Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 563/17
Data wyroku: 2021-11-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Magdalena Balion-Hajduk
Słowa kluczowe: Umowa o dzieło
Podstawa prawna: art.627 kc, art.637 kc

Sygn. akt III Ca 563/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 listopada 2021 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia Sądu Okręgowego Magdalena Balion-Hajduk
Protokolant    Aleksandra Sado-Stach
po rozpoznaniu w dniu 26 października 2021 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaS. M.iP. M.
przeciwkoA. R.
o zapłatę
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim
z dnia 27 grudnia 2016 r., sygn. akt I C 552/10

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że :

1
w punkcie 1 zasądza od pozwanego na rzecz powodów solidarnie 3597,30zł (trzy tysiące pięćset dziewięćdziesiąt siedem złotych i trzydzieści groszy),

2
w punkcie 3 zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanego 1221,47zł (jeden tysiąc dwieście dwadzieścia jeden złotych i czterdzieści siedem groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu,

3
w punkcie 4 nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim 1418,34zł (jeden tysiąc czterysta osiemnaście złotych i trzydzieści cztery grosze) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych,

4
w punkcie 5 nakazuje pobrać od powodów solidarnie na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim 5335,64zł (pięć tysięcy trzysta trzydzieści pięć złotych i sześćdziesiąt cztery grosze) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych,

5
uchyla punkt 6 i 7;

II
oddala apelację w pozostałym zakresie;

III
zasądza od powodów solidarnie na rzecz pozwanego 1049,62zł (jeden tysiąc czterdzieści dziewięć złotych i sześćdziesiąt dwa grosze) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego;

IV
nakazuje pobrać od powodów solidarnie na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach 2727,98zł (dwa tysiące siedemset dwadzieścia siedem złotych i dziewięćdziesiąt osiem groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym;

V
nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach 561,75zł (pięćset sześćdziesiąt jeden złotych i siedemdziesiąt pięć groszy) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych w postępowaniu odwoławczym.

SSO Magdalena Balion-Hajduk
Sygn. akt III Ca 563/17

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z 27 grudnia 2016 roku Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim zasądził od pozwanegoA. R.na rzecz powodów solidarnychP. M.iS. M.kwotę 880 zł, oddalił powództwo w części i orzekł o kosztach procesu.
Sąd Rejonowy ustalił, że wiosną 2002 roku powodowie zawarli umowę z pozwanym, na mocy której pozwany zobowiązał się wykonać i zamontować w budynku powodów przyulicy (...)wR., drewnianą stolarkę okienną (wraz z drzwiami balkonowymi). Stolarka została wykonana i zamontowana w 2003 roku. 11 sierpnia 2009 roku zawarły ugodę sądową, na mocy której pozwanyA. R.zobowiązał się wobec powodówP. M.iS. M.do wymiany okna balkonowego w kuchni, okna jednoskrzydłowego w kuchni, okna balkonowego trzyskrzydłowego i okna dwuskrzydłowego w sypialni (okna te znajdowały się na parterze). Ponadto pozwany zobowiązał się do naprawy wszystkich pozostałych okien na parterze i piętrze poprzez wymianę okapników, silikonu i gumowych uszczelnień, a następnie wyregulowanie stolarki okiennej. Wszystkie czynności miały być wykonane do 30 września 2009 roku. Pozwany udzielił powodom gwarancji: 3 – letniej na wymienione okna i rocznej na podlegające naprawie. Bezsporne było, że czynności przewidziane w ugodzie zostały wykonane.
Sąd Rejonowy na podstawie dowodu z opinii biegłegoK. D. (1)ustalił, że okna w budynku powodów przeciekają. Powodowie zauważyli przeciekanie okien na przełomie maja lub czerwca 2010 roku, po ulewach. Wtedy przeprowadzili też próbę szczelności. Pismem z dnia 10 czerwca 2010 roku powodowie wezwali pozwanego do wymiany oka łukowego.Zasadniczą przyczyną przeciekania okien jest zamontowanie w nich złych okapników, czyli (w przypadku okien otwierających się do środka) elementów montowanych w dolnej części ramy (ramiaku) ościeżnicy, wystających na zewnątrz i mających przylegać do ramy skrzydła (otwierającego się do środka). Padający deszcz, spływający po skrzydle, powinien natrafić na okapnik i spłynąć po okapniku na zewnątrz, względnie woda dostawszy się do wnętrza okapnika, powinna zostać odprowadzona na zewnątrz poprzez otwory znajdujące się w dolnej ściance wystającej części okapnika. Okapnik jest montowany w dolnej części ramy, we frez ramy na całej jej szerokości wchodzi wpust okapnika. Jak wykazała opinia biegłego mgr inż.K. D. (1)w przypadku okien powodów, woda dostaje się do wnętrza w sytuacjach zacinającego deszczu. Polewanie okien wodą z instalacji wodociągowej za pomocą węża ogrodowego, dokonane przez biegłego mimo że nie jest prawidłową próbą szczelności okna pokazało jednak, gdzie występują nieszczelności.
Przecieki miały miejsce nie na styku ram okien ze ścianami, lecz na styku skrzydła okna z ościeżnica (dokładnie z dolnym fragmentem ramy). Biegły nie stwierdził odkształceń stolarki, które mogłyby odpowiadać za nieszczelność. Stwierdzone wady leżące po stronie powodów w żaden sposób nie wpływają na szczelność okien (a jedynie na ich żywotność). W oknach zamontowane są 2 rodzaje okapników. W „starych” oknach zamontowanych w 2003 roku zainstalowane są okapniki „starego typu”. Zakończone one są po bokach plastikowymi zaślepkami, które łatwo ulegają odkształceniom. Przecieki następują w miejscach styku tych zaślepek z bocznym profilem ościeżnicy. Zaślepki nie przylegają dobrze do bocznego profilu okna, właśnie ze względu na swe odkształcenia. Charakterystyczne jest, że w przypadku okien z okapnikami „starego typu” da się przeprowadzić pozytywny test przeciągnięcia kartki przez zamknięte okno – to znaczy można zamknąć okno przykładając na ramę kartkę a następnie tę kartkę przeciągnąć. Świadczy to zarówno o źle dopasowanych (lub wygniecionych) uszczelkach jak i o nieprzylegających do skrzydła okien okapnikach, gdyby bowiem przylegały, to kartki nie dałoby się przeciągnąć. W oknach wymienionych w ramach ugody we wrześniu 2009 roku (to jest w oknach nr 2, 3, 5 i 6 według numeracji biegłegoD.) pozytywnego testu „przeciągnięcia kartki” nie da się dokonać. Okna te mają okapniki nowego typu. Spośród 13 badanych okien, które są przedmiotem procesu 9 to okna stare (zamontowane przez pozwanego 2003 roku) a 4 to okna „nowe” zamontowane przez pozwanego w 2009 roku. Problem ze szczelnością (pozytywna „próba wodna” lub „próba kartki”) wykazuje 11 „starych” okien (nr 1, 4, 7, 8, 9, 10, 12, 13) i 3 „nowe” (nr 2, 3, 5). Warto dodać, że biegłyK. D.sporządzając zestawienie (karta 63 – 64 opinii) czynności naprawczych jakie należy wykonać w oknach, przy oknie nr 6 popełnił omyłkę i wpisał, że należy wymienić okapniki, tymczasem z opisu tego okna, a w rzeczywistości drzwi balkonowych w kuchni (na karcie 17 i 50 opinii) brak jest jakichkolwiek uwag do nieszczelnych okapników. Niewątpliwie przeciekanie okien stanowi wadę zamontowanej przez pozwanego stolarki okiennej.
Sąd I instancji wskazał, strony wiązała umowa o dzieło –art. 627 k.c.. Pozwany wykonał dzieło polegające na wyprodukowaniu i zamontowaniu w domu okien.
Powodowie nie odstąpili od umowy, wiec ich żądanie zapłaty może być jedynie rozumiane jako żądanie odszkodowania lub obniżenia wynagrodzenia za wykonanie dzieła, nie zaś jako zwrot świadczenia pieniężnego wskutek odstąpienia od umowy. Do umów między stronami zastosowanie ma uchylony już przepis zart. 637 kodeksu cywilnego, obowiązujący w momencie zawierania umowy). Zgodnie z nim jeśli dzieło ma wady, zamawiający może żądać ich usunięcia, wyznaczając w tym celu przyjmującemu zamówienie odpowiedni termin z zagrożeniem, że po bezskutecznym upływie wyznaczonego terminu nie przyjmie naprawy. Ponadto , gdy wady usunąć się nie dadzą albo gdy z okoliczności wynika, że przyjmujący zamówienie nie zdoła ich usunąć w czasie odpowiednim, zamawiający może od umowy odstąpić, jeżeli wady są istotne; jeżeli wady nie są istotne, zamawiający może żądać obniżenia wynagrodzenia w odpowiednim stosunku. Sporadyczne przeciekanie okien przy zacinającym deszczu z powodu nieprzylegających dobrze do ościeżnicy i skrzydła okapników nie stanowi wady istotnej. Biegli stwierdzili, że stolarka mimo bardzo trudnych warunków pracy zachowuje swoje właściwości, co świadczy o jej wysokiej jakości. W tej sytuacji powodowie zważywszy na ewidentna wadę okien polegającą na przeciekaniu mogą na podstawieart. 637 k.c.domagać się jedynie obniżenia wynagrodzenia. Za miarodajne uznał Sąd Rejonowy obniżenie wynagrodzenia o koszt dokonania napraw. Wartość okien jest bowiem mniejsza o koszt jaki musieliby ponieść zamawiający, celem doprowadzenia okien do stanu w którym są one pozbawione wad.
W niniejszej sprawie dzieło wykonane przez pozwanego posiada wady zawinione przez pozwanego, który zastosował złe okapniki. Należało zatem ustalić kwotę potrzebną do dokonania naprawy. Zgodnie zart. 322 k.p.c.jeśli w sprawie o naprawienie szkody sąd uzna, że ścisłe udowodnienie wysokości żądania jest niemożliwe lub nader utrudnione, może w wyroku zasądzić odpowiednią sumę według swej oceny, opartej na rozważeniu wszystkich okoliczności sprawy.
Sąd i instancji uznał za nieuzasadnione stanowisko powodów, że jedyną sensowną naprawą jest wymiana okien i kosztem naprawy powinien być koszt wymiany. Koszt naprawy został ustalony w oparciu o opinie biegłych. Ostatecznie Sąd Rejonowy uznał, że dokładne ustalenie kosztów naprawy nie jest możliwe z uwagi na wiele możliwości i sposobów naprawy oraz ich niestandardowy charakter i w tej sytuacji koszt naprawy określił w dużym przybliżeniu, wykorzystując swe uprawnienie nadane przezart. 322 k.p.c.. Sąd przyjął, że wynosi on 100 zł dla jednego okna, za tę kwotę można kupić nowe dobre okapniki i zamontować je lub przerobić dotychczasowe. Przy liczbie 8 okien (starych okien) daje to 800 zł. W jednym oknie (nr 3) występuje także wada polegająca nie niewielkim pęknięciu mającym jedynie znaczenie estetyczne, które to pęknięcie powinno być zabezpieczone woskiem lub żywicą. Orientacyjnie można jednak przyjąć, że koszt naprawy to około 20 zł. W przypadku „nowych” okien problem nie jest w samych okapnikach a w sposobie ich montażu. W takiej sytuacji należy uszczelnić wszystkie miejsca styku. Koszt uszczelnienia silikonem w 3 „nowych” oknach styku okapnika z ramą to zatem około 60 zł. Łącznie koszt naprawy to 880 zł (3 x 20 zł + 8 x 100 zł + 20 zł). Żądania odsetek za opóźnienie powodowie nie sformułowali. Od pozwanego na rzecz powodów należało zatem zasądzić kwotę 880 zł. Ponieważ sprawa dotyczyła majątku wspólnego małżonków kwota została zasądzona solidarnie.
Orzekając o kosztach Sąd rozdzielił jej stosunkowo między strony (art. 100 k.p.c.) przyjmując, że powodowie wygrali sprawę w 5,13 % a pozwany w 94,87 %.
Sąd Rejonowy rozliczył także stosunkowo nieuiszczone koszty sądowe - koszty opinii biegłych, które wyniosły łącznie 6.753,98 zł.
Powodowie w apelacji zaskarżyli wyrok w części oddalającej powództwo co do kwoty 16 275,48zł oraz co do orzeczenia o kosztach procesu , zarzucając naruszenie:
-art. 233 § 1 k.p.c.polegające na niewyjaśnieniu istotnych okoliczności sprawy przez uznanie, że odszkodowanie stanowi koszt naprawy, pomimo, że ścisłe udowodnienie kosztów naprawy nie jest możliwe,
-art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 278 § 1 i 286 k.p.c.przez pominięcie jednoznacznych wniosków wynikających z opinii biegłegoK. D. (1)i wskazujących na rzeczywiste przyczyny i skutki wadliwości stolarki okiennej, poczynienie ustaleń na podstawie biegłegoE. E., która przekraczała zakres zlecenia sądowego i nie została uzupełniona pomimo podniesionych przez strony zastrzeżeń,
- sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego i błędne ustalenie, że nie jest możliwe ścisłe wykazanie kosztów naprawy, że powodowie nie wykonując naprawy skrajnie utrudnili ustalenie tych kosztów, że istnieje kilka sposobów naprawy okapników i że koszt wynosi 100zł za jeden okapnik, choć nie jest to poparte jakimkolwiek dowodem i że do przecieków okien dochodzi sporadycznie,
-art. 217 § 3 k.p.c.w zw. zart. 232 k.p.c.przez oddalenie wniosku dowodowego o przeprowadzenie uzupełniającej opinii ds. budownictwa,
-art. 322 k.p.c.przez jego zastosowanie
-art. 328 § 2 k.p.c.przez niewskazanie w uzasadnieniu dowodów, na których oprał się Sąd co do sposobu naprawy wadliwości stolarki okiennej.
Powodowie wnieśli o zmianę postanowienia oddalającego wniosek o przeprowadzenie opinii biegłego ds. budownictwa na okoliczność w jaki sposób usunąć wady i jaki jest koszt usunięcia wad ustalonych w opinii biegłegoK. D. (1), za które odpowiada pozwany, a polegających na niewłaściwym zamontowaniu okapników i wnieśli o zmianę wyroku przez zasądzenie na ich rzecz łącznie kwoty 17155,48zł ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji oraz o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.
Pozwany wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja w części zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy podziela poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne oraz przyjętą przez ten Sąd podstawę prawną rozstrzygnięcia i unikając zbędnych powtórzeń przyjmuje je za własne.
Postępowanie dowodowe wymagało jednak uzupełnienia przez dopuszczenie dowodu z opinii biegłego do spraw budownictwa na okoliczność w jaki sposób usunąć wady w stolarce okiennej zamontowanej w budynku powodów ustalonych w opinii biegłegoK. D. (1), a polegające na zamontowaniu niewłaściwych okapników rynnowych lub zamontowaniu ich w niewłaściwy sposób, pęknięciu profilu w oknie sypialni, zablokowaniu okucia prawego skrzydła okna w kuchni, zaciśnięciu oliwki w okuciu łukowym trzydrzwiowym, zamontowaniu różnych wymiarów blaszek okucia, co skutkuje nierównomiernym uchyłem skrzydeł, blokadzie klamki i wadliwym działaniem okuć obwiedniowych w drzwiach balkonowych.
Sąd Odwoławczy po przeprowadzeniu postępowania dowodowego ostatecznie oparł się na opinii biegłegoD. K., pomijając opinię uzupełniająca biegłegoE. E., która była przez strony kwestionowana na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego i która nie odpowiadała w pełni na tezy postawione przez Sąd. Sąd odwoławczy podziela ustalenia oparte na opinii biegłegoK. D. (1)co do stwierdzonych wad stolarki okiennej zawinionych przez pozwanego i na obecnym etapie postępowania zgodnie z wnioskami apelacji konieczne było ustalenie kosztów i sposobu naprawy stwierdzonych wad. Biegły do spraw budownictwaD. K.sporządził taka opinię w oparciu o materiał dowodowe zebrany w spawie jak i oględziny.
Wymiana okapników konieczna była w przypadku 12 z 13 zamontowanych okien. Nie wymaga wymiany jedynie okapnik w drzwiach balkonowych.
Zamontowane okapniki składały się z trzech elementów tj. dwóch profili aluminiowych łączonych ze sobą na wcisk oraz zaślepek gumowych, które zakańczały okapniki. Zalewanie stolarki okiennej wynikało z samej konstrukcji tych okapników, sposobu montażu i materiałów z których je wykonano. Wykonanie okapników z dwóch elementów powoduje powstanie miejsca, gdzie może dochodzić do rozszczelnienia, tym bardziej że samo łączenie nie zostało uszczelnione. Sparciały także wszystkie gumowe zakończenia. Oczywista zatem jest konieczność ich wymiany W przypadku tej wymiany precyzyjne ustalenie kosztów jest bardzo utrudnione z uwagi na akt, że wszystkie obecnie dostępne systemowe okapniki nie pasują do ramiaków okien zamontowanych u powodów. Koniecznym byłoby zaprojektowanie i wykonanie nowych okapników dedykowanych dla tych okien. Podkreślenia wymaga, że okapniki są to wyprofilowane kawałki blachy nie stanowiące skomplikowanych urządzeń. Całkowity koszt wymiany okapników uwzględniając wymiary okien, koszt materiałów i robocizny wyniósłby 2408zł (opinia biegłegoD. K.k. 768 akt). Sąd Okręgowy opinie tą podzielił. Powodowie kwestionowali opinię w tym zakresie, zarzucając że przyjmuje całkowicie dowolne założenia. Biegły, dokonując tej wyceny wskazał, że nie mógł oprzeć się na katalogach nakładów rzeczowych, które nie obejmują przypadków szczególnych tj. robot niestandardowych i nie może z tej przyczyny wskazać konkretnego KNR- u, ale przy wyliczeniu kosztów kierował się swoim doświadczeniem zawodowym i wyceną prac podobnych jak np. wytworzenie podobnych elementów z wygiętej blachy np. obróbek blacharskich. Z taki stanowiskiem w pełni należy się zgodzić. Do wykonania wyceny naprawy okapników konieczna jest wiedza specjalistyczna, stąd Sąd zarówno I jak i II instancji zasięgnął opinii biegłego, będącego specjalistą w tej dziedzinie. Każdy biegły sporządzając opinię w sposób oczywisty korzysta nie tylko z narzędzi w postaci odpowiednich KNR – ów czy innych katalogów, literatury fachowej i programów komputerowych, ale jako specjalista korzysta w swojej pracy przede wszystkim ze swego bogatego doświadczenia zawodowego, badania rynku, znajomości przedmiotu, o którym opinia traktuje. Dlatego zarzuty powodów tym zakresie należy uznać za bezpodstawne. Powodowie zarzucili także, że nie byli w stanie zlecić wykonania tego rodzaju pracy jak zamówienie nowych okapników za stawkę wskazaną przez biegłego, bo żaden z producentów nie chce przyjąć zlecenia skonstruowania okapnika, który zostanie wykorzystany jednorazowo i w wymiarze 20mb. Stanowisko to nie zostało przez powodów jednak poparte dowodami. Jak wskazywał biegłyK. D. (1)okna takiego samego typu jak okna zamontowane u powodów produkowało w Polsce 140 podmiotów gospodarczych. Jest to bardzo bogaty rynek i można przypuszczać, że jednak przedsiębiorstwa te miały dostęp do okapników, spełniających w pełni swoją funkcję i o mogą je obecnie wyprodukować. W każdym razie okoliczność przeciwna nie została przez powodów wykazana.
Co do pozostałych wad koszt naprawy wynosi:
- pęknięcie profilu w oknie sypialni - 64zł,
- zablokowanie okucia prawego skrzydła okna w kuchni – 125zł,
- zaciśnięcie oliwki w okuciu łukowym trzydrzwiowym, zamontowanie różnych wymiarów blaszek okucia, co skutkuje nierównomiernym uchyłem skrzydeł - 157,50zł,
- blokada klamki i wadliwe działanie okuć obwiedniowych w drzwiach balkonowych – 235zł,
- regulacja okien - 390zł,
-wymiana uszczelek – 217,80zł.
Łączny koszt naprawy, wraz z kosztem wymiany okapników - 2408zł, wyniósł 3597,30zł.
Sąd Okręgowy uznał zatem, że roszczenie powodów znajdowało swoje oparcie wart. 637z k.c.obowiązującym w dacie zawarcia umowy. Powodowie mieli prawo domagania się obniżenia wynagrodzenia odpowiednio do wysokości kosztów koniecznych do naprawy wad zawinionych przez pozwanego.
Mając powyższe na uwadze Sąd odwoławczy na mocyart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i w miejsce dotychczas zasądzonej kwoty 880zl zasądził na rzecz powodów solidarnie kwotę 3597,30zł.
Stosownie do wyników postępowania zostało zmanione także rozstrzygnięcie o kosztach, które na mocyart. 100 k.p.c.stosunkowo rozdzielono.
Powodowie przegrali sprawę w 79 %. Koszty procesu wyniosły łącznie 5693zł (opłata od pozwu 858zł oraz wynagrodzenia pełnomocników stron wraz z opłatami od pełnomocnictwa po 2417zł). 79% wynosi 4497,47zł, które winni ponieść powodowie, a ponieśli 3276zł, winni zwrócić pozwanemu różnicę tj. 1221,47zł.
Łączne koszty opinii biegłych, które tymczasowo pokrył Skarb Państwa wyniosły 6.753,98 zł, 79% tej kwoty winni zwrócić Skarbowi Państwa powodowie tj. 5335,64zł, a pozostałą część tych kosztów 1418,34zł pozwany.
Na tej samej zasadzie orzeczono na mocyart. 100 k.p.c.iart. 108 k.p.c.o kosztach postępowania odwoławczego oraz na podstawie art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych o nieuiszczonych kosztach sądowych – kosztach opinii biegłych.
Powodowie przegrali sprawę w II instancji w 83 %. Koszty wyniosły łącznie 4414zł (opłata od apelacji – 814zł oraz wynagrodzenia pełnomocników stron po 1800zł) 83% wynosi 3663,62zł, które winni ponieść powodowie, a ponieśli 2614zł, winni zwrócić pozwanemu różnicę tj. 1049,62zł ((...),62 –(...)).
Łączne koszty opinii biegłych, które tymczasowo pokrył Skarb Państwa wyniosły 3286,73 zł, 83% tej kwoty winni zwrócić Skarbowi Państwa powodowie tj. 2727,98zł, a pozostałą część tych kosztów 561,75zł pozwany.

SSO Magdalena Balion – Hajduk