Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 437/19
Data wyroku: 2021-09-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Gąsior
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art. 173-174 ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych, § 10 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów w sprawie szczególnych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent

Sygn. akt VII U 437/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 września 2021 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Renata Gąsior
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 29 września 2021 r. w Warszawie
sprawyP. D.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o wysokość emerytury
na skutek odwołaniaP. D.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 7 stycznia 2019 roku, znak:(...)

1
oddala odwołanie,

2
zasądza od odwołującegoP. D.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.kwotę 180,00 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

SSO Renata Gąsior

UZASADNIENIE
W dniu 18 lutym 2019 r.P. D., zastępowany przez pełnomocnika, wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznychz dnia 7 stycznia 2019 r. znak:(...)w zw. z decyzją z dnia 3 lipca 2018 r. znak:(...)-2017. Pełnomocnik odwołującego wniosła o zmianę skarżonych decyzji i zmianę podstawy wymiaru kapitału początkowego odwołującego poprzez uwzględnienie wynagrodzenia zastępczego za okres pracy odwołującego w NRD w okresach od 20 listopada 1978 r. do 2 stycznia 1980 r. jako pracownika zatrudnione w Polsce na stanowisku inżyniera ds. kooperacjiw fabryce obrabiarek lub analogicznego oraz od 1 lipca 1980 r. do 31 grudnia 1986 r. i od 1 stycznia 1987 r. do 31 grudnia 1987 r. jako pracownika zatrudnionego w zawodzie tłumacza w urzędzie(...) W.lub innym urzędzie państwowym. W uzasadnieniu odwołania wskazano, że organ rentowy za pierwszy z wymienionych okresów przyjął wynagrodzenie minimalne, drugiego zaś nie uznał z uwagi na brak dokumentów potwierdzających datę zakończenia pracy. Pełnomocnik odwołującego wyjaśniła, że w 1978 rokuP. D.wyjechał doB.w NRD na pobyt stały na podstawie paszportu konsularnego, gdzie prze 2 lata pracował jako inżynier ds. kooperacji w fabryce obrabiarek, a następnie jako tłumacz języka niemieckiego w Urzędzie MiastaB.. Odwołujący starał się o uznanie faktycznie uzyskiwanych w tym okresie zarobków (średnio 2.000 marek niemieckich miesięcznie, ok. 10.000 zł przy aktualnym przeliczeniu), jednak stanowisko ZUS oraz Ministerstwa Pracy jestw tej kwestii jednoznaczne – odwołujący może domaga się ustalenia jedynie wynagrodzenia zastępczego na podstawie § 10 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985 r. Z kolei niemiecka instytucja ubezpieczeniowa nie uznaje wniosków o wypłatę niemieckiej emerytury za okres pracy w NRD, powołując się na umowę o zabezpieczeniu społecznym między Polską a NRD z 1957 r.(odwołanie k. 3-7 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie z 5 marca 2019 r.Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. Organ rentowy wskazał, żeP. D.pobiera z Oddziału emeryturę przyznaną w oparciu o przepisy ustawyo emeryturach i rentach z FUS. W dniach 3 i 10 grudnia 2019 r. złożył wniosek o ponowne obliczenie emerytury poprzez uwzględnienie do ustalenia wartości kapitału początkowego wynagrodzenia zastępczego za okres pracy w NRD. Odwołujący za okres zatrudnienia na terenie byłego NRD od 20 listopada 1978 r. do 2 stycznia 1980 r. i od 1 lipca 1980 r. do 31 grudnia 1985 r. nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość otrzymywanego wynagrodzenia, jak również wynagrodzenia zastępczego pracownika zatrudnionego w Polsce na równorzędnym stanowisku za okres zatrudnienia za granicą. W związku z powyższym do obliczenia kapitału początkowego przyjęto kwotę obowiązującego w tym okresie minimalnego wynagrodzenia(odpowiedź na odwołanie k. 12-13 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

P. D.,urodzony (...), na przełomie lat 1978-1987 pracował w Niemieckiej Republice Demokratycznej

    (bezsporne). W okresie od 20 listopada 1978 r. do 2 stycznia 1980 r. odwołujący był zatrudniony w(...)wB.(dalej jako(...)wB.) na stanowisku inżynier kooperacji. Z tytułu zatrudnienia odwołujący osiągał następujące wynagrodzenie: w 1978 roku – 600 marek; 1979 r. – 6.247 marek; w 1980 r. – 2.610 marek. Następnie w okresie od 1 lipca 1980 r. do 31 grudnia 1987 r. odwołujący był zatrudniony w Urzędzie MiastaB.na stanowisku tłumacza. Z tytułu zatrudnienia odwołujący uzyskał w 1980 roku wynagrodzenie w wysokości 6.483 marek, a w latach 1980-1985 – 7.200 marek rocznie

    (legitymacja pracy i ubezpieczenia społecznego: oryginał k. 27-65 a.r., tłumaczenie k. 67-79 a.r.).
T. A.,urodzona (...), posiada wykształcenie wyższe magisterskie z zakresu ekonomii. W okresie od 15 lipca 1968 r.do 15 kwietnia 1996 r. była zatrudniona wFabryce (...)wP.. Od 24 kwietnia 1973 r. – stanowisko starszego ekonomisty w dziale kooperacji czynnej. Następnie z dniem 1 listopada 1979 r. powierzono jej stanowisko kierownika działu gospodarki materiałowej. W latach 1978-1980 r.T. A.uzyskała następujące wynagrodzenie: w 1978 r. – 54.992 zł; w 1979 r. – 63.712 zł; w 1980 r. – 77.752 zł(dyplom k. 12 a.o., pismo ws. zmiany stanowiska k. 28 a.o., zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu k. 100-101 a.o., listy płac k. 105-131 a.o. – akta osoboweT. A.).

E. S. (1)(pań.P.),urodzona (...), posiada wykształcenie wyższe magisterskie z zakresu filologii angielskiej. Od 1 stycznia 1980 r. była zatrudniona w Biurze(...)Ministerstwa Spraw Zagranicznych – początkowo na stanowisku starszy referent – tłumacz, a następnieod 18 października 1981 r. na stanowisku radcy – tłumacza oraz od 1 stycznia 1985 r. – na stanowisku starszego radcy – tłumacza. W powyższym okresieE. S. (1)uzyskiwała następujące wynagrodzenie: w 1980 r. – 48.600,00 zł;w 1981 r. – 56.700,00 zł; w 1982 r. – 90.600,00 zł; w 1983 r. – 107.930,00 zł;w 1984 r. – 129.411,00 zł; w 1985 r. – 163.062,00 zł
    (dyplom k. 3 a.o., umowao pracę k. 4 a.o., pisma ws. mianowania k. 9 a.o., k. 21 a.o.; zaświadczenieo zatrudnieniu i wynagrodzeniu k. 74 a.o. – akta osoboweE. S. (1)).
Na wniosekP. D., Zakład Ubezpieczeń Społecznych
(...)Oddział wW.decyzją z 30 czerwca 2017 r. znak:
(...)ustalił jego kapitał początkowy w wysokości 137.657,85 zł. Do ustalenia wysokości kapitału początkowego organ rentowy uwzględnił m. in. wskaźnik wysokości podstaw wymiaru wynoszący 214,64% ustalony z 10 kolejnych lat kalendarzowych z przełomu lat 1988-1997.Następnie decyzją z 23 kwietnia 2018 r. znak:(...)ZUS
(...)Oddział wW.przyznał odwołującemu emeryturę od daty osiągnięcia wieku emerytalnego, tj. od 2 kwietnia 2018 r.

    (decyzja ZUS z 30.06.2017 r. k. 81 a.r. tom II; wniosek z 02.03.2018 r. k. 1 a.r., decyzja ZUS z 23.04.2018 r. k. 7 a.r. tom I).
Po wydaniu powyższej decyzji, w maju 2018 rokuP. D.złożył w(...)Oddziale ZUS wW.dokumenty w postaci legitymacji pracyi ubezpieczenia społecznego (kopia oryginału w j. niemiecki oraz tłumaczenie)w celu potwierdzenia okresów zatrudnienia w NRD w latach 1978-1987. Rozpoznając powyższy wniosek organ rentowy decyzją z 3 lipca 2018 r. znak:(...)na podstawie której ustalił kapitał początkowy odwołującego w wysokości 200.761,22 zł; do ustalenia wysokości kapitału początkowego organ rentowy uwzględnił okresy zatrudnienia na terenie NRDod 20 listopada 1979 r. do 2 stycznia 1980 r. oraz od 1 lipca 1980 r. do 31 grudnia 1986 r. Następnie decyzją z 6 lipca 2018 r. znak:(...)ZUS(...)Oddział wW.przeliczył emeryturęP. D.i ustalił jej wysokość w kwocie zaliczkowej wynoszącej 4.731,06 zł. Jednocześnie ZUS poinformował odwołującego, iż skierował do niemieckiej instytucji ubezpieczeniowej wniosek o potwierdzenie pełnego okresu ubezpieczenia odwołującego z tytułu zatrudnienia na terenie Niemiec

    (legitymacja pracy i ubezpieczenia społecznego: oryginał k. 27-65 a.r., tłumaczenie k. 67-79 a.r.; decyzja ZUS z 06.07.2018 r. k. 81 a.r.; pismo ZUS z 25.07.2018 r. k. 89 a.r. – tom I; decyzja ZUS z 03.07.2018 r. k. 68-69 a.r. tom II).
Po przeprowadzeniu postępowania ZUS(...)Oddział wW.ponownie ustalił wysokość emeryturyP. D.. Decyzją z 22 października 2018 r. znak:(...)organ rentowy ustalił kapitał początkowy odwołującego w kwocie 192.664,56 zł, nie uwzględniając przy tym okresów od 3 stycznia 1980 r. do 30 czerwca 1980 r. oraz od 1 stycznia 1986 r. do 31 grudnia 1986 r. ponieważ instytucja niemiecka nie potwierdziła tego okresu zatrudnienia. Następnie decyzją z 6 listopada 2018 r. znak:(...)organ rentowy przyznał odwołującemu emeryturę od 2 kwietnia 2018 r., ustalając jej wysokość w kwocie 4.591,07 zł. W treści tej decyzji organ rentowy wskazał, że niemiecka instytucja ubezpieczeniowa nie potwierdziła okresów od 3 stycznia 1980 r. do 30 czerwca 1980 r. i od 1 stycznia 1986 r. do 31 grudnia 1986 r., a przeprowadzone postępowanie wyjaśniające nie doprowadziło do pozyskania zaświadczenia potwierdzającego wysokość wynagrodzenia w okresie od 20 listopada 1978 r. do 2 stycznia 1980 r. oraz od 1 lipca 1980 r. do 31 grudnia 1985 r. osiąganego przez pracownika zatrudnionego w Polsce na takim samym lub podobnym stanowisku jakie odwołujący zajmował na terytorium Niemiec

    (decyzja ZUS z 22.10.2018 r. – karta nieoznaczona, tom II a.r.; decyzja ZUS z 06.11.2018 r. k. 123 a.r. tom I).
W nawiązaniu do powyższej decyzji, w piśmie z 3 grudnia 2018 r.P. D.przedłożył odpis pisma z biura usług tłumaczeniowych(...)z 4 listopada 1986 r. w języku niemieckim oraz jego poświadczonym tłumaczeniem, wnosząc o potraktowanie tego pisma jako nowego dowodu w sprawie i ponowne obliczenie wysokości należnej mu emerytury. Wskazał przy tym, że treść załączonego pisma wskazuje na fakt podjęcia pracy jako tłumacz od lipca 1980 r. do przynajmniej daty wystawienia pisma(pismo odwołującego z 03.12.2018 r. z załącznikami k. 127-145 a.r. tom I).
W odpowiedzi na powyższe, decyzją z 7 stycznia 2019 r. znak:(...)ZUS(...)Oddział wW.odmówiłP. D.przeliczenia emerytury. Organ rentowy wskazał, że przedłożone przez odwołującego dokumenty nie wnosząc nic nowego do sprawy, zatem decyzja przyznająca mu emeryturę z 6 listopada 2018 r. ma charakter ostateczny. Jednocześnie organ rentowy wskazał, że w stosunku do osób zatrudnionych na terenie Niemiec u niemieckiego pracodawcy istnieje możliwość ustalenia wynagrodzenia zastępczego w oparciu o wynagrodzenie uzyskiwane w Polsce przez osobę zatrudnioną na takim samym lub podobnym stanowisku, na jakim osoba zainteresowana była zatrudniona w niemieckim zakładzie pracy. Organ rentowy poinformował również, że zaświadczenie o wynagrodzeniu zastępczym odwołujący może uzyskać we własnym zakresie zwracając się do innego zakładu pracy w kraju tej samej branży, w którym pracownicy byli zatrudnieni na stanowiskach pracy jakie zajmował przed wyjazdem za granicę lub ostatnio zatrudnionego na terytorium Niemiec

    (decyzja ZUS z 0701.2019 r. k. 147 a.r.tom I).
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie wymienionych wyżej dowodów z dokumentów dopuszczonych na okoliczność postępowań prowadzonych przez ZUS a poprzedzających wydanie skarżonej decyzji, przyjętych przez organ rentowy okresów zatrudnienia i dochodów na poczet wyliczenia kapitału początkowego oraz przyznanej odwołującemu emerytury, a także na okoliczność pracy odwołującego na terenie NRD na przełomie lat 1978-1987. Z uwagi na przedmiot sporu Sąd oraz wnioski strony odwołującej oparł się również o dowody z dokumentacji kadrowo-płacowej osób zatrudnionych na zbliżonym stanowisku co odwołujący w okresie pracy w NRD –E. S. (1)orazT. A.w celu ustalenia okoliczności mogących mieć znaczenie do ustalenia wynagrodzenia zastępczego. Tak zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za wiarygodny w całości. Ustalony przez Sąd stan faktyczny był w znacznej mierze bezsporny, a kwestie sporne skupiały się na aspekcie rachunkowym – ustalania wysokości emerytury oraz parametrów koniecznych do jej wyliczenia. Powyższe miało znaczenie dla oceny dowodów, które nie były kwestionowane przez strony postępowania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie było niezasadne.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył wysokości emeryturyP. D.. Zasady obliczania wysokości przysługującej ubezpieczonemu emerytury określają przepisyart. 25-26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 291). W myśl art. 26 ustawy emerytalnej emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 ustawy przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183 ustawy. Z kolei zgodnie z art. 25 ust. 1 ustawy wynika, że podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24 ustawy, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego wart. 173-175oraz kwot środków zaewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniemust. 1a i 1b oraz art. 185.
Kapitał początkowy, zgodnie z treścią art. 173 ust. 1 ustawy emerytalnej, ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., którzy przed dniem wejścia w życie ww. ustawy opłacali składki na ubezpieczenie społeczne lub za których składki opłacali płatnicy składek. Kapitał początkowy stanowi równowartość kwoty obliczonej według zasad określonych w art. 174 ustawy, pomnożonej przez wyrażone w miesiącach średnie dalsze trwanie życia, ustalone zgodnie z art. 26 ust. 3 ustawy dla osób w wieku 62 lat (art. 173 ust. 2). Wartość kapitału początkowego ustala się na dzień wejścia w życie ustawy (art. 173 ust. 3). W myśl art. 174 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się na zasadach określonych w art. 53, z uwzględnieniem ust. 2-12. Przy ustalaniu kapitału początkowego przyjmuje się przebyte przed dniem wejścia w życie ustawy:

1
okresy składkowe, o których mowa w art. 6;

2
okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 5;

3
okresy nieskładkowe, o których mowa w art. 7 pkt 1-3 i 6-12, w wymiarze nie większym niż określony w art. 5 ust. 2 (art. 174 ust. 2).

Podstawę wymiaru kapitału początkowego ustala się na zasadach określonych w art. 15, 16, 17 ust. 1 i 3 oraz art. 18, z tym że okres kolejnych 10 lat kalendarzowych ustala się z okresu przed dniem 1 stycznia 1999 r. (art. 174 ust. 3). Jeżeli okres wskazany do ustalenia podstawy wymiaru kapitału początkowego obejmuje rok kalendarzowy, w którym ubezpieczony pozostawał w ubezpieczeniu społecznym na podstawie przepisów prawa polskiego jedynie przez część miesięcy tego roku, do obliczenia stosunku sumy kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w art. 15 ust. 3, w okresie tego roku do przeciętnego wynagrodzenia, przyjmuje się sumę kwot przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia ogłoszonego za ten rok kalendarzowy odpowiednią do liczby miesięcy pozostawania w ubezpieczeniu (art. 174 ust. 3b).
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczyła możliwości przeliczenia emeryturyP. D.z uwzględnieniem faktu pracy na terenie NRD w latach 1978-1987. W niniejszej sprawie było bezsporne, że odwołujący w trakcie pobytu w NRD był zatrudniony w dwóch zakładach pracy, tj. w okresie od 20 listopada 1978 r. do 2 stycznia 1980 r. w(...)wB.na stanowisku inżynier kooperacji oraz w okresie od 1 lipca 1980 r. do 31 grudnia 1987 r. w Urzędzie MiastaB.na stanowisku tłumacza. Odwołujący domagał się obliczenia przysługującej mu emerytury z uwzględnieniem pracy na terenie NRD w latach 1978-1987 i przyjęcia za ten okres wynagrodzenia zastępczego – to jest, w oparciu o wynagrodzenie pracownika zatrudnionego w Polsce na stanowisku inżyniera ds. kooperacji w fabryce obrabiarek (okres od 20 listopada 1978 r. do 2 stycznia 1980 r.) oraz zatrudnionego w zawodzie tłumacza w urzędzie(...) W.lub w innym urzędzie państwowym dla wysokich organów ministerstw, gospodarki narodowej, organów partyjnych oraz organizacji społecznych (okres od 1 lipca 1980 r. do 31 grudnia 1986 r. i od 1 stycznia 1987 r. do 31 grudnia 1987 r.).
Z uwagi na charakter dochodzonego przez odwołującego żądania w realiach niniejszej sprawy bezspornie zastosowanie znajduje przepis § 10 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent(t.j. Dz. U. z 1989 r. nr 11 poz. 63). Zgodnie z treścią tego przepisu, jeżeli w okresie, z którego wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia podstawy wymiaru, pracownik był zatrudniony za granicą, do ustalenia podstawy wymiaru przyjmuje się za okresy tego zatrudnienia:

1
kwoty, od których za te okresy opłacono składkę na ubezpieczenie społeczne w kraju, albo

2
jeżeli okres zatrudnienia za granicą przypada przed dniem 1 stycznia 1991 r. - kwoty wynagrodzenia przysługującego w tych okresach pracownikowi zatrudnionemu w kraju w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim pracownik był zatrudniony przed wyjazdem za granicę.

Z przepisów tych wynika jednoznacznie, że w przypadku pracownika, który był skierowany do pracy za granicą za okres pracy zagranicą przed dniem 1 stycznia 1991 r. podstawę wymiaru emerytury stanowi tzw. „wynagrodzenie zastępcze”, o którym mowa w § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia, a więc wynagrodzenie innego pracownika zatrudnionego w kraju w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim pracownik był zatrudniony przed wyjazdem za granicę. Wprawdzie w niniejszej sprawie odwołujący nie uczynił punktem wyjścia do ustalenia wynagrodzenia zastępczego wynagrodzenia pracownika w zakładzie, w którym był zatrudniony przed pracą za granicą, lecz pracowników zatrudnianych w okresie równoległym do spornego okresu zatrudnienia w NRD, niemniej jednak w ocenie Sądu tak sformułowane żądanie należało uznać za co do zasady dopuszczalne. Wymaga zaznaczenia, że w sprawie toczącej się przed sądem odwoławczym każdy istotny fakt może być dowodzony wszelkimi środkami dowodowymi, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2007 r., I UK 111/07). Oznacza to, że w postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego. Zaliczenie nieudokumentowanych okresów składkowych do uprawnień oraz wzrostu świadczeń emerytalno-rentowych wymaga dowodów nie budzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych(zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 9 stycznia 1998 r.,(...)UKN 440/97; z 4 lipca 2007 r., I UK 36/07; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 października 2013 r., III AUa 269/13).
Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy przychylił się do wniosków strony odwołującej i w toku postępowania zwracał się do wskazanych przez stronę podmiotów jako posiadających dokumentację kadrowo-płacową osób pracujących na tożsamych lub zbliżonych stanowiskach, co odwołujący w okresie pracy na terenie byłego NRD. W piśmie z 20 maja 2019 r. Ministerstwo Przedsiębiorczości i Technologii wskazało, że wZrzeszeniu Przedsiębiorstw (...)wW.nie występuje stanowisko inżyniera ds. kooperacji; wskazało jednocześnie inne podmioty które mogą zawierać stosowną dokumentację w powyższym zakresie
    (k. 21 a.s.). Z wymienionych w powyższym piśmie podmiotów, jedynie Archiwum Państwowe Dokumentacji Osobowej i Płacowej wM.wskazało i udostępniło akta osobowe 5 osób, których zakres obowiązków może pokrywać się z zakresem obowiązków odwołującego na stanowisku inżyniera ds. kooperacji
    (k. 36 a.s.); pozostałe podmioty wskazały na brak dokumentacji w tym zakresie
    (k. 32 a.s., k. 34 a.s.). Co się tyczy dokumentacji osób zatrudnionych na stanowisku tłumacza, Sąd zwrócił się doStowarzyszenia (...), które w piśmie z 9 sierpnia 2019 r. wskazało, że nigdy nie posiadało danych dotyczących zarobków swoich członków
    (k. 45 a.s.). Również zobowiązany do przedłożenia stosownej dokumentacji w powyższym zakresie Urząd(...) W.w piśmie z 5 listopada 2019 r. wskazał, iż nie dysponuje informacją o zatrudnianiu tłumaczy w spornym okresie
    (k. 60 a.s.). Ostatecznie dokumentację osób zatrudnionych na stanowisku tłumacza w spornym okresie została przedłożona przez Ministerstwo Spraw Zagranicznych przy piśmie z 7 września 2020 r.
    (k. 92 a.s.).
Po zapoznaniu się z aktami osobowymi, w pismach procesowych z 16 września 2019 r. oraz z 20 października 2020 r. pełnomocnik odwołującego wniosła o przyjęcie wynagrodzenia zastępczego odwołującego za okres od 20 listopada 1978 r. do 2 stycznia 1980 r. na podstawie wynagrodzeniaT. A.oraz wynagrodzenia zastępczego odwołującego za okres od 1 lipca 1980 r. do 31 grudnia 1987 r. wynagrodzenia zastępczegoE. S. (2)(S.). W ocenie Sądu Okręgowego przedmiotowe wnioski były częściowo zasadne. Z ustaleń dokonanych na podstawie akt osobowych wymienionych wyżej osób wynika bowiem, że w spornych okresach pracowały na stanowiskach zbliżonych do stanowisk, jakie odwołujący pełnił w trakcie pracy na terenie NRD.T. A.posiadała wykształcenie wyższe w dziedzinie ekonomii i była zatrudniona wFabryce (...)wP.w okresie od 15 lipca 1968 r. do 15 kwietnia 1996 r., przy czym w okresie od 20 listopada 1978 r. do 2 stycznia 1980 r. pracowała w dziale kooperacji czynnej. Od 24 kwietnia 1973 r. wyżej wymieniona była zatrudniona na stanowisku starszego ekonomisty, następnie w okresie od sierpnia 1978 r. do listopada 1979 r. na stanowisku specjalisty, a od 1 listopada 1979 r. na stanowisku kierownika działu gospodarki materiałowej. Z koleiE. S. (1)posiadała wykształcenie wyższe magisterskie z zakresu filologii angielskiej. W spornym okresie od 1980 do 1987 była zatrudniona w Biurze(...)Ministerstwa Spraw Zagranicznych na stanowisku kolejno starszy referent – tłumacz, radca – oraz starszy radca – tłumacz. Akta osobowe wyżej wymienionych osób potwierdzają zatem, że osoby te były zatrudnione w podobnym charakterze, jak odwołujący w spornym okresie zatrudnienia w NRD.
Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy zobowiązał organ rentowy do hipotetycznego wyliczenia wynagrodzenia zastępczegoP. D.na podstawie wynagrodzeńT. A.orazE. S. (1). W piśmie procesowym z 28 stycznia 2020 r.(k. 67 a.s.)organ rentowy wskazał, że do hipotetycznego wyliczenia przyjął wynagrodzenieT. A.z lat 1978-1980 na podstawie listy płac, wynoszące: w 1978 r. – 6.915,37 zł, w 1979 r. – 68.960 zł, w 1980 r. – 42.654,85 zł. Wskazać przy tym należy, że organ rentowy błędnie uwzględnił również dochódT. A.z lat 1981-1985. Ostatecznie jednak nawet uwzględnienie wynagrodzenia zastępczego z lat 1978-1985 nie doprowadziło do zwiększenia kapitału początkowego, gdyż tak wyliczony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 152,72% i był niższy niż najkorzystniejszy ustalony przez organ rentowy wskaźnik wyliczony z 10 lat kalendarzowych odwołującego, tj. z lat 1988 do 1997 r., wynoszący 214,64%. Podobny wniosek wynikał z hipotetycznego wyliczenia wynagrodzenia zastępczego odwołującego dokonanego na podstawie wynagrodzeniaE. S. (1). W piśmie procesowym z 2 grudnia 2020 r.(k. 105 a.s.)organ rentowy przyjął jej wynagrodzenia na podstawie angaży oraz zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, wynoszące: w 1980 r. – 25.200,00 zł; w 1981 r. – 56.700,00 zł; w 1982 r. – 90.600,00 zł; w 1983 r. – 107.930,00 zł; w 1984 r. – 129.411,00 zł; w 1985 r. – 163.062,00 zł. Po przeliczeniu kapitału początkowego z uwzględnieniem wynagrodzenia za powyższe lata wartość w przypadku odwołującego nadal najkorzystniejszy jest wskaźnik podstawy wymiaru wyliczony z lat 1988-1997, wynoszący 214,64%. Dodatkowo, na wniosek pełnomocnik odwołującego, Sąd zobowiązał organ rentowy do przeliczenia kapitału początkowego odwołującego przyjmując do wyliczenia 20 najkorzystniejszy lat z całego okresu zatrudnienia ubezpieczonego do 1999 roku z przyjęciem za okres od 20 listopada 1978 r. do 2 stycznia 1980 r. wynagrodzenia zastępczegoT. A.oraz okresu od 1 lipca 1980 r. do31 grudnia 1987 r. wynagrodzenia zastępczegoE. S. (1). Dokonując ponownego przeliczenia hipotetycznego, w piśmie procesowym organ rentowy wskazał, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego odwołującego obliczony zgodnie z powyższym wnioskiem, wyniósłby 142,65%, a zatem w dalszym ciągu byłby niższy niż ustalony dotychczas. Organ rentowy wskazał przy tym – co znajduje potwierdzenie w aktach rentowych z postępowania wyjaśniającego w tym przedmiocie – że niemiecka instytucja ubezpieczeniowa nie potwierdziła części okresów ubezpieczenia odwołującego, tj. od 3 stycznia 1980 r. do 30 czerwca 1980 r. i od 1 stycznia 1986 r. do 31 grudnia 1986 r. Tym samym okres ten nie mógł zostać uwzględniony przy obliczeniu wynagrodzenia zastępczego odwołującego.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy zważył, że brak było podstaw do zmiany skarżonej decyzji. Mimo bowiem przyjęcia za sporny okres wynagrodzenia zastępczego, ustalonego w oparciu o dochód osób zatrudnionych w takim samym lub podobnym charakterze jak zatrudnienie odwołującego w trakcie pracy na terenie NRD, nie doszło do ustalenia kapitału początkowego odwołującego w wariancie korzystniejszym, niż dotychczas ustalony przez organ rentowy.
Sąd pominął przy tym wniosek pełnomocnika odwołującego o przekazanie dokumentów uzyskanych z Niemieckiej Instytucji Ubezpieczeniowej, a dotyczących osiąganych przez odwołującego przychodów z tytułu zatrudnienia na terenie Niemiec. W tym też zakresie Sąd podzielił stanowisko organu rentowego wyrażone w piśmie z 15 czerwca 2020 r.(k. 127 a.s.), zgodnie z którym wysokość dochodu uzyskana przez pracownika zatrudnionego za granicą przed 1 stycznia 1990 roku nie ma znaczenia dla ustalania dochodu na potrzeby świadczeń emerytalnych. Stanowisko to jest zbieżne z przytoczonym wyżej ugruntowanym poglądem orzecznictwa, w myśl którego w przypadku pracownika pracującego za granicą przed dniem 1 stycznia 1991 r., a konkretnie w okresie od dnia 4 sierpnia 1981 r. do dnia 1 września 1983 r. - podstawę wymiaru renty stanowić mogło tylko i wyłącznie wynagrodzenie zastępcze, o którym mowa w§ 10 pkt 2 rozporządzenia z dnia 1 kwietnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent(zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 27 października 2016 r., III AUa 449/16; wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 9 stycznia 2014 r., III AUa 564/13). Z tej perspektywy wspomniany wniosek dowodowy należało uznać za niecelowy i zmierzający jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania w rozumieniuart. 2352§ 1 pkt 5 k.p.c.
Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zmiany skarżonej decyzji. W toku postępowania nie przedstawiono okoliczności w oparciu o które byłoby możliwe ustalenie kapitału początkowego odwołującego – a w konsekwencji przysługującej mu emerytury – w wymiarze korzystniejszym niż dotychczas, w tym również przy uwzględnieniu wynagrodzenia zastępczego za sporny okres pracy odwołującego w NRD. Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie, orzekając zgodnie z pkt 1 wyroku.
W pkt 2 wyroku Sąd Okręgowy orzekł o kosztach procesu na podstawieart. 99 k.p.c.w zw. zart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych(t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 265).
SSO Renata Gąsior