Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 494/19
Data wyroku: 2021-02-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Rosłan-Karasińska
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art, 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VII U 494/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 lutego 2021 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Monika Rosłan - Karasińska
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 15 lutego 2021 r. w Warszawie
sprawyT. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.
o wcześniejszą emeryturę
na skutek odwołaniaT. G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.
z dnia 18 grudnia 2015 r. znak:(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.z dnia 18 grudnia 2015 r. znak:(...)w ten sposób, że przyznaje odwołującemu sięT. G.prawo do wcześniejszej emerytury;

2
odwołanie w zakresie żądania przyznania odsetek w wysokości ustawowej przekazuje organowi rentowemu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.celem rozpoznania.

Sygn. akt VII U 494/19

UZASADNIENIE
T. G.w dniu 26 stycznia 2016 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.z dnia 18 grudnia 2015 r., znak:(...). Odwołujący zaskarżył decyzję w zakresie nieuwzględnienia do stażu pracy jego służby w wojsku. Ubezpieczony stwierdził również, że błędnie uznano, iż nie wykonywał pracy w warunkach szczególnych (odwołanie z dnia 26 stycznia 2016 r., k. 2 a. s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania na podstawieart. 477(

    14)§ 1 k.p.c.Organ rentowy wskazał, że odwołującemu nie przysługuje emerytura z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego ani wcześniejsza emerytura z warunków szczególnego. W odniesieniu do drugiego świadczenia wskazano, że odwołujący legitymuje się ogólnym stażem pracy w wymiarze 23 lat i 10 dni, zamiast wymaganych co najmniej 25 lat. Nie uwzględniono okresu zatrudnienia od 5 maja 1992 r. do 6 czerwca 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...) S.C.wS., gdyż świadectwo pracy z dnia 6 czerwca 1992 r. posiada brak formalny, ponieważ nie zostało podpisane przez upoważnioną do tego osobę. Ponadto organ rentowy uznał za udowodnione przez odwołującego jedynie 4 lata, 3 miesiące i 7 dni okresów pracy w warunkach szczególnych, do których zaliczono zatrudnienie w Przedsiębiorstwie(...)wW.i w Przedsiębiorstwie(...)wW.w okresach od dnia 11 lipca 1983 r. do 13 października 1984 r., od 14 października 1984 r. do 9 marca 1985 r., od 18 marca 1985 r. do 31 maja 1985 r. oraz od 1 czerwca 1985 r. do 23 lipca 1988 r. Z powyższych okresów organ rentowy wyłączył urlopy bezpłatne i urlopy dewizowe, na których przebywał ubezpieczony. Jednocześnie ZUS nie uwzględnił ubezpieczonemu do stażu pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia w:
- ZjednoczonychHutach (...)wS.Hucie (...)wW.od 12 września 1972 r. do 26 sierpnia 1974 r. na stanowisku hutnika przy ręcznym formowaniu wyrobów szklanych;
-(...)wW.od 29 października 1977 r. do 31 grudnia 1982 r. na stanowisku pracownika fizycznego w grupie załadunkowej i wyładunkowej;
- Przedsiębiorstwie(...)wW.od 1 stycznia 1983 r. do 30 czerwca 1983 r. na stanowisku pracownika fizycznego w grupie załadunkowej i wyładunkowej;
-(...) Przedsiębiorstwie (...)wW.od 26 lipca 1988 r. do 31 października 1988 r., od 1 stycznia 1989 r. do 31 lipca 1989 r., od 1 października 1989 r. do 30 listopada 1989 r. oraz od 1 stycznia 1990 r. do 7 sierpnia 1990 r. na stanowisku spawacza;
- (...) Sp. z o.o.wW.od 7 sierpnia 1990 r. do 15 kwietnia 1991 r. na stanowisku spawacza;
-(...) Sp. z o.o.wW.od 13 kwietnia 1992 r. do 30 kwietnia 1992 r. na stanowisku spawacza;
-Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wW.od 15 czerwca 1992 r. do 15 września 1992 r. na stanowisku spawacza, gdyż nie przedłożono świadectw wykonywania prac w szczególnych warunkach, w których byłby wskazany rodzaj wykonywanej pracy zgodnie z załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach oraz stanowisko, na którym taka praca była wykonywana według załącznika do odpowiedniego zarządzenia resortowego. W odniesieniu do zarzutów zawartych w odwołaniu organ rentowy wskazał, że zaliczył ubezpieczonemu okres służby wojskowej w wymiarze roku, 11 miesięcy i 21 dni do ogólnego stażu pracy. Jednocześnie nie uwzględnił tego okresu do pracy w warunkach szczególnych, albowiem odwołujący nie udowodnił, że bezpośrednio przed rozpoczęciem czynnej służby wojskowej wykonywał pracę w tego rodzaju warunkach oraz, że ponownie podjął się jej świadczenia w ciągu 30 dni od zakończenia służby (odpowiedź na odwołanie z dnia 8 lutego 2016 r., k. 4-8 a. s.).
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd Okręgowy oddalił odwołanieT. G.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.z dnia 18 grudnia 2015 r., znak:(...)(wyrok z dnia 24 listopada 2016 r., k. 230 a. s.).
W uzasadnieniu wyroku wskazano, że przedmiot sporu obejmował ustalenie, czy odwołujący legitymuje się 25-letnim ogólnym stażem pracy, w tym 15-letnim okresem pracy w warunkach szczególnych. W ocenie Sądu Okręgowego ubezpieczony nie spełnił warunków uprawniających do uzyskania prawa do wcześniejszej emerytury. Organ rentowy słusznie zakwestionował okresy pracy z uwagi na nieprzedłożenie świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, zgodnej z rodzajem prac, wykazem, działem i pozycją załącznika do Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Z treści dokumentów zawartych w aktach rentowychT. G., jak również z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków wynika, że w trakcie okresów zatrudnienia odwołującego w(...) Spółdzielni (...)w okresie od 29 października 1997 r. do 31 grudnia 1982 r. oraz w Przedsiębiorstwie(...)w okresie od 1 stycznia 1983 r. do 30 czerwca 1983 r. ubezpieczony nie wykonywał prac, które można byłoby zakwalifikować do prac wykonywanych w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. jak i w Uchwale nr(...)Zarządu „(...)Spółdzielni(...)z dnia 11 lipca 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w jednostkach Spółdzielczości(...). Natomiast w odniesieniu do krótkich okresów zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie (...)wW.oraz wfirmach (...),(...), a także wPrzedsiębiorstwie (...)oraz wPrzedsiębiorstwie (...), gdzie w świadectwach pracy wpisane są stanowiska pracy – spawacz oraz pomocnik spawacza, nie mają wymaganego udokumentowania, które mogłoby być podstawą do uznania, że w firmach tych, ubezpieczony wykonywał prace wymienione w przepisach jako prace wykonywane w szczególnych warunkach, bądź zaliczone do I kategorii zatrudnienia. W tym zakresie Sąd I instancji posiłkował się opinią sporządzoną przez biegłego sądowego z zakresu BHPA. P.(

    uzasadnienie wyroku z dnia 24 listopada 2016 r., k. 235-242 a. s.).
T. G.w dniu 19 grudnia 2016 r. złożył apelację, za pomocą której zaskarżył w całości wyrok Sądu Okręgowego i wniósł o jego zmianę poprzez uwzględnienie odwołania i przyznanie prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania prac w szczególnych warunkach (apelacja z dnia 19 grudnia 2016 r., k. 246-251 a. s.).
Sąd Apelacyjny w Warszawie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 25 października 2018 r. uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę Sądowi Okręgowemu Warszawa-Praga w Warszawie do ponownego rozpoznania, pozostawiając rozstrzygnięcie o kosztach instancji odwoławczej (wyrok z dnia 25 października 2018 r., k. 322 a. s.).
W uzasadnieniu wyroku Sąd II instancji wskazał, że dotychczasowe ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy nie dawały podstaw do stwierdzenia, iż odwołujący w spornych okresach czasu stale i w pełnym wymiarze czasu nie świadczył pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Sąd niższej instancji nie podał, czy przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło ustalić, że odwołujący legitymuje się ogólnym stażem pracy w wymiarze co najmniej 25 lat. Ponadto nie poczynił podstawowych ustaleń faktycznych w zakresie okresów pracy odwołującego w warunkach szczególnych, w tym ich wymiaru, ponieważ nie ustalił jakie konkretne prace, o jakim charakterze i czy rzeczywiście wykonywał on we wskazanych przez niego podmiotach. Nadto nie odniósł zeznań świadków do nazw zakładów pracy, w których ubezpieczony wykonywał swoją pracę. Zatem Sąd II instancji doszedł do wniosku, że zaskarżony wyrok zapadł bez szczegółowego ustalenia w jaki sposób odwołujący udokumentował okresy zatrudnienia w poszczególnych podmiotach, w których świadczył pracę w warunkach szczególnych, jakie konkretne czynności wykonywał w ramach powierzonych mu stanowisk oraz, czy mogą być one zakwalifikowane do prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W ocenie Sądu Apelacyjnego uzasadnienie wyroku Sądu I instancji było nieuporządkowane, chaotyczne, nie prezentowało uporządkowanego i logicznego wywodu, a także zawierało wiele sprzeczności. Zaznaczono w tym zakresie, że Sąd Okręgowy dał wiarę w całości zeznaniom odwołującego, który twierdził, że wykonywał pracę w warunkach szczególnych we wszystkich okresach zatrudnienia, podczas gdy wydano orzeczenie o odmiennej merytorycznie treści. Zarzucono również, że w postanowieniu o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego sądowego nie zawarto żadnych wytycznych w formie wskazania okoliczności, które biegły ma przyjąć jako założenia faktyczne wydawanej opinii. W wytycznych Sądu Apelacyjnego wskazano, że należy ponownie dopuścić dowód z zeznań świadków, których poprzednie przesłuchanie nie spowodowało dokonania konkretnych ustaleń faktycznych oraz inne dowody wnioskowane przez strony. W ocenie Sądu II instancji nie ma podstaw do uznania, aby ubezpieczony w spornych okresach nie wykonywał prac w warunkach szczególnych, lecz na początku wymaga ustalenia, czy legitymuje się on ogólnym stażem pracy w wymiarze co najmniej 25 lat (uzasadnienie wyroku z dnia 25 października 2018 r., k. 327-356 a. s.).
Odwołujący wniósł również o przyznanie odsetek od wcześniejszej emerytury z warunków szczególnych od dnia złożenia wniosku (pismo procesowe z dnia 20 stycznia 2021 r., k. 478 a. s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
T. G.urodził się w dniu (...)Rodzice odwołującegoW.iS.w dniu 4 listopada 1971 r. nabyli od jego dziadków nieruchomość stanowiącą działkę rolną o powierzchni 2675 metrów kwadratowych położoną wW.. W okresie od 4 listopada 1971 r. do 11 września 1973 r. mieszkał wraz ze swoimi rodzicami przyul. (...)wW..T. G.uczył się w Technikum(...)wW.. Na gospodarstwie rolnym ubezpieczony pomagał w pracy swoim rodzicom, którzy pracowali na co dzień. Ubezpieczony pracował na roli po zakończeniu nauki przez co najmniej 4 godziny dziennie. Odwołujący uprawiał warzywa i żyto. W tym zakresie sadził ziemniaki, kapustę czy buraki cukrowe. Ubezpieczony pomagał również przy robieniu posiłków i karmieniu zwierząt znajdujących się w gospodarstwie rolnym (postanowienie z dnia 28 listopada 1989 r., k. 83 a. s., zeznania świadkówC. O.i odwołującego, k. 148, 150-151 i 387-389 a. s.).
T. G.zatrudniony był w następujących okresach czasu w pełnym wymiarze czasu pracy:
- od 12 września 1972 r. do 26 sierpnia 1974 r. wHucie (...)wW.na stanowisku hutnika przy ręcznym formowaniu wyrobów szklanych (świadectwo pracy z dnia 17 września 1974 r., k. 16 i 120 a. e.);
- od 18 października 1974 r. do 17 stycznia 1975 r. w Czechach w(...)(

    potwierdzenie czeskiej instytucji ubezpieczeniowej, k. 157-160 a. e.);
- od 29 października 1977 r. do 31 grudnia 1982 r. w(...)Spółdzielni(...)wW.na stanowisku pracownika fizycznego w grupie załadunkowej i wyładunkowej (

    świadectwo pracy z dnia 31 grudnia 1982 r., k. 40 i 127 a. e., akta osobowe, k. 118 a. e.)

    ;

- od 1 stycznia 1983 r. do 30 czerwca 1983 r. w Przedsiębiorstwie(...)wW.na stanowisku pracownika fizycznego w grupie załadunkowej i wyładunkowej (
    świadectwo pracy z dnia 30 czerwca 1983 r., k. 133 a. e.);
- od 11 lipca 1983 r. do 23 lipca 1988 r. w Przedsiębiorstwie(...)wW.. Ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy spawaniu i wycinaniu elektrycznym, gazowym i atomowodorowym na stanowisku pomocnika spawacza w okresach od 11 lipca 1983 r. do 13 października 1984 r. i od 18 marca 1985 r. do 31 maja 1985 r. wymienionym w wykazie A, dziale XIV pod pozycją 12 pkt 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. oraz spawacza w okresach od 14 października 1984 r. do 9 marca 1985 r. oraz od 1 czerwca 1985 r. do 23 lipca 1988 r. wymienionym w wykazie A, dziale XIV pod pozycją 12 pkt 1 w/w rozporządzenia. Wówczas korzystał z urlopu bezpłatnego w okresach od 11 marca 1985 r. do 17 marca 1985 r., od 1 sierpnia 1986 r. do 31 grudnia 1986 r.. i od 1 listopada 1987 r. do 31 stycznia 1988 r. oraz urlopu wypoczynkowego wypracowanego na exporcie w okresach od 2 marca 1985 r. do 9 marca 1985 r., od 19 grudnia 1985 r. do 2 stycznia 1986 r. oraz od 9 października 1987 r. do 16 października 1987 r. (

    świadectwo pracy i świadectwo wykonywania pracy w warunkach szczególnych z dnia 15 kwietnia 2014 r., zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 15 maja 2014 r. k. 47-52 i 108-114 a. e. oraz akta osobowe odwołującego).
- od 26 lipca 1988 r. do 7 sierpnia 1990 r. w(...) Przedsiębiorstwie (...)wW.na stanowisku spawacza. Wówczas korzystał z urlopu bezpłatnego w okresie od 1 listopada 1988 r. do 31 grudnia 1988 r., od 1 sierpnia 1999 r. do 31 września 1989 r. oraz od 1 grudnia 1989 r. do 31 grudnia 1989 r. (świadectwo pracy z dnia 23 kwietnia 1991 r. i pismo(...) Sp. z o.o.z dnia 20 maja 2014 r., k. 139-141 a. e. i akta osobowe, k. 103 a. s.);
- od 1 września 1990 r. do 15 kwietnia 1991 r. w(...) Sp. z o.o.wW.na stanowisku spawacza (świadectwo pracy z dnia 15 kwietnia 1991 r. i zaświadczenie z dnia 19 października 1991 r.,, k. 56 i 143-145 a. e.);
- od 7 maja 1991 r. do 26 marca 1992 r. w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.na stanowisku spawacza. Wówczas korzystał z urlopu bezpłatnego w okresie od 2 grudnia 1991 r. do 31 grudnia 1991 r. (świadectwo pracy z dnia 26 marca 1992 r., k. 57 i 146 a. e.);
- od 13 kwietnia 1992 r. do 30 kwietnia 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wW.na stanowisku spawacza (świadectwo pracy z dnia 30 kwietnia 1992 r. k. 58 i 148 a. e.);
- od 6 maja 1992 r. do 6 czerwca 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...) S.C.wS.na stanowisku montera spawacza. W dniu 26 maja 1992 r. zostało poświadczone uprawnienie odwołującego do świadczeń leczniczych (umowa o pracę z dnia 6 maja 1992 r. i świadectwo pracy z dnia 6 czerwca 1992 r., k. 59 i 151-152 a. e. i legitymacja ubezpieczeniowa, k. 61 a. e.);
- od 15 czerwca 1992 r. do 15 września 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wW.na stanowisku spawacza (świadectwo pracy z dnia 16 września 1992 r., k. 60 i 149 a. e.).
Ponadto odwołujący pełnił zasadniczą służbę wojskową w(...)wC.w okresie od 24 października 1975 r. do 13 października 1977 r. Ubezpieczony prowadził również działalność gospodarczą w okresie od 2 września 1992 r. do 1 października 2010 r. pod nazwą(...)z siedzibą wW.(

    zaświadczenia Archiwum Wojskowego wT.z dnia 30 września 2014 r. i Wojskowej Komendy Uzupełnień, k. 21-22 a. e., wydruk z CEIDG, k. 30 a. s.).

T. G.wHucie (...)był formiarzem wyrobów szklanych ręcznie. W trakcie swojego zatrudnienia wyrabiał szkło laboratoryjne w małej wannie. Wyrób był obracany za pomocą grafitu. Następnie obrobione szkło wprowadzało się do pieca na specjalnej rurce. W dalszej kolejności ubezpieczony został zatrudniony w firmie znajdującej się w Czechach, w której pracował na tokarce posuwowej i rewolwerowej, do czasu poboru do wojska. Po powrocie z wojska ubezpieczony pracował w(...)Spółdzielni(...)wW.i w Przedsiębiorstwie(...)wW.. Do jego obowiązków należało ręczne rozładowanie całego towaru spożywczego, napoi i alkoholi z samochodów i ramp kolejowych. Sypkie towary były umieszczone w dużych opakowaniach po 50 i 100 kilogramów. Należało rozpakować towar na palety, które przeciągało się wózkiem ręcznym. Następnie puste opakowania należało załadować na samochody. W 1983 r. odwołujący zrobił uprawnienia spawacza i od 11 lipca 1983 r. był zatrudniany wyłącznie na tym stanowisku pracy. W związku z tym został zatrudniony w Przedsiębiorstwie(...)wW.. W tamtym czasie odwołujący spawał rurociąg, który był prześwietlany rentgenami. Ubezpieczony spawał elektrody celulozowe zasadowe i rutylowe. W dalszym ciągu pracował jako spawacz w(...) Przedsiębiorstwie (...)wW.oraz współce (...).W (...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.ubezpieczony spawał rurociągi w celu podłączenia do budynku wody pitnej i ciepłowniczej. Dalej wykonywał obowiązki spawacza wPrzedsiębiorstwie (...) S.C.wS.oraz wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wW.. Przy prowadzeniu działalności gospodarczej ubezpieczony wykonywał wyroby z tworzyw sztucznych i zajmował się montażem na wysokościach (

    zeznania świadkówK. K.iZ. C.oraz odwołującego, k. 149-151 i 387-389 a. s.).
Sąd wobec ustalonych faktów w powyższym zakresie dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu BHP celem ustalenia, czy praca w spornych okresach czasu wykonywana była przez odwołującego w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze oraz innych rozporządzeniach Rady Ministrów dotyczące I kategorii zatrudnienia i zarządzeniach właściwych ministrów (postanowienie z dnia 8 lipca 2019 r., k. 390 a. s.).
Praca odwołującego w pierwszym okresie zatrudnienia, w którym zajmował się formowaniem szkła, jest wymieniona w Zarządzeniu Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego w wykazie A, załącznika numer 1, działu XIII, pod pozycją 3 punkt 2. Podczas świadczenia czynności istniały zagrożenia dla słuchu w postaci hałasu wydobywającego się z uderzeń oraz wzroku poprzez możliwość poparzenia się. Następnie praca na stanowisku załadunkowego przeładunkowego związana była z przenoszeniem towarów takich, jak mąka, cukier, kasza, sól czy ryż, które były sypkie, niektóre pyliste oraz ciężkie. W opakowaniach zbiorczych transportowano napoje zwykłe i alkoholowe. Ubezpieczony również wykonywał pracę w warunkach szczególnych, ponieważ mąka należy do materiałów sypkich i pylistych, które mogą wywołać wiele chorób płuc. Ciężkie załadunki były także zagrożeniem dla kręgosłupa odwołującego oraz skóry w przypadku możliwości uderzenia. Na powyższe wskazuje dział VIII, punkt 1 wykazu będącego załącznikiem dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytury i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Prace, które ubezpieczony wykonywał na stanowisku spawacza, zostały wymienione w zarządzeniu nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. oraz w wykazie A, w dziale XIV pod pozycją 12 punkt 1. Podczas wykonywanych czynności istniało zagrożenie w szczególności dla słuchu, wzroku i skóry poprzez możliwość uderzenia, olśnienia w trakcie spawania czy poparzenia. Wszystkie w/w okresy należało uwzględnić z wyłączeniem korzystania przez ubezpieczonego z urlopów bezpłatnych (opinia biegłego sądowego z zakresu BHPP. S., k. 404-420 a. s.).

T. G.w dniu 18 maja 2015 r. złożył wniosek o emeryturę. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.po przeprowadzeniu postępowania wydał zaskarżoną decyzję z dnia 18 grudnia 2015 r., znak:(...). Zdaniem ZUS ubezpieczony nie spełniał warunku zart. 24 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bowiem nie osiągnął odpowiedniego wieku emerytalnego, a ponadto nie udokumentował co najmniej 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Do stażu pracy organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu okresów zatrudnienia od 12 września 1972 r. do 26 sierpnia 1974 r. wHucie (...), od 29 października 1977 r. do 31 grudnia 1982 r. w(...)wW., od 1 stycznia 1983 r. o 30 czerwca 1983 r. w Przedsiębiorstwie(...)wW., od 26 lipca 1988 r. do 7 sierpnia 1990 r. w(...) Przedsiębiorstwie (...), od 7 sierpnia 1990 r. do 15 kwietnia 1991 r. wSpółce (...), od 7 maja 1991 r. do 26 marca 1992 r. wSpółce (...), od 13 kwietnia 1992 r. do 30 kwietnia 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...)oraz od 15 czerwca 1992 r. do 15 września 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...). Jednocześnie na podstawie załączonych dokumentów organ rentowy uznał za udowodniony ogólny staż pracy odwołującego w wymiarze 23 lat i 10 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 4 lata, 3 miesiące i 7 dni pracy w szczególnych warunkach (

    wniosek z dnia 18 maja 2015 r. i decyzja z dnia 18 grudnia 2015 r., k. 1-4 i 163 a. e.).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zebranego w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych i w aktach osobowych, zeznań świadkówC. O.,K. K.iZ. C.oraz odwołującego, a także opinii biegłego sądowego z zakresu BHPP. S.
Wiarygodność dokumentów zawartych w niniejszej sprawie stanowiła spór pomiędzy stronami. Sąd wbrew twierdzeniom organu rentowego uznał, że informacje zawarte umowie o pracę z dnia 6 maja 1992 r. i świadectwie pracy z dnia 6 czerwca 1992 r. zasługiwały na przyznanie im waloru wiarygodności. Oddział zasadnie wskazywał, że na dokumencie nie ma podpisu upoważnionej osoby. Jednak w ocenie Sądu zauważony brak formalny nie może wpływać na nieważność wystawionego dokumentu. Umowa o pracę potwierdza ustalony fakt, że ubezpieczony od dnia 6 maja 1992 r. rozpoczął pracę wPrzedsiębiorstwie (...) S.C.wS.. Na wspomnianej umowie znajduje się pieczątka i podpis prezesa zarządu, co też uwiarygadnia, że odwołujący w tym dniu rozpoczął pracę na rzecz płatnika składek. Świadectwo pracy wskazuje zaś, że ostatnim dniem jego pracy był 6 czerwca 1992 r. W ocenie Sądu nie ma żadnych podstaw, aby nie uznać tego dokumentu za wiarygodnego w kontekście pozostałego materiału dowodowego. O wykonywaniu przez niego pracy w tym spornym okresie świadczy choćby legitymacja ubezpieczeniowa, w której znajduje się wpis, zgodnie z którym w dniu 26 maja 1992 r. zostało poświadczone uprawnienie odwołującego do świadczeń leczniczych. Mając na uwadze powyższe należy przyjąć, że gdyby ubezpieczony nie był zatrudniony u płatnika składek, wówczas nie mógłby korzystać ze świadczeń oferowanych przez opiekę medyczną. Z uwagi na powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do zakwestionowania dokumentów zawartych w aktach rentowych i osobowych ubezpieczonego, co oznacza, że na ich podstawie należało dokonać stosownego rozstrzygnięcia w rozpatrywanej sprawie. W pozostałym zakresie Sąd uznał treść wynikającą z dokumentów za wiarygodną i na ich podstawie ustalono fakty.
Odwołujący błędnie wskazywał w sporządzonym wykazie okresów zatrudnienia (

    k. 28 a. s.), że w świadectwie pracy z okresów jego zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)wW.nie wskazano, aby korzystał z urlopów bezpłatnych. Odnosząc się natomiast do jego zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie (...)wW., to Archiwum(...)Sp. z o.o. wŻ.przedstawiło pismo w dniu 20 maja 2014 r., z którego również wynika, że przebywał na urlopach bezpłatnych. Ubezpieczony nieprawidłowo zażądał uwzględnienia do okresów składkowych i nieskładkowych okresu zatrudnienia wfirmie (...)od 7 sierpnia 1990 r. do 15 kwietnia 1991 r. Z zawartej umowy o pracę wynika, że był on tam zatrudniony począwszy od 1 września 1990 r. Tego dnia odwołujący został również zgłoszony przez pracodawcę do ubezpieczeń społecznych. Sąd również nie uznał za wiarygodne, aby przebywał on na urlopie bezpłatnym w okresie od 1 listopada 1990 r. do 30 kwietnia 1991 r., co miałoby rzekomo wynikać z potwierdzenia przebiegu ubezpieczenia. Okres ten nie został wyszczególniony ani w świadectwie pracy z dnia 15 kwietnia 1991 r. ani w zaświadczeniu z dnia 19 października 1991 r., którym Sąd przyznał walor wiarygodności. Okres wynikający z potwierdzenia ubezpieczenia znajdujący się w aktach rentowych nie jest wystarczającym dowodem, aby uznać, że w tym czasie odwołujący nie świadczył pracy. Należy też dodać, że ubezpieczony nie prowadził działalności gospodarczej od dnia 2 września 1992 r., bowiem opłacał składki dopiero od 1 lutego 1993 r., o czym świadczy okres ubezpieczenia z karty 98 akt emerytalnych.
Sąd w przeważającym zakresie uznał zeznania świadków i odwołującego za wiarygodne. Sąd nie dały wiaryC. O.w zakresie, że ubezpieczony pracował na polu, a nie na gospodarstwie rolnym. Jej twierdzenia były bowiem sprzeczne nie tylko z zeznaniami odwołującego w tej części, ale również z postanowieniem z dnia 28 listopada 1989 r., z którego wynika, że jego rodzice nabyli nieruchomość rolną o powierzchni 2675 metrów kwadratowych. Sąd również nie dał wiary świadkowiZ. C., który twierdził, że ubezpieczony nigdy nie korzystał z urlopów bezpłatnych, ponieważ jest to sprzeczne z dokumentacją znajdującą się w aktach sprawcy, a w szczególności z wystawionymi świadectwami pracy. Sąd w zakresie zeznań ubezpieczonego uznał za niewiarygodne, aby pracował współce (...)od 7 sierpnia 1990 r., co jest niezgodne z zawartą w aktach sprawy umową o pracę oraz z jego zgłoszeniem przez pracodawcę do ubezpieczeń społecznych. W pozostałym zakresie Sąd uznał zeznania świadków i odwołującego za w pełni wiarygodne, bowiem korelowały wzajemnie ze sobą i tworzyły spójny stan faktyczny, w szczególności w części dotyczącej wykonywanych czynności w czasie jego pracy zawodowej.
Jednocześnie Sąd uznał za wiarygodną opinię biegłego sądowegoP. S., pomijając przy tym wnioski wyprowadzone przez biegłego sądowegoA. P.. W ramach oceny tych dowodów należy przytoczyć jedno z orzeczeń Sądu Najwyższego, zgodnie z którym opinia biegłego, tak samo jak każdy inny dowód, podlega ocenie na zasadach określonych wart. 233 § 1 k.p.Zatem jej uzasadnienie powinno pozwalać zarówno sądowi, jak i stronom prześledzenie toku rozumowania biegłego, który doprowadził go do wniosków przedstawionych w opinii. Oceny należy dokonać na podstawie właściwych dla przedmiotu opinii kryteriów zgodności z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, poziomu wiedzy biegłego, podstaw teoretycznych opinii, a także sposobu motywowania oraz stopnia stanowczości wyrażonych w niej wniosków (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2000 r., sygn. akt I CKN 1170/98). Sąd Apelacyjny uchylając wyrok Sądu I instancji wskazał, że w postanowieniu o dopuszczeniu dowodu z opinii biegłego sądowegoA. P.nie zawarto żadnych wytycznych w formie wskazania okoliczności, które biegły miałby przyjąć jako założenia faktyczne. Wskazał przy tym, że nie było dopuszczalne, aby biegły samodzielnie ustalał stan faktycznych. Wobec tych okoliczności Sąd nie brał pod uwagę jego wniosków zawartych w opinii. W związku z powyższym Sąd szczegółowo przesłuchał ubezpieczonego i na podstawie jego wyczerpujących zeznań dopuścił dowód z opinii kolejnego biegłego. Sąd konstruując tezę dowodową dla biegłego wskazał zarówno podmioty, w których zatrudniony był ubezpieczony w spornych okresach czasu, jak i również zajmowane przez niego stanowiska pracy. Poprawnie zawarta teza dowodowa umożliwiła biegłemuP. S.udzielenie odpowiedzi na zawarte tam pytania. W ocenie Sądu opinia biegłego była jasna, logicznie skonstruowana i rzetelna. Zawierając wnioski w opinii biegły kierował się znajdującą się dokumentacją w aktach sprawy, ale także zeznaniami świadków i odwołującego przy umiejscowieniu wykonywanych przez niego czynności do wymienionych aktów prawnych, od których uzależnione jest uznanie wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
Opinia biegłego została sporządzona prawidłowo, a zawarte w niej wnioski są przekonujące w kontekście zgromadzonego materiału dowodowego i ustalonego stanu faktycznego. Zarzuty zgłoszone przez organ rentowy były nietrafne. Zastrzeżeń ZUS nie można uwzględnić, ponieważ są one sprzeczne zarówno ze stanowiskiem biegłego, jak również z oceną Sądu. Organ rentowy twierdził, że biegły błędnie uwzględnił do pracy w warunkach szczególnych okresy zatrudnienia ubezpieczonego od 29 października 1977 r. do 31 grudnia 1982 r. w(...)Spółdzielni(...)wW.oraz od 1 stycznia 1983 r. do 30 czerwca 1983 r. w Przedsiębiorstwie(...)wW.na stanowiskach pracownika fizycznego w grupie załadunkowej i wyładunkowej. W jego ocenie odwołujący w tych okresach pracował jako operator wózków widłowych. Zdaniem Sądu nie można wyprowadzić takich wniosków jedynie w oparciu o legitymowanie się przez ubezpieczonego zaświadczeniem potwierdzającym jego fachowe przeszkolenie z obsługi wózków widłowych. Fakt, że dana osoba posiada jakiekolwiek uprawnienia nie oznacza, że z pewnością je wykorzystuje podczas pracy. Stanowisko organu rentowego jest w tym zakresie sprzeczne nie tylko z zeznaniami odwołującego, ale również z zeznaniami świadkaK. K., który stwierdził, że towary rozładowywało się tylko za pomocą rąk. Biegły prawidłowo zaliczył te czynności do katalogu prac w warunkach szczególnych. W ocenie organu rentowego biegły nie odniósł się do kwestii ciężkości towarów. Jednakże Sąd doszedł do wniosku, że w tym zakresie również trzeba pochylić się nad zeznaniami w/w świadka, którego zdaniem towary ważyły po 50 i 100 kilogramów, co niewątpliwie należy je zaliczyć do ładunku ciężkiego. Ponadto organ rentowy stwierdził, że biegły niewyczerpująco uzasadnił, aby czynności wykonywane przez odwołującego na stanowisku spawacza można było zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych, ponieważ nie wskazał dowodów, na których oparł swoje ustalenia. Zdaniem Sądu biegły we wstępnej fazie swojej opinii zaakcentował, że sporządzone wnioski zostały wyprowadzone na podstawie akt sprawy, akt osobowych oraz zeznań świadków. Sąd zauważa, że pomimo niewskazania przez biegłego stricte dowodów z wyszczególnieniem kart akt sprawy, to jednak nie można na tej podstawie stwierdzić, iż nie dokonał żadnej analizy dokumentów.
Tak zgromadzony materiał dowodowy stanowił podstawę rozstrzygnięcia.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieT. G.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wN.z dnia 18 grudnia 2015 r., znak:(...), jako zasadne, zasługuje na uwzględnienie.
Przepis art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 27 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 z późn. zm.) zwanej dalej ,,ustawą’’ stanowi, że ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32. 33, 39 i 40. jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
- okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
- okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Zgodnie z art. 184 ust. 2 ustawy, emerytura o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do Otwartego Funduszu Emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w Otwartym Funduszu Emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Wykaz prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze o których mowa w powołanym art. 184 ustawy został ujęty w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (Dz. U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43) zwanego dalej ,,rozporządzeniem’’. Praca taka powinna być wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Dodatkowo, zgodnie z powołanym rozporządzeniem mężczyzna nabywa prawo do emerytury po spełnieniu wszystkich przesłanek wymienionych w § 3 w związku z § 4 ust. 1 pkt 1 i 3 rozporządzenia, jeśli:
- legitymuje się 25-letnim okresem pracy liczonym łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia;
- wykonuje pracę wymienioną w wykazie A (prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego), będącym załącznikiem do rozporządzenia;
- osiągnie wiek emerytalny wynoszący 60 lat;
- zatrudnionym jest przez co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach.
W pierwszej kolejności odwołujący był zobowiązany udowodnić 25-letni okres pracy, ponieważ organ rentowy zaliczył do tego stażu jedynie 23 lata i 10 dni. Do ogólnego stażu pracy odwołującego Sąd przyjął okresy jego zatrudnienia: od 12 września 1972 r. do 26 sierpnia 1974 r. wHucie (...)wW., od 18 października 1974 r. do 17 stycznia 1975 r. w Czechach w(...), od 29 października 1977 r. do 31 grudnia 1982 r. w(...)Spółdzielni(...)wW., od 1 stycznia 1983 r. do 30 czerwca 1983 r. w Przedsiębiorstwie(...)wW., od 11 lipca 1983 r. do 23 lipca 1988 r. w Przedsiębiorstwie(...)wW., od 26 lipca 1988 r. do 7 sierpnia 1990 r. w(...) Przedsiębiorstwie (...)wW., od 1 września 1990 r. do 15 kwietnia 1991 r. w(...) Sp. z o.o.wW., od 7 maja 1991 r. do 26 marca 1992 r. w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW., od 13 kwietnia 1992 r. do 30 kwietnia 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wW., od 6 maja 1992 r. do 6 czerwca 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...) S.C.wS.oraz od 15 czerwca 1992 r. do 15 września 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wW.. Ponadto do tego okresu należało uwzględnić odwołującemu odbycie zasadniczej służby wojskowej w(...)wC.w okresie od 24 października 1975 r. do 13 października 1977 r. oraz prowadzenia działalności gospodarczej w okresie od 1 lutego 1993 r. do 1 października 2010 r.
Ponownie należy podkreślić, co zostało już wskazane przy ocenie materiału dowodowego, że z okresów jego zatrudnienia w Przedsiębiorstwie(...)wW.oraz w(...) Przedsiębiorstwie (...)wW.widnieją adnotację, że korzystał z urlopów bezpłatnych, co wynika za świadectwa pracy oraz pismaArchiwum (...) Sp. z o.o.wŻ.. Ubezpieczony nieprawidłowo zażądał uwzględnienia do okresów składkowych i nieskładkowych okresu zatrudnienia wfirmie (...)od 7 sierpnia 1990 r. do 15 kwietnia 1991 r., ponieważ Sąd uznał za w pełni wiarygodną przedstawioną umowę o pracę, z której wynika, że był on tam zatrudniony począwszy od 1 września 1990 r. Jednocześnie należało uznać wbrew stanowisku organu rentowego, że odwołujący nie przebywał na urlopie bezpłatnym w okresie od 1 listopada 1990 r. do 30 kwietnia 1991 r., ponieważ takiego zapisu nie zawarto w świadectwie pracy z dnia 15 kwietnia 1991 r. ani w zaświadczeniu z dnia 19 października 1991 r. Ponadto w ocenie Sądu należało uwzględnić do ogólnego stażu pracy okres zatrudnienia ubezpieczonego wPrzedsiębiorstwie (...) S.C.wS.od 6 maja 1992 r. do 6 czerwca 1992 r., ponieważ data początkowa rozpoczęcia pracy widnieje na umowie o pracę, na której znajduje się pieczątka i podpis prezesa zarządu. Nadto, jak również wskazano przy ocenie stanu faktycznego, odwołujący wówczas korzystał z opieki zdrowotnej, co świadczy o wykonywaniu przez niego pracy. Ostatecznie Sąd również uwzględnił okres prowadzenia działalności gospodarczej przez odwołującego od 1 lutego 1993 r. do 31 grudnia 1998 r. W ocenie Sądu organ rentowy skutecznie wykazał, że odwołującemu nie należy uwzględnić okresu od 2 września 1992 r. do 31 stycznia 1993 r., ponieważ wówczas nie opłacał składek na ubezpieczenia społeczne.
Z przyjętych w ten sposób okresów zatrudnienia do ogólnego stażu pracy odwołującego należało wyłączyć okresy, w których korzystał z urlopów dewizowych i bezpłatnych w:
- Przedsiębiorstwie(...)wW.od 2 marca 1985 r. do 9 marca 1985 r., od 11 marca 1985 r. do 17 marca 1985 r., od 19 grudnia 1985 r. do 2 stycznia 1986 r., od 1 sierpnia 1986 r. do 31 grudnia 1986 r., od 9 października 1987 r. do 16 października 1987 r. oraz od 1 listopada 1987 r. do 31 stycznia 1988 r., łącznie 9 miesięcy i 8 dni;
- w(...) Przedsiębiorstwie (...)wW.od 1 listopada 1988 r. do 31 grudnia 1988 r., od 1 sierpnia 1999 r. do 31 września 1989 r. oraz od 1 grudnia 1989 r. do 31 grudnia 1989 r., łącznie 5 miesięcy;
- w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.od 2 grudnia 1991 r. do 31 grudnia 1991 r., łącznie 1 miesiąc.
Warto zauważyć, że sporne okresy pracy odwołującego przypadają na czas obowiązywaniaustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin(Dz. U. Nr 40, poz. 267 z późn. zm.). Zgodnie z art. 11 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 tej ustawy, okresami zatrudnienia, wymaganymi do uzyskania świadczeń określonych w tym akcie, były okresy pozostawania w stosunku pracy, w czasie których pracownik pobierał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego: chorobowy, macierzyński albo opiekuńczy, zaś za okresy równorzędne z okresami zatrudnienia uważało się między innymi okresy pobierania zasiłku chorobowego, macierzyńskiego lub opiekuńczego po ustaniu zatrudnienia wykonywanego w wymiarze czasu pracy nie niższym niż połowa obowiązującego w danym zawodzie. Konieczność takiego rozstrzygnięcia wynika również z orzecznictwa Sądu Najwyższego. Okres urlopu bezpłatnego udzielonego pracownikowi w macierzystym zakładzie pracy w wymiarze równym liczbie nieudzielonych w czasie zatrudnienia za granicą dni wolnych od pracy, przewidziany w§ 9 ust. 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicę w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem(jednolity tekst: Dz. U. z 1986 r. Nr 19, poz. 101 ze zm.), nie stanowi okresu składkowego przewidzianego wart. 6 ust. 2 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(uchwała Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2013 r., sygn. akt III UZP 1/13). Sąd ten wyraził też stanowisko, że na podstawie szczególnej regulacji przepisu § 15 tego rozporządzenia w czasie urlopu bezpłatnego przypadającego po okresie skierowania do pracy za granicę w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem, pracownik zachowywał dla siebie i członków rodziny prawo do świadczeń społecznej służby zdrowia i do zasiłków rodzinnych oraz przysługujące mu prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Gdyby okres, o którym mowa był okresem ubezpieczenia (składkowym lub nieskładkowym), taka regulacja byłaby oczywiście zbędna. Okres ten w zakresie ubezpieczenia społecznego nie był okresem składkowym ani nieskładkowym; dla ubezpieczenia społecznego był to okres obojętny. Między macierzystym pracodawcą a pracownikiem korzystającym z urlopu bezpłatnego trwał stosunek ubezpieczenia społecznego, istniejący od nawiązania stosunku pracy do jego ustania, jednak w ramach tego stosunku status pracownika korzystającego z urlopu bezpłatnego rozpatrywany jako okres, w którym nie był zobowiązany do wykonywania pracy i nie otrzymywał świadczeń ze stosunku pracy lub z nimi związanych ani też ich surogatów, analizowany w świetle art. 6 ust. 2a ustawy o emeryturach i rentach, nie był i nie może być obecnie uznany za okres zatrudnienia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 sierpnia 1973 r., sygn. akt I PR 408/73 i z dnia 7 października 1998 r., sygn. akt II UKN 334/98 oraz uchwała z dnia 12 czerwca 2002 r., sygn. akt III UZP 4/02).
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 18 listopada 2011 r. (sygn. akt I UK 127/11) stwierdził natomiast, że w rozumieniu tychże przepisów okres urlopu bezpłatnego nie jest okresem zatrudnienia, bo właściwa interpretacja pojęcia "zatrudnienie" zawęża krąg logiczny do zakresu tych tylko osób, które pracę świadczą lub doznają przerw w jej świadczeniu bez zawieszenia praw i obowiązków. Takim wszakże terminem posługiwał sięart. 5 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o zaopatrzeniu emerytalnym pracowników i ich rodzin, definiując zatrudnienie jako wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy. Okres urlopu bezpłatnego nie jest okresem świadczenia pracy w przytoczonym, wąskim rozumieniu tego pojęcia, gdyż mimo tego, że w czasie urlopu bezpłatnego umowa o pracę trwa nadal, obowiązki stron - wykonywanie pracy i wypłata wynagrodzenia - ulegają zawieszeniu. Pojęcie pozostawania w stosunku pracy w czasie korzystania z urlopu bezpłatnego nie jest zatem równoznaczne z pojęciem pozostawania w zatrudnieniu. Skoro w myśl art. 11 ust. 1 ustawy okresy zatrudnienia to okresy pozostawania w stosunku pracy, za które pracownik otrzymywał wynagrodzenie lub zasiłki z ubezpieczenia społecznego - chorobowy, macierzyński lub opiekuńczy, to definicji tej nie odpowiadał okres przebywania na urlopie bezpłatnym, gdyż z istoty tego urlopu wynika brak prawa do wynagrodzenia i zasiłków. Okres ten nie odpowiada także definicji okresów składkowych i nieskładkowych, jakimi posługiwała sięustawa z dnia 17 października 1991 r. o rewaloryzacji emerytur i rent, o zasadach ustalania emerytur i rent oraz o zmianie niektórych ustaw(Dz.U. Nr 104, poz. 450 ze zm.) i jakimi posługuje się obecnie obowiązująca ustawa emerytalno-rentowa. Pogląd ten odnośnie do zatrudnienia w szczególnych warunkach wspiera treść § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, stanowiącego, że okresy pracy w szczególnych warunkach to okresy wykonywania pracy stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującego na danym stanowisku, z czego wynika zawężenie zakresu okresów szczególnych tylko do tych okresów zatrudnienia, w których praca była wykonywana, a nie do sytuacji samego formalnego pozostawania w zatrudnieniu. Skoro zaś przepisy prawa ubezpieczeń społecznych nigdy nie traktowały okresu urlopu bezpłatnego jako okresu ubezpieczenia (zatrudnienia, równorzędnego z zatrudnieniem, składkowego bądź nieskładkowego), to zaliczenie takiego okresu do uprawnień ze sfery ubezpieczeń społecznych możliwe byłoby tylko w takim przypadku, gdyby przepis szczególny wyraźnie to przewidywał. Takimi przepisami nie były przepisyrozporządzenia z dnia 27 grudnia 1974 r. w sprawie niektórych praw i obowiązków pracowników skierowanych do pracy za granicą w celu realizacji budownictwa eksportowego i usług związanych z eksportem, bowiem zgodnie ze swoją treścią dawały one podstawę do zaliczenia okresu urlopu bezpłatnego udzielonego przez macierzysty zakład pracy na czas skierowania do pracy za granicą tylko do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze. Nie wynikało natomiast z nich, aby okres urlopu bezpłatnego miał jakiekolwiek znaczenie dla uprawnień ze sfery ubezpieczeń społecznych związanych z pracą w warunkach szczególnych. Dotyczy to całego urlopu bezpłatnego udzielonego przez macierzystego pracodawcę, a więc również tego okresu, o który został on przedłużony w związku z nieudzieleniem pracownikowi w okresie pracy za granicą czasu wolnego z tytułu pracy ponadnormatywnej i niewykorzystaniem przez niego urlopu wypoczynkowego. Przysługujące pracownikowi od jednostki kierującej ekwiwalenty pieniężne za te okresy, były świadczeniami pieniężnymi wypłacanymi już po zakończeniu zatrudnienia za granicą, a zatem nieprowadzącymi do wydłużenia tego okresu pracy, lecz jedynie do przedłużenia urlopu bezpłatnego udzielonego przez macierzystego pracodawcę.
Do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze wlicza się tylko okres urlopu bezpłatnego na okres skierowania do pracy za granicą oraz okres niezdolności do pracy przypadający bezpośrednio po zakończeniu tego urlopu. Wyliczenie to ma charakter wyczerpujący i nie obejmuje okresu przedłużonego urlopu bezpłatnego w związku z wypłatą ekwiwalentu za niewykorzystany urlop wypoczynkowy za granicą. Wniosek taki, znajduje potwierdzenie także w treści unormowania zawartego w § 15 rozporządzenia, który w sposób samodzielny reguluje uprawnienia pracownika w czasie urlopu bezpłatnego przypadającego po zakończeniu pracy za granicą. Zgodnie z treścią tegoż przepisu, w czasie urlopu bezpłatnego, przypadającego po zakończeniu pracy za granicą, pracownik zachowuje dla siebie i dla członków rodziny prawo do świadczeń społecznej służby zdrowia i do zasiłków rodzinnych oraz przysługuje mu prawo do świadczeń z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Wynika z tego, że w okresie wskazanego urlopu, pracownik zachowuje tylko uprawnienia wymienione w tym przepisie w sposób enumeratywny. Gdyby wolą prawodawcy było potraktowanie urlopu bezpłatnego wskazanego w § 14 ust. 7 rozporządzenia, na warunkach tożsamych z urlopem bezpłatnym udzielonym na okres skierowania do pracy za granicą, ograniczyłby się do ogólnego stwierdzenia, że „okres ten wlicza się do okresu pracy, od którego zależą uprawnienia pracownicze” (§ 3 ust. 3 rozporządzenia). Z powyższego wynika, że okres przedłużonego urlopu bezpłatnego, co do zasady jest traktowany jak urlop bezpłatny w rozumieniuart. 174 k.p.w brzmieniu wówczas obowiązującym, z wyjątkiem uprawnień określonych w § 15 rozporządzenia. W konsekwencji okres ten nie stanowi okresu zatrudnienia, od którego zależą uprawnienia pracownicze, a tym samym nie stanowi okresu składkowego podlegającego uwzględnieniu do ustalenia wysokości emerytury (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt III UK 99/11).
Powołany przez odwołującego wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2012 r., sygn. akt III UK 99/11 nie odnosi się do kwestii urlopów, ponieważ w przytoczonej sprawie pracownik korzystał z zasiłku chorobowego. Wobec powyższego do ogólnego stażu pracy odwołującego należało uwzględnić okresy:
- od 12 września 1972 r. do 26 sierpnia 1974 r. wHucie (...)wW., łącznie 1 rok, 11 miesięcy i 15 dni;
- od 18 października 1974 r. do 17 stycznia 1975 r. w Czechach w(...), łącznie 3 miesiące;
- od 24 października 1975 r. do 13 października 1977 r. zasadniczej służby wojskowej w(...)wC., łącznie 1 rok, 11 miesięcy i 20 dni;
- od 29 października 1977 r. do 31 grudnia 1982 r. w(...)Spółdzielni(...)wW., łącznie 5 lat, 2 miesiące i 3 dni;
- od 1 stycznia 1983 r. do 30 czerwca 1983 r. w Przedsiębiorstwie(...)wW., łącznie 6 miesięcy;
- od 11 lipca 1983 r. do 23 lipca 1988 r. w Przedsiębiorstwie(...)wW., z wyłączeniem okresów od 2 marca 1985 r. do 9 marca 1985 r., od 11 marca 1985 r. do 17 marca 1985 r., od 19 grudnia 1985 r. do 2 stycznia 1986 r., od 1 sierpnia 1986 r. do 31 grudnia 1986 r., od 9 października 1987 r. do 16 października 1987 r. oraz od 1 listopada 1987 r. do 31 stycznia 1988 r. (stanowiących 9 miesięcy i 8 dni), łącznie 4 lata, 3 miesiące i 5 dni
– od 26 lipca 1988 r. do 7 sierpnia 1990 r. w(...) Przedsiębiorstwie (...)wW., z wyłączeniem okresów od 1 listopada 1988 r. do 31 grudnia 1988 r., od 1 sierpnia 1999 r. do 31 września 1989 r. oraz od 1 grudnia 1989 r. do 31 grudnia 1989 r. (stanowiących 5 miesięcy), łącznie 1 rok 7 miesięcy i 13 dni;
- od 1 września 1990 r. do 15 kwietnia 1991 r. w(...) Sp. z o.o.wW., łącznie 7 miesięcy i 15 dni;
- od 7 maja 1991 r. do 26 marca 1992 r. w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW., łącznie 10 miesięcy i 20 dni;
- od 13 kwietnia 1992 r. do 30 kwietnia 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wW., z wyłączeniem okresu od 2 grudnia 1991 r. do 31 grudnia 1991 r. (stanowiącego 1 miesiąc), łącznie 9 miesięcy i 20 dni;
- od 6 maja 1992 r. do 6 czerwca 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...) S.C.wS., łącznie 1 miesiąc i 1 dzień;
- od 15 czerwca 1992 r. do 15 września 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wW., łącznie 3 miesiące i 1 dzień;
- od 1 lutego 1993 r. do 31 grudnia 1998 r. prowadzenie działalności gospodarczej, łącznie 5 lat i 10 miesiące.
Po dokonaniu stosownych wyliczeń matematycznych, ogólny staż pracy odwołującego na dzień 31 grudnia 1998 r. wyniósł 24 lata 2 miesięcy i 23 dni. Ubezpieczony żądał też w toku postępowania sądowego uwzględnienia do ogólnego stażu pracy okresu pracę w gospodarstwie rolnym rodziców od 18 maja 1971 r. do 11 września 1972 r. W myśl art. 10 ust. 1 ustawy, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniem art. 56, jak okresy składkowe:
- okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidziane w odrębnych przepisach składki;
- przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16 roku życia;
- przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia,
jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7 są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
W ocenie Sądu Okręgowego zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że odwołujący pracował w gospodarstwie rolnym rodziców stale, w wymiarze co najmniej czterech godzin dziennie od 18 maja 1971 r. do 11 września 1972 r., a więc w okresie wystarczającym do uzupełnienia wymaganego 25-letniego okresu składkowego i nieskładkowego do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Sąd zważył, że w tym okresie ubezpieczony pomagał przy uprawie warzyw i żyta oraz hodowli zwierząt. Pomimo odbywania nauki w technikum, odwołujący po jej zakończeniu codziennie pracował na roli rodziców oraz w weekendy, co pozwoliło uwzględnić ten okres do ogólnego stażu pracy. Wymaga podkreślenia, że organ rentowy nie kwestionował w tym zakresie treści zeznań świadka i ubezpieczonego.
Wobec powyższego, aby uzyskać prawo do świadczenia, odwołującybył zobowiązany udowodnić 15-letni okres pracy w warunkach szczególnych. Organ rentowy zaliczył ubezpieczonemu jedynie 4 lata, 3 miesiące i 7 dni okresów pracy w warunkach szczególnych w Przedsiębiorstwie(...)wW.i w Przedsiębiorstwie(...)wW.w okresach od dnia 11 lipca 1983 r. do 13 października 1984 r., od 14 października 1984 r. do 9 marca 1985 r., od 18 marca 1985 r. do 31 maja 1985 r. oraz od 1 czerwca 1985 r. do 23 lipca 1988 r. Z powyższych okresów organ rentowy wyłączył urlopy bezpłatne i urlopy dewizowe, na których przebywał ubezpieczony. Jednakże przeprowadzone postępowanie dowodowe umożliwiło doliczenie do tego okresów pracy ubezpieczonego:
- od 12 września 1972 r. do 26 sierpnia 1974 r. wHucie (...)wW., łącznie 1 rok, 11 miesięcy i 15 dni;
- od 29 października 1977 r. do 31 grudnia 1982 r. w(...)Spółdzielni(...)wW., łącznie 5 lat, 2 miesiące i 3 dni;
- od 1 stycznia 1983 r. do 30 czerwca 1983 r. w Przedsiębiorstwie(...)wW., łącznie 6 miesięcy;
- od 26 lipca 1988 r. do 7 sierpnia 1990 r. w(...) Przedsiębiorstwie (...)wW., z wyłączeniem okresów od 1 listopada 1988 r. do 31 grudnia 1988 r., od 1 sierpnia 1999 r. do 31 września 1989 r. oraz od 1 grudnia 1989 r. do 31 grudnia 1989 r. (stanowiących 5 miesięcy), łącznie 1 rok 7 miesięcy i 13 dni;
- od 1 września 1990 r. do 15 kwietnia 1991 r. w(...) Sp. z o.o.wW., łącznie 7 miesięcy i 15 dni;
- od 7 maja 1991 r. do 26 marca 1992 r. w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW., łącznie 10 miesięcy i 20 dni;
- od 13 kwietnia 1992 r. do 30 kwietnia 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wW., z wyłączeniem okresu od 2 grudnia 1991 r. do 31 grudnia 1991 r. (stanowiącego 1 miesiąc), łącznie 11 miesięcy i 18 dni;
- od 15 czerwca 1992 r. do 15 września 1992 r. wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wW., łącznie 3 miesiące i 1 dzień.
To jest łącznie 11 lat 11 miesięcy i 15 dni pracy w warunkach szczególnych, które wraz z okresem ( 4 lat 3 miesięcy i 7 dni) zaliczonych przez organ rentowy daje łącznie 16 lat 2 miesięcy i 22 dni pracy w warunkach szczególnych.
Sąd zważył, że w sporne okresy zatrudnienia należy uwzględnić ubezpieczonemu do pracy w warunkach szczególnych. W pierwszej kolejności wymaga podkreślenia, że wszystkie czynności wykonywane przez odwołującego wyczerpują pojęcie pracy w warunkach szczególnych. W okresie od 12 września 1972 r. do 26 sierpnia 1974 r. ubezpieczony zajmował się ręcznym formowaniem szkła, które jest wymienione w Zarządzeniu Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego oraz w w wykazie A będącego załącznikiem do rozporządzenia w dziale XIII, pod pozycją 3 punkt 2. W odniesieniu do okresów od 29 października 1977 r. do 31 grudnia 1982 r. oraz od 1 stycznia 1983 r. do 30 czerwca 1983 r. należy zauważyć, że ubezpieczony wykonywał czynności związany z załadunkiem i rozładunkiem towarów, w tym sypkich i pylistych. Wykonywanie tych obowiązków również jest uznawane za pracę w warunkach szczególnych w myśl działu VIII, punkt 1 wykazu będącego załącznikiem do rozporządzenia. Nadto odwołujący wykonywał pracę na stanowisku spawacza w okresach od 26 lipca 1988 r. do 7 sierpnia 1990 r., od 1 września 1990 r. do 15 kwietnia 1991 r., od 7 maja 1991 r. do 26 marca 1992 r., od 13 kwietnia 1992 r. do 30 kwietnia 1992 r. oraz od 15 czerwca 1992 r. do 15 września 1992 r. W ocenie Sądu zostały one wymienione w zarządzeniu nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dnia 1 sierpnia 1983 r. oraz w wykazie A będącego załącznikiem do rozporządzenia, w dziale XIV pod pozycją 12 punkt 1. Podczas wykonywanych wszystkich tych czynności istniało zagrożenie dla zdrowia odwołującego, a w szczególności utraty słuchu, wzroku czy poparzenia skóry. Uwzględnienie w/w okresów do warunkach szczególnych daje prawo odwołującemu do wcześniejszej emerytury z warunków szczególnych, bowiem legitymuje się ponad 15-letnim okresem takiej pracy.
Na marginesie rozważań prawnych wymaga rozważenia, że w dalszej kolejności ubezpieczony wniósł o zaliczenie do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu odbywania służby wojskowej w(...)wC.w okresie od 24 października 1975 r. do 13 października 1977 r. Bezspornym był fakt, że odwołujący pełnił służbę wojskową w w/w okresie. Sąd jednak zważył, że na podstawie obowiązujących przepisów prawa, czas odbywania służby wojskowej wlicza się do okresu zatrudnienia wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień wynikających ze stosunku pracy, z wyłączeniem uprawnień przysługujących wyłącznie pracownikom u pracodawcy, u którego podjęli pracę. Zasadą jest, że aby okres odbywania służby wojskowej podlegał zaliczeniu do okresu pracy w warunkach szczególnych, należy w ustawowym 30-dniowym terminie zgłosić się do pracodawcy w celu podjęcia pracy. SW niniejszej zaś sprawie ubezpieczony nie powrócił do poprzedniego pracodawcy, na rzecz którego wykonywał obowiązki przed rozpoczęciem służby wojskowej. Prawo do zakwalifikowania odbytej służby wojskowej do okresu pracy w szczególnych warunkach wymaganego do wcześniejszej emerytury przysługuje tym ubezpieczonym, którzy niezależnie nawet od tego czy przed powołaniem do służby pozostawali w zatrudnieniu świadcząc pracę w warunkach szczególnych, w ciągu 30 dni od zakończenia służby podjęli pracę w takim charakterze (
    wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 15 kwietnia 2015 r., sygn. akt III AUa 1004/14)
Ubezpieczony domagał się uwzględnienia również okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych od 2 września 1992 r. do 31 grudnia 1998 r., przypadającego w czasie prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej.  Okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, do którego odwołuje się przepis art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalnej został zdefiniowany w przepisie art. 32 tego aktu prawnego. Zgodnie z ust. 2 tego artykułu, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia, przy czym w celu szczegółowego ustalenia wieku emerytalnego, rodzajów prac lub stanowisk uprawniających do wcześniejszej emerytury oraz warunków nabycia tego prawa, ust. 4 odsyła do przepisów dotychczasowych, to jest do rozporządzenia. Z powyższego wynika, że okres, o którym stanowi przepis art. 184 ust. 1 pkt 1 ustawy, odnosi się wyłącznie do pracowników i to takich pracowników, którzy byli zatrudnieni w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Również powołane wyżej rozporządzenie Rady Ministrów, które reguluje szczegółowe zasady uzyskiwania prawa do wcześniejszej emerytury w związku z zatrudnieniem w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, w § 1 wprost stanowi, iż ma ono zastosowanie do pracowników. Takie stanowisko ugruntowane jest także w orzecznictwie Sądu Najwyższego (wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 19 maja 2011 r., sygn. akt III UK 174/10; 12 lutego 2004 r., sygn. akt II UK 246/03; 25 stycznia 2005 r., sygn. akt I UK 142/04; 29 czerwca 2005 r., sygn. akt I UK 300/04; 8 maja 2008 r., sygn. akt I UK 354/07). Z powyższego jednoznacznie wynika, że dla potrzeb ustalania prawa do emerytury, do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze zalicza się wyłącznie okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. W tym zakresieustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychokreśla w sposób jednoznaczny zakres podmiotowy uprawnienia do emerytury w wieku niższym niż powszechny wiek emerytalny. Zalicza do niego tylko osoby, które były pracownikami i jednocześnie wykonywały określone rozporządzeniem prace. Ustawa nie przewiduje natomiast odpowiedniego stosowania zasad przyznawania przedmiotowego świadczenia do osób zatrudnionych na innej podstawie niż umowa o pracę, nawet jeśli charakter ich czynności niczym nie różni się od obowiązków wykonywanych w ramach stosunku pracy.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.
Wymaga podkreślenia, że odwołujący wnosił również o prawo do wypłaty świadczenia wraz z odsetkami. Postępowanie sądowe w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma charakter odwoławczy, gdyż inicjowane jest wniesieniem odwołania od decyzji organu rentowego. Przedmiotem postępowania w sprawach o świadczenia z ubezpieczeń społecznych jest zatem co do zasady kontrola decyzji organu rentowego według stanu rzeczy z chwili jej wydania.
Zgodnie zart. 4779§ 1 k.p.c.odwołania od decyzji organów rentowych lub orzeczeń wojewódzkich zespołów do spraw orzekania o niepełnosprawności wnosi się na piśmie do organu lub zespołu, który wydał decyzję lub orzeczenie, lub do protokołu sporządzonego przez ten organ lub zespół, w terminie miesiąca od dnia doręczenia decyzji lub orzeczenia. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania w myślart. 476 § 2w związku zart. 4779 k.p.c.wyznacza w pierwszej kolejności przedmiot decyzji organu rentowego zaskarżonej do sądu ubezpieczeń społecznych, a w drugiej – zakres odwołania od tej decyzji. Rozpoznając odwołanie od decyzji organu rentowego, sąd ubezpieczeń społecznych rozstrzyga o jego zasadności w granicach wyznaczonych z jednej strony zakresem samego odwołania, a z drugiej treścią zaskarżonej decyzji. W rozpatrywanej zaś sprawie organ rentowy wydał decyzję jedynie w zakresie odmowy przyznania prawa do wcześniejszej emerytury z warunków szczególnych. ZUS nie zajął żadnego stanowiska w formie decyzji względem roszczenia o przyznanie prawa do odsetek od emerytury. W związku z tym należało wniosek o odsetki przekazać do rozpoznania organowi rentowemu. ZUS tym samym jest zobowiązany do wydania decyzji w tym przedmiocie, od której ponownie będzie przysługiwało ubezpieczonemu złożenie odwołania do Sądu.