Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 826/20
Data wyroku: 2021-12-01 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Marcin Rak
Słowa kluczowe: Depozyt sądowy
Podstawa prawna: art.883 § 2 kpc, art.693 ^2^,art.693 ^11^ kpc

Sygn. aktIII Ca 826/20

POSTANOWIENIE
Dnia 1 grudnia 2021 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Marcin Rak
po rozpoznaniu w dniu 1 grudnia 2021 roku w Gliwicach
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku dłużnikaB. S.
przy udziale wierzycielaM. S.
o zwrot depozytu
na skutek apelacji dłużnika
od postanowienia Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z 3 lutego 2020 roku, sygn. akt III RCo 42/19

postanawia:

oddalić apelację.

SSO Marcin Rak
Sygn. aktIII Ca 826/20

UZASADNIENIE
Do Wydziału Rodzinnego Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej wpłynął wniosek dłużnika alimentacyjnegoB. S.o zwolnienie z rachunku depozytowego 4.800 złotych wpłaconych w toku egzekucji alimentów, w trybieart. 883§2 k.p.c., celem wywołania skutku umorzenia tej egzekucji. Dłużnik wywodził, że skoro skutek ten został osiągnięty, to wpłacone środki podlegają zwrotowi.
Postanowieniem z 3 lutego 2020 roku Sąd Rejonowy oddalił wniosek. Uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że złożenie sumy do depozytu sądowego na zasadzieart. 883§2 k.p.c.nie wymaga zezwolenia sądu przewidzianego wart. 6932k.p.c.albowiem jest do tak zwany depozyt procesowy składany są na potrzeby i cele postępowania egzekucyjnego. Nie wywołuje on skutków materialnoprawnych. Według Sądu Rejonowego depozyt taki nie pozostaje w dyspozycji sądu i nie można o nim orzekać w trybieart. 69311i nast. k.p.c.. Omawiany depozyt znajduje się w gestii komornika, na którego rozstrzygnięcie co do jego zwrotu przysługuje skarga. Według Sądu Rejonowego objęta wnioskiem suma powinna jednak nadal pozostać na rachunku depozytowym Ministra Finansów gdyż taki jest celart. 883 § 2 k.p.c.in fine, który przewiduje upoważnienie komornika do podjęcia tej sumy oraz możliwość wszczęcia egzekucji z urzędu.
Apelację od tego postanowienia wniósł dłużnik zarzucając:
- naruszenieart. 883§2 k.p.c.poprzez jego błędne zastosowanie i przyjecie, że środki wpłacone przez wnioskodawcę w tym trybie pozostają w dyspozycji komornika a nie sądu, gdy to sąd powinien wydać postanowienie o zwrocie tej należności na wniosek dłużnika po prawomocnym umorzeniu postępowania egzekucyjnego;
- sprzeczność ustaleń z materiałem sprawy wyrażającą się w przyjęciu, że nie istnieją podstawy do zwrotu objętej wnioskiem należności gdy dłużnik spełnił wszystkie przesłanki ustawowo opisane wart. 883§2 k.p.c..
Formułując te zarzuty domagał się zmiany zaskarżonego postanowienia i zwrot złożonej do depozytu kwoty ewentualnie uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Rozpoznanie sprawy w postępowaniu odwoławczym odbywało się w składzie jednoosobowym zgodnie z art. 15zzs1ust 1 pkt 4 ustawy z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem(...)19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. z 2020 r., poz. 1842) w zw. z art. 6 ustawy z dnia 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2021 r., poz. 1090).
Okoliczności faktyczne sprawy nie były sporne. Nie budziło bowiem wątpliwości, że wnioskodawca będący dłużnikiem alimentacyjnym, w związku z prowadzonym przeciwko niemu postępowaniem egzekucyjnym tychże alimentów (w sprawie Kmp 17/19 Komornika Sądowego przy SR w MikołowieA. P.), złożył na rachunek depozytowy Ministra Finansów 4.800 zł, stanowiące sumę świadczeń za okres sześciu miesięcy równocześnie umocowując komornika do podejmowania tej sumy w razie popadnięcia w zwłokę w uiszczaniu świadczeń wymagalnych. Poza sporem pozostawało nadto, że wobec tego Komornik postanowieniem z 12 listopada 2019 roku umorzyła egzekucję pozostawiając tytuł egzekucyjny w aktach. Postanowienie zyskało walor prawomocności.
Przedmiotem sprawy, rozpoznawanej w trybieart. 69311i nast. k.p.c., było rozstrzygnięcie czy dłużnik uprawniony jest do żądania – w tym trybie – zwrotu sumy wpłaconej na podstawieart. 883§2 k.p.c.
Sąd Okręgowy rozpoznając apelację dłużnika podzielił wywody Sądu Rejonowego co do tego, że złożenie omawianych środków na rachunek depozytowy nie następuje w trybie przepisówk.p.c.o złożeniu do depozytu sądowego. Oznacza to, że czynność dłużnika nie wymaga zezwolenia sądu wyrażonego w trybieart. 6932k.p.c.Kwestię tą przesądziła powoływana przez Sąd Rejonowy uchwała Sądu Najwyższego z 27 lutego 2008 roku, III CZP 153/07, OSNC 2009/3/37.
Konsekwentnie, brak było podstaw do wydawania przez sąd postanowienia w przedmiocie zwrotu tego depozytu. W szczególności nie miały tu zastosowania przepisyart. 69311i nast. k.p.c.Nie jest bowiem możliwe stosowanie przepisówk.p.c.o zwrocie depozytu do środków, które zostały przekazane sądowi w trybie innym niż określony wart. 692 i nast. k.p.c.Dotyczy to także czynności faktycznej jaką jest złożenie do depozytu sumy pieniężnej w trybieart. 883§2 k.p.c.Regulacje depozytowe objęteart. 692 i nast. k.p.c.dotyczą bowiem złożenia do depozytu sumy pieniężnej w celu wywołania skutków materialnoprawnych, nie zaś procesowych (por. uzasadnienie cytowanej uchwały III CZP 153/07).
Już więc ta okoliczność czyniła wniosek niezasadnym. Sąd nie był bowiem uprawniony do wydawania orzeczenia w przedmiocie zwrotu sumy wpłaconej na podstawieart. 883§2 k.p.c.
Sąd Okręgowy nie podzielił jednak wniosków Sądu Rejonowego, co do tego, że głównym dysponentem spornych w sprawie środków był komornik. Jak bowiem wynika z literalnej treściart. 883§2 k.p.c.komornik jest jedynie uprawniony do podejmowania tej sumy i to w związku z umocowaniem udzielonym mu przez dłużnika. Omawiana regulacja nie przewiduje przy tym żadnych ograniczeń dotyczących cofnięcia owego umocowania. Oznacza to, że dysponentem środków jest dłużnik, który po cofnięciu umocowania dla komornika, może według własnego uznania zadecydować o przeznaczeniu sum uprzednio wpłaconych na rachunek depozytowy. Skoro dłużnik może w każdym czasie cofnąć upoważnienie dla komornika, to wówczas bezcelowym byłoby pozostawanie środków na tym rachunku. Nie mogłyby one bowiem służyć realizacji celu określonego w omawianym przepisie, to jest umorzeniu egzekucji. Środki te, po cofnięciu umocowania, oczywiście mogą być przedmiotem służącym do zaspokojenia wierzyciela, lecz po wymaga to wszczęcia egzekucji i dokonania zajęcia wierzytelności o zwrot omawianych należności. Nie zmienia to jednak faktu, że do czasu takiego zajęcia, dłużnik może wycofać umocowanie dla komornika i odzyskać możliwość fizycznego dysponowania zdeponowanymi sumami.
W razie wycofania umocowania dla komornika dłużnik może narazić się na ponowne wszczęcie egzekucji uprzednio umorzonej na zasadzieart. 883§2 k.p.c., co nie zmienia faktu, że w tym zakresie ma swobodę decydowania co do tego, czy środki mają pozostać na rachunku depozytowym.
W ocenie Sądu Okręgowego rozpoznającego apelację skoro wpłacenie środków przez dłużnika na rachunek depozytowy w celu wywołania skutków zart. 883§2 k.p.c.jest w istocie czynnością faktyczną nie wymagającą zezwolenia sądu, to i ich wypłata następuje w drodze takiej czynności, realizowanej po wycofaniu umocowania dla komornika, na zwykły wniosek dłużnika, który nie jest rozpoznawany przez sąd w trybie przepisówkodeksu postępowania cywilnegolecz przez odpowiedni organ sądu wydający techniczną dyspozycję zwrotu.
Ponieważ w rozpoznawanej sprawie dłużnik reprezentowany przez fachowego pełnomocnika domagał się wydania przez sąd orzeczenia, które wydane być nie mogło z uwagi na opisywany tryb zwrotu wnioskowanych środków, to apelacja od postawienia oddalającego wniosek dłużnika nie mogła odnieść zamierzonego skutku i podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13§2 k.p.c.

SSO Marcin Rak