Sąd Okręgowy w Rybniku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 872/20
Data wyroku: 2021-08-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Izabella Świerczek

Sygn. akt I C 872/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 sierpnia 2021r.
Sąd Okręgowy w Rybniku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodnicząca: sędzia del. Izabella Świerczek
Protokolant: Monika Brachmańska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2021r. wR.
sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Naczelnika Urzędu Skarbowego wW.
przeciwkoŁ. K.,D. K.,J. K.– reprezentowanemu przez przedstawicielkę ustawowąW.K.,A. K.,W.K.,
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną

1
uznaje za bezskuteczne w stosunku do powoda Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wW.:

a) umowę z dnia 16 czerwca 2016 roku o częściowym podziale majątku wspólnego, zawartej w formie aktu notarialnego, Repertorium A nr(...)w Kancelarii Notarialnej wJ.przed notariuszemD. M., na podstawie którejW. K.iA. K.dokonali częściowego podziału majątku wspólnego, powstałego na skutek zawarcia przez nich związku małżeńskiego w dniu 15 lutego 1992 roku, w zakresie, w jakim przenieśli własność zabudowanej nieruchomości położonej przyulicy (...)wS., stanowiącejdziałkę numer (...), o powierzchni 0,0600 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, dwukondygnacyjnym, częściowo podpiwniczonym, krytym papą, o powierzchni użytkowej 202 m2oraz budynkiem gospodarczym o powierzchni użytkowej 80 m2, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy wW. Ś. (1)prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), na rzeczW.K., aW. K.na powyższe wyraziła zgodę i tą nieruchomość nabyła,

b
umowę darowizny z dnia 21 czerwca 2016 roku, zawartą w formie aktu notarialnego, Repertorium(...)w Kancelarii Notarialnej wJ.przed notariuszemD. M., na podstawie którejW. K.darowała swojemu synowiŁ. K.zabudowaną nieruchomość położoną przyulicy (...)wS., stanowiącądziałkę numer (...), o powierzchni 0,0600 ha zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, dwukondygnacyjnym, częściowo podpiwniczonym, krytym papą, o powierzchni użytkowej 202 m2oraz budynkiem gospodarczym o powierzchni użytkowej 80 m2, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy wW. Ś. (1)prowadziksięgę wieczystą o numerze (...)aŁ. K.ustanowił na rzecz swojej matkiW.K.dożywotnią i nieodpłatną służebność mieszkania oraz taką samą służebność na rzecz swoich braciD. K.iJ. K.,

c
czynność prawną z dnia 15 września 2016 roku, zawartą w formie aktu notarialnego, Repertorium A nr(...)w Kancelarii Notarialnej wJ.przed notariuszemD. M., na podstawie którejŁ. K.ustanowił na rzecz swego ojcaA. K.dożywotnią i nieodpłatną służebność mieszkania, polegającą na prawie do wyłącznego korzystania z pokoju mieszczącego się na parterze od strony północnowschodniej budynku mieszkalnego, wzniesionego na nieruchomości, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), z prawem do współkorzystania z kuchni, łazienki i innych pomieszczeń oraz urządzeń mieszczących się na parterze tego budynku, a służących do wspólnego użytku mieszkańców tego budynku oraz z prawem do swobodnego poruszania i korzystania z całej nieruchomości gruntowej, na której budynek ten jest wzniesiony,

w zakresie służącym zaspokojeniu wierzytelności pieniężnych powoda wraz z należnymi odsetkami za zwłokę z tytułu podatku od towarów i usług:
- stwierdzonej tytułem wykonawczym z dnia 7 marca 2017 r. wynikającej z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z dnia 28 września 2016 roku, znak(...),
- stwierdzonymi tytułami wykonawczymi z dnia 6 czerwca 2017 r. wynikającymi z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z dnia 28 września 2016 roku, znak(...);

2
zasądza od pozwanychŁ. K.,D. K.,J. K.,A. K.,W.K.solidarnie na rzecz powoda Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczpospolitej Polskiej kwotę 10 800 zł (dziesięć tysięcy osiemset złotych) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku  tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

3
nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Rybniku od pozwanych:

-Ł. K.kwotę 15 000 zł (piętnaście tysięcy złotych),
-D. K.kwotę 6 000 zł (sześć tysięcy złotych),
-J. K.kwotę 6 000 zł (sześć tysięcy złotych),
-A. K.kwotę 6 000 zł (sześć tysięcy złotych),
-W.K., kwotę 6 000 zł (sześć tysięcy złotych)
tytułem kosztów sądowych.
sędzia del. Izabella Świerczek
Sygn. akt I C 872/20

UZASADNIENIE
Powód Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wW., zastępowany przez Prokuratorię Generalną Rzeczypospolitej Polskiej złożył pozew domagając się uznania za bezskuteczną w stosunku do niego:

⚫

czynności prawnej z 16 czerwca 2016 r. w postaci umowy o częściowym podziale majątku wspólnego, zawartej w formie aktu notarialnego, Repertorium A nr 4794/2016 przed notariuszemD. M.w Kancelarii Notarialnej wJ., na podstawie którejW. K.iA. K.dokonali częściowego podziału majątku wspólnego powstałego na skutek zawarcia przez nich związku małżeńskiego w dniu 15 lutego 1992 r., w zakresie, w jakim przenieśli własność zabudowanej nieruchomości położonej przyul. (...)wS., stanowiącejdziałkę gruntu numer (...), o powierzchni 0,0600 ha zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, dwukondygnacyjnym, częściowo podpiwniczonym, krytym papą, o powierzchni użytkowej 202 m2oraz budynkiem gospodarczym o powierzchni użytkowej 80 m2, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy wW. Ś. (1)prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), na rzeczW.K., aW. K.na powyższe wyraziła zgodę i tą nieruchomość nabyła,

czynności prawnej w postaci umowy darowizny z 21 czerwca 2016 r., zawartej w formie aktu notarialnego, Repertorium(...)przed notariuszemD. M.w Kancelarii Notarialnej wJ., na podstawie którejW. K.darowała swojemu synowiŁ. K.zabudowaną nieruchomość położoną przyul. (...)wS., stanowiącądziałkę numer (...), o powierzchni 0,0600 ha zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, dwukondygnacyjnym, częściowo podpiwniczonym, krytym papą, o powierzchni użytkowej 202 m(
    2 )oraz budynkiem gospodarczym o powierzchni użytkowej 80 m(
    2), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy wW. Ś. (1)prowadziksięgę wieczystą o numerze (...)oraz mocą którejŁ. K.ustanowił na rzecz swojej matkiW.K.dożywotnią i nieodpłatną służebność mieszkania na całym piętrze budynku mieszkalnego oraz na rzecz swoich braciD. K.iJ. K.dożywotnią i nieodpłatną służebność mieszkania na całym piętrze budynku mieszkalnego,

czynności prawnej z 15 września 2016 r. w postaci ustanowienia przezŁ. K.na rzecz swego ojcaA. K.dożywotniej i nieodpłatnej służebność mieszkania, dokonanej w formie aktu notarialnego, Repertorium A nr(...)przed notariuszemD. M.w Kancelarii Notarialnej wJ., mocą którejŁ. K.ustanowił na rzecz swojego ojcaA. K.dożywotnią i nieodpłatną służebność mieszkania polegającą na prawie do wyłącznego korzystania z pokoju mieszczącego się na parterze od strony północnowschodniej budynku mieszkalnego, wzniesionego na nieruchomości, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy wW. Ś. (1)prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), z prawem do współkorzystania z kuchni, łazienki i innych pomieszczeń oraz urządzeń mieszczących się na parterze tego budynku, a służących do wspólnego użytku mieszkańców tego budynku oraz z prawem do swobodnego poruszania i korzystania z całej nieruchomości gruntowej, na której budynek ten jest wzniesiony

w celu ochrony przysługujących mu w stosunku do dłużnikaA. K.wierzytelności pieniężnych wraz z należnymi odsetkami za zwłokę z tytułu podatku od towarów i usług za:

⚫

grudzień 2012 r. w kwocie należności głównej 473 592,10 zł, stwierdzonej tytułem wykonawczym z 7 marca 2017 r. nr(...)- (...)2.723.814.2017 wynikającej z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z 28 września 2016 r. (znak(...)) utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej wK.z 1 lutego 2017 r. (znak(...)-PT-2.(...).589-590.2016.IK);

⚫

styczeń 2013 r. w kwocie należności głównej 623 048,00 zł, stwierdzonej tytułem wykonawczym z 6 czerwca 2017 r. nr(...)- (...)2.723.(...).2017,

luty 2013 r. w kwocie należności głównej 176 388,00 zł, stwierdzonej tytułem wykonawczym z 6 czerwca 2017 r., nr(...)- (...)2.723.1810.2017,

marzec 2013 r. w kwocie należności głównej 410 505,00 zł, stwierdzonej tytułem wykonawczym z dnia 6 czerwca 2017 r., nr(...)- (...)2.723.(...).2017,

wynikających z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z 28 września 2016 r. (znak(...)), utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej wK.z 15 lutego 2017 r. (znak(...)-PT-2.(...).591-600.2016.IK)
oraz zasądzenia od pozwanych kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu pozwu powód podał, że wysokość wierzytelności pieniężnych obciążających dłużnikaA. K., a objętych ochroną pauliańską w niniejszym postepowaniu, wraz z odsetkami na dzień 22 lipca 2019 r. wynosi 2 603 774,10 zł. Podniósł, że zaskarżone czynności prawne spowodowały niewypłacalnośćA. K., a co najmniej doprowadziły do pogłębienia tego stanu. Wskazał, że czynność prawna została dokonana przez dłużnikaA. K.ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela publicznoprawnego.
PozwaniW. K.,Ł. K.,D. K.,J. K.iA. K.złożyli odpowiedź na pozew wnosząc o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu pozwani podali, że strona powodowa nie sprostała wymogowi sprecyzowania chronionej wierzytelności poprzez wskazanie jej pieniężnego i wymagalnego charakteru, tytułu prawnego i wysokości. Podnieśli, że w niniejszej sprawie nie doszło do spełnienia podstawowych przesłanek wytoczenia powództwa o uznanie czynności prawnych
za bezskuteczne.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
PozwanyA. K.od 13 kwietnia 1992 r. do 30 czerwca 2017 r. prowadził działalność gospodarczą jako(...)A. K.w zakresie głównie transportu.
PozwanyŁ. K.od 15 października 2014 r. prowadzi działalność gospodarczą jako(...)Ł. K.zajmując się transportem drogowym towarów.
Na podstawie postanowienia Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.o wszczęciu postępowania kontrolnego nr(...)z 25 listopada 2013 r. oraz upoważnienia nr(...)z 25 listopada 2013 r. zostało wszczęte wobecA. K.postępowanie kontrolne za okres od 1 stycznia 2012 r. do 31 grudnia 2012 r. oraz za okres od 1 stycznia 2013 r. do 31 października 2013 r.
Powyższe dokumenty wraz z adnotacją o braku zawiadomienia o zamiarze wszczęcia postępowania kontrolnego doręczono pozwanemuA. K.w dniu 26 listopada 2013 r.
Postępowanie kontrolne zostało wszczęte na wniosek Prokuratury Okręgowej w Gliwicach Wydział V Śledczy w związku ze śledztwem o sygn. akt V Ds. 109/12/Sp, które postanowieniem z 30 października 2014 r. nr(...)zostało zawieszone z uwagi na wystąpienie do czeskiej i słowackiej administracji podatkowej o informacje na temat kontrahentów kontrolowanego.
W dniu 23 lutego 2016 r. pozwanyA. K.odebrał postanowienie z 18 lutego 2016 r.(...)w sprawie podjęcia z urzędu zawieszonego postępowania.
W dniu 15 marca 2016 r. pełnomocnikowi pozwanegoA. K.okazano akta postępowania kontrolnego i umożliwiono sporządzenie fotokopii, na okoliczność czego sporządzono adnotację z okazania akt kontroli.
W trakcie postępowania kontrolnego poddano badaniu księgi(...)A. K.. Czynności te udokumentowano protokołem badania ksiąg nr(...)z 20 kwietnia 2016 r., doręczonym pełnomocnikowi pozwanego 20 kwietnia 2016 r., w którym uznano, że prowadzone przez podatnika księgi, tj. rejestry VAT zakupów oraz rejestry VAT sprzedaży za listopad i grudzień 2012 r. nie odzwierciedlają stanu rzeczywistego w zakresie zaewidencjonowania w nich danych wynikających z faktur VAT, w których jako dostawca występujePHU (...), a jako odbiorca(...)Sp. J.R. P.,H. P.,T. S.i w konsekwencji nie mogą stanowić dowodu tego, co wynika z zawartych w nich zapisach.
W dniu 6 maja 2016 r. wpłynęło do Urzędu Kontroli Skarbowej wK.pismo pełnomocnika strony, w którym wniesiono zastrzeżenia do protokołu badania ksiąg.
Postanowieniem nr(...)z 31 maja 2016 r. wyznaczono pozwanemuA. K.siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego. W dniu 2 czerwca 2016 r. do urzędu wpłynął wniosek dowodowy pełnomocnika pozwanego z 25 maja 2016 r. w sprawie przeprowadzenia dowodu z przesłuchania w charakterze świadka(...). J. na okoliczność współpracyspółki (...). J. z(...)A. K.. Wniosek ten został uwzględniony i w dniu 21 czerwca 2016 r. w obecności pełnomocnika strony przesłuchani zostaliR. P. (2),T. S. (2)orazH. P. (2). W dniu 3 czerwca 2016 r. pełnomocnik pozwanego zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Do przedstawionego materiału dowodowego nie wniósł zastrzeżeń. W dniu 21 lipca 2016 r. pełnomocnik pozwanego ponownie zapoznał się ze zgromadzonym materiałem dowodowym ponownie nie wnosząc zastrzeżeń.
W toku postępowań kontrolnych ustalono, że pozwanyA. K.uczestniczył w łańcuchu transakcji dokonywanych przez określone podmioty celem uzyskania w efekcie korzyści finansowych i był jednym z ogniw łańcucha fikcyjnych transakcji obrotu karuzelowego. Powyższe ustalenia doprowadziły do stwierdzenia, że pozwanyA. K.składając deklaracje VAT-7 zawyżył wartości nabycia towarów i usług oraz podatek naliczony.(...)A. K., zachowując pozory działalności w zakresie handlu olejem rzepakowym wykazywała także dostawy na rzecz odbiorcy, tj.(...)Sp. J.R. P. (2),H. P. (2),T. S. (2), wystawiając faktury VAT które nie odzwierciedlały rzeczywistych zdarzeń gospodarczych. Nie doszło do sprzedaży towarów wykazanych w tych fakturach, czyli nie wystąpiła dostawa towarów, jako czynność podlegająca opodatkowaniu podatkiem VAT. Zarówno transakcje nabycia oleju rzepakowego przez(...), jak i transakcje sprzedaży tego towaru były dokonywane w łańcuchu pozornych dostaw, noszących znamiona transakcji karuzelowych.(...)A. K., wykazując dostawy oleju rzepakowego i wystawiając faktury sprzedaży dawał odbiorcy faktur czyliSpółce (...)uprawnienia do obniżenia podatku należnego o odatek naliczony zawarty w tych fakturach.(...)A. K.stanowiła jedno z ogniw transakcji o charakterze nadużycia podatkowego, mającego na celu jedynie wydłużenie łańcucha dostaw oleju rzepakowego. W wyniku kontroli stwierdzono, że towar, który był przedmiotem zawieranych przez(...)transakcji, na wcześniejszym etapie pochodził od podmiotów nie deklarujących i niepłacących podatku należnego VAT, pomimo wystawienia faktur. Podmioty występujące w opisywanym łańcuchu dostaw - firmy pośredniczące, tzw. „bufory”, swoim działaniem pozorowały kolejne transakcje, wystawiając faktury VAT na następnych nabywców zazwyczaj w tym dniu, w którym nastąpił zakup. Firmy te fizycznie nie dokonywały odbioru zakupionego towaru, nie sprawdzały jego wagi i parametrów. Ich rola sprowadzała się do przefakturowania partii oleju rzepakowego i regulowania płatności za otrzymane faktury najczęściej po otrzymaniu zapłaty od swoich odbiorców. Za łańcuchowym przepływem faktur nie podążał żaden towar. Kluczowym dowodem były zeznania złożone przez pozwanegoA. K., który był przesłuchiwany w charakterze świadka przez funkcjonariuszy(...) Biura (...)wB.Zarządu wK.w dniu 26 listopada 2013 r. W toku postępowania kontrolnego prowadzonego przez Urząd Kontroli Skarbowej wK.ustalono, że w marcu 2013 r. - w toku kontroli podatkowej prowadzonej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wW.w zakresie prawidłowości rozliczeń z budżetem z tytułu podatku od towarów i usług (VAT) za okres od 1 stycznia 2013 r. do 28 lutego 2013 r. -A. K.złożył pisemne oświadczenie w sprawie handlu olejem rzepakowym. W czasie postępowania kontrolnego prowadzonego przez Urząd Kontroli Skarbowej wK.został przesłuchany w charakterze strony w dniu 12 kwietnia 2016 r.

    dowód:  protokół z przesłuchania kontrolowanego w charakterze strony z 12 kwietnia 2016 r. k. 235-238 ,  decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z 28 września 2016 r. znak(...)k. 41-64, decyzja Dyrektora Izby Skarbowej wK.z 1 lutego 2017 r., znak(...)-PT-2.(...)
(...)decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z 28 września 2016 r., znak(...)k. 90-135, decyzja Dyrektora Izby Skarbowej wK.z 15 lutego 2017 r., znak(...)-PT-2.(...).(...)k. 137-163

Skarbowi Państwa - Naczelnikowi Urzędu Skarbowego wW.przysługują wobec pozwanegoA. K.wymagalne wierzytelności pieniężne z tytułu podatku od towarów i usług za następujące okresy:

⚫

grudzień 2012 r. w kwocie należności głównej 473 592,10 zł wraz z odsetkami w kwocie 265 166 zł, stwierdzona tytułem wykonawczym z dnia 7 marca 2017 r., nr(...)- (...)2.723.814.2017 wynikająca z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z 28 września 2016 r. (znak(...)) utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej wK.z 1 lutego 2017 r. (znak(...)-PT-2.(...).589-590.2016.IK);

⚫

styczeń 2013 r. w kwocie należności głównej 623 048,00 zł wraz z odsetkami w kwocie 342 130 zł stwierdzonej tytułem wykonawczym z 6 czerwca 2017 r., nr(...)- (...)2.723.(...).2017,

luty 2013 w kwocie należności głównej 176 388,00 zł wraz z odsetkami w kwocie 95 259 zł, stwierdzonej tytułem wykonawczym z 6 czerwca 2017 r., nr(...)- (...)2.723.1810.2017,

marzec 2013 r. w kwocie należności głównej 410 505,00 zł wraz odsetkami w kwocie 217 686 zł, stwierdzonej tytułem wykonawczym z 6 czerwca 2017 r., nr(...)- (...)2.723.(...).2017,

wynikające z decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z dnia 28 września 2016 r. (znak(...)), utrzymanej w mocy decyzją Dyrektora Izby Skarbowej wK.z dnia 15 lutego 2017 r. (znak(...)-PT-2.(...).591-600.2016.IK).
Decyzje wydane przez DyrektoraI.Administracji Skarbowej z dnia 1 lutego 2017 r. (znak(...)-PT- 2.(...).589-590.2016.IK) oraz z dnia 15 lutego 2017 r. (znak(...)-PT-2.(...)(...)) utrzymujące w mocy decyzje wymiarowe organu I-szej instancji, zostały zaskarżone do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wG..
W wyniku rozpatrzonej skargi na decyzję DyrektoraI.Administracji Skarbowej wK.z 15 lutego 2017 r. (znak(...)-PT-2.(...).591-600.2016.IK) utrzymującej w mocy decyzję wydaną przez organ I instancji, w dniu 10 stycznia 2018 r. wydany został wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wG., sygn. akt III SA/G1 320/17, od którego podatnik wniósł skargę kasacyjną.
W dniu 31 października 2016 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego wW.wydał postanowienie nr(...)-SW-1.4310.3.2016.(...)na mocy którego nadał rygor natychmiastowej wykonalności decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z 28 września 2016 r. (znak(...)). Wskutek zaskarżenia wyżej wymienionego postanowienia zażaleniem organ drugiej postanowieniem z 27 grudnia 2016 r. (znak(...)-PT-2.(...)(...)) na podstawie art. 233 § 2 Ordynacji podatkowej uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpatrzenia celem prawidłowego ustalenia okoliczności uzasadniających nadanie decyzji nieostatecznej rygoru natychmiastowej wykonalności decyzji.
Decyzją z 1 lutego 2017 r. (znak(...)-PT-2.(...)(...)) Dyrektor Izby Skarbowej wK.utrzymał w mocy decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z 28 września 2016 r., znak(...), tym samym z chwilą wydania decyzji ostatecznej przestał istnieć przedmiot postępowania w zakresie rygoru natychmiastowej wykonalności. Wskutek powyższego Naczelnik Urzędu Skarbowego wW.na mocy decyzji z 27 lutego 2017 r. (znak(...)-SW-1.4310.3.2016) umorzył postępowanie w sprawie z uwagi na jej bezprzedmiotowy charakter.
Od powyżej decyzji pozwanyA. K.złożył odwołanie do organu drugiej instancji, w konsekwencji czego DyrektorI.Administracji Skarbowej wK.decyzją z 7 czerwca 2017 r. (znak(...)- (...).(...).32.2017.2) utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji. PozwanyA. K.zaskarżył powyższą decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wG.. Wyrokiem z 22 listopada 2017 r., sygn. akt III SA/G1 740/17 skarga została oddalona. Powyższe orzeczenie pozwanyA. K.zaskarżył do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Decyzji Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z 28 września 2016 r. (znak(...)) został nadany rygor natychmiastowej wykonalności na mocy postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego wW.z 25 stycznia 2017 r., (znak(...)-SW- 1.(...).2.2017). Postanowieniem z 28 lutego 2017 r. (znak(...)-PT-2.(...).20-29.2017.IK) Dyrektor Izby Skarbowej wK.umorzył toczące się postępowanie zażaleniowe, bowiem jeszcze przed zakończeniem postępowania zażaleniowego wydana została decyzja ostateczna z 15 lutego 2017 r. (znak(...)-PT-2.(...).591-600.2016.IK) utrzymująca w mocy objętą rygorem natychmiastowej wykonalności decyzję Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.. Wydane postanowienie umarzające postępowanie zażaleniowe było przedmiotem skargi złożonej przez pozwanegoA. K.do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wG.. Wyrokiem z 21 czerwca 2017 roku, (sygn. akt III SA/G1 439/17) Wojewódzki Sąd Administracyjny wG.oddalił skargę. Wskazany powyżej wyrok został zaskarżony skargą kasacyjną do Naczelnego Sądu Administracyjnego.
Wysokość wierzytelności pieniężnych obciążających pozwanegoA. K.względem powoda wraz z odsetkami na dzień 22 lipca 2019 r. wynosi 2 603 774,10 zł.

    dowód:  decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z 28 września 2016 r. znak(...)k. 41-64, decyzja Dyrektora Izby Skarbowej wK.z 1 lutego 2017 r., znak(...)-PT-2.(...)
(...), decyzja Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z 28 września 2016 r., znak(...)k. 90-135, decyzja Dyrektora Izby Skarbowej wK.z 15 lutego 2017 r., znak(...)-PT-2.(...)
(...), pismo DyrektoraI.Administracji Skarbowej wK.z 17 marca 2017 r., znak(...)
- (...)
(...)k. 164 ,  pismo DyrektoraI.Administracji Skarbowej wK.z  17 marca 2017 r., znak(...)- (...)1.492.16-17.2017.IK k. 154 ,  pismo Prezesa Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wG.z 5 czerwca 2018 r. k. 185 ,  postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wW.z 25 stycznia 2017 r., znak(...)-SW-1.(...).2.2017 k. 186-193 ,  postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wK.z 28 lutego 2017 r., znak(...)-PT-2.(...).20-29.2017.IK k. 194-198 ,  postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wW.z 31 października 2016 r, znak(...)-SW-1.4310.3.2016.(...)k. 173-177, tytuł wykonawczy z 7 marca 2017 r., nr(...)
- (...)2.723.814.2017 k. 166-167 ,  tytuł wykonawczy z 6 czerwca 2017 r., nr(...)
- (...)2.723.(...).2017 k. 168-169 ,  tytuł wykonawczy z 6 czerwca 2017 r., nr(...)
- (...)2.723.1810.2017 k. 170 ,  tytuł wykonawczy z 6 czerwca 2017 r., nr(...)
- (...)2.723.(...).2017 k. 171-172 ,  decyzja DyrektoraI.Administracji Skarbowej wK.z 7 czerwca 2017 r., znak(...)- (...).(...).32.2017.2 k. 178-184 ,  postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wW.z 25 stycznia 2017 r., znak(...)-SW-1.(...).2.2017 k. 186-193 ,  postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej wK.z 28 lutego 2017 r., znak(...)-PT-2.(...).(...)k. 194-198 ,  lista zaległości wraz z odsetkami obliczonymi na dzień 22 lipca 2019 r. k. 199

W dniu 9 czerwca 2016 r.W. K.orazA. K.na mocy aktu notarialnego Repertorium A numer(...)ustanowili w ich małżeństwie rozdzielność majątkową bez obowiązku wyrównania dorobków.
W dniu 16 czerwca 2016 r., na mocy aktu notarialnego Repertorium(...)W. K.orazA. K.dokonali częściowego podziału majątku wspólnego powstałego na skutek zawarcia przez nich związku małżeńskiego w dniu 15 lutego 1992 r. , w ten sposób, że przenieśli:

⚫

własność zabudowanej nieruchomości stanowiącejdziałkę gruntu numer (...), o powierzchni 0,0600 ha, położoną wS., zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, dwukondygnacyjnym, częściowo podpiwniczonym, krytym papą, o powierzchni użytkowej 202 m2oraz budynkiem gospodarczym o powierzchni użytkowej 80 m2, dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy wW. Ś. (1)prowadziksięgę wieczystą numer (...), na rzeczW.K., aW. K.na powyższe wyraziła zgodę i nieruchomość tę nabyła,

własność przedsiębiorstwa prowadzonego podfirmą (...)A. K.z siedzibą wS.przyul. (...), REGON(...),(...), na rzeczA. K., aA. K.na powyższe wyraził zgodę i przedsiębiorstwo to nabył.

Powyższego podziału dokonali nieodpłatnie, bez obowiązku dopłat. Wartość nieruchomości objętejksięgą wieczystą nr (...)strony umowy określiły na kwotę 300 000 zł (§ 2 pkt 1 aktu notarialnego Rep A nr 4794/2016).
Na mocy umowy darowizny i ustanowienia służebności z 21 czerwca 2016 r. zawartej w formie aktu notarialnego Repertorium(...)W. K.darowała swojemu synowiŁ. K.zabudowaną nieruchomość stanowiącądziałkę gruntu numer (...), o powierzchni 0,0600 ha, położoną wS., zabudowaną budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, dwukondygnacyjnym, częściowo podpiwniczonym, krytym papą o powierzchni użytkowej 202 m(
    2)oraz budynkiem gospodarczym o powierzchni użytkowej 80 m(
    2), dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy wW. Ś. (1)prowadziksięgę wieczystą numer (...). Na mocy tego samego aktu notarialnegoŁ. K.ustanowił:

⚫

na rzecz matkiW.K.dożywotnią i nieodpłatną służebność mieszkania na całym piętrze budynku mieszkalnego, wzniesionego na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy wW. Ś. (1)prowadziksięgę wieczystą numer (...), z prawem do współkorzystania z pomieszczeń i urządzeń służących do wspólnego użytku wszystkich mieszkańców tego budynku oraz z prawem do swobodnego poruszania i korzystania z całej nieruchomości gruntowej, na której budynek ten jest wzniesiony,

na rzecz brataD. K.dożywotnią i nieodpłatną służebność mieszkania na całym piętrze budynku mieszkalnego, wzniesionego na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy wW. Ś. (1)prowadziksięgę wieczystą numer (...), z prawem do współkorzystania z pomieszczeń i urządzeń służących do wspólnego użytku wszystkich mieszkańców tego budynku oraz z prawem do swobodnego poruszania i korzystania z całej nieruchomości gruntowej, na której budynek ten jest wzniesiony,

na rzecz brataJ. K.dożywotnią i nieodpłatną służebność mieszkania na całym piętrze budynku mieszkalnego, wzniesionego na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Wodzisławiu Śląskim prowadziksięgę wieczystą numer (...), z prawem do współkorzystania z pomieszczeń i urządzeń służących do wspólnego użytku wszystkich mieszkańców tego budynku oraz z prawem do swobodnego poruszania i korzystania z całej nieruchomości gruntowej, na której budynek ten jest wzniesiony.

Zgodnie z treścią § 3 aktu notarialnego Rep. A nr(...)stawający oświadczyli, iż wartość przedmiotu darowizny wynosi 300 000 zł, natomiast zgodnie z treścią § 8 wyżej wymienionego aktu notarialnego oświadczyli, że wartość każdej z ustanowionych służebności wynosi 120 000 zł.
W dniu 15 września 2016 r. na mocy aktu notarialnego Rep. A numer(...)Ł. K.ustanowił na rzecz swojego ojcaA. K.dożywotnią i nieodpłatną służebność mieszkania polegającą na prawie do wyłącznego korzystania z pokoju mieszczącego się na parterze od strony północnowschodniej budynku mieszkalnego, wzniesionego na nieruchomości, dla której prowadzona jestksięga wieczysta numer (...), z prawem do współkorzystania z kuchni, łazienki i innych pomieszczeń oraz urządzeń mieszczących się na parterze tego budynku, a służących do wspólnego użytku mieszkańców tego budynku oraz z prawem do swobodnego poruszania i korzystania z całej nieruchomości gruntowej, na której budynek ten jest wzniesiony. Zgodnie z § 5 niniejszego aktu notarialnego, stawający oświadczyli, że wartość służebności mieszkania wynosi 120 000 zł.
A. K.dokonywał dalszych rozporządzeń majątkiem na rzecz członków rodziny. W dniu 20 lipca 2016 r. sprzedał swojemu bratuM. K. (1)oraz bratowejM. K. (2)nieruchomość położoną wG., stanowiącądziałkę gruntu numer (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta numer (...)i nieruchomość położoną wG., stanowiącą działki gruntu o numerach 239/55 i 240/55, dla której prowadzona jestksięga wieczysta numer (...)za łączną cenę 150 000 zł, aM. K. (1)iM. K. (2)nieruchomość tę za podaną wyżej cenę kupili do wspólności ustawowej majątkowej małżeńskiej i oświadczyli, że pozostają w związku małżeńskim, w którym obowiązuje ustrój ustawowej wspólności majątkowej małżeńskiej, a umów majątkowych nie zawierali, oraz że przedmiotowe nieruchomości nabywają na potrzeby związane z prowadzoną przezM. K. (1)działalnością gospodarczą podfirmą (...)z siedzibą wT.przyul. (...). Strony postanowiły, że cena sprzedaży przekazana zostanie ze środków pozyskanych przez kupujących z umowy kredytowej, na rachunek bankowy prowadzony dla(...)A. K.. Dla zabezpieczenia wierzytelności z tytułu kredytu inwestycyjnego w złotych udzielonego na podstawie umowy kredytowej z oprocentowaniem zmiennym, zawartej z Bankiem Spółdzielczym wG., obejmujących należność główną, odsetki, koszty windykacji oraz koszty postępowania sądowego i egzekucyjnego,M. K. (1)iM. K. (2)ustanowili na nieruchomości położonej wG., stanowiącejdziałkę gruntu numer (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta numer (...)i na nieruchomości położonej wG.obejmującej działki gruntu o numerach(...)dla której prowadzona jestksięga wieczysta numer (...), hipotekę umowną łączną do wysokości 225 000 zł na rzecz Banku Spółdzielczego wG..
dowód:  akt notarialny z 9 czerwca 2016 r., repertorium A numer(...)k. 200-201 ,  akt notarialny z 16 czerwca 2016 r., repertorium A numer(...)k. 202-210 ,  akt notarialny z 21 czerwca 2016 r., repertorium A numer(...)k. 211-215 ,  akt notarialny z 15 września 2016 r., repertorium A numer(...)k. 216-217 ,  akt notarialny z 20 lipca 2016 r., repertorium A numer(...)k. 218-225 ,  odpis zupełnyksięgi wieczystej o numerze (...)k.226-234, zeznania pozwanegoA. K.na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2021 r., zeznania pozwanejW.K.na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2021 r., zeznania pozwanegoŁ. K.na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2021 r.
W dniu 10 stycznia 2017 r. organ podatkowy wezwał pisemnie pozwanegoA. K.do złożenia pisemnego oświadczenia o posiadanych aktualnie nieruchomościach i prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem hipoteki przymusowej, rzeczach ruchomych oraz zbywalnych prawach majątkowych, które mogą być przedmiotem zastawu skarbowego. W oświadczeniu z 18 stycznia 2017 r. pozwanyA. K.wskazał, iż jest właścicielem: samochodu osobowego markiF. (...)rok produkcji 1996,nr rej. (...)oraz skuteraK.rok produkcji 2013,nr. rej. (...)oraz podał, że jest wierzycielem(...)Sp. j.R. P. (2),H. P. (2),T. S. (2)- zadłużenie w wysokości 538 306,56 zł oraz wierzycielem Urzędu Skarbowego wW.- zadłużenie w wysokości 687 926 zł.
W toku egzekucji dokonano zajęcia rachunku bankowego, zajęcia wierzytelności z tytułu otrzymywanych świadczeń w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych, zajęć wierzytelności z tytułu umów zlecenia, jednak dokonane zajęcia okazały się nieskuteczne. Skierowano także zajęcie wierzytelności z tytułu niezrealizowanych płatności do dłużnika zajętej wierzytelnościspółki (...) spółka jawnaR. P. (2),H. P. (2),T. S. (2)z/s wS., jednak na dzień 29 grudnia 2017 r. nie otrzymano żadnych środków na poczet realizacji zajęcia. W toku postepowania egzekucyjnego ustalono, iż pozwanyA. K.nie pracuje, nie prowadzi działalności gospodarczej, nie pobiera żadnych świadczeń z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, nie pobiera zasiłku z opieki społecznej. Jest zgłoszony w urzędzie pracy bez prawa do zasiłku i utrzymuje się z pomocy rodziny. Mieszka w domu jednorodzinnym stanowiącym własność synaŁ. K.. Zajmuje jeden pokój z dostępem do kuchni i łazienki, czynszu nie płaci, wszystkie opłaty mieszkalno-bytowe reguluje synŁ.. Wyposażenie domu, meble i sprzęty stanowią własność syna, nie posiada przedmiotów posiadających większą wartość handlową, do których można by skierować egzekucję administracyjną. W domu pozaA. K.mieszka jego żonaW. K.(zatrudniona przez synaŁ., zarobek 2000 zł brutto), synD., synJ., teściowaS. N..A. K.nie posiada rachunków bankowych, nie posiada praw majątkowych, posiada wierzytelność współce (...)w wysokości 470 000 zł. Nie posiada żadnych środków transportowych - samochódF. (...)rok. prod. 1996 został wyzłomowany w 27 lipca 2017 r., a uzyskane środki w wysokości 337 zł zostały wpłacone na konto depozytowe Urzędu Skarbowego wW., skuterK.rok produkcji 2013 został sprzedany w 14 września 2017 r. za kwotę 3 800 zł, która 18 września 2017 r. została wpłacona na konto depozytowe urzędu.
W związku z istniejącymi znacznymi zaległościami dłużnika skierowano wniosek do Sądu Rejonowego wW. Ś. (1)o nakazanie dłużnikowi wyjawienia majątku, co skutkuje wpisaniem do Rejestru Dłużników Niewypłacalnych. W złożonym w 18 października 2017 r. wykazie majątku zobowiązany potwierdził informacje zebrane w toku prowadzonej egzekucji. Mianowicie, nie jest właścicielem ani współwłaścicielem nieruchomości, nie posiada środków finansowych, kosztowności, papierów wartościowych, akcji, obligacji, udziałów w spółkach, nie posiada samochodu ani innych pojazdów mechanicznych, wskazał natomiast, że posiada wierzytelność wfirmie (...)wS..
W toku prowadzonego postępowania egzekucyjnego dokonano również szeregu prób ustalenia informacji o majątku zobowiązanego na podstawie baz danych urzędu, m.in. e- (...),P.,(...), SĘPI,O., Cerber, które nie przyniosły pozytywnych informacji. Dłużnik został wpisany do Bazy Podmiotów Szczególnych, w wyniku czego również nie uzyskano pozytywnych informacji o majątku. Wystosowano również zapytanie do komórki wierzycielskiej o źródła dochodu i składniki majątku, do których może zostać skierowana egzekucja, nie otrzymano jednak pozytywnych informacji poza już znanymi.
W świetle powyższych ustaleń organ egzekucyjny stwierdził, iż brak jest możliwości skutecznego dochodzenia należności. W prowadzonym postępowaniu egzekucyjnym nie zostały wyegzekwowane nawet koszty egzekucyjne, korzystające z pierwszeństwa zaspokojenia. Postanowieniem z 29 grudnia 2017 r. o numerze(...)- (...)(...)Naczelnik Urzędu Skarbowego wW.umorzył prowadzone wobec dłużnika postępowanie egzekucyjne z uwagi na jego bezskuteczność (brak możliwości uzyskania kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne).

    dowód:  wezwanie Naczelnika Urzędu Skarbowego wW.skierowanego doA. K.z 10 stycznia 2017 r. znak(...)
(...)
(...)k. 239-240 ,  oświadczenieA. K.z 18 stycznia 2017 r. k. 241 ,  pismo Naczelnika Urzędu Skarbowego wW.z 2 stycznia  2017 r. do Starosty(...)Wydziału Komunikacji i(...), znak(...)(...).(...)k. 242 ,  odpowiedź Naczelnika Wydziału(...)i(...)z 5 stycznia .2017 r., znak(...).(...).2.5.2017 wraz z załącznikami - kartami informacyjnymi pojazdów onumerach rejestracyjnych (...)k. 243-245 ,  protokół o stanie majątkowym zobowiązanego z 5 grudnia 2017 r. k. 246 ,  pismo(...) OddziałwP., znak(...)z 11 grudnia 2017 r. k. 247 ,  wykazy ksiąg wieczystych z 24 maja 2018 r. k. 248-249 ,  postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego wW.z 29 grudnia 2017 r. w przedmiocie umorzenia postępowania egzekucyjnego, znak(...)
- (...)
(...)k. 250-252

Ustalenia faktyczne w niniejszej sprawie Sąd poczynił głównie w oparciu o zgromadzone w aktach sprawy dokumenty. Sąd ocenił dowody z dokumentów jako wiarygodne. Strony postępowania nie kwestionowały, że oświadczenia w nich zawarte zostały złożone przez osoby, które podpisały te dokumenty. Nie podważały ich prawdziwości i autentyczności. Sąd nie miał podstaw, aby z urzędu powziąć wątpliwości odnośnie ich wiarygodności i mocy dowodowej. Twierdzenia przesłuchanych w charakterze stron pozwanych, Sąd uznał jako niewiarygodne w zakresie ich intencji, przy dokonywaniu przedmiotowych czynności prawnych. Zeznania pozwanych potwierdziły natomiast aktualny stan majątkowy pozwanegoA. K., który nie pozwala na zaspokojenie obciążających dłużnika zaległości podatkowych.
Wierzytelności strony powodowej objęte ochroną pauliańską zostały wykazane załączonymi do niniejszego pozwu dokumentami urzędowymi (tytułami wykonawczymi), z którymi prawo wiąże domniemanie autentyczności i prawdziwości (art. 244 k.p.c.). Spełniony został zatem wymóg sprecyzowania chronionej wierzytelności poprzez wskazanie jej pieniężnego i wymagalnego charakteru, tytułu prawnego i aktualnej wysokości.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, iż droga sądowa w niniejszej sprawie jest dopuszczalna. Zdaniem Sądu zgodnie z obecnie dominującym w orzecznictwie poglądem możliwe jest wykorzystanie konstrukcji cywilistycznej skargi pauliańskiej do ochrony wierzytelności publicznoprawnych (podatków, składek ZUS itp.) przez zastosowanie przepisówart. 527i następnychk.c.
W myślart. 527 § 1 k.c., gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć.Paragraf 2wskazanego wyżej przepisu wskazuje, iż czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny, albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności.
Powodzenie roszczenia pauliańskiego (tzw. skargi pauliańskiej) zależy od wykazania przez wierzyciela-powoda, iż spełnione zostały następujące przesłanki:

⚫

wierzyciel posiada prawnie chronioną wierzytelność w stosunku do dłużnika,

dłużnik dokonał czynności prawnej z pokrzywdzeniem wierzyciela-powoda,

po stronie dłużnika istniała świadomość pokrzywdzenia wierzyciela,

w wyniku kwestionowanej czynności dłużnika osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową,

osoba trzecia, która uzyskała korzyść, działała w złej wierze.

Powyższe przesłanki muszą zostać spełnione kumulatywnie. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywa generalnie na wierzycielu szukającym ochrony.
Podstawową przesłanką skargi pauliańskiej jest przede wszystkim istnienie zaskarżalnej, tj. podlegającej ochronie, wierzytelności pieniężnej w stosunku do dłużnika, który dokonał czynności prawnej objętej żądaniem ubezskutecznienia. Wierzytelność ta nie musi być wymagalna. Wierzyciel powinien zatem w ramach powództwa określić charakter przysługującej mu wierzytelności, wskazując w szczególności tytuł prawny wierzytelności oraz jej wysokość. Jednocześnie wierzyciel powinien wykazać, że przysługująca mu wierzytelność jest realna i skonkretyzowana, a nie jedynie hipotetyczna. Tylko tak oznaczona wierzytelność stanowić może przedmiot ochrony pauliańskiej.
W toku postępowania zostało wywiedzione i dowiedzione, że powód posiada prawnie chronioną wierzytelność w stosunku do pozwanegoA. K.. Wierzytelności, o których ochronę wstępuje strona powodowa w niniejszym postępowaniu, w dacie wytoczenia powództwa istnieją i są wymagalne, jak również wszystkie one istniały także w dacie dokonania pierwszej z zaskarżonych czynności prawnych, tj. w dniu 9 czerwca 2016 r. Zgodnie bowiem z dyspozycjąart. 21 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa(Dz.U.2017.2021.1540), zobowiązanie podatkowe powstaje z dniem zaistnienia zdarzenia, z którym ustawa podatkowa wiąże powstanie takiego zobowiązania. Zatem, zobowiązanie podatkowe powstaje z mocy samego prawa(ex lege),bez konieczności wydawania w takim wypadku decyzji podatkowej. Nadto, zgodnie zart. 103 ust. 1 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług(Dz.U.2021.685) podatnicy są obowiązani, bez wezwania naczelnika urzędu skarbowego, do obliczania i wpłacania podatku za okresy miesięczne w terminie do 25-go dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstał obowiązek podatkowy, na rachunek urzędu skarbowego. Obowiązkowi temu pozwanyA. K.uchybił.
Wskazać również należy, iż zgodnie zart. 128 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa(Dz.U.2017.2021.1540) decyzje, od których nie służy odwołanie w postępowaniu podatkowym, są ostateczne, co oznacza, że stają się wymagalne i mogą zostać skierowane do przymusowego dochodzenia wykazanej w nich należności.
Nadto w wyroku z 27 stycznia 2016 r., sygn. akt II CSK 149/15 Sąd Najwyższy stwierdził, że art. 29 Ordynacji podatkowej nie wyklucza możliwości zastosowania skargi pauliańskiej do czynności podziału majątku wspólnego. Przepisy ordynacji podatkowej dotyczące zasad odpowiedzialności małżonków za zobowiązania publicznoprawne mają charakter szczególny i wyłączają stosowanie przepisówkodeksu rodzinnego i opiekuńczegoodnoszących się do odpowiedzialności za zobowiązania cywilnoprawne (art. 41 k.r.o.). Art. 29 § 2 pkt 1 Ordynacji podatkowej jakkolwiek przyznaje Skarbowi Państwa przywileje w zakresie egzekucji zobowiązania podatkowego powstałego przed dniem zawarcia przez małżonków umowy o wyłączeniu ustawowej wspólności majątkowej, nie może stanowić podstawy do odmowy zastosowaniaart. 527 i nast. k.c.Wskazać bowiem należy na różnice zakresu przedmiotowego obu regulacji. Co do zasady konsekwencją zastosowania przepisu ordynacji podatkowej jest bezskuteczność względna umowy majątkowej małżeńskiej o ustanowieniu rozdzielności majątkowej wobec organu podatkowego o charakterze częściowym, tj. ograniczona do zakresu zobowiązań podatkowych powstałych przed dniem jej zawarcia. Sankcja ta następuje ex lege. Pośrednio wynika z niej fikcja prawna dalszego trwania ustroju wspólności ustawowej, umożliwiająca prowadzenie egzekucji ze wszystkich potencjalnych składników majątku wspólnego. Wyrok uwzględniający powództwo w sprawie ze skargi pauliańskiej odnosi się do oznaczonej czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela i może zapaść po wykazaniu określonych przesłanek o charakterze podmiotowym i przedmiotowym. Umowa majątkowa małżeńska polegająca na zmianie ustroju majątkowego poprzez wprowadzenie rozdzielności nie jest czynnością prawną w rozumieniuart. 527 i nast. k.c.Jest nią natomiast następcza umowa o podziale majątku wspólnego, której ubezskutecznienie w zakresie odnoszącym się do oznaczonych składników następuje w wyniku wydania orzeczenia o charakterze konstytutywnym ze skutkiem wstecznym. Możliwe jest wówczas także zakwestionowanie rozporządzenia uzyskaną korzyścią przez małżonka (osobę trzecią) na rzecz osoby czwartej (art. 531 § 2 k.c.).
Kolejną przesłanką skuteczności skargi pauliańskiej jest dokonanie przez dłużnika czynności prawnej z pokrzywdzeniem wierzyciela-powoda. Przez „pokrzywdzenie wierzyciela” ustawa rozumie stan opisany wparagrafie 2 art. 527 k.c., czyli niewypłacalność, względnie pogłębienie stanu niewypłacalności dłużnika (w jakimkolwiek stopniu). Chodzi zatem, o aktualny brak możliwości wywiązania się ze zobowiązań finansowych, a więc o zaistnienie stanu, gdy cały majątek dłużnika nie wystarcza na pokrycie długów. Pokrzywdzenie wierzyciela stanowi także każde istotne powiększenie niewypłacalności dłużnika, a co za tym idzie utrudnienie i odwleczenie zaspokojenia. Istotnym jest, że oceny, czy dokonana czynność prawna krzywdzi, czy też nie, wierzyciela, dokonuje się nie według stanu z chwili dokonania czynności, lecz według stanu z chwili jej zaskarżenia. Przez pojęcie „niewypłacalności dłużnika” należy rozumieć aktualny, tj. istniejący w chwili orzekania brak możliwości wywiązania z ciążących na dłużniku zobowiązań finansowych. Niewypłacalność oznacza, zatem taki stan w majątku dłużnika, kiedy egzekucja nie może przynieść zaspokojenia roszczenia wierzyciela, bądź gdy zaspokojenie można uzyskać dodatkowym, znacznym nakładem kosztów, czasu i ryzyka. Rzeczona przesłanka zostaje spełniona w sytuacji, gdy stan majątku dłużnika jest taki, że uniemożliwia wierzycielowi całkowicie lub częściowo zaspokojenie w drodze egzekucji przysługującej mu względem dłużnika wierzytelności. Pokrzywdzenie wierzyciela należy oceniać nie według chwili dokonania czynności prawnej dłużnika z osobą trzecią, lecz według chwili jej zaskarżenia, to jest musi istnieć w dacie wystąpienia z żądaniem uznania jej bezskuteczności i zachować aktualność na chwilę orzekania.
Aktualny stan majątkowy pozwanegoA. K.nie pozwala na zaspokojenie obciążających dłużnika zaległości podatkowych (o których ochronę wniósł powód) w całości ani nawet w znacznej części, ani też w rozsądnym terminie, w szczególności uwzględniając stale narastające regularnie odsetki podatkowe. Prowadzone postępowanie egzekucyjne okazało się bezskuteczne ze względu na fakt, iż pozwanyA. K.wyzbył się majątku podlegającego egzekucji. Ze stanu faktycznego niniejszej sprawy wynika, iż przekazanie pozwanejW.K.w wyniku podziału majątku nieruchomości nastąpiło w dacie istnienia zadłużenia w podatku VAT. Zaskarżona czynność spowodowała niewypłacalnośćA. K., a co najmniej doprowadziła do pogłębienia tego stanu. Wyzbywając się w drodze zaskarżonej czynności prawnej istotnego składnika swojego majątku, jakim jest nieruchomość, pozwanyA. K.stał się niewypłacalny w myśl przepisów o skardze pauliańskiej. W wypadku, gdyby dłużnik nie przekazał przedmiotowej nieruchomości na rzecz żony, wierzyciel mógłby prowadzić wobec niego skuteczną egzekucję z prawa własności nieruchomości.
Zgodnie z aktualnym orzecznictwem, w celu udowodnienia obiektywnej przesłanki powództwa pauliańskiego nie jest konieczne uprzednie wszczęcie postępowania egzekucyjnego (przy czym w stanie faktycznym niniejszej sprawy doszło do wszczęcia egzekucji przeciwko dłużnikowi), ani przeprowadzenie nieskutecznej egzekucji, gdyż narażałoby to wierzyciela na zbędne koszty, niepotrzebną przewlekłość oraz przejęcie na siebie skutków niepowodzeń kolejnych egzekucji, których przyczyny mogą być różne. Wierzyciel może wykazywać niewypłacalność dłużnika za pomocą wszelkich dowodów, a nie tylko poprzez przeprowadzenie nieskutecznej egzekucji.
W stanie faktycznym niniejszej sprawy, pomimo zastosowania w toku egzekucji licznych czynności w celu zaspokojenia wierzytelności, nie udało się ustalić żadnego majątku dłużnika zdatnego do egzekucji. Dłużnik nie ma też żadnego majątku pozwalającego na zaspokojenie obciążających go zaległości podatkowych.
Natomiast składnik majątkowy, który wyszedł z majątku dłużnika (o oznaczonej przez strony umowy wartości 300 000 zł) w drodze fraudacyjnej czynności prawnej, a z którego egzekucja byłaby prawnie i faktycznie dopuszczalna, pozwoliłby na częściowe zaspokojenie chronionej wierzytelności.
Podnieść należy, iż pozwanyA. K.wyzbywał się majątku w toku postępowań kontrolnych. Następnie doszło do dalszego rozporządzenia wskazanym powyżej składnikiem majątkowym pod tytułem darmym na rzecz syna pozwanejW.K., który obciążył darowaną mu nieruchomość służebnościami osobistymi mieszkania na rzecz matki oraz braci i na mocy osobnego aktu notarialnego Rep. A nr(...)ustanowił służebność mieszkania na rzecz swojego ojca -A. K..
Z orzecznictwa jednoznacznie wynika, że w przypadku dokonania darowizny nieruchomości połączonej z ustanowieniem na niej służebności osobistej, biernie legitymowanym w procesie pauliańskim jest również beneficjent służebności. Odnosząc się do faktu, iż na darowanej nieruchomości została ustanowiona na rzecz darczyńców służebność mieszkania należy powołać się na stanowisko orzecznictwa. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14.11.2012 r., o sygn. akt II CSK 206/12 stwierdził, iż umowa polegająca na darowiźnie nieruchomości połączonej z ustanowieniem służebności osobistej na rzecz darczyńcy jest umową nienazwaną podobną do umowy dożywocia i może zostać zaskarżona w drodze powództwa pauliańskiego. Przedmiotem skargi jest cała tego typu umowa, tj. przeniesienie własności nieruchomości i obciążenie, a nie odrębnie, przeniesienie własności oraz jej obciążenie przez nabywcę prawem dożywocia. Umowa taka ma charakter nieodpłatny w rozumieniuart. 528 k.c.W przypadku, gdy dochodzi do przeniesienia prawa własności nieruchomości, co następuje w związku z ustanowieniem na rzecz obdarowanego służebności osobistej, to z punktu widzenia instytucji skargi pauliańskiej czynność taka stanowi jedną czynność prawną, rodzącą pokrzywdzenie wierzyciela poprzez oba jej materialnoprawne skutki. W konsekwencji przesłanka pokrzywdzenia wierzyciela zdefiniowana wart. 527 § 2 k.c.powinna być odnoszona do całości czynności prawnej dokonanej jedynym aktem notarialnym. Pokrzywdzenie wierzyciela w wypadku obciążenia nieruchomości dożywotnią i nieodpłatną służebnością mieszkania jest głębsze, niż przy zawarciu wyłącznie czynności prawnej w postaci umowy darowizny. Przysporzenie na rzecz służebników, jako prawo niezbywalne, pozbawione jest wartości majątkowej, ma jednak ten efekt ekonomiczny, że zgodnie zart. 1000 § 3 k.p.c.obniża wartość egzekucyjną nieruchomości. Ustanowienie na mocy osobnego aktu notarialnego przezŁ. K.na rzecz jego ojca dłużnikaA. K.dożywotniej i nieodpłatnej służebności mieszkania prowadzi do pokrzywdzenia powoda. Służebność osobista jest bowiem prawem niezbywalnym i jako prawo niezbywalne z mocy ustawy, którego wykonywanie nie podlega powierzeniu - nie może być przedmiotem zajęcia w postępowaniu egzekucyjnym (art. 831 § 1 pkt 3 k.p.c). Nie może być zbyta także w postępowaniu upadłościowym. W konsekwencji powyższego, możliwość przeprowadzenia skutecznej egzekucji z nieruchomości obciążonej służebnościami doznaje istotnego ograniczenia i ma wpływ na zakres ewentualnego zaspokojenia wierzyciela.
Odnosząc się do argumentacji strony pozwanej podnieść należy, że wskazane w decyzjach wymiarowych kwoty wykazane jako należne do zapłaty wynikają zart. 108 ustawy o podatku od towarów i usług, który stanowi, że w przypadku gdy osoba prawna, jednostka organizacyjna niemająca osobowości prawnej lub osoba fizyczna wystawi fakturę, w której wykaże kwotę podatku, jest obowiązana do jego zapłaty. Na pozorny brak uszczuplenia budżetu państwa ma wpływ sama konstrukcja regulacji związanych z używaniem fikcyjnych, czy niedokumentujących rzeczywistych zdarzeń gospodarczych faktur. W związku z faktem stwierdzenia, że podmiot posiada w swojej dokumentacji takie faktury zostają one „usunięte” zarówno po stronie podatku naliczonego jak i należnego. Przyjmując, że obrót karuzelowy polega na niezwłocznej dalszej odsprzedaży towaru (mimo, że fikcyjnego), to dokument sprzedaży zostaje wystawiony na wyższą kwotę aniżeli zakupu. Jeżeli jeden i drugi usunięte zostaną z ewidencji VAT to pozornie Skarb Państwa nie zostaje uszczuplony, a co więcej nawet kwota podatku należnego staje się wyższa. Niemniej jednak - podmiot wystawiający fikcyjne faktury jest zobowiązany do zapłaty podatku z nich wynikającego. Natomiast zgodnie z ogólnymi regulacjami Ordynacji podatkowej brak wpłaty podatku w terminie, powoduje powstanie zaległości podatkowej, co bezpośrednio prowadzi do uszczuplenia należności publicznoprawnej.
Końcowo należy wskazać, że ustawodawca ustanowił wart. 529 k.c.domniemanie prawne, stanowiące ułatwienie dowodowe dla wierzyciela (powoda), w postaci domniemania działania dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela. Powyższe domniemanie jest wzruszalne, jednakże ciężarem dowodu została tu obarczona strona pozwana, która winna ponad wszelką wątpliwość wykazać, iż dłużnik nie działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Obowiązkowi temu strona pozwana w niniejszym procesie nie podołała.
W konsekwencji należy przyjąć, że rozporządzenie majątkiem przez dłużnika wskutek dokonania zaskarżonej czynności prawnej pozbawiło wierzyciela (stronę powodową) możliwości zaspokojenia chronionej obecnie w niniejszym postępowaniu wierzytelności pieniężnej. Skutkiem zawarcia zaskarżonych czynności prawnych, dłużnik strony powodowej stał się niewypłacalny w myśl przepisów o skardze pauliańskiej. Niewypłacalność dłużnika pozostaje aktualna na moment wytoczenia powództwa jak i moment wyrokowania, o czym świadczą dowody przedłożone przez stronę powodową na tę okoliczność.
Następną przesłanką skuteczności skargi pauliańskiej jest dokonanie przez dłużnika czynności prawnej ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Dla spełnienia tej przesłanki konieczna jest, a jednocześnie również wystarczająca, świadomość dłużnika, że czynność prawna przez niego dokonana może spowodować niemożność zaspokojenia się wierzyciela w całości. O świadomości pokrzywdzenia wierzyciela można wnioskować wyłącznie na podstawie sprawdzalnych okoliczności, opierając się również na zasadach doświadczenia życiowego i praktyki obrotu. Judykatura stoi na stanowisku, że występujący z powództwem pauliańskim winien wykazać, że dłużnik dysponuje wiedzą o obciążających go wierzytelnościach, a także zdaje sobie sprawę ze skutków rozporządzenia swoim majątkiem w drodze czynności prawnej. Przyjmuje się, iż wystarczającym dla wykazania świadomości pokrzywdzenia wierzyciela jest działanie w granicach ewentualności.
Objęte niniejszym pozwem czynności prawne zostały dokonane przez pozwanegoA. K.ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela publicznoprawnego. W dacie dokonania zaskarżonej czynności prawnej dłużnik wiedział już, że ciążą na nim wymagalne zobowiązania podatkowe. Taki stan rzeczy jest wystarczający dla przyjęcia, iż po stronie dłużnika istniała świadomości pokrzywdzenia wierzyciela. Ponadto dłużnik, jako profesjonalny uczestnik obrotu gospodarczego, z całą pewnością miał świadomość ciążących na nim powinności podatkowych oraz zdawał sobie sprawę z konsekwencji swoich działań polegających na nieodpłatnym wyzbyciu się majątku. Już sama świadomość ciążących na dłużniku zobowiązań i ich wymagalności zasadniczo przesądza o świadomości dłużnika, co do działania z pokrzywdzeniem wierzyciela. W ocenie Sądu w dacie dokonania zaskarżonej czynności prawnej częściowego podziału majątku pozwanyA. K.był świadomy ciążących na nim obowiązków podatkowych, a wyłącznym celem dokonania przez niego kwestionowanej czynności było uniknięcie odpowiedzialności podatkowej za istniejące zobowiązania podatkowe. O powyższym świadczy chociażby korelacja czasowa pomiędzy pozostającymi w toku postępowaniami kontrolnymi, wszczętymi postanowieniami Dyrektora Urzędu Kontroli Skarbowej wK.z 25 listopada 2013 r., doręczonymi pozwanemuA. K.w dniu 26 listopada 2013 r., zapoznaniem się pełnomocnika pozwanegoA. K.ze zgromadzonym w toku postępowań kontrolnych materiałem dowodowym w dniu 3 czerwca 2016 r. a dokonaniem przez pozwanychW.K.iA. K.częściowego podziału majątku wspólnego w dniu 16 czerwca 2016 r., poprzedzonego umownym ustanowieniem rozdzielności majątkowej w dniu 9 czerwca 2016 r., a następnie rozporządzeniem w dniu 21 czerwca 2016 r. przez pozwanąW.K.otrzymaną wskutek częściowego podziału majątku nieruchomością na rzecz synaŁ. K.pod tytułem darmym.
Rozporządzenie majątkiem w warunkachart. 527 k.c., czyli ze świadomością pokrzywdzenia aktualnego wierzyciela, stanowi jednocześnie działanie podejmowane w zamiarze pokrzywdzenia przyszłych wierzycieli w rozumieniuart. 530 k.c.
Przesłankami skuteczności skargi pauliańskiej są także uzyskanie korzyść majątkową przez osobę trzecią w wyniku kwestionowanej czynności dłużnika oraz działanie osoby trzeciej, która uzyskała korzyść w złej wierze.
Niewątpliwie pozwani w drodze dokonanych czynności prawnych uzyskali korzyści majątkowe. Dla porządku należy wskazać, że także osoba trzecia powinna mieć świadomość, bądź też, przy zachowaniu należytej staranności, przynajmniej możliwość powzięcia informacji, czy działanie dłużnika ma na celu pokrzywdzenie wierzyciela. W tym miejscu należy zwrócić uwagę na fakt, że w sytuacji, kiedy osoba trzecia jest osobą będącą w bliskich stosunkach z dłużnikiem (jak w niniejszej sprawie) ustawodawca wart. 527 § 3 k.c.wprowadził kolejne domniemanie zgodnie, z którym przyjmuje się, że osoba ta wiedziała, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela. Co więcej, w przypadku, kiedy osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie (jak w niniejszej sprawie) ustawodawca wart. 528 k.c.ustanowił normę, że wierzyciel może żądać uznania czynności prawnej za bezskuteczną nawet w sytuacji, gdy osoba ta nie wiedziała, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, czy też wręcz przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się o tym dowiedzieć. W takiej sytuacji charakter bezpłatności dokonanej czynności prawnej powoduje, że żadne inne dodatkowe przesłanki, oprócz świadomości pokrzywdzenia wierzyciela przez dłużnika nie są konieczne, aby czynność taką można było uznać, w stosunku do niego, za bezskuteczną. W niniejszej sprawie rozporządzenie majątkiem nastąpiło na rzecz żony i synów dłużnika. Bliski stopień pokrewieństwa oraz relacje łączące strony umowy wskazują na wypełnienie w sprawie przesłanki bliskiego stosunku zart. 527 § 3 k.c.Przy ustalonym w toku postępowania stanie faktycznym istnienie przesłanek wymienionych w cytowanych przepisach nie może budzić wątpliwości, ponieważ mają zastosowanie wskazane wyżej domniemania prawne zart. 527 § 3 k.c.orazart. 528 k.c., a których nie udało się pozwanym obalić.
W związku z powyższym Sąd uznał, iż spełnione zostały ustawowe przesłanki uznania umowy o częściowym podziale majątku wspólnego z 16 czerwca 2016 r., umowy darowizny z 21 czerwca 2016 r. oraz czynności prawnej z 15 września 2016 r. w postaci ustanowienia przezŁ. K.na rzecz swego ojcaA. K.dożywotniej i nieodpłatnej służebność mieszkania, za bezskuteczne w stosunku do powoda, w zakresie, w jakim domagał się tego powód i po myśli powołanych przepisów Sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 k.p.c., obciążając nimi w całości przegrywającą sprawę stronę pozwaną i zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 10 800 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia prawomocności wyroku  tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Orzekając o kosztach procesu Sąd stwierdził brak podstaw do zastosowania przepisuart. 102 k.p.c.zgodnie z którym sąd może w wypadkach szczególnie uzasadnionych zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przepis nie konkretyzuje wypadków szczególnie uzasadnionych. Ma on miejsce wówczas, gdy z uwagi na okoliczności faktyczne konkretnej sprawy zastosowanie ogólnych zasad odpowiedzialności za wynik procesu byłoby sprzeczne z zasadą słuszności. Podstawą do takiej oceny może być zachowanie się strony w procesie, jak i jej sytuacja pozaprocesowa (stan majątkowy, szczególna sytuacja zdrowotna i życiowa), przy czym zła sytuacja finansowa, stanowiąca podstawę do zwolnienia strony od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych, nie wyczerpuje sama w sobie przesłanek zastosowaniaart. 102 k.p.c., a przepis ten, z uwagi na swój szczególny charakter, nie może być wykładany rozszerzająco i wyklucza uogólnienie. Zdaniem Sądu zasądzenie od przegrywających pozwanych tylko części kosztów i nie zasądzenie od nich kosztów sądowych (opłaty sądowej), w niniejszej sprawie stałoby wręcz w sprzeczności z zasadą słuszności, biorąc pod uwagę przedmiot procesu.
W związku z powyższym Sąd nakazał pobrać na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Rybniku od pozwanych:

⚫

Ł. K.kwotę 15 000 zł,

D. K.kwotę 6 000 zł,

J. K.kwotę 6 000 zł,

A. K.kwotę 6 000 zł,

W.K.kwotę 6 000 zł

tytułem kosztów sądowych, tj. opłaty sądowej od pozwu.
sędzia del. Izabella Świerczek