Sąd Okręgowy w Sieradzu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 319/22
Data wyroku: 2022-10-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Sławomir Górny
Słowa kluczowe: Emerytura rolnicza
Podstawa prawna: art. 19 ustawy z 20.12.1990 r. o ubezpieczeniu społecznym  rolników

Sygn. akt IV U 319/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 października 2022 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Sławomir Górny
Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Krysiak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 października 2022 roku w Sieradzu
odwołaniaZ. K.
od decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wŁ.
z dnia 2 maja 2022 roku Nr(...)
w sprawieZ. K.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wŁ.

o emeryturę rolniczą

1

Zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeZ. K.prawo do emerytury rolniczej od 1 grudnia 2021 roku.

2

Zasądza od Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wŁ.na rzeczZ. K.180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt IV U 319/22

UZASADNIENIE
Decyzją z 2.05.2022r., wydaną z upoważnienia Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówionoZ. K.prawa do emerytury rolniczej, z uwagi na brak co najmniej 25 – letniego okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno – rentowemu; nie zaliczono okresu pracy w gospodarstwie rolnym od 16.12.1983 – 31.12.1983, 1.01.1985 – 31.12.1988 ze względu na brak podlegania u.s.r. oraz okresów podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu, tj. 28.10.1975 – 11.10.1977, 12.06.1978 – 31.03.1991, 28.06.1991 – 20.10.1991, 22.10.1991 – 31.03.2005.
Nie podzielając powyższej decyzji, w/w złożył odwołanie, wnosząc o zmianę decyzji i przyznanie prawa do emerytury rolniczej. Wnosił o zaliczenie okresu od 16.12.1983 - 31.12.1983 oraz od 1.01.1985 - 31.12.1988, w którym podlegał u.s.r., a także ewentualnie uwzględnienie okresów: 28.10.1975 - 11.10.1977, 12.06.1978 - 31.03.1991, 28.06.1991 - 20.10.1991, 22.10.1991 - 31.03.2005. Odwołanie poparł pełnomocnik strony ustanowiony w sprawie, który wnosił także o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oraz kosztów dojazdu na rozprawę.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o oddalenie odwołania.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Z. K.,ur. (...)
W dniu 17.12.2021r.,Z. K.złożył wniosek o emeryturę rolniczą. W kwestionariuszu dotyczącym okresów podlegania u.s.r. oraz okresów podlegających zaliczeniu do tego ubezpieczenia ww. wskazał następujące okresy: 8.11.1972 - 27.10.1975, 12.10.1977 - 11.06.1978 - praca w gospodarstwie rolnym rodziców, 28.10.1975 - 11.10.1977 - służba wojskowa, 12.06.1978- 14.06.1989, 15.06.1989 - 31.03.1991 - praca zawodowa, 28.06.1991 - 20.10.1991 - zasiłek dla bezrobotnych, 21.10.1991 -31.03.2005 - działalność gospodarcza, 16.12.1983 - 09.11.2021 - praca we własnym gospodarstwie rolnym. Do wniosku zostało dołączone zaświadczenie dotyczące okresów podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników, okresów podlegających zaliczeniu oraz wysokości opłaconych składek potwierdzające podleganie i opłacanie składek w następujących okresach: 1.01.1984 - 31.12.1984, 1.04.1991 - 27.06.1991, 1.04.2005 - 9.11.2021(wniosek, kwestionariusz, zaświadczenie k. 1, 4 – 8, 9/akta KRUS).
Po rozpoznaniu wniosku do prawa uwzględniono łącznie 21 lat 5 miesięcy i 27 dni podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu i pracy w gospodarstwie rolnym tj.: 8.11.1972 - 27.10.1975, 12.10.1977 - 11.06.1978, 1.01.1984-31.12.1984, 1.04.1991 - 27.06.1991, 1.04.2005-09.11.2021. nie zaliczono okresów pracy w gospodarstwie rolnym: 16.12.1983 - 31.12.1983, 1.01.1985 - 31.12.1988, ze względu na brak podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin oraz podlegania innemu ubezpieczeniu społecznemu, tj. okresów od których zależy prawo do emerytury: 28.10.1975 - 11.10.1977 (służba wojskowa), 12.06.1978 -31.03.1991 (zatrudnienie), 28.06.1991 - 20.10.1991 (zasiłek z PUP), 22.10.1991 - 31.03.2005 (działalność gospodarcza)(odpowiedź na odwołanie k. 9/akta sprawy).
Odwołujący od 16.12.1983r. wraz z żonąG. K.są właścicielami gospodarstwa rolnego o pow. 1,48 ha położonej wK., gm.B., na mocy umowy darowizny z 16.12.1983r. sporządzonej w Państwowym Biurze Notarialnym wS.przed notariuszemH. J., repertorium(...). W dacie nabycia gospodarstwa rolnego wnioskodawca miał ukończony 27 rok życia. Po otrzymaniu gospodarstwa było dokonane zgłoszenie w UGB.. Od 1984r., były uiszczane wszelkie należności w tym podatek rolny i składka na u.s.r. Z zaświadczeń wystawionych przez BurmistrzaB.(nr(...)z 3.12.2021r., oraz(...)z 1.04.2022r.) wynika, że w okresie od 2.01.1984 - 31.12.1984, naczelnik gminy wymierzył odwołującemu składkę na u.s.r.

     (zeznania wnioskodawcy, zeznania świadkaG. K.– na nagraniu CD – 00:11:11 – 00:23:06, 00:07:11 – 00:13:16 k. 32, 39/akta sprawy; kopia aktu notarialnego k. 21 – 22, kopia zaświadczenia z 3.12.2021r. i z 1.04.2022r./akta KRUS).

W okresie od 1.01.1984 – 31.12.1989,Z. K.iG. K.podlegali u.s.r. na podstawie ustawy z 1.12.1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin (Dz. U. Nr 40, poz. 268 ze zm.) i opłacali składki ubezpieczeniowe na Fundusz Emerytalny Rolników w wysokości: 1984r. od osoby – 1600zł., w 1985r. od osoby – 1600zł. (kwota składki jest skreślona), w roku 1986, 1987, 1988, 1989 – brak wpisy o wysokości składek. W w/w latach dokumentacja była prowadzona ręcznie, nieprzejrzyście i z licznymi skreśleniami oraz poprawkami, co może dziś wpływać na poprawność interpretacji przedmiotowych zapisów czy braków w zapisach, tym bardziej, że w Urzędzie bak jest już pracownika, który wówczas było odpowiedzialny merytorycznie za prowadzenie tej dokumentacji. Ww. zobowiązania pieniężne regulowane były w ww. okresach u sołtysa. Kontokwitariusze z pobieranych opłat nie zachowały się. Wszystkie zobowiązania naliczone przez gminę p.K.opłacali i opłacają do dnia dzisiejszego
    (pismo BurmistrzaB.z 25.10.2022r. k. 37/akta sprawy).

Powyższy stan faktycznySad ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie i w postępowaniu przed organem rentowym. Fakty związane z podleganiem w-cy u.s.r. i ich rodzin w latach 1983 – 1988, Sąd ustalił na podstawie zeznań świadkaG. K., którym dał wiarę. Fakty związane ze spełnieniem przez odwołującego przesłanki stażowej co do przyznania prawa do emerytury Sąd ustalił na podstawie zeznań w-cy. Zdaniem Sądu zeznania są wiarygodne i brak podstaw by odmówić im mocy dowodowej. Sąd oddalił wniosek pełnomocnika skarżącego co do udzielenia terminu w zakresie złożenia zestawienia kosztów, uznając przedmiotowy wniosek za spóźniony.
Sąd Okręgowy zważył:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 19 ust. 1 ustawy z 20 grudnia 1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(Dz. U. z 2022r., poz. 933), emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny; wiek emerytalny kobiety wynosi 60 lat, a mężczyzny 65 lat;

2
podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat, z uwzględnieniem art. 20.

Stosownie do art. 20 ust. 1 i 3 ww. ustawy, o okresów ubezpieczenia wymaganych zgodnie z art. 19 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 2 zalicza się okresy:

1
podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990;

2
prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym, po ukończeniu 16. roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983r.;

3
od których zależy prawo do emerytury zgodnie z przepisami emerytalnymi.

Przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r.
Zgodnie§1obowiązującego wówczasrozporządzenia Rady Ministrów z 28 marca 1983r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin(Dz. U. z 1983 r. Nr 21, poz. 94) naczelnik gminy prowadził ewidencję okresów ubezpieczenia i opłacania składek na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników każdej z osób objętych ubezpieczeniem. Na podstawie prowadzonej ewidencji naczelnik gminy potwierdzał okresy ubezpieczenia oraz dane niezbędne do ustalenia prawa i wysokości świadczeń przysługujących z ubezpieczenia społecznego.
Zgodnie z §30 ww. rozporządzenia, Naczelnik gminy wymierzał składkę w drodze decyzji po ustaleniu, że rolnik, jego małżonek i domownicy podlegają ubezpieczeniu.
Ponadto, zgodnie z §36 ust. 1 ww. rozporządzenia, rolnikowi, który ze względu na rozpoczęcie prowadzenia gospodarstwa rolnego przed ukończeniem 35 lat życia został zwolniony na podstawie dotychczasowych przepisów od obowiązku opłacania składki na Fundusz Emerytalny Rolników przez okres pierwszych 5 lat prowadzenia gospodarstwa, nie wymierzało się do czasu upływu tego okresu również składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego Rolników należnej z każdego hektara przeliczeniowego i od dochodu szacunkowego z działów specjalnych.
Zdaniem Sądu materiał dowodowy daje podstawy do uzupełnienia wnioskodawcy brakującego stażu ubezpieczeniowego do przyznania prawa do emerytury rolniczej.
Odwołujący od 16.12.1983r. wraz z żonąG. K.są właścicielami gospodarstwa rolnego o pow. 1,48ha położonej wK.gm.B.. W dacie nabycia gospodarstwa rolnego w-ca miał ukończone 27 lat. Z pisma BurmistrzB.z 25.10.2022r. sporządzonego po szczegółowej analizie dokumentacji będącej w posiadaniu Urzędu Miejskiego wB., tj. karty gospodarstwa, kart ewidencyjnych wymiaru i poboru składki na FER wynika, że w-ca wraz z żoną w okresie od 1.01.1984 – 31.12.1989, podlegali u.s.r. na podstawieustawy z 14.12.1982r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzini opłacali składki ubezpieczeniowe na FER. Wysokość składki ubezpieczeniowej na Fundusz Emerytalny Rolników, którą opłacił razem z żoną w-ca, wynosiła w 1984r. od osoby – 1600zł. W 1985r. kwota była taka sama, ale w karcie jest skreślona, natomiast w latach 1986 – 1989, brak wpisu o wysokości składek. Zdaniem Sądu nie można jednoznacznie wykluczyć faktu opłacania składek na u.s.r. lub faktu zwolnienia z ich opłacania przez odwołującego w tym okresie, pomimo braku wpisów w dokumentach. Podkreślić należy, co wynika także z pisma BurmistrzaB.z 25.10.2022r., że wszystkie zobowiązania naliczone przez gminę p.K.opłacali i opłacają do dnia dzisiejszego. W latach 1984 – 1989, zobowiązania pieniężne były regulowane w ww. okresach u sołtysa, jednak nie zachowały się kontokwitariusze z pobieranych opłat. Dokumentacja prowadzona była ręcznie, nieprzejrzyście i z licznymi skreśleniami oraz poprawkami, co dzisiaj może wpływać na poprawność interpretacji zapisów, czy braków zapisów. W Urzędzie Gminy brak jest już pracownika, który w tych latach był odpowiedzialny merytorycznie za prowadzenie tej dokumentacji.
W ocenie Sądu, odwołujący nie może nie może ponosić ryzyka z zaniedbań organów, na których zaniechanie nie miał wpływu i ponosić konsekwencji błędów organów administracji publicznej, na które nigdy nie miał wpływu, (por. wyrok SN z 13.12.2012r., sygn. akt II UK 132/12, że ubezpieczony
Nie można również wykluczyć, że przyczyną braku informacji o opłacaniu składki na FUS jest to, że odwołujący mógł zostać zwolniony z opłaty składek na FUS na mocy paragrafu §36 cyt. rozporządzenia, ze względu na fakt, iż w dniu nabycia gospodarstwa miał skończone jedynie 27 lat.
Mając na uwadze powyższe, na podstawieart. 47714§2 kpc, Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałZ. K.prawo do emerytury rolniczej od 1.12.2021r. (pkt 1 wyroku).
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawieart. 98 kpcw zw. z §9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r. (Dz. U. 2018.265 j.t. ze zm.) (pkt 2 wyroku).