Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 1764/21
Data wyroku: 2022-04-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Kosicka
Słowa kluczowe: Podstawa wymiaru składki
Podstawa prawna: art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 68 ust. 1 pkt 1a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, art. 22 § 1 kp

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
14 kwietnia 2022 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Kosicka
Protokolant: st. sekr. sądowy Maria Nalewczyńska
po rozpoznaniu na rozprawie 14 kwietnia 2022 r. wW.
odwołaniaZ. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddziału wW.
z 26 października 2021 r., znak:(...)
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym
z udziałem(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, żeZ. M.jako pracownik płatnika składek(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 15 kwietnia 2021 r.

Sygn. akt VII U 1764/21

UZASADNIENIE
26 listopada 2021 r.Z. M.wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z 26 października 2021 r., nr(...), wnosząc o jej uchylenie w całości. Odwołująca zarzuciła organowi rentowemu błędne ustalenie stanu faktycznego co do istnienia stosunku prawnego łączącego ją z płatnikiem składek(...) sp. z o.o.Wyjaśniła, że z ww. płatnikiem jest związana od 2018 roku. Zawierała z nim umowy o dzieło, w oparciu o które jako aktorka grała w organizowanych licznych spektaklach Teatru(...)(...). Wraz ze wzrostem liczby spektakli rozpoczęła rozmowy na temat zmiany sposobu zatrudnienia z umów o dzieło na umowę o pracę, która ostatecznie została zawarta 15 kwietnia 2021 r. Sytuacja z Covid-19 wpłynęła na zmianę terminów spektakli, które miały pierwotnie być grane od kwietnia 2021 r. Finalnie, związku z obostrzeniami spowodowanymi pandemią, spektakle zostały przeniesione na późniejsze terminy. Odwołująca podkreśliła przy tym, że w okresie kwiecień-maj trwały próby wznowieniowe, w których uczestniczyła, a ponadto pracowała nad powierzonymi jej poprawkami scenariusza. Od czerwca 2021 r. grała już regularnie w spektaklach. Wskazała również, że w związku ze świadczeniem przez nią pracy regularnie otrzymywała należne jej wynagrodzenie

    (odwołanie z załącznikami k. 3-24 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o jego oddalenie. Uzasadniając stanowisko w sprawie organ rentowy wskazał, że analiza materiału zgromadzonego w sprawie przemawia za uznaniem, że zgłoszenie odwołującej do ubezpieczeń z tytułu umowy o pracę z 15 kwietnia 2021 r. zawartej z(...) sp. z o.o.zostało dokonany by umożliwić odwołującej uzyskanie prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych. Organ rentowy zwrócił uwagę, że strony od 2018 r. łączyły umowy o dzieło, co oznacza, że odwołująca przy takiej formie zatrudnienia nie mogła liczyć na świadczenia z ubezpieczenia chorobowego. Z dostarczonych dokumentów wynika, że współpraca stron nie uległa zmianie od 2018 r. i nie uzasadnia zmiany formy zatrudnienia(odpowiedź na odwołanie k. 26-28 a.s.).
Na rozprawie 14 kwietnia 2022 r.A. A., prokurent samoistny zainteresowanej(...) sp. z o.o.z siedzibą wW., przychylił się do odwołania ubezpieczonej(protokół rozprawy k. 48 a.s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Płatnik składek(...) sp. z o.o.prowadzi działalność eventową. Jedną z formą działalności jest zespół aktorski funkcjonujący pod nazwą Teatr(...), który zajmuje się wystawianiem spektakli i sztuką wizualną, m. in. malowanie piaskiem. Spółka zatrudnia na umowę o pracę około 10 osób, a dodatkowo współpracuje z artystami w oparciu o umowy o dzieło(zeznania odwołującej k. 48-48v a.s., zeznaniaA. A.k. 48v-49 a.s.).
Jedną z osób współpracujących z(...) sp. z o.o.jest ubezpieczonaZ. M.. Odwołująca współpracowała ze spółką od 2018 r. w oparciu o umowy o dzieło. Na ich podstawie których odwołująca wykonywała czynności aktorki grając w spektaklach Teatru(...), m. in.(...),(...)i(...), a ponadto pisała scenariusze(zeznania odwołującej k. 48-48v a.s.; wydruki zdjęć k. 16-28 a.s.).
W 2021 r.Z. M.rozpoczęła rozmowy z pracodawcą dotyczące przejścia na umowę o pracę po wznowieniu spektakli zawieszonych wystąpieniem pandemiiC.-19. Ostatecznie 15 kwietnia 2021 r. ubezpieczona zawarła z(...) sp. z o.o.umowę o pracę, na podstawie której została zatrudniona na stanowisku scenarzysty aktora w pełnym wymiarze czasu pracy i za wynagrodzeniem w wysokości 5548,63 zł. Umowa została zawarta na czas określony 6 miesięcy(zeznania odwołującej k. 48-48v a.s.; umowa o pracę k. 2 a.o.).
Z. M.była w ciąży, kiedy podpisywała umowę o pracę. Informację o tym przekazała pracodawcy na przełomie maja i czerwca 2021 r.. W dniu podpisania umowy odwołująca była zdolna do wykonywania pracy na stanowisku scenarzysta-aktor(zeznania odwołującej k. 48-48v a.s., zeznaniaA. A.k. 48v-49 a.s.; orzeczenie lekarskie nr(...)k. 10 a.o.).
Po zawarciu umowy o pracę ubezpieczona kontynuowała pracę na rzecz spółki występując w spektaklach wystawianych przez Teatr(...). Pełniła wiodącą funkcję w teatrze, uczestniczyła w próbach do spektakli, wprowadzała poprawki do scenariusza(wydruki zdjęć k. 16-28 a.s.; zeznania odwołującej k. 48-48v a.s., zeznaniaA. A.k. 48v-49 a.s.).
Za wykonaną pracę ubezpieczona otrzymywała wynagrodzenie, które było jej wypłacane przelewem na rachunek bankowy. 1 czerwca 2021 r. odwołująca złożyła pracodawcy wniosek o wypłatę wynagrodzenia do rąk własnych(potwierdzenia przelewów k. 10-11 a.s., listy płac k. 12-14 a.s., wniosek z 01.06.2021 r. k. 11 a.o., oświadczenie z 15.04.2021 r. k. 3 a.o.).
12 lipca 2021 r.Z. M.stała się niezdolna do pracy. Od tego dnia korzystała ze zwolnienia lekarskiego do dnia porodu, tj. 8 października 2021 r. W okresie nieobecności odwołującej jej role w Teatrze(...)przejęli inni aktorzy grający za nią zastępczo(zeznania odwołującej k. 48-48v a.s., zeznaniaA. A.k. 48v-49 a.s.).
14 października 2021 r. umowa o pracę odwołującej z 15 kwietnia 2021 r. wygasła z powodu upływu okresu, na który była zawarta(świadectwo pracy k. 8 a.s.).
W związku ze zgłoszeniem roszczenia o zasiłek chorobowy za okres od 27 lipca 2021 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wszczął z urzędu postepowanie wyjaśniające w sprawie podlegania przezZ. M.obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy o pracę u płatnika składek(...) sp. z o.o.Skierowane do stron zawiadomienia o wszczęciu postępowania, po podwójnej awizacji, zostały zwrócone organowi rentowemu(zawiadomienia k. 9-11 a.r., wniosek o zbadanie okoliczności związanych z ubezpieczeniem k. 13 a.r.).
Po zakończeniu postępowania ZUS(...)Oddział wW.decyzją z 26 października 2021 r. nr(...)stwierdził, żeZ. M.jako pracownik płatnika składek(...) sp. z o.o.nie podlega obowiązkowo emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 15 kwietnia 2021 r. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy stwierdził, że w toku postępowania nie uzyskano dowodów potwierdzających wykonywanie pracy i dowodów wypłaty wynagrodzenia(decyzja ZUS z 26.10.2021 r. k. 1 a.r.).
Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dowodów z dokumentów w postaci umowy o pracę z 15 kwietnia 2021 r., list płac i potwierdzeń przelewów, orzeczenia lekarskiego o braku przeciwskazań do podjęcia pracy, wydruków zdjęć, jak również w oparciu o zeznaniaZ. M.i prokurenta samoistnego zainteresowanejspółki (...). W ocenie sądu, zebrany materiał dowodowy był wiarygodny jako treściowo skorelowany i nie budzący zastrzeżeń, a ponadto wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie było uzasadnione.
Istota sporu w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy między odwołującąZ. M.a płatnikiem składek(...) sp. z o.o.doszło do nawiązania stosunku pracy, skutkującego objęciem odwołującej ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi, chorobowym i wypadkowym.
Zgodnie zart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423)obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami. Z mocy ww. ustawy, tj. w myśl art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1, pracownicy podlegają również ubezpieczeniu chorobowemu i wypadkowym. Objęcie ubezpieczeniem z tytułu zatrudnienia, zgodnie zart. 13 pkt 1u.s.u.s., następuje od dnia nawiązania stosunku pracy do jego ustania. Stosownie do treści definicji zawartej wart. 2 ustawy z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy(t.j. Dz. U. 2020 r. poz. 1320)pracownikiem jest osoba zatrudniona między innymi na podstawie umowy o pracę. Użyty w powyższym przepisie zwrot „zatrudniona” oznacza istnienie między pracownikiem a pracodawcą szczególnej więzi prawnej o charakterze zobowiązaniowym, tj. stosunku pracy. Zgodnie zart 22 § 1 k.p.przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca – do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem. W ujęciu ww. przepisu stosunek pracy to relacja prawna łącząca pracodawcę i pracownika, na której treść składają się wzajemne prawa i obowiązki. Swoistość stosunku pracy wyraża się w jego cechach, które odróżniają go od stosunków cywilnoprawnych, a także zwyczajowej, okazjonalnej pomocy członków najbliższej rodziny świadczonej na rzecz określonego przedsiębiorcy, w ramach których świadczona jest praca. Do tych właściwości stosunku pracy należą: dobrowolność zobowiązania, zarobkowy charakter stosunku pracy, osobisty charakter świadczenia pracy oraz podporządkowanie pracownika co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania pracy, wyrażające się również w możliwości wydawania pracownikowi poleceń dotyczących pracy.
Dla objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania pracy zasadnicze znaczenie ma więc nie to, czy umowa o pracę została zawarta i czy jest ważna, lecz tylko to, czy strony umowy pozostawały w stosunku pracy (art. 8 ust. 1u.s.u.s.). O tym zaś, czy strony istotnie w takim stosunku pozostawały i stosunek ten stanowi tytuł ubezpieczeń społecznych, nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy(essentialia negotii), a wynikających zart. 22 § 1 k.p.
Jak wynika z uzasadnienia skarżonej decyzji, konstatacja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, zgodnie z którąZ. M.jako pracowniku płatnika składek(...) sp. z o.o.nie podlega ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 15 kwietnia 2021 r., wynikała przede wszystkim z nieprzedstawienia przez strony w toku przeprowadzonego przez organ rentowy postępowania poprzedzającego wydanie skarżonej decyzji dowodów potwierdzających realizację łączącego strony stosunku pracy. Z analizy akt rentowych wynika, że pisma w sprawie toczącego się postępowania wyjaśniającego nie zostały przez strony odebrane, lecz po podwójnej awizacji były zwracane organowi rentowemu. Odwołująca zajęła stanowisko dopiero na etapie odwołania się od zaskarżonej decyzji z 26 października 2021 r., przedstawiając dowody na poparcie twierdzeń kontestujących z rozstrzygnięciem organu rentowego.
Weryfikując stanowisko organu rentowego sąd przeprowadził zatem postępowanie w oparciu o dowody zaoferowane przez odwołującą. Z dokonanych na tej podstawie ustaleń wynika, żeZ. M.współpracowała z(...) sp. z o.o.od 2018 r. na podstawie umów o dzieło. Odwołująca pracowała jako aktorka w Teatrze(...)i występowała w spektaklach organizowanych przez zespół aktorki. W kwietniu 2021 r. z inicjatywy odwołującej doszło do zmiany formy współpracy z dotychczasowo zawieranych umów o dzieło na umowę o pracę, co zgodnie z motywacją ubezpieczonej miało prowadzić do zapewnienia jej większej stabilizacji w zatrudnieniu. Zdaniem sądu, należało dać wiarę twierdzeniom odwołującej w zakresie zarówno motywów zmiany formy dotychczasowej współpracy z zainteresowaną spółką, jak i faktycznego świadczenia pracy jako znajdującym odzwierciedlenie w zaoferowanych przez nią dowodach z dokumentów i dowodów osobowych. Odwołująca wskazała, że inicjatywa zatrudnienia na podstawie umowy o pracę wyszła z jej strony, a ponadto szczegółowo przedstawiła okoliczności dotyczące jej zatrudnienia w zainteresowanej spółce oraz specyfikę i charakter wykonywanych przez nią czynności. Powyższe kwestie podobnie przedstawiał w swoich zeznaniach również prokurent zainteresowanej spółki, który dodatkowo potwierdził fakt zatrudnienia odwołującej oraz faktyczne świadczenie przez nią pracy. Relacje przesłuchanych w sprawie osób były przy tym skorelowane z zaoferowanymi przez stronę dowodami z dokumentów – wydruków zdjęć ze spektakli i prób, w których odwołująca brała udział po dacie zawarcia umowy o pracę, jak również dokumentacją osobową dotyczącą jej zatrudnienia na podstawie umowy o pracę. W obliczu treści wymienionych wyżej dowodów oraz braku przytoczenia przez organ rentowy innych okoliczności – oprócz wspomnianej wyżej kwestii nieprzedstawienia dowodów w postępowaniu wyjaśniającym – sąd nie znalazł podstaw ku temu, by dowody te kwestionować. Potwierdzają one zarówno fakt wykonywania pracy przez odwołującą na podstawie spornej umowy o pracę z 15 kwietnia 2021 r., jak też i okoliczność otrzymywania przez odwołującą wynagrodzenia za wykonaną pracę, co wynika jednoznacznie z przedstawionych przez nią potwierdzeń przelewu i list płac.
W tym stanie rzeczy, mając na względzie stanowiska stron oraz treść zebranego w sprawie materiału dowodowego, sąd nie znalazł podstaw ku temu by podważać istnienie stosunku pracy łączącego odwołującą z(...) sp. z o.o.Organ rentowy, oprócz podniesienia kwestii braku zadośćuczynienia ciężarowi udowodnienia istnienia stosunku pracy w postępowaniu wyjaśniającym nie podnosił żadnych innych kwestii mogących stanowić podstawę do kwestionowania tytułu podlegania przezZ. M.ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę z 15 kwietnia 2021 r. Z kolei okoliczności sprawy wskazują, że łącząca strony umowę o pracę była ważna, a powstały w ten sposób stosunek pracy był przez nie realizowany.
Z tych też względów sąd uznał wniesione odwołanie za zasadne. Przy tym wymaga jednak zaznaczenia, że Ssd nie miał podstaw do uchylenia skarżonej decyzji zgodnie z żądaniem odwołującej. Takie rozstrzygnięcie jest możliwe na podstawieart. 47714§ 21k.p.c.Zgodnie z treścią tego przepisu, tylko w przypadku, gdy decyzja nakładająca na ubezpieczonego zobowiązanie, ustalająca wymiar tego zobowiązania lub obniżająca świadczenie, została wydana z rażącym naruszeniem przepisów o postępowaniu przed organem rentowym, sąd uchyla tę decyzję i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania organowi rentowemu. Decyzja ZUS w przedmiocie ustalenia podleganiom społecznym znajduje się poza katalogiem rozstrzygnięć, o których mowa w powyższym przepisie. Jedynym rozstrzygnięciem, jakie sąd mógł wydać w niniejszej sprawie – wobec uznania odwołania za zasadne – była zmiana zaskarżonej decyzji zgodnie zart. 47714§ 2 k.p.c., w myśl którego w przypadku uwzględnienia odwołania sąd zmienia w całości lub w części zaskarżoną decyzję organu rentowego i orzeka co do istoty sprawy.
Mając powyższe na uwadze, sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił skarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, żeZ. M.jako pracownik płatnika składek(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu i wypadkowemu od 15 kwietnia 2021 r.