Sąd Rejonowy dla Warszawy-Śródmieścia w Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI C 1572/22
Data wyroku: 2022-10-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: ASR Bartłomiej Balcerek
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie OC
Podstawa prawna: art. 34, 79, 80 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych

Sygn. akt VI C 1572/22

UZASADNIENIE

Przedmiot i przebieg postępowania

1
Pozwem z dnia 31 maja 2022 r. (data prezentaty)(...) W.– Zarząd(...)wniósł o zasądzenie od pozwanego(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.kwoty 1 663,89 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 17 czerwca 2019 r. do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Powód wskazał, że dochodzi swoich roszczeń przeciwko ubezpieczycielowi odpowiadającemu na podstawieart. 34 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(dalej jako „ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych”) za szkody wywołane przez sprawcę wypadku komunikacyjnego polegające na uszkodzeniu drogi. (pozew, k. 1-4v.)

2
W sprzeciwie z dnia 4 lipca 2022 r. pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazał, że żądanie pozwu jest bezzasadne, gdyż nie był on ubezpieczycielem sprawcy szkody. Pozwana spółka działała wyłącznie jako reprezentant duńskiego ubezpieczycielaG.w Polsce, co nie oznacza, że ponosi ona odpowiedzialność za szkody spowodowane przez osoby, które zawarły umowę ubezpieczenia z tym ubezpieczycielem(sprzeciw, k. 38-39)

Ustalenia faktyczne

3
Dnia 4 września 2018 r. ok. 10:25 naul. (...), skrzyżowanie zul. (...), miało miejsce zdarzenie, w którym brali udział kierujący pojazdami markiR.onr rej. (...), iM.onr rej. (...), przy czym sprawcą był kierowca pierwszego z nich, który przyjął mandat karny. W chwili zdarzenia był on ubezpieczony w(...)/S w ramach obowiązkowej umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej kierowców pojazdów. Pismem z dnia 9 maja 2019 r. Zarząd(...)wezwał(...) Sp. z o.o.do zapłaty odszkodowania w kwocie 2 397,60 zł, wskazując, że jest to rynkowy koszt przywrócenia nawierzchni drogi do stanu pierwotnego sprzed zdarzenia drogowego z 4 września 2018 r. Pismo to doręczono adresatowi dnia 15 maja 2019 r. Pismem z dnia 20 maja 2019 r.(...) Sp. z o.o.poinformowała, że działając w imieniu(...)/S odmawia wypłaty odszkodowania, gdyż brak do tego podstawy prawnej – zgłoszona szkoda nie podlega naprawieniu z ubezpieczenia OC, a przy tym czynności usuwania skutków kolizji drogowej należą do ustawowych obowiązków zarządcy drogi. W pouczeniu na końcu pisma wskazano, że poszkodowany może wystąpić z powództwem do sądu powszechnego przeciwko ubezpieczycielowi,(...)/S.

(notatka informacyjna, k. 26; wezwanie, k. 31; ZPO, k. 32; odpowiedź, k. 33)

4
(...) Sp. z o.o.uzyskał pełnomocnictwo od(...)/S z siedzibą wK.m.in. do pełnego rozpatrywania roszczeń złożonych przez poszkodowane osoby trzecie, podejmowania decyzji w sprawie zgłoszonych roszczeń, otrzymywania i obsługi reklamacji, a także do reprezentowaniaG.we wszystkich postępowaniach opartych na wymienionym w pełnomocnictwie prawie przed sądami i innymi urzędami publicznymi. Pełnomocnictwo to udzielono spółce 31 maja 2016 r.(...)/S z siedzibą wK.jest ubezpieczycielem prowadzącym działalność w zakresie ubezpieczeń szkód. Dnia 7 czerwca 2021 r. Sąd Morski i Gospodarczy wK.ogłosił upadłość tej spółki, a syndykiem został mianowanyS. J.iB. F..

(pełnomocnictwo, k. 43; wypis z duńskiego rejestru, k. 43-45; fragment Dz.Urz.UE, k. 49 )

Omówienie dowodów

5
Sąd oparł swoje ustalenia faktyczne na podstawie wskazanych powyżej dowodów, uznając je za wiarygodne i wystarczające do podjęcia rozstrzygnięcia w sprawie. Z racji tego, że powód skierował pozew przeciwko osobie prawnej, która nie odpowiada za szkodę i nie ma legitymacji procesowej w tym postępowaniu, dokonywanie dalszych ustaleń co do meritum sprawy byłoby bezprzedmiotowe. Z tego powodu nie dokonano ustaleń faktycznych co do treści umowy powoda z wykonawcą prac interwencyjnych, rodzaju uszkodzeń na drodze spowodowanych wypadkiem, itd. Z tego samego powodu Sąd pominął na podstawieart. 2352§ 1 pkt. 2 k.p.c.wnioskowane przez powoda dowody z zeznań świadka oraz opinii biegłego – nie mogły one mieć znaczenia dla zasadności roszczenia skierowanego przeciwko pozwanemu w tej sprawie.

Podstawa prawna rozpoznana na posiedzeniu niejawnym

6
Zgodnie zart. 1481§ 1 k.p.c., Sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W myśl § 3 tego przepisu rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym jest niedopuszczalne, jeżeli strona w pierwszym piśmie procesowym złożyła wniosek o przeprowadzenie rozprawy, chyba że pozwany uznał powództwo. W tej sprawie żadna ze stron nie wniosła o przeprowadzenie rozprawy. Sąd był w stanie ustalić stan faktyczny sprawy na podstawie przedstawionych przez strony dokumentów.

Ocena prawna

7
Powództwo podlegało oddaleniu w całości z uwagi na brak legitymacji procesowej pozwanego.

8
Za szkodę, za którą odpowiadał sprawca kolizji, na podstawieart. 822 § 1 k.c.i 34 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych odpowiada ubezpieczyciel, z którym sprawca zawarł umowę obowiązkowego ubezpieczenia OC. Ubezpieczycielem w rozumieniu ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych jest zakład ubezpieczeń (por. art. 5 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych). Zgodnie z art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, zakład ubezpieczeń może wykonywać działalność ubezpieczeniowąwyłącznie w formie spółki akcyjnej, towarzystwa ubezpieczeń wzajemnych albo spółki europejskiej określonej w rozporządzeniu Rady (WE) nr 2157/2001 z dnia 8 października 2001 r. w sprawie statutu spółki europejskiej (SE) (Dz. Urz. WE L 294 z 10.11.2001, s. 1, z późn. zm.; Dz. Urz. UE Polskie wydanie specjalne, rozdz. 6, t. 4, s. 251). W myśl art. 204 ust. 1 ustawy z 11 września 2015 r. zagraniczny zakład ubezpieczeń z innego niż Rzeczpospolita Polska państwa członkowskiego Unii Europejskiej może wykonywać działalność ubezpieczeniową na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli uzyskał odpowiednie zezwolenie na wykonywanie tej działalności w państwie, w którym ma swoją siedzibę. Za zobowiązania z tytułu wykonywanej działalności ubezpieczeniowej lub działalności reasekuracyjnej zagraniczny zakład ubezpieczeń lub zagraniczny zakład reasekuracji odpowiada całym swoim majątkiem (art. 205 ust. 2 ustawy z 11 września 2015 r.). Zagraniczny zakład ubezpieczeń mający siedzibę na terenie UE może wykonywać działalność poprzez swój oddział lub w inny sposób, w ramach swobody świadczenia usług (art. 207 ust. 1 ustawy z 11 września 2015 r.). W myśl art. 208 ust. 1 tej ustawy jeśli taki zakład ubezpieczeń zamierza wykonywać na terytorium RP działalność ubezpieczeniową w zakresie ubezpieczeń komunikacyjnych, z wyjątkiem odpowiedzialności cywilnej przewoźnika, w inny sposób niż przez oddział, w ramach swobody świadczenia usług, przekazuje organowi nadzoru, za pośrednictwem organu nadzorczego państwa, w którym znajduje się jego siedziba 1) imiona i nazwiska lub nazwy, a także adresy przedstawicieli do spraw roszczeń upoważnionych do jego reprezentowania w zakresie niezbędnym do: a) podejmowania i zaspokajania zgłaszanych roszczeń; oraz b) zapewnienia zastępstwa prawnego zakładu w sporach przed polskimi sądami powszechnymi; 2) oświadczenie, że jest członkiem Polskiego Biura Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.

9
Pojęcie „reprezentanta do spraw roszczeń” pojawia się także w ustawie o ubezpieczeniach obowiązkowych. Zgodnie z art. 2 ust. 1 pkt 11a tej ustawy reprezentant do spraw roszczeń oznacza reprezentanta do spraw roszczeń w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (Dz. U. z 2021 r. poz. 1130, 2140 i 2328), ustanowionego w Rzeczypospolitej Polskiej przez zagraniczny zakład ubezpieczeń z państwa członkowskiego Unii Europejskiej. Zadania i obowiązki reprezentanta do spraw roszczeń określono w art. 78-82 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych. Zgodnie z art. 81 tej ustawy zadaniem reprezentanta do spraw roszczeń jest likwidacja szkód będących następstwem zdarzeń, o których mowa w art. 78 ust. 1, jeżeli szkoda powstała w związku z ruchem pojazdu mechanicznego, którego posiadacz miał zawartą umowę ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych z reprezentowanym zakładem ubezpieczeń. Poszkodowany lub uprawniony, o którym mowa w art. 78 ust. 1, może zgłosić żądanie odszkodowawcze reprezentantowi do spraw roszczeń (art. 79 ustawy), choć może zgłosić je też bezpośrednio zagranicznemu ubezpieczycielowi (art. 80 ust. 5 ustawy).

10
Powyższe przepisy wskazują na to, że zagraniczny zakład ubezpieczeń udzielający ochrony w ramach obowiązkowego ubezpieczenia OC, o ile nie posiada oddziału w Polsce, musi wyznaczyć reprezentanta do spraw roszczeń. Zadaniem tego reprezentanta jest otrzymywanie zgłoszeń i przeprowadzenie postępowania likwidacyjnego służącego ustaleniu wysokości szkody. Nie zmienia to jednak odrębności prawnej zakładu ubezpieczeń oraz jego reprezentanta – stroną umowy ubezpieczenia jest nadal ubezpieczyciel i to on ostatecznie podejmuje decyzję o wypłacie odszkodowania i z jego środków pochodzi ta wypłata. Reprezentant do spraw roszczeń prowadzi na rzecz zakładu ubezpieczeń czynności usługowe, które mają na celu uproszczenie zgłaszania szkód i kontaktu z ubezpieczycielem osobom poszkodowanym (uprawnionym do otrzymania odszkodowania). Wykonuje je w imieniu i na rzecz zakładu ubezpieczeń, a nie w swoim własnym.

11
Z powyższych przepisów (ani z żadnego innego przepisu) nie wynika jednak, aby dochodzący wypłaty odszkodowania mógł bezpośrednio pozwać reprezentanta do spraw roszczeń ubezpieczyciela, który udzielał sprawcy szkody ochrony ubezpieczeniowej. Nie można wyprowadzić takiego wniosku ani z ogólnych przepisówk.c., ani zk.p.c., a w braku szczególnej podstawy prawnej możliwość pozwania reprezentanta do spraw roszczeń o wypłatę odszkodowania z ubezpieczenia OC należy odrzucić.

12
Powyższą wykładnię przyjmuje się jednolicie w orzecznictwie sądowym. Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 24 stycznia 2014 r., sygn. I ACa 919/13, wskazał, że udział reprezentanta jest potrzebny tak długo jak toczy się postępowanie likwidacyjne przed zagranicznym ubezpieczycielem. Jeżeli natomiast poszkodowany jest niezadowolony z wyniku postępowania likwidacyjnego i postanawia dochodzić swych praw przed sądem, to mając możliwość (jak w niniejszej sprawie) dochodzenia swych roszczeń przed sądem polskim, właściwym według swojego miejsca zamieszkania, udział reprezentanta w postępowaniu przed sądem staje się całkowicie zbędny. Również Sąd Okręgowy we Wrocławiu w wyroku z dnia 30 sierpnia 2017 r., sygn. II Ca 15/17, wskazał, że zadaniem reprezentanta jest doprowadzić swoim działaniem do tego, aby szkoda została prawidłowo i bez zbędnej zwłoki zlikwidowana, zaś w przypadku odpowiedzialności ubezpieczyciela nadto dopilnowanie, aby w taki sam sposób ubezpieczyciel wypłacił poszkodowanym należne odszkodowanie – a nie wypłata odszkodowań ze swojego majątku. Tożsame wnioski i argumentację zaprezentowano także w wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 7 października 2016 r., sygn. XIII Ga 399/16.

13
Poglądu o biernej legitymacji reprezentanta do spraw roszczeń w postępowaniu o odszkodowanie z ubezpieczenia OC sprawy nie można również oprzeć na bezpośrednim stosowaniu dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2009/103/WE z dnia 16 września 2009 r. w sprawie ubezpieczenia od odpowiedzialności cywilnej za szkody powstałe w związku z ruchem pojazdów mechanicznych i egzekwowania obowiązku ubezpieczania od takiej odpowiedzialności. W wyroku z dnia 10 października 2013 r., sygn. C-306/12, TSUE wskazał, że z punktu widzeniu dyrektywy wystarczającym umocowaniem, jakim powinien dysponować przedstawiciel wyznaczony do rozpatrywania i zaspokajania roszczeń, znajduje się upoważnienie tego przedstawiciela do skutecznego odbierania doręczeń sądowych koniecznych do wszczęcia postępowania o naprawę szkód powypadkowych przed właściwym sądem.

14
Stanowisko orzecznictwa zostało zaaprobowane także w literaturze – por.G. U.[w:]Ustawa o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Komentarz, red. G. Dybała, K. Szpyt, Warszawa 2022,art. 79.

15
Z powyższego wynika, że powództwo w niniejszej sprawie jest z gruntu bezzasadne, bo wytoczono je przeciwko (byłemu – z racji otwarcia postępowania upadłościowego i wygaśnięcia pełnomocnictw) reprezentantowi do spraw roszczeń ubezpieczyciela(...)/S. Reprezentant tymczasem nie odpowiada za wypłatę odszkodowań i nie może być wskazany jako strona pozwana w zastępstwie zakładu ubezpieczeń.(...) Sp. z o.o.w oczywisty sposób nie mogło udzielać ochrony ubezpieczeniowej sprawcy szkody, gdyż nawet forma prawna tej spółki zdradza, że nie może działać jako zakład ubezpieczeń (które działają w formie spółki akcyjnej). Pełnomocnictwo udzielone tej spółce przez ubezpieczyciela uprawniało tę spółkę co najwyżej do zapewniania reprezentacji prawnej w sporach z poszkodowanymi przed sądami polskimi, ale w sprawach przeciwko ubezpieczycielowi. Pozwana spółka należycie poinformowała powoda o możliwości wytoczenia powództwa przeciwko ubezpieczycielowi w piśmie odmawiającym wypłaty odszkodowania. Powództwo podlegało zatem oddaleniu.

Koszty postępowania

16
O kosztach postępowania między stronami Sąd rozstrzygnął na podstawieart. 98 § 1 k.p.c., uznając powoda za przegrywającego sprawę w całości. Zasądził więc od powoda na rzecz pozwanego kwotę 917 zł, na którą składa się równowartość opłaty skarbowej (17 zł) oraz koszty zastępstwa procesowego (900 zł – na podstawie § 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych).

ZARZĄDZENIE
(...)