Sąd Okręgowy w Olsztynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 922/21
Data wyroku: 2022-10-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Podstawa prawna: art 65 ust. 1 ustawy o kwih

Sygn. akt: I C 922/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 października 2022 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym: Przewodniczący: sędzia Juliusz Ciejek

Protokolant: sekretarz sądowy Anna Kosowska

po rozpoznaniu w dniu 11 października 2022 r. w Olsztynie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Bank (...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.
przeciwkoP. U.(uprzednioB.)
o zapłatę

I
zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę111.615 zł 32 gr(sto jedenaście tysięcy sześćset piętnaście złotych trzydzieści dwa grosze) z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej do wartości nieruchomości położonej wO.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy wO.prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)do wysokości określonej hipoteką umowną zwykłą w kwocie 225.000 zł,

II
zasądza od pozwanej na rzecz powoda tytułem zwrotu kosztów procesu kwotę13.144(trzynaście tysięcy sto czterdzieści cztery) zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty, w tym kwotę 5.400 (pięć tysięcy czterysta ) zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika,

III
przyznaje kuratorowi pozwanejD. W.kwotę2.160(dwa tysiące sto sześćdziesiąt) zł tytułem wynagrodzenia.

Sygn. akt I C 922/21

UZASADNIENIE
Pozwem wniesionym w dniu 10.06.2021 r. powódka(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.wniosła o orzeczenie nakazem zapłaty w postępowaniu nakazowym, że pozwanaP. B.(obecnieU.) będąca dłużnikiem rzeczowym ma zapłacić powódce(...) Bankowi (...) S.A.kwotę 111.615,32 zł z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej do wartości nieruchomości położonej wO.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy wO., VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)do wysokości określonej hipoteką umowną zwykłą w kwocie 225.000 zł.
Ponadto, powódka wniosła o zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Powódka, na wypadek stwierdzenia przez Sąd braku podstaw do wydania nakazu zapłaty, wniosła o zasądzenie od pozwanejP. B.będącej dłużnikiem rzeczowym na rzecz powódki(...) Bankowi (...) S.A.kwoty 111.615,32 zł z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej do wartości nieruchomości położonej wO.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy wO., VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)do wysokości określonej hipoteką umowną zwykłą w kwocie 225.000 zł oraz zasądzenie od pozwanej na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W uzasadnieniu powódka wskazał, że pozwana jako właściciel obciążonej hipoteką na rzecz powódki nieruchomości położonej wO.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy wO., VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)jest dłużnikiem hipotecznym powódki, nie będącym jej dłużnikiem osobistym. Powódka zawarła umowę kredytu konsolidacyjnego zM. B.iL. B.. Spłata udzielonego w kwocie 225.000 zł kredytu została zabezpieczona hipoteką umowną zwykłą oraz hipoteką kaucyjną na ww. nieruchomości stanowiącej wówczas prawo własnościS.iH. B. (1), następnie kredytobiorcyM. B., a obecnie pozwanej. Kredytobiorcy zaniechali spłaty rat kredytu, w wyniku czego powódka wypowiedziała umowę kredytu i cała należność stała się wymagalna. W związku z tym, że pozwana nabyła przedmiotową nieruchomość, stała się dłużnikiem rzeczowym wobec powódki ( pozew k. 4-6).
Ze względu na to, że w innej sprawie o sygn. akt(...)toczącej się w tut. Sądzie przeciwko pozwanej, nie nastąpiło skuteczne doręczenie korespondencji pozwanej, Sąd skierował sprawę do rozpoznania w postępowaniu zwykłym (k. 86).
Z uwagi na brak możliwości skutecznego doręczenia odpisu pozwu pozwanej( k. 109-111, k. 118-119) powód złożył wniosek o ustanowienie kuratora dla pozwanej, których miejsce pobytu nie jest znane ( k. 117).
Zarządzeniem z dnia 27 stycznia 2022r. Sąd ustanowił dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanejP. B.kuratora (k. 131).
Ustanowiony w sprawie kurator w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz nieobciążanie pozwanej kosztami procesu. Ponadto, kurator złożył wniosek o przyznanie na jego rzecz wynagrodzenia według uznania Sądu.
W uzasadnieniu kurator opisał podjęte przez siebie czynności zmierzające do ustalenia miejsca pobytu pozwanej i nawiązania z nią kontaktu. Wszelkie czynności podjęte przez kuratora okazały się nieskuteczne. Podniósł, że pozwana nie została skutecznie zawiadomiona o wypowiedzeniu jej wierzytelności hipotecznej (odpowiedź na pozew k. 139-141).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
L. B.iM. B.zawarli w dniu 20.09.2004 z powódką umowę o kredyt konsolidacyjny o numerze 206-(...). Kwota udzielonego kredytu zgodnie z § 2 ust. 1 umowy wynosiła 225.000 zł. W § 6 ust. 1 umowy wskazano, że bank pobiera odsetki od kredytu według zmiennej stopy procentowej w stosunku rocznym, której wysokość jest ustalana w poszczególnych kwartałach jako suma stawki referencyjnej i stałej marży. Na dzień zawarcia umowy stawka referencyjna wynosiła 5,92%, marża 2,5%, a oprocentowanie kredytu wynosiło 8,42% w stosunku roczny (§ 6 ust. 2 umowy).
Spłata kredytu została zabezpieczona:
- hipoteką zwykłą w wysokości 225.000 zł na zabezpieczenie spłaty kapitału z tytułu udzielonego kredytu i hipoteką kaucyjną do kwoty 58.500 zł na zabezpieczenie należności ubocznych tj. odsetek według zmiennej stopy procentowej od udzielonego kredytu, prowizji i opłat bankowych, kosztów monitów i wezwań do zapłaty, kosztów wyceny nieruchomości i kosztów ustanowienia zabezpieczenia spłaty udzielonego kredytu, na nieruchomości położonej wO., przyul. (...), na rzecz(...) S.A.,
- cesji praw do odszkodowania (odnawialna) na rzecz(...) S.A.z polisy ubezpieczenia lokalu od ognia i innych zdarzeń losowych (§ 11 ust. 1 umowy).
Zgodnie z § 12 umowy kredytobiorcy mieli spłacać kredyt od dnia 01.11.2004 r. do dnia 01.09.2024, w ratach malejących, w wysokości wynikającej z zawiadomienia.
Umowa przewidywała, że bank może wypowiedzieć umowę kredytu w części dotyczącej warunków spłaty w przypadku niedokonania spłaty dwóch kolejnych rat w terminach określonych przez(...) S.A.w wysłanych do kredytobiorcy dwóch kolejnych przypomnieniach (§ 22 ust. 1 pkt 1 umowy). Zgodnie z § 22 ust. 3 wypowiedzenie wynosiło 30 dni licząc od dnia doręczenia wypowiedzenia.
(dowód: umowa kredytu konsolidacyjnego z dnia 20.09.2004 r. o numerze 206-(...)– k. 11-18, oświadczenie(...) S.A.– k. 20, historia operacji na kontrakcie kredytowym – k. 49-59, szczegółowe rozliczenie kredytu – k. 60-67)
Zabezpieczenie hipoteczne zostało ustanowione na nieruchomości położonej wO., przyul. (...)o numerzeksięgi wieczystej (...), należącej doH. B. (1)iS. B. (1). Wpis hipoteki zwykłej został ujawniony w księdze wieczystej w dniu 23.11.2004 r. W 2010 r. własność nieruchomości przeszła na kredytobiorcęM. B.. Obecnie, pozwana jest właścicielem ww. nieruchomości – nabyła ją na podstawie umowy darowizny z dnia 29.10.2012 r. (dowód: oświadczenieH. B.iS. B.– k. 19, oświadczenie(...) S.A.– k. 20, odpis zupełnyksięgi wieczystej (...)– k. 68-80)
Z uwagi na zaprzestanie spłaty kredytu przezL.iM. B.powodowy bank w dniu 22.10.2014 r. wezwał kredytobiorców do zapłaty i wypowiedział umowę kredytu. Kredytobiorcy złożyli wniosek o zawarcie umowy restrukturyzacyjnej, w wyniku czego został zawartyaneks nr (...)i ustalony nowy harmonogram spłaty zobowiązania.
(dowód: wezwanie do zapłaty i wypowiedzenie umowy kredytu mieszkaniowego – k. 21-22, wniosek o zawarcie umowy restrukturyzacyjnej – k. 23-26,aneks nr (...)– k. 27-28, harmonogram spłat kredytu – k. 29-32, historia operacji na kontrakcie kredytowym – k. 49-59, szczegółowe rozliczenie kredytu – k. 60-67)
W dniu 02.02.2016 r. powodowy bank wypowiedziałL.iM. B.umowę kredytu w części dotyczącej warunków spłaty z powodu niedotrzymania warunków finansowych. Następnie, w dniu 29.03.2016 r. powódka wezwała kredytobiorców do spłaty zadłużenia.
(dowód: wypowiedzenie umowy kredytu z dnia 02.02.2016 r. wraz z zwrotnym potwierdzeniem odbioru – k. 33-38, wezwanie do zapłaty wraz z zwrotnym potwierdzeniem nadania – k. 39-42, historia operacji na kontrakcie kredytowym – k. 49-59, szczegółowe rozliczenie kredytu – k. 60-67)
Powódka skierowała do pozwanej pismo z dnia 05.12.2018 r., w którym zawiadomiła o wypowiedzeniu warunków spłaty kredytu rodzicom pozwanej i wezwała do zapłaty łącznej kwoty 145.612,37 zł. Korespondencja nie została odebrana przez pozwaną.
(dowód: wezwanie do zapłaty wraz z kopertą i zwrotnym potwierdzeniem odbioru – k. 43-45 oraz k. 47-48 akt sprawy(...)stanowiących załącznik do sprawy)
Na dzień 24.09.2019 r. wysokość wymagalnego zadłużenie wynikające z umowy kredytu konsolidacyjnego z dnia 20.09.2004 r. wynosiło:

1
niespłacona należność główna w wysokości 111.615,32 zł

2
odsetki naliczone od dnia 15.03.2016 r. do 23.09.2019 r. włącznie w kwocie 42.299,69 zł liczone według stopy procentowej 10% w stosunku rocznym,

3
koszty postępowania windykacyjnego, sądowego i egzekucyjnego w kwocie 717,19 zł.

(dowód: wyciąg z ksiąg bankowych – k. 46-48, historia operacji na kontrakcie kredytowym – k. 49-59, szczegółowe rozliczenie kredytu – k. 60-67)
Pozwana w dniu 13.06.2018 r. zawarła związek małżeński, w wyniku czego zmieniła nazwisko naU..
(dowód: kserokopia aktu małżeństwa pozwanej – k. 182)

Sąd zważył, co następuje:
W świetle ustalonych okoliczności faktycznych powództwo podlegało uwzględnieniu w całości, bowiem powódka wykazała zasadność roszczenia zarówno co do zasady jak i wysokości.
Stan faktyczny został ustalony w oparciu o dokumenty przedłożone do akt sprawy, których wiarygodności żadna ze stron nie kwestionowała.
Okolicznością bezsporną w niniejszej sprawie było zawarcie umowy kredytu konsolidacyjnego przez powódkę z rodzicami pozwanejL.iM. B.oraz to, że kredyt nie został spłacony. Również bezsporna pozostawała między stronami wysokość zaległości wynikających z umowy kredytu konsolidacyjnego, ustanowienie hipoteki zwykłej i kaucyjnej na nieruchomości położonej wO., przyul. (...)o numerzeksięgi wieczystej (...)oraz przejście prawa własności nieruchomości na pozwaną.
Kurator dla nieznanego z miejsca pobytu pozwanego kwestionował zaś skuteczność zawiadomienia pozwanej o wypowiedzeniu jej wierzytelności hipotecznej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że hipoteka jest ograniczonymprawem rzeczowymo czym stanowi przepisart. 244 k.c.Do dokonania wpisu ograniczonegoprawa rzeczowegodo księgi wieczystej wystarczający jest dokument z podpisem notarialnie poświadczonym (chyba, że przepis szczególny stanowi inaczej), obejmujący oświadczenie właściciela o ustanowieniu tego prawa –art. 31 ust. 1 oraz art. 32 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Przepis szczególny został zawarty wart. 95 ust. 4 ustawy prawo bankowe, zgodnie z którym do ustanowienia hipoteki, stanowiącej własność dłużnika banku lub innej osoby ustanawiającej hipotekę na rzecz banku w celu zabezpieczenia wierzytelności dłużnika banku jest wymagane złożenie przez właściciela nieruchomości oświadczenia o ustanowieniu hipoteki na rzecz banku z zachowaniem formy pisemnej pod rygorem nieważności. Załączone przez powódkę oświadczenieH.iS. B. (1)o ustanowieniu hipoteki zostało złożone w formie pisemnej – a więc w formie spełniającej wymagania ustawowe. Oświadczenie wskazanych osób było oświadczeniem właściciela nieruchomości, która ma zostać obciążona -H.iS. B. (1)w chwili składania oświadczenia byli właścicielami nieruchomości położonej wO., przyul. (...)o numerzeksięgi wieczystej (...). OświadczenieH.iS. B. (1)o ustanowieniu hipoteki z uwagi na spełnienie wymogów formalnych oraz jego treść uznać należy za skutecznie złożone oraz wywołujące skutek przewidziany przez ustawę dla tej czynności prawnej.
Zgodnie zart. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotecew celu zabezpieczenia oznaczonej wierzytelności wynikającej z określonego stosunku prawnego można nieruchomość obciążyć prawem, na mocy którego wierzyciel możedochodzić zaspokojenia z nieruchomości bez względu na to, czyją stała się własnością, iz pierwszeństwem przed wierzycielami osobistymi właściciela nieruchomości (hipoteka).Pozwana nabyła nieruchomość w drodze umowy darowizny od swojego ojca, który wcześniej stał się właścicielem nieruchomości o numerzeksięgi wieczystej (...). W dziale IV księgi wieczystej wpis hipoteki zwykłej został ujawniony w dniu 23.11.2004 r. W związku z czym pozwana przyjmując darowiznę miała wiedzę o ustanowionym ograniczonymprawie rzeczowymna nieruchomości. Jak wynika z cytowanego wyżej przepisu hipoteka ustanowiona na nieruchomości obciąża każdoczesnego właściciela nieruchomości – w tym wypadku pozwaną. Z tego względu pozwana jest dłużnikiem rzeczowym wobec powoda.
Jak wynika z twierdzeń powódki i załączonych do pozwu dokumentówL.iM. B.zaprzestali spłacać kredyt konsolidacyjny w wyniku czego zostały wypowiedziane im warunki spłaty kredytu. W związku z powyższym uznać należy, że doszło do skutecznego wypowiedzenia kredytobiorcom warunków spłaty umowy kredytu. Powyższa okoliczność nie była kwestionowana przez kuratora. Kurator zaś kwestionował skuteczność zawiadomienia pozwanej o wypowiedzeniu wierzytelności hipotecznej.
Zgodnie zart. 78 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotecejeżeli wymagalność wierzytelności hipotecznej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, wypowiedzenie jest skuteczne względem właściciela nieruchomości niebędącego dłużnikiem osobistym, gdy było dokonane w stosunku do niego.W dniu 05.12.2018 r. zawiadomił pozwaną o wypowiedzeniu warunków spłaty kredytu konsolidacyjnego udzielonego rodzicom pozwanej i wezwał do zapłaty wymagalnej należności. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 30 maja 2014 r. o sygn. akt III CSK 204/13 wskazał„Zgodnie z jego treścią, jeżeli wymagalność wierzytelności hipotecznej zależy od wypowiedzenia przez wierzyciela, wypowiedzenie jest skuteczne względem właściciela nieruchomości niebędącego dłużnikiem osobistym, gdy zostało dokonane w stosunku do niego. Przepis zakłada zatem dwie różne podmiotowo czynności: jedna to oparte na stosunku kontraktowym oświadczenie wierzyciela skierowane do dłużnika osobistego (np. wypowiedzenie umowy kredytu przez bank w warunkach określonychart. 75 ust. 1 prawa bankowego), druga zaś to oświadczenie złożone dłużnikowi rzeczowemu, które - choć nazwane "wypowiedzeniem" - nie ma ściśle takiego charakteru cywilnoprawnego. W piśmiennictwie nie wyklucza się możliwości uznania, stosownie do okoliczności,że zawiadomienie właściciela nieruchomości przez wierzyciela o dokonanym wypowiedzeniu w stosunku do dłużnika osobistego, spełnia wymogi wypowiedzenia, o którym mowa wart. 78 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece.Nie budzi jednak wątpliwości, że w każdym wypadku musi to być osobne oświadczenie, a jego brak sprawia, że zabezpieczona wierzytelność nie staje się wymagalna w stosunku do dłużnika rzeczowego i wierzyciel nie może domagać się od niego zaspokojenia. Ma rację skarżący, że wprowadzony analizowanym przepisem wymóg złożenia przez wierzyciela dwóch oświadczeń może prowadzić do sytuacji, w której wymagalność wierzytelności nastąpi względem dłużnika osobistego i rzeczowego w różnych datach. Nie oznacza to jednak, że dłużnik rzeczowy będzie ponosić odpowiedzialność w razie niedokonania wypowiedzenia dłużnikowi osobistemu.”Tym samym uznać należy, że treść złożonego przez powódkę pozwanej pisma z dnia 05.12.2018 r. spełnia wymagania wypowiedzenia określonego wart. 78 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece. Jak wynika z załączonych do pozwu dokumentów (k. 43-45) powód kierował korespondencję do pozwanej na adresul. (...)wO.czyli adres nieruchomości, której właścicielem jest pozwana i która została obciążona hipotecznie. Powodowy bank nie może ponosić konsekwencji tego, że pozwana nie odbiera korespondencji pod adresem nieruchomości obciążonej hipotecznie. Jeżeli, zostałaby uznana za właściwą argumentacja, że zawiadomienie o wypowiedzeniu wierzytelności hipotecznej będzie skuteczne dopiero z chwilą jego doręczenia na aktualny adres pozwanej, bank do czasu ustalenia nowego adresu nie mógłby podjąć żadnych czynności. Powódka nie mogłaby skutecznie dochodzić należności od dłużnika rzeczowego, a więc zabezpieczenie hipoteczne byłoby tylko pozorne. Podkreślić należy, że instytucje finansowe nie mają dostępu do bazy PESEL. W związku z powyższym, wbrew twierdzeniom kuratora, uznać należy, że powódka dokonała skutecznego złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu wierzytelności hipotecznej pozwanej.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawieart. 65 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipoteceuwzględnił powództwo powódki w całości i zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 111.615,32 zł. Jednocześnie na podstawie przepisuart. 319 k.p.c.Sąd zastrzegł pozwanej prawo do powoływania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności do wartości nieruchomości położonej wO.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy wO., VI Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)do wysokości określonej hipoteką umowną zwykłą w kwocie 225.000 zł. W ocenie Sądu powódka wykazała, iż zadłużenie dochodzone niniejszym pozwem wynosi 111.615,32 zł tytułem niespłaconego kapitału i jest rzeczywistym zadłużeniem pozwanej, które nie zostało przez nią spłacone. Wysokość należności nie była w toku postępowania kwestionowana przez ustanowionego w sprawie kuratora. O powyższym Sądorzekł jak w pkt I sentencji wyroku.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.poprzez obciążanie pozwanej obowiązkiem ich zwrotu na rzecz powódki w całości, z uwagi na przegranie procesu.
Koszty procesu po stronie powódki obejmowały uiszczoną opłatę od pozwu (5.5584 zł), koszty związane z ustanowieniem kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu pozwanej (2.160 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (radca prawny) w stawce wynikającej z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (5.400 zł).
Z tego względu Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 13.144 zł,o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.
O odsetkach od zasądzonych kosztów procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 11k.p.c.
W toku postępowania dla pozwanej został ustanowiony kurator dla nieznanej z miejsca pobytu strony postępowania. Wysokość należnego kuratorowi wynagrodzenia została ustalona na podstawie art. 9 pkt 3 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. z § 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej w zw. z § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Opłata za czynności radcy prawnego w sprawie o wartości przedmiotu sporu 111.616 zł wynosi 5.400 zł, zaś kuratorowi przysługuje wynagrodzenie w wysokości nie większej niż 40% wskazanej stawki. W ocenie Sądu nakład pracy kuratora w niniejszej sprawie – ilość podjętych czynności w celu ustalenia miejsca pobytu pozwanej oraz zajęcie merytorycznego stanowiska w sprawie – uzasadnia zasądzenie wynagrodzenia w maksymalnej kwocie. W związku z powyższym Sąd przyznał kuratorowi wynagrodzenie w kwocie 2.160 zł,o czym orzekł w punkcie III sentencji wyroku.