Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 945/20
Data wyroku: 2020-11-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Biernat-Jarek, Sędzia Grzegorz Buła, Katarzyna Oleksiak
Słowa kluczowe: Roszczenie regresowe, Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 233 § 1 kpc, art 110 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych

Sygnatura akt II Ca 945/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 listopada 2020 roku
Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia Grzegorz Buła (sprawozdawca)

Sędziowie:

Katarzyna Biernat-Jarek
Katarzyna Oleksiak

Protokolant: sekretarz sądowy Ewelina Drewnik
po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2020 roku w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwa Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.
przeciwkoS. F.,P. F.iE. R.
o zapłatę
na skutek apelacji strony powodowej
od wyroku Sądu Rejonowego w Myślenicach
z dnia 29 stycznia 2020 roku, sygnatura akt I C 1061/18

1
oddala apelację;

2
zasądza od strony powodowej Ubezpieczeniowego Funduszu GwarancyjnegowW.na rzecz pozwanychS. F.,P. F.iE. R.solidarnie kwotę 2 700 zł (dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

SSO Katarzyna Biernat-Jarek SSO Grzegorz Buła   SSO Katarzyna Oleksiak

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 18 listopada 2020 roku
Wyrokiem z dnia 29 stycznia 2020 roku Sąd Rejonowy w Myślenicach oddalił powództwo Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.przeciwkoS. F.,P. F.iE. R.o zapłatę kwoty 56.786,45 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 3 maja 2018 roku do dnia zapłaty (pkt I), a nadto zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 5417 zł tytułem kosztów procesu (pkt II).
Powyższy wyrok został wydany w następującym stanie faktycznym ustalonym przez Sąd Rejonowy oraz opartym na okolicznościach, które pomiędzy stronami były niesporne:
W 2000 roku pozwaniS. F.,P. F.iE. R.prowadzili działalność gospodarczą polegającą na przewozie osób. W tym okresie czasu korzystali z usług pośrednika ubezpieczeniowegoK. B.. Osoba ta pośredniczyła w zawieraniu umów ubezpieczeniowych dotyczących 35 pojazdów należących do przedsiębiorstwa pozwanych z(...). Autobusmarki S.onr rej. (...), biorący udział w zdarzeniu drogowym z dnia 22 lutego 2000 r. w wyniku którego śmierć poniosła pieszaA. B. (1), był ubezpieczony. Nie toczyło się jakiekolwiek postępowanie, z którego wynikałoby, że pojazd ten nie był w chwili zdarzenia nigdzie ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Strona powodowa sama oświadczyła, że z jej ustaleń wynika, że pojazd sprawcymarki S.o nr(...)w dniu zdarzenia posiadał ważną polisę obowiązkowego ubezpieczenia OC zawartą w(...) S.A.
Strona powodowa przedstawiła korespondencję kierowaną do niej przez różne towarzystwa ubezpieczeniowe. W korespondencji tej odpowiadają one stronie powodowej, że nie posiadają one dokumentów dotyczących umowy ubezpieczenia samochoduS.o nr(...)na dzień 22 luty 2000 r.
Z informacji Sądu Rejonowego dla Krakowa Podgórze w Krakowie wynika, że akta sprawy II K 1270/00/P zostały przekazane na makulaturę. Akta główne sprawy prowadzonego śledztwa zostały przekazane przez Prokuraturę RejonowąK.Sądowi Rejonowemu dla Krakowa-Podgórze w Krakowie do sprawy II K 1270/00/P, a zatem również przekazane zostały na makulaturę.
W związku z wypadkiem w dniu 22 lutego 2000 roku Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjny wypłacił kwotę 20.000 zł tytułem zadośćuczynienia dlaP. B., 1000 zł tytułem kosztów procesu na jego rzecz, kwotę 1879,45 zł tytułem odsetek od przyznanejP. B.kwoty zadośćuczynienia, a nadto po 15 000 zł tytułem zadośćuczynienia na rzeczA. B. (2)iR. B., a także 200 zł tytułem kosztów likwidacji dla(...) S.A., kwotę 3690 tytułem wynagrodzenia pełnomocnika za prowadzenie sprawy przed Sądem Rejonowym w Wieliczce oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej za pełnomocnictwo w tej sprawie. Łączna kwota wydatków poniesionych przez stronę powodową w związku z tym zdarzeniem to 56 786,45 zł.
Na podstawie powyższego stanu faktycznego Sąd pierwszej instancji uznał, że nie było zasadne powództwo strony powodowej wywodzone zart. 110 ust. 1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, którego podstawą faktyczną było wypłacenie przez stronę powodową świadczenia poszkodowanym na podstawie art. 98 ust. 1 tej ustawy.
Sąd Rejonowy podniósł, że sporną okolicznością pomiędzy stronami było to czy faktycznie pozwani nie dopełnili obowiązku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej odnośnie pojazduS., którym kierował sprawca zdarzenia w dniu 22 lutego 2000 roku. Jak wskazał Sąd pierwszej instancji  stosownie do treściart. 6 k.c.ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z faktu tego wywodzi skutki prawne. Zgodnie zaś z treściązd. 1 art. 232 k.p.c.strony są obowiązane wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Sąd Rejonowy stwierdził, że skoro strona powodowa twierdziła, że przysługuje jej wobec pozwanych dochodzone pozwem roszczenie, to powinna była tę okoliczność udowodnić. W ocenie Sądu pierwszej instancji strona powodowa zadaniu temu nie podołała, gdyż żaden z przedstawionych przez stronę powodową dowodów nie wskazał na to, że pozwani nie dopełnili ciążącego na nich obowiązku.
Jak wskazał Sąd Rejonowy, za dowód niezawarcia przez pozwanych umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC nie może służyć żaden z przedstawionych przez stronę powodową dokumentów, gdyż z dokumentów tych nie wynika, że pozwani takiej umowy nie zawarli. W ocenie Sądu pierwszej instancji dowodem w sprawie mogłaby być informacja policji o braku ubezpieczenia, a przede wszystkim dokument wskazujący na ukaranie sprawcy zdarzenia za brak obowiązkowego ubezpieczenia OC. Taki dokument nie został jednak przedstawiony. Sąd Rejonowy stwierdził, że należy przyjąć, iż zostało wypłacone odszkodowanie z tytułu zdarzenia, przy czym brak jakichkolwiek danych by odszkodowanie to wypłacała strona powodowa. Sąd Rejonowy stwierdził, że zebrany w sprawie materiał dowodowy zdaje się potwierdzać fakt, że pojazd uczestniczący w zdarzeniu drogowym 22 lutego 2000 r. był objęty ochroną wynikającą z zawarcia przez jego właścicieli umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC. W związku z powyższym Sąd pierwszej instancji uznał, że strona powodowa w niniejszym postępowaniu nie udowodniła dochodzonego pozwem roszczenia, co do zasady. W tej sytuacji brak było podstaw do rozważania pozostałych zarzutów przedstawionych przez pozwanych, w szczególności zarzutu przedawnienia.
Apelację od powyższego wyroku wywiodła strona powodowa, która zaskarżyła go w całości, zarzucając mu naruszenie prawa procesowego tj.:

1
art. 232 k.p.c.poprzez błędne przyjęcie, że strona powodowa nie wskazała dowodów na okoliczność braku ochrony ubezpieczeniowej na pojeździemarki S.onumerze rejestracyjnym (...)w chwili zdarzenia oraz na okoliczność wypłaty wskazanych w pozwie kwot, podczas gdy w toku postępowania sądowego powód wykazał należycie powyższe okoliczności za pomocą dowodów z dokumentów tj. korespondencji z zakładami ubezpieczeń, i potwierdzeniami przelewów;

2
art. 233 §1 k.p.c.poprzez dokonanie oceny materiału dowodowego bez przeprowadzenia wszechstronnej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, za pomocą którego powód należycie wykazał zasadność swojego powództwa, zarówno co do zasady, jak i wysokości.

Mając na względzie powyższe zarzuty strona powodowa wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie powództwa w całości, a także o zasądzenie kosztów procesu za obie instancje.
W odpowiedzi na apelację pozwani wnieśli o jej oddalenie oraz o zasądzenie kosztów postępowania odwoławczego.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd Okręgowy przyjął za własny stan faktyczny ustalony przez Sąd pierwszej instancji oraz uznany przez Sąd za niesporny pomiędzy stronami.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Dokonując oceny zasadności zarzutów podniesionych w apelacji przez stronę powodową w pierwszej kolejności należy wskazać, iż - zdaniem Sądu Okręgowego- nie zasługuje na uwzględnienie zarzut naruszeniaart. 232 k.p.c.Analiza apelacji strony powodowej pozwala na stwierdzenie, iż skarżąca w istocie zarzuciła naruszenieart. 232 zd. 1 k.p.c.Przepis ten wyraża zasadę kontradyktoryjności nakładając na strony obowiązek wskazania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne i obciążając je odpowiedzialnością za wynik procesu. W ocenie Sądu Okręgowego z istoty tej regulacji wynika, że skoro nie nakłada ona na sąd jakichkolwiek obowiązków, to co do zasady sąd orzekający nie może go naruszyć, chyba że wbrew temu przepisowi podejmować będzie czynności dowodowe z urzędu bez oczekiwania na jakąkolwiek inicjatywę dowodową podejmowaną przez strony procesu. W niniejszej sprawie z taką sytuacją nie mieliśmy do czynienia, bowiem Sąd pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe opierając się na wnioskach zgłaszanych przez strony i jeśli wnioski te w jego ocenie dotyczyły okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy to były przez ten Sąd dopuszczane i przeprowadzane. Sąd Rejonowy dopuścił i przeprowadził wszelkie dowody, które zostały zgłoszone przez stronę powodową, podobnie zresztą, jak dowody zgłoszone przez pozwanych. Nie zostały jedynie przeprowadzone dowody niemożliwe do przeprowadzenia, a więc z dokumentów znajdujących się w aktach postępowania II K 1270/00/P, które zostały zniszczone przed wszczęciem niniejszego procesu. Kwestią niezwiązaną ze stosowaniemart. 232 k.p.c.jest natomiast ocena zgromadzonego materiału dowodowego na potrzeby ustalenia stanu faktycznego sprawy mającego znaczenie dla rozstrzygnięcia, a także rozstrzygnięcie przez Sąd kogo w świetleart. 6 k.c.obciąża obowiązek wykazania danej okoliczności i kto w związku z tym ponosi konsekwencje procesowe braku jej wykazania.
W niniejszej sprawie strona powodowa opierała swoje powództwo na treściart.  110 ust.1 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych(tj. Dz.U. z 2019r. poz. 2214). Przepis ten stanowi, że z chwilą wypłaty przez Fundusz odszkodowania, w przypadkach określonych wart. 98 ust. 1 pkt 3 i ust. 1a, sprawca szkody i osoba, która nie dopełniła obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia obowiązkowego, o którym mowa wart. 4 pkt 1 i 2, są obowiązani do zwrotu Funduszowi spełnionego świadczenia i poniesionych kosztów. Jak wskazał Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 5 października 2011 roku IV CSK 662/10 dla uwzględnienia roszczenia Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego nie jest wystarczające udowodnienie poniesienia określonego wydatku przez ten Fundusz na rzecz poszkodowanego wskutek wypadku z udziałem pojazdu mechanicznego, ale konieczne jest także ustalenie braku zawarcia umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy takich pojazdów oraz winy związanej z niewykonaniem ciążącego na nim tego obowiązku. Niewątpliwie dochodząc roszczenia opartego na powyższym przepisie od posiadacza pojazdu mechanicznego, który nie był sprawcą szkody, wykazać należy jeszcze, iż ponosi on w stosunku do osoby poszkodowanej odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną wskutek zdarzenia z udziałem konkretnego pojazdu mechanicznego.
W niniejszej sprawie jak wskazał Sąd pierwszej instancji nie było sporne pomiędzy stronami, że strona powodowa wypłaciła na rzecz męża poszkodowanej w wypadku z dnia 22 lutego 2000 roku oraz na rzecz jej dzieci tytułem zadośćuczynienia łącznie kwotę 50.000zł, a wraz ze świadczeniami ubocznymi i kosztami na rzecz innych podmiotów z tytułu tego zdarzenia wypłaciła kwotę 56.786,45 zł. Jeśli okoliczności te nie były sporne, to strona powodowa nie musiała ich wykazywać w postępowaniu dowodowym.
Sporną natomiast okolicznością, była podstawowa dla rozstrzygnięcia okoliczność czy samochódmarki S.onumerze rejestracyjnym (...)w chwili wypadku był objęty ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. Okoliczność ta powinna być więc udowodniona w toku procesu. Strona powodowa wnosząc pozew twierdziła, że pozwani takiej umowy ubezpieczenia dla tego pojazdu nie zawarli i dla wykazania tej okoliczności przedstawiła informacje uzyskane od 13 różnych zakładów ubezpieczeń, że takie ubezpieczenie w ich jednostkach nie zostało zawarte. Powyższa okoliczność jako negatywna (brak ubezpieczenia) jest co do zasady trudna, jeśli nie niemożliwa do udowodnienia, choć słusznie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że dowodami które mogły ją wykazać byłyby dokumenty urzędowe potwierdzające brak stosownego ubezpieczenia. Takich dowodów strona powodowa nie przedstawiła. Niezależnie jednak od powyższych twierdzeń strony powodowej, pozwani w toku procesu jednoznacznie stwierdzili, że opisany wyżej samochód był objęty ważnym na chwilę wypadku ubezpieczeniem OC. Podnosząc to twierdzenie pozwani zgodnie zart. 6 k.c.winni je byli wykazać i dla wykazania tej okoliczności zgłosili określone wnioski dowodowe. Dowody te Sąd pierwszej instancji przeprowadził i w oparciu o cały zgromadzony materiał dowodowy ustalił, że autobusmarki S.onumerze rejestracyjnym (...)był objęty przedmiotowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej. Zatem dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy na etapie postępowania apelacyjnego, wbrew stanowisku strony powodowej, kwestie związane z rozkładem ciężaru dowodu (art. 6 k.c.), nie mają istotnego znaczenia. Bowiem zasadniczym i rzeczywistym powodem oddalenia powództwa nie był brak wykazania przez stronę powodową okoliczności faktycznej uzasadniającej jej żądanie, lecz wykazanie przez pozwanych okoliczności faktycznej, która czyni to powództwo w świetle art. 110 ust.1 w/w ustawy bezzasadnym.
Przechodząc do rozważań związanych z zarzutem naruszenia przez Sąd pierwszej instancjiart. 233 §1 k.p.c.przede wszystkim wskazać trzeba, że zarzut ten (pomimo sporządzenia apelacji strony powodowej przez profesjonalnego pełnomocnika) nie został powiązany z zarzutem dokonania przez Sąd pierwszej instancji błędnych ustaleń faktycznych w zakresie wypełnienia przez pozwanych obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia OC samochoduS.onumerze rej. (...), co w zasadzie czyni go bezskutecznym.
Niezależnie od powyższego stwierdzenia należy wskazać, że w ocenie Sądu Okręgowego nie był trafny zarzut strony powodowej dotyczący naruszenia przez Sąd pierwszej instancji zasady swobodnej oceny dowodów. Zgodnie z ugruntowanym w orzecznictwie i doktrynie poglądem, normy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r., sygn. II UKN 685/99, OSNAiPUS 2000/17/655). Skuteczne podniesienie zarzutu naruszenia przez sądart. 233 § 1 k.p.c.wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może by przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest wystarczające przekonanie o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (zob. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 6 listopada 1998 r., sygn. II CKN 4/98, niepubl.). Również same, nawet poważne wątpliwości co do trafności oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, jeżeli tylko nie wykroczyła ona poza granice określone wart. 233 § 1 k.p.c.nie powinny stwarzać podstawy do zajęcia przez Sąd drugiej instancji odmiennego stanowiska (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012 r., sygn. I UK 347/11).
Odnosząc powyższe uwagi do przedmiotowej sprawy stwierdzić należy, że wbrew zarzutom strony powodowej, Sąd pierwszej instancji swoje ustalenia dokonał na podstawie wszechstronnej oceny całego zgromadzonego materiału dowodowego. Zwrócić należy uwagę, że Sąd ten nie pominął jakiegokolwiek z dowodów przeprowadzonych w toku procesu. Strona powodowa w apelacji błędnie przyjmuje, że Sąd Rejonowy swoje ustalenia w zakresie objęcia przedmiotowego autobusu obowiązkowym ubezpieczeniem oparł jedynie na „gołosłownych twierdzeniach pozwanych”. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku jednoznacznie wynika, że powyższe ustalenie oparte zostało nie na twierdzeniach pozwanych, ale na dowodach w postaci zeznań świadkówK. B.,J. W.oraz przesłuchania pozwanychS. F.iE. F.. Jeśli nawet w swoim środku odwoławczym strona powodowa próbuje kwestionować wiarygodność dowodu z przesłuchania pozwanych, to jednak w jakimkolwiek zakresie nie podważa wiarygodności zeznań wymienionych wyżej świadków. Jeśli skarżący nawet nie kwestionuje zeznań tych świadków, to tym bardziej nie ma podstaw do przyjęcia, aby w sposób skuteczny wykazał, że ocena tych zeznań przez Sąd pierwszej instancji pozostaje w sprzeczności z doświadczeniem życiowym i logicznym rozumowaniem. Szczególnie istotne znaczenie miały w tej sprawie zeznania świadkaJ. W., który był kierowcą przedmiotowego autobusu w momencie zaistnienia wypadku, a także osobą prawomocnie skazaną za ten czyn. To właśnie ten świadek w sposób kategoryczny zeznał, że w momencie wypadku kierowany przez niego autobus był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych, a także wskazał na okoliczności które ten fakt w jego ocenie potwierdzały. Zeznania pozwanych były zgodne i spójne z zeznaniami tego świadka, a więc trudno przyjąć że były gołosłowne. Jakkolwiek strona powodowa nie kwestionuje prawidłowości oceny zeznań tego świadka przez Sąd Rejonowy, to jednak stwierdzić należy, że brak jest podstaw aby zeznania tego świadka uznać za sprzeczne z doświadczeniem życiowym, skoro składała je osoba na co dzień kierująca w tamtym okresie tym pojazdem, do której obowiązków należało m.in. posiadanie dokumentów potwierdzających objęcie ubezpieczeniem odpowiedzialności cywilnej na wypadek kontroli drogowej. Nie można przyjmować, aby świadek miał podstawy do składania w tej kwestii zeznań niezgodnych z rzeczywistością, skoro nie łączą go obecnie jakiekolwiek stosunki zawodowe z pozwanymi, a ewentualny ówczesny brak dokumentu potwierdzającego to ubezpieczenie nie mógł rodzić obecnie dla niego jakichkolwiek negatywnych konsekwencji. Ocena zeznań tego świadka przez Sąd Rejonowy nie pozostaje także w sprzeczności z innymi dowodami zebranymi w sprawie, w szczególności wskazać należy, że w akcie oskarżenia skierowanym przeciwkoJ. W.w związku ze zdarzeniem z dnia 22 lutego 2000 roku w opisie zarzuconego czynu nie zostało stwierdzone, że prowadził pojazd nie posiadając wymaganych dokumentów, co stanowiło wykroczenie zart. 95 ustawy z dnia 20 maja 1971 roku Kodeks wykroczeń(tj. Dz.U. z 2019r. poz. 821, w brzmieniu obowiązującym w dacie wypadku) w związku zart. 38 pkt 3 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym(tj. Dz.U. z 2020r. poz. 110 w brzmieniu obowiązującym w tym samym dniu co wyżej). Całkowicie chybione są argumenty apelującego, iż niestwierdzenie przez funkcjonariuszy policji braku obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej wynikał z tego, że w 2000 roku Policja nie dysponowała elektronicznymi systemami kontroli czy dany pojazd jest objęty ubezpieczeniem w zakresie OC. Jak wynika z powołanego wyżej przepisuustawy Prawo o ruchu drogowymkierujący pojazdem miał obowiązek posiadania przy sobie dokumentu potwierdzającego posiadanie takiego ubezpieczenia i okazywania go na żądanie uprawnionego organu, którym w świetle art. 129 ust.2 pkt 2 tej ustawy był m.in. funkcjonariusz policji. Trudno przypuszczać, aby w przypadku wypadku, w którym poważnie poszkodowany został pieszy taki obowiązek nie byłby wykonany przez policjantów. Przy ocenie zeznań tego świadka i pozwanych nie sposób było też pominąć, że uczestniczący w wypadku autobusS.stanowił część składników majątkowych przedsiębiorstwa transportowego prowadzonego przez pozwanych, wiec za logiczne należy uznać zeznania, że był objęty obowiązkowym ubezpieczeniem. Posiadanie takiego ubezpieczenia pozostawało w interesie właścicieli tego przedsiębiorstwa, chroniąc ich przed odpowiedzialnością odszkodowawczą z tytułu ewentualnych szkód wyrządzonych ruchem tego pojazdu. Niewątpliwie możliwość wystąpienia takich zdarzeń wyrządzających szkody osobom trzecim jest znacznie większa w przypadku pojazdów wykorzystywanych w profesjonalnym transporcie niż pojazdów wykorzystywanych w celach prywatnych, a to z uwagi na wielokrotnie większą częstotliwość ich używania, a także przewóz nimi bardzo dużej liczby pasażerów. Na koniec oceny powyższych dowodów podnieść trzeba, że sama strona powodowa w prowadzonym przez siebie postępowaniu likwidacyjnym wykorzystywała informacje uzyskane odJ. W., uznając je za całkowicie rzetelne i wiarygodne.
Odnosząc się do dowodów powoływanych przez stronę powodową na okoliczność braku objęcia ubezpieczeniem OC przedmiotowego pojazdu podnieść należy, że dowody te stanowiąc dokumenty prywatne wykazywały jedynie, że osoby które były podpisane na informacjach o braku ubezpieczenia w poszczególnych towarzystwach ubezpieczeniowych, złożyły określone oświadczenie wiedzy (art. 245 k.p.c.). Na podstawie tych dokumentów nie można jednak w sposób nie budzący wątpliwości ustalić, że w rzeczywistości przedmiotowy samochód nie był objęty ubezpieczeniem OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Po pierwsze z dokumentów tych, jak również z jakichkolwiek innych dowodów w sprawie, nie wynika, że zapytania w tej kwestii strona powodowa wysłała do wszystkich podmiotów świadczących usługi ubezpieczeniowe w zakresie OC w roku 2000, a także iż uzyskała informacje od wszystkich takich zakładów ubezpieczeń. Nadto podmioty udzielające tych informacji były bezpośrednio zainteresowane w sprawie, gdyż w przypadku potwierdzenia zawarcia takiego ubezpieczenia w ich towarzystwie, to właśnie na nich spoczywałby ciężar ewentualnego zaspokojenia zgłaszanych roszczeń osób poszkodowanych.
Rozważając jeszcze zarzut naruszeniaart. 233 §1 k.p.c.podnieść należy, że jakikolwiek akt prawny nie ustanowił dokumentu w postaci polisy jedynym dowodem, który w postępowaniu sądowym może stanowić podstawę ustalenia zawarcia określonej umowy ubezpieczenia, w tym obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych. W okresie w jakim miał miejsce wypadek, czyli w 2000 roku obowiązywałaustawa z dnia 28 lipca 1990 roku o działalności ubezpieczeniowej(Dz.U. z 1996r. nr 11 poz. 62), która regulowała m.in. ubezpieczenia obowiązkowe, w tym w zakresie OC posiadaczy pojazdów mechanicznych. Na podstawie jejart. 5 ust. 4Minister Finansów wydał zarządzenie z dnia 18 grudnia 1990 roku w sprawie sposobu potwierdzenia spełnienia obowiązku zawarcia ubezpieczenia (M.P. z 1990 r. nr 49 poz. 380 z późn. zm.). Przepis §1 tego zarządzenia stanowił, że ubezpieczyciel potwierdza spełnienie obowiązku zawarcia ubezpieczenia obowiązkowego dokumentem wydanym ubezpieczonemu, w którym powinny być określone strony umowy, jej przedmiot i okres na jaki umowa została zawarta. Niewątpliwie to właśnie na podstawie tego dokumentu w okresie trwania ubezpieczenia mogła być dokonywana kontrola kierowcy pojazdu mechanicznego czy posiada on ubezpieczenie OC odnoszące się do danego pojazdu. Ani jednak w tym zarządzeniu, ani wustawie o działalności ubezpieczeniowejnie nałożono na posiadaczy pojazdów mechanicznych obowiązku przechowywania tego potwierdzenia przez określony czas.
Mając na uwadze, że przedmiotowe zdarzenie drogowe miało miejsce w 2000 roku, a roszczenia z nim związane zostały po raz pierwszy zgłoszone w roku 2015, trudno racjonalnie zarzucać pozwanym jakąkolwiek nienależytą staranność dotyczącą braku przedłożenia tego potwierdzenia w toku niniejszego procesu. Takie stanowisko jest tym bardziej uzasadnione, że roszczenie z jakim wystąpili członkowie rodzinyA. B. (1), bezpośrednio poszkodowanej tym wypadkiem, nie było wprost przewidziane w stanie prawnym obowiązującym w chwili wypadku, a nawet po jego wprowadzeniu z dniem 3 sierpnia 2008 roku (art. 446 §4 k.c.) dotyczyło ono zdarzeń mających miejsce po wejściu w życie tego przepisu. Natomiast dopuszczalność dochodzenia roszczenia o zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej na podstawieart. 24 k.c.w związku zart. 448 k.c.potwierdzona została w orzecznictwie Sądu Najwyższego w zasadzie dopiero w 2009 roku (por. wyrok z dnia 2.12.2009 r., I CSK 149/09, niepubl., wyrok z dnia 14.01.2010 r., IV CSK 307/09, OSNC-ZD, nr C, poz. 91). Uwzględniając powyższe, a nadto biorąc pod uwagę, że pozwani obecnie ani nie są nadal właścicielami przedmiotowego samochodu, ani nie prowadzą już tego przedsiębiorstwa transportowego, nie można przyjmować, iż jedynym sposobem wykazania przez nich posiadania ubezpieczenia samochodumarki S.onr rej. (...)było przedłożenie dokumentu wydanego na podstawie opisanego wyżej zarządzenia Ministra Finansów, choć niewątpliwie co do zasady wykazanie tej okoliczności na podstawie takiego dowodu byłoby dla nich znacznie łatwiejsze.
Na koniec dodać należy, iż Sąd Okręgowy nie stwierdził w tej sprawie naruszenia przez Sąd Rejonowy jakichkolwiek przepisów prawa materialnego, a także nie znalazł podstaw do stwierdzenia nieważności postępowania przed tym Sądem.
Mając na uwadze przytoczone wyżej argumenty Sąd Okręgowy uznał apelację za bezzasadną, co skutkowało jej oddaleniem na zasadzieart. 385 k.p.c.
W związku z tym, że apelacja została oddalona Sąd Odwoławczy na podstawieart. 98 § 1 i §3 k.p.c.zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego. Powyższa kwota związana była z poniesieniem przez pozwanych kosztów zastępstwa prawnego. Wysokość zasądzonej kwoty została określona przy uwzględnieniu wartości przedmiotu zaskarżenia, a także stawki wynikającej z§2 pkt 6w zw. §10 ust.1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r. poz. 1800 z późn. zm.).
SSO Katarzyna Biernat-Jarek SSO Grzegorz Buła SSO Katarzyna Oleksiak