Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 1132/20
Data wyroku: 2021-03-18 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Katarzyna Sałaj – Alechno
Słowa kluczowe: Umowa, Przedawnienie, Pożyczka
Podstawa prawna: art. 118 kc

Sygn. akt II C 1132/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 marca 2021 roku
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie II Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Katarzyna Sałaj – Alechno
Protokolant: Wiktoria Szewczak
po rozpoznaniu w dniu 25 lutego 2021 roku w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...)Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Sekurytyzacyjnego z siedzibą wW.

przeciwkoK. K. (1)
o zapłatę

I
uchyla w całości nakaz zapłaty wydany przez Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie w postępowaniu nakazowym w dniu 17 stycznia 2020r. w sprawie syg II Nc 192/19 i oddala powództwo;

II
zasądza od powoda(...)Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Sekurytyzacyjnego z siedzibą wW.na rzecz pozwanejK. K. (1)kwotę 11 217 zł (jedenaście tysięcy dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

III
nakazuje pobrać od powoda(...)Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego Niestandaryzowanego Funduszu Sekurytyzacyjnego z siedzibą wW.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 10729

(dziesięć tysięcy siedemset dwadzieścia dziewięć złotych) tytułem opłaty sądowej.
Sygn. akt II C 1132/20

UZASADNIENIE
Pismem z dnia 3 grudnia 2019 roku(...)Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny z siedzibą wW.wniósł przeciwkoK. K. (1)pozew o zapłatę w postępowaniu nakazowym (k. 3-5). Powód wniósł o wydanie nakazu zapłaty i zasądzenie kwoty 286 110,89 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od powyższej kwoty od dnia wniesienia pozwu (tj. 3 grudnia 2019 roku – k. 120) do dnia zapłaty, a także o zasądzenie kosztów procesu wraz z odsetkami. W razie wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty, powód wniósł o utrzymanie nakazu zapłaty w mocy oraz o zasądzenie jak wyżej. Powód wskazał, iż nabył przeciwko pozwanej wierzytelność z tytułu umowy pożyczki hipotecznej od pierwotnego wierzyciela, tj.(...) Banku spółki akcyjnejwW.., a wierzytelność stała się – wobec wypowiedzenia ugody – wymagalna z dniem 29 września 2017 roku.
W dniu 17 stycznia 2020 roku (k. 122) Sąd wydał nakaz zapłaty w postepowaniu nakazowym.
Pismem z dnia 20 lutego 2020 rokuK. K. (1)skutecznie złożyła zarzuty od powyższego nakazu zapłaty (k. 125). Pozwana wniosła o jego uchylenie i oddalenie powództwa w całości, a także o zasądzenie kosztów procesu. Pozwana wniosła o zobowiązanie powoda do przedstawienia Sądowi ugody z dnia 23 maja 2012 roku (na którą powołuje się powód) zawartej pomiędzy wierzycielem pierwotnym ((...) Bankiem S.A.) a pozwaną kwestionując powództwo co do wysokości oraz podniosła zarzut przedawnienia roszczenia. Zakwestionowała, że termin wymagalności roszczenia przypada na 29 września 2017r.
Na rozprawie w dniu 25 lutego 2021 roku (k. 222-224) pełnomocnicy stron podtrzymali swoje dotychczasowe stanowiska. Pełnomocnik powoda wniósł o utrzymanie w mocy nakazu zapłaty, pełnomocnik pozwanej zaś o jego uchylenie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
K. K. (1)zawarła w dniu 27 października 2009 roku z(...) Bankiem S.A.z siedzibą wW.umowę pożyczki hipotecznej(...)(umowa podpisana przez pozwaną – k. 34-37). Na mocy umowy bank udzielił pozwanej pożyczki w kwocie 260 000,00 zł na okres 120 miesięcy (10 lat) od dnia zawarcia umowy do dnia 21 października 2019 roku (§ 2 umowy). Uruchomienie pożyczki nastąpiło jednorazowo poprzez przelew środków na rachunek pożyczkobiorcy prowadzony w(...) Banku S.A.(§ 3 ust. 1 umowy; także historia rachunku – k. 54). Pożyczka miała być spłacana w 120 równych, miesięcznych ratach kapitało-odsetkowych (§ 7 ust. 2 i 3 umowy). Pozwana spłaciła część zadłużenia (historia rachunku – k. 54-58; historia spłaty – k. 59).
Zabezpieczenie pożyczki stanowi hipoteka umowna zwykła w kwocie 260 000,00 zł i hipoteka umowna kaucyjna do kwoty 130 000,00 zł ustanowiona na nieruchomości gruntowej położonej wZ.(nrKW (...)) oraz cesja praw z umowy ubezpieczenia (§ 8 ust. 1 umowy). Ówczesny(...)(matka pozwanej) złożyła oświadczenie o ustanowieniu powyższych hipotek (k. 38), a także oświadczenie o poddaniu się egzekucji (k. 39). Wyłącznym właścicielem nieruchomości będącej przedmiotem hipotek pozostajeK. K. (2)(dłużnik rzeczowy), natomiast jako wierzyciel hipoteczny wpisany jest(...)Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny (aktualna treść KW).
W dniu 2 listopada 2009 roku strony zawarły aneks do umowy pożyczki, w którym pożyczkobiorca zobowiązał się do przedłożenia bankowi odpisu księgi wieczystej potwierdzającego dokonanie wpisu hipotek (aneks – k. 46-47). Wierzyciel pierwotny w dniu 23 maja 32012r. zawarł z pozwana umowę ugody ustalając nowe warunki spłaty istniejącego zobowiązania.
Pismem datowanym na dzień 13 stycznia 2017 rokuBank (...) S.A.z siedzibą weW.(następca prawny(...) Banku S.A.) wezwał pozwaną do zapłaty w terminie 7 dni zaległości w kwocie 148 474,16 zł, na którą składają się kapitał, niezapłacone odsetki oraz odsetki za opóźnienie (wezwanie do zapłaty – k. 60). Pismem z dnia 10 lutego 2017 roku bank wypowiedział pozwanej umowę ugody (modyfikującą warunki spłaty określone w umowie pożyczki) i wezwał do uregulowania należności wynoszących 257 967,80 zł w terminie 30 dni od doręczenia wezwania (wypowiedzenie – k. 61). Bank poinformował pozwaną, iż brak zapłaty powyższej kwoty w terminie 30 dni spowoduje jej wymagalność, a bank podejmie działania egzekucyjne. Przesyłka zawierająca pismo stanowiące wypowiedzenie umowy została nadana na adres pozwanej 10 lutego 2017 roku (potwierdzenie nadania – k. 62). W aktach brak jest potwierdzenia doręczenia pozwanej tej przesyłki.
Dnia 20 września 2018 roku(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.(następca prawnyBanku (...) S.A.) zawarł z(...)Fundusz Inwestycyjny Zamknięty Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny (nr(...)) umowę przelewu wierzytelności, w tym wierzytelności z umowy pożyczki hipotecznej przysługującej bankowi przeciwko pozwanej (umowa cesji – k. 63-86; załączniki – k. 87-93). Wraz z wierzytelnością przeszły na cedenta wszelkie zabezpieczenia, w tym hipoteki ustanowione na nieruchomości wZ.. (k. 91). Bank pismem z dnia 05 marca 2019 roku zawiadomił pozwaną o dokonaniu przelewu wierzytelności (zawiadomienie – k. 110-111). W aktach brak jest potwierdzenia doręczenia pozwanej tej przesyłki.
Nowy wierzyciel pismem z dnia 05 marca 2019 roku wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 276 914,14 zł w terminie do dnia 19 marca 2019 roku (wezwanie do zapłaty – k. 108-109). W aktach brak jest potwierdzenia doręczenia pozwanej tej przesyłki.
Sąd ustalił stan faktyczny na podstawie wskazanych wyżej dowodów z dokumentów. Autentyczność i treść dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu.

Sąd zważył, co następuje:
Nakaz zapłaty podlegał uchyleniu, zaś powództwo podlegało oddaleniu w całości.
Na wstępie zauważyć należy, że powód nie udowodnił wszystkich podnoszonych przez siebie twierdzeń. Powód powołał się w pozwie na zawartą w dniu 23 maja 2012 roku przez(...) Bank Spółka akcyjnaz siedzibą wW.z pozwaną umowę ugody, w której zobowiązała się ona do spłaty w miesięcznych ratach wierzytelności z umowy pożyczki. Pozwana kwestionowała fakt zawarcia ugody (k. 223). Powód nie przedstawił ani oryginału umowy ugody ani też jej odpisu bądź kserokopii. Pełnomocnik powoda oświadczył na rozprawie, że nie złożył powyższego dowodu, ponieważ wierzyciel pierwotny nie odnalazł dokumentu zawierającego umowę ugody (k. 223). Brak powyższego dokumentu, który według samego powoda, stanowił modyfikację w zakresie spłaty zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki, uniemożliwiała sądowi weryfikacje zobowiązania co do jego wysokości i warunków spłat, tym samym czyniąc dowód z opinii biegłego zgłoszony przez strony za bezasadny. Nie wiadomo bowiem jak daleko idące zmiany wprowadziły strony zawierając ugodę. Stosownie doart. 6 k.cciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne. Opierając się na tej regule, doktryna i judykatura przyjmują zgodnie, że powód powinien udowodnić fakty, z których wywodzi dochodzone roszczenie, a pozwany - fakty uzasadniające jego zarzuty przeciwko roszczeniu powoda. W rozpoznawanej sprawie powód domagał się realizacji roszczeń z umowy pożyczki, co do której strony zmodyfikowały warunki spłaty na podstawie ugody zawartej w dniu 23 maja 2012r., tym samym powód nie składając powyższej ugody, nie wykazał istnienia wysokości swojej wierzytelności. Strona dochodząca zwrotu pożyczki wraz z odsetkami ma obowiązek udowodnienia, że doszło do zawarcia umowy pożyczki a następnie umowy ugody, skoro strony w wyniku jej zawarcia ustaliły nowe zasady spłaty istniejącego zobowiązania.
Wskazać należy również, że fakt dokonywania przez pozwaną spłat oraz przedstawiona historia spłat (k. 54 i 59) nie dowodzą zawarcia ugody ani jej treści. Nieprzedstawienie umowy ugody nie tylko podawało w wątpliwość ustalenie nowych warunków spłaty zobowiązania, ale także uniemożliwiało ustalenie jego wysokości (ugoda zapewne modyfikowała m.in. zasady naliczania i spłaty odsetek, co niewątpliwie wpływa na wysokość zobowiązania).
Co więcej – przyjmując nawet, iż ugoda rzeczywiście została zawarta – powód nie przedstawił dowodu doręczenia pozwanej pisma zawierającego wypowiedzenia umowy ugody. Wypowiedzenie ugody stanowiłoby w istocie wypowiedzenie umowy pożyczki (ponieważ ugoda regulowała zasady spłaty zadłużenia i zasady wypowiedzenia) oraz powodowało stan wymagalności zadłużenia. Pozwana wyraźnie kwestionowała skuteczność wypowiedzenia ugody (k. 223). Powód przedstawił jedynie dowód nadania przesyłki w dniu 10 lutego 2017 roku (k. 62), nie przedstawił natomiast zwrotnego potwierdzenia odbioru, które stanowiłoby dowód doręczenia przesyłki do rąk pozwanej. Mając to na uwadze, Sąd uznał, iż umowa nie została skutecznie wypowiedziana. Wreszcie powód nie przedstawił dowodu doręczenia żadnego z dwóch wezwań do zapłaty kierowanych do pozwanej (pierwsze przez bank – k. 60, drugie przez powoda – k. 108-109), ani zawiadomienia o dokonaniu przelewu wierzytelności (k. 110-111). Trzeba podkreślić, iż przedłożenie potwierdzenia nadania przesyłki poleconej nie zawsze wystarcza do udowodnienia doręczenia tej przesyłki adresatowi, zwłaszcza w sytuacji, w której adresat zaprzecza faktowi jego doręczenia. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 kwietnia 2012r. ( V CSK 215/11) wskazuje, że ,, do uznania, iż skuteczne złożenie oświadczenia woli na podstawieart. 61 k.cnastąpiło w dniu otrzymania przez adresata awiza nie wystarczy samo ustalenie daty dokonania awiza. Niezbędne jest bowiem stwierdzenie, że adresat doręczanego pocztą oświadczenia woli miał w zwykłym biegu zdarzeń realną możliwość zapoznania się z treścią przesyłki pocztowej już w dniu jej awizowania”. Pozwana zaprzeczyła aby otrzymała wypowiedzenie ugody, a powód przedstawił jedynie dowód nadania. Pozwany jako profesjonalny podmiot powinien dbać o swoje interesy, aby w sposób należyty zapewnić skuteczne dowodzenie swoich racji przed sądem, czego w niniejszej sprawie zabrakło. Nie jest bowiem wystarczające dla wykazania prawidłowego złożenia oświadczenia o wypowiedzeniu umowy, przedstawienie dowodu nadania pisma skierowanego do pozwanego, gdyż na podstawie tego dokumentu nie można określić daty doręczenia wypowiedzenia, a zatem daty od której należy liczyć termin wypowiedzenia .
Na marginesie zasygnalizować trzeba, że powód nie uzasadnił daty wymagalności roszczenia. Powód wskazał, że datą wymagalności jest dzień 29 września 2017 roku, ponieważ taka data wynika z oświadczenia pierwotnego wierzyciela. Nie podał jednak konkretnych przyczyn przyjęcia tej właśnie daty. Data powyższa budzi wątpliwości, zwłaszcza że przesyłka zawierająca wypowiedzenie umowy została nadana 7 miesięcy wcześniej (10 lutego 2017 roku). Brak natomiast dowodu, że wypowiedzenie, zarówno te z 10 lutego 2017 roku lub nadane w późniejszej dacie, zostało doręczone właśnie przed wrześniem 2017 roku z zachowaniem okresu wypowiedzenia.
Zauważyć trzeba również, że trafiony jest zarzut przedawnienia części roszczenia podniesiony przez pozwaną (k. 127).
W zakresie roszczeń pożyczkobiorcy z umowy pożyczki, (które należy uznać za roszczenia związane z prowadzeniem działalności gospodarczej), termin przedawnienia zarówno co do kapitału, jak i co do odsetek wynosi 3 lata zgodnie zart. 118 k.c.; 3 - letni termin dotyczy zarówno roszczenia o zwrot udzielonego kredytu, jak również roszczeń o zwrot jego poszczególnych rat . Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 2 października 1998 r., III CKN 578/98, LEX nr 1214910 wskazał, iż spłata kredytu w ratach ( tak samo spłata pożyczki w ratach) nie jest świadczeniem okresowym w rozumieniuart. 118 k.c.(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 października 1998 r., III CKN 578/98, LEX nr 1214910). W kontekście powyższego orzeczenia może zachodzić wątpliwość, czy bieg terminu przedawnienia roszczeń o spłatę pożyczki należy liczyć od terminu płatności poszczególnych rat, czy od terminu płatności ostatniej raty (por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 11 lipca 2012 r., I ACa 671/12, Lex nr 1254561). Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 17 grudnia 2008 r., I CSK 243/08, OSNC 2010/1/16 wskazał, iż wymagalność roszczenia banku należy utożsamiać z chwilą, z upływem której wierzyciel może domagać się od dłużnika spełnienia świadczenia, czyli jest to ostatni dzień, w których dłużnik może spełnić świadczenia zgodnie z treścią zobowiązania.
Zdaniem Sądu, powód nie składając umowy ugody, z której by wynikały terminy wymagalności poszczególnych rat i ich wysokość, spowodował że rozpatrując zarzut przedawnienia, Sąd może odnieść się jedynie do zapisów umowy. Pozwana zgodnie z treścią umowy była zobowiązana do spłaty poszczególnych rat kapitałowo – odsetkowych do 20 – tego każdego miesiąca począwszy od 20.11.2009 roku. Powód nie dołączył do pozwu harmonogramu spłat
W ocenie sądu, wymagalność roszczenia o zapłatę poszczególnych rat należy wiązać z terminem płatności tych rat, a nie ewentualną datą rozwiązania umowy na skutek jej wypowiedzenia lub upływem terminu, na jaki pożyczka została udzielona. W przeciwnym bowiem wypadku bank lub jego następca prawny mógłby domagać się zapłaty poszczególnych rat przy pożyczkach udzielonych na przykład na lat 20, nawet po upływie kilkudziesięciu lat, co naruszałoby 3-letni termin przedawnienia roszczeń związanych z prowadzoną działalnością gospodarczą (art. 118 k.c.).
Nie może również budzić wątpliwości, że jeżeli dłużnik podniesie uzasadniony zarzut przedawnienia dochodzonego od niego roszczenia, odsetki za opóźnienie mogą być naliczane tylko za czas do chwili przedawnienia roszczenia (por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1995 r., III CZP 156/95, OSNC 1996/3/31). Roszczenie o odsetki za opóźnienie przedawnia się bowiem najpóźniej z chwilą przedawnienia się roszczenia głównego (por. uchwała siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2005 r., III CZP 42/04, OSNC 2005/9/149).
Fakt zbycia wierzytelności pozostaje z zasady bez wpływu na bieg terminów przedawnienia oraz skutki zdarzeń kształtujących ten bieg, które nastąpiły przed dokonaniem cesji.
Roszczenie powoda jest roszczeniem związanym z prowadzeniem działalności gospodarczej. Podlega ono zatem przedawnieniu z upływem lat 3 (art. 118 k.c.). Termin trzyletni należy liczyć od dnia wymagalności każdej raty, tj. od dnia następnego po ostatnim dniu płatności raty (według § 7 ust. 2 umowy – do 20 dnia każdego miesiąca). Pozew został złożony 3 grudnia 2019 roku (data stempla pocztowego na kopercie – k. 120), zatem wszystkie raty płatne przed 3 grudnia 2016 roku uległy przedawnieniu. Dotyczy to także należnych odsetek. W niniejszej sprawie nie zachodzą żadne okoliczności skutkujące przerwaniem biegu terminu przedawnienia. Zawarcie umowy ugody – jak była mowa wyżej – nie zostało dostatecznie wykazane; a w razie przyjęcia, że została ona zawarta w 2012 roku i spowodowała przerwę biegu terminu przedawnienia ( np. wobec uznania powództwa), raty wymagalne przed rokiem 2012 przedawniły się w roku 2015. Nieprzedawnione są jedynie te raty i odsetki, których termin wymagalności nastąpił po 3 grudnia 2016 roku. Jednak powód nie udowodnił dokładnej wysokości nieprzedawnionych roszczeń (brak umowy ugody), co skutkowało uchyleniem nakazu zapłaty i oddaleniem powództwa.
Na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.Sąd zasądził od powoda – jako strony przegrywającej sprawę – na rzecz pozwanej kwotę 11 217,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu; w tym 400,00 zł tytułem części opłaty sądowej od zarzutów (postanowienie o zwolnieniu – k. 167); 10 800,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia ministra sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 roku) oraz 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej od udzielonego pełnomocnictwa.
Sąd – na podstawie art. 113 ust. 1 u.k.s.c. – nakazał pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa kwotę 10 729,00 zł tytułem nieuiszczonej części opłaty sądowej od pozwu (cała opłata wynosi 14 306,00 zł; uiszczona część to 3577,00 zł – k. 121).
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd orzekł jak w sentencji.

ZARZĄDZENIE
(...)
(...)