Sąd Rejonowy we Włocławku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Cz 80/22
Data wyroku: 2022-12-22 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Rafał Romatowski

Sygn. akt I Cz 80/22

POSTANOWIENIE
Dnia 22 grudnia 2022 r.
Sąd Rejonowy we Włocławku Wydział I Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSR Rafał Romatowski
po rozpoznaniu w dniu 22 grudnia 2022 r. we Włocławku
na posiedzeniu niejawnym
sprawy
z wnioskuI. R.,N. R.
z udziałemE. B.,P. G.,R.R.,K. R.
o zniesienie współwłasności nieruchomości
na skutek zażalenia dotychczasowego pełnomocnika wnioskodawców adw.W. K.
na postanowienie Sądu Rejonowego we Włocławku z dn. 11 kwietnia 2022r.,sygn. I Ns 1154/18, w przedmiocie wniosku adw.W. K.o przyznanie jej kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu
postanawia:
przedstawić Sądowi Najwyższemu do rozstrzygnięcia w trybieart. 390§1 kpcw zw. zart. 394(1a)§2 kpcorazart. 397§3 kpczagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości:
„Czy zwolnienie przez Okręgową Radę Adwokacką występującego dotychczasw postępowaniu pełnomocnika procesowego strony, ustanowionego przez Sąd z urzędu, oraz wyznaczenie w jego miejsce przez Okręgową Radę Adwokacką nowego pełnomocnika procesowego z urzędu jest prawnie skuteczne w sytuacji, gdy taka decyzja Okręgowej Rady Adwokackiej podjęta jest samodzielnie tj. bez uprzedniego wniosku Sądu o wyznaczenie nowego pełnomocnika procesowego strony oraz, gdy wcześniej Sąd oddalił już wniosek dotychczasowego pełnomocnika procesowego o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie na zasadzieart. 118§3 kpca contrario?”.
Sędzia Rafał Romatowski

UZASADNIENIE
Przedstawione Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne powstało na tle następującego stanu faktycznego:
Przed Sądem Rejonowym we Włocławku, w sprawie za sygn. I Ns 1154/18, toczy się postępowanie o zniesienie współwłasności nieruchomości z wnioskuI. R.iN. R.z udziałem uczestnikówR.R.,E. M.,K. R.iP. G.. Zaznaczyć należy, iż pierwotnym wnioskodawcą byłP. R.(k.2-5), który zmarł w dniu 15 marca 2018r., wobec czego Sąd postanowieniem z dn. 7 sierpnia 2018r. zawiesił postępowanie w sprawie (k.118), a następnie podjął je postanowieniem z dn. 30 sierpnia 2018r. z udziałem wnioskodawcówI. R.iN. R., reprezentowanych przez przedstawiciela ustawowegoA. R.(k.128). Następnie postanowieniem z dn. 22 października 2018r. Sąd uwzględniając wniosek przedstawiciela ustawowego wnioskodawców, zwolnił ich od ponoszenia kosztów sądowych w całości (pkt.1) oraz ustanowił dla nich pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata (pkt. 2, k. 149). Zarządzeniem z tego samego dnia Sąd zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej wT.o wyznaczenie osoby adwokata jak w pkt. 2 w/w postanowienia z zaznaczeniem, że wnioskodawczyni wnosiła o wyznaczenie adwokata w osobie adw.W. K.(k. 149v). Pismem z dn. 31 października 2018r. Okręgowa Rada Adwokacka poinformowała Sąd Rejonowy we Włocławku, że w dniu 30 października 2018r. wyznaczyła adw.W. K.jako adwokata z urzędu dlaI. R.iN. R.w sprawie za sygn. I Ns 1154/18 (k. 161). W dalszym toku postępowania adw.W. K.reprezentowała wnioskodawców m.in. składając pisma procesowe oraz uczestnicząc w rozprawach. Pismem z dn. 12 lipca 2021r. (k.365-366) pełnomocnik wnioskodawców adw.W. K.złożyła do Sądu wniosek o zwolnienie jej od obowiązku zastępowania wnioskodawców w procesie (pkt. 1 pisma) powołując się na niemożność dalszej konstruktywnej współpracy ze swymi klientami, szeroko uzasadniając swój wniosek w tym zakresie. Wskazała również, że w najbliższym czasie zamierza przejść na emeryturę, rezygnując z prawa do dalszego wykonywania zawodu, a biorąc pod uwagę stanowiska wszystkich stron postępowania nie widzi możliwości zakończenia sprawy w terminie, w którym będzie jeszcze wykonywać zawód adwokata. Dodatkowo w pkt. 3 pisma pełnomocnik wnioskodawców wniosła o przyznanie na jej rzecz wynagrodzenia z tytułu dotychczas udzielonej pomocy prawnej wnioskodawcom wg norm przepisanych wskazując jednocześnie, że wynagrodzenie to nie zostało uregulowane ani w całości ani w części. Postanowieniem z dnia 3 września 2021r. Sąd nie uwzględnił w/w wniosku pełnomocnika wnioskodawców o zwolnienie jej z funkcji pełnomocnika z urzędu (k.368), którego odpis został doręczony pani pełnomocnik w dniu 22 września 2021r. (k.375v). Następnie do akt sprawy wpłynęła w dniu 22 grudnia 2021r. informacja Okręgowej Rady Adwokackiej z dn. 7 grudnia 2021r. o tym, że Okręgowa Rada Adwokacka wT.w dniu 7 grudnia 2021r. w miejsce adw.W. K.wyznaczyła adw.K. W.jako adwokata z urzędu (k.384). Wobec powyższego Sąd zarządzeniem z dn. 28 stycznia 2022r. nakazał odnotować w systemie informatycznym(...)oraz w zestawieniu stron zmianę pełnomocnika wnioskodawców (pkt. 3 zarządzenia, k.402). Od tego też momentu Sąd podejmował wszelkie czynności procesowe w sprawie z udziałem nowego pełnomocnika adw.K. W.. Jednocześnie, w związku z osiągnięciem pełnoletniości przez wnioskodawcęI. R.w dniu 8 lipca 2021r., Sąd powiadomił o powyższym Okręgową Radę Adwokacką wT.(pkt. 4 zarządzenia dn. 28 stycznia 2022r., k. 402, 410, 412). W tym samym zarządzeniu (pkt. 6) Sąd zwrócił się do matki wnioskodawcyI. A.R.o udzielenie informacji, czy syn udzielił jej pełnomocnictwa procesowego w niniejszej sprawie czy też działa samodzielnie. (k.402). W odpowiedzi na powyższe, najpierw mailowo (k. 413-414) a potem w formie pisemnej (k. 428-430) wnioskodawcaI. R.przedłożył do akt sprawy pełnomocnictwo procesowe, które udzielił swej matceA. R.w dniu 25 lutego 2022r. Pismem procesowym, które wpłynęło do Sądu w dn. 28 marca 2022r., dotychczasowy pełnomocnik z urzędu wnioskodawców adw.W. K.ponowiła swój wniosek jak w pkt. 3 pisma z dn. 12 lipca 2021r. tj. o przyznanie jej kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu wskazując dodatkowo, że wobec zwolnienia jej przez Okręgową Radę Adwokacką wT.z obowiązku dalszego zastępowania wnioskodawców, sąd może przyznać jej w/w wynagrodzenie (k.418).
Postanowieniem z dnia 11 kwietnia 2022r. Sąd nie uwzględnił w/w wniosku pełnomocniko przyznanie kosztów pomocy prawnej z urzędu (k. 419). W uzasadnieniu orzeczenia Sąd wskazał, że zmiana osoby pełnomocnika wnioskodawców z urzędu nastąpiła nie na podstawie decyzji procesowej Sądu w trybieart. 118§3 kpc, lecz w oparciu o decyzję Okręgowej Rady Adwokackiej wT.z inicjatywy dotychczasowego pełnomocnika procesowego wnioskodawców, podkreślił również, że nie nastąpiło to z inicjatywy Sądu. W ocenie Sądu a quo wyłącznie w sytuacji opisanej wart. 118§3 kpc, w przypadku zwolnienia pełnomocnikaz obowiązku dalszego zastępowania strony, sąd zobligowany jest do wystąpienia o wyznaczenie nowego pełnomocnika przez okręgową radę adwokacką oraz przyznanie dotychczasowemu pełnomocnikowi, na jego wniosek, wynagrodzenia za dotychczas świadczoną pomoc prawną z urzędu. W ocenie Sądu meriti, w razie zwolnienia dotychczasowego pełnomocnika bez decyzji Sądu, tj, w trybie innym niż opisany wart. 118§3 kpc, w sytuacji, gdy nowo ustanowionemu pełnomocnikowi zostałoby przyznane wynagrodzenie, dotychczasowemu pełnomocnikowi ono nie będzie przysługiwać. W tym zakresie Sąd a quo powołał się na zasadę jednego wynagrodzenia przyznawanego pełnomocnikowi z urzędu. Sąd meriti uznał, że w takiej sytuacji wzajemne rozliczenia dotychczasowego i obecnego pełnomocnika, w przypadku przyznania tego wynagrodzenia temu ostatniemu, są rzeczą tych pełnomocników (k.433-433v).
Powyższe postanowienie zaskarżył w całości dotychczasowy pełnomocnik wnioskodawców – adw.W. K.zażaleniem z dn. 4 lipca 2022r., wnosząc o jego zmianę i zasądzenie od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego we Włocławku na swoją rzecz wynagrodzenia z tytułu pomocy prawnej udzielonej z urzędu wnioskodawcom w kwocie 2400 zł wraz z należnym podatkiem VAT (k.435-439). Skarżąca dodatkowo, na zasadzieart. 380 kpc, wniosła również o rozpoznanie postanowienia Sądu z dn. 3 września 2021r.w przedmiocie jej wniosku o zwolnienie z obowiązku reprezentowania wnioskodawcówi uznanie, że wniosek ten był zasadny. Zaskarżonemu orzeczeniu pełnomocnik wnioskodawców zarzuciła:
- naruszenie przepisów prawa procesowego tj. 327(1)§1 pkt. 2 kpcw zw. zart. 13§2 kpcpoprzez niewskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia i nieuwzględnienie wniosku o przyznanie wynagrodzenia pełnomocnikowi z urzędu, przy jednoczesnym całkowitym pominięciuart. 29 ust.1 ustawy Prawa o adwokaturzew zw. z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dn. 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu;
- naruszenie przepisów prawa procesowego tj.art. 118§3 kpcpoprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że w kwestii wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu decydujące znaczenie ma okoliczność, w jaki sposób został on zwolniony ze swej funkcji.
W uzasadnieniu w/w zarzutów zażalenia skarżąca przedstawiła szeroką argumentację prawną.
W toku postępowania zażaleniowego Sąd zarządzeniem z dnia 7 listopada 2022r. zwrócił się do Okręgowej Rady Adwokackiej wT.o informację, na jakiej podstawie faktycznej i prawnej podjęto decyzję o wyznaczeniu w miejsce adw.W. K.– adw.K. W., jako adwokata z urzędu dla wnioskodawcówN. R.iI. R.(k.460). W odpowiedzi na powyższe, pismem z dn. 2 grudnia 2022r. Okręgowa Rada Adwokacka wT.podała, że decyzja ta została podjęta z uwagi na fakt, iż adw.W. K.wskazała, że w najbliższym czasie przechodzi na emeryturę i będzie rezygnować z prawa do dalszego wykonywania zawodu (k. 463). Pismem z dn. 14 grudnia 2022r. adw.W. K.dołączyła do akt swoje pismo z 18 listopada 2021r. skierowane do Okręgowej Rady Adwokackiej wT.z wnioskiem o zwolnienie jej z obowiązków pełnomocnika z urzędu wnioskodawców w przedmiotowej sprawie (k.466-467). Z treści w/w pisma wynika, że pełnomocnik wniosek swój uzasadniła nie tylko zamiarem przejścia na emeryturę połączonego z rezygnacją z prawa do dalszego wykonywania zawodu, ale przede wszystkim z powodu braku dalszej możliwości właściwego reprezentowania wnioskodawców z uwagi na niemożliwość porozumienia się z nimi.
W związku z zażaleniem dotychczasowego pełnomocnika wnioskodawców na postanowienie Sądu meriti oddalającego wniosek o przyznanie mu wynagrodzenia – kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu, Sąd Rejonowy rozpoznający ten środek zaskarżenia, jako sąd drugiej instancji, powziął poważne wątpliwości prawne związane z tym, czy w opisanej powyżej sytuacji procesowej doszło do skutecznego zwolnienia adw.W. K.z obowiązku zastępowania wnioskodawców oraz skutecznego wyznaczenia dla nich nowego pełnomocnika z urzędu w osobie adw.K. W.. Odpowiedź negatywna na sformułowane w sentencji postanowienia zagadnienie prawne, tj. przyjęcie, że zwolnienie dotychczasowego pełnomocnika z urzędu przez Okręgową Radę Adwokacką wT.i wyznaczenie przez nią nowego pełnomocnika z urzędu, z całkowitym pominięciem inicjatywy Sądu w tym zakresie, przy dodatkowej wcześniejszej odmowie zwolnienia w/w pełnomocnika przez Sąd na zasadzieart. 118§3 kpca contrario,nie jest prawnie skuteczne,a więc nie wywołuje żadnych skutków procesowych, prowadzić będzie do wniosku, że adw.W. K.nadal pozostaje pełnomocnikiem procesowym wnioskodawczyniN. R.– z jednoczesnym zaznaczeniem, iżI. R.ustanowił już pełnomocnikaz wyboru w dniu 25 lutego 2022 (k.428). Konsekwencją takich ustaleń będzie przyjęcie co najmniej przedwczesności wniosku pełnomocnika procesowego o wypłatę wynagrodzenia, skoro nadal uważany będzie za ustanowionego w sprawie – wobec bezskuteczności jego zwolnienia. W przypadku odpowiedzi pozytywnej i przyjęcia, że doszło do skutecznego zwolnienia przez Okręgową Radę Adwokacką z obowiązku dalszej reprezentacji wnioskodawców przez dotychczasowego pełnomocnika, sąd odwoławczy będzie mógł merytorycznie rozpoznać zarzuty i wnioski zażalenia dotychczasowego pełnomocnika z urzędu. Odpowiedź na powyższe zagadnienie prawne warunkuje zatem prawidłowe rozstrzygnięcie niniejszej sprawy w aspekcie złożonego zażalenia. Niezależnie od powyższego wpadkowego charakteru postępowania zażaleniowego, zauważyć należy, iż rozpoznanie w/w zażalenia rzutować będzie na fundamentalną dla całego postępowania kwestię prawidłowości obecnego umocowania pełnomocnika z urzędu wnioskodawczyniN. R.i w konsekwencji decydować o ewentualnej ważności lub nieważności postępowania od momentu ustanowienia przez Okręgową Radę Adwokacką wT.nowego pełnomocnika.
Podkreślić również należy, iż zgodnie zart. 394(1a)§2w zw. z 397§3 kpciart.13§2 kpc,a więc również przy rozpoznawaniu przez sąd pierwszej instancji zażalenia na postanowienie w przedmiocie zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej z urzędu (art. 394(1a)§1 pkt. 9 kpc), stosuje się odpowiednio przepisy o zażaleniu, a więc również przepisart. 390§1 kpcw zw. zart. 397§3 kpc. W takiej sytuacji Sąd Rejonowy, orzekając jako sąd drugiej instancji, uprawniony jest do przedstawienia do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne budzące poważne wątpliwości, które pojawiło się przy rozpoznaniu tzw. zażalenia poziomego, a więc jednego z zażaleń opisanych wart. 394(1a)§1 kpc(vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. III CZP 7/18, publ. LEX nr 2499766 dot. możliwości zadania pytania prawnego przy rozpoznaniu skargi na orzeczenie referendarza sądowego, w którym również stosuje się odpowiednio przepisy postępowania zażaleniowego).
Wskazana w zagadnieniu prawnym kwestia rozstrzygana jest niejednolicie w judykaturze. Z jednej strony prezentowany jest pogląd prawny, w którym dopuszcza się możliwość skutecznego zwolnienia dotychczasowego pełnomocnika z urzędu i wyznaczenie w jego miejsce nowego pełnomocnika z urzędu przez organ samorządu adwokackiego z całkowitym pominięciem w tym zakresie jakiegokolwiek udziału sądu, a więc w trybie innym niż opisany wart. 118§3 kpc. Jedyną konsekwencją takiego rozwiązania jest brak uprawnienia zwolnionego w ten sposób dotychczasowego pełnomocnika do uzyskania wynagrodzenia za pomoc prawną z urzędu, co wiąże się z regułą jednego wynagrodzenia, przyznawanego pełnomocnikowi z urzędu(vide: uzasadnienia postanowień Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dn. 10 maja 2017r., sygn. I ACz 655/17, publ. LEX nr 2506524 oraz z dn. 24 lipca 2018r., sygn. I ACz 915/18, publ. LEX nr 2600993). Analogiczne stanowisko zostało zaprezentowane w uzasadnieniu wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dn. 20.12.2016r., sygn. III Ca 1399/16 (publ. LEX nr2386615), gdzie Sąd Okręgowy zaakceptował jako prawidłową argumentację Sądu Rejonowego, iż sąd „nie posiada uprawnienia do zmiany wyznaczonej osoby z urzędu i żaden przepis nie pozwala sądowi na wyznaczenie osoby pełnomocnika z urzędu, gdyż jest to kompetencja samorządu zawodowego radców prawnych (…)”. Dalej Sąd ten wskazał, że sama strona może osobiście zwrócić się do organu samorządu zawodowego o zmianę pełnomocnika z urzędu i wyznaczenie innego, nowego radcy prawnego w miejsce dotychczasowego. Odmienne stanowisko można odnaleźć jednakże w orzeczeniach Sądu Najwyższego, który wskazał, że w obecnym stanie prawnym tylko w dwóch przypadkach ustawodawca przewidział możliwość wyznaczenia innego adwokata lub radcy prawnego dla strony korzystającej z pomocy pełnomocnika z urzędu – tj. w przypadku zwolnienia dotychczasowego pełnomocnika z ważnych przyczyn na jego wniosek w trybieart. 118§3 kpc, oraz gdy pełnomocnik sporządził, bez zachowania zasad należytej staranności, opinię o braku podstaw do wniesienia skargi kasacyjnej lub skargi o stwierdzenie niezgodności z prawem prawomocnego orzeczenia w trybieart. 118§5w zw. zart. 118§6 kpc(vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dn. 24 maja 2012r. sygn. V Cz 11/12, publ. LEX nr 1243102; wyrok Sądu Najwyższego z dn. 11 maja 2018r., sygn. II CSK 457/17, publ. LEX nr 2486818). W w/w judykatach Sąd Najwyższy określił co prawda jedyne przewidziane prawem sposoby zwolnienia pełnomocnika z urzędu, niemniej jednak nie wypowiedział się jednoznacznie co do skuteczności praktyki wielu organów samorządu zawodowego radców prawnych i adwokatów w samodzielnym (tj. bez wniosku Sądu) zwalnianiu dotychczasowych pełnomocników i wyznaczaniu w ich miejsce osób nowych pełnomocników. Okoliczność, iż taka praktyka jest aprobowana w orzecznictwie sądów powszechnych, w tym sądów apelacyjnych (vide: powołane powyżej postanowienia Sądu Apelacyjnego w Krakowie), które zapadały w orzeczeniach późniejszych niż opisane powyżej orzeczenia Sądu Najwyższego, oznacza, że kwestia ta nie została jednoznacznie i definitywnie rozstrzygnięta w orzecznictwie polskim.
Spór co do skuteczności zwolnienia dotychczasowego pełnomocnika z urzędui wyznaczenia w jego miejsce nowego pełnomocnika pozostaje nierozstrzygnięty również na gruncie nauki prawa procesowego cywilnego. Część przedstawicieli doktryny prezentuje stanowisko, iż tylko i wyłącznie Sąd, działając w trybieart. 118§3 kpc, jest upoważniony, na wniosek pełnomocnika z urzędu, z ważnych względów, do jego zwolnienia z obowiązku dalszej reprezentacji strony z urzędu oraz zwrócenia się do organu samorządu zawodowego o wyznaczenie w jego miejsce osoby nowego pełnomocnika. W tym zakresie wyklucza się możliwość podejmowania tego typu decyzji przez organy samorządów zawodowych, albowiem jest to wyłączna kompetencja sądu (tak: Ereciński Tadeusz (red.) w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. V, publ. el. LEX; Demendecki Tomasz, w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-729 pod red. A. Jakubeckiego, Opublikowano: LEX/el. 2019; Manowska Małgorzata (red.) w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz aktualizowany. Tom I. Art. 1-477(16), publ. LEX/el. 2022; Misiurek Grzegorz w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Artykuły 1–366, publ. WKP 2021, pod red. Tadeusza Wiśniewskiego). Należy również odnotować pogląd prawny zaprezentowany przezT. S.:„Pewne wątpliwości powoduje brzmienie przepisówustawy Prawo o adwokaturze. Zgodnie z art. 28 ust. 2 w/w ustawy, w sprawach, w których pomoc prawna ma z mocy przepisów prawa nastąpić z urzędu, zwolnić adwokata od udzielenia tej pomocymoże tylko organ, który go wyznaczył, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Nie powinno budzić wątpliwości, żeart. 118 § 3 kpcjest przepisem szczególnym, który stanowi inaczej, a zatem decyzję o zwolnieniu adwokata podejmuje sąd, a nie organ samorządu zawodowego[por.A. Z., w:A. Z.(red.), Kodeks, art. 118, Nb 12, który wskazuje na kolizję tych dwóch przepisów]. ( Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Komentarz. Art. 1–50539. Tom I, Warszawa 2019)”.
Odmienne stanowisko prezentowane jest natomiast przezK. F.-G.iA. Z.(w: Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Wyd. 11, Warszawa 2022). Wskazują oni, żeart. 118§3 kpc„dopuszcza możliwość zwolnienia ustanowionego z urzędu pełnomocnika od obowiązku zastępowania strony w sprawie. Warunkiem zwolnienia jest zaistnienie ważnych przyczyn. Według§ 3 zd. 2zwolnienia dokonuje sąd, a tym samym do sądu należy ocena, czy istnieją ważne przyczyny usprawiedliwiające zwolnienie od obowiązku zastępowania strony w procesie. Takim ważnym powodem może być np. utrata zaufania pełnomocnika do strony lub odwrotnie, kolizja interesów (np. sprawa toczy się przeciwko osobie bliskiej pełnomocnikowi), istotna sprzeczność stanowisk pełnomocnika i strony co do sposobu prowadzenia sprawy itp.W tej części przepis ten jest niespójny z przepisemart. 28 ust. 2 ustawy Prawo o adwokaturze, który stanowi, że w sprawach, w których pomoc prawna ma z mocy przepisów prawa nastąpić z urzędu, zwolnić adwokata od udzielenia tej pomocy może tylko organ, który go wyznaczył, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej.Niespójność tych przepisów należy niezwłocznie usunąć.”.
Przedmiotowe zagadnienie prawne sprowadza się w istocie do właściwej wykładni przepisówart. 118§3 kpciart. 28 ust.2 ustawy Prawo o adwokaturze, które w zakresie dot. określenia podmiotu podejmującego decyzję o zwolnieniu z dalszego obowiązku reprezentowania strony procesu z urzędu są ze sobą sprzeczne. Przepisart. 28 ust.2 ustawy Prawo o adwokaturzeopisuje regułę procesową, zgodnie z którą to wyłącznie organ wyznaczający osobę adwokata z urzędu, może go następnie zwolnić, chyba że przepis szczególny stanowi inaczej. Tymlex specialisjest właśnieart. 118§3 kpcprzewidujący w/w uprawnienie wyłącznie dla Sądu. Przemawia za tym dodatkowo analiza historyczna przepisów postępowania cywilnego określających zasady powoływania i odwoływania pełnomocników z urzędu. Zgodnie bowiem zart. 119§2 kpc, w brzmieniu sprzed nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 17 grudnia 2009r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz.U.2010.7.45 z dnia 18 stycznia 2010), która weszła w życie w dniu 19 kwietnia 2010 r.,”Adwokat lub radca prawny może z ważnych przyczyn wnosić o zwolnienie go od obowiązku zastępowania strony w procesie.Rada adwokacka lub okręgowa izba radców prawnych, zwalniając adwokata lub radcę prawnego, wyznaczy jednocześnie innego adwokata lub radcę prawnego”. Tym samym reguła zwalniania dotychczasowego i wyznaczania nowego pełnomocnika z urzędu przez organ samorządu zawodowego obowiązywała do 19 kwietnia 2010r. Od tej daty wyłącznie Sąd może podejmować decyzję o zwolnieniu danej osoby z tego obowiązku na zasadzieart. 118§3 kpci zwracać się do organu samorządu o wyznaczenie nowej osoby pełnomocnika, zgodnie zart. 117(3)§1 kpc. Możliwa jest jednakże interpretacja odmienna – taka jak prezentowana w opisanych powyżej orzeczeniach Sądu Apelacyjnego w Krakowie (z dn. 10 maja 2017r., sygn. I Acz 655/17, oraz z dn. 24 lipca 2018r., sygn. I Acz 915/18),zgodnie z którymi okręgowa rada adwokacka – jako jedyny organ uprawniony do wyznaczeniaosoby adwokata(po wydaniu przez Sąd postanowienia o przyznaniu pomocy prawnej z urzędu, przy czym Sąd nigdy nie wyznacza osoby adwokata), jest upoważniona również do wyznaczenia w jego miejsce innego adwokata. Lustrzanym odbiciem kompetencji do powołania danej osoby adwokata jako pełnomocnika z urzędu, jest kompetencja do jego odwołania i powołania w jego miejsce nowego adwokata. Za takim rozwiązaniem mogą przemawiać również względy racjonalności, albowiem to organ samorządu zawodowego ma największe doświadczenie w ocenie, czy obiektywnie zachodzą ważne przyczyny uzasadniające zmianę pełnomocnika (np. ujawniony konflikt interesów, utrata zaufania klienta itp.).Prima facietakie rozstrzygnięcie może wydawać się sprzeczne zart. 118§3 kpc, niemniej jednak można argumentować, iż jedyną sankcją naruszenia reguły opisanej wart. 118§3 kpcnie jest bynajmniej bezskuteczność takiej decyzji okręgowej rady adwokackiej, lecz jedynie brak możliwości uzyskania wynagrodzenia z urzędu przez dotychczasowego pełnomocnika z urzędu. Niemniej jednak otwartym przy takim założeniu pozostaje pytanie o prawną skuteczność wyznaczenia nowego pełnomocnika z urzędu w miejsce dotychczasowego w sytuacji, gdy uprzednio Sąd odmówił w trybieart. 118§3 kpcdotychczasowemu pełnomocnikowi zwolnienia go z obowiązku reprezentacji strony, co miało miejsce w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, Sad Rejonowy we Włocławku przedstawił Sądowi Najwyższemu zagadnienie prawne jak w sentencji.
Sędzia Rafał Romatowski

ZARZĄDZENIE

1
W systemieC.odnotować:

a
nowe dane adresowe adw.W. K.jak w piśmie z dn. 14.12.2022r. (k. 466) tj.ul. (...),(...)-(...) W.;

b
Dane osobowe i adresowe pełnomocnika wnioskodawcyI. R.– tj. jego matkiA. R.(k. 428-430);

2
Odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć stronom / pełn. stron/ kuratorom stron oraz adw.W. K.na adres jak w pkt. 1a) powyżej;

3
Po nadejściu(...)ad.2 akta sprawy przesłać do Sądu Najwyższego celem rozstrzygnięcia zagadnienia prawnego jak w sentencji postanowienia;

4
Akta lub retent sprawy przedłożyć za 6 miesięcy od(...)ad.3

Sędzia Rafał Romatowski