Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 222/22
Data wyroku: 2022-06-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Kosicka
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 22 § 1 kp, art. 477^14^ § 2 kpc

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
19 maja 2022 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Kosicka
Protokolant: st. sekr. sądowy Maria Nalewczyńska
po rozpoznaniu na rozprawie 19 maja 2022 r. w Warszawie
odwołaniaŁ. D.iA. D.(...)wL.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddziału wW.
z 10 grudnia 2021 r., nr(...)
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, żeŁ. D.jako pracownik płatnika składekA. D.(...)wL.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 1 stycznia 2021 r.

Sygn. akt VII U 222/22

UZASADNIENIE
Ł. D.26 stycznia 2022 r. wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z 10 grudnia 2021 r. znak:(...), zarzucając jej niezgodność stanowiska wyrażonego przez ZUS z przedstawionym materiałem dowodowym, polegającym na stwierdzeniu, że odwołujący nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 stycznia 2021 r., które wynikają z faktu zatrudnienia od 2 stycznia 2021 r. u płatnika składekA. D.. Odwołujący wskazał, że przyczyną zakwestionowania przez organ rentowy umowy o pracę było spóźnione dokonanie zgłoszenia pracownika do ubezpieczeń społecznych przez biuro księgowe. Ubezpieczony podał, że wykonywał pracę u płatnika składek po dopełnieniu przez pracodawcę wszelkich formalności, w pełnym wymiarze czasu, co mogą potwierdzić współpracownicy i klienci. Przyznał, że prowadzi działalność gospodarczą w podobnym zakresie jak u pracodawcy, jednak wykonuje czynności z nią związane po godzinach pracy uA. D.(odwołanie k. 3-4 a.s.).
26 stycznia 2022 r. do ZUS wpłynęło również odwołanieA. D.od decyzji z 10 grudnia 2021 r. znak:(...). Odwołujący zarzucił skarżonej decyzji naruszenieart. 6 ust. 1 pkt 1w zw. z art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy systemowej poprzez bezpodstawną i sprzeczną z przepisami prawa i stanem faktycznym odmowę uznania, że skarżący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, art. 36 ust. 1 i 4 ustawy systemowej poprzez bezzasadne i niepoparte obiektywnymi dowodami, a zarazem dowolne uznanie, że odwołujący nie podlega ubezpieczeniom społecznym, art. 47 ust. 1 pkt 3 ustawy systemowej poprzez bezpodstawne przyjęcie, że płatnik nie przesłał deklaracji rozliczeniowej, imiennych raportów miesięcznych oraz nie opłacił składki za dany miesiąc,art. 325 Konstytucjipoprzez odmowę uznania, że odwołujący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu, w sposób sprzeczny z wyrażoną w tym przepisie zasadą równości,art. 67 ust. 1 Konstytucjipoprzez naruszenie zasady zabezpieczenia społecznego,art. 58 k.c.w zw. zart. 6 k.c.poprzez nieudowodnienie i niewykazanie okoliczności podniesionych w zaskarżonej decyzji, mających przemawiać za odmową uznania, że skarżący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu. Odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez uznanie, że skarżący podlega obowiązkowemu ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu, ewentualnie o uchylenie decyzji i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia organowi rentowemu. Zarządzeniem z 29 marca 2022 r. sprawa z odwołaniaA. D.została połączona do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia z postępowaniem zainicjowanym odwołaniemŁ. D.(odwołanie k. 2-4, zarządzenie k. 16 akt o sygn. VII U 223/22).
W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oraz o zasądzenie od odwołujących na rzecz ZUS kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Organ rentowy wskazał, że w toku wydania decyzji ustalono, żeŁ. D.został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych jako pracownik płatnika składek na stanowisku ds. reklamy od 1 stycznia 2021 r. Jednocześnie, ubezpieczony prowadzi działalność gospodarczą o tym samym profilu co płatnik i współpracował zA. D.w ramach prowadzonej działalności gospodarczej – trudno zatem rozgraniczyć czy czynności wykonywane na rzecz płatnika składek były na zasadzie współpracy czy na podstawie zatrudnienia. Brak było w związku z tym przesłanek zart. 22 k.p.warunkujących istnienie stosunku pracy. W ocenie ZUS przedstawione przez płatnika składek dokumenty w postaci umowy o pracę, listy płac, potwierdzeń przelewów, karty szkolenia wstępnego i zaświadczenia lekarskiego nie były wystarczające do potwierdzenia wykonywania pracy na stanowisku wynikającym z zawartej umowy o pracę (odpowiedź na odwołanie k. 6-8 a.s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

A. D.od 1 marca 2000 r. prowadzi działalność gospodarczą(...)A. D., której głównym przedmiotem jest działalność agencji reklamowych. Firma zajmuje się przede wszystkim drukowaniem i montażem materiałów reklamowych. Płatnik składek zatrudniał od 2 do 8 pracowników, w tym od 1 lipca 2005 r. do 15 września 2010 r. –Ł. D.(
    wydruk z CEIDG – nienumerowane akta ZUS, świadectwo pracy k. 27 a.s., zeznaniaA. D.k. 56v-57 a.s.).

Ł. D.od 24 maja 2011 r. prowadzi działalność gospodarczą(...)Ł. D., której głównym przedmiotem jest działalność agencji reklamowych. Firma zajmuje się montażem materiałów reklamowych (
    wydruk z CEIDG – nienumerowane akta ZUS, zeznaniaA. D.k. 56v-57 a.s.).
Pod koniec 2020 r. pracownikA. D.–T.K.zrezygnował z pracy, w związku z czym płatnik składek poinformował znajomych i rodzinę, że szuka pracownika. Ubezpieczony poinformował brata, że w ramach swojej działalności gospodarczej ma ostatnio mniej klientów, w związku z czym jest zainteresowany zatrudnieniem.A. D.iŁ. D.1 stycznia 2021 r. zawarli umowę o pracę, w którejŁ. D.został zatrudniony na stanowisku specjalisty ds. reklamy w pełnym wymiarze czasu pracy, z wynagrodzeniem w wysokości 2800 zł miesięcznie. Wynagrodzenie było ubezpieczonemu wypłacane przelewem na rachunek bankowy (

    historia rachunku – nienumerowane akta ZUS, umowa o pracę k. 39 a.s., zeznaniaA. D.k. 56v-57 a.s., zeznaniaŁ. D.k. 57 a.s.).
Ł. D.wykonywał pracę u płatnika składek od poniedziałku do piątku, na ogół w godzinach od 9:00 do 17:00 - zajmował się montażem reklam. Odkąd ubezpieczony podjął pracę uA. D., przestał współpracować z nim w ramach swojej działalności gospodarczej i nie wystawiał mu faktur. Ubezpieczony nie zakończył ani nie zawiesił działalności gospodarczej po podjęciu pracy u płatnika składek - wykonywał ją na rzecz pojedynczych klientów wieczorami i w weekendy (listy obecności – nienumerowane akta ZUS, zeznaniaŁ. D.k. 57 a.s.).
A. D.na przełomie 2020/2021 r. współpracował zbiurem (...). Pomimo otrzymania przez firmę księgową dokumentów niezbędnych w celu zgłoszeniaŁ. D.do ZUS jako pracownika, podległyM. K.pracownik nie dokonał zgłoszenia w terminie – zgłoszenie zostało zapisane w systemie księgowym jako wersja robocza. Nieprawidłowość tę księgowa dostrzegła dopiero w marcu 2021 r. i wówczas przesłała je do ZUS (zeznania świadkaM. K.k. 56v a.s.).
Pismami z 12 października 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.zawiadomiłA.iŁ. D.o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalenia prawidłowości zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i podstaw wymiaru składek na te ubezpieczeniaŁ. D.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zawartej z płatnikiem składekA. D.(zawiadomienie z 12.10.2021 r. – nienumerowane akta ZUS).A. D.9 grudnia 2021 r. nadesłał e-mailem wyjaśnienia oraz dokumenty: umowę o pracę, orzeczenie lekarskie z 31 sierpnia 2018 r., skierowanie na badania lekarskie, historię rachunku dot. wypłaty wynagrodzenia oraz wydruk wiadomości z komunikatoraM.. Następnie 12 grudnia 2021 r. do ZUS wpłynęły wyjaśnienia płatnika składek nadesłane pocztą, do którychA. D.dołączył dodatkowo oświadczenie pracownika o zapoznaniu z przepisami BHP i listy obecności (wyjaśnienia, dokumenty – nienumerowane akta ZUS).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.10 grudnia 2021 r. wydałdecyzję nr (...), w której stwierdził, żeŁ. D.jako pracownik płatnika składek nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 stycznia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że dokument zgłoszeniowyŁ. D.jako pracownika do ZUS wpłynął z opóźnieniem, tj. 19 marca 2021 r. Po obowiązującym terminie zostały również złożone dokumenty rozliczeniowe za styczeń i luty 2021 r. oraz od kwietnia do września 2021 r. Przedłożone przezA. D.wyjaśnienia i dokumentację kadrowo-płacowa ZUS ocenił jako niewystarczające dowody na potwierdzenie faktycznego świadczenia pracy przezŁ. D.. Przesłane zdjęcia również nie stanowią dowodu świadczenia pracy. ZUS przywołał, że zarówno płatnik składek, jak i pracownik w CEIDG mają zarejestrowane działalności gospodarcze o tożsamym kodzie PKD, wobec czego trudno było jednoznacznie ustalić, które czynności zawodoweŁ. D.były wykonywane w ramach umowy o pracę, a które w ramach własnej działalności gospodarczej. Organ rentowy stanął w związku z tym na stanowisku, że ogół istniejących okoliczności towarzyszących zgłoszeniuŁ. D.do ubezpieczeń, opóźnienia w składaniu raportów rozliczeniowych oraz brak materialnych dowodów na świadczenie pracy na rzecz ww. płatnika składek uzasadniał rozważenie uznania zawartej umowy za nieważną na podstawieart. 58 § 1 k.c.i stwierdzenie, żeŁ. D.nie podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia jako pracownik u płatnika składek (

    decyzja z 10.12.2021 r. – nienumerowane akta ZUS).
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o całokształt materiału dowodowego zebranego w sprawie, w szczególności o dokumenty złożone zarówno w procesie jak i te zawarte w załączonych do akt sprawy aktach ZUS. Ustalenia w sprawie poczyniono także w oparciu o zeznania odwołujących – ubezpieczonego i płatnika składek oraz świadkaM. K.. Zeznania świadka doprowadziły do wyjaśnienia przyczyny dokonania zgłoszenia pracownika do ZUS po obowiązującym terminie i były zdaniem sądu wiarygodne. Świadek jest osobą obcą dla odwołujących i w sposób racjonalny przedstawiła wskazane okoliczności. Sąd dał wiarę również zeznaniom odwołujących się, którzy wskazali sposób przeprowadzenia rekrutacji, a także zakres i sposób wykonywania przezŁ. D.obowiązków służbowych.

Sąd zważył, co następuje:
OdwołaniaA. D.iŁ. D.zasługują na uwzględnienie.
Sporne w rozpatrywanej sprawie było to czyA. D.iŁ. D.począwszy od 1 stycznia 2021 r. łączył stosunek pracy i czy pracownik z tego tytułu powinien podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. Z uwagi na powyższe konieczne było dokonanie szczegółowej wykładni przepisówustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jedn. Dz.U. z 2021 r., poz. 423 z późn. zm.),zwanej dalej ustawą systemową.Art. 6 ust. 1 pkt 1 tej ustawy stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów. W myśl art. 13 pkt 1 ustawy systemowej następuje to od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania. O tym jednak, czy dany stosunek prawny łączący dwa podmioty może być uznany za stosunek pracy, rozstrzygają przepisy prawa pracy. Stosownie do treści definicji zawartej wart. 2 kodeksu pracy(tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 1040, dalej:k.p.) pracownikiem jest osoba zatrudniona między innymi na podstawie umowy o pracę. Użyty w powyższym przepisie zwrot „zatrudniona” oznacza istnienie między pracownikiem a pracodawcą szczególnej więzi prawnej o charakterze zobowiązaniowym, tj. stosunku pracy. Istotą tegoż stosunku jest – w świetleart. 22 § 1 k.p.– uzewnętrznienie woli umawiających się stron, z których jedna deklaruje chęć wykonywania pracy określonego rodzaju w warunkach podporządkowania pracodawcy, natomiast druga – stworzenia stanowiska pracy i zapewnienia świadczenia pracy za wynagrodzeniem. Celem i zamiarem stron umowy o pracę winna być każdorazowo faktyczna realizacja treści stosunku pracy, przy czym oba te elementy wyznaczają: ze strony pracodawcy - realna potrzeba ekonomiczna i umiejętności pracownika, zaś ze strony pracownika - ekwiwalentność wynagrodzenia uzyskanego za pracę.
Dla stwierdzenia czy zaistniały podstawy do objęcia ubezpieczeniem społecznym,w świetle powołanych przepisów, wymagane jest ustalenie czy zatrudnienie miało charakter rzeczywisty i polegało na wykonywaniu pracy określonego rodzaju, na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem, czyli w warunkach określonych wart. 22 § 1 k.p.W orzecznictwie Sądu Najwyższego podkreśla się, że przy ocenie istnienia tytułu do ubezpieczenia społecznego nacisk kładzie się na ustalenie faktycznego wykonywania umowy czy działalności
    (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 26.02.2013 r., I UK 472/12, z 24.08.2010 r. I UK 74/10, z 13.11.2008r., II UK 94/08, postanowienie Sądu Najwyższego z 18.10.2011 r., III UK 43/11).Nie wystarczy zatem zawarcie samej umowy, lecz konieczne jest rozpoczęcie jej wykonywania. Umowa taka powinna mieć, przynajmniej w zamiarze, realne znaczenie gospodarcze, w innym bowiem przypadku można by mówić jedynie o relacji grzecznościowej, a nie stosunku prawnym.
W rozpoznawanej sprawie organ rentowy argumentował, że nie doszło do nawiązania stosunku pracy międzyŁ. D.aA. D., o czym świadczyć miał brak dokumentów potwierdzających materialne efekty pracy ubezpieczonego i tożsamy przedmiot działalności gospodarczej pracownika i pracodawcy, powodujący niemożność ustalenia, które czynnościŁ. D.wykonywał na rzecz pracodawcy, a które na własny rachunek.
W ocenie sądu odwołujący się udowodnili, że po zawarciu umowy o pracęŁ. D.przystąpił do wykonywania umowy. Odwołujący sprecyzowali, że do obowiązków służbowych pracownika należały czynności związane z montażem materiałów reklamowych, a także potwierdzili czas świadczenia pracy. Strony również przekonująco przedstawiły zakres współpracy przed zawarciem umowy o pracę oraz fakt wykonywania przezŁ. D.czynności w związku z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą(...)wyłącznie po godzinach pracy uA. D.i w weekendy. Ubezpieczony wskazał przy tym, czego ZUS nie zakwestionował, że współpraca między nimi w ramach działalności gospodarczej ustała po zawarciu umowy o pracę i od 1 stycznia 2021 r.Ł. D.nie wystawiał faktur bratu. Postępowanie dowodowe doprowadziło również do wyjaśnienia przyczyn dokonania spóźnionego o dwa miesiące zgłoszenia pracownika do ZUS przezbiuro (...).
Sąd zważył, że nie można uznać umowy o pracę zawartej przezA. D.iŁ. D.za pozorną z tego tylko względu, że obaj odwołujący prowadzą działalności gospodarcze o identycznym kodzie PKD. Materiał dowodowy potwierdza faktyczne, odpłatne wykonywanie przez pracownika pracy na rzecz i pod kierunkiem pracodawcy. Skoro zatem umowa o pracę była przez strony rzeczywiście wykonywana, to nie zachodzą przesłanki do uznania jej za pozorną, a przez to nieważną na podstawieart. 83 § 1 k.c.i w konsekwencji wyłączeniaŁ. D.z ubezpieczeń emerytalnego, rentowych, wypadkowego i chorobowego, związanych z umową o pracę zawartą 1 stycznia 2021 r. Z opisanych przyczyn sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję, zgodnie z żądaniem odwołujących się.