Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2779/20
Data wyroku: 2022-04-19 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Sędzia Agnieszka Gocek
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art. 6 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych , art. 627 i 734 k.c.

Sygn. akt VIII U 2779/20

UZASADNIENIE
Decyzją Nr (...)z dnia 29.09.2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.wZ.stwierdził, żeM. M.w ramach zawartych z płatnikiem składek(...) SPÓŁKA Z O.O.SP. KOMANDYTOWA umów zleceń świadczyła pracę w okresie od 7.08.2016 r. do 31.12.2018 r. na rzecz własnego pracodawcy tj.(...) SPÓŁKA Z O.O., z którym jednocześnie miała zawartą umowę o pracę. W związku z powyższym podstawa wymiaru składki i składka na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne dlaM. M.z tytułu zawartych umów zleceń z płatnikiem składek(...) SPÓŁKA Z O.O.SP. KOMANDYTOWA, wynosi:

Miesiąc/rok

Kod

ubezpieczenia

Podstawa wymiaru składek

Składka na ubezpieczenie zdrowotne

na ubezpieczenia

na

ubezpieczenie

Emerytalne i rentowe

Chorobowe

Wypadkowe

Zdrowotne

09-2016

(...)

0,00 zł

0.00 zł

10-2016

(...)

0,00 zł

0,00 zł

11-2016

(...)

0,00 zł

0,00 zł

12-2016

(...)

0,00 zł

0,00 zł

01-2017

(...)

0,00 zł

0,00 zł

02-2017

(...)

0,00 zł

0,00 zł

03-2017

(...)

0,00 zł

0.00 zł

04-2017

(...)

0,00 zł

0.00 zł

05-2017

(...)

0,00 zł

0,00 zł

06-2017

(...)

0,00 zł

0,00 zł

07-2017

(...)

0,00 zł

0,00 zł

08-2017

(...)

0,00 zł

0,00 zł

09-2017

(...)

0,00 zł

0,00 zł

10-2017

(...)

0,00 zł

0,00 zł

11-2017

(...)

0,00 zł

0,00 zł

12-2017

(...)

0,00 zł

0,00 zł

01-2018

(...)

0,00 zł

0,00 zł

02-2018

(...)

0,00 zł

0,00 zł

03-2018

(...)

0,00 zł

0,00 zł

04-2018

(...)

0,00 zł

0,00 zł

05-2018

(...)

0,00 zł

0,00 zł

06-2018

(...)

0,00 zł

0,00 zł

07-2018

(...)

0,00 zł

0,00 zł

08-2018

(...)

0,00 zł

0,00 zł

09-2018

(...)

0,00 zł

0,00 zł

10-2018

(...)

0,00 zł

0,00 zł

11-2018

(...)

0,00 zł

0,00 zł

12-2018

(...)

0,00 zł

0,00 zł

W uzasadnieniu wskazano, że praca wykonywana w ramach umów cywilnoprawnych świadczona była na rzecz sp. z.o.o. będącej pracodawcą, z którym zleceniobiorca pozostawał w stosunku pracy. Praca świadczona przez zleceniobiorcęM. M.w ramach umów zlecenia była kontynuacją i uzupełnieniem pracy w ramach stosunku pracy łączącego ubezpieczoną z(...) SPÓŁKA Z O.O.
(decyzja – k. 6939-6949 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot.M. M.)
Decyzją Nr (...)z dnia 29.09.2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.wZ.stwierdził, że podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotneK. P.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek(...) SPÓŁKA Z O.O.SP. KOMANDYTOWA wynosi:

Miesiąc/rok

Kod

ubezpieczenia

Podstawa wymiaru składek

Składka na ubezpieczenie zdrowotne

na ubezpieczenia

na

ubezpieczenie

Emerytalne i rentowe

Chorobowe

Wypadkowe

Zdrowotne

11-2018

(...)

27 134,00 zł

27 134,00 zł

27 134,00 zł

23 413,93 zł

2 107,25 zł

12-2018

(...)

27 134,00 zł

27 134,00 zł

27 134,00 zł

23 413,93 zł

2 107,25 zł

W uzasadnieniu wskazano, że czynności będące przedmiotem zawartych umów cywilnoprawnych wykonywane w ramach umów zlecenia i umów o dzieło świadczone były na rzecz płatnika składek będącego pracodawcą, z którym zleceniobiorca pozostaje w stosunku pracy.
(decyzja – k. 6979-6987 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot.K. P.)
Decyzją Nr (...)z dnia 29.09.2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.wZ.stwierdził, że podstawa wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotneB. T.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek(...) SPÓŁKA Z O.O.SP. KOMANDYTOWA wynosi:

Miesiąc/rok

Kod

ubezpieczenia

Podstawa wymiaru składek

Składka na ubezpieczenie zdrowotne

na ubezpieczenia

na

ubezpieczenie

Emerytalne i rentowe

Chorobowe

Wypadkowe

Zdrowotne

12-2017

(...)

3 024,23 zł

3 024,23 zł

3 024,23 zł

2 609,62 zł

234,87 zł

01-2018

(...)

6 720,52 zł

6 720,52 zł

6 720,52 zł

5 799,14 zł

521,92 zł

02-2018

(...)

6 738,00 zł

6 738,00 zł

6 738,00 zł

5 814,22 zł

523,28 zł

03-2018

(...)

11 011,76 zł

11 011,76 zł

11 011,76 zł

9 502,04 zł

855,18 zł

04-2018

(...)

6 806,59 zł

6 806,59 zł

6 806,59 zł

5 873,41 zł

528,61 zł

05-2018

(...)

6 806,59 zł

6 806,59 zł

6 806,59 zł

5 873,41 zł

528,61 zł

06-2018

(...)

10 829,28 zł

10 829,28 zł

10 829,28 zł

9 344,58 zł

841,01 zł

W uzasadnieniu wskazano, że czynności będące przedmiotem zawartych umów cywilnoprawnych wykonywane w ramach umów zlecenia i umów o dzieło świadczone były na rzecz płatnika składek będącego pracodawcą, z którym zleceniobiorca pozostaje w stosunku pracy.
(decyzja – k. 7095-7103 załączonych do sprawy akt organu rentowego dot.B. T.)
Odwołania od w/w decyzji ZUS wniosła(...) Sp. z o.o.Sp. K. wK.reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika zaskarżając je w całości i wnosząc o ich zmianę poprzez umorzenie postępowania w sprawach na podstawieart. 123u.s.u.s. w zw. zart. 105 k.p.a.i zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującego się kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Zaskarżonym decyzjom zarzucono:

1
sprzeczność istotnych ustaleń organu rentowego z treścią zebranego materiału

dowodowego wskutek naruszenia przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy, a to art. 123 u.s.u.s. w zw. z art. 7 w zw. zart. 77 § 1w zw. zart. 80 k.p.a.przez dokonanie oceny dowodów
a) w sposób dowolny poprzez :
uznanie, że prowadzenie działalności(...) sp. z o.o.realizowane było wspólnie z(...) sp. z o.o.sp.k. i(...) sp. z o.o., pomimo że podmioty te posiadają odrębną zdolność prawną, są odrębnymi podmiotami w obrocie, a ich działalność podejmowana w ramach określonych działań wzajemnych wynikała z potrzeb natury faktycznej i ekonomicznej,
określenie przez Zakład w treści decyzji, że istniała „reguła polegająca na zawieraniu w pierwszej kolejności umów cywilnoprawnych , a następnie w jednej ze spółek umowy o pracę, a w drugiej umowy cywilnoprawnej", pomimo nieprzeprowadzenia jakichkolwiek czynności kontrolnych w toku postępowania kontrolnego, uzasadniających takie twierdzenie,
przedstawienie procesu rekrutacji, zawarcia umowy i jej wykonania na podstawie protokołów przesłuchań „ubezpieczonych byłych pracowników spółek" bez określenia w treści decyzji i protokołu kontroli konkretnych środków dowodowych i odniesienia ich do treści przedmiotowej decyzji i objętych nią stosunków prawnych łączących płatnika z ubezpieczonym,
uznanie, że oddzielenie czynności objętych umowami cywilnoprawnymi od czynności objętych umową o pracę stanowiło jedynie „papierowe przypisywanie" tej pracy spółkom zależnym, podczas gdy okoliczność ta stanowi jedynie dowolne przyjęcie organu nieznajdujące oparcia w materia dowodowym.
b) w sposób niewszechstronny poprzez:
nieuzasadnione pominięcie zeznań pracowników i osób wykonujących czynności na podstawie umów cywilnoprawnych, ujętych w protokole kontroli, stojących w sprzeczności z zeznaniami przyjętymi za podstaw ustalonego w decyzji stanu faktycznego.

2
naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy tj.

naruszenieart. 91 ust. 4u.s.u.s. poprzez jego niezastosowanie i nieodniesieni się przez Inspektora kontroli Zakładu do złożonych przez płatnika składek zastrzeżeń oraz nieprzeprowadzenie uzupełniających czynności kontrolnych, w zakresie w jakim płatnik składek wykazał, że czynności powierzane płatników składek przez inne spółki lub czynności powierzane przez płatnika innym spółkom wykonywane w ramach umów cywilnoprawnych są w pełni uzasadnione charakterem i skalą prowadzonej działalności, w szczególności nieodniesienie się do dowodów z dokumentów - umów zawartych w reżimieprawa zamówień publicznychi specyfiki wykonywania określonych czynności w zakresie realizacji takiej umowy przez kontrahentów płatnika.

3
naruszenie przepisów prawa materialnego tj.

naruszenie art. 8 ust. 2a u.s.u.s. poprzez jego błędną wykładnię skutkując; przyjęciem, że ubezpieczony objęty jest definicją pracownika wyrażoną w ustawie systemowej.
(odwołania – k. 3-10, k. 3-10 w aktach o sygn. VIII U 2790/20 załączonych do sprawy, k. 3-10 w aktach o sygn. VIII U 2824/20 załączonych do sprawy)
W odpowiedzi na odwołania organ rentowy wniósł o ich oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych podtrzymując, w całości, dotychczasowe stanowisko w sprawie.
(odpowiedź na odwołanie – k. 11-12, k. 11-12 w aktach o sygn. VIII U 2790/20 załączonych do sprawy, k. 11-11 verte w aktach o sygn. VIII U 2824/20 załączonych do sprawy)
Zarządzeniem z dnia 1 lutego 2021 roku, na podstawieart. 219 k.p.c.połączono sprawę o sygn. akt VIII U 2790/20 ze sprawą o sygn. akt VIII U 2779/20 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
(zarządzenie – k. 19 w aktach o sygn. VIII U 2790/20 załączonych do sprawy)
Zarządzeniem z dnia 1 lutego 2021 roku, na podstawieart. 219 k.p.c.połączono sprawę o sygn. akt VIII U 2824/20 ze sprawą o sygn. akt VIII U 2779/20 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
(zarządzenie – k. 18 w aktach o sygn. VIII U 2824/20 załączonych do sprawy)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
(...) Sp. z o.o.wK.prowadzi na podstawie wpisu do KRS działalność gospodarczą m.in. w następujących zakresach: wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych; sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana; działalność w zakresie specjalistycznego projektowania; działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo techniczne. Siedziba płatnika mieści się pod adresemW.ul. (...). Aktualny adres siedziby to(...) (...)-(...) P.. Organem uprawnionym do reprezentacji płatnika jest jednoosobowy zarząd a funkcję Prezesa Zarządu sprawowałM. P., który posiada 95% udziałów w spółce.
(okoliczność bezsporna, protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k. 84)
(...) Sp. z o.o.jest powiązana funkcjonalnie, osobowo i kapitałowo ze spółkami:(...) Sp. z o.o.sp. kom. oraz TK-38 Sp. z o.o.
Na podstawie aktu notarialnego z 10.05.2013 r. powołano(...) Sp. z o.o.sp. komandytowa (odwołujący),której wspólnikiem jest(...) Sp. z o.o.pełniący funkcję komplementariusza orazM. P.będący komandytariuszem. Organem uprawnionym do reprezentacji w/w spółki komandytowej jestM. P.pełniący funkcję Prezesa ZarząduSp. z o.o. (...)z w/w aktem notarialnym wspólnicy uczestniczą w zyskach spółki komandytowej w następujący sposób: 1% odwołujący się płatnik składek, 99%M. P.. Spółka komandytowa prowadzi działalność m.in. w następujących zakresach: wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych, sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana, działalność w zakresie specjalistycznego projektowania, działalność w zakresie inżynierii i związane z nią doradztwo.(...) spółki komandytowejmieści się pod tym samym adresem co siedziba odwołującego się płatnika składek.
Na podstawie aktu notarialnego z 12.07.2013 r. powołano(...)Spółkę z o.o., która prowadzi działalność m.in. w następujących zakresach: wykonywanie instalacji wodno-kanalizacyjnych, cieplnych, gazowych i klimatyzacyjnych, sprzedaż hurtowa niewyspecjalizowana. Siedziba tej spółki także mieści się pod tym samym adresem co siedziba odwołującego się płatnika składek. Organem uprawnionym do reprezentacji w/w spółki jest jednoosobowy zarząd a funkcję Prezesa Zarządu sprawowałM. P., który posiada 95% udziałów w tej spółce.
(protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k. 84)
(...) Sp. z o.o.sp. kom., uzyskała następujące obroty ze sprzedaży: w 2016 r. 22600828,95 zł, w 2017 r. 35712865 zł, w 2018 r. 187477676,24 zł.
(...) Sp. z o.o.osiągnęła zaś następujące obroty ze sprzedaży: w 2016 r. 280301,83 zł, w 2017 r. 744260,96 zł, w 2018 r. 2206235,65 zł, których odbiorcą była wyłącznie Spółka komandytowa.
Natomiast(...)Sp. z o.o. osiągnęła następujące obroty ze sprzedaży: w 2017 r. 128373,03 zł, w 2018 r. 1452166,40 zł, a głównym odbiorcą była spółka komandytowa (95% przychodów).
W/w spółki nie zawarły formalnej umowy o współpracy.
(okoliczności bezsporne, protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k.  84 )
(...) Sp. z o.o.kooperuje ze spółką komandytową w zakresie pośrednictwa handlowego, usług montażowych instalacji fotowoltaicznych i solarnych będących częścią składową kompleksowej usługi montażowej, usługi serwisowej dla klientów indywidualnych.
W ramach prowadzonej działalności gospodarczej w latach 2016-2018(...) Sp. z o.o.zawarła z 31 osobami umowy cywilnoprawne, których przedmiotem było:
- przygotowanie dokumentacji do odbiorów instalacji solarnych w ramach realizacji przetargu na terenie gminyS.;
- opracowane dokumentacji technicznych do montażu instalacji korektorów PV na budynkach mieszkalnych zlokalizowanych na terenie wyznaczonych gmin;
- opracowane dokumentacji technicznych do montażu instalacji korektorów słonecznych na budynkach mieszkalnych zlokalizowanych na terenie wyznaczonych gmin;
- analizy technicznych możliwości montażu instalacji(...), tj. instalacji fotowoltaicznych, solarnych w budynkach mieszkalnych na terenie wyznaczonych gmin;
- opracowane dokumentów oraz organizacja przeglądów okresowych instalacji solarnych w wyznaczonych gminach;
- wykonanie ankiet związanych z instalacja korektorów słonecznych na terenie wyznaczonych gmin.
- wykonanie projektu instalacji solarnej
- archiwizacja dokumentów firmy,
-przeprowadzanie szkoleń w zakresie fotowoltaiki
-wykonanie instalacji solarnych w obiektach mieszkalnych
-prace administracyjno biurowe
-wykonanie ankiet związanych z instalacją
-przygotowanie dokumentów oraz organizacja przeglądów okresowych instalacji solarnych,
- wykonanie instalacji solarnych w obiektach i koordynacja prac serwisowych instalacji
-naprawy serwisowe instalacji kolektorów słonecznych
-przygotowywanie dokumentacji do ofert przetargowych.
(protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k.  84 )
Spółka komandytowa większość umów realizowała w reżimieprawa zamówień publicznychw ramach przetargów organizowanych przez gminy na wykonanie instalacji solarnej, której koszt częściowo jest dofinansowany przez gminę dla jej mieszkańców, a częściowo jest pokrywany przez właścicieli. Odbywało się to w następujący sposób:
- spółka komandytowa składała ofertę w postępowaniu o udzielenie zmówienia na podstawie przepisówustawy z 29.01.2004 r. Prawo zamówień publicznych,
- po otwarciu ofert spółka komandytowa organizowała wstępny skład osobowy, który miał wykonać zamówienie, sprowadzał materiały, zawierał wstępne porozumienie w przedmiocie wykonania dokumentacji projektowej,
- później spółka komandytowa powierzała płatnikowi składek wykonanie dokumentacji projektowej, a płatnik składek organizował osoby odpowiedzialne za przygotowanie rzeczonej dokumentacji technicznej do montażu instalacji fotowoltaicznej, które zatrudniał na umowę o dzieło przed rozstrzygnięciem przetargu - w rzeczonych umowach o dzieło nie było wskazane, ile ma być projektów instalacji, a jedynie był wskazany przedmiot świadczenia, kwota wynagrodzenia, czas trwania umowy,
- następnie spółka komandytowa zawierała umowę z zamawiającym po wyborze najkorzystniejszej oferty i po rozpoznaniu środków ochrony prawnej zgodnie zprawem zamówień publicznych, a potem przekazywała o tym informację płatnikowi składek,
- za rezultat wykonanych prac w ramach wykonanych instalacji odpowiedzialność przed inwestorem ponosiła spółka komandytowa.

(okoliczności bezsporne)
(...) Sp. z o.o.Sp.k. jest spółką odpowiedzialną za uzyskiwanie przetargów publicznych, bierze udział w postępowaniach, jest stroną umów.Spółki (...) Sp. z o.o.i TK-38 Sp. z.o.o. zajmują się obsługą organizacyjną, projektowaniem, wykonywaniem dokumentacji, montażem z podkreśleniem, że to TK-38 Sp. z.o.o. odpowiedzialna jest za montaż.
(pisemne zeznania przedstawiciela wnioskodawcyM. P.– k. 94-96, pisemne zeznania świadkaR. G.– k. 97-99,  pisemne zeznania świadkaK. W.– k. 100-104,  pisemne zeznania świadkaM. K.– k. 110-113 verte)
Spółki (...) Sp. z o.o.Sp.k.,Spółki (...) Sp. z o.o.i TK-38 Sp. z.o.o. pomimo braku pisemnych umów o wzajemnej współpracy w ramach powadzonych działalności realizują wspólne zadania związane z usługami montażu i serwisu instalacji fotowoltaicznych , instalacji solarnych i pomp ciepła.
(pisemne zeznania świadkaM. K.– k. 110-113 verte)
(...) Sp. z o.o.Sp.k. jest spółką nastawioną na realizację umów na dostawę i montaż lub roboty budowlane instalacji odnawialnych źródeł energii. Zarównospółka (...) Sp. z o.o.Sp.k, jaki (...) Sp. z o.o.mają siedzibę pod jednym adresem. Zakres obowiązków zainteresowanych w zawartych umowach cywilnoprawnych obejmował krótki opis czynności do wykonania, nie zaś dokładne określenie przedmiotu umów. Mogło się zdarzyć, że zakresy zadań w spółkach pokrywały się. Pracownicy dobierani byli w taki sposób i do takich czynności, że wiedzieli co mają robić, lub wynikało to ze wskazówek udzielanych przez właściwą osobę z ramienia spółki. Poszczególne czynności miały być wykonane zgodnie z wytycznymi technicznymi czy sztuką budowlaną.
(pisemne zeznania przedstawiciela wnioskodawcyM. P.– k. 94-96)
Praktyka odwołującego się płatnika składek związana z zatrudnianiem pracowników w w/w spółkach polegała na tym, że płatnik najpierw zawierał umowy cywilnoprawne nazwane umową o dzieło, a następnie w jednej ze spółek zawierano umowę o pracę, a w drugiej umowy o dzieło lub zlecenia, na podstawie których dokonywano zgłoszeń do ubezpieczenia zdrowotnego. Często było też tak, że umowa o pracę i umowa cywilnoprawne były zawierane tego samego dnia z daną osobą lub w niedługim okresie po zawarciu umowy o pracę, a po rozwiązaniu umów o pracę umowy cywilnoprawne nie były realizowane. Osoby, z którymi płatnik zawarł umowy cywilnoprawne wykonywały na ich podstawie podobne lub takie same prace, jak na umowę o pracę. Płatnicy w ewidencjach pracy zleceniobiorców nie wskazywali dni, w których zleceniobiorcy świadczyli pracę tylko liczbę godzin przepracowanych w poszczególnych miesiącach. Zawierane z zainteresowanymi umowy cywilnoprawne zawierały jedynie ogólne wskazania odnośnie rodzaju wykonywanych prac, nie doprecyzowywały ilości wykonanych instalacji, przeglądów czy projektów oraz miejsca na terenie jakiej gminy czy powiatu będzie świadczona praca. Umowy o pracę oraz umowy cywilnoprawne zawierano w różnych spółkach naprzemiennie. Żadna spółka nie wykazywała nadgodzin. Listy obecności zawierały tylko podpis, że w danym dniu osoba świadczyła pracę, a nie było wskazanych godzin od – do. Czynności w ramach umów cywilnoprawnych stanowiły kolejne etapy inwestycji prowadzonej przez(...)sp z o. o. sp. komandytową, która odpowiadała za rezultat prac przed inwestorem. Zawieranie umów o pracę w jednej ze spółek oraz zawieranie umów cywilnoprawnych w pozostałych spółkach skutkowało deklarowaniem niższych składek do ZUS oraz uniknięciem konieczności ewidencjonowania i kontrolowania ilości przepracowanych nadgodzin. Wynagrodzenia z tytułu realizacji umów cywilnoprawnych nie były dodatkowym, lecz głównym źródłem zarobkowania. Wynagrodzenia uzyskiwane z tytułu zawartych umów o pracę kształtowały się na poziomie minimalnego wynagrodzenia za pracę, podczas gdy z tytułu wykonywanej w tym samym czasie umowy cywilnoprawnej wynagrodzenie było kilkukrotnie wyższe.
(pisemne zeznania świadkaM. K.– k. 110-113 verte,  pisemne zeznania świadkaK. W.– k. 100-104 )
(...) Sp. z o.o.zatrudniała głównie pracowników na stanowisku specjalista ds. sprzedaży. Pod koniec 2018 r. zaczęła zatrudniać pracowników na stanowisku monter instalator. Spółka komandytowa zatrudniała specjalistów ds. sprzedaży, kierowników ds. inwestycji, dyrektorów ds. sprzedaży, przedstawicieli handlowych, ale też i monterów,(...)Sp. z o.o. zatrudniała głównie pracowników na stanowisku montera. Od stycznia2019 r. monterzy zatrudnieni w Spółce(...)Sp. z o.o. zostali wyrejestrowani ubezpieczeń i zatrudnieni w(...) Sp. z o.o.
(pisemne zeznania świadkaK. W.– k. 100-104 )
(...) Sp. z o.o.sp. kom. zawarła zB. T.umowy o pracę, pierwszą w dniu 20.11.2017 roku na okres próbny od dnia 20.11.2017 roku do dnia 19.02.2018 roku za wynagrodzeniem zasadniczym 2000 zł miesięcznie, kolejną w dniu 20.02. 2018 roku na czas określony od dnia 20.02 2018 roku do dnia 19.11.2020 roku za wynagrodzeniem zasadniczym 2100 zł miesięcznie. Ubezpieczony zajmował stanowisko kierownika ds. inwestycji.
(umowy – k. 743-745 protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k. 84)
W dniu 20.11.2017 roku(...) spółka z o. o.zawarła zB. T.umowę o dzieło której przedmiotem było przygotowanie dokumentacji instalacji solarnej w terminie do dnia 19.02.2018 roku za wynagrodzeniem brutto 4720,52 zł miesięcznie.
(umowa – k. 731 protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k. 84)
W dniu 01.01.2017 roku(...) spółka z o. o.zawarła zB. T.umowę o dzieło której przedmiotem było opracowanie dokumentacji technicznych do montażu instalacji kolektorów słonecznych na budynkach mieszkalnych zlokalizowanych na terenie wyznaczonych gmin w terminie do dnia 31.01.2018 roku za wynagrodzeniem brutto 4638 zł.
(umowa – k. 732 protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k. 84)
W dniu 01.02.2018 roku(...) spółka z o. o.zawarła zB. T.umowę zlecenie na okres od dnia 1.02.2018 r. do 31.03.2018 r której przedmiotem było sporządzenie dokumentacji do odbioru instalacji solarnych wykonanych w ramach realizacji przetargu na terenie wyznaczonych gmin za wynagrodzeniem brutto 4706,59 zł.
(umowa – k. 733 protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k. 84)
W dniu 01.02.2018 roku(...) spółka z o. o.zawarła zB. T.umowę zlecenie na okres od dnia 1.02.2018 r. do 28.02.2018 r której przedmiotem było wykonanie ankiet związanych z instalacją kolektorów słonecznych na terenie wyznaczonych gmin za wynagrodzeniem brutto 4205,17 zł.
(umowa – k. 734 protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k. 84)
W dniu 30.03.2018 roku(...) spółka z o. o.zawarła zB. T.umowę zlecenie na okres od dnia 1.04.2018 r. do 30.06.2018 r której przedmiotem było sporządzenie dokumentacji do odbioru instalacji solarnych wykonanych w ramach realizacji przetargu na terenie wyznaczonych gmin za wynagrodzeniem brutto 4706,59 zł miesięcznie.
(umowa – k. 735 protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k. 84)
(...) Sp. z o.o.sp. kom. zawarła zK. P.umowy o pracę, pierwszą w dniu 07.10.2014 roku na okres próbny od dnia 07.10.2014 roku do dnia 06.11.2014 roku za wynagrodzeniem zasadniczym 5500 zł miesięcznie, kolejną w dniu 06.11.2014 roku na czas określony od dnia 07.11.2014 roku do dnia 06.11.2019 roku za wynagrodzeniem zasadniczym 5500 zł miesięcznie. Ubezpieczona zajmowała stanowisko dyrektora ds. klientów detalicznych.
(umowy – k. 569-571 protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k. 84)
Pomimo skutecznie doręczonego w dniu 30.01.2020 r. wezwania do przedłożenia dokumentów płatnik składek nie przedłożył kserokopii umów cywilnoprawnych zawartych zK. P..
(okoliczność bezsporna)
(...) SPÓŁKA Z O.Ozawarła zM. M.umowę o pracę na czas określony od dnia 05.08.2016 roku do dnia 04.05.2019 roku za wynagrodzeniem zasadniczym 3493,21 zł miesięcznie. Ubezpieczona zajmowała stanowisko specjalisty ds. sprzedaży.
(umowa – k. 539 protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k. 84)
W dniu 07.08.2016 roku(...) spółka z o. o.sp. k. zawarła zM. M.umowę zlecenie której przedmiotem były prace administracyjno – biurowe od dnia 07.08.2016 roku za wynagrodzeniem netto 1000 zł za miesiąc. Za sierpień 2016 roku przysługiwało wynagrodzenie w wysokości 1000 zł netto.
(umowa – k. 535 protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k. 84)
W dniu 02.11.2018 roku(...) spółka z o. o.sp.k. zawarła zM. M.umowę zlecenie na okres od dnia 02.11.2018 r. do 30.11.2018 r której przedmiotem było przygotowanie dokumentów oraz organizacja przeglądów okresowych instalacji solarnych w wyznaczonych gminach za wynagrodzeniem brutto 7113,19 zł.
(umowa – k. 537 protokół kontroli na płycie CD (koperta) – k. 84)
Pomimo skutecznie doręczonego w dniu 30.01.2020 r. wezwania do przedłożenia dokumentów płatnik składek nie przedłożył kserokopii umów zlecenie zawartych zM. M.w miesiącach: 09-12/2016, 01-12/2017, 01-10,(...).
(okoliczność bezsporna)
M. M.pracowała w godzinach od 8 do 16. Jej praca była nadzorowana przezM. P.. Ubezpieczona zwróciła się do prezesaM. P.z prośbą o zlecenie jej dodatkowych prac. W konsekwencji zostały jej zlecone czynności, co do których posiadała umiejętności żeby je wykonać. W ramach zawartych umów cywilnoprawnych ubezpieczona zajmowała się wykonywaniem prac adminstracyjno - biurowych polegających na wprowadzania dokumentów do systemu RAKS, ewidencji zużycia materiałów. Ponadto przygotowywała dokumenty do przeglądu instalacji solarnych, tworzyła harmonogram przeglądów w konkretnej inwestycji. Do wykonywania wskazanych czynności zainteresowana mogła używać sprzętu spółki. Wynagrodzenie z tytułu umów cywilnoprawnych negocjowane było zM. P.. Z kolei w ramach zawartej umowy o pracę do obowiązków ubezpieczonej należało: obsługa zamówień, wystawianie dokumentów magazynowych, dokumentów sprzedaży, organizacja transportu, kontrola należności, zamówienia towarów, a także czynności kierownicze. Zarówno dla(...) spółki z o. o.jaki (...) Sp. z o.o.sp. kom był jeden dział kadr.
(pisemne zeznania zainteresowanejM. M.– k. 106-108)
(...) spółka z o.o.sp. komandytowa nie zadeklarowała składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od przychodów z tytułu umów cywilnoprawnych wykonywanych przez zainteresowanych (B. T.,K. P.) na rzecz własnego pracodawcy a zawieranych z innymi podmiotami, tj.(...) spółka z o.o.
(...) spółka z o.o.nie zadeklarowała składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne od przychodu otrzymywanego przezM. M.z tytułu umów zlecenia zawartych z(...) spółka z o.o.sp. komandytowa.
(okoliczności bezsporne)
Stan faktyczny został ustalony przez Sąd Okręgowy na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach ZUS, przedłożonych w toku postępowania sądowego. Autentyczność owych dokumentów nie była kwestionowana i nie budziła wątpliwości Sądu, stąd też uznano je za wiarygodny materiał dowodowy. Walor wiarygodności Sąd Okręgowy przyznał także zeznaniom zainteresowanej:M. M.oraz częściowo zeznaniom przedstawiciela wnioskodawcyM. P., świadkówK. W.,M. K.,R. G.. Wskazane zeznania wzajemnie ze sobą korelowały i były zbieżne ze zgromadzoną w sprawie dokumentacją. Przy czym uznanie za wiarygodne zeznań świadkaR. G.i płatnika nie oznacza podzielenia ich twierdzeń, co oceny prawnej zawieranych umów cywilnoprawnych.
Dodatkowo Sąd Okręgowy orzekając oparł się na dowodach w postaci protokołu kontroli sporządzonego przez organ rentowy (płyta CD w kopercie – k. 84). W ocenie Sądu było to w zaistniałych okolicznościach możliwe i nie prowadziło do obejścia zasady bezpośredniości przeprowadzania dowodów, tym bardziej, że żadna ze stron procesu nie zakwestionowała prawdziwości wyjaśnień złożonych w toku postępowania kontrolnego prowadzonego przez ZUS.
Jednocześnie tutejszy sąd pominął dowód z zeznań zainteresowanychK. P.iB. T., gdyż mimo prawidłowego wezwania nie stawili się na rozprawie w celu złożenia zeznań i nie wnosili o przesłuchanie w formie pisemnej, tym samym pozbawiając się możliwości dochodzenia swoich racji przed Sądem.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołania, jako niezasadne, podlegają oddaleniu.
Stosownie do treściart. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tj. Dz. U. z 2021 r., poz. 423) obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniemart. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej były osobami wykonującymi pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, zwanymi dalej „zleceniobiorcami”, oraz osobami z nimi współpracującymi, z zastrzeżeniem ust. 4.
Zgodnie z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła i pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
Art. 18 ust. 1 i 3 wskazanej ustawy stanowi, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1-3, stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe zleceniobiorców ustala się zgodnie z ust. 1, jeżeli w umowie agencyjnej lub umowie zlecenia albo w innej umowie o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, określono odpłatność za jej wykonywanie kwotowo, w kwotowej stawce godzinowej lub akordowej albo prowizyjnie.
W świetleart. 9 ust. 1osoby, o których mowa wart. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 7b, 10, 20 i 21, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu stosunku pracy, umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonują pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostają w stosunku pracy, członkostwa w spółdzielni, otrzymywania stypendium doktoranckiego, służby, pobierania świadczenia szkoleniowego, świadczenia socjalnego, zasiłku socjalnego albo wynagrodzenia przysługującego w okresie korzystania ze świadczenia górniczego lub w okresie korzystania ze stypendium na przekwalifikowanie. Mogą one dobrowolnie, na swój wniosek, być objęte ubezpieczeniami emerytalnym i rentowymi również z innych tytułów, z zastrzeżeniem ust. 1a.
Zgodnie art. 4 pkt 2 lit. a ustawy systemowej użyte w ustawie określenia oznaczają: płatnik składek – pracodawca – w stosunku do pracowników i osób odbywających służbę zastępczą oraz jednostka organizacyjna lub osoba fizyczna pozostająca z inną osobą fizyczną w stosunku prawnym uzasadniającym objęcie tej osoby ubezpieczeniami społecznymi, w tym z tytułu przebywania na urlopie wychowawczym albo pobierania zasiłku macierzyńskiego, z wyłączeniem osób, którym zasiłek macierzyński wypłaca Zakład. Obowiązek zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych osób wykonujących pracę na podstawie umowy zlecenia należy do płatnika składek (art. 36 ust. 2). Płatnik składek przekazuje do Zakładu imienne raporty miesięczne, po upływie każdego miesiąca kalendarzowego, w terminie ustalonym dla rozliczania składek (art. 41 ust. 1).
W myślart. 734 § 1 k.c.przez umowę zlecenia, przyjmujący zlecenie, zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie.
Zgodnie zaś z treściąart. 627 k.c.przez umowę o dzieło przyjmujący zamówienie zobowiązuje się do wykonania oznaczonego dzieła, a zamawiający do zapłaty wynagrodzenia.
W myśl art. 69 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2021 roku, poz. 1285), obowiązek ubezpieczenia zdrowotnego osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a i c-i, powstaje i wygasa w terminach określonych w przepisach o ubezpieczeniach społecznych.
Zgodnie z art. 81 ust. 1 ustawy o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne osób, o których mowa w art. 66 ust. 1 pkt 1 lit. a, d-i i pkt 3 i 11, stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób, z zastrzeżeniem ust. 5, 6 i 10.
Zgodnie z art. 85 ust. 1 ww. ustawy o świadczeniach z opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych za osobę pozostającą w stosunku pracy, w stosunku służbowym albo odbywającą służbę zastępczą składkę jako płatnik oblicza, pobiera z dochodu ubezpieczonego i odprowadza pracodawca (…). W myślart. 74 ust. 1ww.ustawy o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych za środków publicznychdo ubezpieczenia zdrowotnego osób objętych ubezpieczeniami społecznymi stosuje się przepisy dotyczące zasad, trybu i terminu zgłaszania do ubezpieczeń społecznych oraz wyrejestrowania z tych ubezpieczeń. Składka na ubezpieczenie zdrowotne wynosi 9% podstawy wymiaru składki. Składka jest miesięczna i niepodzielna (art. 79 ust. 1 i 2). Do ustalenia podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie zdrowotne pracowników, osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisyKodeksu cywilnegodotyczące zlecenia stosuje się przepisy określające podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe tych osób (art. 81 ust. 1).
Zaskarżonymi decyzjami organ rentowy ustalił podstawę wymiaru składki na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne dla ubezpieczonychK. P.iB. T.oraz ubezpieczenie zdrowotne dla ubezpieczonejM. M.. Podstawa wymiaru składek wskazana w decyzjach nie była kwestionowana przez płatnika w toku postępowania.
Organ rentowy stwierdził, że w niniejszej sprawie wystąpiła sytuacja objęta art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.
Weryfikacja wskazanego stanowiska organu rentowego wymaga prawidłowej interpretacji powoływanego już przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej.
W judykaturze prezentowane jest jednolite stanowisko, zgodnie z którym art. 8 ust. 2a ustawy systemowej rozszerza pojęcie pracownika dla celów ubezpieczeń społecznych poza sferę stosunku pracy. Rozszerzenie dotyczy sytuacji, gdy praca wykonywana jest na podstawie jednej z wymienionych w tym przepisie umów prawa cywilnego przez osobę, która umowę taka zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub gdy praca jest wykonywana na podstawie umowy prawa cywilnego zawartej z osobą trzecią, ale praca jest wykonywana na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
Pojęcie pracownika w rozumieniu powyższego unormowania ma szerszy zakres znaczeniowy niż pojęcie pracownika w rozumieniu przepisów prawa pracy (art. 2 k.p.iart. 22 § 1 k.p.) i obejmuje również osoby wykonujące pracę na podstawie umów cywilnoprawnych w sytuacji, gdy umowę tę zawarły z pracodawcą, z którym pozostają w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach tej umowy wykonują pracę na rzecz tego pracodawcy, cho+ćby umowa cywilnoprawna została zawarta z osobą trzecią (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 18.10.2011 r. (III UK 22/11), uchwała Sądu Najwyższego z 2.09.2009 r. (II UZP 6/09).
Objęcie definicją pracownika, dla potrzeb prawa ubezpieczeń społecznych, nie tylko pracowników w znaczeniu, jakie temu pojęciu, nadają przepisykodeksu pracy, ale, także osób zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych (agentów, zleceniobiorców, wykonawców dzieła) oznacza jednoczesne, rozszerzenie pracowniczego tytułu obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym, co wpływa na sposób ustalania podstawy wymiaru składek na to ubezpieczenie.
Hipotezą normy prawnej wynikającej z art. 8 ust. 2a ustawy systemowej objęte są dwa rodzaje relacji pomiędzy zainteresowanymi podmiotami. Pierwszą jest sytuacja, gdy oba stosunki (pracowniczy i cywilnoprawny) dotyczą tych samych podmiotów jednocześnie występujących wobec siebie w roli pracodawcy – zleceniodawcy i pracownika – zleceniobiorcy, drugą zaś sytuacja, gdy na istniejący stosunek pracy „nakłada się” na stosunek cywilnoprawny między pracownikiem i osobą trzecią, na podstawie którego pracownik wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, w ramach łączącej pracodawcę z osobą trzecią (zleceniodawcą) umownej więzi prawnej. W tym ostatnim przypadku, pracodawca jest rzeczywistym beneficjentem pracy świadczonej przez pracownika – zleceniobiorcę, bez względu na to, czy w trakcie jej wykonywania pracownik pozostawał pod faktycznym kierownictwem pracodawcy i czy korzystał z jego majątku. Z regulacją art. 8 ust. 2a ustawy systemowej koresponduje unormowanie art. 18 i art. 20 ust. 1 tej ustawy dotyczące problematyki podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne. Skoro w sytuacjach, do których odnosi się art. 8 ust. 2a ustawy systemowej mamy do czynienia z jednym, szeroko ujętym pracowniczym tytułem obowiązkowego podlegania ubezpieczeniom społecznym, to konsekwentnie w art. 20 ust. 1 tej ustawy nakazano w stosunku do tych ubezpieczonych uwzględnienie w podstawie wymiaru składek również przychodu z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy, do której zgodnie zkodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło. Zatem w przypadku pracowników, o których mowa w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi łączny przychód w rozumieniu przepisów o podatku dochodowym od osób fizycznych uzyskany z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracy oraz umów cywilnoprawnych. Zgodnie z art. 17 ust. 1 ustawy systemowej, na płatniku (na pracodawcy) spoczywa obowiązek obliczania, rozliczania i przekazywania składek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. W odniesieniu do pracowników w rozumieniu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, płatnikiem jest pracodawca, a przychód z tytułu umowy cywilnoprawnej jedynie uwzględnia się w podstawie wymiaru składek z tytułu stosunku pracy. Pracodawca, ustalając podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne z tytułu stosunku pracy, powinien więc zsumować wynagrodzenie z umowy cywilnoprawnej z wynagrodzeniem ze stosunku pracy. Taki sam sposób postępowania dotyczy także sytuacji, gdy umowa cywilnoprawna została zawarta z innym podmiotem (osobą trzecią) lecz praca, w jej ramach, jest wykonywana na rzecz pracodawcy, gdyż obowiązki płatnika powinny obciążać podmiot, na rzecz którego praca w ramach umowy cywilnoprawnej jest faktycznie świadczona i który w związku z tym uzyskuje jej rezultaty, unikając obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy (zob. wyrok Sądu Najwyższego: z 14.01.2010 r. (I UK 252/09); z 22.02.2010 r. (I UK 259/09).
Przy czym należy nadmienić, że przepis art. 8 ust. 2a ustawy systemowej stanowi o wykonywaniu pracy na rzecz pracodawcy, z którym dany ubezpieczony pozostaje w stosunku pracy, nie zaś o wykonywaniu pracy „na korzyść” tego pracodawcy, ani też „wyłącznie na rzecz” pracodawcy. Powyższe oznacza, że nie można wykluczyć zastosowania przepisu art. 8 ust. 2a ustawy systemowej w sytuacji, gdy pracodawca nie uzyskuje bezpośrednio korzyści z wykonywania przez ubezpieczonego pracy w ramach umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której, zgodnie zKodeksem cywilnym, stosuje się przepisy, dotyczące zlecenia, ani też w sytuacji, gdy ubezpieczony pracę tę wykonuje zarówno na rzecz pracodawcy, jak i na rzecz podmiotu, z którym zawarł umowę agencyjną, umowę zlecenia lub zbliżoną rodzajowo umowę o świadczenie usług (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 7.03.2017 r. (III AUa 1570/16).
Zastosowany, w treści tego przepisu, zwrot: „wykonuje pracę na rzecz pracodawcy” oznacza, iż praca ta świadczona jest w przebiegu realizacji stosunku prawnego łączącego owego pracodawcę ze zleceniodawcą tych pracowników (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 28.02.2019 r. (III AUa 1574/16).
Praca wykonywana na rzecz swojego pracodawcy, to praca, którego rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj czynności, wykonywanych przez pracownika, wynikających z umowy, zawartej z osobą trzecią, oraz niezależnie od rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 16.09.2020 r. (III AUa 159/20), wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 3.06.2019 r. (III AUa 301/18) .
Przez wykonywanie pracy na czyjąś rzecz należy rozumieć jej świadczenie w czyimś interesie. Pomimo formalnego wyodrębnienia obydwu spółek, jako odrębnych podmiotów prawa gospodarczego, nie sposób przyjąć, by działania, podejmowane w interesie zleceniodawcy, nie były jednocześnie, podejmowane w interesie pracodawcy ( zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 7.02.2019 r. (III AUa 1757/18).
Celem wprowadzenia art. 8 ust. 2a ustawy systemowej było po pierwsze ograniczenie korzystania przez pracodawców z umów cywilnoprawnych celem zatrudnienia własnych pracowników dla realizacji tych samych zadań, które wykonują oni w ramach łączącego strony stosunku pracy, by w ten sposób ominąć ograniczenia wynikające z ochronnych przepisów prawa pracy i uniknąć obciążeń z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne od tychże umów oraz po drugie – ochrona pracowników przed skutkami fluktuacji podmiotowej po stronie zatrudniających w trakcie procesu świadczenia pracy, polegającej na przekazywaniu pracowników przez macierzystego pracodawcę innym podmiotom (podwykonawcom), którzy zatrudniają tych pracowników w ramach umów cywilnoprawnych w ogóle nieobjętych obowiązkiem ubezpieczeń społecznych (umowa o dzieło) lub zwolnionych z tego obowiązku w zbiegu ze stosunkiem pracy (zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 19.06.2019 r. (III AUa 1816/16).
Po pierwsze warto zwrócić uwagę, że odwołujący się płatnik składek ((...) Sp. z o.o.Sp.k.) i obiespółki (...) Sp. z o.o.i TK-38 Sp. z.o.o. stanowią odrębne podmioty, niemniej jednak są powiązane osobowo, kapitałowo i organizacyjnie.(...) Sp. z o.o.Sp.k. jest spółką odpowiedzialną za uzyskiwanie przetargów publicznych. Natomiastspółki (...) Sp. z o.o.i TK-38 Sp. z.o.o. zajmuje się obsługą organizacyjną, projektowaniem. Co więcej TK-38 Sp. z.o.o. odpowiedzialna jest za montaż. Zakresy zadań trzech ww. spółek przy realizacji projektu powodują, że zleceniobiorca (pracownik) zatrudniony przez jedną ze spółek wykonuje zlecenie (prace) na rzecz drugiej.
Sąd Okręgowy zważył, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego w tym dowodów z dokumentów i zeznań świadków jasno wynikało, że zakres obowiązków w ramach zawartych umów cywilnoprawnych odnosił się jedynie do krótkiego opisania czynności do wykonania bez dokładnego określenia przedmiotu umów. Co więcej zakres obowiązków zainteresowanych z umów cywilnoprawnych nierzadko pokrywał się z zakresem ich obowiązków z tytułu zawartych umów o pracę. Z kolei powołani w sprawie świadkowieK. W.,M. K.potwierdzili natomiast, że spółka komandytowa była głównym odbiorcą usług świadczonych przez pozostałe dwie spółki, ponosiła odpowiedzialność przed inwestorem.
ZainteresowaniB. T.,K. P.byli zatrudnieni w oparciu o umowę o pracę z(...)sp z oo spółką komandytową.B. T.na stanowisku kierownika ds. inwestycji, aK. P.na stanowisku dyrektora ds. klientów detalicznych. Z kolei zainteresowanaM. M.zatrudniona była w oparciu o umowę o pracę z(...)sp z oo na stanowisku specjalisty ds. sprzedaży.
W umowach cywilnoprawnych zawieranych z zainteresowanymi jako przedmiot umowy łączącej strony wskazano odpowiednio w zależności od zainteresowanego: przygotowanie dokumentacji instalacji solarnej, opracowanie dokumentacji technicznych do montażu instalacji kolektorów słonecznych na budynkach mieszkalnych zlokalizowanych na terenie wyznaczonych gmin, sporządzenie dokumentacji do odbioru instalacji solarnych wykonanych w ramach realizacji przetargu na terenie wyznaczonych gmin, wykonanie ankiet związanych z instalacją kolektorów słonecznych na terenie wyznaczonych gmin (B. T.), prace administracyjno – biurowe, przygotowanie dokumentów oraz organizacja przeglądów okresowych instalacji solarnych w wyznaczonych gminach (M. M.).
Jednocześnie z poczynionych przez sąd ustaleń faktycznych wynika, że pomimo skutecznie doręczonego w dniu 30.01.2020 r. wezwania do przedłożenia dokumentów płatnik składek nie przedłożył kserokopii umów zlecenie zawartych zM. M.w miesiącach: 09-12/2016, 01-12/2017, 01-10,(...), a także kserokopii umów cywilnoprawnych zawartych zK. P..
Biorąc pod uwagę powyższe, nie ulega wątpliwości, że czynności wykonywane przez zainteresowanych w ramach umów cywilnoprawnych miały charakter uzupełniający lub tożsamy, do tych wykonywanych przez nich w ramach zawartej umowy o pracę, bowiem jak wynika z ustaleń(...) Sp. z o.o.sp.k. zawierała umowy na wykonanie inwestycji. Prace projektowe, montażowe, serwisowe, rozliczanie tych inwestycji spółka ta zlecała do wykonania(...) Sp. z.o.o.i TK-38 Sp. z o.o.
Umowa zlecenie i umowy o dzieło były zawierane równolegle do stosunku pracy, w niedługim okresie po zawarciu umowy o pracę, a niekiedy tego samego dnia, co umowa o pracę. Osoby, z którymi zawierane były umowy cywilnoprawne wykonywały na ich podstawie podobne lub takie same prace, jak na umowę o pracę, zaś same umowy cywilnoprawne zawierały jedynie ogólne wskazania odnośnie rodzaju wykonywanych prac. Można zatem powiedzieć, że zainteresowani, wykonywali zadania, będące kolejnymi etapami prowadzonej inwestycji prowadzonej przez(...)sp z o o sp.komandytową. Również w ewidencjach pracy zleceniobiorców/wykonawców nie wskazywano dni, w których zleceniobiorcy/wykonawcy świadczyli pracę tylko liczbę godzin przepracowanych w poszczególnych miesiącach, żadna ze spółek nie wykazywała nadgodzin. Tym samym wynagrodzenie za pracę (zadania) ubezpieczonych zostały podzielone w sposób sztuczny, na różne podmioty i na różne podstawy zatrudnienia. Taki zabieg umożliwił płatnikowi składek skorzystanie z instytucji zbiegu tytułów do ubezpieczenia.
Sąd podziela pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 26 sierpnia 2021 roku (III UZP 3/21), iż powiązania kapitałowe i osobowe między pracodawcą a zleceniodawcą, zlecających w ramach umowy zlecenia zawartej z pracownikiem tego pracodawcy wykonywanie czynności, które mogą być potraktowane jako wykonywanie umowy na rzecz pracodawcy prowadzi do wniosku, że powiązania tego rodzaju nie są bez znaczenia dla oceny konkretnego stanu faktycznego. Im silniejsze powiązania kapitałowe, organizacyjne, ekonomiczne i personale między pracodawcą a osobą trzecią zlecającą jego pracownikom wykonywanie umowy cywilnoprawnej tym łatwiej ustalić, że praca była wykonywana na rzecz własnego pracodawcy.
Przeprowadzone w niniejszej sprawie, postępowanie dowodowe, w sposób jednoznaczny, wykazało, że zawarcie umowy zlecenia/ dzieło przez zainteresowanych posłużyło uzyskaniu formalnego innego tytułu do ubezpieczeń, mimo nadal faktycznie realizowanego zobowiązania pracowniczego. Ubezpieczeni wykonując umowę cywilnoprawną de facto świadczyli pracę na rzecz własnego pracodawcy, co winno skutkować dodatkowo uiszczeniem składek od osiągniętego w ten sposób przychodu, a z drugiej strony pociągało za sobą brak obowiązku zapłaty składek przez zleceniodawcę.
Bez wątpienia w przedmiotowej sprawie występuje konstrukcja modelowego trójkąta umów w świetle brzmienia cytowanego art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Na gruncie wypracowanej w doktrynie i judykatury jednolitego poglądu wskazany trójkąt umów obejmuje trzy umowy, tj. umowę o pracę; umowę zlecenia między pracownikiem a osobą trzecią oraz umowę o podwykonawstwo między pracodawcą i zleceniodawcą, na podstawie której pracodawca w wyniku umowy o podwykonawstwo przejmuje w ostatecznym rachunku rezultat pracy wykonanej, na rzecz zleceniodawcy (por. wyrok SA w Gdańsku z dnia18 grudnia 2012 r., sygn. akt AUa 1031/12, LEX 1254347, wyrok SA w Szczecinie z dnia3 czerwca 2019 r., sygn.. akt III AUa 301/18, LEX 2692949). W rozpoznawanej sprawie brak było formalnej umowy o podwykonawstwo, jednakże poza sporem pozostawała współpraca pomiędzy wszystkimi spółkami, bowiem pracodawca zainteresowanych występował jako strona w przetargu, natomiast pozostałe spółki faktycznie realizowały zawarte umowy w zakresie wspólnych zadań związanych z usługami tworzenia dokumentacji, montażu, serwisu instalacji fotowoltaicznych, instalacji solarnych, a rezultat pracy w postaci usługi, czy to w zakresie utworzenia określonej dokumentacji czy szkoleń przejmowała ostatecznie(...) sp. z o.o.sp. komandytowa. Znamiennym jest też, że zwierzchnikiem we wszystkich spółkach była ta sama osoba –M. P..
W ocenie sądu zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odpowiadają prawu, zatem zasadnym stało się na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalenie odwołań.
W przedmiocie kosztów procesu Sąd orzekł w punkcie 2 sentencji wyroku na podstawieart.98 k.p.c., zasądzając od(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąspółki komandytowej wK.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.kwotę 540 zł (180 złotych x 3) zgodnie z § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz.265 ze zm.).
Odwołania zostały złożone w trzech sprawach o sygn. akt VIII U 2779/20 i VIII U 2790/20 oraz VIII U 2824/20, które następnie na podstawieart. 219 k.p.c.zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia. Owe połączenie na podstawie wskazanego przepisu jest tylko zabiegiem technicznym, który nie prowadzi do powstania jednej nowej sprawy, nie pozbawia połączonych spraw ich odrębności i nie zmienia faktu, że łącznie rozpoznawane i rozstrzygane sprawy są nadal samodzielnymi sprawami. W konsekwencji, w razie połączenia przez sąd kilku spraw do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia, zwrot kosztów procesu przysługuje stronie odrębnie w każdej z połączonych spraw(postanowienie składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 3 lutego 2012r., I Cz 164/11, Lex nr 1254636).

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi wnioskodawcy –PI.
19 IV 2022 roku.