Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 419/21
Data wyroku: 2022-01-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Małgorzata Jarząbek
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art. 194i ustawa o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych, art. 194j ustawa o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych, art. 477^14^ § 1 kpc

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 31 stycznia 2022 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Małgorzata Jarząbek      
Protokolant: st. sekr. sąd. Dominika Kołpa
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 18 stycznia 2022 r. w Warszawie
sprawyE. B. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o wysokość emerytury
na skutek odwołańE. B. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 12 stycznia 2021r. znak:(...),
z dnia 1 marca 2021r. znak:(...)
oddala odwołania.

UZASADNIENIE
E. B. (1)w dniu 23 lutego 2021 r. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.(...)z 12 stycznia 2021 r., zaskarżając ją w całości. Skarżąca zarzuciła organowi rentowemu błędne przyjęcie, że „przeszła na emeryturę” w 2013 r., choć stało się to dopiero w 2021 r. – co miało wpływ na wysokość obliczonej emerytury powszechnej, błędne przyjęcie wskaźnika średniego dalszego trwania życia, naruszenie wyrażonej wKonstytucjizasady równego traktowania w zakresie prawa do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego, którego to prawa nie można różnicować w oparciu o dyskryminujące i nierelewantne kryteria. Ubezpieczona wniosła o zmianę skarżonej decyzji organu rentowego w ten sposób, aby ustalić prawo wnioskodawczyni do emerytury w wieku powszechnym na podstawie wskaźnika średniego dalszego trwania życia z art. 26 ustawy emerytalnej z daty przejścia na emeryturę, tj. 12 stycznia 2021 r. z odsetkami ustawowymi za opóźnienie i o zwrot kosztów procesu.
W uzasadnieniu odwołaniaE. B. (1)podała, że organ rentowy powinien był w decyzji z 12 stycznia 2021 r. przyznać jej emeryturę po raz pierwszy, tak jakby nigdy nie wydano decyzji z 2013 r., bowiem na tym polega istota wznowienia postępowania. W związku z tym, zdaniem odwołującej, powinna znaleźć w jej przypadku zastosowanie reguła wyrażona w art. 26 ustawy emerytalnej, zgodnie z którą do obliczenia wysokości emerytury stosuje się tablice trwania życia, obowiązujące w dacie rozpoznawania wniosku o emeryturę, czyli w styczniu 2021 r., zaś w skarżonej decyzji zastosowano dane i wskaźniki z 2013 r. (k.3-6 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie z 16 marca 2021r.organ rentowywniósł o jego oddalenie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.W uzasadnieniu stanowiska, ZUS wskazał, że w dniu 10 lipca 2020r. weszła w życie ustawa z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z dodanymi wówczas art. 194i i art. 194j ustawy emerytalnej, kwotę świadczenia (a nie prawo do świadczenia) ustala się ponowniei następnie uwzględnia kolejne zmiany wysokości świadczenia. Z przepisu art. 194j ust. 3 wynika jednoznacznie, że do ustalenia nowej kwoty emerytury przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia przyjęte w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury. W związku z powyższym, zdaniem ZUS skarżona decyzja została wydana prawidłowo (k.9 a.s.).
W dniu 12 kwietnia 2021 r. odwołująca wniosła ponadto odwołanie od decyzji organu rentowego z 1 marca 2021 r.E. B. (1)nie wskazała, co zarzuca skarżonej decyzji. W odpowiedzi na odwołanie, Zakład wniósł o jego oddalenie, wskazując, że skarżoną decyzją odmówiono odwołującej prawa do emerytury powszechnej, ponieważ świadczenie takie zostało już ubezpieczonej przyznane decyzją z 25 marca 2013 r. (odwołanie k.2, odpowiedź na odwołanie k.4 – akt o sygn. VII U 676/21).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

E. B. (1)urodziła się w dniu (...)Od 1 marca 2008r. jest uprawniona do emerytury, przyznanej na podstawieart. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
    (Dz. U. z 2020 r., poz. 53 ze zm.)– dalej jako „ustawa emerytalna” (
    decyzja z 19.03.2008 r. k.24 – tom II a.r.).
Ubezpieczona 25 lutego 2013 r. wniosła o przyznanie emerytury. Prawo do tego świadczenia zostało odwołującej przyznane decyzją organu rentowego z 25 marca 2013r. znak:(...), począwszy od 25 marca 2013 r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. Podstawa obliczenia emerytury wyniosła 440.148,93 zł (suma kwoty składek zewidencjowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji – 60.060,52 zł i kwoty zwaloryzowanego kapitału początkowego 500.431,50 zł, pomniejszona o sumę kwot pobranych emerytur 120.343,09 zł). Emerytura obliczona jako iloraz podstawy wymiaru przez średnie dalsze trwanie życia (254,10 miesięcy) wyniosła 1.732,19 zł. Emerytura ta była niższa od dotychczas wypłacanej, wobec czego organ rentowy zadecydował o dalszym wypłacaniu emerytury wcześniejszej w kwocie 2.281,27 zł brutto (wniosek z 25.02.2013 r. k.1-3, decyzja z 25.03.2013 r. k.19 – tom III a.r.).
Postanowieniem z 29 kwietnia 2019r. na skutek skargi odwołującej o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wznowił postępowanie w sprawie emerytury, zakończone decyzją z 25 marca 2013 r. Decyzją wydaną tego samego dnia organ rentowy odmówił uchylenia zaskarżonej decyzji, gdyż od jej wydania upłynęło 5 lat i stwierdził wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa.E. B. (1)zaskarżyła tę decyzję, jednak odwołanie zostało oddalone na mocy wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie z 29 października 2019 r. o sygn. akt VII U 2937/19. (postanowienie z 29.04.2019r., decyzja z 29.04.2019 r., odpis wyroku z 29.10.2019 r. – nienumerowane karty tomu III a.r.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z urzędu wydał skarżoną decyzję z dnia 12 stycznia 2021 r. znak:(...), na podstawie ustawy emerytalnej i ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych
    (Dz. U. z 2020 r., poz. 1222), w której ponownie ustalił wysokość emerytury przyznanejE. B. (1)na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej od 25 marca 2013 r. „tj. od dnia, od którego byłaby wypłata tej emerytury” – cytat z sentencji decyzji. Podstawę obliczenia emerytury stanowiła kwota składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego (z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, tj. suma kwot 60.060,52 zł i 500.431,50 zł, podzielona przez średnie dalsze trwanie życia służące do obliczenia emerytury w decyzji o przyznaniu eerytury, tj. przez 254,10 miesięcy. Świadczenie obliczone od 25 marca 2013 r. wyniosło 2. 205,79 zł, a od 1 grudnia 2020 r. – 2.517,44 zł Tak obliczona emerytura jest świadczeniem mniej korzystnym od dotychczas pobieranej przez ubezpieczoną wcześniejszej emerytury przyznanej decyzją z dnia 19 marca 2008 r., dlatego ZUS kontynuuje wypłacanie tej emerytury. Wypłata przyznanego w decyzji świadczenia została zawieszona jako świadczenie mniej korzystne (
    decyzja z 12.01.2021 r., postanowienie z 3.03.2021 r. – nienumerowane karty tomu III a.r.).
W dniu 8 stycznia 2021 r.E. B. (1)złożyła wniosek o przyznanie emerytury, z uwzględnieniem zwaloryzowania kapitału początkowego na dzień 8 stycznia 2021 r., wg zasad korzystniejszych dla ubezpieczonej. Po rozpoznaniu wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych 1 marca 2021 r. wydał skarżoną decyzję znak:(...), w której odmówił odwołującej przyznania emerytury. Decyzję uzasadniono tym, żeE. B. (2)ma już przyznaną emeryturę, zgodnie z decyzją z 25 marca 2013 r. (decyzja z 1.03.2021 r. – nienumerowane karty tomu IV a.r.).
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie ww. dowodów, mającna uwadze, że nie był on sporny między stronami niniejszego postępowania. Dowodówz dokumentów żadna ze stron nie kwestionowała, a Sąd z urzędu nie znalazł podstaw do tego, aby odmówić im wiarygodności i mocy dowodowej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie podlegało oddaleniu.
Na wstępie rozważań należy przypomnieć, że spór w przedmiotowej sprawie powstał w związku z tym, że Trybunał Konstytucyjny w dniu 6 marca 2019 r. wydał wyrok w sprawie o sygn. P 20/16, w którym orzekł o niezgodności zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczy kobieturodzonych w (...)r., które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy.
Konsekwencją każdego orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, wynikającą zart. 190 ust. 4 Konstytucji RP, jest to, że takie orzeczenie stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.Ustawa z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. 2020r., poz. 53),zwana dalej ustawą emerytalną, nie zawiera odpowiedniej regulacji określającej wprost zasady i tryb postępowania w omawianym przypadku. Jednak orzeczenie, o którym mowa wart. 190 ust. 4 Konstytucji, stanowi samodzielną i szczególną podstawę wznowienia postępowania wymienioną expressis verbis w przepisach regulujących postępowanie zarówno sądowe (art. 4011k.p.c.iart. 540 § 2 k.p.k.), jak i administracyjne (art. 145a k.p.a.). W myślart. 124 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w niej stosuje się przepisyKodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Za przepis, na podstawie którego może dojść do wzruszenia decyzji organu rentowego wydanej w oparciu o akt normatywny uznany orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego za niezgodny zKonstytucją, należy zatem uznaćart. 145a k.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, umową międzynarodową lub ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja (§ 1). We wskazanej sytuacji skargę o wznowienie postępowania wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
W rozpatrywanym przypadku wobec faktu, że w dniu 6 marca 2019 r. Trybunał Konstytucyjny wydał orzeczenie w sprawie o sygn. P 20/16, a ubezpieczona wystąpiła z wnioskiem o przyznanie i przeliczenie emerytury powszechnej w zw. z powyższym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, organ rentowy wydał skarżoną decyzję z dnia 12 stycznia 2021 r.
W rozpatrywanym przypadku skutecznośćex tuncwskazanego wyżej orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego nie narusza zasady ochrony praw nabytych ubezpieczonej jak i pozostałych kobieturodzonych w (...)r., a wręcz pozwala na chronienie tych praw, bo prowadzi do reaktywacji przyznania prawa do wypłacenia emerytury w wysokości, w jakiej ubezpieczona powinna ją otrzymywać w sytuacji, gdyby nigdy nie istniał art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej. Ponadto z sentencji wyroku Trybunału Konstytucyjnego nie wynika, aby przedmiotowe orzeczenie miało działać jedynie na przyszłość.
Organ rentowy zaskarżoną decyzją z dnia 12 stycznia 2021 r. ustalił ponownie wysokość emerytury powszechnejE. B. (1)od 25 marca 2013 r. Organ rentowy tym samym uwzględnił wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r., czyli obliczył emeryturę powszechną bez pomniejszania o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych oraz wypłacił wyrównanie.
Zgodnie zart. 194i ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 291),zwaną dalej ustawą, do ustalenia podstawy obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ubezpieczonegourodzonego w (...)r., nie stosuje się przepisu art. 25 ust. 1b, jeżeli wniosek o przyznanie tej emerytury zgłosi w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. poz. 1222), zwaną dalej ustawą zmieniającą, która wprowadziła do porządku prawnego powołany przepis, pod warunkiem, że prawo do emerytury przed osiągnięciem wieku emerytalnego ma ustalone na podstawie wniosku złożonego przed dniem 1 stycznia 2013 r. Stosownie zaś do art. 194j cytowanej ustawy emerytalnej:

1
kwotę emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ubezpieczonemuurodzonemu w (...)r., który wcześniej pobierał emeryturę wymienioną w art. 25 ust. 1b na podstawie wniosku złożonego przed dniem 1 stycznia 2013 r., ustala się ponownie od podstawy ustalonej z zastosowaniem art. 194i;

2
przeliczeniu podlega podstawa obliczenia emerytury przyjęta w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury;

3
do ustalenia nowej kwoty emerytury przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia przyjęte w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury, a następnie uwzględnia się kolejne zmiany wysokości świadczenia;

4
emerytura w ponownie ustalonej wysokości przysługuje od dnia, od którego podjęto wypłatę emerytury przyznanej na podstawie art. 24, a w przypadku gdy prawo do tej emerytury było zawieszone – od dnia, od którego mogłaby być podjęta jej wypłata;

5
jeżeli ponownie ustalona wysokość emerytury przyznanej na podstawie art. 24 jest wyższa od wypłacanej dotychczas, emerytowi wypłaca się wyrównanie. Kwotę wyrównania stanowi różnica między sumą kwot emerytur, jakie przysługiwałyby w okresie od dnia, o którym mowa w ust. 4, do dnia wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem ich waloryzacji, a sumą kwot wypłaconych w tym okresie.

W ocenie Sądu, treść przywołanych wyżej przepisów art. 194i oraz art. 194j ust. 1 ustawy emerytalnej jest jednoznaczna i nie budzi żadnych wątpliwości. Zostały one wprowadzone do ustawy emerytalnej w wykonaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. sygn. akt P 20/16, w którym stwierdzono, żeart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2018r. poz. 1270 oraz z 2019 r. poz. 39), w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczyurodzonych w (...)r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Z treści art. 194i ustawy emerytalnej wynika, że do ustalenia podstawy obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ubezpieczonegourodzonego w (...)r., nie stosuje się przepisu art. 25 ust. 1b, jeżeli wniosek o przyznanie tej emerytury zgłosi w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. poz. 1222),która wprowadziła do porządku prawnego powołany przepis, pod warunkiem, że prawo do emerytury przed osiągnięciem wieku emerytalnego ma ustalone na podstawie wniosku złożonego przed dniem 1 stycznia 2013 r. Przepis art. 25b zobowiązuje ZUS do odliczenia od podstawy obliczenia emerytury sumy kwot pobranych emerytur wcześniejszych – w obniżonym wieku.
Jak wynika z analizy akt sprawy, odwołująca pobierała wcześniejszą emeryturę przyznaną jej decyzją z 19 marca 2008 r. na podstawie art. 46 w zw. z art. 29 ustawy emerytalnej. Od 1 kwietnia 2013 r. wysokość wcześniejszej emerytury odwołującej wynosiła 2.281,27 zł. Z kolei przyznana od 25 marca 2013 roku wysokość emerytury powszechnej wynosiła 1.732,19 zł, a zatem była niższa od emerytury wcześniejszej. Wypłata emerytury powszechnej została zasadnie zawieszona, jako świadczenia mniej korzystnego od dotychczas wypłacanej emerytury wcześniejszej. W oparciu o cytowane wyżej przepisy, ZUS z urzędu dokonał ponownego ustalenia wysokości emerytury odwołującej bez pomniejszania podstawy obliczenia emerytury o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych z uwzględnieniem wszystkich zmian w wysokości świadczenia, jakie miały miejsce od dnia jej przyznania tj. zmiany wynikające z waloryzacji, jakimi emerytura była objęta oraz zmiany wynikającej z załatwienia zgłoszonych wniosków. Wysokość emerytury została zgodnie z art. 194j ust. 4, przeliczona na dzień, od którego przysługiwała emerytura przyznana na podstawie art. 24 czyli emerytura powszechna, tj. na dzień 25 marca 2013 r. Wysokość świadczenia obliczonego na ten dzień wyniosła 2.205,79 zł, a zatem jest niższa niż emerytura wcześniejsza, która wynosiła 2.517,44 zł. Tak ustalona wysokość emerytury powszechnej była zatem wciąż niższa niż przysługująca odwołującej emerytura wcześniejsza. W związku z powyższym nie doszło do różnicy pomiędzy pobraną, a ponownie obliczoną emeryturą, która podlegałaby wypłacie na rzecz odwołującej w formie wyrównania, o którym mowa w art. 194j ust. 5 ustawy emerytalnej, zaś organ rentowy jest zobowiązany z urzędu do wypłaty świadczenia korzystniejszego. Wobec powyższego organ rentowy prawidłowo dokonał obliczenia i wypłaty wyrównania zgodnie z art. 194j ust. 5, który stanowi, że wyrównanie wypłaca się emerytowi tylko wówczas, jeżeli ponownie ustalona wysokość emerytury przyznanej na podstawie art. 24 jest wyższa od wypłacanej dotychczas.
Sąd Okręgowy nie dopatrzył się uchybień w zakresie prezentowanego wyżej, ponownego obliczenia przysługującejE. B. (1)emerytury powszechnej. W szczególności organ prawidłowo przyjął do obliczenia podstawy emerytury parametr w postaci średniego dalszego trwania życia aktualne na dzień przyznania odwołującej emerytury powszechnej, tj. 254,10 miesięcy, zgodnie z Komunikatem Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z dnia 26 marca 2013 r. w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn(M.P. 2013 poz. 193). Przyjęcie tożsamego parametru średniego dalszego życia jak przyjęto w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury wynika wprost z art. 194j ust. 3 ustawy emerytalnej, tym samym organ rentowy nie miał możliwości przyjęcia innej jego wartości, w tym wartości aktualnej na dzień ponownego obliczenia emerytury.
Nie znajdując podstaw do zmiany skarżonej decyzji, Sąd Okręgowy oddalił odwołanie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.