Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 249/22
Data wyroku: 2022-05-12 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Małgorzata Ziołecka, Aleksander Brzozowski, Mariusz Sygrela
Słowa kluczowe: Błąd
Podstawa prawna: art. 177 § 2 kk w z.w. z art. 178 § 1kk

1 W Y R O K

2 W I M I E N I U

3RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

3.0.0.0.0.1Dnia 12 maja 2022 roku
Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym - Odwoławczym w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SO Małgorzata Ziołecka
Sędziowie: SO Mariusz Sygrela
SO Aleksander Brzozowski
Protokolant: prot. sąd Patrycja Makuch
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu Iluminaty Kaczmarek

po rozpoznaniu w dniu 28 kwietnia 2022 roku
sprawyS. F.(F.)
oskarżonego o popełnienie dwóch przestępstw: zart. 178 a § 1 k.k.oraz zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.
na skutek apelacji, wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Grodzisku Wlkp. z dnia 23 września 2021 roku, sygnatura akt II K 344/19

I
zmienia zaskarżony wyrok w następujący sposób:

1
uniewinniaS. F.od zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k., obciążając w tym zakresie kosztami postępowania Skarb Państwa,

2
uchyla orzeczenie o karze łącznej i połączeniu środków karnych – punkty 6 i 8,

3
uchyla orzeczenie o dożywotnim zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych – punkt 5,

4
przyjmuje, iż zaliczenie okresu rzeczywistego pozbawienia wolności (punkt 7) następuje na poczet kary 5 miesięcy pozbawienia wolności, a zaliczenie okresu zatrzymania prawa jazdy (punkt 9) następuje na poczet środka karnego orzeczonego w punkcie 2,

5
uchyla orzeczenia o nawiązkach – punkt 10 i punkt 11,

6
zmienia orzeczenie zawarte wpunkcie 12, w ten sposób, że obciąża oskarżonego wyłącznie kosztami sądowymi za I instancję w zakresie przypisanego oskarżonemu przestępstwa zart. 178a § 1 k.k.,

II
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy (punkty 1, 2 i 3),

III
zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa zwrot 1/5 kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym jedną opłatę za obie instancje, w łącznej kwocie 124 złotych.

/Mariusz Sygrela/ /Małgorzata Ziołecka/ /Aleksander Brzozowski/

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 249/22

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

0.11.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Sąd Rejonowy w Grodzisku Wlkp., wyrok z 23 września 2021 roku sygnatura akt II K 344/19

0.11.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

0.11.3. Granice zaskarżenia

0.11.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.11.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.11.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

Zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

0.12.1. Ustalenie faktów

0.12.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

XXXXXXXXXXX

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

0.12.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

XXXXXXXXXXX

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

0.12.2. Ocena dowodów

0.12.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

XXXXXXXXXXXXXXXXXX

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

0.12.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

XXXXXXXXXXXXXXXXXX

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

Obraza przepisów prawa procesowego, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia.

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

S. F.został oskarżony o popełnienie dwóch przestępstw: zart. 178 a § 1 k.k.oraz zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.
(akt oskarżenia – karty 322 – 327 akt)
Wyrokiem Sądu Rejonowego w Grodzisku Wlkp. z dnia 23 września 2021 roku, sygnatura akt II K 344/19,S. F.został uznany winnym popełnienia przestępstwa zart. 178 a § 1 k.k., za co wymierzono mu karę 5 miesięcy pozbawienia, orzeczono zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres lat 3 i orzeczono świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 złotych.
Tymże samym wyrokiemS. F.został uznany winnym popełnienia przestępstwa zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k., za co wymierzono mu karę 4 lat pozbawienia wolności i orzeczono dożywotni zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych.
Kary pozbawienia wolności i środki karne, orzeczone powyższym wyrokiem, połączono i wymierzono oskarżonemu karę łączną 4 lat pozbawienia wolności i łączny środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych.
(wyrok – karty 589 – 590, uzasadnienie wyroku – karty 671 – 679v akt)
Powyższy wyrok zaskarżył jedynie obrońca oskarżonego, odnośnie wymiaru kary za przestępstwo zart. 178 a § 1 k.k.i w całości odnośnie przestępstwa zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k., zarzucając w tym zakresie obrazę przepisów postępowania, błąd w ustaleniach faktycznych i obrazę prawa materialnego w postaciart. 46 § 1 i 2 oraz art. 47 § 3 k.k.
(apelacja obrońcy oskarżonego – karty 685 – 700 akt)
Sąd Okręgowy w Poznaniu, wyrokiem z dnia 12 maja 2022 roku, utrzymał zaskarżony wyrok w mocy w zakresie skazaniaS. F.za przestępstwo zart. 178 a § 1 k.k., natomiast uniewinnił go od zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.
(wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 12 maja 2022 roku – karty 724 – 725 akt)
Wniosek o sporządzenie na piśmie uzasadnienia całości wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu złożył jedynie prokurator.
(wniosek prokuratora – karta 729 akt)
Prawidłowa interpretacja sformułowania „całość wyroku” w znaczeniu mu nadanym wzd. 1 § 2 art. 422 k.p.k.oznacza wszystkie rozstrzygnięcia zawarte w wyroku dotyczące danego oskarżonego, to jest, co do wszystkich czynów mu zarzuconych - (zakres wertykalny), a także w zakresie winy oraz kary i innych konsekwencji prawnych czynu, immamentnie związanych z przypisaniem oskarżonemu winy i wymierzeniem określonej kary oraz środków karnych, przepadku i środków kompensacyjnych, a także orzeczenia o kosztach postępowania - (zakres horyzontalny).
Apelację w niniejszej sprawie wniósł wyłącznie obrońca oskarżonego, a Sąd Okręgowy utrzymał zaskarżony wyrok w mocy w zakresie skazaniaS. F.za przestępstwo zart. 178 a § 1 k.k., a zatem w tym zakresie Sąd Okręgowy podzielił ustalenia faktyczne Sądu I instancji, zastosowaną do tego czynu kwalifikację prawną, wymiar kary zasadniczej, a także wymiar środka karnego zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, jak i wysokość orzeczonego świadczenia pieniężnego, które to ustalenia i rozstrzygnięcia nie były zakwestionowane przez oskarżyciela publicznego.
Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy nie widzi uzasadnienia dla konieczności, aby niniejsze uzasadnienie analizowało zasadność skazaniaS. F.za przestępstwo zart. 178 a § 1 k.k.

W konsekwencji, Sąd Okręgowy wskazuje, że sporządzane wyłącznie na wniosek prokuratora uzasadnienie wyroku z dnia 12 maja 2022 roku ogranicza do części dotyczącej zmiany zaskarżonego wyroku i uniewinnienia oskarżonegoS. F.od zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.

W myśl dyrektywy określonej wart. 7 k.p.k., organy postępowania kształtują swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów, ocenianych swobodnie z uwzględnieniem zasad prawidłowego rozumowania oraz wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego. Zgodnie z tą zasadą, przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochroną tego przepisu, gdy:
1) jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.),
2) stanowi wyraz rozważenia wszystkich okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.),
3) jest zgodne ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego, a nadto zostało wyczerpująco i logicznie uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 pkt. 1 i 2 k.p.k.). (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 3 września 1998 roku, V KKN 104/98).
W kontekście powyższych zasad zauważyć należy, że Sąd Rejonowy przeprowadził wyczerpujące postępowanie dowodowe, na co wskazuje nie tylko zawartość akt niniejszej sprawy, ale przede wszystkim lista dowodów w oparciu, o które Sąd I instancji ustalił stan faktyczny sprawy (karta 671 - 672 akt). Sąd Okręgowy z kolei, przeprowadzając kontrolę instancyjną zaskarżonego orzeczenia, nie dostrzegł, aby istniała konieczność i możliwość przeprowadzenia jeszcze jakiegoś innego dowodu, który pomógłby w ustaleniu przebiegu przedmiotowych zdarzeń. Przy czym podkreślić w tym miejscu należy, że Sąd Okręgowy podzielił decyzję Sądu I instancji o oddaleniu wniosku dowodowego stron o przeprowadzenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłych w związku z nową okolicznością dotyczącą tego, że za pojazdemI.jechał co najmniej jeden, a nawet trzy samochody, jednak nie dlatego, że wniosek ten zmierzał w oczywisty sposób do przedłużenia postępowania, lecz dlatego, że do stwierdzenia czy te nowe okoliczności zmieniają sytuację w sprawie nie była i nie jest potrzebna opinia biegłych, lecz jedynie prawidłowa ocena osobowego materiału dowodowego.
Następnie Sąd Rejonowy dokonał oceny zebranego w sprawie i w całości ujawnionego materiału dowodowego, niestety nie uczynił tego w sposób czyniący zadość wyżej wskazanym zasadom. Wprawdzie Sąd I instancji przedstawił tok swojego rozumowania, a każdy z ujawnionych w toku przewodu sądowego dowodów, w tym opinie biegłych z dziedziny rekonstrukcji wypadków drogowych, poddał ocenie, jednak – zdaniem Sądu Okręgowego – ocena ta nie uwzględnia wskazań doświadczenia życiowego i reguł logicznego rozumowania. Potwierdza to analiza akt sprawy i uzasadnienie zaskarżonego wyroku, w którym - w zakresie przestępstwa zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.- błędnie wskazano, jakie fakty zostały uznane za udowodnione i jakie dowody były podstawą ich przyjęcia. Ocena materiału dowodowego w tym zakresie budzi zastrzeżenia, albowiem wykracza poza ramy swobodnej ich oceny, nie jest dokładna i wykazuje błędy logiczne.
Te wady pojawiły się już na etapie postępowania przygotowawczego i zostały powielone przez Sąd I instancji.
Analizując materiał dowodowy, zbierany przez prokuratora w toku postępowania przygotowawczego, nieodparcie nasuwa się wniosek, że poszukiwał on opinii, która w jednoznaczny sposób potwierdziłaby winę oskarżonego w zakresie zarzutu zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k., niefrasobliwie wydając publiczne pieniądze na kolejne opinie biegłych, co sugeruje, że - zdaniem oskarżyciela publicznego - wykluczone jest, aby nietrzeźwy kierowca nie był winnym spowodowania wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym. Gdyby było inaczej, to prokurator prowadzący sprawę, przed powołaniem kolejnych biegłych, przesłuchałby pierwszego biegłego, podejmując próbę wyjaśnienia nurtujących go wątpliwości, a następnie kolejnych biegłych, skonfrontował ich i dopiero, nadal mając wątpliwości, powołał następnego biegłego. Nie uczyniono tego, gdyż wnioski pierwszej i drugiej opinii nie przystawały do możliwości oskarżeniaS. F.o popełnienie przestępstwa zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.
Tymczasem już pierwsza opinia (R. O.– karty 136 – 161) wskazała, kto jest możliwym sprawcą wypadku, podkreślając jednak, że ostateczna decyzja należy do organu procesowego, gdyż ustalenie sprawcy wypadku wymaga oceny osobowego materiału dowodowego. Biegły wskazał, że nie ma możliwości ustalenia jak długo faktycznie były włączone lewe kierunkowskazyI., czy było to dostatecznie długo „zawczasu i wyraźnie”, ponieważ wymagałoby to oceny wiarygodności osobowego materiału dowodowego, co przekracza jego uprawnienia, ale, jego zdaniem, są przesłanki ku temu by założyć możliwość właściwego sygnalizowania przez kierującego samochodemI.skrętu w lewo. Niewątpliwie przyczynienie sięI.do spowodowania wypadku można by skutecznie wywieść w kontekście zlekceważenia zasady ograniczonego zaufania. Wykonującemu skręt w lewo z zawczasu włączonym kierunkowskazem można zarzucić naruszenie zasady ograniczonego zaufania wówczas, gdyby nie ustąpił pierwszeństwa pojazdowi jadącemu w tym samym kierunku po pasie ruchu, który zamierza przeciąć, ale tylko wówczas, gdyby mógł widzieć za sobą samochód poruszający się po tym pasie, a mimo to kontynuował manewr skrętu. W zaistniałej sytuacji drogowej, w której kierującyI.miał włączone lewe kierunkowskazy dostatecznie wcześnie i wyraźnie, to kierującyR.naruszył zasady bezpieczeństwa w zakresie wyprzedzania zawarte w art. 24 ustawy o ruchu drogowym, zatem on był sprawcą wypadku. PrzyczynienieI.można by przyjąć tylko w przypadku wykazania, że widział wyprzedzający go samochód na lewym pasie ruchu, a mimo to kontynuował skręcanie.
Taki sam wydźwięk jest drugiej opinii (Biura (...)wZ.– karty 218 – 254) która wprawdzie przedstawiła dwie wersje zdarzenia, ale również wskazała, że to od oceny osobowego materiału dowodowego, co leży wyłącznie w gestii organu procesowego, zależeć będzie zdecydowanie, która wersja jest prawdziwa. Biegli wskazali, że w chwili zaistnienia zderzenia wI.świeciły się lewe kierunkowskazy, nie jest natomiast możliwe wskazanie czy zamiar wykonania skrętu w lewo był sygnalizowany zawczasu i wyraźnie, a więc czy sygnalizację tę rozpoczął jeszcze przed rozpoczęciem manewru wyprzedzania przezR.. Jeżeli organ procesowy ustali, żeI.zamiar wykonania manewru skrętu w lewo zaczął sygnalizować w sposób niedostatecznie wczesny, a więc gdyR.zapoczątkował już manewr wyprzedzania, to w takiej sytuacjiI.włączając lewy kierunkowskaz zapoczątkował potencjalny stan zagrożenia, a następnie wykonując manewr skrętu, wjeżdżając na lewy pas ruchu, wytworzył sytuację wypadkową. ZachowanieR.nie pozostawało w związku przyczynowym z zaistniałym wypadkiem, gdyż nie miał możliwości podjęcia jakichkolwiek działań zmierzających do uniknięcia wypadku. Jeżeli jednak organ procesowy ustali, żeR.manewr wyprzedzania rozpoczął w momencie kiedyI.sygnalizował zamiar wykonania manewru skrętu w lewo, to w takiej sytuacjiR.wytworzył stan zagrożenia i sytuację wypadkową. W takim wypadku postępowanie kierującegoI.pozostawało w związku przyczynowym z zaistniałym wypadkiem, gdyż - zdaniem biegłych - nawet w przypadku odpowiednio wczesnego i wyraźnego sygnalizowania manewru skrętu w lewo, kierującyI.winien upewnić się tuż przed rozpoczęciem skrętu, że nie jest wyprzedzany w lewej strony przez inny samochód. Jednak, zdaniem Sądu Okręgowego, zależałoby to od wykazania, że kierowcaI.widział wyprzedzający go samochód na lewym pasie ruchu, a mimo to kontynuował skręcanie.
Natomiast ostatnia opinia (W. A.– karty 271 – 304) zawiera ocenę osobowego materiału dowodowego, do czego biegły nie jest uprawniony, co skutkowało kategorycznym wnioskiem opinii, iż toS. F.jest wyłącznym sprawcą wypadku drogowego. Według tego biegłego, w momencie rozpoczynania, jak i bezpośrednio przed rozpoczęciem przezI.skrętu w lewo, nadjeżdżający w tym czasie z tyłuR.znajdował się na lewej połowie jezdni i jego pozycja i rozwijana prędkość jednoznacznie wskazywały na realizacje wcześniej podjętego manewru wyprzedzeniaI.. Nie zasłaniała go żadna przeszkoda iI.miał możliwość bezpośrednio przed rozpoczęciem skrętu w lewo dostrzeżenia nadjeżdżającego z tyłuR.i zaniechania skrętu, a tym samym uniknięcia wypadku. Zatem przyczyną wypadku było zachowanie kierującegoI.. Równocześnie jednak biegły stwierdził, że podjęcie przezR.wyprzedzaniaI.bez uprzedniego upewnienia się odnośnie bezpiecznego zrealizowania tego manewru – ustalenia powodu zatrzymania sięI.na prawej połowie jezdni – było zachowaniem nierozważnymR.i miało wpływ na późniejsze zderzenie się zI.po rozpoczęciu przez niego manewru skrętu w lewo. GdybyR.upewnił się czy istnieją warunki do bezpiecznego zrealizowania wyprzedzenia, to miałby możliwość zaniechania wyprzedzaniaI.lub zaprzestania wyprzedzania. Więc do zaistnienia wypadku drogowego przyczyniło się zachowanieR., który podjął wyprzedzanieI.w sytuacji gdy nie było warunków do bezpiecznego zrealizowania tego manewru z uwagi na zatrzymanieI.na prawej połowie jezdni, co wskazywałoR., żeI.ma zamiar skręcić w lewo. Natomiast ocena stopnia przyczynienia sięR.należy do organu procesowego.
Podkreślić przy tym należy, że z wszystkich trzech opinii zgodnie wynika, że samochódI.w momencie wypadku poruszał się z prędkością 10 – 20 km/h, a samochódR.z prędkością 87 – 91 km/h.
Jak wynika z pisemnego uzasadnienia zaskarżonego wyroku, Sąd Rejonowy zdyskwalifikował opinię biegłegoR. O., gdyż jest lakoniczna i nie wytrzymuje konfrontacji z opiniami pozostałych biegłych. Poza tym, zdaniem Sądu Rejonowego, wniosek końcowy opinii w punkcie 2, iż w sytuacji gdyI.miał włączone lewe kierunkowskazy dostatecznie wcześnie i wyraźnie, to kierującyR.naruszył zasady bezpieczeństwa ruchu drogowego w zakresie wyprzedzania zawarte wart. 24 ustawy Prawo o ruchu drogowym, jest nieuzasadniony, bo z materiału dowodowego wynika, że gdy samochód oskarżonego przekraczał linię osi jezdni, toR.już od pewnego czasu znajdował się na lewym pasie i to oskarżony powinien mu ustąpić pierwszeństwa a nie na odwrót.
Z taką oceną tej opinii Sąd Okręgowy nie zgadza się, gdyż - jego zdaniem - to opinia biegłegoR. O.i opiniaBiura (...)wZ.korespondują ze sobą wzajemnie, a odstaje od nich opinia biegłegoW. A..
Wreszcie Sąd Okręgowy nie rozumie na jakiej podstawie powstało stwierdzenie Sądu Rejonowego, iż z materiału dowodowego wynika, że gdy samochód oskarżonego przekraczał linię osi jezdni, toR.już od pewnego czasu znajdował się na lewym pasie.
Z uwagi na powyższe Sąd Okręgowy przeanalizuje osobowy materiał dowodowy niniejszej sprawy, co zresztą - według dwóch pierwszych opinii - jest niezbędne, aby zdecydować który z kierowców był sprawcą wypadku. Tym bardziej, że ocena tego materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji budzi istotne zastrzeżenia.
W pełni obiektywnym osobowym materiałem dowodowym niniejszej sprawy są zeznania trzech świadkówK. A.,M. M.iK. H., osób nie związanych ani z oskarżonym, ani zW. K., w konsekwencji nie zainteresowanych rozstrzygnięciem tej sprawy.
ŚwiadekK. A., składając zeznania po raz pierwszy (karty 20 – 21) zeznał, że wI.był włączony lewy kierunkowskaz, samochód ten zatrzymał się na prawym pasie lekko po skosie przy zjeździe z drogi krajowej na drogę gruntową, stał tam około 10 – 20 sekund. Lewym pasem ruchu w kierunkuG.jechałR., otarł się o lewy bokI., do otarcia doszło przy zjeździe na drogę gruntową. Świadek nie widział załączonego kierunkowskazu wR..
Natomiast przesłuchiwany w toku rozprawy (karta 568), świadekA.zeznał, żeR.wyprzedzał rząd samochodów 3 – 4, natomiastI.miał włączony kierunkowskaz na 50 metrów przed skrętem w lewo. Samochodów było minimum cztery zI.. Świadek zeznał, iż mówił o tym na policji, ale nie wie dlaczego tego nie zapisano.
Z kolei świadekM. M., przesłuchiwany po raz pierwszy (karty 24 – 25) zeznał, żeI.zwalniał, gdyż chciał skręcić w lewo, na pewno miał włączony lewy kierunkowskaz, widział to już z odległości 200 metrów. W tymI., oprócz kierunkowskazów na przodzie kabiny, są też kierunkowskazy na kabinie z boku. Kierujący zatrzymał lawetę na prawym pasie i chciał skręcić, w tym momencie wI., w lewy bok na ½ długościI.uderzyłR..
Ponieważ świadekM. M.zmarł, nie był przesłuchiwany w toku rozprawy.
Natomiast świadekK. H., przesłuchiwany po raz pierwszy (karty 46 – 47) zeznał, że widział z odległości 100 metrów, żeI.ma włączony lewy kierunkowskaz, następnie zbliżył się do osi jezdni, ale jeszcze był na prawym pasie i stał około 10 sekund na prawym pasie przy osi jezdni, równolegle do osi. Lewym pasem ruchu patrząc w stronęG.jechałR., ale świadek nie wie czy miał włączony kierunkowskaz, otarł się o lewy bokI., nie wie kto przekroczył oś jezdni
Przesłuchiwany w toku rozprawy (karta 568v), świadekH.zeznał, że nie pamięta czyR.wyprzedzał tylkoI.czy też inne samochody,I.stało przy osi, chyba jej nie przekroczyło, dokładnie nie widział.
Zdaniem Sądu Rejonowego (karta 675), ponieważ powyżsi świadkowie obserwowali zdarzenie z odległości około 80 metrów, z drogi gruntowej położonej niżej od jezdni krajowej numer 32, to mieli utrudnioną obserwację ustawienia samochodówI.iR.względem osi jezdni. Niewykluczone, że może rzeczywiście tak było, jednak wszyscy ci trzej świadkowie zgodnie zeznali, żeI.jakieś minimum 50 – 200 metrów przed skrętem zasygnalizował kierunkowskazami zamiar skrętu w lewo i zaczął radykalnie zwalniać, natomiast nie widzieli, abyR.zbliżając się lewym pasem doI.miał włączony kierunkowskaz.
Pozostały osobowy materiał dowodowy sprawy to wyjaśnienia oskarżonego i zeznaniaW. K..
S. F.konsekwentnie w trakcie wszystkich przesłuchań wyjaśniał, że rzeczywiście prowadziłI.będąc w stanie nietrzeźwości. Jednak zbliżając się do skrętu w lewo, już w odległości 100 – 120 metrów przed skrętem włączył kierunkowskaz i zdjął nogę z gazu, spojrzał wstecz w lusterko w kabinie i widział jadące za nim samochody. Dojeżdżając na wysokość skrętu w lewo, przyhamował, zwolnił do niecałych 10 km/h, przed skrętem w lewo jeszcze raz spojrzał w lusterko wewnętrzne, a także w zewnętrzne. Nie widział żadnego pojazdu z włączonym kierunkowskazem, wskazującym na zamiar wyprzedzania go. A kiedy dojechał do osi jezdni i zaczął skręcać, usłyszał huk.
Wyjaśnienia oskarżonego potwierdzają zeznania świadkówK. A.,M. M.iK. H., zarówno co do włączenia kierunkowskazów na co najmniej kilkadziesiąt metrów przed skrętem w lewo, jaki i co do widocznego zwalnianiaI.przed skrętem do zatrzymania samochodu na kilka sekund przez wykonaniem skrętu.
Natomiast brak w sprawie dowodów, które podważałyby twierdzenia oskarżonego, że sprawdzał w lusterku wstecznym wewnątrz kabiny i bocznym, i do dwukrotnie, co dzieje się za nim i nie widział, aby ktoś zamierzał go wyprzedzać.
W. K., przesłuchiwany po raz pierwszy, następnego dnia po zdarzeniu (karty 16 – 17), zeznał, że nic nie pamięta i nie wie jak doszło do wypadku, co jest całkowicie zrozumiałe z powodu szoku, jak i doznanych obrażeń.
Natomiast przesłuchiwany podczas rozprawy, trzy i pół roku po zdarzeniu (karta 567), świadekW. K.zeznał, że nie widział, abyI.miało włączony kierunkowskaz, że zaI.jechałO.i że ciągiem ich wyprzedzał.O.nie sygnalizował zamiaru wyprzedzeniaI.. Natomiast on sam włączył kierunkowskaz już dużo naprzód, nie potrafi powiedzieć ile metrów przejechał lewym pasem. Wyprzedzał i uderzył w ten samochód.
Jak wynika z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku (karta 673v), Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw, aby podważać zeznania świadkaW. K., gdyż żaden z pozostałych świadków nie zaprzeczył tym zeznaniom i żaden z nich nie widział momentu rozpoczęcia przezW. K.manewru wyprzedzania.
Takiej oceny zeznańW. K.nie można podzielić. Przede wszystkim należało do tych zeznań, zwłaszcza z rozprawy, podejść z dużą ostrożnością, gdyż trzeba wziąć pod uwagę, iż na treść zeznań tego świadka niewątpliwie wpływało to, iż on sam mógł zostać oskarżony o spowodowanie tego wypadku drogowego, a także to, iż konsekwencją podjętych wówczas przez niego decyzji była śmierć jego żony. Wreszcie, wbrew temu co napisał Sąd Rejonowy, zeznania pozostałych świadków przeczą zeznaniomW. K.. Twierdzi on, iż nie widział, abyI.miał włączone lewe kierunkowskazy, a trzej obiektywni świadkowie twierdzą, żeI.miał włączone kierunkowskazy i do od dłuższego czasu, co najmniej kilkadziesiąt metrów przed miejscem wypadku.W. K.twierdzi, że miał włączone kierunkowskazy, a świadkowie temu zaprzeczają. Jedyne w czym wszyscy są zgodni, to że nie widziano kiedyW. K.rozpoczął manewr wyprzedzania.
Podsumowując, osobowy materiał dowody wspiera wersjęS. F., a nie potwierdza wersjiW. K..
Jest jeszcze jedna okoliczność, która wpiera stanowisko, iż oskarżony dostatecznie długo „zawczasu i wyraźnie” sygnalizował manewr skrętu w lewo kierunkowskazami i zwalnianiem prędkości prowadzonego samochodu – lawety.
ŚwiadekK. A.zeznał na rozprawie, że zaI.jechały trzy samochody i żaden z nich nie próbował wyprzedzićI.. Na ironię i samW. K., na rozprawie, zeznał, że zaI.jechał samochódO., który nie sygnalizował zamiaru wyprzedzaniaI., natomiastW. K.podjął manewr wyprzedzenia obu tych samochodów łącznie.
Zdaniem Sądu Okręgowego, bez względu na to czy zaI.jechał jeden samochód, jak twierdziW. K., czy też trzy, jak zeznałK. A., żaden z nich nie podejmował manewru wyprzedzeniaI., i to pomimo istotnego zwalniania przez ten samochód i to do prędkości zaledwie 10 km/h. Rodzi się zatem pytanie dlaczego nie podejmowali decyzji o wyprzedzeniuI.. Ano dlatego że dostrzegli, iżI.zamierza skręcić w lewo, co sygnalizuje lewymi kierunkowskazami, jak i istotnym zwalnianiem prędkości, i uznali, że wyprzedzanie go w takiej sytuacji stworzyłoby zagrożenie w ruchu drogowym. TymczasemW. K., niewykluczone, iż zniecierpliwiony opieszałym poruszaniem się pojazdów jadących przed nim, nie upewniwszy się co dzieje się przed kolumną samochodów, które chciał wyprzedzić, nierozważnie rozpoczął manewr wyprzedzania. GdybyR.upewnił się czy istnieją warunki do bezpiecznego zrealizowania wyprzedzenia, to miałby możliwość zaniechania wyprzedzaniaI.lub zaprzestania wyprzedzania. Skoro zatemR.manewr wyprzedzania rozpoczął w momencie kiedyI.sygnalizował zamiar wykonania manewru skrętu w lewo, to w takiej sytuacjiR.wytworzył stan zagrożenia i sytuację wypadkową.
Biegli wprawdzie dopuścili możliwość przyczynienie sięI.do wypadku, ale wyłącznie w przypadku wykazania, że oskarżony widział wyprzedzający go samochód na lewym pasie ruchu, a mimo to kontynuował skręcanie. Zdaniem Sądu Okręgowego, skoroS. F.wyjaśniał, że nie widział, żeR.go wyprzedza i nie ma dowodów to podważających, to brak podstaw, aby odmówić wiary jego wyjaśnieniom. Zaś stanowisko Sądu Rejonowego, że skoroW. K.wyprzedzał kolumnę 3 - 4 samochodów, to długo jechał lewym pasem i oskarżony powinien go widzieć jest jedynie domniemaniem, które nie może być podstawą wyroku skazującego. Tym bardziej, że nikt nie widział kiedyW. K.rozpoczął manewr wyprzedzania.
Reasumując, zarzut apelacji obrońcy oskarżonego obrazy przepisów prawa procesowego okazał się całkowicie zasadny, gdyż wprawdzie ujawniono wszystkie zebrane i przedstawione Sądowi meriti dowody, lecz ich ocena okazała się w większości wadliwa, a w konsekwencji wadliwe też były wnioski Sądu I instancji co do rzeczywistego przebiegu przedmiotowego wypadku drogowego.

Wniosek

Zmiana wyroku odnośnie przypisanego oskarżonemu zarzutu zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.i uniewinnienie go w tym zakresie z powodu obrazy przepisów prawa procesowego

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Zasadność podniesionego zarzutu obrazy prawa procesowego, poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego, uzasadnia uniewinnienie oskarżonego od zarzutu zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k..

Lp.

Zarzut

2.

Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,
jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

O błędzie w ustaleniach faktycznych można mówić tylko wówczas, gdy zasadność ocen i wniosków wyprowadzonych przez sąd orzekający z okoliczności ujawnionych w toku przewodu sądowego nie odpowiada zasadom logicznego rozumowania. Zarzut taki mógłby być skuteczny jedynie w razie wykazania, jakich uchybień w świetle wskazań wiedzy, jak również doświadczenia życiowego i logiki dopuścił się sąd orzekający w dokonanej przez siebie ocenie dowodów.
Wymogi powyższe spełnia wywiedziona w niniejszej sprawie apelacja obrońcy oskarżonego.
Przypomnieć też w tym miejscu należy, iż wydanie przez sąd rozstrzygający wyroku skazującego w jakiejkolwiek sprawie, musi być logiczną konsekwencją przeświadczenia tegoż sądu, wynikającego ze swobodnej oceny dowodów, że wina została udowodniona w sposób przewidziany przepisamikodeksu postępowania karnego. Materiał dowodowy, na którym zostaje oparte skazanie, musi więc w sposób niebudzący najmniejszych wątpliwości potwierdzać prawdziwość przedstawionych zarzutów.
Tymczasem w sprawie niniejszej nie przedstawiono dowodów, iż oskarżonyS. F.popełnił zarzucane mu przestępstwo zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.Wprawdzie oskarżony naruszył jedną z podstawowych zasad bezpieczeństwa w ruchu lądowym, to jest zasadę prowadzenia pojazdu w stanie trzeźwości, to jednak nie on był sprawcą przedmiotowego wypadku i to nie stan jego nietrzeźwości przyczynił się do tego wypadku. Dogłębnie wyjaśniono to w części niniejszego uzasadnienia, dotyczącej oceny materiału dowodowego.
Skoro tak, to zarzut apelacji obrońcy oskarżonego popełnienia przez Sąd I instancji błędu w ustaleniach faktycznych jest w pełni zasadny.
Ponieważ zgromadzony w niniejszej sprawie materiał dowodowy jest kompletny i brak jest możliwych do przeprowadzenia dodatkowych czynności mających na celu wyjaśnienie okoliczności sprawy, Sąd Odwoławczy nie znalazł podstaw, aby uchylić zaskarżony wyrok i przekazać sprawę Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania.
Uwzględniając poczynione powyżej rozważania, zwłaszcza w sferze oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego, w ocenie Sądu Odwoławczego, postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie nie wykazało, aby oskarżonyS. F.dopuścił się przestępstwa zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.
Zgodnie zart. 414 § 1 k.p.k., w przypadku stwierdzenia, iż oskarżony czynu nie popełnił albo brak jest danych dostatecznie uzasadniających podejrzenie jego popełnienia (art. 17 § 1 k.p.k.), sąd winien uniewinnić oskarżonego, co też Sąd Odwoławczy uczynił w punkcie I podpunkt 1 swojego wyroku z dnia 12 maja 2022 roku.

Wniosek

Zmiana wyroku odnośnie przypisanego oskarżonemu zarzutu zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.i uniewinnienie go w tym zakresie

X zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Słuszność podniesionego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych uzasadnia uniewinnienie oskarżonego z uwagi na niewykazanie spełnienia w jego zachowaniu znamion przestępstwa zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.

Lp.

Zarzut

3.

Obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazany wart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Z uwagi na uniewinnienie oskarżonego od przestępstwa będącego podstawą zasądzenia nawiązek, do tego zarzutu Sąd Okręgowy nie będzie się ustosunkowywał.

Wniosek

Zmiana wyroku odnośnie zasądzonych nawiązek z powodu obrazy prawa materialnego

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Z uwagi na uniewinnienie oskarżonego od przestępstwa będącego podstawą zasądzenia nawiązek, do tego zarzutu Sąd Okręgowy nie będzie się ustosunkowywał.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

0.15.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

0.11.

Przedmiot utrzymania w mocy

0.1Zaskarżony wyrok w części utrzymano w mocy, to jest w zakresie skazaniaS. F.za przestępstwo zart. 178 a § 1 k.k.na karę 5 miesięcy pozbawienia, orzeczenia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres lat 3 i orzeczenia świadczenie pieniężne w kwocie 5.000 złotych (punkty 1, 2 i 3 zaskarżonego wyroku).

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Sąd Rejonowy w tym zakresie prawidłowo przeprowadził postępowanie dowodowe w sprawie i wyciągnął ze zgromadzonych dowodów poprawne wnioski, zgodnie zart. 4, 7 i 410 k.p.k.Zarzut apelacji obrońcy oskarżonego w tym zakresie, dotyczący rażącej niewspółmierności kary, okazał się niezasadny. W sprawie brak było również podstaw wskazanych wart. 439, 440 i 455 k.p.k., uzasadniających zmianę lub uchylenie wyroku poza granicami zarzutów i wniosków apelacji.

0.15.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

0.0.11.

Przedmiot i zakres zmiany

0.0.1Zmieniono zaskarżony wyrok i uniewinniono oskarżonegoS. F.od zarzutu popełnienia przestępstwa zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k., obciążając w tym zakresie kosztami postępowania Skarb Państwa, a w konsekwencji uchylono orzeczenie o karze łącznej i połączeniu środków karnych – punkty 6 i 8, uchylono orzeczenie o dożywotnim zakazie prowadzenia pojazdów mechanicznych – punkt 5, przyjęto, iż zaliczenie okresu rzeczywistego pozbawienia wolności (punkt 7) następuje na poczet kary 5 miesięcy pozbawienia wolności, a zaliczenie okresu zatrzymania prawa jazdy (punkt 9) następuje na poczet środka karnego orzeczonego w punkcie 2, uchylono orzeczenia o nawiązkach – punkt 10 i punkt 11 oraz zmieniono orzeczenie zawarte w punkcie 12, w ten sposób, że obciążono oskarżonego wyłącznie kosztami sądowymi za I instancję w zakresie przypisanego oskarżonemu przestępstwa zart. 178a § 1 k.k.,

Zwięźle o powodach zmiany

Uniewinnienie oskarżonego spowodowane jest brakiem dowodów na spełnienie znamion przestępstwa zart. 177 § 1 i 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k., a konsekwencją uniewinnienia były pozostałe zmiany zaskarżonego wyroku wymienione powyżej.

0.15.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

0.15.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

X.

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

4.1.

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

0.15.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

0.15.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

XXXXXXXXXX

XXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXXX

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III

Z uwagi na nieuwzględnienie apelacji obrońcy oskarżonego w zakresie przypisanego przestępstwa zart. 178 a § 1 k.k., obciążono oskarżonego 1/5 kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, wymierzając oskarżonemu jedną opłatę sądową za obie instancje, w łącznej kwocie 124 złotych.

7

PODPIS

/Mariusz Sygrela/ Małgorzata Ziołecka/ /Aleksander Brzozowski/