Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 478/20
Data wyroku: 2021-01-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Urszula Sipińska-Sęk
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych

Sygn. akt V U 478/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 stycznia 2021 r.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w następującym składzie:
Przewodniczący: Sędzia Urszula Sipińska-Sęk
Protokolant:  st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz
po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2021 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuM. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o emeryturę pomostową
na skutek odwołaniaM. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 30 kwietnia 2020 r.

1
zmienia zaskarżoną decyzję i przyznaje wnioskodawczyniM. S.prawo do emerytury pomostowej od dnia 20 października 2019 roku,

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.na rzecz wnioskodawczyniM. S.kwotę 180,00 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

Sygn. akt V U 478/20

UZASADNIENIE
Decyzją z 3 kwietnia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówił przyznaniaM. S.emerytury pomostowej, ponieważ nie udowodniła 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, a jedynie okres 13 lat i 10 dni.
W odwołaniu wnioskodawczyni wniosła o zmianę decyzji i przyznanie jej prawa do emerytury pomostowej. Podniosła, że wykonywała pracę w szczególnych warunkach wW.od 1 marca 1983 roku do 31 października 1984 roku na stanowisku operator mechaniczny obróbki włókna oraz w okresie od 13 stycznia 2003 roku do 31 maja 2003 roku wSpółce (...)na stanowisku sortowacza- pakowacza płytek ceramicznych..
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.wniósł o oddalenie odwołania.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
M. S.urodziła się w dniu (...)(okoliczność bezsporna)
W dniu 29 października 2019 r.M. S.wniosła o przyznanie jej prawa do emerytury pomostowej.
(dowód: wniosek k. 1-3 akt o emeryturę pomostową)
Ostatni stosunek pracy wnioskodawczyni uległ rozwiązaniu z dniem 19 października 2019 roku
(dowód: świadectwo pracy z 21 października 2019 roku – k. 19 akt ZUS)
Wnioskodawczyni legitymuje się stażem pracy w łącznym wymiarze 33 lata, 8 miesięcy i 13 dni. Zakład Ubezpieczeń Społecznych zaliczył wnioskodawczyni do stażu pracy w warunkach szczególnych - po pomniejszeniu o okresy zasiłkowe – następujące okresy zatrudnienia:
- od 27 marca 1985 roku do 21 sierpnia 1986 roku
- od 13 czerwca 1991 roku do 31 sierpnia 2002 roku
- od 20 marca 2019 roku do 19 października 2019 roku
W łącznym wymiarze 13 lat i 10 dni
(okoliczność bezsporna – decyzja z 3.04.2020 roku – k.34 akt ZUS )
W okresie od 1 marca 1983 roku do 31 października 1984 rokuM. S.była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy wZakładzie (...)wT.na stanowisku operatora mechanicznej obróbki włókna. Wnioskodawczyni pracowała na oddziale(...)obsługując maszynę do produkcji włókien chemicznych. Do stałych obowiązków wnioskodawczyni należało nawijanie z małych szpulek nici (sztucznego jedwabiu) na duże szpulki na specjalnej maszynie. Na(...)panowało duże zapylenie i szkodliwy, nieprzyjemny zapach sztucznego jedwabiu.
(dowód: umowa o pracę – k. 10 i 11 akt ZUS, świadectwo pracy z 31.10.1984r. – k. 12 i 13 akt ZUS, zeznania świadkaI. P.– protokół rozprawy z 10 listopada 2020 roku od minuty 3:16 do minuty 6:24, zeznania wnioskodawczyni – protokół rozprawy z 10 listopada 2020 roku od minuty 12:57 do minuty14:55 )
W okresie od 13 stycznia 2003 roku do 31 maja 2003 roku wnioskodawczyni była zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy wSpółce z ograniczoną odpowiedzialnością (...)na stanowisku młodszego specjalisty. Spółka zajmowała się produkcją płytek ceramicznych
W okresie od dnia 22 maja 2003 roku do dnia 31 maja 2003 roku wnioskodawczyni przebywała na zwolnieniu lekarskim.
W okresie od 13 stycznia 2003 roku do 27 marca 2003 roku oraz od 1 maja 2003 roku do 31 maja 2003 roku wnioskodawczyni była oddelegowana do pracy wzakładzie (...)przyul. (...)wO.na stanowisko sortowacza- pakowacza w systemie czterobrygadowym
Od 28 marca 2003 roku do 30 kwietnia 2003 roku wnioskodawczyni była oddelegowana do pracy wzakładzie (...)przyul. (...)wO.na stanowisko sortowacza- kompletowacz w systemie czterobrygadowym
(dowód: umowa o pracę z 8.01.2003r. – k. 1 akt osobowych, oddelegowanie z 8.01.2003r. – k. 2 akt osobowych,aneks nr (...)do umowy o pracę z 8.01.2003 - k. 6 akt osobowych,aneks nr (...)do umowy o pracę)- k. 8 akt osobowych, karta obiegowa zmiany – k. 2 akt osobowych, świadectwo z 31 maja 2003 roku – k. 3 akt osobowych, załączniki nr 1 do rp 7 z 20.12.2007 r. – akta osobowe)
Do stałych obowiązków wnioskodawczyni w okresie zatrudnienia wSpółce (...)należało sortowanie płytek ceramicznych, które polegało na obsłudze maszyn na linii sortowniczej . Maszyny te stanowiły ciąg linii produkcyjnej płytek ceramicznych. Wnioskodawczyni na linii sortowniczej dokonywała wizualnej oceny jakości płytek i klasyfikacji na gatunki, zaznaczając kredką płytki II gatunku . -;
(dowód: zeznania świadkaK. B.– protokół rozprawy z 10 listopada 2020 roku od minuty 6:35 do minuty 12:30, zeznania wnioskodawczyni – protokół rozprawy z 10 listopada 2020 roku od minuty 14:56 do minuty 20:05 )
Pracodawca w świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych z 31 maja 2003r. zaświadczył, żeM. S.była zatrudniona w(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością OddziałwO.stale i w pełnym wymiarze czasu i wykonywała prace w warunkach szczególnych w okresie: od 13 stycznia 2003 roku do 31 maja 2003 roku na stanowisku sortowacz-pakowacz, wymienionym w wykazie A Dział V poz. 11 pkt 25 , załącznika nr 3 do zarządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego nr 19 z 6 sierpnia 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładzie pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego.
(dowód: świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z 31.05.2003 roku – k. 15 akt ZUS,)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych(Dz.U. z 2017 r. poz. 664), prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
urodził się po dniu 31 grudnia 1948 roku;

2
ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3
osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4
ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych wart. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5
przed dniem 1 stycznia 1999 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lubart. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;

6
po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

7
nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.

Prawo do emerytury pomostowej zgodnie zart. 49 ustawy o emeryturach pomostowejprzysługuje również osobie, która:
1) po dniu 31 grudnia 2008 roku nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;
3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle wykładni językowej art. 4 i art. 49 ustawy z 2008 roku o emeryturach pomostowych, jest legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowychlub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy, a więc po dniu 1 stycznia 2009 r. W przypadku kiedy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy "szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do "nowego" świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy (okres prac) można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy). Innymi słowy brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II UK 164/11, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 2 kwietnia 2014 r., III AUa 2302/13).
Prace w szczególnych warunkach – zgodnie zart. 3 ust 1 ustawy o emeryturach pomostowych- to prace związane z czynnikami ryzyka wymienionymi w art. 3 ust 2 ustawy, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.
Z cytowanych przepisów wynika, że wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie prawa do emerytury pomostowej muszą być spełnione łącznie, a niespełnienie której z nich wyłącza możliwość przyznania prawa do tego świadczenia. W okolicznościach przedmiotowej sprawy wnioskodawczyni nie spełnia wszystkich warunków niezbędnych do uzyskania prawa do emerytury pomostowej.
Wnioskodawczyni spełniła przesłanki z art. 4 pkt 1, 3, 4 i 7 ustawy, gdyż urodziła się po dniu 31 grudnia 1948 roku, na dzień złożenia wniosku o emeryturę pomostową ukończyła 55 lat, legitymowała się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze przekraczającym 20 lat i nie pozostawała w stosunku pracy.
W przedmiotowej sprawie bezspornym było, że skarżąca wykonywała prace w warunkach szczególnych po 31 grudnia 2008 roku. ZUS zaliczył bowiem wnioskodawczyni do szczególnego stażu pracy okres zatrudnienia od 20 marca 2019 roku do 19 października 2019 roku wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwO., zaliczając go do prac przy wywozie nieczystości stałych i płynnych oraz prac na wysypiskach i wylewiskach nieczystości związanych z bardzo ciężkim wysiłkiem fizycznym na stanowisku sortowacza odpadów komunalnych wymienione w załączniku nr 1, poz. 38 doustawy o emeryturach pomostowych(pismo organu rentowego z 19 czerwca 2019 roku).
W sytuacji, gdy po dniu 31 grudnia 2008 r. wnioskodawczyni wykonywała prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, to do zaliczenia okresu pracy przypadającego do 31 grudnia 2008 roku do szczególnego stażu pracy, wystarczającym jest by był to okres pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Zgodnie zart. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, za pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i otoczenia.
Prawidłowe rozumienie pojęcia pracy w szczególnych warunkach wymaga analizyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Z zestawienia § 1 i 2 tegoż rozporządzenia wynika, że pracą w szczególnych warunkach jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tego aktu. Warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (tak też Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 listopada 2000 roku, II UKN 39/00, OSNAP 2002/11/272).
Okresy pracy w warunkach szczególnych, stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy.
Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Brak zatem takiego świadectwa lub jego zakwestionowanie przez organ rentowy, nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.
W będącej przedmiotem osądu sprawie poza sporem było, że wnioskodawczyni wykonywała pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisu art. 32 ustawy o emeryturach i rentach z FUS od 27 marca 1985 roku do 21 sierpnia1986 roku, od 13 czerwca 1991 roku do 31 sierpnia 2002 roku. Organ rentowy zaliczył jej bowiem w/w okresy do szczególnego stażu pracy zaskarżoną decyzją.
Odmówił natomiast zaliczenia do szczególnego stażu pracy okresu zatrudnienia od 1 marca 1983 roku do 31 października 1984 roku oraz od 13 stycznia 2003 roku do 31 maja 2003 roku.
W pierwszym spornym okresie wnioskodawczyni pracowała wZakładzie (...)wT.na stanowisku operatora mechanicznej obróbki włókna. ZUS odmówił zaliczenia tego okresu do pracy w warunkach szczególnych, gdyż wnioskodawczyni nie dysponowała świadectwem wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawionym przez pracodawcę.
W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni wykazała, że wykonywała prace w warunkach szczególnych zarówno przedłożonymi dokumentami jak i zeznaniami świadkaI. P.. Zakład pracy w którym pracowała skarżąca zajmował się produkcją płytek ceramicznych. Z dokumentacji wynika, że wnioskodawczyni pracowała na oddziale(...)obsługując maszynę do produkcji włókien chemicznych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Do stałych obowiązków wnioskodawczyni – jak wynika z kolei z zeznań świadkaI. P., która w spornym okresie pracowała w tym samym zakładzie i na tym samym stanowisku co wnioskodawczyni, wykonując dokładnie te same prace - należało nawijanie z małych szpulek nici (sztucznego jedwabiu) na duże szpulki na specjalnej maszynie. Na(...)panowało duże zapylenie i szkodliwy, nieprzyjemny zapach sztucznego jedwabiu.
Zakres wykonywanych przez wnioskodawczynię prac mieści się w pojęciu prac wymienionych w wykazie A dział IV w przemyśle chemicznym polegających na produkcji włókien chemicznych, półproduktów do wyrobu włókien chemicznych oraz innych produktów wytwarzanych na tej samej bazie co włókna chemiczne (poz. 22) stanowiących załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), które ustawodawca zalicza do prac w warunkach szczególnych. Dlatego w/w okres podlega zaliczeniu do szczególnego stażu pracy wnioskodawczyni.
Przyczyną odmowy zaliczenia wnioskodawczyni do szczególnego stażu pracy drugiego spornego okresu pracy w(...) Spółka z o.o., był fakt, że pracodawca w świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych podał błędną podstawę prawną tj. zarządzenie Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 7 lipca 1987 roku, pod które nigdy nie podlegał, zamiast rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku, a nadto że w świadectwie pracy i umowie o prace wpisano, że skarżąca pracowała na stanowisku młodszego specjalisty
Stanowisko organu rentowego nie zasługuje na aprobatę. O tym czy ubezpieczony wykonuje pracę w warunkach szczególnych decyduje charakter pracy, czyli faktycznie wykonywane obowiązki pracownicze, a nie to, jakie zajmuje stanowisko, czy też to, czy pracodawca w dokumencie wskaże prawidłową podstawę prawną.
Sąd ustalił charakter wykonywanej przez wnioskodawcę pracy na podstawie dokumentacji, zeznań świadkaK. B.oraz samej wnioskodawczyni. Należy podnieść, że pomimo nazwania w świadectwie pracy i umowie o pracę z 8 stycznia 2003 roku, zajmowanego przez skarżącą stanowiska pracy młodszym specjalistą, z dokumentów oddelegowaniu skarżącej do pracy oraz aneksów do umowy o pracę wynika, że cały czas pracowała na stanowisku sortowacza-pakowacza na oddziale(...). Potwierdziła to świadekK. B., która w spornym okresie pracowała w tym samym miejscu pracy co wnioskodawczyni i wykonywała taką samą pracę, dysponowała zatem szczegółową i bezpośrednią wiedzą co do codziennych stałych obowiązków skarżącej.
Z zeznań świadka i wnioskodawczyni wynika, że do obowiązków ubezpieczonej na stanowisku sortowacza-pakowacza należało sortowanie płytek ceramicznych. Wnioskodawczyni przy wykonywaniu tych czynności obsługiwała maszyny na linii sortowniczej . Maszyny te stanowiły ciąg linii produkcyjnej płytek ceramicznych.
Ustawodawca do prac w warunkach szczególnych zalicza prace przy produkcji materiałów ogniotrwałych oraz wyrobów ceramicznych pkt. 11, dział V – w budownictwie i przemyśle materiałów budowlanych wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku. Praca wykonywana przez skarżącą w spornym okresie odpowiada pojęciu pracy przy produkcji materiałów ogniotrwałych oraz wyrobów ceramicznych i jako taka podlega zaliczeniu do szczególnego stażu pracy.
Należy zauważyć, że skarżąca taką samą pracę – jak wynika z zeznań świadków i wnioskodawczyni - wykonywała będąc zatrudniona w(...) S.Ana stanowisku sortowacza-pakowacza w okresie od 1 sierpnia 1998 roku do 31 sierpnia 2002 roku na stanowisku sortowacz-pakowacz. Szczególne warunki tej pracy nie były kwestionowane przez organ rentowy, gdyż zostały zaliczone wnioskodawczyni do szczególnego stażu pracy w zaskarżonej decyzji.
Jeszcze raz należy podkreślić, że o szczególnych warunkach pracy nie przesądza prawidłowa forma świadectwa pracy, ale faktycznie wykonywane obowiązki pracownicze. A z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, że skarżąca w spornym okresie od 13 stycznia 2003 roku do 31 maja 2003 roku ( z wyłączeniem okresu zasiłkowego od 22 maja 2003 roku do 31 maja 2003 roku) roku wykonywała prace w warunkach szczególnych wymienione w wykazie A dziale V poz. 11, takie same jak w okresie uznanym przez ZUS.
Powyższe oznacza, że decyzja organu rentowego odmawiająca wnioskodawczyni prawa do emerytury pomostowej jest błędna. Po zaliczeniu bowiem spornych okresów od 1 marca 1983 roku do 31 października 1984 roku oraz od 13 stycznia 2003 roku do 21 maja 2003 roku, do już uznanego przez organ rentowy w wymiarze 13 lat, 10 dni, wnioskodawczyni legitymuje się okresem pracy w warunkach szczególnych przekraczającym wymagany okres 15 lat.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji. Prawo do emerytury pomostowej Sąd przyznał od dnia następnego po rozwiązaniu stosunku pracy, bo wówczas została spełniona ostatnia przesłanka, od której zależało to prawo.