Sąd Rejonowy w Ciechanowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 373/21
Data wyroku: 2022-01-27 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt I C 373/21

UZASADNIENIE
Powód Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wW.w dniu 22 lipca 2021 r. ( data stempla operatora pocztowego ) wniósł pozew przeciwkoE. C.o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powoda czynności prawnej dokonanej w formie aktu notarialnego z dnia 20 października 2016 r. sporządzonym przez notariuszaB. B.w postaci umowy darowizny udziału w wysokości ½ części we współwłasności nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Mławie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW (...). Powód wnosił ponadto o zasądzenie na swoją rzecz od pozwanej zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Prawomocnym postanowieniem z dnia 28 lipca 2021 r. Sąd Rejonowy w Ciechanowie udzielił powodowi zabezpieczenia na czas trwania procesu przez ustanowienie zakazu zbywania i obciążania przez pozwanąE. C.udziału we współwłasności nieruchomości, stanowiącego przedmiot niniejszego procesu.
PozwanaE. C.wnosiła o oddalenie powództwa oraz obciążenie powoda kosztami procesu.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Agencja Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wW.jest wierzycielemT. W. (1)z tytułu obowiązku zwrotu nienależnie pobranych płatności z tytułu wspierania gospodarowania na obszarach górskich i innych obszarach o niekorzystnych warunkach gospodarowania, w tym kwoty 1434,64 zł z odsetkami od zaległości podatkowych od dnia 13 października 2010 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 2865,92 zł z odsetkami od zaległości podatkowych od dnia 9 marca 2013 r. do dnia zapłaty ( decyzje wraz z zpo k. 10 – 15, 23 – 28, upomnienie wraz z zpo k. 16 – 17, 29 – 30, administracyjne tytuły wykonawcze wraz z zpo k. 18 – 20, 31 – 33 ).
Prowadzone postępowanie egzekucyjne w administracji przeciwko dłużnikowiT. W. (1)było bezskuteczne ( zawiadomienie k. 34 ).
W dniu 20 października 2016 r.T. W. (1)zawarł siostrąE. C.umowę darowizny udziału w wysokości ½ części we współwłasności nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Mławie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW (...)( wypis aktu notarialnego k. 35 - 27 ).
E. C., zawierając zT. W. (1)umowę darowizny nie widziała o zadłużeniu brata ( bezsporne ).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zebranych w sprawie dokumentów, mając na uwadze, że żadna ze stron nie kwestionowała ich mocy dowodowej.
Za bezsporne pomiędzy stronami Sąd uznał ponadto twierdzenia pozwanejE. C., że nie wiedziała w dacie zawierania umowy darowizny o zadłużeniu brata w stosunku do powoda, którym powód nie zaprzeczył.
Sąd zważył, co następuje:
W ocenie Sądu, powództwo Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wW.zasługuje na uwzględnienie.
Podstawę prawną żądania powodów w niniejszej sprawie stanowi przepisart. 527 § 1 kc, zgodnie z którymgdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.Jeżeli wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli uzyskała korzyść majątkową osoba będąca w bliskim z nim stosunku, domniemywa się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli(art. 527 § 3 kc). Ponadto, zgodnie zart. 528 kc,jeżeli wskutek czynności prawnej dokonanej przez dłużnika w pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, wierzyciel może żądać uznania czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli.Stosownie zaś doart. 529 kc,jeżeli w chwili darowizny dłużnik był niewypłacalny, domniemywa się, iż działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. To samo dotyczy wypadku, gdy dłużnik stał się niewypłacalny wskutek dokonania darowizny.
Celem tej instytucji jest zatem ochrona interesów wierzyciela na wypadek nielojalnego ( nieuczciwego ) postępowania dłużnika, który z pokrzywdzeniem wierzyciela wyzbywa się składników swego majątku na rzecz osoby trzeciej lub majątek ten obciąża, zaciągając kolejne zobowiązania i w ten sposób stwarza lub pogłębia stan swojej niewypłacalności. Konstrukcja ochrony pauliańskiej oparta jest na instytucji względnej bezskuteczności czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z osobą trzecią z pokrzywdzeniem wierzyciela. Ochrona ta polega na możliwości zaskarżenia przez wierzyciela krzywdzącej go czynności prawnej celem uznania tej czynności za bezskuteczną względem niego. W razie uwzględnienia tego żądania przez sąd wierzyciel uzyskuje możliwość dochodzenia zaspokojenia od osoby trzeciej, będącej stroną czynności prawnej uznanej za bezskuteczną wobec skarżącego, z ograniczeniem do przedmiotów majątkowych, które wskutek zaskarżonej czynności wyszły z majątku dłużnika lub do niego nie weszły. Zapadły wyrok uwzględniający powództwo oparte na skardze pauliańskiej, ma charakter konstytutywny i wywołuje skutkiex tunc, a zaskarżona umowa w stosunku wierzyciela traktowana jest tak, jakby w ogóle nie była zawarta. Uznanie umowy za bezskuteczną jedynie wobec powoda ( wierzyciela ) oznacza, że umowa ta pozostaje ważna i nadal wywołuje zamierzone przez jej strony skutki prawne w takim zakresie, w jakim można to pogodzić z realizacją roszczeń wierzyciela.
W niniejszej sprawie przedmiotem skargi powoda jest czynność prawna w postaci umowy darowizny udziału wysokości ½ części we współwłasności nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Mławie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW (...)przez dłużnikaT. W. (1)na rzeczE. C., jego siostry, zawarta dnia 20 października 2016 r.
Skuteczność żądania uznania czynności za bezskuteczną w stosunku do wierzyciela jest uwarunkowana w niniejszej sprawie spełnieniem wskazanej wart. 528 kcprzesłanki o charakterze obiektywnym tj. uzyskanie przez osobę trzecią korzyści majątkowej bezpłatnie wskutek zawartej umowy darowizny.
Zgodnie zart. 527 § 2 kc,czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. W judykaturze przyjmuje się, że niewypłacalność dłużnika w rozumieniuart. 527 § 2 kcoznacza taki stan majątku dłużnika, w którym egzekucja nie może przynieść zaspokojenia wierzytelności pieniężnej przysługującej przeciwko temu dłużnikowi ( wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2000 r. w sprawie III CKN 554/98 ).
Jak wskazano powyżej, pozwanaE. C.nie wiedziała o istnieniu zadłużenia swojego brataT. W. (1)w stosunku do powoda, jednakże okoliczność ta – w świetle treściart. 528 kpc– nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy z uwagi na nieodpłatny charakter czynności prawnej. Podkreślić również należy, że pozwanaE. C.nie wykazała, do czego jest zobowiązana z mocyart. 6 kc, że dłużnikT. W. (2)w chwili zawierania umowy darowizny był, wbrew twierdzeniom powoda, wypłacany i po zawarciu umowy ten stan nie uległ zmianie, co w konsekwencji prowadziłoby do obalenia domniemania wynikającego zart. 529 kc, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela.
W związku z powyższym, Sąd uznał za bezskuteczną w stosunku do powoda Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wW.czynność prawną dokonaną w formie aktu notarialnego z dnia 20 października 2016 r. sporządzonego przez notariuszaB. B.prowadzącą Kancelarię Notarialną wC.w postaci umowy darowizny udziału w wysokości ½ części we współwłasności nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Mławie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW (...)pomiędzyT. W. (1)a pozwanąE. C..
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 kpc, zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony ( koszty procesu ). Sąd obciążył zatem obowiązkiem poniesienia kosztów procesu pozwanąE. C., zasądzając na rzecz powoda kwotę 2300,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 1800,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, których wysokość Sąd ustalił stosownie do przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych przy uwzględnieniu wskazanej wartości przedmiotu sporu.