Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 653/22
Data wyroku: 2022-11-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Agnieszka Stachurska
Słowa kluczowe: Podstawa wymiaru składki
Podstawa prawna: art. 41 ust. 12-13 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt VII U 653/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 listopada 2022 roku
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska
Protokolant: st. sekretarz sądowy Anna Bańcerowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 listopada 2022 roku w Warszawie
sprawy(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o wysokość podstawy wymiaru składek
na skutek odwołania(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 15 kwietnia 2022 roku, nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, że podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe i choroboweP. K.z tytułu zatrudnienia u płatnika składek(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.od dnia 1 lipca 2021r. wynosi 7.000 zł (siedem tysięcy złotych) miesięcznie;

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.na rzecz(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

3
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.na rzeczP. K.kwotę 1.800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

sędzia Agnieszka Stachurska

UZASADNIENIE
P. K.w dniu 24 maja 2022r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 15 kwietnia 2022r., numer(...), wnosząc o jej zmianę poprzez uznanie, jako podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) z tytułu zatrudnienia u płatnika składek(...) sp. z o.o., kwoty odpowiadającej wymiarowi 5/8 etatu i faktycznie otrzymywanemu wynagrodzeniu w wysokości zgodnej z aneksem do umowy o pracę z 1 lipca 2021r.
W uzasadnieniu odwołania ubezpieczona wskazała, że zgodnie z aneksem z dnia 1 lipca 2021r., oprócz zwiększenia zakresu jej obowiązków i wymiaru czasu pracy, nastąpiło również zwiększone jej wynagrodzenie. Ponadto zaznaczyła, że podwyższenie wynagrodzenia w przeliczeniu na cały etat formalnie nastąpiło już wcześniej, bo na podstawie aneksu z dnia 31 grudnia 2019r., gdzie za 1/4 etatu w roku 2020 zostało przewidziane wynagrodzenie w wysokości 2.600,00 zł brutto. W przeliczeniu na pełny etat było to więc wynagrodzenie w wysokości 10.400,00 zł brutto. Z kolei w 2021r. (do dnia podpisania aneksu) za 1/4 etatu zostało przewidziane wynagrodzenie w wysokości 2.800,00 zł brutto, co w przeliczeniu na pełny etat daje wynagrodzenie wynoszące 11.200,00 zł brutto. Natomiast aneks z dnia 1 lipca 2021r. podwyższył wymiar czasu pracy do 5/8 etatu, zaś wzrost wynagrodzenia w tym aneksie przewidziany, nie stanowi podwyżki, a jedynie proporcjonalny wzrost w stosunku do zwiększonego wymiaru czasu pracy. Organ rentowy przyznał, że podwyższenie wymiaru czasu pracy faktycznie miało miejsce, co zostało potwierdzone przez płatnika składek oraz przez powołanych świadków.
W dalszej części odwołania ubezpieczona podkreśliła, że nie zgadza się z twierdzeniem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, że zakres obowiązków na nowo zajmowanym stanowisku koordynatora asystentki projektu (według aneksu dnia 1 lipca 2021r.) nie zmienił się znacząco w stosunku do zakresu obowiązków na poprzednio zajmowanym stanowisku asystentki zespołu projektowego (według aneksu z dnia 31 grudnia 2019r.). W celu przeanalizowania różnic w zakresach obowiązków na ww. stanowiskach konieczne jest uwzględnienie zakresu obowiązków wynikających z aneksu z 31 grudnia 2019r., czyli bezpośrednio poprzedzającego aneks z dnia 1 lipca 2021r. zmieniający ten zakres, nie zaś zakresu obowiązków z umowy z dnia 16 maja 2016r.
Ubezpieczona wskazała również, że wszystkie aspekty składające się na zmianę zakresu obowiązków udało jej się przyswoić i rozwinąć podczas pięcioletniej pracy u płatnika składek, który docenił jej zaangażowanie i wiedzę oraz zaproponował objęcie nowego, bardziej odpowiedzialnego stanowiska, uwzględniającego zwiększenie zakresu obowiązków. ZdaniemP. K., przekazanie tak szerokiego zakresu obowiązków innej osobie wiązałoby się z koniecznością zatrudnienia osoby mającej już pewne doświadczenie w kwestiach koordynacyjnych, gotowej do odbywania podróży służbowych, znającej specjalistyczne oprogramowanie, mającej podstawową wiedzę w kwestiach prawnych dotyczących realizacji inwestycji, potrafiącej prowadzić negocjacje z podwykonawcami, znającej zasady tworzenia harmonogramów oraz zagadnienia przyczynowo - skutkowe w realizacji inwestycji. Trwałoby to co najmniej 10 dni roboczych.
Zważywszy na powyższe, według ubezpieczonej, ponad wszelką wątpliwość zakres powierzonych jej obowiązków, począwszy od lipca 2021r., uległ znaczącej i bezdyskusyjnej zmianie, z typowo manualnych, o charakterze technicznym, na prace umysłowe, wymagające specjalistycznej wiedzy, doświadczenia, predyspozycji intelektualnych i cech charakteru, a odmienne stanowisko ZUS w tym zakresie nie znajduje uzasadnienia. W związku ze zmianą zakresu powierzonych obowiązków, wymiar etatu został zwiększony do 5/8 (5 godzin roboczych dziennie), a co za tym idzie, proporcjonalnie zostało zwiększone wynagrodzenie.
Ubezpieczona wskazała dodatkowo, że obowiązki według aneksu z dnia 1 lipca 2021r. były znacznie bardziej odpowiedzialne, wymagały szerokiej wiedzy i posługiwania się specjalistycznymi narzędziami. Oprócz podstawowych urządzeń biurowych, jak drukarka, skaner, ploter, bindownica oraz programów komputerowychM. (...)i do obsługi poczty e-mail konieczna była również znajomość programów:A.,P.,M.T.,M. (...),M. (...). Szczególnie dwa pierwsze programy spośród wyżej wymienionych są programami wysoko specjalistycznymi, używanymi przez architektów czy grafików, a ich przynajmniej dobra znajomość była niezbędna do wypełniania nowego zakresu obowiązków.
P. K.dodała również, że na jej stanowisko nie został zatrudniony nowy pracownik, ale częściowo jej zakres obowiązków wykonuje osoba, która wcześniej pracowała przy innym projekcie. Realizacja tego projektu została niedawno zakończona, dlatego też osoba ta została przekierowana do projektu, przy którym ubezpieczona pracowała i częściowo przejęła jej obowiązki. Pozostałe obowiązki zostały rozdzielone pomiędzy innych pracowników na czas jej niezdolności do pracy.
Innym argumentem, na który powołała się ubezpieczona, jest to, że co najmniej kilka koleżanek zatrudnionych u płatnika składek również ma umowy o pracę zawarte na 1/4 etatu z wynagrodzeniem takim samym jak jej. Z tego wynika, że wynagrodzenia pracowników zatrudnionych na umowę o pracę kształtowały się na takim samym lub zbliżonym poziomie(odwołanieP. K.z dnia 23 maja 2022r., k. 3-9 a.s.).
W dniu 27 maja 2022r. odwołanie od decyzji z dnia 15 kwietnia 2022r., zaskarżonej przezP. K., złożył również płatnik składek(...) sp. z o.o.wW., zarzucając:

I
naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, tj.

1
art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dowolną, a nie swobodną, sprzeczną z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego, ocenę dowodów zgromadzonych w sprawie w postaci aneksów do umowy o pracę wraz z zakresem obowiązkówP. K., co spowodowało uznanie, że od dnia 1 lipca 2021r. nie zmienił się wystarczająco zakres obowiązków ubezpieczonej, uzasadniający wzrost otrzymywanego przez nią wynagrodzenia oraz że wysokość wynagrodzenia została ustalona przez strony umowy o pracę wyłącznie w celu uzyskania wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego przez ubezpieczoną, co spowodowało obniżenie wysokości podstawy wymiaru składek ubezpieczonej do kwoty odpowiadającej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę obowiązującego w danym roku kalendarzowym w przeliczeniu na okres miesiąca, tj. 1.750.00 zł, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, że wymiar czasu pracy ubezpieczonej, ilość wykonywanych przez nią obowiązków oraz odpowiedzialność z tego tytułu od dnia 1 lipca 2021r. uległa zwiększeniu, co uzasadniało wzrost wynagrodzenia;

2
art. 233 § 1 KPCpoprzez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez:

a
odmowę wiarygodności wyjaśnień ubezpieczonej oraz płatnika składek, pomimo tego, że wyjaśnienia są logiczne, wzajemnie się uzupełniają i nie stoją w sprzeczności z materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, że zachodzą przesłanki do obniżenia wysokości podstawy wymiaru składek ubezpieczonej do kwoty odpowiadającej minimalnemu wynagrodzeniu za pracę obowiązującemu w danym roku kalendarzowym w przeliczeniu na okres miesiąca, tj. 1.750,00 zł;

b
nieuwzględnienie przez organ rentowy specyfiki pracy płatnika składek, miejsca siedziby pracodawcy, branży, a także długoletniej współpracy między ubezpieczoną a płatnikiem, co spowodowało przyjęcie przez organ rentowy, że wzrost wynagrodzenia ubezpieczonej, w tym także bez istotnej zmiany zakresu obowiązków, był nieuzasadniony, podczas gdy przedmiotowe okoliczności mają istotne znaczenie z punktu widzenia możliwości zarobkowych;

c
nieuwzględnienie przez organ zmian o charakterze społecznym i gospodarczym, które nastąpiły w Polsce od czasu pojawienia się wirusa(...)19 oraz inflacji, co spowodowało przyjęcie przez organ rentowy, że jakikolwiek wzrost wynagrodzenia ubezpieczonej, w tym także bez istotnej zmiany zakresu wykonywanych przez nią obowiązków, był nieuzasadniony, podczas gdy ww. okoliczności spowodowały ogólny wzrost cen, więc wzrost wynagrodzeń na rynku pracy jest zasadny i jest często stosowana taka praktyka - tzw. podwyżka inflacyjna;

II
naruszenie prawa materialnego, tj.

1
art. 18 ust. 1w zw. zart. 9 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2022r., poz. 755) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczneP. K.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę w(...) sp. z o.o.od dnia 1 lipca 2021r. stanowi kwota odpowiadająca 5/8 kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku kalendarzowym w przeliczeniu na okres miesiąca, tj. kwota 1.750 zł brutto, co spowoduje istotne zaniżenie przysługujących ubezpieczonej świadczeń;

2
art. 78w zw. zart. 13 ustawy z dnia 26 czerwca 1974r. Kodeks pracy(Dz. U. z 2022r., poz. 655) poprzez jego niezastosowanie, tj. nieuwzględnienie tego, że wysokość wynagrodzenia pracownika powinna być ustalona w sposób uwzględniający rodzajowi wykonywanej przez niego pracy, jego kwalifikacjom, ilości, a także jakości świadczonej pracy, co doprowadziło do uznania przez organ rentowy, że wynagrodzenie ubezpieczonej od dnia 1 lipca 2021r. zostało zawyżone;

III
błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie przez organ rentowy, że wynagrodzenie ubezpieczonej od dnia 1 lipca 2021r. zostało zawyżone, podczas gdy uległo ono proporcjonalnemu zwiększeniu w związku ze zwiększeniem wymiaru czasu pracy od dnia 1 lipca 2021 roku z 1/4 etatu do 5/8 etatu, bowiem od dnia 1 marca 2021r. z tytułu . wykonywanej pracy w wymiarze 1/4 etatu ubezpieczona otrzymywała wynagrodzenie w kwocie 2.800 zł, zaś zgodnie z rachunkiem matematycznym, przy zachowaniu zasady proporcjonalności, wynagrodzenie z tytułu pracy w wymiarze 5/8 wynosi 7.000 zł i takie też wynagrodzenie otrzymała ubezpieczona.

Mając na względzie powyższe zarzuty płatnik składek wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez ustalenie, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkoweP. K.stanowią w okresie od 1 lipca 2021r. kwoty zadeklarowane przez płatnika składek(...) sp. z o.o.z siedzibą wW.oraz o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia, w którym je zasądzono, do dnia zapłaty (odwołanie(...) sp. z o.o.wW.z dnia 12 maja 2022r., k. 2-7 akt o sygn. VII U 654/22).
Zarządzeniem z dnia 24 czerwca 2022r., wydanym na podstawieart. 219 k.p.c., sprawa z odwołania płatnika składek o sygnaturze akt VII U 654/22 została połączona ze sprawą z odwołaniaP. K.o sygnaturze akt VII U 653/22 celem łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia(zarządzenie z dnia 24 czerwca 2022r., k. 26 akt o sygn. VII U 654/22).
W odpowiedzi na odwołania ubezpieczonej i płatnika składek Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o ich oddalenie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając swe stanowisko, organ rentowy wskazał, że płatnik składek zgłosił ubezpieczoną do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę od dnia 16 maja 2016r. W złożonych dokumentach rozliczeniowych (ZUS RCA) zostały wykazane następujące podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i wymiar czasu pracy:

■

za 5/2016r. – 1.017,50 zł - 1/1 etatu

od 6/2016r. do 12/2016r. - po 1.850,00 zł - 1/1 etatu

od 1/2017r. do 10/2017r. - po 2.000,00 zł - 1/1 etatu

za 11/2017r. - 0,00 zł -1/1 etatu

za 12/2017r. – 4.000,00 zł - 1/1 etatu

od 01/2018r. do 12/2018r. - po 2.100,00 zł - 1/1 etatu

od 1/2019r. do 12/2019r. - po 2.250,00 zł - 1/1 etatu

za 1/2020r. – 2.340,00 zł - 1/4 etatu

od 2/2020r. do 2/2021r. - po 2.600,00 zł - 1/4 etatu

od 03/2021r. do 06/2021r. - po 2.800,00 zł - 1/4 etatu

za 07/2021r. – 7.400,00 zł - 5/8 etatu

od 08/2021r. do 10/2021r. - po 7.000,00 zł - 5/8 etatu

za 11/2021r. – 4.433,33 zł - 5/8 etatu

za 12/2021r. - 0,00 zł - 5/8 etatu

za 01/2022r. - 530,30 zł - 5/8 etatu

za 02/2022r. - 0,00 zł – 5/8 etatu.

W wyjaśnieniach złożonych do organu rentowego płatnik składek wskazał, że ubezpieczona na podstawie umowy o pracę podpisanej w dniu 16 maja 2016r. zajmowała stanowisko asystentki zespołu projektowego. Aneks z dnia 1 lipca 2021r. z uwagi na wzrost kompetencji ubezpieczonej zmienił jej stanowisko na stanowisko koordynatora asystenta projektu i zmienił wymiar czasu pracy na 5/8 etatu (praca w godzinach 10.00-15.00).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że wezwani przez organ rentowy świadkowie w toku postępowania wyjaśniającego potwierdzili, że ubezpieczona świadczyła pracę na rzecz płatnika. W ocenie organu rentowego istotna jest okoliczność, że ubezpieczona, której aneksem z dnia 1 lipca 2021r. zmieniono wymiar czasu pracy, stanowisko oraz wynagrodzenie, stała się niezdolna do pracy w trakcie ciąży - od 29 października 2021r., gdzie ubezpieczona w wyjaśnieniach składanych do organu rentowego wskazała, że wspólnie z pracodawcą ustalili treść aneksu do umowy o pracę z dnia 1 lipca 2021r. (mając wiedzę o zmianie jej stanu cywilnego w czerwcu 2021r. oraz o chęci stabilizacji finansowej).
Prowadzone przez organ rentowy postępowanie wyjaśniające wykazało, że:

■

za ubezpieczoną nie były wcześniej wykazywane tak wysokie podstawy wymiaru składek z jakiegokolwiek tytułu ubezpieczenia;

wynagrodzenie ubezpieczonej zostało znacznie podwyższone na krótko przed powstaniem niezdolności do pracy;

wynagrodzenie kształtuje się na znacznie wyższym poziomie niż drugiego pracownika zgłoszonego do ubezpieczeń;

płatnik składek nie zatrudnił osoby na zastępstwo;

z analizy konta płatnika wynika, że wieloletni pracownicy z długoletnim stażem są również zgłoszeni z podstawą wymiaru składek na poziomie minimalnym.

W ocenie organu rentowego, zakres obowiązków ubezpieczonej jako asystentki zespołu projektowego i potem na stanowisku koordynatora asystentki projektu nie zmienił się aż tak znacząco, jak wskazuje na to wynagrodzenie ubezpieczonej. Ponadto ubezpieczona wyjaśniła, że wraz z pracodawcą, mając wiedzę o zmianie jej stanu cywilnego w czerwcu 2021r. oraz chęci stabilizacji finansowej, wspólnie ustalili treść aneksu do umowy o pracę z dnia 1 lipca 2021r. Ocena przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego wskazuje więc, że podwyższając znacznie wynagrodzenie i zmieniając wymiar czasu pracy, strony umowy podjęły działania zmierzające do obejścia art. 36 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa (Dz.U. z 2021r., poz. 1133), nakazującego wyliczenie podstawy wymiaru zasiłku z ostatnich dwunastu miesięcy zatrudnienia. W świetle powyższych okoliczności, ustalonych w toku postępowania wyjaśniającego, organ rentowy za prawidłową podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne PaniP. K.od lipca 2021r. przyjął kwotę odpowiadającą 5/8 kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku kalendarzowym w przeliczeniu na okres miesiąca.
Odnosząc się do podniesionych przez odwołujących się zarzutów, Zakład wyjaśnił, że działa w oparciu o przepisy ustawy systemowej, zgodnie z którą do zakresu działania organu rentowego należy między innymi stwierdzanie i ustalanie obowiązku ubezpieczeń społecznych, ustalanie uprawnień do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a także dysponowanie środkami finansowymi Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W związku z tym obowiązkiem Zakładu jest podejmowania działań zapobiegających uzyskiwaniu ochrony ubezpieczeniowej, w tym świadczeń z ubezpieczeń społecznych przez osoby nieuprawnione. Organ rentowy może zatem kwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, jeżeli okoliczności sprawy świadczą o tym, że wynagrodzenie wypłacono na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa.
W dalszej części organ rentowy zacytował poglądy orzecznictwa, jak również wskazał, że nieważnością mogą być dotknięte jedynie uzgodnienia stron umowy dotyczące wynagrodzenia za pracę, przy zachowaniu ważności pozostałych postanowień umownych. Zgodnie zart. 58 § 3 k.c., jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, to pozostaje ona w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Odnosząc się z kolei do podniesionego przez płatnika składek zarzutu naruszenia przepisówKodeksu pracyw zakresie dowolności kształtowania przez strony wysokości wynagrodzenia i prawa do godziwego wynagrodzenia, organ rentowy wyjaśnił, że orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje, że ustalenie w umowie o pracę wysokiego wynagrodzenia za pracę może być w konkretnych okolicznościach uznane za nieważne, jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego, polegającym na świadomym osiąganiu nieuzasadnionych korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu. Oznacza to, że strony zawierające umowę o pracę nie mają pełnej dowolności przy kształtowaniu postanowień umowy(odpowiedź na odwołania z dnia 21 czerwca 2022r., k. 11-15 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

P. K.w dniu 25 września 2014r. uzyskała tytuł zawodowy magistra inżyniera architekta na Wydziale Architektury Politechniki(...)im.(...)na kierunku architektura

    (dyplom ukończenia studiów z wyróżnieniem potwierdzający uzyskanie kwalifikacji drugiego stopnia - akta osoboweP. K.).W okresie od 7 lutego 2015r. do 14 lutego 2016r. zatrudniona była w(...)W. H.na stanowisku asystentki architekta, w pełnym wymiarze czasu pracy

    (świadectwo prazy z dnia 12 lutego 2016r. - akta osoboweP. K.).

(...) sp. z o.o.z siedzibą wW.została zarejestrowana w Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 7 września 2007r. Członkami zarządu spółki sąM. M.iR. S.. Przedmiot przeważającej działalności spółki to działalność w zakresie architektury(wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego, akta organu rentowego).Spółka zatrudnia głównie architektów, w większości w oparciu o umowy o pracę, ale pracują w spółce również osoby niebędące architektami. Obecnie stan zatrudnienia to 25 osób. Stanowiska pracy są różne, w zależności od umiejętności i czasu zatrudnienia określonego pracownika. Większość pracowników jest zatrudniona na ¼ etatu z wynagrodzeniem minimalnym(zeznania świadkaŁ. S., k. 305 verte a.s.; zeznania świadkaM. K., k. 306 a.s.; zeznaniaM. M., k. 300 a.s.; umowa o pracę z 10 stycznia 2022r., k. 41 a.s.; aneks do umowy o pracę z 1 lipca 2022r., k. 42 a.s.).
P. K., po procesie rekrutacji, w którym uczestniczył m.in.Ł. S., od dnia 16 maja 2016r. została zatrudniona w(...) sp. z o.o.wW.w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku asystentki zespołu projektowego, za wynagrodzeniem w kwocie 1.850,00 zł brutto miesięcznie. W dacie zawarcia umowy o pracę odbyła wstępne szkolenie BHP. Do jej obowiązków na ww. stanowisku należała pomoc podczas przygotowania dokumentacji projektowej w celu jej złożenia w urzędach (drukowanie, składanie i oprawa rysunków) oraz koordynacja obiegu dokumentów, przygotowywanie materiałów do sprzedaży dla inwestora (katalogi i teczki mieszkań, korekty w wizualizacjach), pomoc przy projektach konkursowych i analizach chłonności, przygotowywanie materiałów do publikacji w czasopismach branżowych, monitorowanie aktualnych ogłoszeń dot. konkursów architektonicznych, przetargów, nagród branżowych, jak również udział przy przygotowaniu zgłoszenia do nich oraz pomoc przy przygotowywaniu pism urzędowych i komunikacja z urzędem(umowa o pracę z dnia 16 maja 2016r., akta organu rentowego; zakres obowiązków do umowy z dnia 16 maja 2016r., akta organu rentowego; karta wstępnego szkolenia bhp, akta organu rentowego; zeznaniaP. K., k. 307 verte -308 a.s.; zeznania świadków:Ł. S., k. 305 verte a.s.,M. K., k. 306 a.s.,A. K., k. 306 verte – 307 a.s. iM. T., k. 307 a.s.; zeznaniaM. M., k. 308 a.s.).
W dniu 28 grudnia 2016r.(...) sp. z o.o.zawarli aneks do umowy o pracę z dnia 16 maja 2016r., w którym ustalili, że od 1 stycznia 2017r. zmienione zostaną warunki umowy dotyczące wynagrodzenia zasadniczego, które wzrosło do kwoty 2.000,00 zł brutto. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian(aneks do umowy o pracę z dnia 28 grudnia 2016r., akta organu rentowego).
W dniu 24 października 2017r.P. K.ukończyła szkolenie okresowe w dziedzinie BHP dla pracowników zatrudnionych na stanowiskach administracyjno-biurowych, zorganizowane w formie samokształcenia kierowanego przez(...)

     (zaświadczenie o ukończeniu szkolenia w dziedzinie BHP z dnia 24 października 2017r., akta organu rentowego).

Kolejny aneks do umowy o pracę z dnia 16 maja 2016r. strony zawarły w dniu 19 grudnia 2017r. Na jego podstawie z dniem 1 stycznia 2018r. podwyższone zostało wynagrodzenieP. K.do kwoty 2.100,00 zł. Pozostałe warunki umowy o pracę pozostały bez zmian(aneks do umowy o pracę z dnia 19 grudnia 2017r., akta organu rentowego).Następnie, strony w dniu 17 grudnia 2018r. podpisały aneks do umowy z dnia 16 maja 2016r., w którym ustaliły wynagrodzenie na kwotę 2.250,00 zł brutto, pozostawiając bez zmian inne warunki(aneks do umowy o pracę z dnia 17 grudnia 2018r., akta organu rentowego).
W dniu 31 grudnia 2019r.(...) sp. z o.o.zawarli aneks do umowy o pracę z dnia 16 maja 2016r., ustalając wymiar czasu pracy na ¼ etatu, a wynagrodzenie na kwotę 2.600,00 zł brutto miesięcznie. Miejsce wykonywania pracy i stanowisko pracy pozostały natomiast niezmienne. Zgodnie z zakresem obowiązków z dnia 31 grudnia 2019r. ubezpieczona miała świadczyć pomoc przy przygotowaniu dokumentacji projektowej do złożenia w urzędach (drukowanie, składanie i oprawa rysunków) oraz koordynować obieg dokumentów, jak również świadczyć pomoc przy przygotowywaniu pism urzędowych, a także zajmować się komunikacją z urzędem i inwestorem(aneks do umowy o pracę z dnia 31 grudnia 2019r., akta organu rentowego; zakres obowiązków do umowy z dnia 31 grudnia 2019r., akta organu rentowego).
Kolejny aneks do umowy o pracę strony podpisały w dniu 1 maja 2021r., ustalając od 1 marca 2021r. wynagrodzenie na kwotę 2.800,00 zł. Pozostałe warunki umowy pozostały bez zmian(aneks do umowy o pracę z dnia 1 marca 2021r., akta organu rentowego).
W 2021r.M. M.otrzymał rekomendację odŁ. S.– przełożonegoP. K., że ubezpieczona powinna zostać doceniona, bowiem jest pracownikiem obowiązkowym i sumiennym. Od 2016r. zajmowała się pracą w sekretariacie, a potem w miarę upływu czasu powierzano jej czynności projektowe. Ubezpieczona, wykonując je, odciążałaŁ. S.w kontaktach z inwestorem, w kontaktach z urzędami i w przygotowywaniu dokumentów. W niektórych przypadkach sama podejmowała decyzje lub konsultowała się z przełożonym, który był zadowolony z jej pracy. Rekomendował więc zmianę warunków zatrudnieniaP. K., która sama także wyszła z inicjatywą rozwoju i wykonywania większej ilości i bardziej odpowiedzialnych obowiązków. Strony od stycznia 2021r. prowadziły więc rozmowy o zmianie warunków współpracy. W tym czasie, ponieważ ten proces przedłużał się,P. K.zaczęła poszukiwać innej pracy. Otrzymywała propozycję podjęcia zatrudnienia u innego pracodawcy. Kiedy poinformowała o tymM. M., to została jej przedstawiona propozycja kontynowania pracy w(...) sp. z o.o.na korzystniejszych warunkach(zeznaniaM. M., k. 308 a.s.; zeznaniaP. K., k. 307 a.s.; zeznania świadków:Ł. S., k. 305 verte a.s.,M. K., k. 306 a.s.,A. K., k. 306 verte – 307 a.s. iM. T., k. 307 a.s.; pisemne wyjaśnieniaŁ. S.z dnia 23 marca 2022r., akta organu rentowego; pisemne wyjaśnieniaA. B.z 23 marca 2022r., akta organu rentowego; pisemne wyjaśnieniaK. B.z 22 marca 2022r., akta organu rentowego).
W dniu 1 lipca 2021r. strony podpisały aneks do umowy o pracę z dnia 16 maja 2016r. ustalając, żeP. K.będzie zatrudniona na stanowisku koordynatora asystenta projektu, w wymiarze 5/8 etatu, za wynagrodzeniem 7.000,00 zł brutto miesięcznie. Do obowiązków ubezpieczonej należało:

⚫

przygotowywanie, uzyskiwanie i koordynacja działań w zakresie pozyskiwania dokumentacji formalno-prawnej niezbędnej do uzyskania decyzji administracyjnych, w tym m.in. pozwoleń na budowę, uzgodnień konserwatorskich, opinii rzeczoznawców branżowych;

planowanie kolejności prac projektowych, uwzględniających indywidualne uwarunkowania każdego projektu, przygotowywanie wstępnych harmonogramów prac projektowych dla inwestora, projektów branżowych oraz negocjowanie w tym zakresie warunków współpracy z projektantami branżowymi (podwykonawcami);

współorganizacja i czynny udział w koordynacjach projektowych z inwestorem (inwestor, projektanci i podwykonawcy), prezentacje stanu zaawansowania prac projektowych;

odbywanie wizyt na budowie wraz z architektem prowadzącym projekt, związanych z kontrolą stanu zaawansowania prac budowlanych i jej zgodnością z przedłożonym projektem architektonicznym;

przygotowywanie dokumentacji projektowej, opiniowanie w zakresie możliwości wprowadzania zmian lokatorskich oraz ich koordynacja międzybranżowa – oszacowanie kosztów, zakres zmian, termin ich wykonania, obsługa formalna w zakresie kontaktów z inwestorem, jego klientami oraz projektantami;

kompleksowa obsługa dokumentacji formalnej poprzez przygotowywanie pism urzędowych, komunikacja z organami administracyjnymi uczestniczącymi w procesie projektowym oraz współpraca z inwestorem w przedmiotowym zakresie;

przygotowywanie dokumentacji projektowej (na każdym etapie procesu projektowego, tj.(...),(...),(...)oraz opracowywanie opisów technicznych);

monitorowanie zmian przepisów prawnych istotnych dla procesu projektowego(aneks do umowy o pracę z dnia 1 lipca 2021r., akta organu rentowego; zakres obowiązków do umowy z dnia 1 lipca 2021r., akta organu rentowego; korespondencja e-mail ubezpieczonej z klientami z września oraz listopada 2021r., k. 9 – 21 akt o sygn. VIIU 654/22).

Czas pracyP. K.po podpisaniu aneksu z dnia 1 lipca 2021r. wynosił 5 godzin dobowo. Ubezpieczona pracowała w godzinach 10.00 – 15.00 i każdego dnia podpisywała listę obecności(listy obecności, akta organu rentowego).Podczas wizyty lekarskiej w dniu 20 lipca 2021r. uzyskała potwierdzenie, że jest w ciąży(zeznaniaP. K., k. 307 a.s.; zaświadczenie lekarskie z dnia 25 lutego 2022r., akta organu rentowego).W związku z ciążą od dnia 24 listopada 2021r. stała się niezdolna do pracy(bezsporne).Podczas nieobecności ubezpieczonej w pracy jej obowiązki przejęliŁ. S.,A. K.iM. T.. Wówczas ich zakres obowiązków zwiększył się(zeznania świadków:Ł. S., k. 305 verte - 306 a.s.;A. K., k. 306 verte - 307 a.s. iM. T., k. 307 a.s.; zeznaniaP. K., k. 307 a.s.).
Pismem z dnia 21 lutego 2022r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.zawiadomił strony o wszczęciu postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalenia prawidłowości zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i podstaw wymiaru składek na te ubezpieczeniaP. K.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zawartej z płatnikiem składek(...) sp. z o.o.(zawiadomienia o wszczęciu postępowania z dnia 21 lutego 2021r., akta organu rentowego).W toku postępowania strony złożyły dokumentację oraz wyjaśnienia. Ponadto organ rentowy odebrał wyjaśnienia od świadków i po ich przeanalizowaniu, w dniu 15 kwietnia 2022r. wydałdecyzję nr (...), w której stwierdził, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczneP. K.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zawartej z płatnikiem składek(...) sp. z o.o.od 1 lipca 2021r. stanowi kwota odpowiadająca 5/8 kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku kalendarzowym w przeliczeniu na okres jednego miesiąca(decyzja z dnia 15 kwietnia 2022r., akta organu rentowego).
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powołanych dokumentów, a także w oparciu o zeznania ubezpieczonejP. K., członka zarządu(...) sp. z o.o.M. M.oraz świadków:Ł. S.,M. K.,A. K.iM. T..
Dokumenty, wymienione w części obejmującej ustalenia faktyczne, pozwoliły na ustalenie ogólnych warunków zatrudnienia ubezpieczonej na podstawie umowy o pracę, zakresu jej obowiązków i wymiaru czasu pracy. Nie były one kwestionowane przez strony i nie budziły również wątpliwości Sądu. Wobec tego Sąd na ich podstawie dokonał ustaleń faktycznych.
Sąd dał wiarę zeznaniom ubezpieczonejP. K.,M. M.oraz świadkomŁ. S.,M. K.,A. K.iM. T.odnośnie okoliczności dotyczących zatrudnienia ubezpieczonej, wymiaru czasu pracy i rodzaju wykonywanych czynności. Ich zeznania w sposób zbliżony i spójny prezentują to, czym zajmowała się ubezpieczona w odwołującej się spółce, a także przyczyny podwyższenia jej wynagrodzenia od 1 lipca 2021r. oraz zmiany wymiaru czasu pracy. Korespondują one z dowodami z dokumentów, które już w postępowaniu przed ZUS potwierdziły zakres wykonywanych przez ubezpieczoną czynności, stopień ich skomplikowania oraz zakres odpowiedzialności, który wiązał się przyjęciem przez nią nowych obowiązków w spółce.
W zakresie dotyczącym stanu zdrowia ubezpieczonej w okresie zatrudnienia w(...) sp. z o.o.oraz jej niezdolności do pracy od 24 listopada 2021r., Sąd jako wystarczające i wiarygodne ocenił złożone przez ubezpieczoną dokumenty w postaci karty ciąży oraz kart informacyjnych z leczenia szpitalnego. Pozostała dokumentacja medyczna, którą przedstawiła ubezpieczona, miała charakter szczegółowy i jej analiza wymagała wiadomości specjalnych, ale Sąd nie znalazł podstaw, by z nich skorzystać, dopuszczając wnioskowany przez organ rentowy dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu ginekologii oraz medycyny pracy. Okoliczności dotyczące stanu zdrowia ubezpieczonej oraz przyczyn niezdolności do pracy w(...) sp. z o.o., jak i data, w której ubezpieczona uzyskała potwierdzenie ciąży, nie budziły wątpliwości, a tym samym przeprowadzenie ww. dowodu nie było konieczne. Zmierzałoby ono do przedłużenia toczącego się postępowania bez uzasadnionej potrzeby. Wobec powyższego postanowieniem z dnia 15 listopada 2022r. Sąd na podstawieart. 2352§ 1 pkt 2 i 5 k.p.c.pominął wniosek organu rentowego o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego lekarza medycyny pracy oraz biegłego sądowego ginekologa – położnika(postanowienie z dnia 15 listopada 2022r., k. 305 verte a.s.).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołanieP. K.podlegało uwzględnieniu.
W zaskarżonej decyzji organ rentowy nie zakwestionował faktu wykonywania pracy przezP. K.na podstawie umowy o pracę na rzecz płatnika składek, a jedynie wysokość wynagrodzenia umówionego przez strony od dnia 1 lipca 2021r. Organ rentowy skorzystał przy tym z prawa kontrolowania wysokości wynagrodzenia w zakresie zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego. Przedmiotem takiej kontroli może być prawidłowość i rzetelność obliczenia, potrącenia i płacenia składek. Zakład ma przy tym prawo badać zarówno tytuł zawarcia umowy, jak i ważność jej poszczególnych postanowień. Nie jest ograniczony do kwestionowania faktu wypłacenia wynagrodzenia we wskazanej kwocie, lecz może też ustalić stosunek ubezpieczenia społecznego na ściśle określonych warunkach. Potwierdził to wyraźnie Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 27 kwietnia 2005r.
    (II UZP 2/05),w której stwierdził, że w ramachart. 41 ust. 12 i 13 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychZakład Ubezpieczeń Społecznych może zakwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe, jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznej z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (art. 58 k.c.). Nadmierne podwyższenie wynagrodzenia pracownika w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych może być bowiem ocenione jako dokonane z zamiarem nadużycia prawa do świadczeń. Wynika to z tego, że nadmiernemu uprzywilejowaniu płacowemu pracownika, które w prawie pracy mieściłoby się w ramachart. 353(
    1)k.c., w prawie ubezpieczeń społecznych, w którym pierwiastek publiczny zaznacza się bardzo wyraźnie, można przypisać - w okolicznościach każdego konkretnego wypadku - zamiar nadużycia świadczeń przysługujących z tego ubezpieczenia, albowiem alimentacyjny charakter tych świadczeń oraz zasada solidaryzmu wymagają, żeby płaca - stanowiąca jednocześnie podstawę wymiaru składki - nie była ustalana ponad granicę płacy słusznej, sprawiedliwej i zapewniającej godziwe utrzymanie oraz żeby rażąco nie przewyższała wkładu pracy, a w konsekwencji, żeby składka nie przekładała się na świadczenie w kwocie nienależnej (
    wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 20 września 2012r., III AUa 420/12; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 16 października 2013r., III AUa 294/13).

Ustalenie w umowie o pracę rażąco wysokiego wynagrodzenia za pracę stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne może być w konkretnych okolicznościach uznane za nieważne z mocyart. 58 § 3 k.c.w związku zart. 300 k.p.jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego. W konsekwencji nieważnością mogą być dotknięte jedynie uzgodnienia stron umowy dotyczące wynagrodzenia za pracę, przy zachowaniu ważności pozostałych postanowień umownych, ponieważ zgodnie zart. 58 § 3 k.c., jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana
    (wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005r., II UK 16/05, OSNP 2006 nr 11-12, poz. 191, z dnia 9 sierpnia 2005r., III UK 89/05, OSNP 2006 nr 11-12, poz. 192, z dnia 6 lutego 2006r., III UK 156/05, Lex nr 272549 oraz z dnia 5 czerwca 2009r., I UK 19/09, LEX nr 515697).

Dokonując rozważań we wskazanym zakresie, należy pamiętać, że na gruncie prawa ubezpieczeń społecznych ustalanie podstawy wymiaru składki z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy oparte jest na zasadzie określonej w art. 6 ust. 1 i art. 18 ust. 1 w związku z art. 20 ust. 1 i art. 4 pkt. 9, z zastrzeżeniem art. 18 ust. 2 ustawy systemowej. Zgodnie z tymi przepisami, podstawą składki jest przychód, o którym mowa wustawie o podatku dochodowym od osób fizycznych, a więc wszelkiego rodzaju wypłaty pieniężne, a w szczególności wynagrodzenie zasadnicze, wynagrodzenie za godziny nadliczbowe, różnego rodzaju dodatki, nagrody, ekwiwalenty i wszelkie inne kwoty, niezależnie od tego, czy ich wysokość została ustalona z góry, a ponadto świadczenia pieniężne ponoszone za pracownika, jak również wartość innych nieodpłatnych świadczeń lub świadczeń częściowo odpłatnych, na co wskazujeart. 12 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1991r. o podatku dochodowym od osób fizycznych(Dz. U. z 2012r. poz. 361 ze zm.)Z tego względu dla ustalenia wysokości składek znaczenie decydujące i wyłączne ma fakt dokonania wypłaty wynagrodzenia w określonej wysokości. Należy jednak pamiętać, że umowa o pracę wywołuje skutki nie tylko bezpośrednie, dotyczące wprost wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą, lecz także dalsze, pośrednie, w tym w dziedzinie ubezpieczeń społecznych. Kształtuje ona bowiem stosunek ubezpieczenia społecznego, określa wysokość składki, a w dalszej kolejności prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń. W konsekwencji przepisart. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychw związku zart. 12 ust. 1 ustawy o podatku dochodowymoraz z przepisamirozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 18 grudnia 1998r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe(Dz. U. Nr 161, poz. 1106 ze zm.)- musi być uzupełniony w ramach systemu prawnego stwierdzeniem, że podstawę wymiaru składki ubezpieczonego będącego pracownikiem stanowi wynagrodzenie godziwe, a więc należne, właściwe, odpowiednie, rzetelne, uczciwe i sprawiedliwe, zachowujące cechy ekwiwalentności do pracy. Ocena godziwości wynagrodzenia wymaga uwzględnienia okoliczności każdego konkretnego przypadku, a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1999 roku, I PKN 465/99).Takie rozumienie godziwości wynagrodzenia odpowiada kryteriom ustalania wysokości wynagrodzenia zart. 78 § 1 k.p., który nakazuje ustalenie wynagrodzenia za pracę tak, aby odpowiadało ono w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że do oceny ekwiwalentności wynagrodzenia należy stosować wzorzec, który w najbardziej obiektywny sposób pozwoli ustalić poziom wynagrodzenia za pracę o zbliżonym lub takim samym charakterze, który będzie uwzględniał również warunki obrotu i życia społecznego(por. wyrok Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2014r., I UK 302/13). Stąd też zasadne jest wskazanie, że ustalenie wynagrodzenia powinno nastąpić nie w oderwaniu od zakresu obowiązków, lecz w powiązaniu z nim. Wynagrodzenie powinno być adekwatne do rodzaju, charakteru oraz intensywności pracy wykonywanej przez pracownika oraz jego kompetencji.
W przedmiotowej sprawie, gdzie tylko wynagrodzenie ustalone w umowie o pracę zostało zakwestionowane przez organ rentowy, rolą Sądu była ocena postanowień umownych z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych i interesu publicznego, a więc nie tylko z punktu widzenia interesu pracownika (ubezpieczonego). Godziwość wynagrodzenia za pracę w prawie ubezpieczeń społecznych musi być bowiem interpretowana przy uwzględnieniu wymogu ochrony interesu publicznego oraz zasady solidarności ubezpieczonych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych powziął wątpliwości co do rzeczywistych przyczyn ustalenia wynagrodzenia na poziomie zadeklarowanym w aneksie z dnia 1 lipca 2021r. do umowy o pracę z dnia 16 maja 2026r., dlatego jako adekwatne do wykonywanej pracy i godziwe ustalił wynagrodzenieP. K.odpowiadające 5/8 kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę w danym roku kalendarzowym w przeliczeniu na okres miesiąca. Powodem przeprowadzenia przez organ rentowy postępowania wyjaśniającego, które zakończyło się wydaniem zaskarżonej decyzji, był fakt ciąży ubezpieczonej i wystąpienia w związku z tym z wnioskiem o zasiłek chorobowy, a potem o zasiłek macierzyński. W orzecznictwie akcentuje się, że sam fakt podjęcia pracy przez kobietę w ciąży czy też zatrudnienie kobiety w takim stanie nie stanowi naruszenia prawa. Jednak ustalenie wysokości jej wynagrodzenia na znacznym, zawyżonym poziomie w celu uzyskania wyższych świadczeń z ubezpieczenia społecznego stanowi naruszenie zasad współżycia społecznego
    (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2006r., III UK 156/05). Podkreśla się przy tym, że cel zawarcia umowy o pracę w postaci osiągnięcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą, ale nie może to oznaczać akceptacji dla nagannych i nieobojętnych społecznie zachowań oraz korzystania ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, przy zawarciu umowy o pracę na krótki okres przed zajściem zdarzenia rodzącego uprawnienie do świadczenia i ustalenia wysokiego wynagrodzenia w celu uzyskania świadczeń obliczonych od tej podstawy. Taka umowa o pracę w części ustalającej wynagrodzenie wygórowane i nieusprawiedliwione rzeczywistymi warunkami świadczenia pracy jest nieważna jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego
    (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 października 2005r., II UK 43/05; wyrok Sądu Najwyższego z 12 lutego 2009r., III UK 70/08).
Mając na względzie zaprezentowaną argumentację, Sąd w rozpatrywanej sprawie dokonał ustaleń faktycznych odnośnie charakteru pracy ubezpieczonej, zakresu jej obowiązków, intensywności wykonywanych zadań oraz innych kwestii, które mają wpływ na wysokość wynagrodzenia. Po dokonaniu ich analizy, Sąd stwierdził, że niezgodnie z prawem została wydana zaskarżona decyzja, a stanowisko ubezpieczonej i płatnika składek jest uzasadnione. Wskazuje na to szereg okoliczności. Jedną z nich jest to, że kwota wynagrodzenia wynosząca 5/8 kwoty minimalnego wynagrodzenia, ustalona przez Zakład, a więc od 1 stycznia do 31 grudnia 2021r. - 1.750 zł miesięcznie, a od 1 stycznia 2022r. – 1.881,25 zł miesięcznie, w stosunku do wynagrodzenia, jakie ubezpieczona uzyskiwała przed 1 lipca 2021r., stanowi obniżkę wynagrodzenia. Trzeba bowiem przypomnieć, żeP. K.w okresie poprzedzającym podpisanie z pracodawcą aneksu z dnia 1 lipca 2021r. była zatrudniona w wymiarze 1/4 etatu i świadcząc pracę przez 2 godziny dobowo, otrzymywała od 1 marca 2021r. kwotę 2.800 zł, a wcześniej 2.600 zł. Zakład Ubezpieczeń Społecznych, ustalając w zaskarżonej decyzji kwotę odpowiadającą 5/8 minimalnego wynagrodzenia, w sytuacji kiedy ubezpieczona pracowała więcej niż wcześniej, a więc 5 godzin dobowo, spowodował faktyczną obniżkę jej płacy, która nie jest niczym uzasadniona. Uzasadnieniem dla takiej obniżki nie jest okoliczność ciąży ubezpieczonej ani inne argumenty, jakie wskazał ZUS, trzeba bowiem pamiętać, że przed 1 lipca 2021r. płaca ubezpieczonej nie była kwestionowana, a przy tym od ww. daty zakres jej zadań uległ zwiększeniu, podobnie jak wymiar czasu pracy. Już choćby więc z tej przyczyny działanie organu rentowego jest pozbawione podstaw prawnych i nie ma uzasadnienia w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy.
Inny aspekt, na który należy zwrócić uwagę, wiąże się z tym, o czym była mowa. Jest to ustalona przez strony stosunku pracy wysokość wynagrodzenia od dnia 1 lipca 2021r. z tym, że rozpatrywana w kontekście podwyżki wynagrodzenia, jakiej wedle organu rentowego miał dokonać płatnik składek. Zdaniem Sądu, wbrew stanowisku Zakładu, mimo że pozornie mogłoby się wydawać, że ubezpieczona, która przed 1 lipca 2021r. zarabiała 2.800 zł brutto i po wskazanej dacie otrzymała podwyżkę swojej płacy, tak naprawdę takiej podwyżki nie otrzymała. Odwołujący się słusznie na ten element zwrócili uwagę, inaczej niż organ rentowy, który dokonując analizy okoliczności przedmiotowej sprawie, zupełnie pominął kluczowe kwestie. Kluczowe jest natomiast to, że ubezpieczona przed 1 lipca 2021r. pracowała na 1/4 etatu (2 godziny dobowo), a po 1 lipca 2021r. na 5/8 etatu (5 godzin dobowo). Z tym zwiększonym wymiarem czasu pracy, którego organ rentowy nie kwestionował, korespondowało odpowiednie podniesienie wynagrodzenia. Nie stanowiło ono jednak podwyżki w takim sensie, że pracownik mając te same warunki zatrudnienia zarabia więcej, jeśli bowiem przeliczy się wynagrodzenie, które ubezpieczona uzyskiwała przed 1 lipca 2021r. i zwiększoną o 3 godziny dobowo liczbę godzin jej pracy, to wynagrodzenie wynoszące 7.000 zł brutto nie jest w rzeczywistości podwyżką. Jest tylko dostosowaniem wynagrodzenia, jakie miała już wcześniej, do zwiększonego wymiaru czasu pracy i tak należy na to patrzeć.
Jednak niezależnie od wskazanych argumentów, które zdaniem Sądu są wystarczające do zmiany zaskarżonej decyzji, trzeba też zwrócić uwagę na rodzaj i jakość pracy ubezpieczonej, a także jej kwalifikacje, które od 1 lipca 2021r. spowodowały zmianę jej stanowiska pracy, zmianę wymiaru czasu pracy, a tym samym również dostosowanie do tych warunków wysokości wynagrodzenia. Organ rentowy tych elementów nie przeanalizował dostatecznie. Co prawda w zaskarżonej decyzji wymienił kilka okoliczności, które wziął pod uwagę, ale zdaniem Sądu, żadna z nich nie jest taką, która może decydować o wysokości ustalonego przez strony wynagrodzenia i prowadzić do jego obniżenia.
Analizując szczegółowo kwalifikacje ubezpieczonej, a także ilość i jakość świadczonej przez nią pracy, Sąd ocenił, że nie można uznać, jakoby otrzymywana przez ubezpieczoną kwota wynagrodzenia – 7.000 zł brutto była zawyżona jedynie w celu uzyskania wyższych świadczeń z systemu ubezpieczeń społecznych.P. K.jest z całą pewnością osobą wykształconą, która pracując przez kilka lat w odwołującej się spółce podniosła swoje kwalifikacje. Z biegiem czasu pracodawca powierzał jej coraz bardziej odpowiedzialne zadania. O ile na początku pracy ubezpieczona zajmowała się pracą w sekretariacie, pracując w wymiarze pełnego etatu, o tyle w późniejszym czasie zakres jej zadań stopniowo rósł. Na przestrzeni kilku lat zmianie uległ wymiar jej czasu pracy, zakres obowiązków oraz wynagrodzenie.
Organ rentowy, wydając zaskarżoną decyzję, wskazał, że zgromadzony w postępowaniu wyjaśniającym materiał dowodowy nie potwierdził, aby zakres obowiązków ubezpieczonej jako asystentki zespołu projektowego, a potem koordynatora asystentki projektu zwiększył się po podpisaniu aneksu do umowy o pracę aż tak znacząco, jak wskazuje na to wynagrodzenie ubezpieczonej. Sąd mając na uwadze wyniki przeprowadzonego postępowania, nie zgodził się z wnioskami organu rentowego. Osoby, które składały pisemne wyjaśnienia przed organem rentowym, a także przesłuchani przed sądem świadkowie potwierdzili, że zakres zadańP. K.w miarę upływu czasu ulegał zwiększeniu i zadania były coraz bardziej odpowiedzialne. Oprócz przygotowywania dokumentacji i koordynacji jej obiegu, ubezpieczona zajmowała się m.in. przygotowywaniem wstępnych harmonogramów prac projektowych, współorganizowaniem oraz udziałem w koordynacjach projektowych, wizytami na budowie, samodzielnym przygotowywaniem dokumentacji projektowej na każdym etapie procesu projektowego wraz z przygotowywaniem opisów technicznych, wyceną dokumentacji projektowej, monitorowaniem zmian przepisów prawnych istotnych dla procesu projektowego. Natomiast w początkowym okresie pracy dla spółki ubezpieczona wykonywała proste, nieskomplikowane czynności, które nie wymagały takiej wiedzy jak czynności realizowane w późniejszym czasie. Świadkowie wskazywali, że zadania, któreP. K.wykonywała od lipca 2021r. były bardziej skomplikowane i nie mogły być przez nią wykonywane od razu, w momencie kiedy została do pracy przyjęta. Były to bowiem zadania wymagające doświadczenia i większej znajomości zagadnień, z którymi zapoznawała się, pracując w spółce. Gdyby jednak podzielić stanowisko Zakładu, że nie było tak znaczącej zmiany zakresu zadań, jak wskazywały strony, to i tak decyzja powinna podlegać zmianie z tych powodów, o których na wstępie była mowa.
Zdaniem Sądu, odwołujący się wykazali jednak, że zmiana stanowiska pracy ubezpieczonej wiązała się z większą odpowiedzialnością, a także z innymi, bardziej skomplikowanymi zadaniami oraz z potrzebą posiadania przez ubezpieczoną wyższych kwalifikacji niż te, które były jej potrzebne do wykonywania prac, jakie powierzono jej jako asystentce zespołu projektowego. Na taką zmianę wskazali wszyscy zeznający świadkowie. Z ich zeznań należy wnioskować, że ubezpieczona jeszcze zanim otrzymała awans na wyższe stanowisko już zaczynała realizować bardziej odpowiedzialne zadania, jednak diametralna zmiana jej obowiązków wiązała się z momentem, kiedy strony podpisały aneks z dnia 1 lipca 2021r.
Według Zakładu argumentem istotnym, przemawiającym za słusznością stanowiska zaprezentowanego w zaskarżonej decyzji, było to, że na miejsce ubezpieczonej, w okresie jej niezdolności do pracy, nikt nie został zatrudniony. Zdaniem Sadu, wskazana okoliczność nie ma znaczenia w sytuacji kiedy chodzi o wysokość podstawy wymiaru składek, gdzie najistotniejsze i wymagające szczegółowej analizy są te wszystkie aspekty, które w świetleart. 78 k.p.wpływają na wysokość wynagrodzenia pracownika. To na nich w takiej sprawie, jak przedmiotowa, należy się skoncentrować, pozostawiając decyzjom pracodawcy rozwiązanie kwestii personalnych w okresie nieobecności pracownika, który świadczył pracę od kilku lat i praca ta na żadnym etapie, ani warunki zatrudnienia, nie były kwestionowane aż do czasu wydania zaskarżonej decyzji.
Okolicznością, zdaniem Sądu, nieuzasadniającą stanowiska Zakładu, jest również i to, że inni pracownicy płatnika składek, tak jak ubezpieczona przed 1 lipca 2021r., otrzymywali minimalne wynagrodzenie. W tym zakresie przede wszystkim trzeba zwrócić uwagę na to, że owszem płatnik składek zatrudnia wielu pracowników z płacą minimalną, jednak organ rentowy nie ustalił i nie uwzględnił tego, że te osoby – tak jak ubezpieczona przed 1 lipca 2021r. – pracują w wymiarze ¼ etatu. Potwierdzają to zeznania świadkaM. K., zajmującej się w(...) sp. z o.o.sprawami kadrowymi, jak również zeznaniaM. M.– członka zarządu spółki oraz zanonimizowana umowa o pracę i aneks do umowy o pracę, złożone w toku postępowania. Pierwszy z dokumentów dotyczy pracownika zatrudnionego na ¼ etatu, na stanowisku asystenta projektanta, z wynagrodzeniem wynoszącym 3.010 zł, a więc aktualnie z minimalnym wynagrodzeniem. Natomiast aneks, o którym mowa, ustala dla osoby zatrudnionej w pełnym wymiarze czasu pracy płacę wynoszącą 8.317,21 zł. Powyższe wskazuje, że nie jest prawdą, że polityka kadrowa płatnika składek opiera się na przyjmowaniu minimalnego wynagrodzenia jako podstawy płacy pełnoetatowej, jak uczynił to ZUS w zaskarżonej decyzji, odnosząc wynagrodzenie ubezpieczonej do wynagrodzenia minimalnego, przy uwzględnieniu wymiaru czasu pracy wynoszącego 5/8 etatu.
W opisanych okolicznościach zawarcie przez strony aneksu do umowy o pracę z wynagrodzeniem w kwocie 7.000,00 zł brutto nie może być ocenianie jako naruszające zasady współżycia społecznego. Ubezpieczona wykonywała zadania, które dawały jej podstawę do otrzymywania takiej kwoty wynagrodzenia, tym bardziej, że kilka lat pracowała dla spółki i stopniowo zwiększał się zakres wykonywanych przez nią czynności. Płaca we wskazanej kwocie nie jest z całą pewnością wygórowana i niegodziwa. Niegodziwe, zdaniem Sądu, byłoby ustalenie dla architekta – osoby z wyższym wykształceniem, mającej kilkuletnie doświadczenie w branży i wykonującej odpowiedzialne zadania projektowe, wynagrodzenia stanowiącego ułamek płacy minimalnej.
Z uwagi na wskazane okoliczności stanowiska organu rentowego nie można było podzielić. Zaznaczyć należy, że w toku postępowania Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie przedstawił dowodów, które potwierdziłyby jego stanowisko, a argumentacja, którą zaprezentował w decyzji i w odpowiedzi na odwołanie, sprowadzała się właściwie do przedstawienia poszczególnych faktów dotyczących zatrudnienia ubezpieczonej, bez pogłębionej analizy uwzględniającej w szczególności jej kwalifikacje, zakres obowiązków oraz zmianę ich ilości w stosunku do okresu, w którym ubezpieczona pracowała w wymiarze 1/4 etatu. Strony tymczasem przedstawiły dowody, z których wynika, że kwota 7.000,00 zł brutto stanowiła wynagrodzenie godziwe i należne ubezpieczonej.
Mając na względzie powyższe, Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.dokonał zmiany zaskarżonej decyzji, orzekając jak w sentencji wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 k.p.c., zasądzając od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.na rzecz(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.oraz na rzeczP. K.kwoty po 1.800,00 zł. Wysokość kosztów została ustalona na podstawie § 2 pkt 4 rozporządzenia z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (
    Dz. U. z 2018r., poz. 265), przy uwzględnieniu, że spór o podstawę wymiaru składek i ich wysokość nie jest sporem o objęcie ubezpieczeniem społecznym, a może być co najwyżej jego konsekwencją. Pogląd ten jest utrwalony w orzecznictwie Sądu Najwyższego, w którym przyjmuje się, że wartością przedmiotu zaskarżenia w sprawie o wysokość podstawy wymiaru składki na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne równa jest różnicy pomiędzy wysokością składki wskazywaną (zapłaconą) przez odwołującego się i składką należną, ustaloną w zaskarżonej decyzji za sporny okres - art. 22 w związku zart. 398(
    2)§ 1 k.p.c.
    (por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 17 kwietnia 2009r., II UZ 12/09, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 301; z 26 stycznia 2011r., II UK 190/10, LEX nr 786391; z 7 kwietnia 2010r., I UZ 8/10, niepublikowane; z 24 maja 2012r., II UZ 16/12, LEX nr 1222163; z 7 listopada 2013r., II UZ 59/13, LEX nr 1391553; z 12 sierpnia 2014r., I UZ 7/14, LEX nr 1500663; z 20 sierpnia 2014r., I UZ 8/14, niepublikowane; 20 sierpnia 2014r., I UZ 11/14, niepublikowane).W przedmiotowej sprawie strony nie określiły wartości przedmiotu sporu, ale według wyliczeń Sądu różnica między składkami zapłaconymi a należnymi za okres roku mieści się w przedziale od 5.000 zł do 10.000 zł. Wobec tego zasądzeniu od organu rentowego na rzecz odwołujących się podlegały kwoty po 1.800 zł.