Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1046/21
Data wyroku: 2022-01-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Anna Capik-Pater
Słowa kluczowe: Dodatki do emerytur i rent
Podstawa prawna: art. 21ustawy o emeryturach pomostowych

Sygn. aktVIII U 1046/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 stycznia 2022 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

sędzia Anna Capik-Pater

Protokolant

Agata Kędzierawska

po rozpoznaniu w dniu12 stycznia 2022 r. w Gliwicach
sprawyR. P.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprawo do rekompensaty
na skutek odwołaniaR. P.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia13 lipca 2021  r.nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuR. P.prawo do rekompensaty począwszy od dnia 1 lipca 2021 roku;

2
odwołanie od decyzji z dnia 8 lipca 2021 roku przekazuje organowi rentowemu w celu rozpoznania;

3
zasądza od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

(-) sędzia Anna Capik-Pater
Sygn. akt. VIII U 1046/21

UZASADNIENIE
Decyzją(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemu prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach.W uzasadnieniu ZUS podkreślił, że ubezpieczony nie wykazał 15 lat pracy w szczególnych warunkach, bowiem nie wykazał żadnego okresu takiej pracy, wobec czego nie spełnił warunków niezbędnych do przyznania spornej rekompensaty.
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych i następnie jej uwzględnienia przy wyliczaniu wysokości przyznanej emerytury. Podniósł, że zgodniez przedłożonymi przez niego świadectwami i zaświadczeniami wykonywał pracę w warunkach szczególnych w okresie zatrudnienia w SosnowieckimPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wS.od 26 września 1975r. do 14 maja 1991r. Tym samym spełnia warunki do przyznania mu prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Równocześnie ZUS wskazał, że nie uwzględnił rekompensaty o której mowa wart. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1924 ze zm.), argumentując iż ubezpieczony nie udowodnił na dzień 1 stycznia 2009r. wymaganego 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, bowiem w ocenie ZUS nie wykazał żadnego okresu takiej pracy. Do pracy takiej nie zaliczono bowiem okresu zatrudnienia od 26 września 1975r. do 14 maja 1991r. na stanowisku operatora – maszynisty sprzętu ciężkiego w SosnowieckimPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wS.. ZUS zaznaczył, iż do pracy w szczególnych warunkach nie zaliczył ubezpieczonemu powyższego okresów, z uwagi na brak świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyR. P.,urodzony (...), od(...)., uprawniony był do renty z tytułu niezdolności do pracy z ogólnego stanu zdrowia. Następnie 1 lipca 2021r. złożył wniosek o emeryturę na podstawie przepisówustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz.U. z 2021r. poz. 291 ze zm.).
Ubezpieczony65 lat ukończył (...)
Decyzją(...)organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, tj. ukończenia 65 lat i równocześnie ustalił wysokość tego świadczenia. Ustalając wysokość emerytury odwołującego, organ rentowy nie uwzględnił rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Natomiast zaskarżoną decyzją(...), ZUS odmówił ubezpieczonemu prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
W postępowaniu przed Sądem ubezpieczony, domagał się uznania z pracę w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia u powyższego pracodawcy, w spornym okresie, określonym przez siebie w odwołaniu.
W toku procesu Sąd ustalił, iż w okresie od 26 września 1975r. do 14 maja 1991r., ubezpieczony pracował wS.Przedsiębiorstwie(...)wS.. Było to przedsiębiorstwo zajmujące się pracami budowlanymi obiektów przemysłowych i użyteczności publicznej oraz mieszkaniowych. W szczególności zajmowało realizowaniem całych inwestycji od momentu wykonywania prac ziemnych, poprzez proces budowlany, po wykończenie terenu wokół zrealizowanych obiektów. W celu realizacji tych zadań, firma ta dysponowała własnym ciężkim sprzętem budowlanym, służącym do wykopów, transportu materiałów budowlanych.
W trakcie całego zatrudnienia w tym zakładzie, pracodawca przypisywał ubezpieczonemu stanowisko operatora – maszynisty sprzętu ciężkiego. Ubezpieczony faktycznie w trakcie trwania spornego okresu, do 1 listopada 1989r., u tego pracodawcy ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, zajmował się obsługą wielkiej ładowarki kołowej. W szczególności zajmował się, za pomocą tej maszyny, ładowaniem różnych towarów masowych (budowlanych) na samochody ciężarowe. Zajmował się też wykonywaniem przy użyciu tej maszyny wykopów ziemnych pod dalsze prace budowlane. W ciągu przeciętnej dniówki roboczej, odwołujący zajmował się wyłącznie obsługą ładowarki, zarówno przy pracach ładunkowych, jak i przy wykonywaniu wykopów.W takim czasie nie uczestniczył w innych pracach. Sporadycznie, tj. przez kilka dni w roku, ubezpieczony uczestniczył przy naprawach swojej ładowarki. Przy wykonywaniu takich prac, pracował codziennie przez pełne dniówki robocze, przeważnie po 12 godzin dziennie.
Sąd ustalił nadto, że od 2 listopada 1989r., ubezpieczony u powyższego pracodawcy korzystał z urlopu bezpłatnego. W tym czasie bowiem został zatrudniony przezPrzedsiębiorstwo (...)i wysłany na kontrakt zagraniczny w Libii. W ramach realizacji tego kontraktu, ubezpieczony wykonywał taki sam rodzaj pracy jak poprzednio, tj. przez pełne dniówki robocze – do 10 godzina na zmianę roboczą – obsługiwał ładowarki kołowe. Różnica polegała na miejscu świadczenia pracy i wielkości obsługiwanych maszyn. W szczególności ubezpieczony w tym czasie obsługiwał znacznie większe ładowarki niż w Polsce i zajmował się ładowaniem urobku w kamieniołomie. Po zakończeniu tego kontraktu, do macierzystego zakładu, odwołujący wrócił we wrześniu 1990r. i zatrudnienie w SosnowieckimPrzedsiębiorstwie Budownictwa (...)wS.zakończył 14 maja 1991r.
Sąd ustalił, że za okres pracy wS.PrzedsiębiorstwieB. P.wS., w okresie od 26 września 1975r. do 14 maja 1991r., pracodawca wystawił ubezpieczonemu świadectwo pracy, natomiast firma delegująca go na kontrakt zagraniczny wystawiła zaświadczenie. W obu tych dokumentach potwierdzono ubezpieczonemu wyłącznie wykonywanie pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku operatora – maszynisty sprzętu ciężkiego. Natomiast w dokumentach tych nie zawarto informacji w zakresie wykonywania przez odwołującego pracy w warunkach szczególnych.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: akt organu rentowego, wyjaśnień odwołującego (k.46-47), a także akt osobowych ubezpieczonego zS.PrzedsiębiorstwaB. P.wS., dołączonych do akt niniejszej sprawy.
Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i spójny, a tym samym za wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz na rozstrzygnięcie sprawy.W szczególności Sąd dał w pełni wiarę zeznaniom ubezpieczonego, gdyż są spójne, przekonywujące, a nadto znajdują potwierdzenie w dokumentacji osobowej odwołującego.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 21, ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(tekst jednolity: Dz.U. z 2018r., poz. 1924 ze zm.) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
BezspornieR. P.jest uprawniony do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, w oparciu o przepisyustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz.U. z 2021r. poz. 291 ze zm.), jednocześnie nie występował o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Kwestia sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła uprawnień ubezpieczonego do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
Art. 21 ustawy o emeryturach pomostowychokreśla ogólne warunki nabycia prawa do rekompensaty, czyli – zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 2 pkt 5 ustawy – do odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze przez osoby, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
Prawo do rekompensaty przysługuje ubezpieczonemu, który legitymuje się co najmniej 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Chodzi w tym przypadku o pracę, o której mowa w art. 32, 33, 39, 40 i 50c ustawy (art. 21 ust. 1).
Wprawdzie w ust. 2 wyraźnie zastrzeżono, że prawo do rekompensaty nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jednak w ocenie Sądu w przepisie tym chodzi niewątpliwie o emeryturę wcześniejszą przyznaną na podstawie przepisów tej ustawy. Odmienne rozumienie tego przepisu, tj. uznanie, że rekompensata powyższa nie przysługuje również w wypadku przyznania prawa do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, prowadziłoby do uznania, że art. 21, ust. 1 jest przepisem martwym, gdyż brak byłoby kategorii osób spełniających kryteria do uzyskania przedmiotowej rekompensaty. Należy zatem kierować się wykładnią celowościową i uznać, że racjonalny ustawodawca w żadnym wypadku nie dążyłby do stworzenia przepisu, który nie miałby podstaw do funkcjonowania w obrocie prawnym.
Zatem przesłankami uprawniającymi do rekompensaty są:
- utrata przez ubezpieczonego możliwości przejścia na emeryturę w związkuz wygaśnięciem po dniu 31 grudnia 2008r. – w stosunku do ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., a przed dniem 1 stycznia 1969r. – podstawy normatywnej przewidującej takie uprawnienie;
- niespełnienie przez ubezpieczonego warunków uprawniających go do emerytury pomostowej;
- legitymowanie się przez ubezpieczonego co najmniej 15 – letnim okresem pracyw szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS;
- nieuzyskanie przez ubezpieczonego prawa do wcześniejszej emerytury według zasad przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.
Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła zatem ostatecznie posiadania przez ubezpieczonego wymaganego 15 letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem ZUS nie uznał za udowodnione jakiegokolwiek okresu takiej pracy.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że ubezpieczony posiada wymagany 15 letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, prace w szczególnych warunkach, w okresie zatrudnienia wS.PrzedsiębiorstwieB. P.wS.od 26 września 1975r. do 14 maja 1991r., w tym również w przypadającym w trackie tego zatrudnienia, okresu pracy na kontrakcie zagranicznym w Libii.
U wymienionego powyżej pracodawcy ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych. Bez znaczenia na taką ocenę jego pracy pozostaje, że pracodawca przypisał mu stanowisko operatora – maszynisty sprzętu ciężkiego, bowiem praca na tym stanowisku, wiązała się wyłącznie z obsługą ciężkich ładowarek kołowych. Bez znaczenia pozostaje również fakt, iż w trakcie zatrudnienia u tego pracodawcy, odwołujący korzystał z urlopu bezpłatnego w związku z wyjazdem do Libii, bowiem w tym czasiew ramach kontraktu zagranicznego, w dalszym ciągu stale i w pełnym wymiarze czasu, świadczył on pracę wyłącznie jako operator ciężkich maszyn budowlanych, tj. ładowarek kołowych. Prace maszynistów ciężkich maszyn budowlanych lub drogowych wymienione zostały w wykazie A, dział V, poz. 3, stanowiącym załącznik doRozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.).
Tak więc odwołujący w spornym okresie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wyłącznie prace w szczególnych warunkach, określone w wykazie takich prac.
Pracodawca nie wystawił dla ubezpieczonego zaświadczenia wykonywania pracy w warunkach szczególnych ale fakt wykonywania takiej pracy u tego pracodawcy, został wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia, w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych wkodeksie postępowania cywilnego(por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283).
Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe rozważania, należało uznać, żeR. P.legitymuje się na dzień 1 stycznia 2009r. – 15 letnim okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych.
Wobec faktu, że ubezpieczony spełniła wszystkie przesłanki uprawniające go do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych, Sąd z mocyart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku.
Równocześnie Sąd miał na uwadze, że decyzją z 8 lipca 2021r., organ rentowy ustalił ubezpieczonemu wartość kapitału początkowego. Z kolei w przekazanym przez ZUS odwołaniu ubezpieczonego, od tej decyzji,R. P.podnosił argumenty głównie w zakresie słuszności jego roszczenia o rekompensatę z tytułu pracy w warunkach szczególnych, wobec czego, organ rentowy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko, w zakresie prawa do tego świadczenia.
Dopiero na rozprawie w dniu 12 stycznia 2022r., ubezpieczony sprecyzował, że decyzję o ustaleniu kapitału początkowego kwestionuje również w zakresie uwzględnienia jego wszystkich zarobków za lata 1980 – 1989.
W związku z powyższym, Sąd w punkcie drugim sentencji, przekazał odwołanie od decyzji z 8 lipca 2021r. organowi rentowemu.
O kosztach orzeczono po myśliart. 98 k.p.c.w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r. poz. 1800, ze zm.) w punkcie trzecim orzeczenia.

(-) sędzia Anna Capik – Pater