Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 41/21
Data wyroku: 2022-06-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Marta Sawińska
Podstawa prawna: art.21 ustawy z 19.12.2008r. o emeryturach pomostowych

Sygn. aktIII AUa 41/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 czerwca 2022 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska
Protokolant: Emilia Wielgus
po rozpoznaniu w dniu 8 czerwca 2022 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym
sprawyS. R.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
o rekompensatę z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wP.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 24 listopada 2020 r. sygn. akt VIII U 1044/20
oddala apelację.
sędzia Marta Sawińska

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 18 maja 2020 r., znak(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych, I Oddział wP., na podstawieustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2020 r., poz. 53) orazustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2015 r., poz. 965) po rozpoznaniu wniosku złożonego w dniu 23 kwietnia 2020 r., odmówiłS. R.prawa do ustalenia rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. W uzasadnieniu organ wskazał, że wnioskodawca nie udowodnił 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Organ nie uznał wnioskodawcy okresu zatrudnienia od 3 sierpnia 1983 r. o 31 stycznia 2003 r. jako okresu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, gdyż odwołujący był zatrudniony na stanowisku dozoru inżynieryjno-technicznego wyższego szczebla, a zatem nie pracował stale w warunkach, w których nie są zachowane higieniczne normy pracy.
Odwołanie od powyższej decyzji złożyłS. R., wnosząc o jej zmianę oraz uwzględnienie odwołania. W uzasadnieniu wskazał, iż w okresie od 3 sierpnia 1983 r. do 31 stycznia 2003 r. był stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zatrudniony jako dozór inżynieryjno-techniczny na stanowisku zastępcy kierownika oraz kierownika w(...), a zatem wykonywał prace wymienione w wykazie A, dziale XIV, poz. 24.
Wyrokiem z 24 listopada 2020r. sygn. akt VIII U 1044/20, Sąd Okręgowy w Poznaniu VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującemu prawo do rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych od 01.04.2020 r.
Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
S. R.urodził się (...)Z zawodu jest głównym specjalistą nadzoru inżynieryjnego.
W okresie od 3 sierpnia 1983 r. do 31 października 1987 r. był zatrudniony w(...)jako zastępca kierownika, natomiast od 1 listopada 1987 r. do 31 stycznia 2001 r. był zatrudniony jako kierownik.
Od 1 lutego 2003 r. do 31 marca 2004 r. pracował jako specjalista prac likwidacyjnych związanych z upadłością Spółdzielni w Spółdzielni(...).
Jako zastępca kierownika odwołujący zajmował się tylko nadzorem sprzętu i transportu. Jako kierownik miał nadzór nad całą bazą, natomiast warsztatem zajmował się głównie majster. Natomiast bieżącym nadzorem i kierowaniem sprzętem budowlanym i transportem budowlanym, zajmował się odwołujący. W bazie dysponowano ciężkim sprzętem budowlanym: ciężarówkami skrzyniowymi, wywrotkami, koparkami, ładowarkami, betonomieszarkami i pompami do podawania betonu, dźwigami, ciągnikami do przewożenia materiałów budowlanych. Był to sprzęt który służył głownie na budowach. Sprzęt był wypożyczany na zewnątrz. Były też nysy i żuki do przewozu drobnych rzeczy.
Do pracy odwołujący przyjeżdżał przed 6:00 do pracy i pracował do 18:00 – 20:00 od poniedziałku do soboty, czasem również w niedzielę. Odwołujący zajmował się nadzorem nad ciężkim (powyżej 3,5 tony) sprzętem budowlanym (cementowozami, koparkami, spychaczami, dźwigami, betonomieszarkami) i ciężkim sprzętem transportowym (powyżej 3,5 tony) i ludźmi obsługującymi ten sprzęt. Odwołujący nadzorował wykopy ciężkim sprzętem budowlanym, przenoszenie materiałów ciężkimi dźwigami. W ramach tego nadzoru odwołujący jeździł po budowach, gdzie był wykorzystywany ten sprzęt albo przebywał na miejscu w bazie i nadzorował pracowników, którzy byli akurat w bazie. Wracając do bazy, odwołujący podpisywał dokumenty albo zabierał je do domu. Z reguły odwołujący zabierał dokumenty do domu i tam jeszcze przez godzinę, półtorej pracował nad tymi dokumentami. W soboty zawsze były betonowania, które musiał nadzorować odwołujący.
D. S.była zastępcą kierownika i to ona zajmowała się księgowością, rozliczaniem faktur, sprawami pracowniczymi i wypłatami. Początkowo była zatrudniona jako specjalista do spraw ekonomicznych od 1 listopada 1977 r.
W firmie mechanikiem samochodowym od 2 stycznia 1994r. byłL. P..
Od 2 listopada 2004 r. odwołujący był zatrudniony w Agencji(...).
Dnia 10 grudnia 2014 r. złożył wniosek o przyznanie mu wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
Decyzją z dnia 18 grudnia 2014 r. organ rentowy odmówił odwołującemu przyznania prawa do emerytury, uznając że nie wykazał on co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Organ nie uwzględnił odwołującemu okresu zatrudnienia od 3 sierpnia 1983 r. do 31 października 1987 r. Jednocześnie organ wskazał, że odwołujący legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze 25 lat, 3 miesięcy i 6 dni.
Decyzją z dnia 18 maja 2020 r. organ rentowy przyznał odwołującemu emeryturę w wieku powszechnym.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym zmienił zaskarżona decyzję w ten sposób, że przyznał odwołującemu prawo do rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych od 1 kwietnia 2020 r.
Na wstępie rozważań prawnych Sąd Okręgowy podał, że przedmiotem sporu było prawo odwołującego do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
Następnie przytoczył treść przepisówart. 2 pkt 5, art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
Podkreślił, że zgodnie z przepisamirozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. z 1983 r., Nr 8, poz. 43), przy ustalaniu 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze mogą zostać uwzględnione jedynie okresy, w których praca ta była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Zgodnie z § 1 ust. 1 cyt. rozporządzenia – rozporządzenie to stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej „wykazami”. W Wykazie A, stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r., w dziale XIV, pod poz. 24 wymieniono kontrolę międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, natomiast w dziale VIII, pod poz. 2 wymieniono prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów.
Sąd Okręgowy zaznaczył, że bezspornieS. R.nabył prawo do emerytury od 1 kwietnia 2020 r., nie korzystał z możliwości przejścia na emeryturę przy wieku obniżonym, a spór dotyczył wyłącznie tego, czy odwołujący legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych, w perspektywie nabycia prawa do rekompensaty przewidzianej wart. 21 ustawy o emeryturach pomostowych.
Wskazał też, że organ rentowy nie uwzględnił odwołującemu żadnego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach pracy, przy czym odmówił uznania okresu od 3 sierpnia 1983 r. do 31 stycznia 2003 r. tymczasem Sąd ustalił, że w spornym okresie odwołujący wykonywał prace polegające na dozorze inżynieryjno-technicznym prac wykonywanych przez operatorów/kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych/specjalnych (art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, Dz. U. Nr 237, poz. 1656 z późn. zm. w związku z poz. 24 działu XIV Wykazu A oraz poz. 2 działu VIII Wykazu A stanowiącego załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.).
Z kolei istota niniejszego sporu sprowadza się do pytania, czy w okresie zatrudnienia od 3 sierpnia 1983 r. do 31 stycznia 2003 r. ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w szczególnych warunkach wymienioną w załączniku A dziale XIV, poz. 24 rozporządzenia w sprawie wieku emerytalnego. Pod pozycją tą wymienione są zaś prace kontroli międzyoperacyjnej, kontroli jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie.
Sąd Okręgowy podkreślił, że przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe uzasadniło twierdzenie, iż prace, które wykonywał wnioskodawca w spornym okresie czasu związane z dozorem  inżynieryjno-technicznym były czynnościami wykonywanymi w warunkach bezpośrednio narażających na szkodliwe dla zdrowia czynniki. Odwołujący nadzorował prace kierowców na budowach oraz zajmował się dokumentacją związaną z wykonywanymi pracami. Czynności te wykonywane były dodatkowo, ponad zakres dotychczas wykonywanych prac i stanowiły zaledwie ułamek wszelkich czynności, w zestawieniu z pracami, które miał danego dnia wykonać. Odwołujący regularnie pracował w nadgodzinach łącznie po 10 - 12 godzin dziennie na budowie. Często zabierał dokumenty do domu. Podkreślenia wymaga, że jako kierownik pracował razem ze wszystkimi pracownikami na rozlicznych budowach oraz w bazie, przy maszynach będących w ruchu, w takich samych warunkach pracy, a więc tam, gdzie panowało spore zapylenie i hałas. Zatem uznać należy, iż wyczerpał obowiązek pracy w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze (minimum 8 godzin dziennie).
W ocenie Sądu I instancji w świetle powyższego uznać należało, żeS. R.legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach i z tego tytułu, w świetle powołanych wyżej przepisówustawy o emeryturach pomostowychoraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, spełnił wszystkie przesłanki przyznania mu prawa do rekompensaty.
Wobec powyższego, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.i powołanych wyżej przepisów należało orzec jak w sentencji wyroku.
Apelacjęod wyroku Sądu I instancji złożył organ rentowy zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:

1
przepisów prawa procesowego, tj. zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w art.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez przyjęcie, iż zgromadzony materiał dowodowy uprawnia do twierdzenia, że odwołujący wykonywał w okresie od 3 sierpnia 1983 r. do 31 stycznia 2003 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracę w szczególnych warunkach, a w konsekwencji naruszenie

2
przepisów prawa materialnego, tj. przepisówart. 21 ustawy o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2018 r., poz. 1924) poprzez przyznanie odwołującemu prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach.

Wskazując na powyższe zarzuty, pozwany organ rentowy wniósł o zmianę wyroku w całości i oddalenie odwołania ubezpieczonego od decyzji organu rentowego z dnia 18 maja 2020 r.,ewentualnieo uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Odwołujący nie złożył odpowiedzi na apelację organu rentowego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd I instancji rozpoznał sprawę prawidłowo i starannie, przeprowadzając właściwie postępowanie dowodowe, a ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego zasługuje na aprobatę i nie pozwala uznać, że doszło do przekroczenia zasady swobodnej oceny dowodów. Sąd I instancji powołał trafnie obowiązujące w tej mierze przepisy, które prawidłowo zastosował i zinterpretował, nie naruszając zaskarżonym rozstrzygnięciem przepisów procesowych ani przepisów prawa materialnego, dlatego Sąd Apelacyjny ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Okręgowy akceptuje i przyjmuje za własne, jako że znajdują one odzwierciedlenie w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że bezsporne w sprawie jest, że odwołującyS. R.od 1 kwietnia 2020 r. nabył prawo do emerytury w wieku powszechnym i nie korzystał z możliwości przejścia na emeryturę przy wieku obniżonym.
Z kolei kwestią sporną było ustalenie czy zachodzą przesłanki do przyznania odwołującemu rekompensaty, o której mowa wart. 21 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych, a w szczególności czy odwołujący legitymuje się 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych.
Sąd I instancji ustalił, że odwołujący udowodnił ponad 15 lat okresów pracy w szczególnych warunkach. W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń w zakresie stanu faktycznego sprawy. Prawidłowo dokonane ustalenia faktyczne Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne, w pełni podzielając wywody zawarte w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
W pierwszej kolejności wskazać należało podstawy prawne niniejszego wyroku.
Zgodnie zart. 2 pkt 5 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych, rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
W myśl natomiast art. 21 ust. 1 ustawy, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W myśl art. 23 ust. 1 ustawy - ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę.
Rekompensata jest formą odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów obowiązujących przed 2009 r. dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Prawo do rekompensaty mają osoby urodzone po 1948 r., które przed 1 stycznia 2009 r. wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 emeryturach i rentach z FUS. Podobnie jak przy ustalaniu tego okresu na potrzeby przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym, przy ustalaniu prawa do rekompensaty będą uwzględnione tylko okresy, w których praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury w niższym wieku emerytalnym, nawet jeśli tego prawa nie zrealizowała.
Sąd Apelacyjny w wyniku kontroli instancyjnej orzeczenia uznał zarzut naruszeniaart. 233 §1 k.p.c.za nietrafny. Zgodnie z treściąart. 233 § 1 k.p.c.Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. W wyroku Sądu Najwyższego z 27 września 2002 r. sygn. IV CKN 1316/00 wskazano, że ocena wiarygodności i mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części dotyczącej ustalenia faktów, tj. rozstrzygania spornych kwestii na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia się z dowodami. Powinna odpowiadać regułom logicznego myślenia wyrażającym formalne schematy powiązań między podstawami wnioskowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego będące wyznacznikiem granic dopuszczalnych wniosków i stopnia prawdopodobieństwa ich przydatności w konkretnej sytuacji. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to taka ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej wart. 233 k.p.c., choćby dowiedzione zostało, że z tego samego materiału dałoby się wysnuć równie logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego wnioski odmienne. Tylko w przypadku wykazania, że brak jest powiązania, w świetle kryteriów wyżej wzmiankowanych, przyjętych wniosków z zebranym materiałem dowodowym, możliwe jest skuteczne podważenie oceny dowodów dokonanej przez sąd; nie jest tu wystarczająca sama polemika naprowadzająca wnioski odmienne, lecz wymagane jest wskazanie, w czym wyraża się brak logiki lub uchybienie regułom doświadczenia życiowego w przyjęciu wniosków kwestionowanych. Sąd orzekający nie przekracza granic swobodnej oceny dowodów, gdy jego przekonanie odnośnie mocy poszczególnych dowodów i ich znaczenia dla sprawy oparte zostało na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, przy uwzględnieniu zasad doświadczenia życiowego i pozostaje w zgodzie z zasadami logicznego wnioskowania (tak SN w postanowieniu z 02.12.1999 r. w sprawie III CKN 122/99).
W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe w sposób staranny, nieuchybiający zasadzie swobodnej oceny dowodów wyrażonej wart. 233 § 1 k.p.c.Zgromadzone dowody Sąd Okręgowy oceniał wszechstronnie, tj. wiarygodność i moc poszczególnych dowodów oceniona została w odniesieniu do całokształtu pozostałych dowodów. Sąd I instancji dokonał ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie i Sąd Apelacyjny podstawę faktyczną wyroku w pełni aprobuje.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego prawidłowo Sąd I instancji uznał, iż przeprowadzone postępowanie dowodowe pozwoliło na jednoznaczne ustalenie, że prace, jakie wykonywał odwołujący podczas zatrudnienia w Spółdzielni(...)(w(...)) na stanowisku zastępcy kierownika a następnie kierownika od 3 sierpnia 1983 r. do 31 stycznia 2003 r. należy zaliczyć do okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach, bowiem odwołujący od początku wykonywał prace związane z dozorem inżynieryjno-technicznym. Prace te były wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Prace, które wykonywał odwołujący są uznawane za prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w załączniku dorozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w wykazie A, dziale XIV, poz. 24 „kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie”.
Po zapoznaniu się z dokumentacją zgromadzoną w niniejszej sprawie, w aktach osobowych odwołującego, aktach ZUS oraz zeznaniami odwołującego i świadków Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że odwołujący przez cały sporny okres (tj. od 3 sierpnia 1983 r. do 31 stycznia 2003r. r.) miał powierzone obowiązki związane z wykonywaniem prac określonych w wykazie A, dziale XIV, poz. 24 ww. rozporządzenia. Z ustalonego stanu faktycznego wynika, że odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę polegającą na dozorze inżynieryjno-technicznym prac kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony i ciężkich pojazdów specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych) przez ponad 8 godzin dziennie. W ramach wykonywanej pracy odwołujący jeździł razem z pracownikami i ciężkim sprzętem w ramach prowadzonych budów oraz nadzorował prace prowadzone w bazie. Odwołujący zajmował się nadto dokumentacją związaną z wykonywanymi pracami. Czynności te wykonywane były dodatkowe, ponad zakres dotychczas wykonywanych prac i stanowiły zaledwie ułamek wszelkich czynności, w zestawieniu z pracami, które miał danego dnia wykonać. Odwołujący regularnie pracował w nadgodzinach łącznie po 10 - 12 godzin dziennie na budowie. Często zabierał dokumenty do domu. Zaznaczyć należy, że odwołujący jako kierownik pracował razem ze wszystkimi pracownikami na rozlicznych budowach oraz w bazie, przy maszynach będących w ruchu, w takich samych warunkach pracy, a zatem tam, gdzie panowało spore zapylenie i hałas, zatem uznać należy, iż wyczerpał obowiązek pracy w szczególnych warunkach w pełnym wymiarze (minimum 8 godzin dziennie).
W odniesieniu do dozoru inżynieryjno-technicznego aktualne są wyjaśnienia Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 13 listopada 2014 r., I UK 122/14, iż dozór taki powinien być co do zasady wykonywany bezpośrednio w określonym, skonkretyzowanym środowisku pracy, w którym występują warunki narażające na szybszą utratę zdolności do pracy (OSNP 2016 nr 5, poz. 63). W orzecznictwie nie ma też rozbieżności w odniesieniu do tego, co oznacza stałe wykonywanie dozoru w pełnym wymiarze czasu pracy. Jest to okres wykonywania tej pracy niezależnie od tego, ile faktycznie czasu pracownik poświęca na dozór pracowników, a ile na pozostałe czynności ściśle związane ze sprawowanym dozorem i stanowiące jego integralną część, takie jak sporządzanie związanej z nim dokumentacji. Nie ma bowiem podstaw do wyłączania takiego rodzaju czynności administracyjno-biurowych z czynności polegających na sprawowaniu dozoru i traktowania ich odrębnie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2017 r., I UK 493/15, LEX nr 2238247 i powołane tam orzecznictwo).
Sąd Apelacyjny w pełni akceptuje ww. stanowisko co do rozumienia pojęcia prac „podstawowych” wykonywanych na oddziałach i wydziałach, w których dozór jest sprawowany - bez potrzeby powtarzania czy też rozwijania poczynionych rozważań. Sąd apelacyjny podkreśla, że osoba sprawująca dozór inżynieryjno-techniczny nie musi przez całą dniówkę roboczą przebywać przy stanowiskach produkcyjnych sprawując bezpośredni nadzór nad pracownikami, gdyż dozór ten obejmuje także czynności administracyjno-biurowe ściśle z owym procesem dozoru związane, a obciążenie organizmu pracownika czynnikami szkodliwymi ma w tym przypadku związek z odpowiedzialnością za błędy w procesie technologicznym. Warunkiem jest, aby owe czynności administracyjno-biurowe były ze sprawowanym dozorem powiązane „ściśle”.
W realiach sprawy odwołujący niewątpliwie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę polegającą na dozorze inżynieryjno-technicznym prac kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony i ciężkich pojazdów specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych) przez ponad 8 godzin dziennie, odwołujący jako kierownik pracował razem ze wszystkimi pracownikami na różnych budowach oraz w bazie, przy maszynach będących w ruchu, w takich samych warunkach pracy, a zatem tam, gdzie panowało spore zapylenie i hałas. Dokumentacją związaną z wykonywanymi pracami zajmował się dodatkowo (bowiem często zabierał tę pracę do domu, po przepracowanym dniu pracy tj. po 8 godzinach), ponad zakres dotychczas wykonywanych prac i czynności te stanowiły zaledwie ułamek wszelkich czynności, w zestawieniu z pracami, które miał danego dnia wykonać (tj. nadzór inżynieryjno-budowlany).
W orzecznictwie dopuszcza się także wykonywanie ubocznych czynności innych niż określone w wykazie stanowisk prac wykonywanych w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze a mimo to uznanie, że praca wykonywana była w pełnym wymiarze czasu pracy. Aby zachować uprawnienia związane z pracą w warunkach szczególnych wymienione czynności powinny być wykonywane w ramach dobowego czasu pracy na stanowisku i tylko w związku z realizowanym przez pracownika zadaniami. Ponadto, konieczne jest by wymienione czynności pracownik wykonywał tylko incydentalnie, sporadycznie, okazjonalnie na podstawie konkretnych poleceń pracodawcy albo krótkotrwale, marginalnie w ciągu doby pracowniczej poświęconej na wykonywanie pracy tu: spawacza (wyrok SN z 15 marca 2018 r. III UK 41/17).
Sąd Apelacyjny zwraca uwagę też na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2010 r., sygn. II UK 21/10 (LEX nr 619638), zgodnie z którym praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze.
Mając na uwadze powyższe – w ocenie Sądu Apelacyjnego – uznać należało, żeS. R.legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem pracy wykonywanej w szczególnych warunkach i z tego tytułu, w świetle powołanych wyżej przepisówustawy o emeryturach pomostowychoraz rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, spełnił wszystkie przesłanki przyznania mu prawa do rekompensaty.
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny stwierdził, że zaskarżony wyrok był prawidłowy.
Wobec uznania, iż zarzuty apelacyjne były bezzasadne Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację jako bezzasadną.
sędzia Marta Sawińska