Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII Ua 3/21
Data wyroku: 2021-06-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Magdalena Lisowska
Słowa kluczowe: Zasiłek chorobowy
Podstawa prawna: art 21 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Sygn. akt VIII Ua 3/21

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 9 grudnia 2020 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi, X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w sprawie z odwołaniaA. Z.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.z dnia 24 czerwca 2020 roku o zasiłek chorobowy, zmienił zaskarżoną decyzję i przyznałA. Z.prawo do zasiłku chorobowego za okres od 11 marca 2020 roku do 17 marca 2020 roku w wysokości 100 procent podstawy wymiaru jako pozostającego w związku z wypadkiem przy pracy z dnia 11 marca 2020 roku, który miał miejsce w okolicznościach nie pozbawiających prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.
Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne.
A. Z.w spornym okresie zatrudniony był w(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąna stanowisku kierowcy i z tego tytułu podlegał ubezpieczeniu wypadkowemu od dnia 3 stycznia 2020 roku. W dniu 11 marca 2020 roku około godziny 9.40 wyruszył z siedziby spółki celem zawiezienia towaru do klientów. Około godziny 10.00 poruszał sięal. (...)w stronę dzielnicyW.jadąc prawym pasem. Samochód jadący po lewej stronie ubezpieczonego dokonał nagłego manewru zmiany pasa ruchu na prawy i gwałtownie zahamował. Skutkiem tego wnioskodawca zaczął hamować, wpadł w poślizg. Aby uniknąć zderzeniaA. Z.odbił samochodem w prawo aby zjechać na pobocze. Na etapie, na którym wnioskodawca wykonał manewr, stała latarnia, w którą uderzył. W dniu zdarzenia panowały trudne warunki atmosferyczne, padał deszcz i grad. W wyniku zderzenia w latarnię otworzyły się poduszki powietrzne. Skutkiem uderzenia wnioskodawca poczuł ból w klatce piersiowej. Na miejsce zdarzenia przyjechała karetka pogotowia, która zabrała wnioskodawcę do szpitala. Po wykonanych badaniach, wnioskodawcy podano leki przeciwbólowe oraz wystawiono zwolnienie lekarskie na 2 dni. Samochód, którym poruszał się wnioskodawca, w dniu zdarzenia miał aktualne badania techniczne. Pracodawca wnioskodawcy uznał powyższe zdarzenie za wypadek przy pracy. Funkcjonariusze Policji po zdarzeniu przyjechali do wnioskodawcy do szpitala. Wnioskodawca złożył wyjaśnienia. W chwili zdarzenia był trzeźwy. Wydział Ruchu DrogowegoK.wŁ.uznał, iż przyczyną zdarzenia drogowego z udziałem wnioskodawcy było niedostosowanie prędkości do warunków w jakich ruch się odbywał. Na wnioskodawcę nałożono mandat karny, który wnioskodawca przyjął.
W oparciu o tak ustalony niesporny stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, iż odwołanie jako zasadne podlegało uwzględnieniu. Sąd podniósł, iż rodzaje świadczeń z tytułu wypadków przy pracy oraz zasady nabywania prawa do tych świadczeń określaustawa z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(tekst jednolity Dz.U. z 2019 r., poz. 1205). Zgodnie z art. 3 ust. 1 ustawy za wypadek przy pracy uważa się nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą. W myśl art. 6 ust. 1 pkt 1 w zw. z art. 9 ust. 1 ustawy, dla ubezpieczonego, którego niezdolność do pracy spowodowana została wypadkiem przy pracy przysługuje z tytułu wypadku przy pracy zasiłek chorobowy w wysokości 100% podstawy wymiaru.
W myśl jednak art. 21 ust. 1 ustawy, świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego, w tym zasiłek chorobowy, nie przysługują ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.
W sprawie niniejszej bezsporne było, żeA. Z.uległ w dniu 11 marca 2020 roku wypadkowi przy pracy. Spornym było natomiast, czy wnioskodawca zachowuje prawo do zasiłku chorobowego, czy też wobec spełnienia przesłanek określonych w powołanym wyżej art. 21 ust. 1 prawo to utracił. Organ rentowy odmawiając wnioskodawcy prawa do zasiłku chorobowego z tytuł wypadku przy pracy, jako świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego uznał bowiem, że wyłączną przyczyną wypadku było naruszenie przez wnioskodawcę przepisów ochrony życia i zdrowia wskutek rażącego niedbalstwa.
W ocenie Sądu Rejonowego argumentacja organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd wskazał, że zgodnie z powołanym wyżej art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej, aby pozbawić ubezpieczonego świadczeń z tytułu ubezpieczenia społecznego, w tym zasiłku chorobowego, muszą być spełnione łącznie określone w przepisie przesłanki. W pierwszej kolejności musi dojść do naruszenia przez ubezpieczonego przepisów ochrony życia i zdrowia. Po drugie, naruszenie to musi wynikać z umyślnego działania ubezpieczonego lub jego rażącego niedbalstwa. Po trzecie zaś, naruszenie to musi być stanowić wyłączną przyczynę wypadku przy pracy. Zaznaczyć przy tym należy, iż zgodnie zart. 6 k.c.ciężar udowodnienia powyższych przesłanek spoczywa na organie rentowym.
W ocenie Sądu w sprawie niniejszej organ rentowy nie wykazał, iż wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było naruszenie przez wnioskodawcę przepisów ruchu drogowego w sposób rażąco niedbały (wykluczając całkowicie winę umyślną). Organ rentowy przy takiej ocenie posiłkował się jedynie zaświadczeniemK.wŁ.,i wskazującym jako przyczynę wypadku niedostosowanie prędkości do warunków drogowych i informującym o nałożeniu na wnioskodawcę mandatu karnego.
W ocenie Sądu I instancji samo ustalenie, żeA. Z.popełnił wykroczenie drogowe nie daje jeszcze podstaw do zakwalifikowania jego zachowania jako umyślnego lub wynikającego z rażącego niedbalstwa. Z dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych wynika, że do wypadku doszło na skutek niespodziewanego manewru zmiany pasa ruchu przez innego kierowcę co spowodowało, w celu uniknięcia zderzenia, że pojazd, którym poruszał się wnioskodawca wpadł w poślizg. Ponadto organ rentowy w żadnym zakresie nie wykazał, iż wnioskodawca naruszył przepisy ruchu drogowego w sposób rażąco niedbały. Każdorazowo dokonując oceny zachowania sprawcy wypadku przy pracy należy mieć na uwadze cel art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej. Pozbawienie ubezpieczonego prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego ma mieć charakter sankcji za szczególnie naganne zachowanie. Okoliczności przedmiotowego wypadku wskazują natomiast na to, że wnioskodawca przedsięwziął niezbędne w danej sytuacji środki ostrożności, a więc jego zachowania nie można ocenić jako szczególnie nagannego.
Biorąc pod uwagę wszystkie powyższe rozważania stwierdzić należy, iż wobec niespełnienia przesłanek wskazanych w art. 21 ust. 1 ustawy wypadkowej, wypadek przy pracy, jakiemu uległ wnioskodawca w dniu 11 marca 2020 roku, wydarzył się w okolicznościach nie pozbawiających go prawa do świadczeń z ubezpieczenia wypadkowego.
Apelację od powyższego orzeczenia w całości wniósł organ rentowy.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:
- naruszenie prawa procesowego tj.art. 233 i art. 299 k.p.c.poprzez błędną ocenę materiału dowodowego, wydanie wyroku bez wyjaśnienia szeregu okoliczności istotnych w sprawie i oparcie się wyłącznie na zeznaniach wnioskodawcy, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych tj. ustaleniem udziału innego, poza wnioskodawcą, uczestnika zdarzenia drogowego, w sytuacji, gdy okoliczność ta nie wynika z żadnych dokumentów, w szczególności nie wynika z ustaleń policji dotyczących przyczyn wypadku,
- naruszenie prawa procesowego tj.art. 232 k.p.c.iart. 6 k.c.poprzez uznanie, że na organie rentowym ciążyło wykazanie, że wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było naruszenie przez wnioskodawcę przepisów o ruchu drogowym w sposób rażąco niedbały, podczas gdy to wynika z dokumentacji policji.,
- naruszenie prawa materialnego tj.art. 21 ustawy z dnia 25.06.1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa(t. jedn. Dz. U. z 2019, poz. 645) i przyznanie wnioskodawcy prawa do zasiłku chorobowego z ubezpieczenia wypadkowego w związku z wypadkiem z dnia 11.03.2020r. poprzez uznanie, że okoliczności nie pozbawiały prawa do świadczeń wypadkowych.
Mając powyższe na uwadze skarżący wniósł o zmianę wyroku i oddalenie odwołania albo uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji.
W odpowiedzi na apelacjęA. Z.wniósł o jej oddalenie jako bezzasadnej..

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył co następuje.
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy w pełni podziela ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną, dokonaną przez Sąd Rejonowy i przyjmuje je za własne.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył oceny okoliczności, w jakich doszło do wypadku przy pracyA. Z.w dniu w dniu 11 marca 2020 roku, a konkretnie do rozstrzygnięcia zagadnienia, czy w przypadku ubezpieczonego w myślart. 21 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, wyłączną przyczyną wypadku było naruszenie przez niego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.
Zgodnie zart. 21 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 roku o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowychDz.U. z 2019 r. poz. 1205 t.j. świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego nie przysługują ubezpieczonemu, gdy wyłączną przyczyną wypadków, o których mowa wart. 3, było udowodnione naruszenie przez ubezpieczonego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.
W konsekwencji powyższego utrata przez ubezpieczonego prawa do świadczeń na skutek naruszenia przepisów o ochronie zdrowia lub życia, następuje w kwalifikowanych warunkach umyślności lub rażącego niedbalstwa. Zrównanie tych dwóch okoliczności charakterystyczne jest dla ujmowania winy w prawie cywilnym, szczególnie, że rażące niedbalstwo może łączyć lekkomyślność oraz wyraźne przypadki niedbalstwa (por. M. Kaliński, [w:] A. Olejniczak (red.), System Prawa Prywatnego, t. 5, s. 55). Element ten charakterystyczny jest jednak także dla odpowiedzialności pracowniczej (W. S., Wina w odpowiedzialności pracowniczej, s. 190–191), a uwzględniając subiektywizację, jaką przeprowadza się w judykaturze poświęconej wyłączeniu prawa do świadczeń, należy przyjąć, że wina ubezpieczonego musi być oceniana przez pryzmat konstrukcji winy pracowniczej, co zresztą stanowi wynik historycznego, genetycznego związku ubezpieczeń społecznych z prawem pracy. Inaczej jednak, niż w prawie pracy (np.art. 122 KP) ocenia się związek między winą, szkodą a niewykonaniem obowiązków. Przyjmuje się – zgodnie z brzmieniemust. 1komentowanego przepisu – że przesłankę utraty prawa do świadczeń stanowi umyślne (lub uczynione z rażącym niedbalstwem) naruszenie przepisów o ochronie życia i zdrowia, a zatem ubezpieczony nie musi obejmować swym zamiarem skutków takiego naruszenia. (zob. wyr. SN: z 23.10.1980 r., III URN 40/80, OSNCP 1981, Nr 5, poz. 88 oraz z 15.11.2000 r., II UKN 43/00, OSNAPiUS 2002, Nr 11, poz. 273; zob. także wyr. SA w Katowicach z 30.3.2000 r., III AUa 1749/99, Pr.Pracy 2001, Nr 6, s. 42 J. Jończyk, Prawo zabezpieczenia społecznego, Kraków 2006, s. 207 oraz I. Jędrasik-Jankowska, Pojęcia i konstrukcje prawne ubezpieczenia społecznego, Warszawa 2007, s. 471–472).
Natomiast przez "rażące niedbalstwo", w świetle utrwalonego już orzecznictwa należy rozumieć między innymi sytuacje, w których poszkodowany pracownik zdaje sobie sprawę z grożącego mu niebezpieczeństwa, gdyż zwykle ono występuje w danych okolicznościach faktycznych, tak że każdy człowiek o przeciętnej przezorności ocenia je jako ewidentne – a mimo to z naruszeniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy bez potrzeby narażania się na to niebezpieczeństwo, ignorując następstwa własnego zachowania się. W innych judykatach (wyr. SA w Gdańsku z 13.2.1996 r., III AUr 102/96, OSA 1998, Nr 3, poz. 8) wskazuje się, że rażące niedbalstwo występuje wówczas, gdy postępowanie sprawcy da się ocenić szczególnie negatywnie.
Na podstawieart. 21 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowychdopiero jeżeli poszkodowany jest wyłącznie odpowiedzialny za spowodowanie wypadku, to nie przysługują mu świadczenia z ubezpieczenia społecznego. Konieczne jest zatem zbadanie i rozważenie wszystkich okoliczności mogących stanowić przyczynę wypadku, aby ustalić, czy poszkodowany jest wyłącznie odpowiedzialny za jego wystąpienie. /I PK 156/17 - wyrok SN - Izba Pracy z dnia 21-11-2018/
Ubezpieczonemu przysługują świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego, jeżeli - oprócz udowodnionego naruszenia przez niego przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, wywołanego jego umyślnym lub rażąco niedbałym zachowaniem - przyczyną wypadku przy pracy (wypadku komunikacyjnego) było obiektywnie nieprawidłowe (niewłaściwe) zachowanie innego uczestnika zdarzenia, choćby niezawinione. /III UK 158/15 - wyrok SN - Izba Pracy z dnia 09-06-2016/
Niedostosowanie prędkości jazdy do warunków na drodze i w ruchu jest kategorią stanowiącą punkt odniesienia w ocenie winy, w tym rażącego niedbalstwa, na gruncieustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych); przekroczenie prędkości lub jej niedostosowanie do warunków na drodze nie wystarcza do przyjęcia rażącego niedbalstwa wówczas, gdy nie było wyłączną przyczyną wypadku. /I UK 265/13 - postanowienie SN - Izba Pracy z dnia 26-11-2013/
Art. 233 § 1 kpcstanowi, iż Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów, według własnego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Sąd dokonuje oceny wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów, mających znaczenie dla ich mocy i wiarygodności (tak np. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu orzeczenia z 11 lipca 2002 roku, IV CKN 1218/00, LEX nr 80266).
Skarżący w tym zakresie wywodził, iż Sąd Rejonowy wydał wyrok bez wyjaśnienia szeregu okoliczności istotnych w sprawie i oparł się wyłącznie na zeznaniach wnioskodawcy, co skutkowało błędem w ustaleniach faktycznych tj. ustaleniem udziału innego, poza wnioskodawcą, uczestnika zdarzenia drogowego, w sytuacji, gdy okoliczność ta nie wynika z żadnych dokumentów, w szczególności nie wynika z ustaleń Policji dotyczących przyczyn wypadku.
W ocenie Sądu Okręgowego dokonana przez Sąd Rejonowy ocena zgromadzonego w postępowaniu materiału dowodowego jest – wbrew twierdzeniom apelującego –prawidłowa. Sąd dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i doszedł do trafnego wniosku, iż wyłączną przyczyną wypadku nie było naruszenie przez wnioskodawcę przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa.
Wskazać należy, że jeśli w sporze dwie grupy świadków lub strony zeznają odmiennie bądź poszczególne dokumenty wskazują na odmienne okoliczności, to do Sądu meriti należy ocena, którzy świadkowie, strona i dlaczego zeznają wiarygodnie oraz, które dokumenty zasługują na uwzględnienie. Danie wiary jednym, a nie przyznanie wiary drugim świadkom, stronie bądź dokumentom, samo przez się nie narusza zasady zart. 233 § 1 kpca stanowi właśnie o istocie sędziowskiej oceny dowodów, która opiera się na odpowiadającemu zasadom logiki powiązaniu ujawnionych w postępowaniu dowodowym okoliczności w całość zgodną z doświadczeniem życiowym.
Sąd I instancji nie przekroczył granic swobodnej oceny dowodów, logicznie argumentując w dokonanych w sprawie rozważaniach na jakiej podstawie ustalił okoliczności wypadku, z jakich względów ustalenia Policji co do przyczyn wypadku uznał za niewyczerpujące i arbitralne oraz wskazując, dlaczego wyjaśnienia powoda w tym przedmiocie oraz zapisy znajdujące się w protokole powypadkowym uznał za miarodajne dla rozstrzygnięcia. Ma to swoje odzwierciedlenie w uzasadnieniu wydanego wyroku. Skarżący natomiast, podnosząc, iż Sąd działał w sposób stronniczy pomijając podnoszone przez niego okoliczności ( co do faktu, iż przyczyną wypadku z dnia 11 marca 2020 r. było niedostosowanie prędkości przez wnioskodawcę do warunków drogowych wskazane w notatce Policji), a uznając za wiarygodne twierdzenia powoda i ustalenia sporządzonego przez pracodawcę protokołu powypadkowego wskazujące iż do wypadku doszło także wskutek niekontrolowanego manewru również innego uczestnika ruchu, nie wykazał, iż materiał dowodowy w sprawie był niekompletny a wnioski Sądu wywiedzione w oparciu o wskazaną wyżej podstawę nielogiczne i wewnętrznie sprzeczne. Warto podkreślić, że wina powoda stwierdzona w postępowaniu wykroczeniowym, w tym także ukaranie i przyjęcie mandatu karnego za spowodowanie wypadku nie może być jednostronnie utożsamiana z wystąpieniem wyłącznej przyczyny wypadku. Policja uznała że skoro doszło do wypadku, to jest to równoznaczne z naruszeniem przez powoda przepisów ruchu drogowego. Jednocześnie jednak – na co słusznie wskazał Sąd I instancji - na miejscu nie podjęto żadnych czynności, które miałyby na celu ustalenie, z jaką prędkością poruszał się powód, nie badano też wyjaśnień wnioskodawcy o nagłej zmianie pasa ruchu dokonanej przez innego kierowcę. Zaświadczenia Policji w przedmiocie okoliczności wypadku nie sposób zatem uznać za wyczerpujące. Jednocześnie wskazać należy iż organ rentowy w żaden sposób – bazując tylko i wyłączne na wskazanej notatce informacyjnej nie negował ani nie podważał wiarygodności zeznań powoda podnoszonych w tym zakresie. Te zaś w świetleart. 299 kpc, wobec braku dostarczenia innego materiału dowodowego wyczerpująco określającego przebieg zdarzenia, uznać należy za równorzędną podstawę do poczynienia w sprawie ustaleń.
Na gruncie rozpoznawanego przypadku organ rentowy - abstrahując od twierdzeń powoda podnoszonych w procesie, błędnie założył w oparciu o dokumentację pochodzącą z Policji, iż jest ona wystarczającą dla wykazania, że wyłączną przyczyną wypadku przy pracy było naruszenie przez wnioskodawcę przepisów o ruchu drogowym w sposób rażąco niedbały. Braki w tym przedmiocie obciążają jednak organ rentowy bowiem materiał zaoferowany przez wnioskodawcę i oceniony logicznie pozwalał na poczynienie ustaleń zgodnych ze stanowiskiem strony powodowej.
Tym samym apelacyjne zarzuty naruszeniaart. 233 i art. 299 k.p.c.orazart. 232 k.p.c.iart. 6 k.c.uznać należy za nieuzasadnione.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy, na podstawieart. 385 k.p.c., oddalił apelację organu rentowego jako bezzasadną.
J.L.