Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 300/16
Data wyroku: 2021-05-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Małgorzata Jarząbek
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 maja 2021 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Małgorzata Jarząbek
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14 maja 2021 r.
w Warszawie
sprawyH. L.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o wcześniejszą emeryturę (z warunków szczególnych)
na skutek odwołaniaH. L.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 4 stycznia 2016r. znak(...)

1
oddala odwołanie,

2
przyznaje r. pr.P. J.od Skarbu Państwa – Kasa Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie wynagrodzenie w kwocie 90 (dziewięćdziesiąt) zł za udzielenie ubezpieczonemu nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu.

UZASADNIENIE
W dniu 8 lutego 2016 r.

H. L.
złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 4 stycznia 2016 r.znak:(...)wnosząc o uznanie okresów pracy w warunkach szczególnychz dwóch zakładów – Spółdzielni Usług(...)wD.od 22 września 1976 r.do 31 maja 1984 r. i wPrzedsiębiorstwie (...)wD.od 5 maja 1988 r. do 31 grudnia 1993 r. Dodatkowo, w piśmie procesowym z dnia 18 kwietnia 2016 r. na rozprawie w dniu 15 czerwca 2016 r. pełnomocnik odwołującego z urzędu oświadczył, że popiera odwołanie od ww. decyzji i sprecyzował, że odwołujący wnosio przyznanie mu prawa do wcześniejszej emerytury od 28 września 2015 r. z uwzględnieniem okresów wymienionych w odwołaniu oraz okresu sprawowania opieki nad bratemC. L.

    (odwołanie k. 2 a.s., pismo procesowe z 18.04.2016 r. k. 41 a.s., protokół rozprawy k. 57 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanieZakład Ubezpieczeń Społecznych(...)OddziałwW.wniósł o jego oddalenie na podstawieart. 47713k.p.c.Organ rentowy powołał się na treśćart. 184w zw. z art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wskazując,że na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udokumentował 25 lat okresów składkowychi nieskładkowych oraz 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Za udowodniony organ rentowy uznał staż pracy 21 lat, 7 miesięcy i 22 dni oraz staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 3 lat i 11 miesięcy. Jednocześnie w związku z wpływem odwołania, po ponownym przeanalizowaniu akt rentowych, organ rentowy doliczył do ogólnego stażu pracy okres pracy w gospodarstwie rolnym siostry od 27 października 1971 r. do 27 października 1974 r., ustalając ogólny staż pracy w wymiarze 24 lat, 7 miesięcy i 24 dni. Organ rentowy nie uwzględnił przy tym jako okresów pracy w warunkach szczególnych okresów wskazanych w odwołaniu, ponieważ odwołujący nie przedłożył świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, natomiast świadectwa pracy z dnia 30 maja 1984 r. i z dnia 31 grudnia 1993 r. nie zawierają informacji o wykonywaniu tego rodzaju pracy(odpowiedź na odwołaniek. 68 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
H. L.urodził się w dniu (...)(bezsporne).
W okresie od 2 września 1976 r. do 31 maja 1984 r. był zatrudniony w Spółdzielni Usług(...)wD.. Od początku zatrudnieniado 30 czerwca 1982 r. odwołujący pracował na stanowisku kierowcy ciągnikowego. Następnie w okresie od 1 lipca 1982 r. do 31 marca 1984 r. miał powierzone obowiązki kierowcy(...)Od 1 kwietnia 1984 r. do końca zatrudnienia odwołujący pełnił obowiązki kierowcy ciągnikowego. W powyższym okresie odwołujący zawodowo, w zależności od potrzeb, jeździł ciągnikiem, czasem gąsienicowym, oraz kombajnem. Praca odwołującego była zależna od pory roku – w zimie odwołujący odśnieżał drogi bądź przewoził materiały (żwir, ziemię), natomiast od marca do zimy praca odwołującego była związana z uprawą ziemi, w tym orka, kultywacja, bronowanie, siew oraz opryski. W okresie żniw odwołujący obsługiwał kombajn do zbierania zbóż. Transport materiałów odbywał się przeważnie zimą. Zdarzało się, że odwołujący obsługiwał też ciągnik gąsienicowy do odśnieżania bądź jako spych na placu budowy, a także pomagał przy naprawie ciągnika w warsztacie w sytuacji, gdy się zepsuł

    (umowy o pracęk. 6 a.o., k. 15 a.o.; świadectwo pracy k. 22 a.o.; informacja o zmianie zaszeregowaniak. 19 a.o.; podanie o rozwiązanie umowy o pracę k. 21 a.o. – akta osobowe odwołującegoz(...)wD.; zeznania odwołującego k. 229 a.s., zeznania świadków:Z. W.k. 275 a.s.,C. S.iF. J.k. 318v a.s.; pisemne zeznania świadków k. 4-5 a.s.).
W 1988 rokuH. L.podjął zatrudnienie wPrzedsiębiorstwie (...)i(...)wD., gdzie pracował w okresie od 5 maja 1988 r.do 31 grudnia 1993 r. Początkowo odwołujący został przyjęty na stanowisko operatora mechanicznego sprzętu przeładunkowego w Oddziale(...). Pracując na tym Oddziale odwołujący rozładowywał węgiel z wagonów przy pomocy ciągnika wyposażonegow ładowacz (dźwig z łyżką). Następnie z dniem 17 października 1988 r. odwołującemu powierzono obowiązki kierowcy ciągnika i od tego czasu odwołujący zajmował się przewozem materiałów między bazami przedsiębiorstwa znajdującymi się wD.iD.– przewoził m. in. odpady z produkcji ryb, węgiel, materiały budowlane, żwir, piasek, gruz itp. Od 1 stycznia 1989 r. do 31 sierpnia 1993 r. odwołujący pracował w Oddziale(...),a następnie od 1 września 1993 r. do końca zatrudnienia w Oddziale(...)
    (podaniek. 23 a.o.; umowa o pracę k. 6 a.o.; karty przeszeregowania k. 7-18 a.o.; świadectwo pracyk. 21 a.o. – akta osobowe odwołującego z(...)wD.; zeznania odwołującego k. 229 a.s.; zeznania świadków:W. K.k. 193-194 a.s.,F. J.k. 318v a.s.; pisemne zeznania świadków k. 7-9 a.s.).
W okresie od 2 stycznia 1997 r. do 31 lipca 1997 r.H. L.sprawował opiekę nad swoim bratemC. L.. W tym czasie brat odwołującego był zaliczonydo I grupy inwalidzkiej, poruszał się na wózku inwalidzkim. Odwołujący kilka razy w tygodniu pomagał bratu w przemieszczaniu się poza mieszkaniem – znosił go z 2 piętra na parteri zawoził do urzędu, lekarza, banku, na zakupy lub na spacer(zeznania świadkówC. L.k. 192 a.s.,W. K.k. 193-194 a.s.,R. K.k. 195 a.s.).
W dniu 28 września 2015 r.H. L.zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z wnioskiem o wcześniejszą emeryturę. Po rozpoznaniu wniosku ZUS(...)Oddział wW.decyzją z dnia 5 listopada 2015 r.(...)odmówił mu prawa do wcześniejszej emerytury, wskazując, że do dnia 1 stycznia 1999 r. nie osiągnął 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz nie został udowodniony wymagany 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Zakład ustalił ogólny sumaryczny staż pracy odwołującego w wymiarze 21 lat, 7 miesięcy i 22 dni oraz przyjął za udowodniony okres pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 3 lat i 11 miesięcy. Jednocześnie Zakład nie uwzględnił okresów:

‒

zatrudnienia w(...)wD.od 2 września 1976 r. do 31 maja 1984 r., gdyż nie zostało przedłożone świadectwo pracy w warunkach szczególnych wystawione przez pracodawcę lub jego następcę prawnego, a jedynie przez biuro archiwalne, które nie jest upoważnione do wystawiania świadectw pracy;

zatrudnienia w(...)wD.od 5 maja 1988 r. do 31 grudnia 1993 r., ponieważ nie zostało przedłożone świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych.

Po ponownym rozpoznaniu sprawy, ZUS(...)Oddział wW.wydał w dniu4 stycznia 2016 r. kolejną decyzję znak:(...)na podstawie której uwzględniono do stażu pracy odwołującego okres uzupełniający pracy na roli od 27 października 1971 r.do 27 października 1974 r. w wymiarze 3 lat i 2 dni, ustalając tym samym staż sumaryczny odwołującego w wymiarze 24 lat, 7 miesięcy i 24 dni. Jednocześnie organ rentowy podtrzymał wcześniejsze stanowisko i ponownie odmówiłH. L.prawado wcześniejszej emerytury z powodu braku 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego oraz 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach
    (wniosek z załącznikami k. 1-53 a.r., decyzje ZUS: z 05.11.2015 r. k. 59 a.r., z 04.01.2016 r. k. 65 a.r. - tom III).
W toku postępowania, w dniu 18 lipca 2019 r. ZUS(...)Oddział wW.wydał kolejną decyzję, na podstawie której uwzględnił okres sprawowania przez odwołującego opieki nad bratem, jednocześnie odmawiając odwołującemu prawa do wcześniejszej emeryturyz powodu braku 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach(decyzja ZUSz 18.07.2019 r. – akta rentowe, karty nienumerowane, tom III).
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie wymienionych wyżej dowodów z dokumentów, zeznań świadków i odwołującego się. W zakresie dokumentacjiSąd uwzględnił przede wszystkim dokumenty załączone do akt osobowych odwołującegoz okresów zatrudnienia w(...)wD.oraz(...)szczegółowo wymienionych powyżej. Wiarygodność tych dokumentów nie budziła zastrzeżeń i pozwoliła Sądowina poczynienie ustaleń okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie. Ponadto Sąd oparł się na zeznaniach świadkówZ. W.,W. K.,C. S.iF. J., złożonych celem wykazania faktu pracy odwołującego w okresie zatrudnienia odwołującego w ww. zakładach, uznając je za wiarygodne w całości z uwagina fakt, iż świadkowie pracowali z odwołującym. Sąd miał przy tym jednak na względzie,że zeznania świadków miały stosunkowo ogólny charakter, a część z nich nie pamiętała dokładnie okresów, w których odwołujący pracę miał świadczyć. W zakresie, w jakim zostały potwierdzone zeznaniami ustnymi Sąd dał wiarę również wiarę pisemnym zeznaniom świadków załączonym do odwołania od skarżonej decyzji. W podobnym zakresiei z podobnych przyczyn Sąd ocenił również dowód z zeznań odwołującego.
W toku postępowania Sąd Okręgowy przeprowadził również dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu BHPA. P.celem ustalenia, czy praca świadczona przez ubezpieczonego w spornych okresach była wykonywana w warunkach szczególnych.Co do zasady Sąd uznał opinię za sporządzoną fachowo i cechującą się dużym stopniem szczegółowości, przy czym ostatecznie nie podzielił wszystkich formułowanych w niej wniosków z przyczyn, o których będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie było niezasadne.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył prawaH. L.do wcześniejszej emerytury w związku z pracą w warunkach szczególnych. Warunki przyznania prawado wcześniejszej emerytury w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych zostały określone wustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 184 ust. 1 i 2 tej ustawy, w brzmieniu aktualnymna dzień wydania skarżonej decyzji(t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 291), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianegow art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku65 lat - dla mężczyzn oraz

1
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (co najmniej 25 lat dla mężczyzn).

Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpieniado otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Praca w warunkach szczególnych to praca, w której pracownik w sposób znaczny jest narażony na niekorzystne dla zdrowia czynniki. Jako przykłady takiej pracy można wymienić: pracę w narażeniu na hałas przekraczający dozwolone normy, w zapyleniu, w oparach chemicznych, w wysokich temperaturach lub zmiennych warunkach atmosferycznych.Wykaz prac zaliczanych do prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze zamieszczony został w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Na wykazach prac zawartych we wskazanym rozporządzeniu, nie kończą się jednak ograniczenia dotyczące uprawnień z tytułu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.Aby daną pracę uznać za wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pracownik musi ją wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy (§ 2 ust. 1 ww. rozporządzenia). Dodatkowo, zgodnie z treścią powołanego rozporządzenia, aby mężczyzna mógł nabyć prawo do emerytury powinien:

1
posiadać 25-letni okres zatrudnienia, liczony łącznie z okresami równorzędnymii zaliczanymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia);

2
wykonywać pracę wymienioną w wykazie A (Prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego), będącym załącznikiemdo rozporządzenia;

3
osiągnąć wiek emerytalny wynoszący 60 lat (§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) oraz

4
być zatrudnionym przez co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach (§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Na mocy skarżonej decyzji z dnia 4 stycznia 2016 r. ZUS(...)Oddział wW.odmówiłH. L.prawa do wcześniejszej emerytury powołując się na okoliczność, że nie udokumentował on posiadania 25-letniego stażu sumarycznego oraz posiadania 15-letniego stażu pracy w warunkach szczególnych. Odwołujący domagał się zaliczenia do stażu pracy nieuwzględnionych przez organ rentowy okresów sprawowania opieki nad bratemC. L.od 2 stycznia 1997 r. do 31 lipca 1997 r., a także okresów pracy w warunkach szczególnych – zatrudnienia w Spółdzielni Usług(...)wD.od 22 września 1976 r. do 31 maja 1984 r. orazPrzedsiębiorstwie (...)wD.od 5 maja 1988 r. do 31 grudnia 1993 r. W odniesieniu do okresu stażu pracyH. L.należy zaznaczyć, że Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe w tym zakresie, przy czym w toku postępowania powołany przez odwołującego okres sprawowania opieki nad bratem został przez organ rentowy uwzględniony na mocy decyzji z dnia 18 lipca 2019 r., co skutkowało ustaleniem sumarycznego stażu pracy odwołującego w wymiarze powyżej 25 lat. Tym samym w toku postępowania bezsporna stała się okoliczność, że odwołujący spełnia wymagany ustawą warunek posiadania 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Istota sporu skupiła się natomiast na rozważeniu, czy wspomniane wyżej okresy zatrudnienia odwołującego w(...)wD.oraz(...)mogły zostać uwzględnione jako okresy pracy odwołującego w warunkach szczególnych. Kwestia ta miała znaczenie z perspektywy przyjęcia przez organ rentowy, iż odwołujący legitymuje się stażem pracy tego rodzaju w wymiarze 3 lat i 11 miesięcy.
Zgodnie ze stanowiskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wspomniane wyżej okresy zatrudnienia odwołującego nie mogły zostać uwzględnione na poczet stażu pracy w warunkach szczególnych z uwagi na nieprzedłożenie przez odwołującego świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, wystawionego przez pracodawcę bądź jego następcę prawnego. Jest to zgodnie z treścią § 2 ust. 1 rozporządzenia RM z 7 lutego 1983 r., który stanowi,że okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Brak świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub jego braki formalne nie świadczy o tym, że ubezpieczony faktycznie takiej pracy nie realizował. W orzecznictwie wielokrotnie wyrażano ugruntowany już pogląd, zgodnie z którym ze względu na powyższe okoliczność wykonywania pracy w szczególnych warunkach może być dowodzona wszelkimi środkami dowodowymi, przy czym sąd nie jest związany środkami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organem rentowym. W postępowaniu przed sądem odwoławczym dopuszczalne jest więc dopuszczenie dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w sytuacji, gdy wnioskodawca nie jest w stanie wykazać tej okoliczności jedynie w oparciu o dokumenty
    (zob. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1984 r., III UZP 6/84; z 21 września 1984 r., III UZP 48/84; a także wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 15 grudnia 1997 r., II UKN 417/97;  z 8 kwietnia 1999 r., II UKN 619; z dnia 21 listopada 2001 r., II UKN 598/00; z dnia 21 kwietnia 2004 r., II UK 337/03).
Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowew oparciu o załączone do sprawy i zaoferowane dodatkowo przez stronę dowodyz dokumentów, zeznań świadka i odwołującego oraz opinię biegłego sądowego z zakresu BHP. Analizując sporne okresy zatrudnieniaH. L.Sąd uznał, iż zaliczeniu jako praca w warunkach szczególnych podlega jedynie praca, jaką wykonywał w trakcie zatrudnienia w(...)wD.w okresie od 5 maja 1988 r. do 31 grudnia 1993 r. Jak wynika z dokonanych w sprawie ustaleń, w powyższym okresie odwołujący wykonywał prace na stanowiskach kolejno operatora mechanicznego sprzętu przeładunkowego w Oddziale(...). Z zeznań samego odwołującego, jak też przesłuchanych w sprawie świadków, wynika, że praca odwołującego na ww. stanowisku polegała na rozładowywaniu węglaz wagonów przy pomocy ciągnika wyposażonego w specjalistyczny sprzęt. W okresie późniejszym, od 17 października 1988 r. do końca zatrudnienia, odwołujący pracował na stanowisku kierowcy ciągnika i zajmował się przewożeniem materiałów między bazami Przedsiębiorstwa znajdującymi się wD.oraz pobliskimD.. Świadkowie potwierdzili przy tym, że w całym okresie zatrudnienia odwołujący nie wykonywał innych prac niż wymienione powyżej, co pozwala przyjąć, iż były ona realizowane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Pierwszy z wymienionych wyżej rodzajów pracy wykonywanej przez odwołującego pracy zdaniem Sądu odpowiadał pracy określonej w poz. 1 Działu VIII Wykazu A stanowiącego załącznik do ww. rozporządzenia (tj. ciężkie prace załadunkowei wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie) oraz zgodna ze stanowiskiem wymienionym w Załączniku nr 1 do zarządzenia nr 24 Ministra – Kierownika Urzędu Gospodarski Morskiej z dnia 15 sierpnia1983 r., gdzie w Dziale VIII, poz. 1 pkt 3 wskazano stanowisko operatora maszyn, urządzeń i sprzętu przeładunkowego. Szczególne warunki tego rodzaju pracy potwierdził również biegły sądowy z zakresu BHP, wskazując na zgodność charakteru pracy i nazwy stanowiska odwołującego z ww. pozycją zarządzenia resortowego. Sąd miał przy tym na względzie, że oceniając charakter pracy odwołującego w okresie zatrudnienia(...)biegły w opinii zaliczył jedynie wspomniany wyżej okres zatrudnienia na stanowisku operatora sprzętu przeładunkowego; nie odniósł się natomiast w żaden sposób do pozostałego okresu zatrudnienia odwołującego w tym przedsiębiorstwie i nie wyjaśnił przyczyn, z powodu których okres pracy odwołującego na stanowisku kierowcy ciągnika nie mógł zostać zaliczony. Było to uzasadnione o tyle, że zaliczył omawiany wyżej okres pracy jako odpowiadający pracy zgodnej z branżą transportową. W ocenie Sądu również okres pracy odwołującego na stanowisku kierowcy ciągnika podlegał uwzględnieniu jako okres pracy w warunkach szczególnych.Z przeprowadzonych w sprawie dowodów wynika bowiem, że odwołujący w tym czasie zajmował się wyłącznie przewożeniem materiałów między bazami Przedsiębiorstwa znajdującymi się wD.oraz pobliskimD.. Taki rodzaj pracy w ocenie Sądu można zatem ocenić jako tożsamy pracy w branży transportowej, której dotyczy Dział VIII Wykazu A, w którego poz. 3 wymieniono prace kierowców ciągników.
Jednocześnie w ocenie Sądu brak było podstaw do zakwalifikowania jak okresu pracy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia odwołującego w Spółdzielni Usług(...)wD.od 2 września 1976 r. do 31 maja 1984 r. Wprawdzie z analizy akt osobowych odwołującego wynika jednoznacznie, że w przez cały ww. okres zatrudnienia pracował na stanowisku kierowcy ciągnika, a tego rodzaju praca została przewidziana we wspomnianej wyżej pozycji rozporządzenia RM z 7 lutego 1983 r., niemniej jednak w ocenie Sądu z uwagi na specyfikę branży zakładu pracy, w którym odwołujący był zatrudniony, pozycja ta nie miała w jego przypadku zastosowania. Trzeba w tym miejscu wskazać, iż w orzecznictwie utrwalił się pogląd, że wyodrębnienie poszczególnych prac wymienionych w wykazie A ma charakter stanowiskowo-branżowy. Pod pozycjami zamieszczonymi w kolejnych działach wykazu wymieniono konkretne stanowiska przypisane danym branżom, uznając je za pracew szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego. Taki sposób kwalifikacji prawnej tychże prac nie jest przypadkowy. Specyfika poszczególnych gałęzi przemysłu determinuje bowiem charakter świadczonych w nich prac i warunki, w jakich są one wykonywane, ich uciążliwość i szkodliwość dla zdrowia

    (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2009 r., I UK 24/98; dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 21/10; z dnia 19 maja 2011 r., III UK 174/10 i z dnia 19 marca 2012 r., II UK 166/11).W nowszym orzecznictwie wskazuje się wprawdzie, że za wykonywaną w warunkach szczególnych należy uznać również pracę przyporządkowaną w załącznikach do rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983 r. do innego działu przemysłu niż ten, w którym jest ona świadczona, jeżeli stopień szkodliwości lub uciążliwości tego rodzaju pracy nie wskazuje żadnych różnic w zależności od branży, w której pracownik jest zatrudniony

    (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2014 r., I UK 314/13 i z dnia 25 marca 2014 r., I UK 337/13). Nie oznacza to jednak, iż można swobodnie wiązać konkretnych stanowisk pracy z branżami, do których nie zostały one przypisane w tym akcie prawnym, gdyż wyjątek od zasady stanowiskowo-branżowego charakteru prac w szczególnych warunkach nie może być bowiem interpretowany rozszerzająco

    (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 maja 2016 r., III UK 132/15). Na tym tle Sąd uznał, że Spółdzielnię Usług(...)wD., w której odwołujący pracował na przełomie lat 1976-1984, należy wiązać z przemysłem rolniczym i rolniczo-spożywczym, nie zaś transportowym, co też rzutuje na ocenę charakteru pracy odwołującego i możliwości przypisania jej cech pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Taka kwalifikacja została trafnie podkreślona w opinii biegłego z zakresu BHP, w szczególności, że prace kierowców ciągników nie zostały przewidziane w załączniku do uchwały nr 24 Zarządu KrajowegoZwiązku (...),(...)z 14 czerwca 1983 r. w dziale poświęconym pracom rolniczym (Dział X), lecz transportowym (Dział VIII). Z zeznań świadków (również pisemnych) wynika przy tym, iż praca odwołującego obejmowała zarówno prace związane z uprawą ziemi – w tym orka, kultywacja, bronowanie, siew czy opryski – jak i transport materiałów, który miał jednak być realizowany przeważnie zimą. Dodatkowo w sezonie zimowym do obowiązków odwołującego należało odśnieżanie ulic, która to czynności, nawet wykonywana przy użyciu ciągnika, nie jest związana z transportowaniem. Świadkowie zeznali również, a dokumentacja znajdująca sięw aktach osobowych częściowo to potwierdza, że odwołujący jeździł nie tylko ciągnikiem,lecz również kombajnem w czasie żniw czy też ciągnikiem gąsienicowym na placu budowy,co pozwala związać wykonywane przez odwołującego z innymi branżami niż transportowa. Powyższe znajduje odzwierciedlenie w treści świadectwa pracy z 30 maja 1984 r., gdzie wskazano, że oprócz wynagrodzenia zasadniczego odwołujący otrzymywał premięw wysokości 35% stawki płacy zasadniczej za godzinę prac polowych i 25% stawki płacy zasadniczej za godzinę prac transportowych. O ile zatem nie można wykluczyć, że odwołujący w trakcie zatrudnienia na stanowisku kierowcy ciągnika zajmował się również transportem,o tyle materiał dowodowy nie daje wystarczających podstaw do udzielenia odpowiedzi na pytanie w jakim okresie wykonywanie tych czynności miało miejsce, a nadto budzi wątpliwości, czy czynności te były wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.To z kolei nie pozwala na stwierdzenie, by odwołujący pracując w omawianym okresie na stanowisku kierowcy ciągnika był narażony na tożsame (w tym samym stopniu, rodzaju i natężeniu) warunki pracy, jak w przypadku kierowców ciągników realizujących prace w branży transportowej.
Podsumowując powyższe rozważania Sąd Okręgowy stwierdził zatem, iż zaliczeniu na poczet stażu pracy w warunkach szczególnych podlegał jedynie okres zatrudnienia odwołującego w(...)wD.w wymiarze 5 lat, 7 miesięcy i 26 dni pracy. Jednocześnie Sąd nie znalazł natomiast podstaw do podobnej oceny okresu zatrudnienia odwołującego w(...)wD.z uwagi na brak możliwości jednoznacznego przypisania rodzaju wykonywanej przez niego w tym czasie pracy do stosownej pozycji wykazów pracw warunkach szczególnych określonych w załączniku do rozporządzenia RM z 7 lutego1983 r. oraz przepisów resortowych. Sąd miał przy tym na względzie, że w sporządzonej na potrzeby niniejszej sprawy opinii biegły z zakresu BHP zaliczył wprawdzie okres zatrudnienia odwołującego w Spółdzielni Usług(...)od 2 września 1976 r. do 31 grudnia 1979 r., niemniej jednak również i w tym przypadku nie wyjaśnił podstaw takiej oceny. Wnioski biegłego w tym zakresie były przy tym niekompatybilne z wcześniejszymi wywodami czynionymi na tle opinii, a dotyczącymi w znacznej mierze omówione wyżej kwestii zgodności pozycji wykazów określających dane rodzaje prac z konkretnymi gałęziami przemysłu (branży).
Uwzględnienie okresu zatrudnienia w(...)wD.(5 lat, 7 miesięcyi 26 dni) oraz stażu pracy tego rodzaju uznanego przez organ rentowy (3 lata, 11 miesięcy) prowadzi do wniosku, iżH. L.legitymuje się stażem pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 9 lat, 6 miesięcy i 26 dni. Staż ten jest oczywiście niższy niż wymagany ustawowo okres 15-letni, co skutkuje uznaniem, iż odwołujący w dalszym ciągu nie spełnia rzeczonej przesłanki i w konsekwencji nie przysługuje mu prawo do wcześniejszej emerytury. W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy nie miał podstaw do zmiany skarżonej decyzji, wobec czego odwołanieH. L.podlegało oddaleniu na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.zgodnie z pkt 1 wyroku.
W pkt 2 wyroku Sąd Okręgowy orzekł o kosztach udzielonej odwołującemu pomocy prawnej, przyznając radcy prawnemuP. J.kwotę 90 zł zgodnie z § 15 ust. 2 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu(t.j. Dz. U. 2019 r. poz. 68).