Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 177/20
Data wyroku: 2022-05-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Hanna Woźniak
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art 172 kc a contrario
Teza: Zasiedzenie idealnego udziału we współwłasności nieruchomości, poddane jest surowszemu reżimowi prawnemu, niż zasiedzenie całej nieruchomości. W szczególności wymagane jest wyraźne zamanifestowanie objęcia w posiadanie samoistne udziału we współwłasności przez współwłaściciela zasiadującego wobec współwłaściciela nie korzystającego z nieruchomości.

Sygn. akt: I Ns 177/20

POSTANOWIENIE
Dnia 17 maja 2022 r.
Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący: sędzia Hanna Woźniak

Protokolant: sekretarzJ. K.

se

po rozpoznaniu w dniu 17 maja 2022 r. w Wąbrzeźnie na rozprawie
sprawy z wnioskuK. L.
z udziałemS. K.
o zasiedzenie

postanawia:

oddalić wniosek o zasiedzenie.
Sędzia Hanna Woźniak

ZARZĄDZENIE
1.(...)
2.(...)
Sędzia: H. Woźniak
Sygn. akt I Ns 177/20

UZASADNIENIE

K. L.wniosła o stwierdzenie, że nabyła przez zasiedzenie własność udziału(...)części w zabudowanej nieruchomości rolnej o pow.(...)ha położonej wM., dla której Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie prowadziksięgę wieczystą nr (...). W uzasadnieniu podała, że od(...)roku wraz z mężemF. L.posiadała w sposób samoistny całą nieruchomość wyżej opisaną. Wskazała 1985 rok jako datę upływu terminu zasiedzenia.
UczestniczkaS. K.była przeciwna wnioskowi.

Sąd ustalił, co następuje:
Pierwotnym właścicielem gospodarstwa rolnego opisanego we wniosku była teściowa wnioskodawczyni –M. L. (1), która zmarła wiosną(...)w trakcie budowy na tej nieruchomości budynku mieszkalnego. Osobistą pracę przy budowie, a po podjęciu pracy – pomoc osobistą i finansową świadczyła córka właścicielki –S.. Jesienią 1963r. do niewykończonego jeszcze domu wprowadził się wdowiecB. L. (1)i jego dwoje dzieci:S.iF., opuszczając dzierżawioną wcześniej nieruchomość rolną.S.pomagała ojcu i niepełnoletniemu bratu w prowadzeniu domu oraz finansowo. Wiosną 1965r.S.wyszła za mąż i wyprowadziła się z przedmiotowej nieruchomości. Wkrótce wyprowadził się także do córkiB. L. (1).K. L.zamieszkała w gospodarstwie wM.po wyjściu za mąż zaF. L.w grudniu(...). Do śmierci męża w(...). oboje gospodarowali na całym gospodarstwie rolnym samodzielnie, nie pytając nikogo o zgodę na podejmowane czynności w zakresie prowadzenia gospodarstwa, jak i remontów domu mieszkalnego, które miały bardzo szeroki zakres i były kosztowne. Wybudowali również garaż i oborę, nie uzgadniając tego z uczestniczką. Sami opłacali podatek rolny. Przez innych mieszkańców wsi od dawna postrzegani byli jako jedyni właściciele całej nieruchomości

    (dowód: zeznania świadków:K. P.,M. K.,K. K. (1),M. L. (2),J. L. (1),E. D.,R. M.– nagranie rozprawy z 11 maja 2001r. od 00:02:19 do 01:27:32,G. L.,T. K.,R. G.,E. S.iM. P.– nagranie rozprawy z 01 czerwca 2021r. od 00:11:09 do 00:35:04 oraz od 00:44:57 do 01:22:07,B. W.,I. P.,W. M.,R. K.– nagranie rozprawy z 27 lipca 2021r. od 00:06:37 do 00:42:03,K. K. (2),B. M.– nagranie rozprawy z 07 września 2021r. od 00:02:50 do 00:50:07, zeznania uczestniczki i częściowo zeznania wnioskodawczyni – nagranie rozprawy z 10 maja 2022r. od 00:03:02 do 00:43:01, poświadczenie zameldowania – k.11).
PoczątkowoS. K.odwiedzała brata i bratową na gospodarstwie i w miarę potrzeby oraz swoich możliwości pomagała im przy żniwach i przy wykopkach. Z biegiem czasu stosunki między rodzeństwem ochłodziły się i ograniczyły do spotkań na niektórych uroczystościach rodzinnych i rzadkich spotkań przy innych okazjach.F. L.zapewniał wtedy siostrę, że jej nie skrzywdzi, że wie, iż ona ma prawo do części gospodarstwa. W domuL.mówiło się, że sprawy urzędowe nie są uregulowane, tak jak powinny być.S. K.do innych osób wypowiadała się, że ufa bratu co do rozliczenia się z nią z gospodarstwa(dowód: zeznania świadków:M. K.,M. L. (2),J. L. (1),E. D.– nagranie rozprawy z 11 maja 2001r. od 00:02:19 do 01:27:32,I. P.,M. L. (3)– nagranie rozprawy z 27 lipca 2021r. od 00:16:47 do 00:28:02 i od 00:42:27 do 01:08:37,B. M.iB. L. (2)– nagranie rozprawy z 07 września 2021r. od 00:20:59 do 01:04:31, zeznania uczestniczki – nagranie rozprawy z 10 maja 2022r. od 00:22:28 do 00:43:01).
Około(...)F. L.przyjechał do siostryS. K.z ewentualnym kupcem na część ziemi, ale do umowy sprzedaży nie doszło. Informował również siostrę około 2000 r. o zamiarze wydzierżawienia przez siebie gospodarstwa, na co uczestniczka udzieliła zgody także na wydzierżawienie swojego udziału(dowód: zeznania świadkaB. M.– nagranie rozprawy z 07 września 2021r. od 00:20:59 do 00:50:07, zeznania uczestniczki – nagranie rozprawy z 10 maja 2022r. od 00:22:28 do 00:43:01).
Kilka dni po pogrzebieF. L.jego dzieci przyjechały do ciociS., aby rozliczyć się z nią z gospodarstwa.S. K.powiedziała, że z budynku mieszkalnego chce spłatę (partycypowała bowiem w kosztach jego budowy), a ziemię chciałaby otrzymać w naturze. Po tej rozmowie uczestniczka przez swoją córkę skontaktowała się z wnukiem, aby uzyskać od niego jako fachowca w tej dziedzinie informacje o procedurze wyceny nieruchomości. Jednak do ponownego spotkania i uregulowania tej kwestii nigdy nie doszło, choćS. K.podjęła próbę spotkania się z bratową po około roku, gdy otrzymała do wypełnienia dokumenty podatkowe(dowód: zeznania świadków:K. K. (1),M. L. (2),J. L. (1),E. D.– nagranie rozprawy z 11 maja 2001r. od 00:02:19 do 01:27:32,M. L. (3)– nagranie rozprawy z 27 lipca 2021r. od 00:42:27 do 01:08:37,B. M.iB. L. (2)– nagranie rozprawy z 07 września 2021r. od 00:20:59 do 01:04:31,P. L.– nagranie rozprawy z 17 maja 2022r. od 00:04:07 do 00:25:08, zeznania uczestniczki – nagranie rozprawy z 10 maja 2022r. od 00:22:28 do 00:43:01).
Postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku poM. L. (1)miało miejsce w(...), a poB. L. (1)w(...). Również w(...).S. K.wystąpiła do sądu o wpisanie swego prawa do księgi wieczystej
    (dowód: odpisy postanowień i odpis wniosku – k.35-37 i 42).

Sąd zważył, co następuje:
Sąd dał wiarę zeznaniom uczestniczki i wszystkich świadków słuchanych w sprawie albowiem są one logiczne i spójne, wzajemnie się pokrywają i uzupełniają, pozostając w zgodzie z zasadami logiki i wskazaniami płynącymi z doświadczenia życiowego.
Sąd również dał wiarę części zeznań wnioskodawczyni w zakresie, w jakim znajdują one potwierdzenie w zeznaniach świadków i uczestniczki. Sąd nie dał natomiast wiary wnioskodawczyni, jakobyS. K.nigdy nie pomagała w pracach na przedmiotowym gospodarstwie oraz aby nic nie wiedziała o wizycie swoich dzieci uS. K., po śmierci swego męża, w celu ostatecznego załatwienia sprawy własności gospodarstwa. W tej części zeznania wnioskodawczyni są sprzeczne nie tylko z zeznaniami świadków i uczestniczki, ale także z wiedzą płynącą z doświadczenia życiowego. Teoretycznie (aczkolwiek jest to mało prawdopodobne)K. L.mogła nie wiedzieć o wizytach swego męża u siostry w związku z zamiarem sprzedaży części ziemi oraz później wydzierżawienia gospodarstwa, niemniej w tym zakresie Sąd również nie dał jej wiary wobec zgodnych zeznań świadków i uczestniczki o wizytachF. L.u siostry, a niemożliwym jest, byF. L.nie informował żony o tak ważnych kwestiach dotyczących gospodarstwa.
Nieprzydatne dla ustalenia stanu faktycznego były zeznania świadków:J. L. (2)iR. S..
Dla ewentualnego nabycia nieruchomości lub jej części bądź udziału we własności przez zasiedzenie nie mają żadnego znaczenia osobiste relacje panujące pomiędzy współwłaścicielami, a tym bardziej – jeśli relacje te są złe lub uległy całkowitemu zerwaniu – przyczyny tego stanu rzeczy, dlatego Sąd nie oceniał i nie ustalał, która z wersji podanych przez strony jest prawdziwa: czy ta o braku pomocy bratu ze strony siostry w opiece nad chorą matką, czy ta o częstych konfliktach i kłótniachF.iK. L.w obecnościS. K..
Przesłankami nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie jest posiadanie samoistne (a więc władanie rzeczą jak właściciel) przez określony czas oraz dobra lub zła wiara posiadacza w momencie objęcia władztwa nad rzeczą, która przesądza o okresie samoistnego posiadania wymaganym do stwierdzenia zasiedzenia. Posiadacz samoistny powinien wykonywać wszystkie czynności względem rzeczy jakby był właścicielem. Może więc – zgodnie zart. 140 kc– z wyłączeniem innych osób, korzystać z rzeczy zgodnie ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem swego prawa, pobierać pożytki i inne dochody z rzeczy. W tych samych granicach może rozporządzać rzeczą. Czynnościami faktycznymi świadczącymi o władztwie nad nieruchomością jak właściciel (corpus),które wnioskodawczyni udowodniła w niniejszym postępowaniu, są: płacenie podatków, bezpośrednie korzystanie z nieruchomości, pobieranie pożytków naturalnych, rozporządzanie dochodami przynoszonymi przez nieruchomość bez uzgadniania tego ze współwłaścicielką, dbanie o utrzymanie nieruchomości w należytym stanie, podejmowanie decyzji związanych z remontami, naprawami, przeprowadzanie remontów, sprawowanie nadzoru nad ich wykonywaniem, zawieranie umów związanych z nieruchomością, np. umów ubezpieczenia, umów z dostawcami mediów.
Wnioskodawczyni nie udowodniła natomiast ani momentu objęcia udziału uczestniczki w posiadanie samoistne ani faktu wyraźnego zamanifestowania uczestniczce przez jej nieżyjącego męża lub przez nią samą faktu objęcia udziału uczestniczki w posiadanie samoistne. Jak wynika bowiem z ustalonego stanu faktycznego nigdy za swego życiaF. L.nie poinformował siostry o objęciu jej udziału w samoistne posiadanie, a wprost przeciwnie – ok.(...). rozmawiał z nią o ewentualnej sprzedaży części gospodarstwa, wiedząc, że siostra jest jego współwłaścicielką, ok.(...)informował o zamiarze oddania w dzierżawę swego udziału i pytał, co z udziałem uczestniczki, nigdy za swego życia nie wystąpił o zasiedzenie udziału w nieruchomości, a po jego śmierci nadal jego dzieci uważały, żeS. K.wciąż przysługuje prawo własności części gospodarstwa i należy jej się spłata. Wskazane zatem wyżej wykonywane przez wnioskodawczynię czynności faktyczne należy rozważać w kontekścieart.206 kc, a nie w kontekście przesłanek do zasiedzenia. Ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym zwłaszcza postanowienie z 05 listopada 2014r. sygn. III CSK 280/13 LEX nr 1621344, przesądza że wyłączone jest domniemanie samoistnego posiadania w sprawie o zasiedzenie udziału we współwłasności, a to przede wszystkim dlatego, że współwłaściciel z samej istoty współwłasności jest uprawniony do posiadania całej rzeczy, co przy zastosowaniu rzeczonego domniemania prowadziłoby wielokrotnie do nieuprawnionej utraty własności przez współwłaściciela nie posiadającego rzeczy wspólnej.
Z tych wszystkich względów postanowiono jak w sentencji na podstawie art.172 kc a contrario.
Sędzia Hanna Woźniak

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

sędzia