Sąd Apelacyjny w Poznaniu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 67/21
Data wyroku: 2021-11-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 67/21

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

2

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego wZ.z dnia(...). ((...))

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☒

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

Apelacja prokuratora :
Naruszenie prawa materialnego – przepisu art.9 ustawy z dnia(...)o uznaniu za nieważne orzeczeń sądowych wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ( Dz.U. 2020, 1820 tj. ) polegającego na zasądzeniu od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcówJ. P.iH. I.kwoty po(...)tytułem pokrycia części kosztów symbolicznego upamiętnieniaW. P.wrazz ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty pomimo braku ustawowej przesłanki, tj. śmierci represjonowanego na skutek wykonania orzeczenia Wojskowego Sądu Rejonowego wK.z dnia(...)Sygn.(...)o pozbawieniu wolności, bowiem nastąpiła a skutek pęknięcia zropiałego wyrostka robaczkowego z wylewem ropy do otrzewnej,a zatem z przyczyny chorobowej powstałej bez ścisłego zwięzłegoz wykonywaną karą.
Apelacja pełnomocnika wnioskodawców :
W zakresie odszkodowania :

1
obraza przepisów prawa materialnego art.8 ust. 1 ustawy lutowej w zw. zart.552 § 1 kpkorazart.31 § 1 i 2 kcpoprzez ich błędną wykładnię na skutek bezpodstawnego uznania, że:

⚫

z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, byW. P.uzyskiwał przed pozbawieniem go wolności dochody na poziomie ówczesnego przeciętnego wynagrodzenia za pracę oraz z uwagi na wykonywana pracę fizyczną i brak wykształcenia, to na potrzeby szacowania należnego wnioskodawcom odszkodowania należy uznać,iż bardziej prawdopodobnym jest, że jego zarobki kształtowały się na poziomie pensji minimalnej, podczas gdy w ocenie wnioskodawców na potrzeby niniejszego szacowania należy przyjąć wynagrodzenie co najmniej przeciętne, albowiem jak wskazano we wniosku wynagrodzenie otrzymywane przezW. P.pozwalało na utrzymywanie rodziny na dobrym poziomie, a nadto ze względu na jego aresztowanie w młodym wieku oraz okoliczność, iż był zdrowym, silnym mężczyzną byłby w stanie osiągać wynagrodzenie w wysokości co najmniej przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia za pracę, gdyby nie został niesłuchanie ( tak w oryginale – dop. SAP.) pozbawiony wolności,

kwestia warunków odbywania kary pozbawienia wolności, w tym także prac przymusowych, powinna być rozpatrywana w ocenie Sądu w kategoriach krzywdy osoby pozbawionej wolności, albowiem szkoda majątkowa zaspokojona została poprzez przyznanie odszkodowania za utracony zarobek, podczas gdy w ocenie wnioskodawców zasadnym jest przyznanie odszkodowania za zmuszenieW. P.do wykonywania ciężkich prac przymusowych w okresie 89 dni, albowiem ojciec wnioskodawców za wykonywane w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności prace przymusowe nie otrzymywał dodatkowego wynagrodzenia, którez pewnością otrzymywałby za tego rodzaju prace, gdyby wykonywał je w warunkach wolnościowych,

nie wykazano abyW. P.poniósł jakiekolwiek koszty związane z ustanowieniem obrońcy z wyboru, albowiem nie można w ocenie Sądu wykluczyć, że koszty te poniósł ktoś inny lub adwokat działał pro bono, podczas gdy z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie wynika wprost, iżW. P.w związkuz postępowaniem prowadzonym przed Sądem Rejonowym wK.( tak w oryginale – dop. SAP.) ((...)) zakończonym wydaniem wyroku przez Sąd Wojewódzki wK.zmuszony był do korzystania z pomocy prawnej adw.A. K., za co musiał on uregulować koszty związane z jego uczestnictwem w procesie karnym,a nadto w ocenie wnioskodawców zasadne jest przyjęcie, iż koszty te zostały pokryte ze środków stanowiących budżet domowy,

z uwagi na śmierćW. P.w dniu(...)nie przysługuje wnioskodawcom roszczenie o odszkodowanie z tytułu przyszłych zarobków oraz utraconej emerytury, podczas gdyw ocenie wnioskodawców pozbawienie wolnościW. P.oraz utratę życia w wieku zaledwie(...)lat na skutek stosowanych wobec niego represji został on pozbawiony możliwości dalszego zarobkowania i uzyskiwania dalszego wynagrodzenia aż do osiągnięcia wieku emerytalnego oraz pozbawiony uzyskania prawa do emerytury, co wpłynęło na znaczne pogorszenie się sytuacji materialnej rodziny oraz niemożność zapewnienia bezpieczeństwa w gospodarstwie domowym,

w zakresie zadośćuczynienia :

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść skutkujący bezpodstawnym uznaniem, że w okoliczności niniejszej sprawy sumą adekwatną i proporcjonalną zadośćuczynienia za krzywdę doznaną przezW. P.na skutek pozbawienia go wolności w okresie od(...)do(...)jest kwota(...)zł; pomimo, iż jest to kwota niewspółmierna do rozmiaru doznanych przez niego krzywdi cierpień, ich intensywności i nieodwracalnego charakteru, zaś te względy przemawiają za zasądzeniem na rzecz wnioskodawców znacznie wyższej kwoty zadośćuczynienia,

3
obraza przepisów postępowania, tj.art.410 kpkpoprzez pominięcie i nieuwzględnienie we właściwy sposób wszystkich istotnych okoliczności wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, które miały wpływ na wymiar krzywdW. P., a w konsekwencji na wysokość zadośćuczynienia, w szczególności długiego(...)– miesięcznego okresu izolacji, sposobu w jaki był traktowanyW. P., zmuszania do ciężkiej pracy fizycznej, wpływu tych wydarzeń na jego zdrowie oraz doprowadzenia do jego śmierci w trakcie odbywania kary pozbawienia wolności,

4
obraza przepisów prawa materialnego tj.art.445 § 1 kcw zw. zart.445 § 2 kcorazart.448 kcw zbiegu z art.8 ust.1 ustawy lutowej, poprzez ich błędną wykładnię i bezpodstawne przyjęcie, że kwota zadośćuczynienia w wysokości(...)zł; jest kwotą odpowiednią w przypadku krzywdW. P.doznanych na skutek niesłusznego pozbawienia go wolności w okresie od(...)do(...)w zw.z jego działalnością na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego oraz niewskazanie w jaki sposób i na jakiej podstawie Sąd I instancji ustalił wysokość zadośćuczynienia w kwocie(...)zł; na rzecz wnioskodawców,

w zakresie symbolicznego upamiętnienia :

5
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na jego treść skutkujący bezpodstawnym uznaniem, że wnioskodawcy nie mają sprecyzowanych planów co do dokonania symbolicznego upamiętnieniaW. P.oraz kwota łączna(...)zł; tytułem pokrycia części kosztów upamiętnieniaW. P.będzie kwotą wystarczającą, podczas gdy wnioskodawcy zgodnie wskazali, że chcieliby wybudować ojcu odpowiedni pomnik upamiętniający jego bohaterskie czyny i jego patriotyczną postawę poprzez zastosowanie odpowiedniej symboliki, przy czym koszt takiego upamiętnienia i powstania pomnika został wyszacowany przez wnioskodawców na kwotę(...)zł;

w zakresie odsetek :

6
obrazę przepisów prawa materialnego, tj.art.481 § 1 kcpoprzez jego niezastosowanie i nie przyznanie od zasądzonych sum odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, pomimo, iż takie żądanie zostało zgłoszone we wniosku z dna(...)

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Apelacja prokuratora:
Apelacja ta okazała się w pełni zasadna. Podniesiona w niej argumentacja zasługiwała na uwzględnienie.
Na wstępie wypada przypomnieć, że zgodnie z treścią art.9 ustawy z dnia z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego ( zwanej dalej także ustawą lutową) niezależnie od odszkodowania i zadośćuczynienia sąd może zasądzić od Skarbu Państwa pokrycie w całości lub w części kosztów symbolicznego upamiętnienia osoby niesłusznie represjonowanej,

    jeżeli jej śmierć była skutkiem wykonania orzeczeniauznanego za nieważne; przepisy art.3 ust. 1 oraz art.8 ust. 2 i 3 ww. ustawy stosuje się odpowiednio. Uwzględniając roszczenie w tym zakresie należało zatem ustalić ( łącznie ) czyW. P.był osobą represjonowaną w rozumieniu ustawy a nadto czy poniósł śmierć w wyniku wykonania orzeczenia, które zostało uznane za nieważne. Przesłanki te występują realiach niniejszej sprawy jedynie w części. Nie budziło najmniejszych wątpliwości, że ww. ma status osoby represjonowanej. Postanowieniem z dnia(...)Sąd OkręgowyK.((...)) stwierdził też nieważność wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego wK.z dnia(...)w sprawie(...)dot.W. P.. Nie wykazano jednak by śmierć ww. w dniu(...)w Zakładzie Karnym wG.była wynikiem wykonania ww. orzeczenia. Odmienne orzeczenie sądu meriti jest więc błędne. Sytuacji tej nie zmienia także przywoływane na(...)uzasadnienia zaskarżonego wyroku postanowienie Sądu Apelacyjnego wB.z dnia(...)((...)). Analiza jego uzasadnienia dowodzi bowiem, że nie można go odnosić do rozpoznawanej sprawy, m.in. choćby z tego powodu, że z jego treści nie wynika co było powodem śmierci osadzonego. Nadto poza zakresem zaskarżenia w ww. sprawie była kwestia związku przyczynowego pomiędzy orzeczeniem, którego nieważność stwierdzono a śmiercią osoby represjonowanej. Zarzuty podnoszone ówcześnie przez prokuratora dot. odmiennych problemów. Należy w tym miejscu zaznaczyć także, że ciężar dowodu – w myślart.6 kc– spoczywał na wnioskodawcach, albowiem to oni z faktu tego wywodzili określone we wniosku skutki prawne. W orzecznictwie pogląd ten jest ugruntowany. Przykładem tego jest m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego wW.z dnia(...)((...)), który podkreślił,że sprawy o odszkodowanie i zadośćuczynienie zustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiegotoczą się na podstawie przepisów procedury karnej, ale uzupełniająco na mocyart.558 kpkstosuje się przepisykodeksu postępowania cywilnego. Wobec tego zastosowanie znajduje tu

art.6 kodeksu cywilnego, wedle którego ciężar udowodnienia faktuspoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Tak więc powinność wykazania twierdzeń uzasadniających zgłoszone roszczenia o odszkodowaniei zadośćuczynienie obciąża wnioskodawczynię i działającego na jej rzecz pełnomocnika, a nie sąd. Obowiązkowi temu wnioskodawcy ani ich pełnomocnik jednak nie podołali. Bynajmniej do wniosków takich nie uprawniała także treść dokumentacji dot. choroby a następnie śmierciW. P.. Rację ma zatem prokurator wskazujący, że przyczyną śmierci ww. była niewydolność krążeniowa po przebytym zabiegu operacyjnym, będącym konsekwencją zapalenia wyrostka robaczkowego. Zdarzenie to nie miało związku przyczynowo – skutkowego zarówno z wydanym wyrokiem, jak i odbywaną karą, czy sposobem traktowaniaW. P.w trakcie jej odbywania. Wykluczono przy tym by ww. został umyślnie pozbawiony życia przez funkcjonariuszy lub współwięźniów. W jego dokumentacji medycznej brak ku temu jakichkolwiek podstaw. Uwaga ta odnosi się także do założenia, że choroba została wywołana np. na skutek nieludzkich warunków pracy w czasie odbywania kary. W tym miejscu Sąd Apelacyjny pragnie kategorycznie podkreślić, że nie neguje bynajmniej traumy jakiej wówczasW. P.doświadczył, jednakże wnioskodawcy, podobnie jak ich pełnomocnik, w tym zakresie nie wykazali okoliczności zawartych we wniosku a następnie w kolejnych stanowiskach procesowych. Opierali się wyłącznie na swoich domniemaniach i przypuszczeniach a nie dowodach. Pełnomocnik w swoich twierdzeniach dot. istotnej dla sprawy choroby opierała się li tylko na pozyskanych przy pomocy wyszukiwarkiG.danych publikowanych na różnych stronach internetowych. Nawet z tych informacji wynika, że „…

    do zapalenia wyrostka robaczkowego może dojść u osób w każdym wieku, jednak

      najczęściej ma ono miejsce w drugiej i trzeciej dekadzie życia. Nieco częściej dotyka mężczyzn. Statystyki wskazują, że w ciągu całego życia przydarza się ono 8,6% mężczyzni 6,7% kobiet. Stanowi jedną z najczęstszych przyczyn zabiegów operacyjnych jamy brzusznej. Tak jak niepewna jest funkcja pełniona przez wyrostek, tak

      też nie do końca został wyjaśniony mechanizm w jakim dochodzi do jego zapalenia. Powstanie stanu zapalnego w wyrostku robaczkowym najczęściej tłumaczone jest niedrożnością jego światła, choć nie we wszystkich przypadkach zapalenia ono występuje.Do zamknięcia światła wyrostka robaczkowego doprowadzić może kamień kałowy, rozrost tkanki limfatycznej, proces infekcyjny, pasożyt (np. owsik) lub zmiana nowotworowa jelita…”.Sąd odwoławczy w pełni docenia wysiłek twórców strony(...)z której skorzystała autorka wniosku(...)( vide:(...)), jednakże nawet z tego artykułu przeznaczonego niewątpliwie dla laików wynika, że

    etiologia zapalenia wyrostka robaczkowego nie jest jasna i oczywista. Rzecz jasna materiał ten nie pozwala też ocenić co było faktyczną przyczyną chorobyW. P.. Nie można też uznać, że jego zgon był następstwem niewłaściwie prowadzonego procesu leczniczego lub zaniedbań czy opieszałości w tym zakresie. Pełnomocnik, podobnie zresztą jak i sąd I instancji przyjmują w tym zakresie zbyt daleko idące wnioski, nie dysponując przy tym żadnymi wiarygodnymi i obiektywnymi opiniami np. medyków sądowych. Są to więc dywagacje pozbawione wiedzy o charakterze specjalneji mają li tylko postać spekulacji. Z historii chorobyW. P.na(...)wynika jedynie, że pogorszenie jego stanu zdrowia miało charakter nagły: „…

    jak chory podaje, przed czterema dniami

      w stanie zupełnego zdrowia dostał naglebólów w okolicy pępka…”. Nie sposób też uznać, że został pozbawiony pomocy i pozostawiony samemu sobie. Wywiad chorobowy na(...)temu przeczy i wskazuje jakie działania kolejno podejmowano. Gdy sytuacja uległa pogorszeniu został on następnie przewieziony do szpitala, gdzie wykonano zabieg operacyjny. Niestety, mimo to ww. zmarł. W tej sytuacji stwierdzenie na(...)uzasadnienia zaskarżonego wyroku, że „

    pomoc przyszła zbyt późno, co skutkowało jego śmierci” oraz „

    pomoc medyczna powinna zostać udzielona zdecydowanie szybciej, co z pewnością zminimalizowałoby cierpieniaW. P.i uchroniłoby go przez przedwczesną śmiercią” nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym i ma postać gołosłownych założeń i przypuszczeń. Dywagacje te nie uwzględniają również poziomu opieki medycznej wP.w roku(...). Twierdzenia, o których mowa powyżej z pewnością nie zostały wykazane przez wnioskodawców i ich pełnomocnika.Z tego też powodu Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w pkt I tiret 3 i uchylił orzeczenie o zasądzeniu na rzecz wnioskodawców kwot po(...)zł; z tytułu pokrycia części kosztów symbolicznego upamiętnieniaW. P.wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty i w tym zakresie wniosek oddalił.
Apelacja pełnomocnika wnioskodawców:
Apelacja ta okazała się zasadna jedynie w znikomym zakresie, dot. kwestii orzeczeniao odsetkach. W pozostałej części przywołane argumenty były całkowicie chybione.
W pierwszej kolejności uwaga ta odnosi się do zarzutu opisanego w pkt 1 dot. odszkodowania dot. obrazy przepisów prawa materialnego. Skarżąca wskazała przy tym, że odnosił się on do art.8 ust.1 ustawy lutowej w zw. zart.552 § 1 kpk. Nie zasługiwał ona na uwzględnienie, albowiem Sąd Okręgowy dokonał prawidłowej ich wykładni. Apelująca wskazała w nim takżeart.31 § 1 i 2 kc, jednakże nie wyjaśniła jego związku ze sprawą i sposobu w jaki miałby on zostać naruszony przez sąd meriti. Ustawodawca przyjął w nim bowiem, że domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili oznaczonej w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego (art.31 § 1 kc). Jako chwilę domniemanej śmierci zaginionego oznacza się chwilę, która według okoliczności jest najbardziej prawdopodobna, a w braku wszelkich danych - pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe (art.31 § 2 kc). Data śmierciW. P.jest jednak znana. Nie była sporna i kwestionowana zarówno przez strony postępowania, jak i Sąd Okręgowy wZ.. Z kolei w art.8 ust. 1 ustawy lutowej przyjęto, że osobie, wobec której stwierdzono nieważność orzeczenia albo wydano decyzję o internowaniu w związkuz wprowadzeniem w dniu(...)w Polsce stanu wojennego, przysługuje od Skarbu Państwa odszkodowanie za poniesioną szkodę i zadośćuczynienie za doznaną krzywdę wynikłe z wydania lub wykonania orzeczenia albo decyzji.

    W razie śmierci tej osoby uprawnienie to przechodzi na małżonka, dzieci i rodziców. Kluczową kwestią w tym zakresie było zatem ustalenie wysokości dochodów utraconych przezW. P.na skutek tego, że został on pozbawiony wolności. Oczywistym było, że ciężar dowodu – w myślart.6 kc– także i w tym zakresie spoczywał na wnioskodawcach, albowiem to oni z faktu tego wywodzili określone we wniosku skutki prawne. Sąd Okręgowy trafnie ustalił w oparciu o materiały zgromadzone w IPN ( vide:(...)), że ww. w czasie zatrzymania nie miał wyuczonego żadnego zawodu. Ukończył zaledwie trzy oddziały ( klasy ) szkoły powszechnej. W wojsku uzyskał stopień szeregowego.W momencie zatrzymania pracował fizycznie jako pracownik leśny przy zbieraniu żywicy i nie posiadał majątku ( vide:(...)). Brak było natomiast danych dot. wysokości uzyskiwanych przez niego zarobków. Okoliczność ta nie została w żaden sposób udokumentowana przez wnioskodawców. Z tego też powodu sąd I instancji – kierując się dyrektywamiart.322 kpc– prawidłowo przyjął jako podstawę wyliczeń odszkodowania wynagrodzenie minimalne. Także autorka apelacji nie podołała obowiązkowi podważenia tego troku rozumowania i nie wykazała byW. P.osiągał ówcześnie dochody wyższe, np. zbliżone do „

    co najmniej przeciętnego wynagrodzenia” ( vide:(...)apelacji ). Na poparcie tej tezy pełnomocnik nie przedstawia jakichkolwiek dowodów a wyłącznie zasłoniła się „

    ocenę wnioskodawców”. Skarżąca pomija przy tym, że w momencie zatrzymaniaW. P.przez funkcjonariuszy UB ((...)) jego synJ. P.(ur. (...)) miał 9 lata córkaH. I.(ur. (...)) zaledwie 1,5 roku. Oczywistym jest, że wiedza dzieciw tym wieku na temat wynagrodzeń ich rodziców jest znikoma, by nie powiedzieć, że wręcz żadna. Aktualny stan zdrowiaJ. P.uniemożliwia pozyskanie od niego jakichkolwiek informacji, czego dowodem jest m.in. protokół przesłuchania przed Sądem Okręgowym na(...):„…

    ja nie pamiętam tatyW.. Ja nie pamiętam czym tato się zajmował przed zatrzymaniem […] ja nie jestem nawet w stanie powiedzieć czego dotyczy sprawa […] nie wiem dlaczego tutaj jestem w Sądzie dzisiaj…”. W tej sytuacji odsyłanie przez pełnomocnika do jego „

    oceny” trudno uznać za szczególnie fortunne. Uwaga ta odnosi się także doH. I., która co zrozumiałe z uwagi na wiek, nie poczyniła ówcześnie żadnych spostrzeżeń : „…

    ja niczego nie pamiętam z tego okresu jak tata był zatrzymany…” ( vide:(...)). Trudno także uznać,że taką wiedzę posiadła np. z relacji osób bliskich : „…

    nie wiem u kogo pracował, kto go zatrudnił. Mama mi o tym nie mówiła. Nie wiem ile tata zarabiał […] skoro tata pracował to coś tam dostawał. Tak dokładnie nie wiem z czego żyliśmy…” ( vide:(...)). Spekulacje skarżącej nie mają więc żadnego przełożenia na materiał dowodowy. Nie uwzględniają też faktu, że z uwagi na swoją działalność niepodległościowąW. P.musiał uciekać z rodzinnych stroni ukrywać się przed organami represji. Tego rodzaju obciążenia także nie sprzyjały uzyskaniu dobrze płatnej pracy na eksponowanym stanowisku. Sam mechanizm wyliczenia należnego odszkodowania zawarty na(...)uzasadnienia zaskarżonego wyroku jest więc jak najbardziej trafny i logiczny. Sąd Apelacyjny w pełni podziela i akceptuje wyczerpujące wywody sądu meriti w tym zakresie, czyni je integralną częścią swoich rozważań. Zastosowana kwota minimalnego wynagrodzenia z(...)((...)zł; ) została następnie przemnożona przez okres w jakimW. P.był pozbawiony wolności. Uzyskana kwota(...)zł; została podzielona prawidłowo przez liczbę wnioskodawców. W ten sposób każdemu z nich Sąd Okręgowy zasądził po(...)zł; wraz ze stosownym odsetkami ( te ostatnie zostaną omówione odrębnie poniżej ). Sąd odwoławczy podzielił też pogląd wyrażony w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku co do bezzasadności dodatkowego odszkodowania związanego z pracą przymusową, kosztami obrony oraz wartością przyszłych zarobkówW. P.i utraconej przez niego emerytury. Do okoliczności tych pełnomocnik odniosła się ogólnikowo na(...)apelacji. Stanowisko to nie jest trafne. W kwestii

    pracy przymusowejwykonywanej przezW. P.od czasu przeniesienia w dniu(...)na terenieO.Pracy wP.autorka apelacji podniosła dwa argumenty. Po pierwsze „

    w ocenie wnioskodawców jednakże zasadnym jest przyznanie odszkodowania” z tego tytułu, po drugie gdyby ww. wykonywał tego rodzaju pracę w warunkach wolnościowych to z pewnością otrzymywałby stosowane wynagrodzenie. Żaden z nich nie jest przekonywujący. Samo subiektywne przeświadczenie, które nie jest w stanie podważyć toku rozumowania Sądu Okręgowego nie może skutkować zmianą orzeczenia w kierunku sugerowanym w apelacji. W drugim wypadku uwadze skarżącej umyka, żeW. P.prac przymusowych nie wykonywał jednak na wolności. Wręcz przeciwnie było to elementem wykonywania wymierzonej mu kary pozbawienia wolności. Stanowiło przy tym dodatkową jej dolegliwość. Prawidłowo zatem okoliczność ta została uwzględniona przez Sąd Okręgowy przy ustalaniu wysokości należnego zadośćuczynienia. Słusznie sąd meriti zwraca uwagę, że odszkodowanie obejmowało to co ww. utracił na skutek pozbawienia wolności, a więc dot. szkody majątkowej. Inaczej doszłoby do podwójnego zasądzenia z tego samego tytułu dochodzonych kwot, albowiem wnioskodawcy wnosili przecież także o zasądzenie zadośćuczynienia za krzywdę. Gdyby na wolnościW. P.wykonywał ww. prace nie mógłby przecież jednocześnie wykonywać prac leśnych przy zbiorze żywicy. Oczywistym jest więc, że zasądzenie obu tego rodzaju kwot tytułem odszkodowania było wykluczone.
Chybione okazały się także zastrzeżenia dot. oddalenia wniosku w zakresie

    kosztów adwokackich( pkt 1 tiret 3 apelacji ). Także i w tym wypadku skarżąca nie podołała obowiązkowi, o którym mowa wart.6 kc.Nie budziło przy tym żadnych wątpliwości, żeW. P.w trakcie postępowania przez Wojskowym Sądem Rejonowym wK.był reprezentowany przez obrońcę w osobie adw.A. K.. Wynika to nie tylkoz pełnomocnictwa na(...)ale i protokołu rozprawy z dnia(...)na k.106. Okoliczność ta nie była też kwestionowana przez sąd I instancji ( s.24 uzasadnienia ). Z niczego jednak

    nie wynika kto poniósł koszty obrony, a w szczególności, że obciążały oneW. P.lub jego bliskich ( budżet rodzinyP.). Takich dowodów próżno także szukać w apelacji.Nie przez przypadek ustawodawca wart.616 § 1 pkt 2 kpkodnosi się do uzasadnionych

    wydatków, w tym z tytułu ustanowienia w sprawie jednego obrońcy lub pełnomocnika. Trafnie sąd meriti zwracał uwagę, że skoro brak dowodu, kto poniósł przedmiotowe koszty to równie uprawnione jest pokrycie ich przez inne osoby na rzecz podsądnego lub wręcz że był on reprezentowany pro bono przez patriotycznie nastawionego adwokata. Doświadczenie orzecznicze Sądu Apelacyjnego wP.w składzie rozpoznającym sprawy potwierdza,że tego rodzaju sytuacji w omawianym okresie bynajmniej nie brakowało. Założenie, że skoroW. P.korzystał z pomocy obrońcy to automatycznie musiał za pomoc tę zapłacić jest więc całkowicie gołosłowne i nie znajduje osadzenia w materiale dowodowym.
Pozbawione jakichkolwiek podstaw faktycznych i prawnych były też zarzuty apelującej zawarte w pkt 1 tiret 4. Dotyczyły one żądania zasądzenia dodatkowego odszkodowania związanegoz

    przyszłymi zarobkamiutraconymi przezW. P.na skutek jego śmierci oraz następnie utraconej

    emerytury. Niestety także i w tym wypadku autorka apelacji nie podjęła poważnej próby odniesienia się do wywodu Sądu Okręgowego wZ.na(...)uzasadnienia zaskarżonego wyroku. W przeciwieństwie do lakonicznych dywagacji skarżącej są one pełne, wyczerpujące i przekonywujące. Pomijając już niczym nie poparte założenia skarżącej – mające wartość spekulacji – żeW. P.zmarł na skutek pozbawienia wolności i nieudzielenia mu pomocy ( w tym zakresie sąd odwoławczy wypowiedział się definitywnie przy omawianiu apelacji prokuratora ) a gdyby nie to podjąłby pracę, uzyskał emeryturę i dożyłby sędziwego wieku, to należy zaznaczyć kategorycznie, że tego rodzaju roszczenie nie miało szans na zasądzenie nawet w teorii. W orzecznictwie za utrwalone uznać należy bowiem stanowisko, że w wypadku śmierci osoby represjonowanej na osoby wymienione w art.8 ust. 1 zdanie 2 ustawy lutowej przechodzi uprawnienie do odszkodowania za szkodę poniesioną przez osobę represjonowaną

    do chwili jej śmiercioraz zadośćuczynienie za doznaną do tego czasu krzywdę, wynikłe z wydania takiego wyroku. W uzasadnieniu uchwały z dnia(...)Sąd Najwyższy ((...)) zwraca też uwagę, że punktem odniesienia jest tutaj szkoda i krzywda osoby represjonowanej, natomiast zostaje zerwany związek pomiędzy wysokością roszczenia należnego następcy, a doznaną przez niego szkodą i krzywdą. Tak więc ustawa, rozszerzając uprawnienia następców osób represjonowanych, w założeniu dopuszczała ten skutek, że wysokość świadczeń na ich rzecz nie będzie proporcjonalna do poniesionych przez nie szkód i doznanych krzywd. Próba usunięcia tej „niesprawiedliwości” w drodze wykładni nie jest dopuszczalna, gdyż prowadziłaby do rozstrzygnięć sprzecznych z przepisami prawa.W przepisach ustawy lutowej nie czyni się żadnej różnicy w przejściu uprawnień zależnie od tego, czy śmierć osoby represjonowanej jest następstwem wykonywania kary śmierci, czy też innych przyczyn. Brak jest także jakiejkolwiek podstawy, by poprawiać skutki ustawy lutowej przez przyjmowanie fikcji nie znanych prawu, a wręcz z nim sprzecznych, i wyliczać wysokość szkody, jaką ponosi osoba fizyczna po swojej śmierci. W tym miejscu wypada odnotować,że analogiczny pogląd przyjęty został także przez sądy powszechne. Wyrazem tego jest m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego wW.w sprawie(...), który stwierdził, że roszczenia następców prawnych osoby represjonowanej limitowane są wysokością roszczeń, jakie przysługiwałyby samemu represjonowanemu, gdyby żył. Innymi słowy osoby „wtórnie” uprawnione nie mają tu własnego, węższego roszczenia, lecz zakres przedmiotowy ich roszczenia wyznacza krzywda „pierwotnie” uprawnionego. Przepis art.8 ust. 1 ustawy lutowej nie przewiduje bowiem samoistnych roszczeń dla małżonka, dzieci i rodziców represjonowanego, a stanowi jedynie o przejściu na te osoby jego uprawnień ( vide: analogicznie Sąd Apelacyjny wB.w wyroku z dnia(...),(...)oraz Sąd Najwyższy w wyroku z dnia(...),(...)). Na marginesie wypada jedynie zaznaczyć, że uwagi te dot. zresztą także roszczeń dot. zadośćuczynienia. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia(...)((...)) potwierdził przy tym dotychczasową linię, że ustawa lutowa pozwala sądom na zaspokojenie zadośćuczynienia tylko za okres do śmierci uprawnionego, nie daje natomiast podstaw prawnych do naprawienia w drodze zadośćuczynienia krzywd osób najbliższych dla pokrzywdzonego.
Odnosząc się do zawartych w pkt 3 apelacji obrońcy oskarżonego zarzutów

    naruszeń proceduralnych(art.410 kpk) to należy zauważyć, iż zgodnie zart.438 pkt 2 kpkorzeczenie podlega uchyleniu ( lub zmianie ) jedynie w razie takiej obrazy przepisów postępowania, która mogła mieć wpływ na treść tego wyroku. W realiach niniejszego procesu skarżąca poprzestała jedynie na ich wyliczeniu, nie podejmując nawet trudu i próby wykazania ewentualnego realnego wpływu na treść zaskarżonego wyroku. Takie działanie nie może oczywiście skutkować powodzeniem apelacji. W aspekcie przyczyn odwoławczych określonych wart.438 pkt 2 kpkw środku odwoławczym mogą być podnoszone także zarzuty niezgodności przebiegu postępowania z wymogami prawa procesowego, i to zarówno te błędy, które polegają na zaniechaniu wypełnienia konkretnych nakazów przepisów prawa procesowego ( errores in omittendo ), jak i te które sprowadzają się do działania sprzecznego z konkretnymi przepisami procedury ( errores in faciendo ). Przepisy procedury statuują też fundamentalne metody oceny dowodów, z zatem takie naruszenie tych zasad, które mogło mieć wpływ na treść wydanego orzeczenia, może stanowić podstawę zarzutu środka odwoławczego. Należy pamiętać o tym,że wpływ danego uchybienia na treść orzeczenia zależy ściśle od realiów konkretnej sprawy( vide: „Kodeks postępowania karnego – Komentarz” pod. red. Z. Gostyńskiego wyd. ABC W-wa 1998 tom II, str.460-461 tezy 13, 15 ). Jak słusznie zauważył Sąd Apelacyjny wW.w uzasadnieniu wyroku z dnia(...)((...)) powyżej przepis

art.410 kpknie nakłada na sąd obowiązku przywołania w uzasadnieniu wyroku wszystkich dowodów bez wyjątku, gdyż oceny wymagają tylko te, które według sądu miały znaczenie dla wydanego orzeczenia. Omówienie wybranych dowodów jest dopuszczalne, o ile mają one znaczenie dla wyrokowania. Nie stanowi naruszenia przepisuart.410 kpkdokonanie oceny dowodu przeprowadzonego lub ujawnionego na rozprawie. Naruszenie treści przepisuart.410 kpknastępuje poprzez oparcie wyroku na okolicznościach nieujawnionych w toku rozprawy głównej, bądź też przez pominięcie przy wyrokowaniu ujawnionych w toku rozprawy głównej okoliczności tak korzystnych, jak i niekorzystnych dla oskarżonego ( tutaj wnioskodawców – dop. SAP.). Nie stanowi zaś naruszenia przepisuart.410 kpkdokonanie takiej czy innej oceny dowodu przeprowadzonego lub ujawnionego na rozprawie. Z tego też powodu zarzut, o którym mowa uznać należało za chybiony w pełni.
Rozważając poszczególne zarzuty sąd odwoławczy stwierdził, iż ten dotyczący rzekomej
    obrazy przepisów prawa materialnego( w apelacji wskazanoart.445 § 1 kcw zw. zart.445 § 2 kcorazart.448 kcw zb. z art.8 ust.1 ustawy lutowej – pkt 4 ) wynikającej z ich błędnej wykładnii nieprawidłowego zastosowania do stanu faktycznego w niniejszej sprawie, przez przyjęcie,że kwota(...)zł; jest kwotą odpowiednią w przypadku krzywdW. P.doznanych na skutek pozbawienia wolności, dotyczy w istocie błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia ( vide:art.438 pkt 3 kpk). Zarówno w doktrynie jaki w orzecznictwie od kilkudziesięciu lat utrwalony jest pogląd, zgodnie z którym obraza prawa materialnego polega na wadliwym jego zastosowaniu ( lub niezastosowaniu ) w orzeczeniu opartym na prawidłowych ustaleniach faktycznych. Sąd Apelacyjny wP.wielokrotnie podkreślał za Sądem Najwyższym, iż nie ma obrazy prawa materialnego, gdy wadliwość orzeczenia w tym zakresie jest wynikiem błędnych ustaleń przyjętych za jego podstawę. Gdy sytuacja ta kształtuje się odmiennie to podstawą takiej apelacji może być tylko zarzut błęduw ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, a nie obrazy prawa materialnego określonej wart.438 pkt 1a kpk( vide: analogicznie OSNKW 1974, poz.233;J. G., E.S.„Kodeks postępowania karnegoz komentarzem”G.1996 str.285 ). Mając powyższe na uwadze zarzut ten oznaczony w apelacji jako pkt 4, zostanie rozpoznany łączniez tym wskazanym w pkt 2 na s.3 ww. środka odwoławczego.
Argumentacja zawarta w pkt 2 przedmiotowej apelacji sprowadza się w pierwszym rzędzie do nieuzasadnionej, bezpodstawnej polemiki z prawidłowymi ustaleniami Sądu OkręgowegowZ.. Zasadza się ona na innej, niż przyjęta przez sąd I instancji ocenie materiału dowodowego. Podkreślić przy tym należy, że zaproponowana przez pełnomocnika ocena materiału dowodowego jest całkowicie dowolna i nie znajduje żadnego uzasadnieniaw prawidłowo zebranym materiale dowodowym, który jak już wspomniano został należycie rozważony. Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych może być tylko wówczas słuszny, gdy zasadność ocen i wniosków, wyprowadzonych przez sąd meriti z okoliczności ujawnionych,w toku postępowania sądowego, nie odpowiada prawidłowości logicznego rozumowania. Ustalenia faktyczne wyroku nie wykraczają jednak poza ramy swobodnej oceny dowodów, gdy poczynione zostały na podstawie wszechstronnej analizy przeprowadzonych dowodów, których ocena nie wykazuje błędów natury faktycznej czy logicznej, zgodna jest ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz prowadzi do sędziowskiego przekonania, odzwierciedleniem którego powinno być uzasadnienie orzeczenia. Reasumując należy więc przyjąć, że przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną zawartą w treści przepisuart.7 kpkwówczas gdy jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy całokształtu okoliczności sprawy i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy, stanowi wynik rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść jaki niekorzyść, jest wyczerpujące i logiczne z uwzględnieniem wskazań wiedzy i zasad doświadczenia życiowego ( vide: wyroki Sądu Najwyższego z 20.02.1975r., II KR 355/74, publ. OSNKW 1975/9/84; z 22.01.1975r, I KR 197/74, publ. OSNKW 1975/5/58; z 5.09.1974r., II KR 114/74, publ. OSNKW 1975/2/28; z 22.02.1996r., II KRN 199/95, publ. PiPr. 1996/10/10;z 16.12.1974r., Rw 618/74, publ. OSNKW 1975/3-4/47 ). Przypomnieć w tym miejscu należy,że zgodnie zart.7 kpkorgany postępowania, a więc także i sąd, kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Zgodniez panującym w orzecznictwie poglądem ( vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9.11.1990r., publ. OSNKW 1991/9/41 ), przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodówi niewiarygodności innych pozostaje pod ochronąart.7 kpkwtedy m. in. gdy:

⚫

jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy(art.410 kpk) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art.2 § 2 kpk),

stanowi wynik rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść (art.4 kpk),

jest wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego – uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art.424 § 1 pkt 1 i 2 kpk).

Mając powyższe uwagi na względzie, uznać obiektywnie należy, że ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego została dokonana przez sąd I instancji z uwzględnieniem zasad sformułowanych w przepisieart.7 kpk. Nie można więc zgodzić się ze stanowiskiem skarżącej co do oceny zeznań przesłuchanych świadków, jak i zgromadzonych dokumentów. Wywody te są nie tylko przekonywująco przez sąd I instancji uzasadnione ale i obszerne, tak więc nie ma powodu by je powielać ponownie w tym miejscu. Należy jedynie podkreślić, że uwadze skarżącej uszło i to, że dowody, które zaistniały w postępowaniu(...)Sąd Okręgowy wZ.weryfikował ze szczególną ostrożnością, natomiast sugestie apelującej, że ocena ta nosi znamiona dowolnej, jest całkowicie bezpodstawna. Ocena okoliczności mających wpływ na wysokość zasądzonego zadośćuczynienia zawarta na(...)uzasadnienia zaskarżonego wyroku jest ze wszech miar słuszna i sąd odwoławczy w pełni ją podziela i akceptuje. Reasumując należy zaznaczyć, że oparcie przez sąd ustaleń faktycznych na określoneji wyraźnie wskazanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku grupie dowodów i jednoczesne nieuznanie dowodów przeciwnych, nie stanowi uchybienia, które mogłoby powodować zmianę lub uchylenie wyroku, w sytuacji gdy zgodnie z treściąart.424 § 1 pkt 1 kpk, Sąd Okręgowy wskazał jakimi w tej kwestii kierował się względami. Jak wynika z motywów zaskarżonego wyroku sąd I instancji uczynił zadość wymaganiom wskazanego wyżej przepisu, dokonując szczegółowej i wszechstronnej analizy materiału dowodowego oraz wskazując precyzyjnie jakie fakty uznał za udowodnione i na jakich w tej mierze oparł się dowodach. Sąd ten odpowiednio wskazał w jakich częściach uznał ww. dowody za wiarygodne, a w jakich za nie zasługujące na wiarę ( lub są nieistotne ), przy czym stanowisko swoje logicznie i przekonywująco uzasadnił. Uwagi te nie dot. jedynie okoliczności dot. śmierciW. P.( np. zbyt późno udzielonej pomocy medycznej ), które były zresztą podstawą zmiany wyroku w zakresie wywołanym w apelacji prokuratora.
Mając na uwadze wywody apelacji należy przypomnieć, że

    zadośćuczynienieza doznaną krzywdę to odszkodowanie za szkodę niematerialną wynikłą z wykonania wobecW. P.wyroku byłego Wojskowego Sądu Rejonowego wK.z dnia(...),a stanowią ją negatywne przeżycia psychiczne wiążące się nie tylko z faktem pozbawienia wolności ( zatrzymanie, aresztowanie, izolacja więzienna, przebywanie z innymi osobami pozbawionymi wolności, dolegliwe warunki odbywania kary w tym praca przymusowa ), ale np. również to, że osoba taka w okresie odbywania kary utraciła to, co nazywa się dobrym imieniem. Jest oczywiste, że orzeczenie w przedmiocie zasądzenia odszkodowania i to zarówno poniesionej szkody, jak i wysokości kwoty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, opierać się może jedynie na rzetelnych kryteriach, zweryfikowanych przeprowadzonymi w postępowaniu dowodowym oraz powszechnie przyjętymi zasadami, zakreślającymi granice subiektywnego odczucia krzywdy. W każdym jednak razie stanowisko zajęte w tym przedmiocie przez sąd orzekający powinno być w sposób wyczerpujący uzasadnione, a tym samym umożliwić kontrolę instancyjną. Ocena rodzaju doznanej w związku ze skazaniem krzywdy i wysokość zadośćuczynienia za jej doznanie jest trudna do skonkretyzowania w formie pieniężnej. Należy jednak mieć na względzie całokształt okoliczności dotyczących zarzutów i skazania, rodzaju kary i szkody moralnej, możliwości i warunków życia osoby represjonowanej w okresie kary oraz inne skutki skazania. Oczywistym jest, że przy ocenie wysokości zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę nie można kierować się jedynie długością pozbawionego podstaw prawnych czy też niesłusznego uwięzienia ( vide: Komentarz do art.552 kodeksu postępowania karnego, [w:] J. Grajewski, L.K. Paprzycki, S. Steinborn, Kodeks postępowania karnego. Komentarz, Tom II (art. 425-673). Wyd. Zakamycze, Kraków 2006 ). Mając na uwadze, że przepis art.8 ust.1 ustawy lutowej w zw. zart.552 kpknie zawiera szczegółowych przesłanek pozwalających na ustalenie wysokości zadośćuczynienia należy stosować kryteria wypracowane dotychczasw orzecznictwie. Ogólnie przyjąć trzeba, że w kwestiach z zakresu prawa materialnego, nie uregulowanych odrębnie,

    mają wprost zastosowanie przepisykodeksu cywilnegoodnoszące się zwłaszcza do problematyki zasad ustalania zaistnienia szkody i krzywdy, określania wysokości odszkodowania, zadośćuczynienia, a także zasądzania odsetek. Pogląd ten nie został nigdy zakwestionowany, a wręcz przeciwnie, został zaaprobowany w piśmiennictwie, także cywilistycznym ( vide: B. Bladowski, glosa do uchwały I KZP 21/93, OSP 1995/1/s.19 i nast. ). Sąd Apelacyjny wP.w pełni podziela także argumentację zawartą w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego wL.z dnia(...)( vide:(...)), że zgodniez treściąart.445 § 1 kc, który ma przecież w niniejszej sprawie bezpośrednie zastosowanie, zadośćuczynienie winno być odpowiednie, a zatem kwota przyznana tytułem zadośćuczynienia winna być przybliżonym ekwiwalentem cierpień psychicznych i fizycznych. Należy jednak pamiętać, że

    charakter szkody niemajątkowej, bo taką jest w istocie krzywda, decyduje o jej niewymierności. W szczególności zaś odnosi się to stwierdzenie do zadośćuczynienia za krzywdę polegającą na pozbawieniu wolności. Przyznanego jednak zadośćuczynienia nie należy traktować na zasadzie pełnej ekwiwalentności, którą charakteryzuje wynagrodzenie szkody majątkowej. Odpowiedniość kwoty zadośćuczynienia, o której stanowiart.445 § 1 kc, ma z natury rzeczy służyć złagodzeniu doznanej krzywdy, a jednocześnie nie być źródłem wzbogacenia. Także Sąd Apelacyjny w Katowicach zwraca uwagę, że wysokość zadośćuczynienia wyznaczają dwie granice. Z jednej strony

    musi ono przedstawiać wartość ekonomicznie odczuwalną,z drugiej zaś powinno być utrzymane w rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej. Zasada umiarkowanego rozmiaru zadośćuczynienia trafnie łączy się z wysokością stopy życiowej społeczeństwa, gdyż zarówno ocena, czy jest ono realne, czy nie nadmierne, pozostawać musi w związku z poziomem życia. Oczywiście powoływanie się przy ustalaniu zadośćuczynienia na potrzebę utrzymania jego wysokościw rozsądnych granicach, odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej nie może prowadzić do podważenia kompensacyjnej funkcji zadośćuczynienia. Wszystkie wymienione wyżej kryteria mają jednak charakter akcesoryjny. Zasadniczym zadaniem sądu orzekającego w przedmiocie zadośćuczynienia jest określenie krzywd o charakterze niemajątkowym, których doznała osoba represjonowana i powetowanie tychże w drodze satysfakcji materialnej.

    Ustalając wysokość zadośćuczynienia, które w swej istocie stanowi odszkodowanie za szkody niematerialne wynikłe z pozbawienia wolności, nie można oprzeć się na jednoznacznych, weryfikowalnych i porównywalnych kryteriach, gdyż takie nie istnieją. Choć zatem ocena okoliczności uzasadniających zasądzenie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę z tytułu niewątpliwie niesłusznego tymczasowego aresztowania powinna być dokonywanaz punktu widzenia przeciętnego człowieka, to jednak

    sytuacja każdej osoby dochodzącej tego rodzaju roszczenia musi być traktowana indywidualnie. Posiłkując się regułami wypracowanymi na gruncie prawa cywilnego ( vide: przywoływany powyżejart.445 § 1 kc), stwierdzić trzeba,że zadośćuczynienie powinno być odpowiednie. Sprawia to, że pozostawiony sądowi zakres swobody w określaniu odpowiedniej kwoty, wyznaczany jest przez te wszystkie zaszłości towarzyszące niewątpliwie niesłusznemu pozbawieniu wolności, które naruszając dobra osobiste, powodują szkodę niemajątkową u pozbawionego w ten sposób wolności(...). Przenosząc te rozważania o charakterze teoretycznym na grunt niniejszej sprawy nie sposób zgodzić się z pełnomocnikiem wnioskodawców, że zasądzone przez Sąd OkręgowywZ.zadośćuczynienie nie spełnia wymogów, o których mowa była powyżej. Twierdzenie apelującej, że zasądzona kwota(...)zł; jest „

    niewspółmiernie niska” ( s.7 apelacji ) nie znajduje przekonywującego uzasadnienia i jest niezrozumiałe. Już powyżej jednoznacznie wykazano, że nie można w tym kontekście eksponować śmierciW. P.w sposób w jaki czyni to autorka apelacji, albowiem nie wykazano, że nastąpiło to na skutek wykonania istotnego dla sprawy orzeczenia, czy też zaniedbań w zakresie opieki medycznej ze strony administracji więziennej. Sąd Okręgowy miał za to prawidłowo na względzie zarówno okres pozbawienia wolności ( od(...)do(...)– 1 rok, 6 miesięcy i 24 dni – łącznie(...)dni ). Stwierdzenie o urągających warunkach odbywania kary jest z kolei truizmem, które nic nowego nie wnosi do sprawy, albowiem były one niestety charakterystyczne dla okresu stalinowskiego, na który przypadało osadzenieW. P.. Dotyczą one sytuacji niemal wszystkich osadzonych w tym okresie, co także nie umknęło uwadze Sądu Okręgowego. Sąd ten nie pominął bynajmniej, że w rozpoznawanej sprawie represje tez przyczyn politycznych dotknęły osoby niekaranej, uczciwie żyjącego ojca rodziny. Niewątpliwie spowodowało to negatywne przeżycia psychiczne uW. P., wynikające m.in.z izolacji od rodziny, czy też choroby. O ile nie wykazano, że była ona ( podobnie jak i późniejsza śmierć ) wynikiem wykonania wyroku, warunków odbywania kary, czy też działań lub zaniechań administracji więziennej, to niewątpliwie jej przeżywanie w takich warunkach izolacji z dala od bliskich było dodatkową traumą. Kształtując wysokość zadośćuczynienia sąd I instancji miał przy tym na względzie także zarówno intensywność czynności śledczych wobec represjonowanego( w tym sześciokrotne przesłuchanie ), jak i warunki jakich ww. doświadczył w trakcie odbywania kary. Uwaga ta odnosi się m.in. do ciężkiej, fizycznej pracy jaką musiał wykonywać wO.Pracy wP.. Nie jest przy tym w pełni zasadne twierdzenie apelującej o całkowitym pozbawieniuW. P.możliwości utrzymywania więzi z żoną. Przeczy temu materiał ujawniony w IPN. Wynika z niego, żeG. P.jednak dwukrotnie odwiedziła mężaw dniach(...)( vide: Karta ewidencyjna odwiedzin więźnia karnego nak.46 ). Na s.10 uzasadnienia zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy odnotował przy tym trafnie, że były to jedynie(...)– minutowe widzenia przez siatkę. Skarżąca tego toku rozumowania nie zdołała zakwestionować. Okoliczności, którymi tak obficie pełnomocnik posługuje sięw uzasadnieniu swojej apelacji zostały bowiem w pełni uwzględnione przez sąd I instancji, który nie tylko ich nie bagatelizował ale nadał im właściwą rangę i znaczenie. Znamienne, że apelujący nie potrafił wykazać, jakich to konkretnie uchybień dopuścił się sąd I instancji, poprzestając de facto na jałowym powielaniu tezy, że „

    wnioskodawcy nie zgadzają się z twierdzeniami Sądu I instancji” i że zasądzone zadośćuczynienie w kwocie(...)zł; jest niewystarczające. Twierdzenie, że sąd ten nie wskazał z jakich przyczyn nie uwzględnił wyższych żądań wnioskodawców jest niezrozumiałe i dowodzi jedynie braku dostatecznego zaznajomienia sięz uzasadnieniem zaskarżonego wyroku na s.26-28. Analogicznie krytycznie należy traktować zarzut, że sąd meriti „

    w żaden sposób nie wskazał w jaki sposób i na jakiej podstawie ustalił wysokość przyznanego zadośćuczynienia”. Z kolei autorka apelacji nie podołała zadaniu wykazania zasadności dochodzonej w apelacji kwoty. Jedynie na marginesie Sąd Apelacyjny zauważa, że na s.4 apelacji skarżąca domaga się z tego tytułu różnych kwot wyrażonych cyfrowo ( po(...)zł; ) oraz słownie ((...)). Próżno także w uzasadnieniu wniosku i apelacji szukać argumentów, które uzasadniałyby tak wielką i oderwaną od realiów niniejszej sprawy kwotę. Z tego też powodu zdumiewające jest oczekiwania pełnomocnika na s.10 apelacji by to Sąd wyjaśnił wnioskodawcom dysproporcje de facto pomiędzy obiektywnymi faktamia

    nierealnymi założeniami przyjętymi przez autorkę apelacji zarówno we wniosku, jaki w apelacji. Sąd odwoławczy z należytym szacunkiem pochyla się na krzywdą jakiej doznałW. P.w wyniku wykonania istotnego dla sprawy wyroku, jednakże nie może pozostawać głuchy na racjonalne argumenty przytaczane w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia. Niewątpliwie pozbawienie wolności ojca wnioskodawców nie powinno mieć miejsca. Świadczy o tym jednoznacznie treść postanowienia Sądu Okręgowego wK.z dnia(...)((...)). Trudno jednak z tego powodu zasądzać kwotę oczekiwaną przez wnioskodawców, tym bardziej, że powyżej kategorycznie wskazano, że za niewykazaną uznać należy okoliczność, iż do pogorszenia się stanu zdrowia, czy do śmierciW. P.doszło na skutek pozbawienia wolności ww. Nie można zatem odpowiedzialnie stwierdzić,że „

    przepłacił własnym życiem prowadzoną działalność niepodległościową”. W świetle realnego materiału dowodowego stwierdzenie apelującej na s.9 apelacji jest więc oczywistym nadużyciem. Niezrozumiałe są też zastrzeżenia pełnomocnika, że zasądzona kwota(...)zł; zadośćuczynienia jest „

    znacząco zaniżona w stosunku do utrwalonej linii orzeczniczej i obecnie zasądzonych środków na podstawie ustawy lutowej”, zwłaszcza, że ww. nie przywołała nawet żadnego przykładu na poparcie swojej błędnej tezy. Wieloletnie doświadczenie orzecznicze sądu odwoławczego w tym zakresie jednoznacznie pozwala zarzut ten odrzucić jako bezzasadny w stopniu oczywistym. Zasądzona kwota bynajmniej nie odstaje in minus od podobnych przypadków. Sąd Apelacyjny wP.od dawna pozostaje na stanowisku ( vide: uzasadnienie wyroku z dnia(...)), że kwoty zadośćuczynienia zasądzone w innych sprawach osób represjonowanych mogą w kwestii miarkowania zadośćuczynienia stanowić jedynie

    niewiążącą wskazówkędla sądu rozpoznającego dane roszczenie, natomiast w żadnym stopniu tego sądu nie wiążą. Kwestia ta nie jest jednak całkowicie pozbawiona znaczenia, pozwala bowiem sądowi ocenić, czy na tle innych podobnych przypadków zadośćuczynienie nie jest np. nadmiernie wygórowane. Niewątpliwie sąd I instancji miał to na uwadze, podobnie jak i wytyczne Sądu Najwyższego przywołane m.in. w uzasadnieniu wyroku z dnia(...)((...)), że określając wysokość zadośćuczynienia trzeba mieć na względzie, że ma ono charakter kompensacyjny, a więc musi przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość, adekwatną do warunków gospodarki rynkowej. Wywód Sądu Okręgowego jest ze wszech miar przekonywujący i pozytywnie odróżnia się od dywagacji skarżącej. Twierdzenia tej ostatniej zawarte w apelacji mają charakter polemiczny i nie podważają logiki sądu meriti.
Bezzasadny okazał się zarzut zawarty w

    pkt 5 apelacjidot. symbolicznego upamiętnieniaW. P.w oparciu o tryb zawarty w art.9 ustawy lutowej. Pomijając nawet fakt,że skarżąca nie potrafiła nawet logicznie wytłumaczyć Sądowi Apelacyjnemu na rozprawiew dniu(...)dlaczego akurat domaga się od Skarbu Państwa dochodzonej we wniosku i apelacji kwoty: „…

    może to nieprofesjonalne, ale nie potrafi wyjaśnić dlaczego domaga się kwoty(...)zł; z tytułu symbolicznego upamiętnieniaW. P.w sytuacji gdy przedłożony projekt kosztorysu nie przekracza(...)zł;…” ( vide: k.433v ) to należy kategorycznie zaznaczyć, że roszczenie to nie zostało należycie wykazane co do istoty. Z tego też powodu sąd odwoławczy uwzględnił apelację prokuratora słusznie kwestionującego zasądzenie na tej podstawie jakiejkolwiek kwoty. W zaistniałej sytuacji procesowej odnoszenie się do argumentów pełnomocnika oczekującego zasądzenia z tego tytułu dodatkowo(...)zł; ponad to co zasądził sąd I instancji było zbędne. Oczywistym jest bowiem, że także i w tym miejscu aktualne są te rozważania, które Sąd Apelacyjny przytoczył powyżej omawiając apelację prokuratora.
Zasadny okazał się natomiast zarzut pełnomocnika sformułowany w pkt 6 apelacji dot.orzeczenia o odsetkachod zasądzonych przez Sąd Okręgowy kwot. Uwaga odnosi się do tiretu 1 i 2 pkt I zaskarżonego wyroku dot. odszkodowania i zadośćuczynienia. Zważywszy na fakt,że sąd odwoławczy uwzględnił zarzut apelacji prokuratora w zakresie tiretu 3 kwestia ta w tym zakresie była rzecz jasna bezprzedmiotowa. Odnosząc się do wywodu apelującej wypada przypomnieć, że przepisart.481 § 1 kcprzewiduje wprost, że jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Sytuacja taka miała miejsce w niniejszej sprawie, albowiem we wniosku wyraźnie wskazano, że wnioskodawcy dochodzą wskazanych tam kwot wraz ustawowymi odsetkami za opóźnienie ( vide: k.3v-4 ). Sąd Okręgowy wZ.w kwestii tej był niekonsekwentny. Sformułowanie o „opóźnieniu” pominięte zostało w treści zaskarżonego wyroku a jednocześnie sąd ten odnosi się do niego w niektórych fragmentach jego uzasadnienia ( vide: s.16, 18 ). Jednocześnie ww. dokument nie wyjaśnia przyczyn tego rodzaju rozbieżności, stąd też konieczna stała się korekta zaskarżonego orzeczenia.

Wniosek

Apelacja prokuratora :
O zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie wniosku w zaskarżonej części.
Apelacja pełnomocnika wnioskodawców :

1
o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie na rzecz wnioskodawców dodatkowej kwoty po(...)zł; tytułem odszkodowania dla każdego z wnioskodawców wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, dodatkowej kwoty po(...)zł; tytułem zadośćuczynienia dla każdego z wnioskodawców wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty oraz dodatkowej kwoty po(...)zł; tytułem kosztów symbolicznego upamiętnieniaW. P.dla każdego z wnioskodawców wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

względnie

2
o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania,

3
o zasądzenie na rzecz wnioskodawców kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego za II instancję wg przedłożonego przez pełnomocnika spisu kosztów, a w przypadku jego niezłożenia wg norm przepisanych od Skarbu Państwa.

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny
☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny
☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Apelacja prokuratora :
Zasadność podniesionego zarzutu naruszenia prawa materialnego, skutkowała uwzględnieniem wniosku.
Apelacja pełnomocnika wnioskodawców :
Przedmiotowy środek odwoławczy okazał się zasadny wyłącznie w zakresie podniesionego zarzutu dot. kwestii odsetek od zasądzonych kwot. Z tego też powodu wniosek w tym zakresie został uwzględniony. W pozostałej części zarzuty tejże apelacji okazały się bezzasadnew stopniu oczywistym. Brak było również okoliczności podlegających w tym zakresie uwzględnieniu z urzędu.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

0.1pkt I tiret 1 i 2, II, III, IV zaskarżonego wyroku, z wyłączeniem kwestii odsetek od zasądzonych w pkt I tiret 1 i 2 kwot oraz roszczenia z tytułu pokrycia części kosztów symbolicznego upamiętnieniaW. P..

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

W powyższym zakresie brak było skutecznych zarzutów apelacji oraz okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu.

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.11.

Przedmiot i zakres zmiany

1
w pkt I tiret 1 i 2 przyjęto, że zasądzone odsetki od kwot odszkodowaniai zadośćuczynienia mają postać odsetek ustawowych za opóźnienie,

2
w pkt I tiret 3 uchylono orzeczenie o zasądzeniu na rzecz wnioskodawców kwot po(...)zł; z tytułu pokrycia części kosztów symbolicznego upamiętnieniaW. P.wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty i w tym zakresie wniosek oddalono,

Zwięźle o powodach zmiany

pkt 1 – zasadny okazał się zarzut pełnomocnika dot. kwestii określenia orzeczenia o odsetkach,
pkt 2 – zasadny okazał się zarzut prokuratora dot. bezzasadności roszczenia wnioskodawców związanego z pokryciem części kosztów symbolicznego upamiętnieniaW. P..

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

3.

Na podstawie art.13 ustawy lutowej koszami postępowania odwoławczego obciążono Skarb Państwa. Jednocześnie – z uwagi na treść wyroku Sądu Apelacyjnego – brak było podstaw do zasądzenia na rzecz wnioskodawców kosztów zastępstwa adwokackiego w II instancji.

7

PODPIS

I. P.P. G.M. Ś.