Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1447/20
Data wyroku: 2021-03-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Anna Capik-Pater
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 50 a ustawy o emeryturach i rentach z fus

Sygn. aktVIII U 1447/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 marca 2021 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

sędzia Anna Capik-Pater

Protokolant

Agata Kędzierawska

po rozpoznaniu w dniu10 marca 2021 r. w Gliwicach
sprawyA. W.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprawo do emerytury górniczej
na skutek odwołaniaA. W.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia23 listopada 2020  r.nr(...)
12 listopada 2020 r.nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję z dnia 23 listopada 2020 roku w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu prawo do emerytury górniczej począwszy od dnia 1 października 2020 roku;

2
oddala odwołanie od decyzji z dnia 12 listopada 2020 roku.

(-) sędzia Anna Capik-Pater

Sygn. akt VIII U 1447/20

UZASADNIENIE
Decyzją z 12 listopada 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemuA. W.prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej w związku z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, bowiem na dzień 1 stycznia 1999r., odwołujący nie wykazał wymaganych 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a jedynie 8 lat, 4 miesiące i 1 dzień takich okresów.
Następnie decyzją z 23 listopada 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemuA. W.prawa do emerytury górniczej na podstawie art. 50a tej ustawy. W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, iż decyzją z 10 marca 2016r. ubezpieczonemu przyznano już prawo do emerytury górniczej, a zatem brak jest podstaw do przyznania drugiej emerytury górniczej na podstawie tej samej ustawy.
W odwołaniu i w toku procesu, ubezpieczony wniósł o zmianę obu powyższych decyzji i przyznanie mu prawa do emerytury, a następnie ustalenie jej wysokości z uwzględnieniem art. 53, ust. 4 ustawy emerytalnej.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko
Sąd  Okręgowy w Gliwicach  ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonyA. W.urodził się (...)
Decyzją(...) OddziałwZ.z 10 marca 2016r. ubezpieczonemu przyznano z dniem(...). tj. od osiągnięcia okresu uprawniającego, prawo do emerytury górniczej na podstawie art. 50e ustawy emerytalno – rentowej.
W treści decyzji ZUS zaliczył ubezpieczonemu 25 lat okresów składkowych oraz 8 miesięcy okresów nieskładkowych.
Do 14 miesięcy pracy górniczej zastosowano przelicznik 1,8, zaś do 286 miesięcy pracy górniczej zastosowano przelicznik 1,5.
Kolejnymi decyzjami ZUS dokonywał waloryzacji świadczenia oraz przeliczenia jego wysokości z uwagi na doliczanie stażu pracy.
W dniu 21 października 2020r. ubezpieczony złożył w organie rentowym nowy wniosek o prawo do emerytury.
Pierwszą zaskarżoną decyzją z 12 listopada 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemu prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, na podstawieart. 184 ustawy emerytalno – rentowej, w zw. z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrówz 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzetj. po osiągnięciu wieku60 lat. W uzasadnieniu ZUS wskazał, iż ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999r., nie wykazał wymaganych 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a jedynie 8 lat, 4 miesiące i 1 dzień takich okresów, brak zatem podstaw do przyznania emerytury na tej podstawie prawnej. Drugą zaskarżoną decyzją z 23 listopada 2020r. odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury górniczej na podstawie art. 50a ustawy emerytalno – rentowej tj. po osiągnięciu wieku 50 lat. W uzasadnieniu ZUS wskazał, iż ubezpieczonemu już ustalono prawo do emerytury górniczej, brak zatem podstaw do przyznania kolejnej emerytury górniczej.
Ustalono, iż ubezpieczony posiada 1 rok i 2 miesiące pracy górniczej w wymiarze półtorakrotnym z art. 50d oraz 26 lat i 6 miesięcy pracy górniczej z art. 50 c ust. 1 ustawy. Łącznie ubezpieczony posiada ponad 25 lat pracy górniczej. Równocześnie natomiast na dzień 1 stycznia 1999r., wykazał 8 lat, 4 miesiące i 1 dzień okresów składkowych i nieskładkowych.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego. Zgromadzona dokumentacja jest kompletna i została sporządzona w sposób rzetelny, a jej wiarygodność nie budzi wątpliwości. Nadto okoliczności faktyczne nie były sporne.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie.
A. W.w dniu 21 października 2020r. złożył wniosek o prawo do emerytury górniczej na podstawie art. 50a ust. 2 ustawy emerytalnej w miejsce dotychczas pobieranej emerytury górniczej.
Zaskarżoną decyzją ZUS odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury górniczej w oparciu o inną podstawę prawną niż dotychczas pobierane świadczenie.
Przedmiotem niniejszego postępowania jest więc prawo ubezpieczonego do kolejnej emerytury tj. emerytury górniczej przyznanej na innej podstawie prawnej niż uprzednio przyznane mu świadczenie.
Stan faktyczny w przedmiotowej sprawie jest bezsporny. Przedmiotem sporu jest natomiast interpretacja przepisów ustawy emerytalnej.
Przesłanki nabycia prawa do emerytury górniczej określaustawa z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2021r., poz. 291 ze zm.).
Trzeba jednak zwrócić uwagę, iż przepisy dotyczące emerytur górniczych zostały zmienioneustawą z 27 lipca 2005r.o zmianieustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz ustawy – Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2005r. Nr 167, poz. 1397) – z mocą obowiązującą od 1 stycznia 2007r. – w ten sposób, że uchylono między innymi art. 34, 48 i 49, zaś regulacje odnośnie prawa do emerytury górniczej zawarto w Rozdziale 3a, tj. w art. 50a-50e.
Ubezpieczony nabył prawo do emerytury górniczej na podstawie art. 50e ustawy emerytalno – rentowej.
Zgodnie z treścią art. 50e ust. 1 prawo do górniczej emerytury, bez względu na wiek i zajmowane stanowisko, przysługuje pracownikom, którzy pracę górniczą wykonywali pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przez okres wynoszący co najmniej 25 lat, z uwzględnieniem ust. 2.
Obecnie ubezpieczony zgłosił wniosek o prawo do „nowej” emerytury górniczej w wieku 50 lat tj. w oparciu o nową podstawę prawną a zatem w stosunku do niego należało stosować przepisart. 50ai następneustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zgodnie zart. 50a ust 1 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprawo do emerytury górniczej, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
ukończył 55 lat życia;

2
ma okres pracy górniczej, wynoszący łącznie z okresami pracy równorzędnej co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, w tym co najmniej 10 lat pracy górniczej, o której mowa w art. 50c ust.1

3
nie przystąpił do otwartego funduszu emerytalnego albo złożył wnioseko przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.

Zgodnie zaś z ust. 2 wiek emerytalny wymagany od pracowników: kobiet mających co najmniej 20 lat, a mężczyzn co najmniej 25 lat pracy górniczeji równorzędnej, w tym co najmniej 15 lat pracy górniczej, o której mowa w art. 50cust. 1, wynosi 50 lat.
Organ rentowy stanął na stanowisku, że prawo do emerytury górniczej można uzyskać tylko jeden raz, a zatem osoby, które po raz pierwszy wystąpią do ZUS z wnioskiem o emeryturę górniczą, mogą uzyskać uprawnienie do tej emerytury albo na podstawie art. 50e albo na podstawie art. 50a omawianej ustawy, jeśli spełnią warunki wskazane w tych przepisach. Natomiast nie ma możliwości ponownego ustalenia prawa do emerytury górniczej na podstawie art. 50a albo 50e ustawy, w sytuacji gdy wnioskodawca pobiera już emeryturę górniczą przyznaną w oparciu o jeden z tych przepisów.
Sąd nie podziela stanowiska organu rentowego, albowiem przepisy powołanej wyżej ustawy w rozdziale 3a zatytułowanym Emerytury górnicze przewidują kilka rodzajów takich emerytur i nie zawierają zakazu ich nabywania w oparciu o różne podstawy prawne.
Sąd Apelacyjny w Katowicach w uzasadnieniu wyroku z 5 marca 2013r. sygn. akt III AUa 1117/12 podkreślił, żeustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych– wśród rodzajów emerytur górniczych rozróżnia emeryturę górniczą bez względu na wiek i zajmowane stanowisko w przypadku wykonywania pracy górniczej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, przez co najmniej 25 lat przyznawaną na podstawie jejart. 50e ust. 1oraz przewidzianą wart. 50aemeryturę górniczą w obniżonym wieku 55 lub 50 lat przy 10 lub 15-letnim okresie pracy górniczej określonej wart. 50c ust. 1w ogólnym okresie ubezpieczenia górnika (20/25 lat). W ocenie sądu są to zatem dwa różne świadczenia.
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu postanowienia z 2 marca 2017r., I UZ 61/16 (LEX 2284204) zwrócił uwagę, że w orzecznictwie przyjmuje się odrębność emerytur wobec różnych podstaw prawnych (tytułów) ich przyznawania, co oznacza, że na emeryturę można przechodzić kilka razy. W wyroku z 17 grudnia 2014r. sygn. I UK 169/14 (LEX nr 1642866) Sąd Najwyższy wskazał, iż obecnyart. 50e ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, będący odpowiednikiem dawnego art. 48 tej ustawy, statuuje własny, odrębny od art. 50a układ warunkujący nabycie uprawnień do emerytury górniczej, rezygnując z przesłanki wieku emerytalnego na rzecz dłuższego, bo 25-letniego stażu kwalifikowanej pracy górniczej. Takie stanowisko zajął również Sąd Najwyższy w wyroku z 1 kwietnia 2014r., I UK 366/13 (LEX nr 1455428)i w postanowieniu z 20 lipca 2017r., I UK 458/16.
Przepisy te różnią się zatem w zakresie koniecznych przesłanek zarówno okresami wymaganej pracy górniczej: art. 50a ust. 1 i 2 ustawy wymaga legitymowania się odpowiednio okresem 20 i 25 pracy górniczej i równorzędnej, w tym okresem odpowiednio 10 i 15 lat pracy górniczej określonej w art. 50c ust. 1, art. 50e ust. 1 wymaga wykazania 25 lat pracy górniczej wykonywanej pod ziemią stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (z uwzględnieniem ust. 2.), jak też różnią się co do przesłanki osiągnięcia wymaganego wieku w art. 50a ust. 1 i 2 i jej braku w art. 50e ust. 1.
Nie można więc zgodzić się z organem rentowego, iż po stronie ubezpieczonego nie wystąpiły jakiekolwiek przesłanki, uzasadniające uzyskanie prawa do kolejnego świadczenia.
Ubezpieczony posiada wymagany w art. 50a ust. 2 okres pracy górniczej, osiągnął również wiek 50 lat, co w ocenie Sądu należy uznać za spełnienie przesłanek z art. 50a ust. 2 ustawy, a zatem spełnienie przesłanek z przepisu, który w sposób odrębny statuuje nabycie prawa do emerytury górniczej od art. 50e ust. 1, na podstawie którego ubezpieczony nabył uprzednio emeryturę górniczą.
Jak wyżej wskazano, w okolicznościach przedmiotowej sprawy nie było sporne, że ubezpieczony spełnia przesłanki wskazane w art. 50a ust. 2 ustaw, tak w zakresie wymaganego okresu pracy górniczej, jak i wieku.
Mając powyższe na uwadze należało uznać, że ubezpieczony spełnia przesłanki do przyznania mu prawa do emerytury górniczej w oparciu o inną podstawę prawną niż dotychczas przyznane świadczenie.
Z tych względów – na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.– Sąd w punkcie pierwszym sentencji, zmienił zaskarżoną decyzję z 23 listopada 2020r., w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemuA. W.prawo do emerytury górniczej poczynając od 1 października 2020r. tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku o to świadczenie.
Sąd miał również na uwadze, że odwołujący w swoim wniosku emerytalnymz 21 października 2020r., nie wyartykułował wprost, że domaga się prawa do emerytury górniczej, bowiem uczynił to dopiero w załączniku do tego wniosku. W konsekwencji organ rentowy pierwszą z zaskarżonych decyzji, odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury wcześniejszej z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych na podstawie art. 184 ustawy emerytalnej w związku z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W myśl pierwszego z tych przepisów ubezpieczonym urodzonym po dniu31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Z kolei jak stanowi§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze- pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
3) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach.
Zgodnie z art. 27 ustawy emerytalnej, okres składkowy i nieskładkowy wymagany dla mężczyzn winien wynosić co najmniej 25 lat.
Zestawienie powyższych przepisów pozwala na uznanie, że osoba, która na ich podstawie dochodzi prawa do emerytury wcześniejszej, winna na dzień 1 stycznia 1999r., wykazać co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Ubezpieczony niewątpliwie żadnego z tych 2 warunków nie spełnił, bowiem na 1 stycznia 1999r., wykazał jedynie 8 lat, 4 miesiące i 1 dzień okresów zatrudnienia. Tym samym nie mógł w tej dacie wykazać 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
W konsekwencji Sąd – na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.– w punkcie drugim sentencji, oddalił odwołanie od decyzji z 12 listopada 2020r.
(-) sędzia Anna Capik – Pater