Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 211/21
Data wyroku: 2021-10-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Balion – Hajduk
Słowa kluczowe: Uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
Podstawa prawna: art.10. ust.1 ustawy o  księgach wieczystych i hipotece z 6 lipca 1982(Dz.U. nr 124 z 2001 r,poz.1361,ze zm.)

Sygn. akt III Ca 211/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 października 2021 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia Sądu Okręgowego Magdalena Balion - Hajduk
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 20 października 2021 r. w Gliwicach
sprawy z powództwaW.K.,G. K.
przeciwko GminieG.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 4 listopada 2020 r., sygn. akt I C 550/20

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

a
oddala powództwo,

b
zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanej 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

2
zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanej 1800 (jeden tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Magdalena Balion – Hajduk
Sygn. akt III Ca 211/21

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z 4 listopada 2020 roku Sąd Rejonowy w Gliwicach w sprawie z powództwaW. K.,G. K.przeciwko GminieG.uzgodnił treść księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości o numerzeKW (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gliwicach dla nieruchomości położonej wG.przyul. (...)z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że w dziale II dokonuje wpisu prawa własności nieruchomości na rzecz powodówW. K.iG. K.po ½ części w miejsce wpisanych właścicieli tj.W. K.w 9/20 części,G. K.w 9/20 części i Gminy(...)/20 części oraz zasądził od pozwanej na rzecz powodów solidarnie kwotę 1.834 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd Rejonowy ustalił, że postanowieniem z dnia 7 lutego 1961 r. Sąd Powiatowy wG.w sprawie o sygn. Kw. 5418 założyłksięgę wieczystą nr (...)dla nieruchomości położonej wG., o obszarze 2750 m2, położonej wC.przyul. (...). Jako właściciela wskazanoT. K.iE. K.i stanowiła ustawową wspólność majątkową małżeńską. Wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 11 października 1961 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VI K 250/61, a następnie zatwierdzonym wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 1962 r. wydanym w sprawie II K 359/62E. K.została skazana m.in. na karę dodatkową przepadku należącego do niej majątku w 1/5. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 1962 r. dokonano wpisu prawa własności 1/10 części nieruchomości objętejksięgą wieczystą nr (...)w miejsceT. K.iE. K.na rzecz Skarbu Państwa.
Dnia 28 stycznia 1965 r. Sąd Najwyższy, w sprawie rozpoznawanej pod sygn. V K 797/64 wydał wyrok, z którym uchylił wyrok Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 11 października 1961 r. wydany w sprawie o sygn. akt VI K 250/61 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 1962 r. wydany w sprawie II K 359/62 w części dotyczącej kary dodatkowej przepadku 1/5 części majątku oskarżonejE. K..
E. K.zmarła 23 lipca 1991 r. wG.. Postanowieniem z dnia 4 listopada 2011 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach, w sprawie o sygn. I Ns 1995/11 stwierdził, że spadek poE. K.nabyli z mocy ustawy: mążT. K., synW. K.oraz córkaK. K. (2), w 1/3 części każdy.
T. K.zmarł 23 listopada 2010 r. wP.. Postanowieniem z dnia 22 czerwca 2011 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach, w sprawie o sygn. I Ns 766/11 stwierdził, że spadek poT. K.na podstawie ustawy nabyły jego dzieci:K. K. (2)iW. K..
Decyzją Wojewody(...)z dnia 29 stycznia 2013 r. stwierdzono nabycie przez GminęG.z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie udziału Skarbu Państwa wynoszącego 2/20 części prawa własności nieruchomości położonej w granicach administracyjnych MiastaG., obrębie ewidencyjnymC.Zachód, oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałki nr (...)o powierzchni 0,0640 ha, nr 55 o powierzchni 0,0380 ha, nr 127 o powierzchni 0,0130 ha oraz nr 128 o powierzchni 0,1600 ha, objętejksięgą wieczystą nr (...).
Na mocy aktu poświadczenia dziedziczenia z dnia 26 stycznia 2018 r., rep. Nr 325/18 sporządzonym przed notariuszemA. Z., spadek poK. K. (2)nabyłG. K..
Obecnie dla ww. nieruchomości Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą nr (...). Nieruchomość składa się z działek onumerach ewidencyjnych (...), o łącznej powierzchni 0,2750 ha. Obecnie w dziale II jako właściciele nieruchomości figuruje GminaG.w 2/20 części orazW. K.w 9/20 części orazG. K.w pozostałej części 9/20.
Sąd Rejonowy uwzględnił powództwo na podstawieart. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotece z 6 lipca 1982 roku(Dz. U. nr 124 z 2001 roku, poz. 1361, ze zm.), który stanowi, iż w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego prawa obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.
Wskazał, że obecnie w dziale II jako właściciele nieruchomości figuruje GminaG.w 2/20 części orazW. K.w 9/20 części orazG. K.w pozostałej części 9/20. Postanowieniem z dnia 11 grudnia 1962 r. dokonano wpisu prawa własności 1/10 części nieruchomości objętejksięgą wieczystą nr (...)w miejsceT. K.iE. K.na rzecz Skarbu Państwa, a następnie decyzją Wojewody(...)z dnia 29 stycznia 2013 r. stwierdzono nabycie przez GminęG.z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie udziału Skarbu Państwa wynoszącego 2/20 części prawa własności nieruchomości. Dokonanie wpisu prawa własności w 1/10 części przedmiotowej nieruchomości na rzecz Skarbu Państwa zostało oparte na wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z dnia 11 października 1961 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VI K 250/61, a który to wyrok został następnie zatwierdzony wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 31 sierpnia 1962 r. wydanym w sprawie II K 359/62. Na podstawie ww. orzeczeń dotychczasowa współwłaścicielka nieruchomości -E. K.została skazana m.in. na karę dodatkową przepadku należącego do niej majątku w wysokości 1/5. Orzeczenia, na podstawie których dokonano wpisu w księdze wieczystej jako właściciela 1/10 części nieruchomości Skarb Państwa 28 stycznia 1965 r. zostały uchylone wydanym w sprawie II K 359/62 w części dotyczącej kary dodatkowej przepadku 1/5 części majątku oskarżonejE. K.wyrokiem Sądu Najwyższego, w sprawie rozpoznawanej pod sygn. V K 797/64 z dnia 28 stycznia 1965 r.
W konsekwencji powyższego, Sąd Rejonowy uzgodnił treść księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości o numerzeKW (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Gliwicach dla nieruchomości położonej wG.przyul. (...)z rzeczywistym stanem prawnym i w dziale II dokonał wpisu prawa własności nieruchomości na rzecz powodówW. K.iG. K.po ½ części w miejsce wpisanych właścicieli tj.W. K.w 9/20 części,G. K.w 9/20 części i Gminy(...)/20 części.
Pozwana w apelacji zarzuciła naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez zaniechanie wszechstronnej analizy zebranego materiału dowodowego, dokonanie dowolnej oceny materiału dowodowego, sprzeczność istotnych ustaleń sądu z zebranym w sprawie materiałem dowodowym, co spowodowało ustalenie błędnego stanu faktycznego i uznanie, że zostały spełnione przesłanki do uzgodnienia treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym oraz naruszenie przez jego zastosowanie, gdy stan sprawy nie uzasadniał jego zastosowania. Pozwana wniosła o zmianę wyroku przez oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postepowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne, które w zasadzie nie były sporne. Sąd Rejonowy wywiódł jednak na podstawie ustalonego stanu faktycznego błędne wnioski. Sąd Rejonowy nie odniósł się do prawomocnej administracyjnej decyzji Wojewody(...)z dnia 29 stycznia 2013 r. , w której stwierdzono nabycie przez GminęG.z mocy prawa z dniem 27 maja 1990 r. nieodpłatnie udziału Skarbu Państwa wynoszącego 2/20 części prawa własności nieruchomości położonej w granicach administracyjnych MiastaG., obrębie ewidencyjnymC.Zachód, oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałki nr (...)o powierzchni 0,0640 ha, nr 55 o powierzchni 0,0380 ha, nr 127 o powierzchni 0,0130 ha oraz nr 128 o powierzchni 0,1600 ha, objętejksięgą wieczystą nr (...).
Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 9 października 2007 r., sygn. III CZP 46/07 orzekł, że w sprawie o uzgodnienie stanu prawnego nieruchomości - ujawnionego w księdze wieczystej na podstawie ostatecznej decyzji administracyjnej wydanej zgodnie z art. 18 ust. 1 w związku z art. 5 ust. 1 ustawy z dnia 10 maja 1990 r. - Przepisy wprowadzające ustawę o samorządzie terytorialnym i ustawę o pracownikach samorządowych (Dz.U. Nr 32, poz. 191 ze zm.) - z rzeczywistym stanem prawnym, sąd jest związany tą decyzją.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu cytowanej uchwały  ustawodawca zrealizował zamiar wyposażenia nowo powstałych podmiotów administracji samorządowej w mienie w sposób władczy przy wykorzystaniu instrumentów cywilnoprawnych. Sfera stosunków własnościowych, stanowiących z natury domenę prawa cywilnego, poddana została w ustawie szczególnej trybowi postępowania administracyjnego. Konstatacja ta, w świetle zasady podziału władz oraz prawnego rozgraniczenia drogi sądowej i drogi administracyjnej, pozwala stwierdzić, że związanie sądu powszechnego decyzją administracyjną dotyczy także decyzji komunalizacyjnej oraz że związanie obejmuje również postępowanie o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. (…)
Decyzja komunalizacyjna dotyczy stosunków cywilnoprawnych, ale orzekanie o przejściu prawa własności na gminę zostało zastrzeżone dla organu administracyjnego (art. 2 § 3 k.p.c.). Sprawia to, że droga sądowa jest niedopuszczalna, w związku z czym za niedopuszczalne należy uznać także badanie przez sąd kwestii przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności nieruchomości pod kątem istnienia przesłanki komunalizacyjnej. (...)
W postępowaniu wszczętym na podstawieart. 10u.k.w.h. sąd bada rzeczywisty stan prawny nieruchomości. Okoliczności, które ze względu na treśćart. 6268k.p.c.nie mogły być skutecznie podnoszone w postępowaniu wieczystoksięgowym o wpis, podlegają rozważeniu pod warunkiem, że kognicja sądu nie jest ograniczona. Gdy podstawą wpisu gminy w dziale II księgi wieczystej jest ostateczna decyzja komunalizacyjna, powód nie może skutecznie zakwestionować zgodności uprzedniego wpisania Skarbu Państwa z rzeczywistym stanem prawnym nieruchomości. Po uprawomocnieniu się decyzji komunalizacyjnej kwestia przysługiwania Skarbowi Państwa prawa własności przestaje mieć znaczenie, istotne jest bowiem pozostawanie w obrocie decyzji stwierdzającej prawo własności gminy.
W niniejszej sprawie mamy do czynienia z taka sama sytuację. GminaG.została wpisana do księgi wieczystej jako współwłaściciel w częściach ułamkowych na podstawie decyzji komunalizacje i sąd powszechny nie jest władny do oceny tej decyzji, a tym bardziej do jej pomijania przy ocenie przedmiotowego powództwa.
Sąd Okręgowy, mając powyższe na uwadze zmienił zaskarżony wyrok na mocyart. 386 § 1 k.p.c.i oddalił powództwo. Stosowanie do wyników postepowania na podstawieart. 98 k.p.c.orzekł o kosztach postepowania za obie instancje, obciążając nimi powodów jako przegrywających postępowanie .
Na  koszty postępowania odwoławczego złożyły się 900zł – opłata od apelacji oraz 900zł wynagrodzenie pełnomocnika pozwanej.
SSO Magdalena Balion – Hajduk