Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1563/19
Data wyroku: 2021-01-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 1563/19

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2019 r. Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku oddalił odwołaniePrzedsiębiorstwa Produkcyjno- (...) Sp. z o.o.wJ.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia12 października 2018 r. oraz zasądził od odwołującego na rzecz organu rentowego kwotę 3.600 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd Okręgowy ustalił, iż w wyniku kontroli przeprowadzonej w dniu 29 czerwca2018 r. u płatnika stwierdzono nieprawidłowości w zakresie obliczania składek na ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz zdrowotne i Fundusz Pracy dotyczące nienaliczenia składek od przychodów z tytułu umów cywilnoprawnych osiąganych przez pracowników płatnika zawartych i wykonywanych na rzecz swojego pracodawcy.
Pomiędzy odwołującym się przedsiębiorstwem, a zainteresowanymL. B.– pracownikiem odwołującego, a jednocześnie osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, zostały zawarte umowy cywilnoprawne, których przedmiotem było wykonywanie na rzecz odwołującego prac w zakresie przygotowania dokumentacji, projektów czy technologii, wskazanych szczegółowo w tych umowach, za które wypłacone zostało im wynagrodzenie.
Przedsiębiorstwo Produkcyjno- (...) Spółka z o.o.zajmuje się specjalistycznymi robotami górniczymi prowadzonymi na terenie kopalń, takimi jak: wykonywanie pogłębień szybów, zbrojeń, przezbrojeń, zbiorników retencyjnychi wyrobisk komorowych.
ZainteresowanyL. B.jest pracownikiem odwołującego, zatrudnionym na stanowisku nadsztygara górniczego. Do jego obowiązków należy nadzór nad prowadzonymi robotami, ich zgodnością z technologią, z projektami, prowadzenie kontroli pod względem bezpieczeństwa wykonywania tych robót, koordynacja robót oraz współpraca z kopalnią.
W związku z powstałym w przedsiębiorstwie zapotrzebowaniem na specjalistów mogących opracować dokumentację na konkretne rozwiązania technologiczne, zawartoz sześcioma pracownikami, w tym również z zainteresowanymL. B., umowę o świadczenie usług, na podstawie której były im przekazywane do opracowania konkretne projekty. Wcześniej pracownicy ci na potrzeby tej współpracy założyli działalności gospodarcze. W celu uzgodnienia zlecanych projektów pracownicy spotykali się z prezesem lub wiceprezesem po godzinach pracy. Projekty były wykonywanew miejscu zamieszkania pracowników, poza godzinami pracy. Miesięcznie opracowywali co najmniej trzy projekty. Potem projekty te były przekazywane do zatwierdzenia, a następnie do realizacji.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał, iż odwołaniePrzedsiębiorstwa Produkcyjno- (...) Sp. z o.o.nie zasługuje na uwzględnienie.
Wskazał ten Sąd, iż istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do kwestii interpretacji przepisówustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2016r. poz. 963 ze zm.) wyjaśnieniu, czy w przedstawionych okolicznościach prace wykonywane przez zainteresowanego w ramach umów zlecenia w istocie wykonywane były na rzecz odwołującego w warunkach, o których mowa wart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, a zatem czy odwołujący jest zobowiązany naliczyć i opłacić składki z tego tytułu.
Sąd Okręgowy uzasadnił, iż zgodnie z treścią art. 8 ust. 2 a powyższej ustawy - za pracownika, w rozumieniuustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, uważa się także osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy. Przepis art. 8 ust. 2 a ustawy o s.u.s. rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie to dotyczy dwóch sytuacji. Pierwszą jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z wymienionych umów prawa cywilnego, przez osobę, która umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy. Drugą, jest wykonywanie pracy na podstawie jednej z tych umów przez osobę, która umowę taką zawarła z osobą trzecią, jednakże w jej ramach wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Przesłanką decydującą o uznaniu takiej osoby za pracownika w rozumieniuustawy o systemie ubezpieczeń społecznychjest to, że - będąc pracownikiem związanym stosunkiempracy z danym pracodawcą - jednocześnie świadczy na jego rzecz pracę w ramach umowy cywilnoprawnej, zawartej z nim lub inną osobą. W konsekwencji nawet,gdy pracownik zawarł umowę o dzieło z osobą trzecią, to pracę w jej ramach wykonuje faktycznie dla swojego pracodawcy, jeśli tenże uzyskuje rezultaty jego pracy (SNw uchwale z dnia 02.09.2009r., II UZP 2010/3-4/46).
Sąd Okręgowy powołując stanowisko Sądu Najwyższego, zajęte w wyrokuz dnia 18.10. 2011 r., III UK 22/11 wskazał, iż u źródeł regulacji z art. 8 ust. 2 a ustawy systemowej legło dążenie do ograniczenia korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy (między innymi w zakresie reglamentacji czasu pracy)oraz uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów. Chodziło również o ochronę pracowników przed skutkami fluktuacji podmiotowejpo stronie zatrudniających w trakcie procesu świadczenia pracy, polegającej na przekazywaniu pracowników przez macierzystego pracodawcę innym podmiotom (podwykonawcom), którzy zatrudniają tychże pracowników w ramach umów cywilnoprawnych w ogóle nieobjętych obowiązkiem ubezpieczeń społecznych(umowa o dzieło) lub zwolnionych z tego obowiązku w zbiegu ze stosunkiem pracy (umowa agencyjna, zlecenia lub inna umowa o świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu).
W ocenie Sądu Okręgowego w powyższej sprawie nie ulega wątpliwości, że zainteresowanyL. B., w ramach zawartych umów o świadczenie usług wykonywał w rezultacie pracę na rzecz swojego pracodawcy tj.Przedsiębiorstwa Produkcyjno- (...) Sp. z o.o.
W tak ustalonym stanie faktycznym, zdaniem Sądu Okręgowego, uzasadnione jest zastosowanieart. 8 ust. 2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co oznacza, iż zainteresowany dla celów ubezpieczeń społecznych powinien zostać potraktowany jak pracownik. Jest on bowiem osobą wykonującą pracę na podstawie umowyo świadczenie usług, do której stosuje się przepisy o zleceniu, którą zawarł ze swoim pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy.
Podstawowym skutkiem uznania osoby wskazanej wart. 8 ust. 2 aza pracownika, jest objęcie jej obowiązkowymi ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi, chorobowym i wypadkowym tak, jak pracownika (art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych). W związku z tym osoba ta podlega obowiązkowi zgłoszenia do wymienionych ubezpieczeń społecznych.
Sąd Okręgowy stwierdził, iż zainteresowany podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym jako pracownik z tytułu wykonywania umowyo świadczenie usług, zawartej ze swoim pracodawcą.
W konsekwencji powyższego Sąd ten z mocyart.47714§ 1 kpcoddalił odwołanie nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia. W pkt. 2 wyroku Sąd na podstawieart. 98 i 99 k.p.c.w związku z § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r. poz.1804) zasądził od odwołującego na rzecz organu rentowego kwotę 3.600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Powyższy wyrok został zaskarżony w całości przezPrzedsiębiorstwo Produkcyjno- (...) Sp. z o.o.Spółka zarzuciła:
1. naruszenie prawa materialnego, tj.:
a)art. 6 ust. l pkt 1w związku z art. 8 ust.2 a ustawy z dnia 3 października 1998 r.o systemie ubezpieczeń społecznych - przez jego wykładnię i niewłaściwe zastosowaniei przyjęcie, że zainteresowany jako pracownik odwołującej spółki, mając równolegle zawartą z nią umowę o pracę, świadczył pracę na podstawie umowy zlecenia, umowy agencyjnej lub innej umowy o świadczenie usług, do których zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia i która to kategoria osób wymieniona została wart. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychi określona jest mianem „zleceniobiorców”,
b)  art. 8 ust. 2a ustawy z dnia 3 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych - poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, iż przepis ten ma również zastosowanie do osób świadczących na rzecz swojego pracodawcy usługi w ramach prowadzonych przez nich działalności gospodarczej i która to kategoria osób wymieniona została wart. 6 ust. l pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,
c)  art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 3 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych - poprzez jego niezastosowanie, podczas gdy z treści przedmiotowego przepisu jednoznacznie wynika, że jego zakres jest rozłączony od zakresu podanegow art. 6 ust. l pkt 4 ww. ustawy, a użyte w nim pojęcie „zleceniobiorcy” nie obejmujew żadnej sytuacji osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą, objętych zakresem podanym w przepisie art. 6 ust. 1 pkt 5 tej ustawy,
2.  naruszenie prawa procesowego, a toart. 233 k.p.c.mające istotny wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonegow sprawie materiału dowodowego, a w konsekwencji dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów w szczególności poprzez:
a)  pominięcie przez Sąd I instancji faktu, że zainteresowany świadczył na rzecz odwołującej się spółki usługi w ramach prowadzonej przez niego działalności gospodarczej, które wymienione zostały wart. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychi nie były związane z jego obowiązkami wynikającymi ze stosunku pracy,
b)  niewyjaśnienie wszystkich istotnych okoliczności dla rozstrzygnięcia sprawyw związku z niewyjaśnieniem zarzutu zawyżenia przez organ ubezpieczeniowy przychodu zainteresowanego poprzez przyjęcie do podstawy jego wymiaru składek wynagrodzenia brutto tj. łącznie z naliczonym podatkiem VAT, który doliczają wyłącznie podmioty gospodarcze, a nie pracownicy,
3.  naruszenie prawa procesowego, a toart. 328 § 2 k.p.c., polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku przyczyn, dla których odmówił wiarygodności i mocy dowodowej dokumentom i argumentom skarżącej spółki wskazanym w odwołaniu i piśmie 26.02.2019 r., co do braku podstaw zastosowaniaart. 8 ust. 2a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, dla osób świadczących usługi w ramach prowadzenia przez nich działalności gospodarczej na rzecz różnych podmiotów, w tym na rzecz pracodawców jeżeli z umowy o pracę podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe, w przeliczeniu na okres miesiąca, wynosi co najmniej tyle, ile minimalne wynagrodzenie za pracę.
Powołując powyższe, skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku w całości poprzez uchylenie decyzji organu rentowego z dnia 12 października 2018 r., względnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia Sądowi I instancji oraz zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz kosztów procesuza I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa radcowskiego za I i II instancję.
W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od odwołującej na jego rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń i wydał trafne, odpowiadające prawu rozstrzygnięcie. Sąd Apelacyjny podziela w całości zarówno ustalenia faktyczne jak i wywody prawne poczynione przez Sąd I instancji, zatem nie zachodzi konieczność ich powtarzania.
Jedynie w uzupełnieniu tej argumentacji podnieść należy, że na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych pojęcie pracownika, doprecyzowane wart. 8 ust. 2 a ustawyo systemie ubezpieczeń społecznych, jest szersze, niż na gruncie prawa pracy. Pracownikiem nie jest bowiem wyłącznie osoba zatrudniona na podstawie umowyo pracę, spółdzielczej umowy o pracę, powołania, mianowania i wyboru ale również osoba, która w oparciu o umowę agencyjną, umowę zlecenia lub inną o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowę o dzieło zawartą z innym podmiotem wykonuje pracę na rzecz swojego pracodawcy.
Sytuacja zainteresowanego stanowi klasyczny przykład zastosowania tejregulacji. Bezspornym pomiędzy stronami było, że zainteresowany będąc jednocześnie pracownikiemPrzedsiębiorstwa Produkcyjno- (...) Sp. z o.o.na podstawie umów o świadczenie usług wykonywał w rezultacie pracę na rzecz swojego pracodawcy.
Podnieść przy tym należy, że norma art. 8 ust. 2 a ustawy systemowej wykreowała nie tylko szerokie pojęcie „pracownika”, ale także szeroką definicję pracowniczego tytułu obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i w konsekwencji - poprzez zapis art.66 ust. 1 pkt 1a ustawy o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych - także ubezpieczeń zdrowotnych - łącząc obowiązek podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom jako pracownika z aktywnością pracownika w ramach stosunku pracy oraz dodatkowo w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej przez pracownika z pracodawcą lub z osobą trzecią, ale wykonywaną na rzecz pracodawcy.
Nie budzi również wątpliwości fakt, iż jak wymaga tego przepisart. 8 ust. 2 a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, w ramach zawartych przez zainteresowanego umów o świadczenie usług zainteresowany wykonywał pracę narzecz odwołującego pracodawcy.
Przez wykonywanie pracy na czyjąś rzecz należy rozumieć świadczenie jejw czyimś interesie. W niniejszej sprawie natomiast w związku z zapotrzebowaniem powstałym u skarżącej zawarto między innymi z zainteresowanym umowęo świadczenie usług przy czym na potrzeby tej współpracy pracownicy odwołującej założyli działalności gospodarcze.
Wobec powyższego, oczywistym jest, że praca zainteresowanego w ramachumów o świadczenie usług łącząca go z odwołującą była realizowana w interesie jego pracodawcy, a więc na jego rzecz w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.
Żadnego znaczenia prawnego nie ma przy tym okoliczność, czy w ramach umowy cywilnoprawnej pracownik świadczy takie same, zbliżone czy całkowicie odmienne prace niż te, które świadczy w ramach stosunku pracy.
Istotne w rozumieniu powyższej regulacji jest tylko to czy realizując ową umowę osoba taka wykonywała pracę na rzecz pracodawcy, co w niniejszym przypadku jawisię jako oczywiste. W tej sytuacji bez znaczenia pozostaje charakter pracy świadczonej przez zainteresowanego, skoro bezspornie związany on był z działalnością odwołującej.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny uznał zarzuty skarżącej wskazanew apelacji za chybione.
Z przytoczonych względów, Sąd Apelacyjny na mocyart. 385 k.p.c.oddalił apelację.
O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym orzeczonopo myśliart. 98 § 1 k.p.c.w zw. z §2 pkt 5 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 j.t.).
/-/SSA W. Bzibziak /-/SSA G. Pietrzyk-Cyrbus /-/SSA W. Nowakowski

Sędzia Przewodniczący Sędzia