwyczaj uczestnicy są w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania oraz ich interesy są wspólne, gdyż celem stron postępowania jest wyjście ze wspólności majątkowej i uregulowanie wzajemnych stosunków majątkowych.
Sąd zatem orzekł o kosztach postępowania w oparciu o treśćart.520§1 kpc, zgodnie z którym każdy uczestnik postępowania ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie. Warto w tym miejscu przytoczyć stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w postanowieniu z dnia 15 grudnia 2011 r. , sygn.. akt II CZ 120/11,LEX nr 1298073, które tutejszy sąd w pełni podziela i , zgodnie z którym w oparciu o końcowy stan sprawy nie orzekł o kosztach na podstawieart.520 §2 kpc. Zgodnie z cytowanym orzeczeniem w sprawach tzw. ” działowych” nie zachodzi sprzeczność interesów uczestników , niezależnie od tego , jaki sposób zniesienia współwłasności czy podziału oni postulują i jakie wnioski składają w tym zakresie.
W oparciu o powyższe reguły Sąd w równych częściach obciążył strony kosztami sądowymi , na które składa się opłata sądowa od wniosku w wysokości 1000 zł poniesiona przez wnioskodawcę oraz koszt opinii biegłego tj. 2450,60 zł , który w całości pokryła uczestniczka postępowania. Bilansując obie kwoty sąd zasądził odA. B.kwotę 725,30 zł .
Natomiast w zakresie pozostałych kosztów w tym kosztów zastępstwa procesowego sąd uznał, że zgodnie z ogólna regułą strony ponoszą je we własnym zakresie.