Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 533/21
Data wyroku: 2022-05-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Roman Troll, Sędzia Sądu Okręgowego Roman Troll
Słowa kluczowe: Odsetki, Kredyt
Podstawa prawna: art.52 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim

Sygn. akt III Ca 533/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 maja 2022 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego  Roman Troll
po rozpoznaniu w dniu 12 maja 2022 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaJ. J.
przeciwko Spółdzielczej Kasie Oszczędnościowo-Kredytowej(...)wR.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 8 kwietnia 2021 r., sygn. akt I C 2506/20

1
oddala apelację,

2
zasądza od pozwanej na rzecz powódki 120 zł (sto dwadzieścia złotych) z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.

SSO Roman Troll
Sygn. akt III Ca 533/21

UZASADNIENIE
PowódkaJ. J.domagała się zasądzenia od pozwanej Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo-Kredytowej(...)wR.415,08 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 20 października 2017 r. oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania, a to z tytułu proporcjonalnego zwrotu kosztów kredytu.
Pozwana wniosła o umorzenie postępowania w zakresie należności głównej i oddalenie powództwa w pozostałym zakresie oraz obciążenie powódki kosztami procesu.
Pismem z 8 lutego 2021 r. powódka dokonała częściowego cofnięcia pozwu co do należności głównej wobec wpłaty pozwanej.
Wyrokiem z 8 kwietnia 2021 r. Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej zasądził od pozwanej na rzecz powódki odsetki ustawowe za opóźnienie od 415,08 zł od 20 października2017 r. do 25 listopada 2020 r. (pkt 1.), umorzył postępowanie w pozostałym zakresie (pkt 2.) i zasądził od pozwanej na rzecz powódki 137 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt 3.).
Rozstrzygnięcie zapadło przy ustaleniu, że 16 maja 2017 r. pomiędzyW. R.a pozwaną została zawarta umowa pożyczki (kredytu konsumenckiego) na okres od 16 maja 2017 r. do 7 maja 2022 r., została ona spłacona 4 października 2017 r. w całości. 26 marca 2020 r. pomiędzyW. R.a powódką została zawarta umowa cesji wierzytelności przysługującej cedentowi względem pozwanej, a wynikającej z tytułu zwrotu części prowizji, odpowiadającej skróconemu okresowi czasu obowiązywania umowy pożyczki. Pismem z 6 kwietnia 2020 r. powódka wezwała pozwaną do proporcjonalnego zwrotu wszelkich kosztów poniesionych w trakcie trwania umowy wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od 4 października 2017 r. z uwagi na wcześniejszą spłatę pożyczki przezW. R., dołączyła do niego oświadczenie pożyczkobiorcy o zwolnieniu z tajemnicy bankowej oraz podpisane przezW. R.zawiadomienie o przelewie wierzytelności na rzecz powódki; pismo zostało doręczone pozwanej 8 kwietnia 2020 r., a w odpowiedzi pozwana wskazała, że do wezwania nie dołączono umowy cesji, zaś merytoryczna odpowiedź zostanie udzielona po przedłożeniu tego dokumentu. Pismem z 6 lipca 2020 r. powódka wzywała pozwaną do zapłaty 2727,26 zł w terminie do 20 lipca 2020 r., na którą składały się należność główna (2292,27 zł) oraz wyliczone na dzień wysłania pisma odsetki (434,99 zł)i wskazała, że żądanie zapłaty skierowane jest w związku z nieuregulowaniem należnościz tytułu proporcjonalnego zwrotu kosztów kredytu konsumenckiego; pismo zostało doręczone pozwanej 10 lipca 2020 r. Pozwana ponownie wskazała, że do wezwania nie dołączono umowy cesji, a merytoryczna odpowiedź zostanie udzielona po przedłożeniu tego dokumentu. 25 listopada 2020 r. pozwana przelała na rachunek bankowy powódki kwotę 415,08 zł.
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy doszedł do przekonania, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości; wskazał, że w toku postępowania strona pozwana dokonała zapłaty na rzecz powódki należności głównej, to jest 415,08 zł, wobec czego powódka cofnęła pozew w tej części, a więc należało umorzyć postępowanie w tym zakresie.
Sąd Rejonowy przywołał regulacjeart. 49 ust. 1 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckimoraz art. 52 tej ustawy i wskazał, że wcześniejsza spłata kredytu konsumenckiego nastąpiła 4 października 2017 r. i od tego dnia rozpoczął się bieg 14-dniowego terminu do rozliczenia należności wynikających z przedmiotowej umowy; żądanie zasądzenia odsetek od 20 października 2017 r. uwzględnił mając na uwadze takżeart. 481 § 1 k.c.O kosztach postępowania orzekł zaś na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart. 99 k.p.c.iart. 98 § 11k.p.c.
Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw do zastosowania w sprawieart. 101 k.p.c.gdyżw jego ocenie powódka, kierując wezwanie do zapłaty, przedstawiła stronie pozwanej wystarczające dokumenty, z których wynikała jej legitymacja do dochodzenia tego roszczenia.
Apelację od wyroku, w zakresie odsetek i kosztów procesu, wniosła pozwana, zarzucając mu naruszenieart. 481 k.c.poprzez niewłaściwą interpretację i przyjęcie, że odsetki od należności głównej należą się powódce od 20 października 2017 r, a także art. 52 ustawy o kredycie konsumenckim przez błędną interpretację i przyjęcie, że odsetki są należne od daty wcześniejszej spłaty kredytu. Zarzuciła także niewyjaśnienie wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w postaci pominięcia faktu, że pozwana uznała powództwo co do należności głównej przy pierwszej czynności i dokonała zapłaty 415,08 zł. Ponadto pozwana zarzuciła naruszenieart. 101 k.p.c.przez jego niezastosowanie pomimo spełnienia wszystkich przesłanek zawartych w tej regulacji.
Przy tak postawionych zarzutach wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa w części odsetkowej i obciążenie powódki kosztami procesu za obie instancje, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanej na rzecz jej rzecz kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Sąd Okręgowy rozpoznawał sprawę w postępowaniu uproszczonym, gdyż dotyczy żądania zasadzenia świadczenia, które nie przekracza 20000 zł (art. 5051§ 1 k.p.c.).
Orzeczenie zostało wydane na posiedzeniu niejawnym, gdyż żadna ze stron (w apelacji oraz w odpowiedzi na apelację) nie wnosiła o przeprowadzenie rozprawy, a samo jej przeprowadzenie nie było konieczne dla rozpoznania sprawy (art. 374 k.p.c.)
Ustalenia faktyczne Sądu Rejonowego są prawidłowe i nie wymagały uzupełnienia, nie były też kwestionowane przez apelującą. Ustalenia te stanowiły zatem podstawę do oceny zgłoszonych w apelacji zarzutów naruszenia prawa materialnego.
Zgodnie zart. 52 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim(t.j. Dz. U. z 2022 r., poz. 246) kredytodawca jest zobowiązany do rozliczenia z konsumentem kredytu w terminie 14 dni od dnia dokonania wcześniejszej spłaty kredytu w całości. Trzeba też podkreślić, że umowa pożyczki jest uznawana za umowę o kredyt konsumencki (por. art. 3 ust. 1 i 2 pkt 1 ww. ustawy).
Apelująca zarzuca naruszenie dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki z uwagi na zawarcie w ustawie o kredycie konsumenckim regulacji art. 52, który to nakłada obowiązek rozliczenia całkowitej przedterminowej spłaty kredytu w terminie 14 dni, a więc wskazuje, kiedy należność z tytułu całkowitej przedterminowej spłaty kredytu jest wymagalna dla konsumenta. Regulacje dyrektywy w żaden sposób nie wskazują terminu wymagalności, natomiast motyw jedenasty jej preambuły wskazuje, że aspekty, które nie są zharmonizowane pozostają do swobodnego uregulowania państw członkowskich, podobnie stanowi art. 22 ust. 1 dyrektywy. Jednocześnie motyw ósmy dyrektywy wskazuje na koniczność zapewnienia zaufania konsumentów, dlatego rynek powinien oferować wystarczający poziom ich ochrony. Z tego wniosek, że uregulowanie terminów wymagalności roszczenia nie pozostaje w sprzeczności z dyrektywą, albowiem ten termin nie był nią ustalony, a jako taki nie podlega harmonizacji(por. M. Grochowski [w:] Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, pod red. Konrada Osajdy, 2019 r., komentarz do art. 52).
Rzeczywiście w literaturze wskazuje się na ewentualne wątpliwości co do regulacjiart. 52 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckimpod kątem harmonizacji, ale jednocześnie ci sami autorzy wskazują, że przepis ten wprowadza jedynie termin spełnienia świadczenia przez kredytodawcę. Takiego terminu spełnienia świadczenia w dyrektywie brak, trudno więc mówić o harmonizacji w tym zakresie. W literaturze wskazuje się też, że jest to regulacja wpisująca się w przyjęty system ochrony praw konsumenta (por. Z. Ofiarski [w:] Ustawa o kredycie konsumenckim. Komentarz, Warszawa 2014 r., komentarz do art. 52.).
Dodać należy, że w umowie zawartej pomiędzy stronami także zastrzeżono taki termin (por. pkt 27. in fine umowy pożyczki z 16 maja 2017 r., k. 15), strony więc same uregulowały w takiż sam sposób termin wymagalności świadczenia – w zgodzie z regulacjąart. 52 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.
W ocenie skarżącej ponadto wskazany 14 dniowy termin na rozliczenie z konsumentem kredytu odnosi się wyłącznie do sytuacji, w której konsument spłacając kredyt zażądał zwrotu opłat i prowizji (złożył stosowny wniosek). Rozumowanie takie, w związku z powyższymi uwagami, należy jednak uznać za niezasadne.
W ocenie Sądu Okręgowegoart. 52 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckimjest regulacją szczególną. Przepis ten określa termin wymagalności wierzytelności z tytułu rozliczenia z konsumentem kredytu, w rozpoznawanej sprawie jest to wcześniejsza całkowita spłata pożyczki. Dotyczy on wyłącznie przypadku, gdy kredyt został spłacony przez konsumenta w całości. Po upływie tego terminu roszczenie konsumenta jest wymagalne, natomiast kredytodawca pozostaje w opóźnieniu w wykonaniu zobowiązania. Zgodnie zart. 481 § 1 k.c., jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby wierzyciel nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi.W sprawie ma zatem znaczenie, kiedy doszło do spłaty kredytu w całości. Od tej daty zaczyna biec 14 dniowy termin do rozliczenia z konsumentem kredytu. Pożyczkobiorca spłacił zobowiązanie w całości 4 października 2017 r., zatem termin na dokonanie rozliczenia kredytu upłynął pozwanej 19 października 2017 r., a od 20 października 2017 r. roszczenie o zapłatę należności z tytułu wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego stało się wymagalne i od tej daty powódka może domagać się odsetek zgodnie zart. 481 § 1 k.c.
Sąd Odwoławczy podziela dokonaną przez Sąd Rejonowy ocenę o braku podstaw do zastosowaniaart. 101 k.p.c., gdyż przed wniesieniem pozwu powódka przedstawiła stronie pozwanej wystarczające dokumenty, z których wynikała jej legitymacja do dochodzenia roszczenia. Ponadto, choć żądanie pozwu w zakresie należności głównej zostało przez pozwaną uznane, to w zakresie odsetek pozwana konsekwentnie powództwo kwestionowała i tym samym całości żądania nie uznała, a to pomimo regulacji umownych w tym zakresie, których strona w ogóle nie zauważa.
Zastosowana przez Sąd Rejonowy regulacja prawna jest prawidłowa.
Dlatego też zarzuty apelacji są bezzasadne.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 50510§ 1 k.p.c., apelację jako bezzasadną oddalono.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart. 99 k.p.c., § 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) oraz § 10 ust. 1 pkt 1 tego rozporządzenia., gdyż pozwana sprawę przegrała. Odsetki od tych kosztów należne są z mocy ustawy na podstawieart. 98 § 11k.p.c., dlatego też nie było konieczności zamieszczania rozstrzygnięcia w tym zakresie w sentencji (por. M. Manowska [w:] A. Adamczuk, P. Pruś, M. Radwan, M. Sieńko, E. Stefańska, M. Manowska, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-477(16), wyd. IV, Warszawa 2021, t. 12. do art. 98; S. Hajnrych [w:] Kodeks postępowania cywilnego. Koszty sądowe w sprawach cywilnych. Dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym. Przepisy przejściowe. Komentarz do zmian. Tom I i II, red. T. Zembrzuski, Warszawa 2020, t. 7. do art. 98.).
SSO Roman Troll