Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 68/20
Data wyroku: 2021-05-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Krężołek, Jerzy Bess, Marek Boniecki
Słowa kluczowe: Skarga pauliańska
Podstawa prawna: art 527 § 1 i 3 kc

Sygn. akt I ACa 68/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 maja 2021 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Marek Boniecki

Sędziowie:

SSA Grzegorz Krężołek (spr.)
SSA Jerzy Bess

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Marta Sekuła

po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2021 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa Skarbu Państwa Naczelnika Urzędu SkarbowegoK.
przeciwkoA. P. (1)
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 19 marca 2019 r. sygn. akt I C 1563/16

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej kwotę 8.100 zł (osiem tysięcy sto złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego;

3
przyznaje od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Krakowie na rzecz adwokatM. W.kwotę 8.100 zł (osiem tysięcy sto złotych), w tym podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną pozwanej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym.

SSA Jerzy Bess    SSA Marek Boniecki  SSA Grzegorz Krężołek
Sygn. akt : I ACa 68/20

UZASADNIENIE
Skarb Państwa- Naczelnik Urzędu SkarbowegoK., w pozwie skierowanym przeciwkoA. P. (1)domagał się uznania za bezskuteczną w stosunku do niego umowy sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...)przyulicy (...)wK.o pow. użytkowej 74,40 m(

    2), zawartej w dniu 29 sierpnia 2011 r. w formie aktu notarialnego Rep.(...)Nr(...)przed notariuszemJ. H.w Kancelarii Notarialnej wK.pomiędzy dłużniczkąA. P. (2)a jej matką – pozwaną , w celu ochrony wierzytelności jakie ma wobec zbywającej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od prowadzonej działalności gospodarczej, objęte tytułami wykonawczymi o numerach(...)i(...), na łączną kwotę należności głównej 291.579,10 zł wraz z odsetkami.
Domagał się także obciążenia oponentki procesowej kosztami postępowania
Uzasadniając żądanie wskazał , iżA. P. (2)nie dokonała prawidłowego rozliczenia podatku z tytułu prowadzonej działalności za lata 2003 i 2004. Było to wynikiem dokonania bezpodstawnego zawyżenia kosztów uzyskania przychodów o kwoty wynikające z faktur nie odzwierciedlających rzeczywistych zdarzeń gospodarczych.
Wierzytelności powoda zostały objęte tytułami wykonawczymi o numerach(...)i(...)przy czym ze względu na uzyskanie drobnych kwot w toku egzekucji obecnie należności z nich wynikające wynoszą odpowiednio 131.272 zł należności głównej z tytułu należności w podatku dochodowym za rok 2003, objętych tytułem wykonawczym(...)oraz 160.307,10 zł należności głównej z tytułu należności w podatku dochodowym za rok 2004 objętych tytułem wykonawczym(...)Oprócz należności głównej wierzytelności przysługujące powodowi, to objęte tymi tytułami należności odsetkowe , według stopy przy zaległościach podatkowych liczone dla kwoty 131.272 zł od dnia 30 kwietnia 2004 r. oraz dla kwoty 160.307,10 zł od dnia 2 maja 2005 r.
Jak podnosił , postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tych tytułów nie doprowadziło do zaspokojenia pretensji finansowych strony powodowej i ostatecznie, postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2014r., zostało umorzone.
Zaskarżona czynność została dokonana w dniu 29 sierpnia 2011 r. Już wówczasA. P. (2)była dłużniczką podatkową, a taki jej status wynikał z wyników postępowania kontrolnego jej działalności gospodarczej w zakresie rozliczeń podatkowych osiągniętych dochodów. Wynikało z nich , iż zaniżyła należności podatkowe za wskazane okresy, w sposób wyżej opisany.
Zbywając lokal na rzecz matki , wyzbyła się jedynego w istocie wartościowego składnika swojego majątku , prowadząc do sytuacji w której stała się niewypłacalną , co najmniej w stopniu wyższym niż była przed dokonaniem kwestionowanej czynności prawnej. Podjęła ją z zamiarem pokrzywdzenia wierzycieli i niczego w tej ocenie nie zmienia to , że czynność ta miała charakter odpłatny.
PozwanaA. P. (1)domagała się oddalenia powództwa i przyznania na swoją rzecz kosztów procesu.
W swoim stanowisku przeczyła aby kwestionowana umowa miała na celu pokrzywdzenie Skarbu Państwa.
Twierdziła , że nie wiedziała o kłopotach podatkowych córki ani o tym ,iż jest ona dłużnikiem Skarbu Państwa z tego tytułu.
W 2010 r. córka wygrała sprawę z Dyrektorem Izby Skarbowej wK.i uzyskała korzystny dla siebie wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wK.z dnia 2 lipca 2010 r. sygn. akt(...)

Nie mogła zatem działać ze świadomością pokrzywdzenia powoda sprzedając jej mieszkanie w dniu 29 sierpnia 2011 r. Wówczas nie była dłużnikiem podatkowym i nie mogła podejrzewać, że w przyszłości uzyska taki status.
Przyczyna kwestionowanej przez Skarb Państwa czynności nie miała żadnego związku z tym długiem.A. P. (2)w 2011 r. podjęła decyzję o przeniesieniu się do Włoch, w warunkach uznania , że postępowanie podatkowe jest zakończone po wyroku WSA wK..
Nadto, podniosła, iż córka wniosła skargę kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego od wyroku Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego z dnia 29 maja 2014 r. oddalającego skargę na decyzję Dyrektora Izby Skarbowej w przedmiocie ustalenia należności podatkowej z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych za lata 2003 i 2004 rok. Postępowanie to nie zostało zakończone.
Wyrokiem z dnia 19 marca 2019r , Sąd Okręgowy w Krakowie :
- uznał za bezskuteczną w stosunku do powoda Skarbu Państwa reprezentowanego przez Naczelnika Urzędu SkarbowegoK.umowę sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wK.o powierzchni użytkowej 74,40 m. kw., zawartą w dniu 29 sierpnia 2011 r. w formie aktu notarialnego przed notariuszemJ. H.w Kancelarii Notarialnej wK.rep.(...)pomiędzyA. P. (2)a pozwanąA. P. (1), co do wierzytelności powoda w stosunku doA. P. (2)z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych od prowadzonej działalności gospodarczej objętych tytułami wykonawczymi nr(...)i(...)na łączną kwotę należności głównej 291.579,10 zł wraz odsetkami[ pkt I ] ,
-zasądził od pozwanejA. P. (1)na rzecz Skarbu Państwa- Prokuratorii Generalnej Skarbu Państwa kwotę 14.400 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego[ pkt II ] ,
- przyznał adwokatowiM. W.od Skarbu Państwa-Sądu Okręgowego w Krakowie kwotę 8.856 zł , tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu[ pkt III ] oraz
- nieuiszczonymi kosztami sądowymi, od których pozwana była zwolniona, obciążył Skarb Państwa[ pkt IV sentencji wyroku ].
Sąd I instancji ustalił następującej fakty istotne dla rozstrzygnięcia:
Córka pozwanej ,A. P. (2), jest dłużniczką Skarbu Państwa z tytułu zobowiązań podatkowych - podatku dochodowego od osób fizycznych. Uzyskiwała przychody m.in. z pozarolniczej działalności gospodarczej prowadzonej w ramachAgencji (...).
Na podstawie postanowienia z dnia 18 maja 2006 r., Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wK.wszczął z urzędu postępowania kontrolne w stosunku do niej , w zakresie rzetelności deklarowanych podstaw opodatkowania oraz prawidłowości obliczania i wpłacania podatku dochodowego od osób fizycznych za 2002 r., 2003 r. i 2004 r.
Na mocy umowy sprzedaży zawartej w dniu 29 sierpnia 2011 r. przed notariuszemJ. H.w Kancelarii Notarialnej wK.,(...),A. P. (2)sprzedałaA. P. (1)spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu mieszkalnego nr (...)przyulicy (...)wK., o pow. 74,40 m2, za kwotę 350.000 zł.
Decyzją z dnia 31 stycznia 2013 r., znak(...)Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wK.ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2003 rok w kwocie 131.835 zł.
Decyzją z tego samego dnia znak(...)Dyrektor Urzędu Kontroli Skarbowej wK.ustalił wysokość zobowiązania podatkowego w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2004 rok w kwocie 161.034 zł.
PrzeciwkoA. P. (2)zostały wystawione tytuły wykonawcze nr(...)z dn. 23 września 2013 r. oraz nr(...)z dn. 23 września 2013 r.
Postanowieniem Naczelnika Urzędu SkarbowegoK.z dnia 22 kwietnia 2014 r., Nr(...)postępowanie egzekucyjne zostało umorzone. Egzekucja przeciwko dłużniczce okazała się bezskuteczna.
Ocenę prawną roszczenia strony powodowej , które uznał za uzasadnione , Sąd I instancji rozpoczął od wskazania przesłanek normatywnych , których potwierdzenie uzasadnia uwzględnienie skargi pauliańskiej.
Jego stanowisko , odniesione do ustalonych w postępowaniu okoliczności faktycznych można sprawdzić do następujących stwierdzeń i wniosków :
a/ przedmiotem ochrony są wierzytelności publicznoprawne, przysługujące Skarbowi Państwa, w którego imieniu działa Naczelnik Urzędu SkarbowegoK., z tytułu podatku dochodowego od osób fizycznych prowadzących działalność gospodarczą.
Jak wynika z ukształtowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego instytucję skargi pauliańskiej można wykorzystywać dla ochrony wierzytelności o tym charakterze , a strona powodowa dysponowała nimi wobecA. P. (2), co zostało stwierdzone tytułami wykonawczymi nr(...)i(...)oraz decyzjami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z dnia 31 stycznia 2013 r.
b/ umowa z dnia 29 sierpnia 2011 r. roku, którą dłużniczka zbyła na rzecz matki spółdzielcze własnościowe prawa do lokalu, została zawarta z pokrzywdzeniem wierzyciela. Nawet przy przyjęciu, że na skutek tej czynności prawnejA. P. (2)w zamian za swoje świadczenie uzyskała ekwiwalent w postaci ceny w kwocie 350.000 zł, to kwota ta nie istnieje w majątku dłużnika, ani też nie mogła być użyta w celu zaspokojenia wierzyciela.
Zawierając umowę z matką , co najmniej godziła się z faktem, że w jej wyniku Skarb Państwa nie uzyska zaspokojenia wierzytelności podatkowych lub uzyska je w mniejszym stopniu, niż by miało to miejsce, gdyby taka umowa nie została zawarta skoro nie posiadała innego majątku,
c/A. P. (2)wyzbywając się jedynego wartościowego składnika swojego majątku miała świadomość toczącego się wobec niej postępowania podatkowego, w tym swoich zobowiązań podatkowych wobec Skarbu Państwa. Wskazuje na to fakt odbierania korespondencji w jego ramach , wnoszenie odwołań i skarg./ co sama przyznała, będąc przesłuchana w postępowaniu charakterze świadka / ,
d/czynnością fraudacyjną doszło do pokrzywdzenia strony powodowej albowiem egzekucja jej wierzytelności okazała się nieskuteczna, a dłużniczką nie ma innego majątku z którego jej zaspokojenie byłoby możliwe .
Mimo, iż umowa pomiędzy córką i matką miała mieć charakter odpłatny, w ocenie Sądu nie doszło do zapłaty przez pozwaną na rzecz sprzedającej wskazanej w umowie ceny nabycia mieszkania ,
e/ ponieważA. P. (1)jest osobą bliską dłużnika istniały podstawy do skorzystania przez Sąd z domniemań wskazanych wpar. 3 art. 527 kc., podstawy faktycznej których pozwana w czasie postępowania skutecznie nie podważyła.
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była normaart. 98 par. 1 i 3 i 99 kpcoraz § 2 pkt 7 i § 15 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie [Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ]
O nieuiszczonych kosztach sądowych Sąd I instancji orzekł na podstawieart. 113 ust. 1, ust. 2 pkt 1 i ust. 4 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(t. jedn. Dz. U. z 2018 r., poz. 300).
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu , rozstrzygnął na podstawie §2, §4 ust. 1 i 3 i §8 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2015 r., poz. 1801).
W apelacji od tego orzeczenia , zaskarżając je w części objętej punktami i i II jego sentencji, pozwana domagała się w pierwszej kolejności takiej zmiany kwestionowanego wyroku , w następstwie której powództwo zostanie oddalone w całości, a strona przeciwna obciążona na rzeczA. P. (1)kosztami procesu i postępowania apelacyjnego.
Jako wniosek ewentualny skarżąca sformułowała żądanie wydania przez Sąd II instancji orzeczenia kasatoryjnego w odniesieniu do jego zaskarżonej części i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Ponadto wniosła o przyznanie od drugiej strony kosztów pomocy prawnej udzielonej apelującej z urzędu przez Sądem Odwoławczym , a na wypadek oddalenia apelacji przyznanie tego, nie pokrytego przez reprezentowaną wynagrodzenia, ze środków budżetowych Skarbu Państwa.
Złożyła także wniosek o to aby w wypadku uznania , iż apelacja jest niezasadna, nie obciążać pozwanej kosztami należnymi Prokuratorii Generalnej RP w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym.
Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach :
- naruszenia prawa procesowego, w sposób mający dla treści kontrolowanego instancyjnie orzeczenia istotne znaczenie , a toart. 233 par. 1 kpc., wobec zastąpienia przez Sąd I instancji swobodnej oceny zgromadzonych dowodów oceną dowolną.
Zdaniem skarżącej podnoszona wadliwość została zrealizowana przez przyjęcie , że sprzedająca prawo do lokalu dłużniczka nie otrzymała od matki kwoty ustalonej w umowie [ 350 000złotych ],
- wobec nieprawidłowej oceny dowodów zeznań świadków :A. P. (2),A. R., ,T. R.oraz pozwanej , którym Sąd Okręgowy nietrafnie odmówił wiarygodności co do tego , że dłużniczka miała zamiar osiedlenia się we Włoszech[ na Sycylii] i dlatego zdecydowała się na sprzedaż lokalu mieszkalnego matce,
- jako następstwa dowolnej , niepoprawnej oceny zeznańA. P. (2)i nie uznania za wiarygodne jej relacji w odniesieniu do tego , że zawierając kwestionowaną przez stronę powodową czynność prawną w dniu 29 sierpnia 2011r nie wiedziała o tym , iż ciążą na niej zobowiązania podatkowe , skoro do tej daty czynności kontrolne organu podatkowego nie zostały prawomocnie zakończone. ,
- naruszenia prawa materialnego poprzez :
1/ nieprawidłowe zastosowanieart. 527 par. 1 kc.i uznanie , żeA. P. (2)w dniu zawarcia kwestionowanej w sporze umowy miała świadomość , iż czynność ta ma na celu pokrzywdzenie wierzyciela.
Zdaniem apelującej wniosek tego rodzaju jest nietrafny , prowadząc do potwierdzenia podnoszonej wady dlatego , że w tym czasie czynności kontrolne organu podatkowego nie były jeszcze zakończone , a decyzje podatkowe zostały wydane dopiero 31 stycznia 2013r ,
2/ niewłaściwe zastosowanieart. 527 par. 1 i 3 kc.i przyjęcie , że pozwana wiedziała lub przy dołożeniu należytej staranności mogła się dowiedzieć , że czynność córki jest przez nią podejmowana w celu pokrzywdzenia strony powodowej jako wierzyciela. Nieprawidłowość ta miała wynikać stad , iż wniosek sformułowany przez Sąd nie uwzględnia , że pozwana została zapoznana przez córkę z wyrokiem WSA wK.z 2 lipca 2010r , który korzystnie dla niej uchylił dotąd wydane decyzje podatkowe obejmujące wierzytelności Skarbu Państwa ,
3/ naruszenieart. 527 par. 2 kc.Wobec wzięcia przez Sąd niższej instancji pod uwagę, że czynność prawna , którą strona powodowa uznaje za fraudacyjna nie była dokonana pod tytułem darmym ale miała charakter ekwiwalenty , a matka zapłaciła córce kwotę 350 000 złotych , jako uzgodnioną cenę za kupowane prawo do lokalu .
Odpowiadając na apelację Prokuratoria Generalna Rzeczpospolitej Polskiej domagała się jej oddalenia , jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw oraz obciążeniaA. P. (1)kosztami postępowania apelacyjnego.
Rozpoznając apelację, Sąd Apelacyjny rozważył :
Środek odwoławczy pozwanej nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu.
Nie ma racji apelująca podnosząc zarzut naruszenia prawa procesowego.
Skuteczne postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 par. 1 kpc. wymaga od strony wykazania na czym , w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.
W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub ] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.
Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach , wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia , polemiką z oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.
/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005 , sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/
Ponadto nie można tracić z pola widzenia również , że swobodna ocena dowodów stanowi jeden z podstawowych elementów składających się na jurysdykcyjną kompetencję Sądu , który dowody bezpośrednio przeprowadza.
Ma to m. in. i takie następstwo , że nawet w sytuacji w której z treści dowodów można , w zakresie ustaleń , wyprowadzić równie logiczne , chociaż przeciwne do przyjętych przez Sąd I instancji wnioski , to zarzut naruszenia normyart. 233 §1 kpc, pomimo to , nie zostanie uznany za usprawiedliwiony.
Dopóty , dopóki ocena przeprowadzona przez Sąd ocena mieści się w granicach wyznaczonych przez tę normę procesową i nie doznały naruszenia wskazane tam jej kryteria , Sąd Odwoławczy obowiązany jest ocenę tę , a co za tym idzie także wnioski z niej wynikające dla ustalań faktycznych , aprobować .
To w jaki sposóbA. P. (1)umotywowała ten zarzut wyklucza jego podzielenie.
W miejsce rzeczowej , opartej na wskazanych wyżej kryteriach polemiki z oceną przeprowadzoną przez Sąd I instancji , poprzestaje ona tylko na przeciwstawieniu jej oceny własnej , odmiennej , nie podając [ mimo rozbudowania redakcyjnego motywów tego zarzutu] , którym kryteriom oceny wskazanym w tej normie Sąd niższej instancji uchybił.
To , że nie dał wiary relacjom świadków wskazanych przez pozwaną i jej samej w odniesieniu do tego , iżA. P. (2)planowała w 2011r na stałe przeprowadzić się do Włoch nie świadczy jeszcze , że reguły oceny swobodnej naruszył.
Do tego dodać jeszcze trzeba , że w części motywów zaskarżonego wyroku poświęconej ocenie dowodów , Sąd Okręgowy podał przyczyny które zdecydowały o odmowie nadania tego waloru depozycjom tych osób . Pozwana nie wskazała w sposób konkretny co, [ poza jej przeciwnym stanowiskiem w tej materii ] , przemawia za twierdzeniem , że ocena tych dowodów przez Sąd niższej instancji nie mieści się w ramach zakreślonych przez normęart. 233 §1 kpc.
Niezasadnie skarżąca upatruje realizacji tego zarzutu w ustaleniu Sądu , że pozwana dłużniczka nie otrzymała od matki , w dniu zawarcia umowy [ lub później ] uzgodnionej ceny – 350 000 złotych .
Apelująca pomija w zupełności , iż zgodnie z postanowieniem umownym cena miała być zapłacona w terminie do 6 miesięcy od daty podpisania umowy, w gotówce , a co do wykonania tego obowiązku wobec córki kupująca podała się egzekucji wprost z aktu notarialnego obejmującego tę czynność [ por .par 5 umowy z 29 sierpnia 2011r.]
Natomiast z relacji pozwanej złożonej przed Sądem I instancji wynika , że w celu uzyskania tych środków miała zaciągnąć kredyt , co nie udało się jej , a ponadto pieniądze na potrzeby ceny miały być zgromadzone z dochodu z wynajmu objętego czynnością mieszkania. / por. treść zeznańA. P. (1)k. 255 v akt/.
Dodać tez należy , że pozwana nie powołała w postępowaniu rozpoznawczym żądanych dowodów skazujących na to , że rzeczywiście kwotę 350 000 złotych sprzedającej przekazała czy to jednorazowo czy też częściami.
Stąd wniosek Sądu Okręgowego , podważany w ramach weryfikowanego zarzutu procesowego był , wbrew stanowisku skarżącej, usprawiedliwiony i sformułowany w warunkach nie przekroczenia granic oceny swobodnej.
Nie ma też racji apelująca, gdy zasadności dla stawianego zarzutu , poszukuje w krytyce odmowy uznania przez Sąd I instancji za wiarygodne zeznaniaA. P. (2), która relacjonowała, zeznając jako świadek , że w dniu zawierania kwestionowanej umowy nie wiedziała , że należności z tytułu podatku dochodowego od osób prowadzących działalność gospodarczą za lata 2003 i 2004r są nierozliczone.
Z okoliczności faktycznych , które nie były pomiędzy stronami przedmiotem sporu wynikało , iż w tym czasie nadal było prowadzone przeciwko świadkowi postępowanie kontrolno - podatkowe , a orzeczenie WSA wK., na które powoływała się także pozwana, z 2 lipca 2010 r miało charakter kasatoryjny , a sprawa określenia wysokości świadczenia podatkowego do którego spełnienia zobowiązaną byłaA. P. (2), została przekazana do ponownego rozpoznania. Stąd twierdzenie świadka , iż w dacie sprzedaży mieszkania nie wiedziała , że ma nierozliczone ze Skarbem Państwa należności podatkowe , trafnie zostało ocenione przez Sąd meriti jako niewiarygodne. Powinna była aktywnie w tym postępowaniu uczestnicząc, taką możliwość przyjmować co najmniej w granicach usprawiedliwionej okolicznościami ewentualności.
Dlatego też, odpierając ten zarzut , Sąd Apelacyjny uznaje , że ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji są poprawne i przyjmuje je za własne.
Należy je jednak uzupełnić o fakty , które przez strony nie były kwestionowane.
Są one następujące :
a/ jak Sąd II instancji wskazywał wyżej , cena prawa do lokalu mieszkalnego miała być przekazana sprzedającej w gotówce w terminie do 6 miesięcy od dnia podpisania umowy – 29 sierpnia 2011r i w zakresie tego obowiązkuA. P. (1)poddała się egzekucji wprost z aktu notarialnego,
b/ wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wK., wydany w dniu 2 lipca 2010r , w sprawie o sygnaturze(...)uchylał wcześniej wydane decyzje Naczelnika Urzędu SkarbowegoK., ustalające wysokość należności podatkowych obciążającychA. P. (2)z tytułu podatku dochodowego osób prowadzących działalność gospodarczą za lata 2003 i 2004 z dnia 21 sierpnia 2009r / nr(...)i(...)i utrzymujące je w mocy decyzje Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej z 20 stycznia 2010r / nr(...)z przyczyn proceduralnych ,
c/ postępowanie kontrolno – podatkowe zakończyło się ostatecznie wydaniem decyzji w dniu 31 stycznia 2013r i stanowiły one podstawę wystawienia przeciwko dłużnicze, później egzekwowanych nieskutecznie wobec niej , tytułów wykonawczych,
d/ w dniu zawarcia umowy sprzedaży spółdzielczego prawa do lokalu mieszkalnego pomiędzy pozwaną a jej córką postępowanie to było w toku.
Nie można podzielić również sformułowanych w apelacji zarzutów materialnych.
Odeprzeć jako niezasadny należy ten, w ramach którego powódka twierdzi , że Sąd Okręgowy , naruszając normęart. 527 par.1 kc.niezasadnie uznał , że dokonując czynności zbycia jedynego wartościowego składnika swojego majątku , działała ze świadomością pokrzywdzenia Skarbu Państwa jako swojego wierzyciela podatkowego.
Teza skarżącej - zważywszy na argumentację , którą powołała dla jej uzasadnienia, byłaby usprawiedliwiona gdyby deklaracje na podatek dochodowy, w ramach prowadzone przez nią działalności gospodarczej jakoAgencja (...)wK., składane przezA. P. (2)za lata 2003 i 2004r rzeczywiście odzwierciedlały osiągnięte wówczas przychody.
Tymczasem zawierały one dane oparte na korzystaniu , jak dowiodło tego kontrolne postępowanie podatkowe , z tzw „ pustych faktur „ powiększających niezgodnie z rzeczywistym stanem rzeczy, koszty działalności córki pozwanej .
Stąd najpierw wszczęcie w 2006r i późniejsza kontynuacja postępowania kontrolnego mającego na celu ustalenie rzeczywistej podstawy wymiaru i ustalenia prawidłowo wysokości należności podatkowych za te lata , musiało niepoprawnie deklarującej jeA. P.skutkować świadomością , że działa na niekorzyść Skarbu Państwa jako wierzyciela.
Stan ten utrzymywać się musiał przez cały okres trwania tego postępowania , w którzy córka pozwanej jako podatnik brała / co w sprawie niesporne / czynny udział , korzystając z uprawnień procesowych do zaskarżania niekorzystnych dla siebie decyzji organów podatkowych I i II instancji.
A zatem odnosi się to także do daty w której zdecydowała się wyzbyć jedynego wartościowego składnika swojego majątku - spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego w zasobachSM (...)wK., położonego przyul. (...).
Podjęcie takiej decyzji w tej sytuacji każe kwalifikować ją jako nakierowaną na osiągniecie skutku jego pokrzywdzenia.
Dłużniczka , znając swój stan majątkowy musiała sobie zdawać sprawę , że wierzyciel nie będzie mógł wobec tak zasadniczo uszczuplonego majątku, znaleźć w nim składników z których mógłby skutecznie zaspokoić swoją usprawiedliwioną pretensję finansową.
Nie ma znaczenia i nie podważa zasadności takiego wniosku to , że w czasie zawarcia fraudacyjnej czynności prawnej , żadna decyzja ustalająca wysokość zaległości podatkowej przezA. P.nie funkcjonowała w obrocie.
Sprzedająca musiała mieć świadomość kasatoryjnego charakteru wyroku WSA wK.z 2 lipca 2010r oraz tego o jakiej skali zaległości można [ potencjalnie ] mówić , skoro uprzednio wydanymi decyzjami organów skarbowych I i II instancji z przełomu 2009 i 2010r , wierzytelności Skarbu Państwa już uprzednio były oznaczone indywidualnie określonymi kwotami, przy potwierdzeniu , że deklaracje podatkowe dłużniczki za lata 2003 i 2004 były nierzetelne , wobec nieuzasadnionego zawyżenia ponoszonych kosztów.
Nie ma racji apelująca, podnosząc zarzut wadliwego zastosowania przez Sąd Okręgowyart. 527 par. 2 i 3 kc., w sposób przez nią opisany, podważający wniosek Sądu, zgodnie z którym pozwana wiedziała lub co najmniej przy dołożeniu należytej staranności mogła się dowiedzieć , że jej córka dokonując kwestionowanej czynności zbycia prawa do lokalu, działa z pokrzywdzeniem wierzyciela.
Skarżąca , odwołując się w ramach argumentacji wspierającej stanowisko o naruszeniu tych przepisów , do tego , że córka okazała jej wyrok WSA wK.z dnia 2 lipca 2010r , nie uwzględnia , iż tym samym dowiedziała się o prowadzonym przeciwkoA. P. (2)postepowaniu kontrolno – podatkowym , oraz o tym , że będzie ono nadal prowadzone.
Musiała tym samym , działając racjonalnie, zdawać sobie sprawę , że w warunkach negatywnego jego ostatecznego wyniku , skutek wyzbycia się przez córkę jedynego wartościowego składnika jej majątku , pokrzywdzi wierzyciela.
Gdyby nawet założyć , że do takich wniosków nie dorowadziła pozwanej wprost lektura tego orzeczenia, to nie może budzić wątpliwości , iż mogła , wiedząc o wyroku, dokładając należytej staranności, dowiedzieć się o takich konsekwencjach czynności dla wierzyciela – Skarbu Państwa.
W związku z argumentacją apelującej trzeba jeszcze dodatkowo zauważyć , iż stosunek bliskości pomiędzy pozwaną a dłużniczką nie był w postępowaniu kwestionowany. Stąd Skarb Państwa był wolny od wykazywania przesłanki wiedzyA. P. (1)o tym , że zdziałana przez córkę czynność jest podejmowaną z pokrzywdzeniem wierzyciela.
To pozwana powinna była udowodnić okoliczności skutkujące obaleniem podstawy faktycznej domniemania ustanowionego wpar.3 art. 527 kc.Nie zdołała tego uczynić , a odwoływanie się do treści kasatoryjnego orzeczenia WSA wK.w sprawie o sygnaturze(...), nie jest wystarczające dla potwierdzenia , że domniemanie to zostało w procesie skutecznie zakwestionowane a jego skutki zniesione.
Odeprzeć należy, jako nietrafny , także ostatni z podniesionych zarzutów materialnych, w ramach którego pozwana, zarzucając naruszeniepar.2 art. 527 kc.wskazuje , że wbrew stanowisku Sądu I instancji roszczenie strony powodowej nie jest zasadne albowiem czynność z 29 sierpnia 2011r nie była dokonana pod tytułem dramym ale czynnością ekwiwalentną . Stąd uzyskanie przez dłużniczkę Skarbu Państwa kwoty odpowiadającej cenie [ 350 000zł] , wyklucza trafność wniosku Sądu Okręgowego , że poprzez sprzedażA. P. (2)stała się niewypłacalna w stopniu wyższym aniżeli przed jej dokonaniem.
StanowiskoA. P. (1)byłaby zasadne gdyby dowiodła po pierwsze , że kwota ekwiwalentu rzeczywiście znalazła się w majątku dłużniczki i po wtóre , że z kwoty tej w sposób skuteczny Skarb Państwa mógłby zaspokoić swoje wierzytelności podatkowe.
Skarżąca nawet nie próbowała tego w procesie czynić.
Przeciwnie , o czym była mowa wyżej , z jej zeznań wynika , że kwoty 350 000 zł córce nigdy nie przekazała [ nie otrzymała kredytu , a sprzedany lokal nie został przeznaczony na wynajem. Zajmowała go córka ze swoim partnerem , co wykluczało osiągniecie dochodu , który także miał się złożyć na świadczenie cenowe ustalone w umowie] .
Skoro tak , to tym bezcelowym jest obnoszenie się przez Sąd II instancji do kwestii możliwości zaspokojenia z tego ekwiwalentu majątkowego , który miał się znaleźć w majątku dłużniczki wierzytelności strony powodowej.
Z podanych przyczyn , w uznaniu , iż żaden z zarzutów na których opiera się konstrukcja apelacji nie jest usprawiedliwiony , Sąd Apelacyjny orzekł o jej oddaleniu , na podstawieart. 385 kpcw zw. zart. 527 kc .
Podstawą rozstrzygnięcia kosztach postępowania apelacyjnego była normaart. 98 par. 1 i 3 oraz art. 99 kpcw zw. zart. 108 par. 1 i 391 par 1 kpci wynikająca z niego dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu , zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.
Kwota należna Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej od przerywającej pozwanej, zważywszy na wartość przedmiotu zaskarżenia, została ustalona na podstawie par. 2 pkt 7 w zw. z par 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 [ DzU z 2015 poz. 1800] .
Porażka procesowaA. P. (1)powoduje , że wynagrodzenie zastępującego ją z urzędu w postępowaniu apelacyjnym adwokata , zostało przyznane ze środków budżetowych Skarbu Państwa. Sąd określając jego wysokość, zastosował stawki określone we wskazanym wyżej Rozporządzeniu MS.
Sąd Odwoławczy nie znajduje bowiem dostatecznych i przekonujących racji prawnych przemawiąjących za różnicowaniem stawek tego wynagrodzenia pomiędzy profesjonalnymi pełnomocnikami tylko z tego powodu , że źródła ich umocowań dla reprezentowania stron postępowań sądowych , w odniesieniu do mandatariuszy z wyboru i z urzędu , są różne. Takie zróżnicowanie jest sprzeczne z przepisami Ustawy Zasadniczej
SSA Jerzy Bess SSA Marek Boniecki SSA Grzegorz Krężołek