Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 930/20
Data wyroku: 2022-06-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Leszek Dąbek
Słowa kluczowe: Podział majątku wspólnego
Podstawa prawna: art.45 kro

Sygn. aktIII Ca 930/20

POSTANOWIENIE
Dnia 24 czerwca 2022 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Leszek Dąbek
Protokolant Beata Michalak
po rozpoznaniu w dniu 10 czerwca 2022 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. F. (1)
z udziałemK. F.(F.)
o podział majątku wspólnego
na skutek apelacji wnioskodawczyni i uczestnika postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 18 października 2018 r., sygn. akt I Ns 412/16
postanawia:

I
zmienić zaskarżone postanowienie:

1
w punkcie 1 o tyle, że oprócz wymienionych w nim przedmiotów majątkowych w skład majątku wspólnego uczestników postępo-wania dodatkowo wchodzą:

a

    samochód osobowy markiD. (...)/(...)
(...)onumerze rejestracyjnym (...), o numerze VIN(...), o wartości 2.900 zł,

b
samochód osobowy markiV. (...)(...), onumerze rejestracyjnym (...), o numerze VIN(...), o wartości 7.700 zł,

c
samochód osobowy markiO. (...)(...), o numerze VIN(...), o wartości 12.400 zł,

d
samochód osobowy markiO. (...)’11,

rok produkcji 2012, o numerze VIN(...), o wartości 34.100 zł,

e
samochód osobowy markiM. (...)(...),

rok produkcji 2005, o numerze VIN(...), o wartości 19.700 zł,

f

    samochód osobowy markiV. (...)
(...)(...), o numerze VIN(...), o wartości 19.400 zł,

g
samochód osobowy markiT. (...)

(...), o numerze VIN(...), o wartości 18.100 zł,

h
samochód osobowy markiO. (...)(...)

(...), o numerze VIN(...), o wartości 17.300 zł;

2
w punkcie 1a o tyle, że wartość wskazanego w nim samochodu wynosiła 30.300 zł (trzydzieści tysięcy trzysta złotych);

3
w punkcie 2 w ten sposób, że ustalić, iż z majątku osobistego uczestniczki postępowania poczyniono nakłady na majątek wspólny uczestników postępowania w postaci : zakupu drzewa opałowego w kwocie 1.680,00 zł, opłat za internet w łącznej wysokości 800,00 zł, opłat za energię elektryczną w kwocie 455,00 zł oraz opłat za wodę w kwocie 133,85 zł – w łącznej wysokości 3.068,85 zł (trzy tysiące sześćdziesiąt osiem złotych osiemdziesiąt pięć groszy);

4
w punkcie 3a o tyle, że oprócz samochodu przyznanego w tym punkcie uczestnikowi postępowania, dodatkowo przyznać mu równowartości samochodów wskazanych w punkcie „I1” niniejszego postanowienia;

5
w punkcie 4 o tyle, że zasądzić od uczestnika postępowaniaK. F.na rzecz wnioskodawczyniJ. F. (1)z tytułu dopłaty oraz rozliczenia nakładów kwotę 9.629,42 zł (dziewięć tysięcy sześćset dwadzieścia dziewięć złotych czterdzieści dwa grosze), płatną do 30 września 2022 r. z ustawo-wymi odsetkami za opóźnienie w przypadku opóźnienia w jej płatności;

6
w punkcie 5 w ten sposób, że:

a
oddalić wniosek wnioskodawczyni o zasądzenie na jej rzecz od uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania,

b
oddalić wniosek uczestnika postępowania o zasądzenie

na jego rzecz od wnioskodawczyni zwrotu kosztów postępowania;

II
oddalić w pozostałej części apelację wnioskodawczyni;

III
oddalić w pozostałej części apelację uczestnika postępowania;

IV
oddalić wniosek wnioskodawczyni o zasądzenie na jej rzecz od uczestnika postępowania zwrotu kosztów postępowania odwoław-czego;

V
oddalić wniosek uczestnika postępowania o zasądzenie na jego rzecz

od wnioskodawczyni zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 930/20

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Gliwicachw postanowieniu z dnia 18 10 2019r. ustalił,że w skład majątku wspólnego wnioskodawczyniJ. F. (1)i uczestnika postępowaniaK. F.wchodzą: samochód markiV. (...), motorowerF., jednostki rozrachunkowe zgromadzone na rachunku prowadzonym na rzeczJ. F. (1)w(...) S.A.oraz środki zaewidencjowane na subkoncie prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych na rzecz wnioskodawczyni o wartości 9.974,20zł oraz oddalił wniosek o ustalenie nakładu z majątku osobistego wnioskodawczyni ma majątek osobisty uczestnika. Następnie dokonał podziału majątku i przyznał uczestnikowi postępowania samochódV. (...), a pozostałe przedmioty majątkowe zaliczone w poczet majątku wspólnego przyznał wnioskodawczyni oraz zasadził od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni kwotę 88.807,62zł, płatną w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia i zastrzegł ustawowe odsetki za opóźnienie w przypadku braku płatności „we wskazanym terminie. Ponadto obciążył wnioskodawczynię i uczestnika kosztami postępowania w częściach równych, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.
Orzeczenie zaskarżyli: wnioskodawczyni i uczestnik postępowania.
WnioskodawczyniJ. F. (1)zaskarżyła postanowienie w części:
- ustalającej majątek wspólny uczestników postępowania (pkt 1 postanowienia),
w zakresie zaniechania ustalenia, iż w skład majątku wspólnego wchodzi wartość pojazdów mechanicznych posiadanych przez uczestnika według stanu na dzień 12 11 2013r.,
- oddalającej jej wniosek o rozliczenie nakładów z majątku osobistego wniosko-dawczyni ma majątek osobisty uczestnika,
- dokonujące podziału majątku wspólnego i zaniechania przyznania uczestnikowi wartości pojazdów mechanicznych posiadanych przez niego według stanu na dzień 12 11 2013r.,
- w części zasądzającej od uczestnika postępowania na rzecz wnioskodawczyni spłaty, jako zaniżonej.
Wnosiła o zmianę zaskarżonego postanowienia w sposób wskazany w apelacji oraz za-sądzenie na jej rzecz od uczestnika postępowania zwrotu kosztów zastępstwa adwo-kackiego, według norma prawem przepisanych, bądź jego uchylenie i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Zarzucała, że istnieje wskazana w apelacji sprzeczność pomiędzy istotnymi ustaleniami Sądu Rejonowego a treścią zebranego w sprawie materiały dowodowego.
Ponadto zarzucano, że naruszono przy ferowaniu postanowienia regulacje:
-art. 325 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez nie rozstrzygnięcie o całości żądania wnioskodawczyni, tj. nie rozstrzygnięto o żądaniu wnioskodawczyni zaliczenia w poczet majątku wspólnego kwoty 146.000zł pochodzącej ze sprzedaży posiadanych przez uczestnika postępowania pojazdów mechanicznych oraz kwota 470.000zł stanowiąca wspólne oszczędności uczestników postępowania,
-art. 567 § 1 k.p.c.poprzez bezzasadne zaniechanie rozliczenia – pomimo złożenia stosownego wniosku nakładów poczynionych przez wnioskodawczynię na nierucho-mość, która przy dokonaniu częściowego podziału przypadła uczestnikowi ma własność.
Uczestnik postępowaniaK. F.zaskarżył postanowienie w części orzekającej o spłacie, który wnosił o jego zmianę „w ten sposób, że uczestnik postępo-wania jest zobowiązany do spłaty na rzecz wnioskodawczyni kwoty 22.961,84zł w terminie 3 miesięcy od uprawomocnienia się postanowienia, bądź jego uchylenie i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania
Zarzucał, że przy ferowaniu postanowienia naruszono prawo procesowe, regulację
art. 233 k.p.c.poprzez przekroczenie zasady swobodne oceny dowodów, a w konse-kwencji tego dokonanie błędnych ustaleń faktycznych mających istotne znaczenie
dla rozstrzygnięcia sprawy i uznanie, że:
- uczestnik jest zobowiązany do spłaty na rzecz wnioskodawczyni kwoty 88.807,62zł, która nie odpowiada rzeczywistemu majątkowi podlegającemu podziałowi,
- wartość majątku podlegającego podziałowi wynosi 192.523,68zł, podczas gdy wartość ta opiewa na kwotę 45.923,68zł,
- wnioskodawczyni nie jest zobowiązana do rozliczenia z tytułu środków zgromadzonych na rachunkach OFE i ZUS na rzecz uczestnika, pomimo, że w świetle ustalonych spłat , a także znacznego majątku, który przypadł wnioskodawczyni jawi się to jako jawne jej faworyzowanie i jest nieproporcjonalne, a także krzywdzące dla niego,
- wartość towaru (pojazdów oferowanych do sprzedaży przez uczestnika) opiewa
na kwotę 146.600zł, podczas, gdy uczestnik przedłożył stosowne dokumenty w celu wykazania, iż wartość ta jest o wiele niższa, a nadto nie dokonanie przez Są odliczeń
z tytułu zakupu tych pojazdów, a w konsekwencji tego znaczne zawyżenie wartości pojazdów.
Sąd Okręgowy w Gliwicachpostanowieniem z dnia 5 09 2019r. uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
Orzeczenie zaskarżyławnioskodawczyniJ. F. (1), która wniosła
o jego uchylenie i przekazanie sprawy tut. Sadowi do ponownego rozpoznania w postępowaniu odwoławczym, pozostawiając temu Sądowi orzeczenie o kosztach postępowania zażaleniowego.
Zarzuciła naruszenie przepisów prawa procesowego wskazanych w treści zażalenia do Sądu Najwyższego.
Sąd Najwyższypostanowieniem z dnia 12 03 2020r. uchylił zaskarżone postanowienie tut. Sadu i pozostawił rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie.
W uzasadnieniu podał, że wskazane przez tut. Sąd okoliczności w postaci sprzeczności pomiędzy zawartymi w postanowieniu z dnia 18 10 2018r. rozstrzygnięciami w przedmiocie ustalenia majątku wspólnego i wysokości spłaty zasądzonej od uczestnika na rzecz wnioskodawczyni i braku ustaleń w przedmiocie przynależności do majątku wspólnego określonych składników (samochodów) i ich wartości nie dają podstaw do przyjęcia, że Sąd Rejonowy nie rozpoznał istoty sprawy. Podał także, że Sąd Okręgowy jest władny dokonać kontroli prawidłowości ustalenia składników majątku wspólnego i ich wartości lub wskazania tej wartości oraz weryfikacji postanowienia Sadu Rejonowego w tym zakresie.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował wniosek, lecz częściowo wadliwie rozpoznał sprawę, co miało wpływ na poczynione przez ten Sąd ustalenia faktyczne, a w konsekwencji tego również na treść zaskarżonego orzeczenia.
Zwarte w części ustalającej zaskarżonego postanowienia ustalenia faktyczne składające się na podstawę mają podstawę w informacjach zawartych we wskazanych wiarygodnych źródłach dowodowych.
W wyniku przeprowadzonego przez Sąd odwoławczy postępowania dowodo-wego uzupełniono i zmieniono skonstruowaną przez Sąd Rejonowy podstawę faktyczną orzeczenia (na podstawie informacji zawartych w zeznaniach uczestnika postępowania
oraz w opinii biegłego ustalając dodatkowo, że w dniu ustania wspólności majątkowej małżeńskiej (12 11 2013r.) w posiadaniu uczestnika postępowania znajdowały się nabyte przez niego samochody osobowe wyszczególnione w sentencji uzasadnianego postanowienia (z dnia 24 06 2022r.), o podanych w niej wartościach (dowód: zeznania wnioskodawczyniJ. F. (2), k. 600 – 602 akt; zeznania uczestnika postępowaniaK. F., k. 514 – 516, 605 – 606 akt, Opinia biegłegoJ. R.z dnia 28 01 2022r., k. 646 – 683 akt).
Ponadto w oparciu o dane zawarte we wskazanej powyżej opinii zmieniono ustalenia faktyczne dotyczące wartości samochodu markiV. (...)
(...)o(...)(wskazanego w punkcie „1a” zaskarżonego postanowienia, ustalając, że posiada om wartość 30.300zł
Dokonana przez Sąd pierwszej instancji ocena zgromadzonego materiału dowodowego w kontekście żądania zaliczenia w poczet majątku wspólnego posiadanych przez uczestnika postępowania w chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej byłych małżonkówF.środków pieniężnych jest wnikliwa i logiczna i co należy podkreślić izostała dodatkowo potwierdzona przez materiał zebrany w toku postępowania przed Sądem odwoławczym.
Z całokształtu zebranego w sprawie materiału wynika, co również jest bezsporne pomiędzy uczestnikami, że uczestnik postępowaniaK. F.prowadził działalność gospodarczą, w której ramach zajmował się sprowadzaniem z zagranicy
do Polski używanych samochodów, w tym także konkretnych marek samochodów
na zlecenie jego klientów.
Z tego powodu dysponował on środkami pieniężnymi, częściowo własnym,
a częściowo przekazanych mu przez klientów, które były przez niego przechowywane w dzbanku w domu uczestników postępowania.
Z uwagi na charakter prowadzonej przez uczestnika postępowania działalności gospodarczej były to różne kwoty i nie można także wykluczyć, że w pewnych odcinkach czasu były one przez niego całkowicie użyte na zakup samochodu, bądź też w jego dyspozycji znajdowały się środki pieniężne przekazane mu przez jego klientów na zakup samochodów za granicą.
W materiale sprawy brak jest jakichkolwiek wiarygodnych informacji pozwalających ustalić, czy w chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskiej posiadał on jakieś znaczące kwoty pieniężne, w jakiej wysokości i czy należały one do niego lub jego klientów.
W szczególności nie wynika, to z przywoływanego przez wnioskodawczynię faktu spłacenia jej w części przez uczestnika postępowania w dniu wydania przez Sąd Okręgowy w Gliwicach wyroku rozwodowego.
Pomiędzy jego wydaniem w dniu6 07 2015r.a wcześniejszym zawarciem przez uczestników postępowania w dniu12 11 2013r.umowy znoszącej łączący ich ustrój majątkowy małżeński upłynął bowiem znaczy okres (ponad półtora roku), w czasie którego kontynuował on przynoszącą zyski działalność gospodarczą, z w trakcie której był on w stanie zgromadzić znaczące środki finansowe.
Z tych też względów Sąd odwoławczy z powyższymi modyfikacjami przyjął
za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji (art. 387 § 2 
1
         pkt 1 k.p.c.).
Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego
w swym zasadniczym zarysie dotyczącym: składu majątku wspólnego i sposobu jego podziału ma oparcie w przywołanych regulacjach prawnych i jest prawidłowa, stąd też w tej części Sąd odwoławczy w całości ją podziela i przyjmuje za własną (art. 387 § 21pkt 2 k.p.c.).
Zgodnie poczynionymi powyżej ustaleniami faktycznym w chwili ustania wspólności majątkowej małżeńskie (ustała ona w dniu 12 11 2013r. w następstwie zawarcia w tym dniu przez byłych małżonkówF.umowy ustanawiającej ustrój rozdzielności majątkowej) w posiadaniu uczestnik postępowania znajdowały się samochody wskazane w sentencji uzasadnianego postanowienia (z dnia 24 06 2022r.)
Zostały ona zakupione przez uczestnika postępowania w czasie trwania wspólności majątkowej małżeńskiej, stąd też zgodnie z regulacjąart. 31 § 1 zd. 1 k.r.o.wchodzą one w skład majątku wspólnego uczestników postępowania, co w tej części prowadziło do zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez ich zaliczenie w poczet majątku wspólnego.
Dochodzone przez wnioskodawczynię nakłady w postaci : zakupu drzewa opałowego w kwocie 1.680zł, opłat za internet w łącznej wysokości 800zł, opłat za energię elektryczną w kwocie 455zł oraz opłat za wodę w kwocie 133,85zł zostały poczynione przez nią z jej środków finansowych na nieruchomość stanowiącą w tym czasie składnik majątku wspólnego.
Stanowią one zatem nakłady z majątku osobistego wnioskodawczyni na majątek wspólny uczestników postępowania.
Wbrew temu co przyjął Sąd Rejonowy wniosek o ich rozliczenie został prawidłowo zgłoszony przez wnioskodawczynię, stąd też z mocy regulacjiart. 45 § 1 k.r.o.podlegają one rozliczeniu w niniejszym postępowaniu.
Zostały one poczynione w czasie kiedy uczestnik przebywał na terenie nieruchomości, w tym korzystał z pomieszczeń znajdujących w posadowionym na niej budynku oraz używał doprowadzonego do budynku internetu.
Z tej przyczyny z mocy przywołanej regulacji podlegały one rozliczeniu w niniejszym postępowaniu, co również w tej części prowadziło do zmiany zaskarżonego orzeczenia.
Z mocy regulacjiart. 43 § 1 k.r.o.wnioskodawczyni i uczestnik postępowania posiadają zgromadzonym przez nich majątku wspólnym udziały w ½ części.
Dokonując rozliczeń finansowych z tytułu podziału majątku wspólnego Sąd okręgowy podzielił ocenę Sądu Rejonowego, że z podanych przez niego powodów, uwzględnienie wartości przyznanych wnioskodawczyni jednostek rozrachunkowych
na rachunku prowadzonym na jej rzecz w(...) S.A.o wartości 10.949,48zł oraz środków zaewidencjonowanych na rzecz wnioskodawczyni na subkoncie prowadzonym przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych
o wartości9.974,20zł– jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i uznał,
że zasądzenie od niej na rzecz uczestnika postępowania połowy ich wartości narusza regulacjęart. 5 k.c.
W konsekwencji powyższego uczestnikowi postępowania przyznano przedmioty majątkowe o łącznej wartości16.190złi z tytułu ich rozliczenia powinien zapłacić on wnioskodawczyni kwotę8.095zł, a z tytułu rozliczenia nakładów poczynionych
z majątku osobistego na majątek wspólny dodatkowo kwotę1.534,42zł(3.068,85zł x ½ = 1.534,42zł).
Łącznie z obydwu tych tytułów powinien on zapłacić wnioskodawczyni kwotę9.629,42zł(8.095zł + 1.534,42zł = 9.629,42zł) odraczając termin jej zapłaty do 30 09 2022r., w celu umożliwienia mu zgromadzenia na ten cel stosownych środków finansowych, co również w tej części prowadziło do zmiany zaskarżonego orzeczenia.
Orzeczenie o kosztach postępowania zmieniono poprzez oddalenie wniosków skarżących o zasądzenie na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania, gdyż zgodnie
z utrwalonym poglądem judykatury w sprawach o podział majątku wspólnego zastosowanie ma regulacjaart. 520 § 1 k.p.c.co oba wnioski czyniło bezzasadnymi.
Reasumując zaskarżone postanowienie jest w części wadliwe, a apelacje wnioskodawczyni i uczestnika postępowania uzasadniona, co w tym zakresie prowadziło do zmiany zaskarżonego orzeczenia w sposób wskazany w sentencji
przy zastosowaniu regulacjiart. 386 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.,
a w pozostałej części obie apelacje jako bezzasadne oddalono w oparciu o regulacjęart. 385 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono przy zastosowaniu regulacji zawartej wart. 520 § 1 k.p.c., z tych samych przyczyn, które legły u podstaw zmiany orzeczenia o kosztach postępowania za pierwszą instancję.

SSO Leszek Dąbek