Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 977/21
Data wyroku: 2021-08-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Łazowska
Słowa kluczowe: Spółka cywilna
Podstawa prawna: art. 4 pkt 2 lit. a ustawy sus

Sygn. aktVIII U 977/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 sierpnia 2021 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

PrzewodniczącySędzia SO Grażyna Łazowska

po rozpoznaniu w dniu18 sierpnia 2021 r. w Gliwicach
na posiedzeniu niejawnym
sprawyE. L.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
opodleganie ubezpieczeniom społecznym
na skutek odwołaniaE. L.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia22 czerwca 2021  r.nr(...)
na mocyart. 47714§ 21k.p.c.uchyla zaskarżoną decyzję i sprawę przekazuje Zakładowi Ubezpieczeń Społeczny Oddział wZ.do ponownego rozpoznania.
(-) Sędzia SO Grażyna Łazowska
Sygn. akt VIII U 977/21

UZASADNIENIE
Decyzją z 22 czerwca 2021r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.stwierdził, żeE. L.jako pracownik u płatnika składekSklep (...) S.C.M. K.,D. T.nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 lutego 2020r.
O decyzji odwołała sięE. L..
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania podtrzymując stanowisko zajętew decyzji skarżonej. Wniósł również o zasądzenie od odwołującej kosztów postępowania,w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Organ rentowy we wcześniejszej decyzji z 15 stycznia 2021r. stwierdził, żeE. L.jako pracownik u płatnika składekSklep (...) S.C.M. K.,D. T.nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 lutego 2020r.
Od decyzji odwołała się ubezpieczona i Sąd Okręgowy w Gliwicach prawomocnym wyrokiem z 9 marca 2021r. sygn. VIII U 193/21 na podstawieart. 47714§ 21k.p.c.uchylił ww. decyzję i sprawę przekazał organowi rentowemu do ponownego rozpoznania.
W pisemnych motywach swojego rozstrzygnięcia Sąd stwierdził, że skarżona decyzja była od początku wadliwa jako skierowana do spółki cywilnej, która nie ma podmiotowości prawnej i nie mogła być stroną postępowania. Wydana została zatem z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przez organem rentowym.
Wskutek uchylenia decyzji z 15 stycznia 2021r. organ rentowy przeprowadził ponownie postępowanie administracyjne w przedmiocie zasadności zgłoszenia ubezpieczonejE. L.do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych z tytułu zatrudnienia jako pracownik i następnie wydał decyzję skarżoną. Organ rentowy nie zmienił przy tym adresata tejże decyzji wskazując w dalszym ciągu:Sklep (...), PanD. T.,ul. (...),(...)-(...) Z., a jedynie decyzję przesłał do poszczególnych wspólników, na adres ich pełnomocnika.
Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego jako okoliczności jednoznacznie wynikające z tych dowodów.
Sąd zważył, co następuje:
Skarżona decyzja z 22 czerwca 2021r., podobnie jak decyzja wcześniejsza z 15 stycznia 2021r., dotyczy kwestii podlegania obowiązkowemu ubezpieczeniu pracowniczemu. Stroną tego postępowania powinien być zatem płatnik składek na te ubezpieczenia, którym zgodniezart.4 pkt 2 lit a ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych( tj. Dz.U. z 2020r., poz.266 ze zm. ) jest pracodawca.
Zgodnie zart. 3 Kodeksu pracy, pracodawcą jest jednostka organizacyjna, choćby nie posiadała osobowości prawnej, a także osoba fizyczna, jeżeli zatrudniają one pracowników. Spółka cywilna uregulowana została wart.860 k.c.i następnych. Spółka ta niema podmiotowości prawnej, czego konsekwencje wyrażają się między innymi w tym, że stroną zawieranych umów są wszyscy wspólnicy, a nie spółka; podmiotami praw i obowiązków są wszyscy wspólnicy, a nie spółka; majątek spółki jest majątkiem wspólnym wspólników; odpowiedzialność za zobowiązania ponoszą wspólnicy, a nie spółka oraz w tym, że występuje ona w obrocie, w tym także w procesie, poprzez wspólników.Także wspólnicy spółki cywilnej są solidarnie płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne pracowników i do nich powinna być skierowana zaskarżona decyzja.W postanowieniu z 17 czerwca 2014r. sygn. II Uz 34/14 Sąd Najwyższy wskazał, że spory rozstrzygane w postępowaniu w sprawach ubezpieczenia społecznego wynikają ze stosunku prawnego opierającego się na relacji między organem ubezpieczeń społecznych, ubezpieczonym i płatnikiem składek, konstruowanej wokół publicznoprawnej instytucji finansowania i redystrybucji świadczeń z ubezpieczenia społecznego, która to więź powstaje z mocy prawa, automatycznie i niezależnie od woli jej stron. Stronami materialnego stosunku ubezpieczenia społecznego są więc oprócz organu rentowego, ubezpieczony i płatnik składek na te ubezpieczenia. Więź istniejąca pomiędzy płatnikiem a organem rentowym ma charakter pochodny w relacji do stosunku ubezpieczenia, czyli objęcia ubezpieczeniem osoby spełniającej określone ustawowo kryteria. Stroną postępowania o podleganie ubezpieczeniom społecznym i zapłatę składek powinien być zatem płatnik składek na te ubezpieczenia, czyli pracodawca. Skoro nie może być nim spółka cywilna, to status ten przysługuje wspólnikom. Sąd Najwyższy dalej wskazał, że zgodnie zart.29 k.p.a.w związku zart.123 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, stronami postępowania administracyjnego mogą być osoby fizyczne i osoby prawne, a gdy chodzi o państwowe i samorządowego jednostki organizacyjne oraz organizacje społeczne – również jednostki nieposiadające osobowości prawnej. Spółki prawa cywilnego nie mieszczą się w żadnej kategorii podmiotów wymienionych wart.29 k.p.a.Nie posiadają one bowiem osobowości prawnej i nie są jednostkami organizacyjnymi niebędącymi osobami prawnymi, którym odrębna ustawa przyznaje zdolność prawną. Jak wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 21 sierpnia 2008r., I OSK 952/07decyzja skierowana w stosunku do podmiotu, który nigdy nie był i nie mógł być stroną, jest aktem nieistniejącym.W orzecznictwie Sądu Najwyższego a także sądów powszechnych ugruntowany jest pogląd, że sąd w postępowaniu cywilnym, w tym sąd ubezpieczeń społecznych, może i powinien dostrzegać wady decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego jako przedmiotu odwołania, a więc gdy decyzja taka została wydana przez organ niepowołany lub w zakresie przedmiotu orzeczenia bez jakiejkolwiek podstawy w obowiązującym prawie materialnym, względnie z oczywistym naruszeniem reguł postępowania administracyjnego. W takich przypadkach decyzja jest bowiem bezwzględnie nieważna (nieistniejąca prawnie) i nie wywołuje skutków prawnych. Dotyczy to także decyzji nieistniejącej z uwagi na wydanie jej w stosunku do podmiotu, który nie jest i nie mógł być stroną postępowania, tak jak w niniejszej sprawie spółka cywilna. W wyroku z 14 grudnia 2017r. sygn.. II UK 643/16 ( Lex nr 2630492 ) Sąd Najwyższy stwierdził, że decyzja wymiarowa adresowana do spółki cywilnej podlega uchyleniu (art. 47714ak.p.c.) jako decyzja nieistniająca, ponieważ spółka taka nie jest płatnikiem składek w rozumieniuart. 4 pkt 2a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Stanowisko to potwierdził również Sąd Najwyższy w wyroku z 14 grudnia 2017r. sygn. II UK 643/16 wskazując w uzasadnieniu, że decyzja organu rentowego nie może zostać wydana przeciwko spółce cywilnej.
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznania niniejszej sprawy należy stwierdzić,że skarżona decyzja, podobnie zresztą jak wcześniejsza decyzja z 15 stycznia 2021r., jest wadliwa, bowiem została wydana w stosunku do spółki cywilnej, która nie ma podmiotowości prawnej i nie mogła być stroną postępowania. Wydana została zatem z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przez organem rentowym. Nie zmienia tego faktu okoliczność, że organ rentowy decyzję tę doręczył poszczególnym wspólnikom na adres ich pełnomocnika, bowiem adresat tej decyzji ( uwidoczniony w decyzji ) nie uległ zmianie i jest nim nadal spółka cywilna, która nie może być stroną postępowania, zaś decyzja wydana w stosunku do takiego podmiotu, jak to wynika z przeprowadzonych powyżej rozważań, jest aktem nieistniejącym i nie wywołuje skutków prawnych.
W takiej sytuacji, zgodnie zart. 47714§ 21k.p.c.decyzja taka podlega ona uchyleniua sprawa przekazaniu organowi rentowemu do ponownego rozpoznania, o czym Sąd orzekłw sentencji.
(-) Sędzia Grażyna Łazowska