Sąd Rejonowy w Gdyni
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I1 C 1105/21
Data wyroku: 2021-10-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Tadeusz Kotuk
Słowa kluczowe: Pożyczka, Konsument
Podstawa prawna: art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim
Teza: brak

Sygn. akt: I1 C 1105/21 upr

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 października 2021 roku
Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny Sekcja ds. rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonymw składzie: Przewodniczący: sędzia Tadeusz Kotuk
po rozpoznaniu w dniu 26 października 2021 roku na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwa(...) sp. z o.o.z siedzibą weW.przeciwkoSpółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej im.F. S.z siedzibą wG.
o zapłatę

I
oddala powództwo,

II
zasądza od powódki(...) sp. z o.o.z siedzibą weW.na rzecz pozwanej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej im.F. S.z siedzibą wG.kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty – tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I 1 C 1105/21

UZASADNIENIE
Stan faktyczny:
W dniu 4 lipca 2016 r. doszło do zawarciaumowy pożyczki nr (...)pomiędzy pozwanym Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo – Kredytową im. F.S.wG.aK. L.. Umowa została zawarta na okres od4 lipca 2016 r.do13 czerwca 2022r. Całkowita kwota kredytu wynosiła18500zł. Oprocentowanie kredytu było zmienne i w dniu zawarcia umowy wynosiło6% w skali roku. W § 12 umowy określono rzeczywistą roczna stopę oprocentowania kredytu na17% oraz całkowitą kwotę do spłaty w dniu zawarcia umowy na26.347zł wraz z podaniem założeń, w oparciu o które ją wyliczono:

a
wyliczenie(...)zostało dokonane przy uwzględnieniu terminu trwania umowy oraz całkowitego kosztu kredytu , o jakim mowa w pkt.17 umowy

b
umowa pożyczki będzie obowiązywać przez czas, na jaki została zawarta oraz kasa i pożyczkobiorca wypełnią zobowiązania wynikające z umowy w terminach określonych w umowie

c
pożyczka została wypłacona zgodnie z umową, a kwoty rat będą spłacane zgodnie z harmonogramem

d
data początkową będzie data wypłaty pożyczki

e
odstępy czasu pomiędzy datami używanymi w obliczeniach przyjęto według rzeczywistych terminów płatności rat uwzględniając różną liczbę dni pomiędzy spłatami wynikającą z różnej liczby dni miesiąca

f
wynik podaje się z dokładnością do co najmniej jednego miejsca po przecinku (…)

Szacowany całkowity koszt kredytu określono w punkcie 17 umowy na kwotę7847zł
Prowizja za udzielenie pożyczki wynosiła4255zł. Oprócz niej pożyczkobiorca został obciążony opłatą przygotowawcza w kwocie33,06zł.
W punkcie 30 umowy wskazano, że pożyczkobiorca ma prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części pożyczki przed terminem określonym w umowie, poprzez dokonanie spłaty w kasie lub na wskazany w umowie rachunek bankowy. W przypadku spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie w braku odmiennej dyspozycji pożyczkobiorcy dokonane wpłaty zostaną zaliczone na poczet spłaty kapitału w taki sposób, że spłata zostanie przeznaczona w pierwszej kolejności na poczet najbliższej wymagalnej raty oraz w dalszej kolejności na spłatę kapitału (szczegółowy sposób zaliczeń wskazano w umowie). Postanowiono również, że pożyczkobiorca poprzez złożenie oświadczenia stanowiącego załącznik nr 6 do umowy może złożyć odmienną dyspozycję spłaty. Rozliczenie z pożyczkobiorcą z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu nastąpi w terminie 14 dni od dokonania spłaty.
W punkcie27.umowy pożyczki wskazano, ze pożyczkobiorca ma prawo do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od zawarcia umowy bez podania przyczyny odstąpić od niej. Wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy stanowił załącznik nr 10 do umowy,

/Okoliczności bezsporne, nadto – umowa – k. 11-13/

W dniu 20 marca 2019 r.K. L.dokonała całkowitej spłaty pożyczki. Ostatecznego rozliczenia pożyczki(...)dokonał w dniu 28 stycznia 2021 r.

/okoliczność bezsporna/

W dniu5 stycznia 2021 r.K. L.zawała z powodem z(...) Sp. z o.o.z siedzibą weW.umowę cesji wierzytelności pieniężnych (obecnych i przyszłych) wynikających ze wskazanej wyżej umowy pożyczki przysługujących mu wobec kredytodawcy, w szczególności wierzytelności o zwrot wszelkich pobranych opłat i kosztów w związku z wcześniejszą spłata kredytu oraz wierzytelność mogąca wynikać z zastosowania art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, przewidującego tzw. sankcję kredytu darmowego .

/bezsporne – umowa cesji k. 15/

Sporządzono projekt pełnomocnictwa (bez daty i podpisu), którego miałaby udzielićK. L.powodowi do złożenia w jego imieniu oświadczenia wynikającego z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.

/projekt – k. 19/

W dniu 25 marca 2021 r. powód złożył pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji tzw. kredytu darmowego na podstawie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, przy czym oświadczenie to zostało złożone w imieniuK. L..

/oświadczenia – k. 17/

W dniu 9 marca 2021 r.K. L.orazG. G.(wiceprezes powodowej spółki) złożyli podpisy elektroniczne pod jakimś dokumentem o wskazanym w poświadczeniu numerze ID 99b0fb53-cf52-4ccc-a481-46d66d5ba05d.

/poświadczenie podpisu elektronicznego – k/. 24/

W dniu 31 sierpnia 2016 r. doszło do zawarciaumowy pożyczki nr (...)pomiędzy pozwanym Spółdzielczą Kasą Oszczędnościowo – Kredytową im. F.S.wG.aA.miś. Umowa została zawarta na okres od31 sierpnia 2016 r.do28 września 2025r. Całkowita kwota kredytu wynosiła25.000zł. Oprocentowanie kredytu było zmienne i w dniu zawarcia umowy wynosiło9.75% w skali roku. W § 12 umowy określono rzeczywistą roczna stopę oprocentowania kredytu na17,16% oraz całkowitą kwotę do spłaty w dniu zawarcia umowy na37.928,64zł wraz z podaniem założeń, w oparciu o które ją wyliczono:

g
wyliczenie(...)zostało dokonane przy uwzględnieniu terminu trwania umowy oraz całkowitego kosztu kredytu , o jakim mowa w pkt.17 umowy

h
umowa pożyczki będzie obowiązywać przez czas, na jaki została zawarta oraz kasa i pożyczkobiorca wypełnią zobowiązania wynikające z umowy w terminach określonych w umowie

i
pożyczka została wypłacona zgodnie z umową, a kwoty rat będą spłacane zgodnie z harmonogramem

j
data początkową będzie data wypłaty pożyczki

k
odstępy czasu pomiędzy datami używanymi w obliczeniach przyjęto według rzeczywistych terminów płatności rat uwzględniając różną liczbę dni pomiędzy spłatami wynikającą z różnej liczby dni miesiąca

l
wynik podaje się z dokładnością do co najmniej jednego miejsca po przecinku (…)

Szacowany całkowity koszt kredytu określono w punkcie 17. umowy na kwotę18.092,61zł
Prowizja za udzielenie pożyczki wynosiła2.500zł. Oprócz niej pożyczkobiorca został obciążony opłatą za przelew składki ubezpieczeniowej w kwocie7,71zł.
W punkcie27. umowy wskazano, że pożyczkobiorca ma prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części pożyczki przed terminem określonym w umowie, poprzez dokonanie spłaty w kasie lub na wskazany w umowie rachunek bankowy. W przypadku spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie w braku odmiennej dyspozycji pożyczkobiorcy dokonane wpłaty zostaną zaliczone na poczet spłaty kapitału w taki sposób, że spłata zostanie przeznaczona w pierwszej kolejności na poczet najbliższej wymagalnej raty oraz w dalszej kolejności na spłatę kapitału (szczegółowy sposób zaliczeń wskazano w umowie). Postanowiono również, że pożyczkobiorca poprzez złożenie oświadczenia stanowiącego załącznik nr 6 do umowy może złożyć odmienną dyspozycję spłaty. Rozliczenie z pożyczkobiorcą z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu nastąpi w terminie 14 dni od dokonania spłaty.
W punkcie 29 umowy pożyczki wskazano, ze pożyczkobiorca ma prawo do odstąpienia od umowy w terminie 14 dni od zawarcia umowy bez podania przyczyny odstąpić od niej. Wzór oświadczenia o odstąpieniu od umowy stanowił załącznik nr 10 do umowy,

/Okoliczności bezsporne, nadto – umowa – k. 25-27/

W dniu 19 czerwca 2019 r.A. M.dokonała całkowitej spłaty pożyczki. Ostatecznego rozliczenia pożyczki(...)dokonał w dniu 19 marca 2021 r.

/okoliczność bezsporna/

W dniu24 czerwca 2020 r.A. M.zawała z powodem z(...) Sp. z o.o.z siedzibą weW.umowę cesji wierzytelności pieniężnych (obecnych i przyszłych) wynikających ze wskazanej wyżej umowy pożyczki przysługujących mu wobec kredytodawcy, w szczególności wierzytelności o zwrot wszelkich pobranych opłat i kosztów w związku z wcześniejszą spłata kredytu oraz wierzytelność mogąca wynikać z zastosowania art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, przewidującego tzw. sankcję kredytu darmowego.

/bezsporne – umowa cesji k. 29-30/

Sporządzono projekt pełnomocnictwa (bez daty i podpisu), którego miałaby udzielićA. M.powodowi do złożenia w jego imieniu oświadczenia wynikającego z art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim.

/projekt – k. 34/

W dniu 29 marca 2021 r. powód złożył pozwanemu oświadczenie o skorzystaniu z sankcji tzw. kredytu darmowego na podstawie art. 45 ustawy o kredycie konsumenckim, przy czym oświadczenie to zostało złożone w imieniuA. M..

/oświadczenia – k. 32/

3 marca 2021 r.A. M.orazG. G.(wiceprezes powodowej spółki) złożyli podpisy elektroniczne pod jakimś dokumentem o wskazanym w poświadczeniu numerze ID 3e3c6b94-(...)- (...)-884b-017c0794e5a7.

/poświadczenie podpisu elektronicznego – k. 39/

Sąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny był bezsporny pomiędzy stronami, zaś rozstrzygnięcie sprawy zależało wyłącznie od prawnej oceny ustalonych wyżej okoliczności faktycznych.
Zbieżność istotnych okoliczności faktycznych w przypadku obu umów objętych pozwem (tj. zawartych zA. M.iK. L.) pozwala omówić konkluzje prawnełącznie, gdyż nie ma w tym zakresie żadnych odmienności na gruncie przyjętych przez Sąd konsekwencji prawnych.
Podstawę prawną powództwa stanowił przepis art. 45 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim („u.k.k.”), który stanowi, że w przypadku naruszenia przez kredytodawcęart. 29 ust. 1, art. 30 ust. 1 pkt 1-8, 10, 11, 14-17, art. 31-33, art. 33a i art. 36a-36ckonsument, po złożeniu kredytodawcy pisemnego oświadczenia, zwraca kredyt bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy w terminie i w sposób ustalony w umowie. Sankcja kredytu darmowego polega zatem na uprawnieniu konsumenta do spłaty kredytu bez odsetek i innych kosztów kredytu należnych kredytodawcy.Art. 45 u.k.k.implementuje art. 23 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylająca dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U.UE L z dnia 22 maja 2008 r.), który nakazuje stosowanie skutecznych, proporcjonalnych i odstraszających sankcji, mających zastosowanie w przypadku naruszenia przepisów krajowych przyjętych zgodnie z tą dyrektywą. Należy zwrócić uwagę, że wybór (treść, mechanizm) sankcji został pozostawiony ustawodawstwu państw członkowskich. W Rzeczypospolitej Polskiej wprowadzono sankcję w postaci tzw. kredytu darmowego i poprawna wykładnia norm regulujących tę sankcję na płaszczyźnie unijnej dotyczy jedynie zagadnienia jej odpowiedniej skuteczności i odstraszajacego charakteru, natomiast pozostałe aspekty pozostają właściwe już tylko polskiemu prawu zobowiązań, w tym w zakresie interpretacji pojęcia „wykonania umowy” zawartego wustępie 5 ust. 45 u.k.k.: nie jest to sformułowanie zawarte bezpośrednio w treści prawa unijnego i nie wymaga ujednoliconej interpretacji (po rozpatrzeniu różnych znaczeń w językach urzędowych) na gruncie systemów prawnych wszystkich państw członkowskich UE.
Art. 45 u.k.k.jest przepisem o charakterze sankcyjnym, wysoce restrykcyjnym wobec kredytodawców i dlatego nie może być poddany wykładni rozszerzającej. Celem sankcji kredytu darmowego jest pozbawienie kredytodawcy prawa do pobierania odsetek i innych opłat określonych w umowie z tytułu udzielonego kredytu za naruszenie obowiązków informacyjnych. Sankcja ta w daleko idący sposób modyfikuje treść stosunku prawnego łączącego kredytodawcę z konsumentem na niekorzyść tego pierwszego. Co do zasady zatem przepisy sankcjonujące dane postępowanie powinny być możliwie ściśle interpretowane nie pozwalając na pojawienie się obszarów niepewności prawnej.
Zgodnie z przepisemart. 45 ust. 5 u.k.k.uprawnienie do skorzystania z sankcji kredytu darmowego wygasa po upływie roku od dnia wykonania umowy. Ustawodawca nie sprecyzował, co rozumie pod pojęciem „wykonania umowy”, co doprowadziło do powstania różnych interpretacji tego terminu w orzecznictwie polskich sądów. Jest to pojęcie odmienne od „wykonania/ zobowiązania” (por. np.art. 365 § 1 k.c., tytułdziału I tytułu VII księgi trzeciej k.c.). Pojęcie „wykonania/niewykonania umowy” pojawia się niekiedy w przepisach części ogólnej prawa zobowiązań (art. 394 § 3 k.c.), jednak najczęściej zdarza się, że przepisykodeksu cywilnegomówią o „wykonaniu” konkretnej umowy nazwanej z przywołaniem konkretnego przedmiotu umowy (art. 626 k.c.,art. 628 k.c.,art. 658 k.c.,art. 735 k.c.). Ponieważ zaś w danym przypadku omawiamy regulację dotyczącą konkretnej umowy nazwanej (tj. umowy o kredyt konsumencki), należałoby pojęciu „wykonania umowy” zart. 45 ust. 5 u.k.k.nadać treść zbliżoną lub tożsamą z pojęciem „wykonania umowy kredytu/pożyczki”, a więc w sposób węższy niż zakres pojęcia „wykonanie zobowiązania”. Różnica pomiędzy „wykonaniem/niewykonaniem zobowiązania” a wykonaniem/niewykonaniem dzieła, zlecenia, kontraktacji lub pożyczki jest taka, że to pierwsze pojęcie dotyczy wszelkich – także ubocznych – uprawnień i obowiązków (w tym wynikających wprost z ustawy). Natomiast wykonanie/niewykonanie konkretnej umowy (jej przedmiotu) sprowadza się do świadczeń głównych dla danego typu umowy nazwanej. Wykonanie pożyczki/kredytu jest więc zakończeniem procesu przekazywania objętych umową sum (przekazanie i zwrot/spłata kredytu/pożyczki).
Warto nadmienić, że model uregulowania wKodeksie cywilnymkar umownych odnosi się do problematyki właśnie wykonania/niewykonania zobowiązania (a nie umowy), co oznacza, że kara umowna może być skuteczna także w przypadku niewykonania (nienależytego wykonania) świadczeń ubocznych, choć z możliwością miarkowania w takim przypadku wysokości kary umownej.
Reasumując, zdaniem Sądu w przepisieart. 45 ust. 5 u.k.k.niewątpliwie ustawodawcy chodziło o „wykonanie umowy” w sensie jej zasadniczego przedmiotu (tj. przepływów finansowych dotyczących wydania i zwrotu/spłaty sumy kredytu/pożyczki) i momentu jej sfinalizowania (tj. zakończenia, zamknięcia) przez obie strony i to zgodnie z jej treścią (w tym z wariantami jej zakończenia przewidzianymi w umowie, co odnosi się m.in. do uprawnienia spłaty kredytu/pożyczki przed umówionym terminem). Nie jest więc stanem niewykonania umowy kredytu/pożyczki kwestia zrealizowania przez kredytodawcę dodatkowych roszczeń wynikających z ustawy, w tym wynikających zart. 52 u.k.k.„Wykonanie umowy” zdaniem Sadu w przyjętej interpretacjiart. 45 u.k.k.nie jest tożsame z wykonaniem zobowiązania (pojęcie szersze), w szczególności w odniesieniu do świadczeń ubocznych. Taka interpretacja spełnia funkcję symplifikacyjną, gdyż ułatwia obu stronom wyznaczenie początku biegu terminu prekluzyjnego bez jakichkolwiek kontrowersji. Moment, w którym dochodzi do całkowitej spłaty kredytu jest dla kredytobiorcy zawsze znany i łatwy do ustalenia, co zdaniem Sądu spełnia wymóg jasności interpretacyjnej zapewniającej skuteczność ochrony konsumenta i pewność okoliczności skutkujących czasem trwania okresu umożliwiającego konsumentowi realizację sankcji za naruszenie ustawy przez kredytodawcę. Natomiast kwestia dokonania i poprawności rozliczeń zart. 52 u.k.k.(w zw. zart 49 u.k.k.) może być sporna – konsument może ją kwestionować m.in. na drodze sądowej lub nawet przesłankowo negować w procesie opartym naart. 45 u.k.k.Nie wydaje się więc, że kwestia rozliczenia kredytu po jego wcześniejszej spłacie była odpowiednim kryterium otwarcia biegu terminu zart. 45 ust. 5 u.k.k., co nie podważa tego, że wykonanie przez kredytodawcę obowiązku zart. 52 u.k.k.jest istotne i niepomijalne w układzie wzajemnych zobowiązań stron umowy kredytu konsumenckiego. Jest to jednak zdaniem Sądu wykonanie dodatkowego ustawowego obowiązku, który nie tworzy stanu „wykonania umowy” jako takiej, lecz tylko dopełnia –post factum– jej wykonanie, które już wcześniej nastąpiło poprzez wcześniejszą spłatę kredytu.
W danym przypadku bliżej analizowano jedynie wykładnięart. 45 ust. 5 u.k.k.w kontekście istotnego dla sprawy wariantu faktycznego związanego ze wcześniejszą całkowitą spłatą pożyczki przez kredytobiorcę/pożyczkobiorcą (tj. bez wcześniejszego złożenia oświadczenia, o którym mowa w ust. 1 tego przepisu). Nie jest to oczywiście jedyny wariant, w którym może dojść do realizacji prawa konsumenta do skorzystania z sankcji kredytu darmowego: jeżeli jeszcze nie doszło do pełnej spłaty kredytu, konsument (w razie istnienia materialnych podstaw) może złożyć skutecznie oświadczenie w trybieart. 45 ust. 1 u.k.k.w czasie obowiązywania umowy i dalej spłacać kredyt ratalnie z zgodnie z terminarzem przewidzianym w harmonogramie, lecz pominięciem składników wyeliminowanych – w takiej sytuacji jest to także skuteczne, bo umowa nie została jeszcze wykonana. Uogólniając ten wariant – dopóki umowa nie zostanie wykonana, konsument nie traci prawa do uzyskania „kredytu darmowego” i w takiej sytuacji stan potencjalnej możliwości skorzystania uprawnienie do uzyskania z kredytu „darmowego” może trwać nawet wiele lat.
Dlatego też zdaniem Sądu nie można uwzględnić argumentacji strony powodowej, jakoby termin do złożenia oświadczenia woli o skorzystaniu z sankcji kredytu darmowego nie rozpoczął biegu w przypadku obu umów pożyczek, ponieważ pozwany nie zwrócił kredytobiorcom proporcjonalnej części prowizji w związku z wcześniejszą spłatą kredytu w myślart. 49 u.k.k.Należy zauważyć, że kredytobiorczynie spłaciły kredyt w2019r., a oświadczenia zart. 45 u.k.k.złożył powód (inna rzecz, czy skutecznie, o czym niżej) w2021r. Przy przyjęciu interpretacji powoda, kredytobiorca mógłby dowolnie wydłużać sobie termin do złożenia wskazanego oświadczenia oczekując na zwrot proporcjonalnej części prowizji, ale jednocześnie nie podejmując żadnych dostępnych działań w kierunku uzyskania tego zwrotu, w szczególności, nie wzywając kredytodawcy do zapłaty (lub na drodze sądowej). Wówczas dochodziłoby do łatwego obejścia przepisu, który w swym założeniu ma być restrykcyjny i wprowadzać krótki, nieprzywracalny i prowadzący do wygaśnięcia roszczenia termin na złożenie oświadczenia prawokształtującego. Poza tym, należy zauważyć, że obowiązek zwrotu odpowiedniej części kosztów kredytu w razie jego wcześniejszej spłaty wynika nie bezpośrednio z umowy, co z ustawy o kredycie konsumenckim (art. 49) i – jak wspomniano – czasowo dotyczy okresu już po spełnieniu przez stron głównych świadczeń zamykających istotę kredytu/pożyczki. Oczywiście, teoretycznie możliwe jest uznanie, że wcześniejsza spłata kredytu nie stanowi wykonania umowy do momentu dokonania rozliczenia przewidzianego wart. 52 u.k.k., jednak zdaniem Sądu byłby to pogląd niepoprawny. Istnieje wiele umów, w przypadku których nie ma wątpliwości, że po ich wykonaniu przez obie strony istnieją różnorakie roszczenia, ale trudno to interpretować jako stan niewykonania umowy jako takiej (np. roszczenia z rękojmi przy umowie sprzedaży, czy też obowiązki dającego zart. 742 k.c.niewątpliwie aktualizujące się już po „wykonaniu” zlecenia); byłoby to zdaniem Sądu swego rodzaju absolutyzowanie wszelkich dodatkowych roszczeń ochronnych. Stan „niewykonania umowy” trwałby więc np. w przypadku umowy sprzedaży aż do upływu terminów prekluzyjnych z rękojmi lub roszczeń z gwarancji. Byłaby to interpretacja błędna, czym innym jest niewykonanie zobowiązania, a czym innym – umowy, tylko w potocznym rozumieniu można utożsamiać oba pojęcia.
Z tych względów Sąd uznał, iż roszczenie pożyczkobiorcy zostało sprekludowane (w przypadkach obu umów pożyczek), a powództwo wniesione po upływie terminu, o którym mowa wart. 45 ust. 5 u.k.k.i z tego względu jest niezasadne.
Poza tym należy zauważyć powód nie wykazał swojej legitymacji czynnej w niniejszym postępowaniu, co słusznie zarzucił pozwany. Należy zauważyć, że umowy cesji zostały zawarte w 2021 r. Obejmowały wierzytelności pieniężne, obecne i przyszłe, w tym wierzytelność mogącą wynikać z zastosowaniaart. 45 ust. 5 u.k.k.
Niewątpliwie powstanie wierzytelności o zwrot kosztów kredytu i zapłaconych od niego odsetek powstaje nie wcześniej, niż z chwilą złożenia przez kredytobiorcę oświadczenia o charakterze prawokształutującym, o którym mowa w przepisieart. 45 ust. 1 u.k.k.W niniejszej sprawie oświadczenie takie zostało złożone w imieniu pożyczkobiorczyń przez powoda odpowiednio w dniach: 25 marca 2021 r. i 29 marca 2021 r. Powód nie wykazał jednak, aby w tej dacie był uprawniony do złożenia takiego oświadczenia. Dołączone do akt pełnomocnictwa do złożenia oświadczenia nie zawierają ani daty, ani podpisu. Jednocześnie zostało poświadczone przez pełnomocnika powoda za zgodność z oryginałem, a zatem należy domniemywać, że oryginał pełnomocnictwa również nie zawiera ani daty ani podpisu mocodawcy. Poświadczenia złożenia podpisu elektronicznego dołączone do pozwu nie dają się w żaden sposób powiązać z ze złożonym pełnomocnictwom, które nie zawiera numeru ID wskazanego na poświadczeniu. Powód nie wykazał zatem, że w dniu zawarcia umów cesji wierzytelności o zwrot kosztów i odsetek związana ze skorzystaniem z sankcji kredytu darmowego już istniały. Umowy cesji nie zawierały pełnomocnictwa do złożenia oświadczenia w trybieart. 45 ust. 1 u.k.k.Także zatem i z tego względu roszczenie powoda nie jest zasadne i podlegało oddaleniu.
Niezależnie od powyższych argumentów powództwo nie było zasadne także ze względów merytorycznych.
Na wstępie należy zaznaczyć, że ocena zgodności kwestionowanych w pozwie umów pożyczek z przepisami ustawy o kredycie konsumenckim musi być przeprowadzona z uwzględnieniem wersji ustawy obowiązującej w dacie zawarcia umów (rok 2016), a nie w brzmieniu ustawy obowiązującej obecnie.
Powód w pierwszej kolejności zarzucał, że umowy pożyczek naruszają przepis art. 30 ust.1 pkt. 10 ustawy, który stanowi, że umowa o kredyt konsumencki, z zastrzeżeniem art. 31-33, powinna określać informację o innych kosztach, które konsument zobowiązany jest ponieść w związku z umową o kredyt konsumencki, w szczególności opłatach, prowizjach, marżach oraz kosztach usług dodatkowych, jeżeli są znane kredytodawcy, oraz warunki na jakich koszty te mogą ulec zmianie. Zarzut ten jest niezasadny, gdyż Tabela opłat i prowizji stanowiła doręczony pożyczkobiorcy załącznik nr 3 do umowy pożyczki, co stanowi dopuszczalną formę informowania konsumenta o tego rodzaju dodatkowych kosztach. Przy założeniu, że stronie powodowej chodziło także o brak poinformowania konsumenta w treści umowy o dodatkowym koszcie w postaci comiesięcznej opłaty członkowskiej w kwocie 15 zł, to zarzut ten jest w ocenie sądu bezzasadny, ponieważ opłata ta nie była elementem umowy pożyczki, a wiązała się z członkostwem pożyczkobiorczyń w(...). Zgodnie z przepisemart. 3 ust. 1 ustawy o spółdzielczych kasach oszczędnościowo – kredytowychcelem kas, z zastrzeżeniemart. 13aa, jest gromadzenie środków pieniężnych wyłącznie swoich członków, udzielanie im pożyczek i kredytów, przeprowadzanie na ich zlecenie rozliczeń finansowych oraz wykonywanie dystrybucji ubezpieczeń na zasadach określonych w ustawie z dnia 15 grudnia 2017 r. o dystrybucji ubezpieczeń. Zgodnie z art. 25 ustawy o skok kasa tworzy fundusz oszczędnościowo-pożyczkowy będący w dyspozycji kasy, powstający z wkładów członkowskich, o których mowa w art. 12 oraz gromadzonych przez członków oszczędności. Zgodnie z art. 36 ustawy o skok zasady udzielania pożyczek oraz ich spłaty określa statut kasy. Statut pozwanego w § 10 ust. 1 pkt. 3 obowiązkiem każdego członka kasy jest posiadanie rachunku systematycznego oszczędzania i gromadzenie na nim co miesiąc oszczędności w zadeklarowanej kwocie, stosownie do regulaminu indywidualnych kont spółdzielczych. Ta minimalna kwota, wynikająca zarówno z regulaminu jak i umowy o prowadzenie indywidualnego konta spółdzielczego to kwota 15 zł, wskazana w harmonogramie spłat jako opłata członkowska. Niewątpliwie zatem pożyczkobiorczyni o obowiązku uiszczania tej opłaty wiedziały. Bez wątpienia także pozwany był uprawniony do pobierania kwoty 15 zł, ponieważ w świetle ustawy o(...)to właśnie z oszczędności swoich członków może udzielać im (i tylko im) pożyczek. Członkostwo pożyczkobiorczyń w spółdzielczej kasie oszczędnościowo – kredytowej prowadzonej przez pozwanego było zatem warunkiem koniecznym dla uzyskania pożyczki, a z członkostwem tym wiązało się ponoszenie określonych opłat, o których pożyczkobiorca niewątpliwie wiedział. W § 20 obu umów przewidziano też klauzulę waloryzacyjną opartą o zobiektywizowane kryteria rynkowe – nie stwierdza się w tym zakresie jakichkolwiek nieprawidłowości lub abuzywności.
Kolejnym zarzutem powoda było naruszenie w umowachart. 30 ust.1 pkt. 16 u.k.k, który stanowi, że umowa powinna określać prawo konsumenta do spłaty kredytu przed terminem. Według powoda w treści umowy nie określono procedury i warunków, na jakich koszty kredytu mogą ulec zmianie. Zarzut ten jest niezrozumiały, zwłaszcza, że ustawa w zacytowanym przepisie wymaga wyłącznie zawarcia informacji o prawie konsumenta do wcześniejszej spłaty kredytu i taka informacja w umowie została zawarta. Ustawa nie nakładała na kredytodawcę obowiązku zawierania w umowie szczegółowych informacji takich, jak procedura i warunki, na jakich mogą ulec zmianie koszty kredytu oraz konsekwencji finansowych wcześniejszej spłaty. Jak wskazano na początku rozważań, przepis art. 45 u.k. musi być wykładany ściśle i nie podlega wykładni rozszerzającej, tak jak nie podlegają takiej wykładni obowiązki nałożone na kredytodawcę wart. 30.
W tym miejscu należy wskazać, że dalsza cześć zarzutów sformułowanych w pkt. 2 uzasadnieniu pozwu (w tej części, w której powód zarzuca naruszenie at. 30 ust. 1 pkt. 16) jest niezrozumiała także z gramatycznego punktu widzenia – sprawia wrażenie, jakby część tekstu została przypadkowo wycięta bądź wklejona w trakcie jego edycji, ponieważ powód z zarzutów wywodzonych z naruszenia art. 30 .1 pkt 16 ustawy przechodzi do kwestii wliczania prowizji do całkowitego kosztu kredytu. Omawiany przepis tymczasem w ogóle nie dotyczy tej kwestii.
Dalej powód zarzuca, że umowy naruszająart. 30 ust.1 pkt 7 u.k.k., ponieważ błędnie określa rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę kredytu do spłaty, gdyż wbrew przepisom ustawy uwzględnia prawo kredytodawcy do pobierania odsetek także od kredytowanej prowizji.
Zgodnie z przepisemart. 30.1 pkt 7 u.k.k.umowa kredytu powinna określać rzeczywistą roczną stopę oprocentowania oraz całkowitą kwotę do zapłaty przez konsumenta ustaloną w dniu zawarcia umowy o kredyt konsumencki wraz z podaniem wszystkich założeń przyjętych do jej obliczenia. W § 12 umowy określono rzeczywistą roczną stopę oprocentowania kredytu ze wskazaniem, że wyliczenie(...)zostało dokonane przy uwzględnieniu terminu trwania umowy oraz całkowitego kosztu kredytu , o jakim mowa w pkt.17 umowy.
Zgodnie z przepisem,art. 5 pkt. 6 u.k.k.obowiązującym w dacie zawarcia umowy całkowity koszt kredytu to wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności:
a) odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz
b) koszty usług dodatkowych w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu - z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta;
Z kolei zgodnie z przepisemart. 5 pkt. 12 u.k.k.rzeczywista roczna stopa oprocentowania – całkowity koszt kredytu ponoszony przez konsumenta, wyrażony jako wartość procentowa całkowitej kwoty kredytu w stosunku rocznym. Całkowita kwota kredytu z kolei, to zgodnie z art. 5 pkt 7 ustawy obowiązującej w dacie zawarcia umowy suma wszystkich środków pieniężnych, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt; przepis ten został zmieniony w 2017 r. i w dopiero aktualnie obowiązującym stanie prawnym „całkowita kwota kredytu - maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt”.
W myśl art. 85 ust. 2 ustawy z dnia 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami: „Do umów o kredyt hipoteczny orazumów o kredyt konsumencki, zawartych przed dniem wejścia w życie ustawy, stosuje się przepisy dotychczasowe.”
Obowiązująca w dacie zawarcia umów definicja całkowitej kwoty kredyty, będącej jednym z parametrów do ustalania(...)różniła się zatem wyraźnie od obecnie obowiązującej, zgodnie z którą całkowita kwota kredytu to maksymalna kwota wszystkich środków pieniężnychnieobejmujących kredytowanych kosztówkredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt, a w przypadku umów, dla których nie przewidziano tej maksymalnej kwoty, suma wszystkich środków pieniężnych nieobejmujących kredytowanych kosztów kredytu, które kredytodawca udostępnia konsumentowi na podstawie umowy o kredyt.
Z porównania obu definicji wynika, że w dacie zawarcia umów pożyczek ocenianych w niniejszej sprawie pozwany mógł wliczyć kredytowane koszty pożyczki do całkowitej kwoty kredytu i w oparciu o tak obliczoną kwotę wyliczyć następnie rzeczywista roczną stopę oprocentowania kredytu.
Ostatnim zarzutem powoda było sformułowanie umowy w taki sposób, iż zawarta w umowach informacja o prawie odstąpienia do umowy sugeruje, że oświadczenie o odstąpieniu może zostać złożone wyłącznie na formularzu stanowiącym załącznik do umowy.
Zarzut ten, podobnie, jak pozostałe nie sjest zasadny. Ustawa wymaga od kredytodawcy aby zawarł w umowie pouczenie o prawie kredytobiorcy do odstąpienia umowy. Taka informacje umowa niewątpliwie zawiera. Fakt dołączenie do umowy załącznika w postaci oświadczenia o odstąpieniu od umowy w żaden sposób nie narusza ustawy, a wręcz może być uznany jako gest ułatwiający konsumentowi odstąpienie od umowy w postaci dołączenia do niej gotowego do podpisania druku.
Z tych wszystkich względów powództwo okazało się bezzasadne i jako takie podlegało oddaleniu na podstawieart. 45 u.k.k.a contrario(punkt I. sentencji).
O kosztach postępowania sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.zasądzając od powoda (jako przegrywającego proces) na rzecz pozwanego (wygrywającego) kwotę 3.600 zł tytułem opłaty za czynności adwokackie w stawce minimalnej (§ 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, ze zm.), 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa i odsetki od kosztów (punkt II. sentencji).