Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 581/21
Data wyroku: 2022-05-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Jarząbek
Słowa kluczowe: Renta socjalna
Podstawa prawna: art. 4 ustawa o rencie socjalnej, art. 477^14^ § 1 kpc

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 maja 2022 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Jarząbek
Protokolant: st. sekr. sądowy Dominika Kołpa
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 24 maja 2022 r. wW.
sprawyA. F.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o rentę socjalną
na skutek odwołańA. F.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 22 lutego 2021r., znak(...)oraz z dnia 17 marca 2021r., znak:(...)
oddala odwołania.

UZASADNIENIE

A. F.20 marca 2021 r. wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z 22 lutego 2021 r. znak:(...), dotyczącej odmowy przyznania prawa do renty socjalnej. Ubezpieczona zarzuciła skarżonej decyzji, że została wydana w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika ZUS, a nie komisji lekarskiej, mimo iż we właściwym terminie wniosła sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika. Odwołująca podniosła, że od 2005 r. choruje na schizofrenię paranoidalną, czterokrotnie była hospitalizowana wSzpitalu (...)wZ., przebyła dwie próby samobójcze, a wielokrotnie przez nią podejmowane próby zatrudnienia kończyły się niepowodzeniem, dlatego uważa się za osobę całkowicie niezdolną do pracy (
    odwołanie k. 3 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie z 8 kwietnia 2021 r.organ rentowywniósł o jego oddalenie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., również w przypadku wniesienia przez ubezpieczoną odwołania od decyzji z 17 marca 2021 r. Zakład wskazał, że skarżona decyzja została wydana w oparciu o orzeczenie lekarza orzecznika ZUS. Z uwagi na wniesienie przez ubezpieczoną sprzeciwu od orzeczenia, została zbadana przez komisję lekarską ZUS, która w orzeczeniu z 11 marca 2021 r. również ustaliła, żeA. F.nie jest całkowicie niezdolna do pracy, co skutkowało wydaniem w dniu 17 marca 2021 r. decyzji o odmowie przyznania prawa do renty socjalnej (odpowiedź na odwołanie k.10 a.s.).
W dniu 22 kwietnia 2021 r.A. F.wniosła odwołanie od decyzji ZUS z 17 marca 2021 r. odmawiającej prawa do renty socjalnej – wydanej w oparciu o orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z 11 marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych w dniu 18 maja 2021 r. przekazał odwołanie do rozpoznania, podtrzymując argumentację przedstawioną w odpowiedzi na odwołanie od decyzji z 22 lutego 2021 r. Zarządzeniem z 25 maja 2021 r. postępowanie wywołane odwołaniem od decyzji z 17 marca 2021 r. zostało połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia ze sprawą o sygn. akt VII U 581/21 (odwołanie k. 20 a.s., pismo ZUS z 18.05.2021 r. k. 19 a.s., zarządzenie z 25.05.2021 r. k. 21 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
A. F.urodziła się (...)Odwołująca ukończyła naukę w liceum ogólnokształcącym, zdała maturę i w październiku 2008 r. podjęła studia na Uniwersytecie(...), na kierunku filologii ugrofińskiej, które przerwała w kwietniu 2015 r. Ubezpieczona kilkukrotnie podejmowała pracę zarobkową, głównie jako sprzedawca, ostatnio w lipcu 2020 r. (zaświadczenie nienumerowane karty akt rentowych).
W dniu 13 stycznia 2021 r.A. F.wniosła o przyznanie prawa do renty socjalnej. Lekarz orzecznik ZUS w orzeczeniu z 29 stycznia 2021 r. nie stwierdził występowania u ubezpieczonej zaburzeń powodujących naruszenie sprawności organizmu w stopniu uzasadniającym orzeczenie długotrwałej niezdolności do pracy ani upośledzenia funkcji organizmu, powodującego niemożność wykonywania żadnej pracy – badana nie jest niezdolna do pracy, nie zachodzą również okoliczności uzasadniające ustalenie uprawnień do świadczenia rehabilitacyjnego (
    wniosek z 13.01.2021 r. – nienumerowane karty akt rentowych, orzeczenie lekarza orzecznika ZUS k.107 a.l.r.).
    Skarżoną decyzją z 22 lutego 2021 r.znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.odmówił przyznaniaA. F.prawa do renty socjalnej, ze względu na stwierdzenie przez lekarza orzecznika, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy (
    decyzja z 22.02.2021 r. – nienumerowane karty akt rentowych).
W dniu 23 lutego 2021 r. do ZUS wpłynął sprzeciwA. F.od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS, sporządzony 5 lutego 2021 r. Po przeprowadzeniu analizy dokumentacji medycznej odwołującej, komisja lekarska ZUS 11 marca 2021 r. wydała orzeczenie, w którym nie uznała ubezpieczonej za niezdolną do pracy. W uzasadnieniu orzeczenia wskazano, że u odwołującej występuje przewlekłe schorzenie z objawami sfery psychicznej, jednak obecnie o przebiegu stabilnym, z ustalonym leczeniem i bez konieczności hospitalizacji – co nie uzasadnia orzeczenia o niezdolności do jakiejkolwiek pracy (sprzeciw z 5.02.2021 r. k. 109 a.l.r., orzeczenie komisji lekarskiej ZUS k. 170 a.l.r.). W związku z powyższym, w dniu 17 marca 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wydał kolejną decyzję o znaku:(...), w której odmówił przyznaniaA. F.prawa do renty socjalnej, powołując się na treść orzeczenia lekarza orzecznika ZUS (decyzja z 17.03.2021 r. nienumerowane karty akt rentowych).
W toku postępowania Sąd Okręgowy przeprowadził dowody z dokumentacji medycznej odwołującej oraz z opinii biegłych sądowych z zakresu psychiatrii (postanowienie z 15.04.2021r. k.8 a.s.).
Biegły sądowy z zakresu psychiatriiG. P.w opinii z 25 października 2021 r. na podstawie dokumentacji medycznej oraz osobistego badania odwołującej wskazał,że odwołująca była pięciokrotnie hospitalizowana psychiatrycznie – pierwszy raz w 2007/2008r. i od tego czasu kontynuuje leczenie. Obecnie przyjmuje leki:L.,A.,P.i nie prezentuje objawów psychotycznych. Skarży się na okresowe obniżenie nastroju, miewa lęki przed ludźmi, obawia się kontaktów z ludźmi, miewa problemy z koncentracją uwagi, jednak od 2018 r. jej stan psychiczny jest stabilny. Biegły wskazał, że odwołująca podczas badania pozostawała w rzeczowym kontakcie, nastrój i napęd pozostawały w normie, nie ujawniała tendencji suicydalnych, a jedynie okresowo zgłaszała niepokój, wzmożone napięcie i zaburzenia snu. Ostatnio ubezpieczona w lipcu 2020 r. podejmowała pracę w sklepie, z której zrezygnowała. W opinii biegłego stan psychiczny odwołującej przebiega stabilnie, z ustalonym leczeniem, nie powoduje konieczności hospitalizacji i nie uzasadnia orzeczenia o niezdolności do pracy (opinia biegłego sądowegoG. P.z 25.10.2021 r. k.53-55 a.s).
Po wydaniu opinii przez biegłego, ubezpieczona była hospitalizowana w dniach od 13 do 19 listopada 2021 r. z powodu pogorszenia stanu psychicznego, nawracających myśli samobójczych, nasilonego lęku z napadami, wybuchami agresji wobec rodziny. Odwołująca w czasie hospitalizacji przyznała, że nadużywała amfetaminę i mefedron, a leki psychiatryczne zażywała wybiórczo. Na prośbę odwołującej, wydano jej skierowanie do poradni odwykowej. W dniach 3-12 marca 2022 r. ubezpieczona przebywała wSzpitalu (...)(...)wO.naOddziale (...)(pismo odwołującej z 15.03.2022 r. k. 71 a.s., dokumentacja medyczna k. 81 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o dowody z dokumentów załączonych do akt sprawy (a.s.), akt rentowych i akt lekarskich organu rentowego (a.l.r.). Dokumenty załączone do akt sprawy zawierały podstawowe informacje pozwalające ustalić bazowe okoliczności składające się na stan faktyczny sprawy. Dokumenty przedłożone w sprawie nie były kwestionowane przez strony, wobec czego Sąd uznał je za wiarygodne i załączył do materiału dowodowego. Mając na względzie charakter sprawy oraz brak zastrzeżeń do ich treści Sąd uwzględnił je w całości jako wiarygodne.
Ponadto, jak wskazano powyżej, ustalając stan faktyczny w zakresie stanu zdrowia odwołującej Sąd oparł się na opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatriiG. P.. W ocenie Sądu opinia została sporządzona w sposób rzetelny i fachowy, na podstawie udostępnionej w sprawie dokumentacji oraz osobistego badania biegłego sądowego. Sposób przedstawienia przez biegłego stanu zdrowiaA. F.był zrozumiały i wyczerpujący. Wnioski przedstawione w opiniach co do stanu zdrowia odwołującej były dostatecznie uzasadnione i nie budziły zastrzeżeń Sądu, wobec czego Sąd w całości podzielił przedstawione w niej poglądy biegłego.
Wprawdzie odwołująca kwestionowała opinię biegłego sądowego, podnosząc nieuwzględnienie przez biegłego schorzeń współistniejących ze schizofrenią paranoidalną – natury ginekologicznej, polekowej otyłości oraz padaczki, a także uwarunkowanej genetycznie skłonności do chorób nowotworowych. Zarzuty ubezpieczonej zgłoszone do opinii biegłego stanowią zdaniem Sądu jedynie polemikę z należycie uzasadnionymi wnioskami biegłego w zakresie należącym do jego specjalizacji. Tymczasem dowód z opinii biegłego jest przeprowadzony prawidłowo, jeżeli sąd uzyskał od biegłych sądowych wiadomości specjalne niezbędne do merytorycznego i prawidłowego orzekania, a tylko brak w opinii fachowego uzasadnienia wniosków końcowych, uniemożliwia prawidłową ocenę jej mocy dowodowej. Sąd nie może natomiast czynić ustaleń sprzecznych z opinią biegłego, jeśli jest ona prawidłowa i jeżeli odmienne ustalenia nie mają oparcia w pozostałym materiale dowodowym
    (por. wyroki Sądu Najwyższego z: 18.09.2014 r., I UK 22/14; z 24.06.2015 r., I UK 345/14; z 30.06.2000 r., II UKN 617/99; także wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 14.09.2017 r. III AUa 258/17).

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie było niezasadne.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył kwestii niezdolności do pracyA. F.. Na podstawie skarżonych decyzji organ rentowy rozpoznał wniosek odwołującej o rentę socjalną i odmówił przyznania jej prawa do tego świadczenia z uwagi na stwierdzony przez lekarzy orzeczników brak całkowitej niezdolności do pracy.
Na wstępie wskazać należy, że warunki przyznania osobie prawa do renty socjalnej zostały precyzyjnie określone w stosownych regulacjach z dnia 27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej(t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 240). Zgodnie z art. 4 ww. ustawy renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:

1
przed ukończeniem 18. roku życia;

2
w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej – przed ukończeniem 25 roku życia;

3
w trakcie kształcenia w szkole doktorskiej, studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej.

Osobie, która spełnia warunki określone powyżej, przysługuje renta socjalna stała – jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała albo renta socjalna okresowa – jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest okresowa. Renta socjalna okresowa przysługuje przez okres wskazany w decyzji jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Ponadto w myślart. 5 ust. 1 i 2 ustawy o rencie socjalnejustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik Zakładu, zwany dalej „lekarzem orzecznikiem”, na zasadach i w trybie określonych wustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ustalając całkowitą niezdolność do pracy, lekarz orzecznik, za zgodą osoby ubiegającej się o rentę socjalną lub jej przedstawiciela ustawowego, zgłoszoną nie później niż w trakcie badania tej osoby, ustala niezdolność tej osoby do samodzielnej egzystencji, na zasadach i w trybie określonymustawą o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w celu uzyskania świadczenia, o którym mowa w art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 31 lipca 2019 r. o świadczeniu uzupełniającym dla osób niezdolnych do samodzielnej egzystencji.
Przepisart. 15 ust. 1u.r.s. zawiera odesłanie ustawowe do stosownych przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

    (t.j. Dz. U. 2022 r. poz. 504 – dalej również jako „ustawa emerytalna”), z zaznaczeniem, że przepisy te stosuje się odpowiednio. Odesłanie to obejmuje między innymi art. 12 ustawy emerytalnej zawierający definicję niezdolności do pracy. Zgodnie z treścią tego przepisu niezdolną do pracy w rozumieniu ustawy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy; natomiast osobą częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności oraz rokowania, co do jej odzyskania uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego (art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej)

    (wyrok Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2004 roku, II UK 222/03). Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu

    (por. wyrok Sądu Najwyższego z 8 grudnia 2000 r., II UKN 134/00 i z 7 września 1979 r., II URN 111/79).

W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, który przedmiotem jest prawo do świadczenia w związku z istnieniem niezdolności do pracy, przeprowadzenie postępowania dowodowego najczęściej wymaga dokonania przez sąd ustaleń w zakresie stanu zdrowia ubezpieczonego. Ze względu na specjalistyczny charakter towarzyszącej temu zagadnieniu wiedzy, wymaganej przy ocenie rodzaju schorzeń i stopnia ich zaawansowania decydującycho zdolności danej osoby do pracy, sąd zobligowany jest oprzeć się na opinii biegłych i nie może dokonywać ustaleń we wskazanym powyżej zakresie wbrew wnioskom wynikającym z prawidłowo sporządzonych i uzasadnionych opinii biegłych sądowych(zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 22 marca 2017 r., III AUa 476/16).
Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe w oparciu o dowody z dokumentów medycznych odwołującej oraz opinii biegłego sądowego z zakresu psychiatrii celem weryfikacji stanowiska organów orzeczniczych Zakładu Ubezpieczeń Społecznych co do braku u odwołującej niezdolności do pracy w stopniu całkowitym. W oparciu o powyższe Sąd ustalił, żeA. F.cierpi na schizofrenię paranoidalną, z tego powodu była hospitalizowana psychiatrycznie – po pobycie w szpitalu w 2018 r. ustalono leczenie, które doprowadziło do ustabilizowania stanu zdrowia ubezpieczonej, niewystępowania objawów psychotycznych, nieujawniania tendencji suicydalnych, z okresowym występowaniem niepokoju, wzmożonego napięcia i zaburzeń snu. Wprawdzie ubezpieczona kwestionowała opinię biegłego, podnosząc, że biegły zlekceważył objawy w postaci myśli samobójczych, a które miesiąc później stały się przyczyną kolejnej hospitalizacji. Sąd Okręgowy miał jednak na względzie, że pogorszenie stanu zdrowia psychicznego, które było przyczyną leczenia szpitalnego w listopadzie 2021 r., było wprawdzie związane z występowaniem uA. F.schizofrenii paranoidalnej, jednak nie bez znaczenia dla objawów choroby pozostaje fakt, że odwołująca podczas leczenia podniosła, że w ostatnim czasie nadużywała substancji psychoaktywnych – amfetaminy i mefedronu. Biegły sądowy oceniał stan zdrowia odwołującej stosownie do swojej specjalizacji, którą jest psychiatria i na tej podstawie, zgodnie z przedstawioną mu dokumentacją medyczną i własnymi obserwacjami podczas badania ubezpieczonej, wypowiedział się co do stanu jej zdrowia. W ocenie Sądu przeprowadzony w postępowaniu materiał dowodowy nie daje jednoznacznych podstaw do przyjęcia by schorzenie w postaci schizofrenii paranoidalnej miało istotny wpływ na możliwość podjęcia przez odwołującą działalności zarobkowej.
W kontekście powyższe w ocenie Sądu brak było podstaw do uznania odwołującej za osobę całkowicie niezdolną do pracy. Istniejące u odwołującej schorzenie o podłożu psychiatrycznym niewątpliwie ma negatywny wpływ na ogólną sprawność organizmu, jednakże zgodnie z opinią biegłego stopień jego zaawansowania nie uzasadnia uznania odwołującej za osobę niemogącą podjąć aktywność zawodowej (całkowicie niezdolną do pracy). Zauważyć przy tym należało, że ubezpieczona wskazywała, że zrezygnowała z ostatniej pracy jako kasjerki ze względu na uciążliwość długotrwałego stania i chodzenia w miejscu pracy, co nie jest bezpośrednio związane z istniejącą u niej chorobą przewlekłą.
Sąd oparł się na opisanej opinii, bowiem biegły uwzględnił w niej całą dostępną dokumentację medyczną ubezpieczonej i wypowiedział się na temat stanu jej zdrowia. Wobec tego Sąd do opinii nie miał zastrzeżeń. Została ona sporządzone w sposób fachowy. Zawierała opis wywiadu, jaki biegły sam przeprowadził, opis stanu zdrowia ubezpieczonej w oparciu o aktualną dokumentację medyczną, a także logicznie umotywowane i jednoznaczne wnioski co do istnienia u ubezpieczonej niezdolności do pracy oraz niezdolności do samodzielnej egzystencji od daty wykonania przedmiotowego badania. Podkreślenia wymaga, że dowód z opinii biegłego jest przeprowadzony prawidłowo, jeżeli sąd uzyskał od biegłych sądowych wiadomości specjalne niezbędne do merytorycznego i prawidłowego orzekania, a tylko brak w opinii fachowego uzasadnienia wniosków końcowych, uniemożliwia prawidłową ocenę jej mocy dowodowej. Sąd nie może natomiast czynić ustaleń sprzecznych z opinią biegłego, jeśli jest ona prawidłowa i jeżeli odmienne ustalenia nie mają oparcia w pozostałym materiale dowodowym

    (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 18 września 2014 r., I UK 22/14; z 24 czerwca 2015 r., I UK 345/14; z 30 czerwca 2000 r., II UKN 617/99; także wyrok Sądu Apelacyjnegow Szczecinie z 14 września 2017 r. III AUa 258/17).
W tych okolicznościach Sąd uznał stanowisko organu rentowego wyrażone w skarżonej decyzji w zakresie braku występowania po stronie odwołującej całkowitej niezdolności do pracy za prawidłowe. Tym samym odwołująca nie spełnia podstawowej przesłanki określonej wart. 4 ust. 1 ustawy o rencie socjalnej, zasadnie więc ZUS skarżoną decyzją odmówił jej prawa do tego świadczenia. W przypadku pogorszenia stanu zdrowia ubezpieczonej po wydaniu zaskrzonej decyzji, może ona wystąpić do organu rentowego z kolejnym wnioskiem o przyznanie świadczenia.
Z tych też względów Sąd Okręgowy oddalił odwołaniaA. F.jako niezasadne na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., o czym orzekł w sentencji wyroku.