Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1451/20
Data wyroku: 2021-08-03 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Agnieszka Gocek
Słowa kluczowe: Świadczenia emerytalno-rentowe
Podstawa prawna: ART.136 § 3 USTAWY Z DNIA 17.12.98R. O EMERYTURACH I RENTACH Z FUS

Sygn. akt VIII U 1451/20

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19 maja 2020 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.wZ.odmówiłM. F. (1)prawa do wypłaty świadczenia niezrealizowanego za okres maj i czerwiec 2018 roku po zmarłym w dniu 17 czerwca 2018 rokuW. F..
W uzasadnieniu wskazano, że brak jest podstaw do wypłaty świadczenia niezrealizowanego gdyż wniosek o świadczenie niezrealizowane został złożony po upływie 12 miesięcy od dnia śmierciW. F..
(decyzja – k. 24- 24 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Odwołanie od w/w decyzji wniósłM. F. (1)wnosząc o jej zmianę. W uzasadnieniu wskazał, iż jest ona dla niego krzywdząca.
(odwołanie – k. 3-3 verte)
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podnosząc argumentację jak w zaskarżonej decyzji.
(odpowiedź na odwołanie – k. 4-4 verte)
Na rozprawie w dniu 15 lipca 2021 roku pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanie i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego oświadczając, że koszty te nie zostały pokryte, ani w całości, ani w części, zaś pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.
(końcowe stanowiska stron – rozprawa z dnia 15 lipca 2021 roku e-protokół (...):03:57 – 00:04:16 – płyta CD – k. 48)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaM. F. (1)jest synemW. F.orazM. F. (2).
(okoliczność bezsporna)
W dniu 5 marca 2018 rokuW. F.złożył do ZUS wniosek o rentę rodzinną po zmarłej w dniu 13 października 2016 roku żonieM. F. (2).
(wniosek – k. nieponumerowane strony, odpis skrócony aktu małżeństwa – k. 1, odpis skrócony aktu zgonu – k. 2 załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Decyzją z dnia 13 marca 2018 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.wZ., po rozpatrzeniu wnioskuW. F.z dnia 5 marca 2018 roku, przyznał mu na stałe rentę rodzinną od dnia 1 marca 2018 roku, tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek.
(decyzja – k. 13-14 verte  załączonych do sprawy akt organu rentowego)
W dniu 17 czerwca 2018 rokuW. F.zmarł.
(okoliczność bezsporna, a ponadto odpis skrócony aktu zgonu – k. 19 załączonych do sprawy akt organu rentowego)
W piśmie z dnia 25 czerwca 2018 roku ZUS wskazał, że świadczenie przekazane na adresW. F.za maj 2018 roku jako niepodjęte terminie zostało zwrócone do organu rentowego.
(pismo – k. 16 załączonych do sprawy akt organu rentowego)
W dniu 24 kwietnia 2020 roku skarżący w odpowiedzi na pismo ZUS z dnia 25 czerwca 2018 roku wniósł o przekazanie niepodjętego w terminie przezW. F.świadczenia pieniężnego za maj 2018 roku na wskazany przez niego rachunek bankowy.
(wniosek – k. 23 – 23 verte załączonych do sprawy akt organu rentowego)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy oraz w załączonych aktach rentowych. Dokumenty te nie były kwestionowane w toku postępowania sądowego przez żadną ze stron, a zatem stanowią wiarygodne źródło dowodowe.
Na rozprawie w dniu 15 lipca 2021 roku tutejszy sąd postanowił pominąć wniosek pełnomocnika wnioskodawcy (przesłuchanie świadka) w oparciu oart. 2352§ 1 pkt. 2 k.p.c.jako nieistotny dla rozstrzygnięcia sprawy. ŚwiadekR. S.został zgłoszony na okoliczność podjęcia przez wnioskodawcę wiadomości o tym, że jego zmarły ojciecW. F.pobierał z ZUS rentę rodzinną oraz sytuacji rodzinnej odwołującego. Warto jednak zauważyć, iż brzmienie art. 136 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ma charakter kategoryczny, zaś ustawodawca nie przewidział jakichkolwiek ustawowych przesłanek, które to umożliwiałyby wypłacenie skarżącemu świadczenia należnego jego ojcu do dnia śmierci (renta rodzinna), w sytuacji gdy wniosek o świadczenie niezrealizowane wnioskodawca złożył po upływie 12 miesięcy od dnia śmierciW. F.. Szerzej jednak w tym względzie tutejszy sąd wypowie się na gruncie rozważań prawnych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 136 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.2021.0.291 t.j.) w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba. Osoby wymienione wust. 1mają prawo do udziału w dalszym prowadzeniu postępowania o świadczenia, nieukończonego wskutek śmierci osoby, która o te świadczenia wystąpiła (ust. 2).Roszczeniao wypłatę świadczeń, o których mowa wust. 1,wygasają po upływie 12 miesięcyod dnia śmierci osoby, której świadczenia przysługiwały, chyba że przed upływem tego okresu zgłoszony zostanie wniosek o dalsze prowadzenie postępowania (ust. 3).
Przepis ten reguluje sytuację prawną osób bliskich zainteresowanego, który zmarł po wniesieniu wniosku o świadczenie. Niezbędnym warunkiem domagania się przez uprawnionych członków rodziny wypłaty świadczenia należnego po zmarłym uprawnionym do renty jest uprzednie zgłoszenie przez niego wniosku o świadczenie (SN w wyroku z dnia 23 kwietnia 1997 r. II UKN 77/97 OSNAPiUS 1998/2 poz. 55).
Termin określony w powołanym przepisie jest terminem prawa materialnego - wprost stanowi, że roszczenie wygasa. Niemożliwe jest odmienne ukształtowanie przedmiotowego terminu, jego przedłużenie, czy też obliczanie od innego wydarzenia niż zgon. Podkreślić jednocześnie należy, że Trybunał Konstytucyjny wyrokiem z dnia 12 listopada 2001 r., P 2/01 (OTK 2001 nr 8, poz. 249, Dz.U. Nr 133, poz. 1507) uznał, że artykuł 136 ust. 3 ustawy emerytalno-rentowej jest zgodny z art. 32 ust. 1 i nie jest niezgodny zart. 47 Konstytucji RP.
Co istotne, warto zauważyć, iż termin określony w art. 136 ust. 3 w/w ustawy jest terminem zawitym (Wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 18 lutego 2015 r. III AUa 848/14,L.).
Z kolei zgodnie z art. 136a ust. 2 w/w ustawy, w razie śmierci emeryta lub rencisty wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarł emeryt lub rencista.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w wyroku z dnia 14 września 2005 r. III AUa 865/2004 (LEX nr 164653), które to zapatrywanie sąd orzekający w niniejszej sprawie w pełni podziela, uznał, żeartykuł 136 ust. 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychma kategoryczne brzmienie w zakresie terminu wygaśnięcia roszczeń objętych jego dyspozycją ibrak jest jakichkolwiek ustawowych przesłanek do jego przedłużenia czy przywrócenia.Ponadto zasady współżycia społecznego nie mają zastosowania w świetle wygaśnięcia prawa do wypłaty niezrealizowanych świadczeń.
W rozpoznawanej sprawie, wnioskodawca w dniu 24 kwietnia 2020 roku, a więc po upływie 12 miesięcy od daty zgonu ojcaW. F.wystąpił z wnioskiem o wypłatę świadczenia niezrealizowanego po zmarłym w dniu 17 czerwca 2018 roku ubezpieczonym.
Uchybienie powyższemu terminowi i złożenie przedmiotowego wniosku w dniu 24 kwietnia 2020 roku stanowi faktyczną przyczynę odmowy wypłaty wnioskodawcy niezrealizowanego świadczenia po zmarłym ojcu.
Tym samym, mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
W punkcie 2 sentencji wyroku Sąd przyznał ze Skarbu Państwa kasy Sądu Okręgowego w Łodzi radcy prawnemuW. S.kwotę 110,70 złotych (sto dziesięć złotych siedemdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu. Zgodnie zart. 223ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych(Dz.U.2020.0.75 t.j.) koszty pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu ponosi Skarb Państwa. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Sąd ustalił stosownie do treści § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U.2019.0.68 t.j.). Wartość przyznanego wynagrodzenia zwiększono zaś o kwotę podatku od towarów i usług wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług (§ 4 ust.3).

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi wnioskodawcy PI.
3 VIII 2021 roku.