Sąd Okręgowy w Siedlcach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 667/21
Data wyroku: 2021-11-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Agata Kowalska
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko życiu
Podstawa prawna: art. 437§1 kpk

Sygn. akt II Ka 667/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 listopada 2021r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSO Agata Kowalska

Protokolant:

stażysta Anita Śledzińska

przy udziale prokuratora Katarzyny Korneluk- Kowalczyk
po rozpoznaniu w dniu 8 listopada 2021 r.
sprawyR. S.oskarżonego zart. 220 § 1 kkw zb. zart. 155 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim
z dnia 27 maja 2021 r. sygn. akt II K 943/20

I
wyrok utrzymuje w mocy;

II
zasądza od oskarżonegoR. S.na rzecz Skarbu Państwa

kwotę 320 zł kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 667/21

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim z dnia 27 maja 2021 r., sygn. II K 943/20

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

----

----------------------

--------------------------------------------------------------

-------------

--------------

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

---------

----------------------

--------------------------------------------------------------

--------------

-------------

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

-----------------

-------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

-----------------

-------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------

3

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

Obraza przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 7 kpkiart. 5 kpk,poprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów oraz rozstrzygnięcie niedających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego, skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych, polegającym na przyjęciu, że oskarżony dopuściłP. R.do pracy przy wymianie klocków hamulcowych i tarcz w samochodzieS. P., a także sprawował niedostateczny nadzór nad powierzonąP. R.pracą, gdy tymczasem zgromadzony materiał dowodowy, a w szczególności protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy, nie pozwala na ostateczne ustalenie, żeP. R.został dopuszczony do pracy przy wymianie kloców hamulcowych i tarcz, że czynności, które wykonywał pokrzywdzony nastąpiły w ramach stosunku pracy, że oskarżony sprawował nadzór nad jego pracą i że był do tego zobowiązany, a także, że wymiana klocków i tarcz nastąpiła bez zastosowania odpowiednich środków zabezpieczających, gdy tymczasem nie wiadomo jakie zasady i przepisy bhp naruszył oskarżony, w szczególności z jakich norm prawnych wynika konieczność stosowania zabezpieczenia chroniącego przed osunięciem pojazdu z lewarka w postaci kobyłek wyporowych zabezpieczających i na czym polegał obowiązek nadzoru na wykonywaną czynnością.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Poddając zaskarżony wyrok kontroli odwoławczej Sąd Okręgowy nie stwierdził w nim obrazy przepisówart. 7 kpkiart. 5 § 2 kpk. Zarzut dowolności oceny dowodów wymaga wykazania, że sąd merytoryczny rzeczywiście pominął dowody istotne dla rozstrzygnięcia o sprawstwie i winie, albo że włączył do podstawy ustaleń dowody nieujawnione, bądź uchybił regułom prawidłowego logicznego rozumowania, albo że uchybił wskazaniom wiedzy lub życiowego doświadczenia. Tego rodzaju uchybień w przedmiotowej sprawie nie stwierdzono. Zarzut naruszenia przepisuart. 5 § 2 kpk, tj. zasadyin dubio pro reo możebyć skutecznie podnoszony jedynie w sytuacji, w której nie jest kwestionowana ocena materiału dowodowego. Obrońca w tej sprawie obrazę przepisówart. 5 § 2 kpkiart. 7 kpkprzyjął za podstawę tego samego zarzutu, co odebrać należało jako zabieg wewnętrznie sprzeczny. Mnogość i dostępność judykatów Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, jak również trwałość poglądów prezentowanych w orzecznictwie i doktrynie, dotyczących wzajemnych relacji tych przepisów powodowała, iż przytaczanie kolejnych, zdublowanych orzeczeń, przy uwzględnieniu, iż skarżący jest podmiotem profesjonalnym uznano za zbyteczne zarówno dla prawidłowości procedowania Sądu II instancji jak i dla porządku oraz zwięzłości rozważań.
Protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy nie był jedynym dowodem na podstawie którego Sąd Rejonowy ustalił winę oskarżonego. Przypisywanie mu przez skarżącego nadmiernego znaczenia nie mogło przynieść oczekiwanego rezultatu, w sytuacji w której Sąd I instancji w zgodzie z normąart. 410 kpkferując wyrok miał na względzie całokształt okoliczności niniejszej sprawy. We wniesionej apelacji obrońca oskarżonego zdecydowanie negował to, że czynności, które podejmowałP. R.przy naprawie samochodu były czynnościami pracowniczymi i to, że po godz. 16:15 w dniu 8 czerwca 2020 r. naprawiając pojazdmarki S. (...)działał on w ramach stosunku pracy. Ze stanowiskiem tym nie sposób było się jednak zgodzić. Sąd Rejonowy, niejako na przedpolu ewentualnego zarzutu, w rubryce 1.3 tabelarycznego uzasadnienia (k. 187) odniósł się do tej kwestii, wskazując, iż z zeznańS. R.wynikało, iż jej mąż (tj. zmarły pokrzywdzony) często pracował w wymiarze przekraczającym 8 godzin dziennie. Treść wiadomości tekstowych pomiędzyP. R.aS. R.również wskazywała na to, że musiał on dłużej zostać w pracy w związku z koniecznością pomocy pracodawcy przy naprawie pojazdu, którym tego dnia pokrzywdzony jeździł. W ocenie Sądu Okręgowego, powyższy tok rozumowania Sądu Rejonowego przestawiony w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku był logiczny i przekonujący, a przez to zgodny zart. 7 kpk. Nie było tutaj miejsca na rozważania dotycząceart. 5 § 2 kpki wątpliwości, których analiza i ocena dowodów spełniająca wymogi przepisuart. 7 kpk, nie była w stanie rozstrzygnąć.
Uzupełniając wywód pierwszoinstancyjny dodać jedynie można, iż oczywistym pozostaje i do stwierdzenia tego nie jest wymagana wiedza przekraczająca świadomość przeciętnego pracownika, iż pokrzywdzonemuP. R.bezpośrednio zależało na tym, aby samochód, który miał być naprawiony w dniu zdarzenia, a którym poruszał się w ramach stosunku pracy, był bezpieczny i sprawny, o czym przekonują nie tylko zasady doświadczenia życiowego, ale i wiadomości tekstowe, zawierające zdjęcia klocków hamulcowych, wysłane przez pokrzywdzonego kilka godzin (ok. 5-6 godz.) przed zdarzeniem zarówno do sąsiadaK., jak i żonyS. R.(k. 158-16). Z treści tej korespondencji wynikało bezpośrednio, iż po pierwsze – pokrzywdzony obawiał się o swoje bezpieczeństwo w związku z poruszaniem się tym pojazdem, po drugie zaś - w dniu zdarzenia otrzymał on od pracodawcy-oskarżonegoR. S.polecenie dalszej pracy, mimo zgłaszanych nieprawidłowości dotyczących klocków hamulcowych.
Zakres obowiązków wskazanych w opisie stanowiska pracy, a tych faktycznie wykonywanych, może się różnić i w tym względzie argument skarżącego, iż do zakresu obowiązków pracowniczych pokrzywdzonegoP. R.nie należało dokonywanie napraw pojazdu, Sąd Okręgowy uznał za polemiczny i stanowiący zbyteczny formalizm odbiegający od rzeczywiście wykonywanych przez pokrzywdzonego prac. Bezdyskusyjnie zapewnienie pracownikowi sprawnego pojazdu jako narzędzia pracy należy do zadań pracodawcy zatrudniającego pracownika-kierowcę. Cały czas pamiętać należało, iż do czynienia mieliśmy z pojazdem ciężarowym o dużych gabarytach, który jako niesprawny stwarzał realne zagrożenie dla innych uczestników ruchu drogowego w sytuacji niesprawności układu hamulcowego.
Skarżący we wniesionej apelacji podniósł, iż protokół nie wskazuje jakie konkretnie normy prawa pracy i przepisów BHP naruszył oskarżony poprzez niedostateczny nadzór nad wykonywaną czynnością i nie wiadomo właściwie jaki przepis prawa w ogóle obligował oskarżonego do sprawowania takiego nadzoru. W tym miejscu, odpowiadając na w/w zarzut, Sąd Okręgowy czuł się zobligowany podkreślić kumulatywną kwalifikację prawną czynu przypisanego oskarżonemu jako przestępstwa zart. 220 § 1 kkw zb. zart. 155 kkw zw. zart. 11 § 2 kk, które to przepisy z całym bogatym orzecznictwem je dotyczącym – co do zasady – stanowią odpowiedź na polemiczną argumentację obrońcy. Bezpieczeństwo i higiena pracy obejmują bowiem zagadnienia z zakresu prawa, ergonomii, psychologii, fizyki, chemii, budowy maszyn i innych. Na ich straży stoją zarówno przepisy BHP, jak i specjalistyczne normyKodeksu pracy(przede wszystkimart. 207 Kodeksu Pracy, dotyczący podstawowych obowiązków pracodawcy w zakresie BHP).Odpowiedzialność za bezpieczeństwo i higienę pracy, wynikać może nie tylko z konkretnego przepisu prawa: zakresu czynności, instrukcji, czy regulaminów, ale nawet z istoty wykonywanych czynności(por. m.in. wyrok SN z 19.04.1999 r., sygn. II KKN 102/97, LEX nr 560734 [w:] M. Budyn-Kulik [w:] Kodeks karny. Komentarz aktualizowany, red. M. Mozgawa, LEX/el. 2021, art. 220 kk).
Przenosząc powyższe na grunt obecnie rozpoznawanej sprawy, w sytuacji wykonywania napraw pojazdu w ramach stosunku pracy, do zadań pracodawcy należało zapewnienie bezpieczeństwa wykonywanych na jego polecenie czynności. Inicjatywna oskarżonego w tym względzie nic nie zmieniła. Brak było podstaw do przyjęcia, że pokrzywdzony niezobowiązująco jedynie pomagał w naprawie koledze, wręcz przeciwnie, przy uwzględnieniu treści całokształtu materiału dowodowego prawidłowym był wniosek Sądu Rejonowego, iż był do tego zobligowany przez pracodawcę-oskarżonego i ten oczekiwał od niego także świadczenia pracy w tej formie, wypłacając mu wynagrodzenie za nadgodziny za tego rodzaju czynności. Właściwe zabezpieczenie miejsca pracy w sytuacji osunięcia się pojazdu wykluczyłoby tragiczne skutki w postaci śmierci pokrzywdzonego warunkujące kwalifikację prawną czynu oskarżonego „w zw. zart. 155 kk”, dlatego też nie przekonał Sądu Okręgowego argument, że pokrzywdzony sam wsunął się pod ów pojazd i należało w postępowaniu odwoławczym uzupełnić opis czynu przypisanego mu w zaskarżonym wyroku poprzez dodanie przyczynienia się do zdarzenia pokrzywdzonegoP. R..

Wniosek

1/ o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu;
2/ ewentualnie o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zmianę opisu czynu, przy uwzględnieniu, że do zdarzenia z dnia 8 czerwca 2020 r. doszło przez przyczynienie się pokrzywdzonegoP. R..

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Bezzasadność zarzutu warunkowała bezzasadność wniosków.

Lp.

Zarzut

2.

Błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, polegający na pominięciu, że pokrzywdzonyP. R.samowolnie i bez wiedzy oskarżonego rozpoczął czynności zmierzające do wymiany klocków hamulcowych i tarcz w samochodzieS. P., w tym samochodzie ustawił lewarek na kostce betonowej, uniósł prawą stronę samochodu i wsunął się częściowo pod auto.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Błąd ustaleń faktycznych jako względna przesłanka odwoławcza zart. 438 kpk3kpk, zachodzi wyłącznie wtedy, gdy treść dokonanych ocen i wniosków poczynionych przez Sąd I instancji nie odpowiada zasadom rozumowania, a mogło to mieć wpływ na treść orzeczenia. Jeżeli nie miało wpływu i skarżący nie jest w stanie wykazać we wniesionym środku odwoławczym wpływu konkretnego uchybienia na treść zaskarżonego przez siebie wyroku, nie może być mowy o skuteczności podniesionego zarzutu. Z wyjaśnień oskarżonego wprost wynikało, że w momencie zdarzenia, którego dotyczył akt oskarżenia, stał on w pobliżu pokrzywdzonego, z drugiej strony samochodu. Z absolutnie żadnego dowodu nie wynikało, aby oskarżonyR. S.oddalił się w tej akurat chwili, w której pokrzywdzony wsunął się pod pojazdS.. DopuszczenieP. R.do pracy przez oskarżonego w takich, a nie innych warunkach, wprost wynikało zatem z nieodpartej logiki sytuacji. Z tego też względu, brak było podstaw do uwzględnienia również tego zarzutu obrońcy.

Wniosek

1/ o zmianę zaskarżonego orzeczenia i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu;
2/ ewentualnie o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zmianę opisu czynu, przy uwzględnieniu, że do zdarzenia z dnia 8 czerwca 2020 r. doszło przez przyczynienie się pokrzywdzonegoP. R..

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Bezzasadność zarzutów warunkowała bezzasadność wniosków.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zaskarżony wyrok utrzymano w mocy w całości.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Bezzasadność wniesionej apelacji i brak okoliczności podlegających uwzględnieniu z urzędu.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

-----------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach zmiany

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

----------------------------------------------------------------------------------

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4.1.

----------------------------------------------------------------------------------

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

---------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6

Koszty Procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II.

Na podstawieart. 634 kpkw zw. zart. 627 § 1 kpkiart. 8w zw. zart. 2 ust. 1 pkt 3 i art. 3 ust. 2 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(Dz. U. Nr 49, poz. 223 z 83 r. z późń. zm.),zasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 320 złotych kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

7

PODPIS