Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Cz 131/22
Data wyroku: 2022-06-23 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Roman Troll
Słowa kluczowe: Właściwość miejscowa
Podstawa prawna: art.15 § 2 kc

Sygn. akt III Cz 131/22

POSTANOWIENIE
Dnia 23 czerwca 2022 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach, III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie następującym:
Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego  Roman Troll
po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2022 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaP. D.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwW.
o zapłatę
na skutek zażalenia powoda
na postanowienie Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 29 marca 2022 r., sygn. akt I C 1074/21
postanawia:
zmienić zaskarżone postanowienie przez jego uchylenie.
SSO Roman Troll
Sygn. akt III Cz 131/22

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 29 maja 2022 r. Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Mokotowa wW.jako miejscowo właściwemu. Wskazał, że powód uzasadniając w pozwie właściwość miejscową wyjaśnił, iż zamieszkuje wR., jednakżew istocie mieszka wK., zatem nie było podstaw do skierowania powództwa do Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej jako miejscowo właściwemu na podstawie art. 10 ustawyo działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej. Orzeczenie to zapadło na podstawieart. 200 § 1 i 14k.p.c.w związku zart. 30 k.p.c.
Zażalenie na postanowienie wniósł powód, zarzucając naruszenie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej w związkuzart. 200 § 14k.p.c.orazart. 15 k.p.c.poprzez ich błędną wykładnię, a w uzasadnieniu doprecyzował, że powód przez większość czasu mieszka wR.z uwagi na miejsce świadczenia pracy i ta miejscowość jest jego centrum życiowym. Domagał się uchylenia zaskarżonego postanowienia i rozpoznania sprawy przez Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej, ewentualnie zmiany zaskarżonego postanowienia, przekazania sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Tarnowskich Górach (właściwy dla miejscowościK.) oraz zasądzenia od pozwanej na jego rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił miejsce zamieszkania powoda wK.. Ustalenia te wynikają z zeznań powoda i świadka – jego żony (k. 165-166). Na rozprawie 28 marca 2022 r. (00:08:50 – 00:09:10) powód oświadczył, że centrum życiowe ma wK., tam przebywa w weekendy, a w tygodniu pracuje wR..
Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej nie był zatem sądem właściwym według miejsca zamieszkania powoda w chwili wniesienia pozwu. Okoliczność ta nie ma jednak na tyle istotnego znaczenia w sytuacji, gdy wątpliwości co do właściwości miejscowej Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej powstały po wdaniu się przez pozwaną w spór co do istoty sprawy.
Art. 10 ustawy z 11 września 2015 r. o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej (t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 1130 ze zm.) przewiduje właściwość przemienną sądu miejsca zamieszkania lub siedziby ubezpieczającego, ubezpieczonego, uprawnionego z umowy ubezpieczenia lub spadkobierców tych dwóch ostatnich kategorii podmiotów. Właściwość przemienna tymczasem jest rodzajem niewłaściwości, która daje się usunąć za pomocą umowy stron (por. M. Manowska [w:] A. Adamczuk, P. Pruś, M. Radwan, M. Sieńko, E. Stefańska, M. Manowska, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-477(16), wyd. IV, Warszawa 2021, art. 200, teza 2.). Zgodnie zart. 200 § 11k.p.c.swoją właściwość sąd bierze pod rozwagę z urzędu w każdym stanie sprawy, jednakże zgodnie z § 21tego artykułu niewłaściwość dającą się usunąć za pomocą umowy stron sąd bierze pod rozwagę z urzędu tylko do czasu doręczenia pozwu. Po doręczeniu pozwu sąd bierze tę niewłaściwość pod rozwagę tylko na zarzut pozwanego, zgłoszony i należycie uzasadniony przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy.
Sąd Rejonowy był zatem uprawniony do badania właściwości przemiennej w niniejszej sprawie do czasu zarządzenia doręczenia odpisu pozwu (por. O.M. P.[w:] M. Kuchnio,A. M.,K. P.,J. P.,A. P.,A. R.,D. R.,A. T., O.M. P.,Kodeks postępowania cywilnego. Postępowanie procesowe. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022,art. 200, teza 6.) – z urzędu, a później, na zarzut pozwanego tylko wtedy, gdy zgłosi go przed wdaniem się w spór co do istoty sprawy. W niniejszej sprawie ani pozwana nie zakwestionowała właściwości przemiennej, ani też Sąd Rejonowy nie dokonał jej zbadania z urzędu przed doręczeniem pozwu.
Te okoliczności spowodowały, że utrwaliła się właściwość Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej. W wypadku niezgłoszenia przez pozwanego zarzutu niewłaściwości sądu,o którym mowa wart. 200 § 12, zasada określona wart. 15 § 1 k.p.c.dotyczy sądu, do którego został wniesiony pozew (por. E. Stefańska [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-477(16), wyd. IV, red. M. Manowska, Warszawa 2021, teza 23. do art. 15,).
Tym samym Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej stał się właściwy do rozpoznania sprawy, bo pozwana nie podniosła zarzutu w tym zakresie, a co za tym idzie nie mógł uznać się za niewłaściwy, bo to działanie wbrewart. 15 § 2 k.p.c.
Oznacza to, że stwierdzenie niewłaściwości miejscowej Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej i przekazanie sprawy sądowi równorzędnemu według właściwości ogólnej na obecnym etapie postępowania było nieuprawnione.
Dlatego też zażalenie ostatecznie okazało się zasadne.
Z tych przyczyn zaskarżone postanowienie należało zmienić przez jego uchylenie, a to na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w związku zart. 397 § 1 i 3 k.p.c.orazart. 50510§ 1 k.p.c.
SSO Roman Troll