Sąd Okręgowy w Olsztynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 273/21
Data wyroku: 2022-06-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Słowa kluczowe: Kredyt
Podstawa prawna: art. 69 prawa bankowego

Sygn. akt: I C 273/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 czerwca 2022 r.

Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie: Przewodniczący: sędzia Juliusz Ciejek
Protokolant: sekretarz sądowy Anna Kosowska
po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2022 r. w Olsztynie
na rozprawie
sprawy z powództwaM. O.iK. O.
przeciwkoBankowi (...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.
o ustalenie i zapłatę

I
ustala, że nie istnieje stosunek prawny na podstawie umowy kredytu hipotecznego nr(...)zawartej w dniu 6 stycznia 2005 r. pomiędzy(...) Bank S.A.z siedzibą wW., aK. O.iM. O.,

II
zasądza od pozwanego na rzecz powodów kwotę 229.734 zł 19 gr (dwieście dwadzieścia dziewięć tysięcy siedemset trzydzieści cztery złote dziewiętnaście groszy) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 lutego 2022 r. do dnia zapłaty,

III
w pozostałym zakresie powództwo oddala,

IV
zasądza od pozwanego na rzecz powodów tytułem zwrotu koszów procesu kwotę 11.817 (jedenaście tysięcy osiemset siedemnaście tysięcy) zł ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty, w tym kwotę 10.817 (dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście) zł tytułem zwrotu koszów wynagrodzenia pełnomocnika.

Sygn. akt I C 273/21

UZASADNIENIE
PowodowieK. O.iM. O.pozwem złożonym z dnia 8 marca 2021 r. (data nadania: 09.03.2021 r.) przeciwkoBank (...) S.A.z siedzibą wW.(dalej: Bank) wnieśli o
- ustalenie, że nie istnieje stosunek prawny na podstawie umowy o kredyt hipoteczny nr(...)zawartej w dniu 6 stycznia 2005 r. pomiędzy(...) Bank S.A.z siedzibą wW., aK. O.iM. O.i zasądzenie od pozwanego kwoty 229.734,19 zł na rzecz powodówK.iM. O.z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty,
ewentualnie,
- zmianę łączącej strony wymienionej wyżej umowy poprzez usunięcie z niej przepisów dotyczących indeksacji PLN do(...)przy zachowaniu stawkiL.i zasądzenie od pozwanego(...) Bank S.A.z siedzibą wW.kwoty 229.734,19 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.
Nadto wnieśli o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazali, że jako konsumenci w dniu 6 stycznia 2005 r. zawarli z pozwanym Bankiem umowę kredytu indeksowanego do(...). W ocenie powodów, postanowienia zawarte zarówno w przedmiotowej umowie jak i regulaminie, należy zaklasyfikować jako niedozwolone postanowienia umowne. Pozwany uzależnia wysokość należnych sobie świadczeń od tabeli kursów obowiązujących w banku i nie posługuje się w przy tym żadnym obiektywnym miernikiem. Pozwany bank stosuje różne kursy kupna i sprzedaży dewiz. Ponadto, postanowienia umowy nakładały na powodów obowiązek ubezpieczenia od niskiego wkładu kredytu. Powodowie nie mieli realnego wpływu na zakres objęty przedmiotowym ubezpieczeniem, a postanowienia aneksu do umowy nie są jasne i klarowne. Pozwany bank nie dochował obowiązku informacyjnego względem powodów. Postanowienia zawarte w umowie nie zostały indywidualnie uzgodnione z powodami lecz stanowią wzorzec umowny stosowany na masową skalę. Prawa i obowiązki powodów zostały ukształtowane w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i zasadami współżycia społecznego, rażąco pogarszając ich sytuację materialną. Powodowie wskazali, że mają interes prawny w unieważnieniu przedmiotowej umowy kredytu, ponieważ została zawarta z rażącym naruszeniem ich interesów jako konsumentów, a ponadto będą mogli wystąpić do Sądu z wnioskiem o wykreślenie hipoteki ustanowionej na nieruchomości. Jako podstawę prawną stwierdzenia nieważności umowy wskazaliart. 58 § 1 i 2 k.c.w zw. zart. 3531k.c.Przedmiotową umowę należy uznać za sprzeczną zarówno z zasadami współżycia społecznego jak i z uwagi na naruszenie zasady swobody umów –art. 3531k.c.za sprzeczną z ustawą. Natomiast podstawą prawną żądania zapłaty jestart. 405-411 k.c.(k. 4-18).
W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie na swoją rzecz od powodów zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych oraz opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Pozwany wskazał, że roszczenie powodów jest bezpodstawne zarówno co do zasady jak i wysokości. Pozwany zaprzeczył aby umowa była sprzeczna z przepisamiustawy prawo bankowelub z jakimkolwiek innym aktem normatywnym. Ponadto, umowa w ocenie strony pozwanej jest ważna i nie zawiera klauzul abuzywnych. Pozwany zaprzeczył aby postanowienia umowne nie zostały indywidualnie uzgodnione z powodami oraz jej warunki nie podlegały negocjacjom. Pozwany wypełnił wszystkie obowiązki informacyjne względem powodom. Powodowie przed zawarciem umowy, zostali należycie poinformowani o ryzku kursowym. Zaprzeczył, aby postanowienia umowne były niejasne, niejednoznaczne lub nieprecyzyjne. Postanowienia umowne nie kształtowały praw i obowiązków stron w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub naruszając interesy powodów i to w stopniu rażącym. Pozwany bank nie jest w jakimkolwiek zakresie bezpodstawnie wzbogacony względem powodów. Zaprzeczył, aby dowolnie ustalał kursy walut publikowane w tabeli kursów. Pozwany wskazał również, że postanowienia umowne dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu nie są abuzywne i wiążą powodów. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń powodów oraz braku interesu prawnego w żądaniu o ustalenie (k. 67-179).
Pozwany wskazał, ze powódM. O.nie posiada statusu konsumenta w rozumieniuart. 22 k.c.ponieważ w chwili zawierania umowy o kredyt prowadził działalność gospodarczą. Siedziba prowadzonej przez powoda działalności znajduje się w kredytowanej nieruchomości. (k. 399-402)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
PowodowieK. O.iM. O.w dniu 2 grudnia 2004 r. podpisali wniosek kredytowy o kredyt w kwocie 250.000 zł, zaś jako walutę kredytu oznaczyli(...). Jako przeznaczenie kredytu wskazali zakup domu jednorodzinnego oraz spłatę zobowiązania w(...) S.A.Powodowie w dacie złożenia wniosku osiągali dochód w PLN.
Powód prowadzi od 18.09.1997 r. działalność gospodarczą podfirmą (...).
(dowód: wniosek kredytowy k. 204-206, wydruk z(...)dot. powoda – k. 403, zeznania powodów – k. 390-391)
Pozwany w dniu 22.12.2004 r. dokonał wstępnej oceny wniosku kredytowego powodów, która zakończyła się wynikiem pozytywnym. Pozwany wydał pozytywną decyzję kredytową.
(dowód: wstępna ocena zdolności kredytowej – k. 214, parametry wejściowe symulacji – k. 216, opinia Departamentu(...)Produktów B. (...)– k. 221v-224, decyzja kredytowa – k. 221)
Powodowie przed zawarciem umowy kredytowej ani w trakcie jej zawierania nie zostali pouczeni o ryzyku kursowym z jakim wiąże się zaciągnięcie zobowiązania indeksowanego do waluty obcej.
(dowód: zeznania powodów – k. 390-391)
W dniu 6 stycznia 2005 r. powodowieK. O.iM. O.zawarli z pozwanymBank (...) Spółką Akcyjnąz siedzibą wW.umowę o(...)nr(...). Kredyt przeznaczony był na nabycie domu jednorodzinnego na rynku wtórnym położonego wR.(§ 3 umowy).
Zgodnie z § 2 pkt 19 regulaminu kredyt w walucie obcej to kredyt udzielany w PLN, indeksowany kursem waluty obcej wg TabeliK.Walut Obcych obowiązujących w Banku. W § 3 ust. 2 regulaminu wskazano, że kredyt może być indeksowany kursem waluty obcej na podstawie obowiązującej wBanku (...).
Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy Bank udzielił powodom kredytu w kwocie 200.000 zł co stanowiło równowartość sumy(...), zgodnie z kursem kupna(...)według(...) Banku (...) S.A.z daty uruchomienia kredytu. Kredytobiorca zobowiązał się spłacić w PLN, równowartość sumy(...)wyliczonej zgodnie z § 2 ust. 1 umowy z zastosowaniem kursu sprzedaży(...)z dnia płatności raty kredytu według(...) Banku (...) S.A.(§ 2 ust. 2 umowy oraz § 9 ust. 2 regulaminu)
Wysokość prowizji od udzielonego kredytu ustalono w wysokości 0,00 % kwoty kredytu (§ 5 ust. 1 umowy).
Kredyt został udzielony na okres od 06.01.2005 r. do 06.01.2035 r. (§ 4 umowy). Zgodnie z umową kredyt miał zostać spłacony w 360 równych ratach spłaty, które zawierają malejącą część odsetek i rosnącą część raty kapitałowej (§ 8 ust. 3 umowy). W okresie karencji tj. 2 miesięcy, kredytobiorca opłacał raty odsetkowe i był zwolniony z w tym okresie od opłacania kapitału (§ 8 ust. 5 umowy). Zgodnie z umową kredytobiorca zobowiązany był do utrzymania środków na rachunku wBanku (...), który był obciążany, począwszy od dnia przypadającego 30 dni od daty uruchomienia pierwszej transzy kredytu co miesiąc ratami spłaty kredytu, aż do całkowitej spłaty kredytu wraz z odsetkami (§ 8 ust. 2 zd. 1 umowy).
Celem zabezpieczenia spłaty kredytu ustanowiona została hipoteka kaucyjna na rzecz Banku do sumy 400.000 zł oraz cesja praw z polisy ubezpieczenia na życie kredytobiorcyM. O.i ubezpieczenia nieruchomości od ognia i innych zdarzeń losowych (§ 9 ust. 1 umowy). Do czasu ustanowienia ww. zabezpieczeń, zabezpieczenie kredytu będzie stanowić ubezpieczenie kredytów zabezpieczanych hipotecznie na podstawie umowy zawartej przez Bank zTowarzystwem (...) S.A.Kredytobiorca zobowiązany był do opłacenia składki z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia kredytu w(...)w wysokości 1/12 z 0,81% kwoty przyznanego kredytu, uwzględniającego kursy waluty obcej, do jakiej kredyt jest indeksowany na pierwszy dzień miesiąca, w którym została sporządzona umowa kredytowa wg Tabeli Kursów Banku tj. 139,53 zł miesięcznie (§ 9 ust. 2 umowy).
Wypłata kredytu nastąpić miała w terminach określonych w dyspozycji kredytobiorcy (§ 6 ust.1 umowy).
Oprocentowanie kredytu było zmienne i wynosiło 2.90 % w stosunku rocznym, co stanowiło sumę stopy referencyjnejL.6M oraz marży w wysokości 2.1 p.p., stałej w całym okresie kredytowania (§ 7 ust. 1).
W § 13 ust. 1 umowy zastrzeżono, że wszelkie zmiany umowy wymagają formy pisemnej pod rygorem nieważności, za wyjątkiem zmiany oprocentowania kredytu w przypadku przekroczenia pasm wahań stopy referencyjnej, na warunkach określonych w Regulaminie, zmiany regulaminu, zmiany długości okresu kredytowania wynikającej z przedterminowej częściowej spłaty kredytu, zmiany cennika MilleKredyt DOM. Natomiast w § 15 pkt 1 wskazano, że regulamin stanowi integralną część umowy.
Zgodnie z § 10 ust. 4 regulaminu, w przypadku kredytu w walucie obcej, Bank w następnym dniu po upływie terminu wymagalności kredytu, dokonuje przewalutowania całego wymagalnego zadłużenia na PLN, z zastosowaniem aktualnego kursu sprzedaży dewiz, określonego przez Bank w Tabeli Kursów Walut Obcych. Od wymagalnego kapitału, wyrażonego w PLN Bank nalicza dalsze odsetki w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych.
W przypadku kredytu w walucie obcej kwota wcześniejszej spłaty jest obliczana według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej wBanku (...)z dnia realizacji, wskazanego przez kredytobiorcę w dyspozycji o dokonanie wcześniejszej spłaty. Prowizja za wcześniejszą spłatę ustalana jest od kwoty wcześniejszej spłaty, przeliczonej według kursu sprzedaży dewiz na podstawie obowiązującej wBanku (...)z dnia realizacji wcześniejszej spłaty (§ 11 ust. 4-5 regulaminu).
(dowód: umowa kredytu k. 21-24, regulamin k. 27-43 oraz k. 183-199, zaświadczenie o wysokości spłat odsetek od kredytu hipotecznego – k. 44-60, pełnomocnictwo – k. 203, cennik MilleKredyt Dom – k. 200-201, cennik kredyt hipoteczny – k. 202, wniosek o wakacje kredytowe – k. 210-213, zestawienie transakcji k. 233-242, szczegółowy harmonogram spłaty kredytu – k. 218, harmonogram spłaty kredytu – k. 219, pismo(...) S.A.– k. 229, oświadczenie kredytobiorcy – k. 220, wyciąg łączony – k. 230-231, dyspozycja wypłaty środków z kredytu – k. 243-245)
W dniu 24.05.2005 r. strony zawarły aneks doumowy nr (...)na podstawie, którego została zwiększona kwota udzielonego kredytu do kwoty 235.919,27 zł. W związku z podwyższeniem kwoty kredytu uległa również zmianie wysokość składki ubezpieczeniowej określonej w § 9 ust. 2 umowy o kwotę 25 zł.
W dniu 13.06.2008 r. strony podpisałyaneks nr (...)zgodnie z którym uległa zmianie marża, która została obniżona do wysokości 2.00 p.p.
(dowód:aneks nr (...)– k. 25-26,aneks nr (...)– k. 182, wniosek o podwyższenie kwoty kredytu – k. 207, wniosek o zmianę warunków kredytu – k. 208-209, wstępna ocena zdolności kredytowej – k. 215, parametry wejściowe symulacji – k. 217, opinia kredytowa dotycząca podwyższenia kredytu – k. 225 oraz k. 227, decyzja kredytowa – k. 225v-226 oraz 227v-228, wyciąg łączony – k. 232)
Powodowie w okresie od 18.01.2005 r. do dnia 08.11.2020 r. uiścili na rzecz pozwanego banku kwotę w łącznej wysokości 229.734,19 zł.
(dowód: zaświadczenie o wysokości spłat odsetek od kredytu hipotecznego – k. 44-60, zestawienie transakcji k. 233-242)

Sąd zważył, co następuje:
Roszczenia powodów o u ustalenie nieważności umowy o kredyt hipoteczny uznano zasadne. W ocenie Sądu mimo, że konstrukcja umowy, co do zasady jest prawidłowa i dopuszczalna przez przepisy prawa, to jednak z uwagi na abuzywność rozwiązań zastosowanych w przedmiocie indeksacji, po ich eliminacji nie nadaje się już do wykonania. Ponadto podczas procesu udzielania kredytu powodom doszło do uchybień, które skutkowały uwzględnieniem żądania głównego powodów.
Sąd dokonał ustaleń faktycznych w sprawie w oparciu o załączone do akt i niekwestionowane przez strony dokumenty oraz zeznania świadków i powodów nie stwierdzając podstaw do podważenia ich wiarygodności.
Przesłuchany w sprawie świadekM. S.(k. 393-394),K. M.(k. 362-363),J. C.(k.378-383) nie uczestniczyli w procesie udzielania kredytu powodom. Zeznali na okoliczność ogólnych procedur stosowanych przez pozwany Bank w procesie udzielania kredytów oraz tworzenia tabel kursowych.
Powodowie w pierwszym rzędzie żądali ustalenia, że nie istnieje stosunek prawny na podstawie umowy o kredyt hipoteczny nr(...)zawartej w dniu 6 stycznia 2005 r. oraz zapłaty z tego tytułu. Jako roszczenia ewentualne sformułowali żądanie zmiany łączącej strony umowy kredytu poprzez usunięcie z niej przepisów dotyczących indeksacji PLN do(...)przy zachowaniu stawkiL.i zapłatę z tego tytuł.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że powodowie wbrew twierdzeniom pozwanego mieli interes prawny w żądaniu ustalenia nieistnienia umowy na podstawieart. 189 k.p.c.Zgodnie zart. 189 k.p.c.można domagać się stwierdzenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, jeżeli strona ma w tym interes prawny, rozumiany jako obiektywną potrzebę usunięcia wątpliwości lub niepewności co do istnienia lub charakteru stosunku łączącego ją z inną stroną. Przyjmuje się również, że interesu w wytoczeniu powództwa o ustalenie nie ma, jeżeli swój cel strona może osiągnąć formułując dalej idące żądanie, które będzie czynić zadość jej potrzebom, np. w formie żądania zwrotu świadczeń spełnionych na podstawie nieistniejącego lub nieważnego stosunku prawnego.
W ocenie Sądu powodowie mają interes prawny w wystąpieniu z żądaniem pozwu, a polega on na tym, że w istocie domagają się definitywnego usunięcia niepewności prawnej co do istnienia nawiązanego na podstawie umowy stosunku prawnego lub jego treści w przypadku wyeliminowania niektórych ich postanowień z uwagi na ich niedozwolony charakter. Zgodnie zart. 3851k.c.skutkiem eliminacji takich postanowień nie zawsze musi być upadek całej umowy, gdyż co do zasady powinna ona obowiązywać dalej w zmienionej treści. W przypadku umowy długoterminowej, jakim jest objęta pozwem umowa kredytu, żądanie zwrotu kwot wypłaconych lub wpłaconych może wynikać z różnych przyczyn, zatem samo rozstrzygnięcie o uwzględnieniu lub oddaleniu żądania zapłaty na tle takiej umowy nie zawsze wyeliminuje wątpliwości co do jej istnienia lub treści. Taką możliwość daje natomiast rozstrzygnięcie o żądaniu ustalenia nieważności lub nieistnienia stosunku prawnego, jakim jest umowa kredytu wskutek jej upadku spowodowanego następczym powołaniem się przez kredytobiorcę – konsumenta – na niedozwolony charakter niektórych jej zapisów, względnie ustalenie, że te zapisy nie są dla niego wiążące (są bezskuteczne).
Dla oceny zasadności roszczeń powodów konieczne zatem będzie ustalenie następującej kolejności:
- dokonanie oceny, czy zawarta umowa z uwagi na jej konstrukcję jest ważna i jaki jest jej rzeczywisty charakter,
- analiza umowy w zakresie zawarcia w niej klauzul abuzywnych dot. mechanizmu indeksacji ewentualnego wpływu ww. klauzul na dalszy byt prawny całej umowy bądź jej poszczególnych postanowień,
- ocena czy pozwany pouczył powodów o ryzyku związanym z zawarciem umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej oraz ewentualnego wpływu na ważność całej umowy,
- w przypadku ustalenia, że nie istnieje między stronami stosunek umowy kredytu, dokonanie oceny zasadności roszczenia o zapłatę.
Zgodnie z treścią przepisówart. 58 § 1-3 k.c.nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest też czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
Kredyt udzielony powodom miał charakter kredytu indeksowanego. Kwota kredytu była ustalona w PLN i dopiero w efekcie zabiegu waloryzacyjnego przeliczono ją na(...). Fakt zawarcia umowy kredytu indeksowanego do(...)co do zasady nie był między stronami sporny. Sąd w zakresie treści umowy i czynności ją poprzedzających oparł się na dokumentach złożonych przez obie strony, w tym umowie kredytu, jak również zeznaniach powodów i świadków. Sporne były natomiast między stronami jej określone postanowienia oraz inne około kontraktowe czynności wzajemne stron. Sąd, zatem w pierwszej kolejności odniesie się do samej umowy kredytu, która ze swej istoty charakteryzuje się skomplikowaną siatką pojęć zawartych w jej postanowieniach.
Zgodnie zart. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankowe(tj. Dz. U. z 2020 r. poz. 1896) przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Umowa kredytu powinna być zawarta na piśmie i określać w szczególności: strony umowy, kwotę i walutę kredytu, cel, na który kredyt został udzielony, zasady i termin spłaty kredytu, wysokość oprocentowania kredytu i warunki jego zmiany, sposób zabezpieczenia spłaty kredytu, zakres uprawnień banku związanych z kontrolą wykorzystania i spłaty kredytu, terminy i sposób postawienia do dyspozycji kredytobiorcy środków pieniężnych, wysokość prowizji, jeżeli umowa ją przewiduje, warunki dokonywania zmian i rozwiązania umowy.
Zawarta przez strony 6 stycznia 2005 r. umowa jest właśnie taką umową kredytu. W wykonaniu umowy bank wydał (udostępnił) kredytobiorcom określoną sumę kredytową w złotych. Kredytobiorcy zaś byli zobowiązani do zwrotu w ratach kredytowych, z odsetkami i należnościami okołoumownymi. Zawarte w niej były elementy przedmiotowo-istotne umowy kredytowej. Bank udzielał kredytu w kwocie 200.000 zł (kwota następnie zwiększona aneksem do kwoty 235.919,27 zł), a kredytobiorcy mieli to zwrócić uiszczając 360 miesięcznych rat kapitałowo-odsetkowych.
Oceny postanowień przedmiotowej umowy nie zmienia fakt, że kwota udzielonego kredytu miała być indeksowana kursem waluty obcej przez przeliczenie wysokości sumy kredytowej wypłaconej w walucie polskiej na walutę obcą, ustalenie rat spłaty w walucie obcej i następnie przeliczanie wartości konkretnych spłat dokonywanych w walucie polskiej na walutę obcą i odpowiednie do tego określanie wysokości pozostałego do spłaty zadłużenia w tej właśnie walucie ((...)).
Art. 3581§ 2 k.c.wprost przewiduje możliwość zastrzeżenia w umowie, że wysokość zobowiązania, którego przedmiotem od początku jest suma pieniężna, zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. W orzecznictwie sądowym zgodnie przyjmuje się przy tym, że w omawianym przepisie chodzi o pieniądz polski, a innym miernikiem wartości może być również waluta obca (wyroki SN w sprawie I CSK 4/07, I CSK 139/17, uzasadnienie wyroku SN w sprawie V CSK 339/06).
Zważywszy, że postanowienia umowy wyraźnie wskazują, że Bank udziela kredytu w złotych polskich, a jego spłata następuje przez pobieranie należnych rat z rachunku prowadzonego również w tej walucie, nie ulega wątpliwości, że strony zamierzały zawrzeć umowy kredytu bankowego w tej właśnie walucie, która była jednocześnie walutą zobowiązania, jak i jego wykonania.
Umowa stron zawiera zatem elementy przedmiotowo istotne, które mieszczą się w konstrukcji umowy kredytu bankowego i stanowią jej w pełni dopuszczalny oraz akceptowany przez ustawodawcę wariant, o czym świadczy nadto wyraźne wskazanie tego rodzaju kredytów (indeksowanych i denominowanych) w treściart. 69 ust. 2 pkt 4a i ust. 3 prawa bankowegooraz wprowadzenieart. 75b prawa bankowego, na podstawie nowelizacji tej ustawy, które to zmiany weszły w życie z dniem 26 sierpnia 2011 r.
Istotą kredytu indeksowanego - z którym mamy do czynienia na gruncie niniejszej sprawy - jest dodatkowo to, że strony umówiły się, że kwota kapitału kredytu wyrażona początkowo w walucie polskiej (200.000 zł zwiększona następnie aneksem do umowy do kwoty 235.919,27 zł) zostanie, w drodze indeksacji, przeliczona na walutę obcą i oprocentowana w sposób właściwy dla tej waluty. Powodowie wnioskowali o kredyt określając jego kwotę jako indeksowaną do waluty wymienialnej, tj. franka szwajcarskiego ((...)), który został wypłacony zgodnie z umową w złotówkach, zaś wysokość zadłużenia w walucie kredytu(...), obliczana była według kursu kupna waluty względem waluty krajowej, tj. złotych polskich, w momencie wypłaty środków pieniężnych (§ 2 ust. 1 umowy). W momencie wypłaty kredytu w złotówkach, po stronie powodów powstało zatem zobowiązanie do zwrotu równowartości tej kwoty w walucie indeksacji.
W świetle postanowień umowy kredytu z dnia 6 stycznia 2005 r. nie budzi zatem wątpliwości, że strony zgodnie postanowiły,że kredyt adekwatnie do postulatu powodów zostanie im udzielony i wypłacony w złotych polskich i w tej samej walucie będzie odbywała się jego spłata, przy założeniu jednak, że w obu przypadkach będzie on indeksowany do kursu waluty obcej, czyli franka szwajcarskiego.
Kwota udzielonego kredytu została ściśle oznaczona w umowie – 200.000 zł (zwiększona następnie aneksem do umowy do kwoty 235.919,27 zł). Kredytobiorcy zobowiązani są do zwrotu tego świadczenia (udzielonego im i wykorzystanego kredytu), tyle że według wartości ustalonej w klauzuli indeksacyjnej, dopuszczalnej z punktu widzeniaart. 69 Prawa bankowego. W sposób oczywisty jest to związane z ryzykiem, że na przestrzeni obowiązywania umowy dojdzie do zmiany wartości tej waluty w porównaniu do polskiego złotego. Ryzyko to rekompensowane jest niższym oprocentowaniem tego typu kredytów. Różnica pomiędzy kursem kupna, a kursem sprzedaży waluty jest też oczywista dla każdego przeciętnego konsumenta. Jak słusznie zauważył Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 24 maja 2012 r., wydanym w sprawie o sygnaturze akt II CSK 429/11, biorący kredyt, zwłaszcza długoterminowy z przeliczeniem zobowiązań okresowych (rat spłacanego kredytu) według umówionej waluty (klauzula walutowa) ponosi ryzyko polegające albo na płaceniu mniejszych rat w walucie kredytu, albo większych, niż to wynika z obliczenia w tej walucie, gdyż na wysokość każdej raty miesięcznej wpływa wartość kursowa waluty kredytu w stosunku do waloryzacji tego kredytu. Oznacza to, że w umowę kredytu bankowego co do zasady wpisana jest niepewność co do wielkości ostatecznych kosztów udzielonego kredytu, które wiążą się z jego udzieleniem i które ostatecznie obciążą kredytobiorcę.
Wykorzystanie mechanizmu indeksacji, w ocenie Sądu, co do zasady nie narusza natury kredytu i przepisówPrawa bankowego. Umowy kredytów indeksowanych do waluty mogą być zawierane również obecnie - po nowelizacji Prawa bankowego z dnia 29 lipca 2011 r., która weszła w życie w dniu 26 sierpnia 2011 r. (Dz. U. z 2011.165.984), jednak od tego czasu w przypadku umowy o kredyt denominowany lub indeksowany do waluty innej niż waluta polska, element przedmiotowo istotny umowy stanowi też zawarcie szczegółowych zasad określania sposobów i terminów ustalania kursu wymiany walut, na podstawie którego w szczególności wyliczana jest kwota kredytu, jego transz i rat kapitałowo-odsetkowych oraz zasad przeliczania na walutę wypłaty albo spłaty kredytu (art. 69 ust. 2 pkt 4a). Umowy kredytów indeksowanych do waluty obcej mogły i nadal mogą funkcjonować w obrocie i same w sobie nie są sprzeczne z powszechnie obowiązującymi przepisamiustawy - prawo bankowe.
Nadto umowa stron jest dopuszczalna w świetle treściart. 3531k.c., zgodnie z którym strony zawierając umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego.
Istota zawartej przez strony umowy polegała na stworzeniu przez Bank możliwości wykorzystania przez powodów określonej kwoty pieniędzy w walucie polskiej z obowiązkiem zwrotu w określonym czasie jej równowartości wyrażonej przez odniesienie do miernika w postaci kursu waluty szwajcarskiej. Nie był zatem to w żadnej mierze kredyt udzielony w walucie obcej, niezależnie od tego, w jaki sposób, z jakich źródeł i w jakiej walucie powodowie pozyskiwali środki na spłacenie pozwanemu kwoty kredytu, a nadto jak pozwany księgował te kredyty w swoich księgach rachunkowych po ich udzieleniu, skoro przedmiotem zobowiązań obu stron od początku była waluta polska.
Ryzyko zmiany kursu waluty obcej przyjętej jako miernik wartości świadczenia w walucie polskiej z zasady może wywoływać konsekwencje dla obu stron – w przypadku podwyższenia kursu podwyższając wartość zobowiązania kredytobiorcy w stosunku do pierwotnej kwoty wyrażonej w walucie wypłaty, a w przypadku obniżenia kursu - obniżając wysokość jego zadłużenia w tej walucie, a tym samym obniżając wysokość wierzytelności Banku z tytułu spłaty kapitału kredytu w stosunku do kwoty wypłaconej.
Trudno zatem uznać, aby konstrukcja umowy kredytu indeksowanego kursem waluty obcej była sprzeczna z prawem lub zasadami współżycia społecznego, skoro ryzyko takiego ukształtowania stosunku prawnego obciąża co do zasady obie strony. Nie ma również przeszkód, by strony w umowie określiły sposób ustalania kursu dla uniknięcia wątpliwości na tym tle w toku wykonywania umowy. Umowy tego rodzaju wiążą się ze znacznym ryzykiem dla kredytobiorców, ale na poziomie porównywalnym z niewątpliwie dopuszczonym przez prawo kredytem walutowym, wypłacanym i spłacanym w(...). Zamieszczenie postanowień w tym zakresie samo w sobie nie narusza zatem przepisów prawa, zasad współżycia społecznego, ani nie jest sprzeczne z naturą zobowiązania kredytowego.
W tym stanie rzeczy nie można przyjąć, że umowa zawarta przez strony z tego tylko tytułu nie jest ważna i skuteczna.
Odnosząc się jednak do podniesionych przez powodów zarzutów dotyczących niedozwolonego charakteru poszczególnych postanowień umowy w zakresie mechanizmy indeksacji należy wskazać, co następuje.
Zgodnie z § 2 ust. 1 umowy kredyt był indeksowany kursem(...)według(...) Banku (...) S.A.z daty uruchomienia kredytu. Stosownie zaś do § 2 ust. 2 umowy kredytu kredytobiorca zobowiązał się do spłaty w PLN, równowartości sumy(...)wyliczonej zgodnie z ust. 1 z zastosowaniem kursu sprzedaży(...)z dnia płatności raty kredytu według(...) Banku (...) S.A.Kwestionowane postanowienia regulaminu dotyczyły również stosowania przeliczeń kursowych w oparciu o(...) Banku (...) S.A.
Ustalony w umowie z konsumentem sposób ustalania kursu waluty indeksacyjnej przyjmowanego do rozliczeń umowy może być przedmiotem oceny, czy nie stanowi postanowienia niedozwolonego. Zgodnie bowiem zart. 3851k.c.postanowienia umowy zawieranej z konsumentem, które kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami lub rażąco naruszając jego interesy, nie są wiążące, jeżeli nie zostały uzgodnione indywidualnie. Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu, co w szczególności odnosi się do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem „wszelkie klauzule sporządzone z wyprzedzeniem będą klauzulami pozbawionymi cechy indywidualnego uzgodnienia i okoliczności tej nie niweczy fakt, że konsument mógł znać ich treść”, przy czym uznanie, że treść danego postanowienia umownego została indywidualnie uzgodniona wymagałoby wykazania, że „konsument miał realny wpływ na konstrukcję niedozwolonego (abuzywnego) postanowienia wzorca umownego”, a „konkretny zapis był z nim negocjowany” (vide wyrok SA w Warszawie z 14 czerwca 2013 r. w sprawie VI ACa 1649/12 oraz wyrok SA w Poznaniu z 6 kwietnia 2011 r. w sprawie I ACa 232/11).
Konieczne jest też ustalenie czy opisane wyżej postanowienia dotyczą świadczeń głównych stron czy tylko się do nich pośrednio odnoszą.
Przez „główne” świadczenia stron rozumiano przede wszystkim te, które są objęte postanowieniami przedmiotowo istotnymi danej umowy nazwanej (tak teżM. Jagielska, Niedozwolone klauzule;M. Bednarek, P. Mikłaszewicz, w: System PrPryw, t. 5, 2019, s. 804; ponadto wyr. SN z 8.6.2004 r.,I CK 635/03, Legalis; wyr. SA w Warszawie z 29.12.2010 r.,VI ACa 403/10, Legalis). W praktyce oznaczać to będzie najczęściej postanowienia "określające" cenę albo wynagrodzenie (przede wszystkim wysokość), na co przepis wprost wskazuje, oraz "określające" świadczenie wzajemne przedsiębiorcy (towar, usługę). Przy ustalaniu, czy dane postanowienie określa "główne" świadczenie strony, zwłaszcza w przypadku umów nienazwanych, za użyteczne należy uznać dokonane w polskiej doktrynie rozróżnienieświadczeń "głównych" i "ubocznych"(zob. np.R.,O., Zobowiązania 2014, s. 49). Na tej podstawie wypadnie np. uznać, że postanowienie dotyczące odsetek należnych w przypadku opóźnienia zapłaty ceny nie "określa" świadczenia głównego w postaci ceny, tylko dotyczy świadczenia ubocznego. Podobnie rzecz się przedstawia, gdy chodzi o klauzule, których zastosowanie wywiera wpływ na wysokość świadczenia "głównego", np. klauzule waloryzacyjne (takM. Jagielska, Niedozwolone klauzule;M. Bednarek, P. Mikłaszewicz, w: System PrPryw, t. 5, 2019, s. 806; zob. też post. SN z 6.1.2005 r.,III CZP 76/04, Prok. i Pr. 2005, Nr 11, poz. 40; uchw. SN z 29.6.2007 r.,III CZP 62/07, OSNC 2008, Nr 7–8, poz. 87; wyr. SA w Warszawie z 16.1.2019 r.,V ACa 814/17, Legalis; odmiennieK. Zagrobelny, w:Gniewek, Machnikowski, Komentarz KC 2017, s. 743). Zakres zastosowania wyłączenia ogranicza także, fakt posłużenia się przez ustawodawcę terminem "postanowienie określające główne świadczenie", a nie "dotyczące" takiego świadczenia. Ten ostatni termin wydaje się szerszy. Nie jest zatem zasadne stawianie znaku równości między tymi terminami (takŁ., Ochrona 2001, s. 99); zob. też wyr.(...)z 30.4.2014 r. (C-26/13,Á. K.iH. R.v.(...), EU:C:2014:282). Powyższe oznacza, że sformułowanie "postanowienia określające główne świadczenia stron" należy co do zasady rozumieć wąsko (por. wyr. SA w Łodzi z 20.7.2017 r.,I ACa 1512/15, orzeczenia.ms.gov.pl; wyr. SN z 8.6.2004 r.,I CK 635/03,L.; wyr. SA w Katowicach 20.12.2017 r.,I ACa 538/17,L.. Ponadto zob. wyr. SN z 8.11.2012 r.,I CSK 49/12,L., oraz wyr. SN z 4.11.2011 r.,I CSK 46/11,L., w których przyjęto, że zasięg pojęcia "świadczenie główne" musi być zawsze ustalanyin casuz uwzględnieniem wszystkich postanowień oraz celu zawieranej umowy) (patrz: KC T. I red. Pietrzykowski 2020, wyd. 10/Popiołek).
W związku ze stanowiskiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej ((...)), zajętym w wyroku z dnia 3 października 2019 r. w sprawie(...)na tle wykładni dyrektywy(...), i podtrzymanym tam poglądem dotyczącym natury klauzul wymiany (indeksacyjnych), które wprowadzając do umów kredytowych ryzyko kursowe, określają faktycznie główny przedmiot umowy (pkt 44 powołanego wyroku), postanowienia w tym zakresie podlegają kontroli w celu stwierdzenia, czy nie mają charakteru niedozwolonego, jeżeli nie zostały sformułowane jednoznacznie (art. 385(
    1 )§ 1zd. drugiek.c.). W przypadku uznania ich za niedozwolone konieczne staje się również rozważenie skutków tego stanu rzeczy.
W niniejszej sprawie sporne było między stronami, to czy powodowie zawarli umowę jako konsumenci w rozumieniuart. 221k.c.Pozwany kwestionował powyższą okoliczność wskazując, że powodowie nabyli nieruchomość w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Powód zeznał„O.pracowaliśmy jako nauczyciele w szkole wK.. Dodatkowo prowadziliśmy własną szkołą języków obcych, mieliśmy zarejestrowaną działalność gospodarczą. Dom nie był przeznaczony na prowadzenie działalności. Mieliśmy ja zarejestrowaną wK.. (…) Ja nie prowadziłem w domu działalności gospodarczej. Działalności gospodarczej jako adres mojej siedziby wR., ale działalność prowadzę wK., jeżdżę po klientach, wynajmuje pomieszczenie w mojej szkole wK.. Nie mam umowy najmu. Najprawdopodobniej wskazuje jako adres firmy miejsce zamieszkania. Do zajęć przygotowuje się głownie w gabinecie w LO wK.. Dokumenty rachunkowe firmy trzymam w domu.”(k. 390-391).
W ocenie Sądu nie zostało udowodnione przez pozwanego, że nieruchomość powodów jest wykorzystywana w celu prowadzenia szkoły języków obcych i zakupywana była z takim przeznaczeniem. Jak wynika z zeznań powoda nieruchomość została przeznaczona na cele mieszkaniowe, zaś zajęcia prowadzone są w domach uczniów oraz w szkole, w której uczy powód. Fakt ujawnienia w(...)adresu nieruchomości jako siedziby prowadzonej działalności jest powszechnym zabiegiem, ponieważ istnieje konieczność wskazania takiego adresu, zaś osoby, które nie muszą wynajmować lokalu do prowadzenia firmy z uwagi na specyfikę działalności wskazują swój adres zamieszkania. W świetle zeznań powoda i braku dalszych wniosków dowodowych pozwanego w tym zakresie, uznać należy na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie, że powodowie zawarli umowę kredytu jako konsumenci w rozumieniuart. 221k.c.
Przechodząc do oceny kwestionowanych przez powodów postanowień jako niedozwolonych, wskazać trzeba, że dotyczyły tzw. mechanizmu indeksacji. Przewidywały, że wysokość zobowiązania stron będzie wielokrotnie przeliczana z zastosowaniem dwóch rodzajów kursu waluty indeksacyjnej. Kwota kredytu wypłaconego w PLN miała zostać przeliczona na(...)według kursu kupna tej waluty opublikowanej w bliżej nieokreślonej tabeli obowiązującej w Banku (§ 2 ust. 1 umowy). Następnie raty potrącane w PLN miały być przeliczane na(...)według kursu sprzedaży publikowanego w tak samo niezdefiniowanej tabeli (§ 2 ust. 2 umowy).
Bezspornie mechanizm (konkretny sposób) ustalania kursu nie został opisany w żaden sposób ani w umowie, ani w regulaminie. W żaden bowiem sposób nie zdefiniowano, jak powstaje tabela zawierająca te kursy, co oznacza, że pozwany miał swobodę w zakresie ustalania kursu waluty indeksacyjnej.
W ocenie Sądu Okręgowego nie ulega wątpliwości, że umowa stron została zawarta na podstawie wzoru opracowanego i stosowanego przez Bank. Powodowie mogli wybrać rodzaj kredytu, który najbardziej im odpowiadał, uzgodnić kwotę kredytu w walucie polskiej, natomiast nie uzgadniano z nimi wszystkich pozostałych postanowień, w szczególności nie uzgadniano tego, czy mogą skorzystać z innego kursu waluty niż przyjmowany przez pozwanego. ŚwiadekM. S.- pracownik pozwanego Banku wskazał, że „Nie przypominam sobie bym brał udział w obsłudze powodów”, a ponadto„Była możliwość negocjacji. Nie było katalogu określającego o co klient może wnioskować w ramach negocjacji. Decyzja była podejmowana indywidualnie dla konkretnego wniosku w centrali Banku”(k. 393-394). ŚwiadekK. M.– pracownik pozwanego Banku w latach 1995-2019 w Wydziale Transakcji Międzybankowych w Departamencie Skarbu - wskazał w jaki sposób pozwany ustalał kursy walut obcych umieszczone w Tabeli Banku. Ponadto, w odpowiedzi na pytanie 36 wskazał „Wiem, że niektórzy kredytobiorcy negocjowali umowy ale nie znam szczegółów.”, zaś na pytanie nr 37 „Regulamin ma charakter ogólny i nie podlega negocjacjom przez poszczególnych klientów” (k. 362-363). ŚwiadekJ. C.jest kierownikiem Departamentu Kontroli Księgowej w pozwanym banku. W swoich zeznaniach wskazał również na proces tworzenia tabel kursowych. (k. 379-383). PowódM. O.zeznał „Nie mieliśmy żadnej możliwości negocjacji, podpisaliśmy umowę, którą nam przedstawiono. Prawdę mówić, do głowy nam nie przyszło, że możemy coś negocjować.”(k. 390v) Świadkowie nie uczestniczyli w procesie udzielania kredytu powodom, a więc zeznania świadków w zakresie możliwości negocjacji kredytobiorców z bankiem poszczególnych postanowień umownych, nie mają znaczenia dla niniejszej sprawy. Świadkowie bowiem nie mogą stwierdzić czy konkretnie powodom została zaoferowana możliwość negocjacji poszczególnych postanowień umownych, a jedynie, że taka możliwość istniała. Jak wynika, z zeznań świadków pracownicy wyższego szczebla mieli wiedzę na jakich zasadach i według jakich kryteriów tworzone były przezbank (...). Jak wynika z zeznań powoda, powodowie nie zostali poinformowani o możliwości negocjacji każdego z postanowień umowy. Oznacza to, że te postanowienia umowy nie były uzgodnione indywidualnie z powodami w rozumieniuart. 3851§ 1 i 3 k.c.
W tym stanie rzeczy nie ma podstaw do przyjęcia, że postanowienia umowy w zakresie mechanizmu ustalania kursu waluty, wyznaczającego wysokość zobowiązania powodów względem pozwanego, zostały w przypadku umowy stron uzgodnione indywidualnie.
Z uwagi na to, że powodowie wskazywali, że ww. postanowienia są niedozwolone, należało rozważyć, czy – jeżeli dotyczą głównego przedmiotu umowy – są wystarczająco jednoznaczne i czy wynikające z nich prawa lub obowiązki stron zostały ukształtowane sprzecznie z dobrymi obyczajami lub w sposób rażąco naruszający interesy powodów jako konsumentów. Kwestionowane postanowienia przewidują indeksację kredytu kursem waluty obcej i odwołują się do tabeli, co do której wskazano jedynie, że chodzi o tabelę obowiązującą w banku, bez wskazania, w jaki konkretnie sposób jest ona ustalana i jak ustalane są umieszczone tam kursy walut. To zaś nie pozwala na jednoznaczne określenie zakresu tych postanowień i konsekwencji płynących dla kredytobiorców. Trudno uznać, aby tak sformułowane postanowienia były wystarczająco jednoznaczne. Podkreślenia wymaga, że kwestionowane postanowienia wskazywały na dwa rodzaje kursów – kurs kupna do ustalenia wysokości kredytu w tej walucie po jego wypłacie w walucie polskiej oraz kurs sprzedaży do ustalenia wysokości kolejnych rat spłaty w PLN i spłaty całego zadłużenia w przypadku wypowiedzenia. Zważywszy, że sposób ustalania tych kursów nie został określony w umowie, oznacza to, że mogły być one wyznaczane jednostronnie przez Bank. Nie zmienia tego okoliczność, że w pewnym zakresie Bank mógł doznawać pewnych ograniczeń dotyczących wyznaczania kursu z uwagi na działania regulatora rynku, czy z uwagi na sytuację gospodarczą, gdyż nadal były to czynniki niezależne od kredytobiorcy, na które kredytobiorca nie miał żadnego wpływu. Na tle tak ukształtowanych postanowień dotyczących kursu waluty, która ma być miernikiem waloryzacji (przeliczania) zobowiązań wynikających z umowy kredytu bankowego utrwalony jest pogląd, że mają one charakter niedozwolony, gdyż są „nietransparentne, pozostawiają pole do arbitralnego działania banku i w ten sposób obarczają kredytobiorcę nieprzewidywalnym ryzykiem oraz naruszają równorzędność stron” (uzasadnienie wyroku SN w sprawie V CSK 382/18 i przywołane tam orzecznictwo). Wysokość kredytu w walucie obcej, na którą ma być przeliczony po wypłacie w walucie polskiej, a następnie wysokość, w jakiej spłaty w walucie polskiej będą zaliczane na spłatę kredytu wyrażonego w walucie obcej, zależy bowiem wyłącznie od jednej ze stron umowy. Oznacza to, że po zawarciu umowy kredytobiorca (powodowie) miał ograniczoną możliwość przewidzenia wysokości zadłużenia w(...)po wypłacie kredytu w PLN, skoro kursy wymiany określić miał Bank. Co więcej, uprawnienie do określania kursów wymiany dawało Bankowi możliwość wpływania na wysokość zobowiązania do spłaty w PLN w całym okresie wykonywania umowy. W sposób dowolny mógł kształtować wysokość zobowiązania powodów w walucie, w jakiej spłacali kredyt. Tym samym uzyskał też narzędzie do potencjalnego zminimalizowania niekorzystnych dla siebie skutków zmiany kursów na rynku międzybankowym lub zmian w zakresie oprocentowania (obniżka stopy bazowej), gdyż teoretycznie mógł je rekompensować podwyższeniem kursu sprzedaży przyjętego do rozliczenia spłat kredytu.
W ocenie Sądu przyznanie sobie przez pozwanego we wskazanych postanowieniach jednostronnej kompetencji do swobodnego ustalania kursów przyjmowanych do wykonania umowy prowadzi do wniosku, że były one sprzeczne z dobrymi obyczajami i naruszały rażąco interesy powodów w rozumieniuart. 3851§ 1 k.c., oceniane na datę zawarcia umowy (art. 3852k.p.c.– por. uchwała SN z 20.06.2018 r. w sprawie III CZP 29/17).
Takie rozwiązania dawały bowiem Bankowi, czyli tylko jednej ze stron stosunku prawnego, możliwość przerzucenia na powodów całego ryzyka wynikającego ze zmiany kursów waluty indeksacyjnej i pozostawiały mu całkowitą swobodę w zakresie ustalania wysokości ich zadłużenia przez dowolną i pozbawioną jakichkolwiek czytelnych i obiektywnych kryteriów możliwość ustalania kursu przyjmowanego do rozliczenia spłaty kredytu. Nie ma zaś znaczenia, czy z możliwości tej Bank korzystał, ani to, czy w toku wykonywania umowy zmienił swoje zasady na bardziej transparentne. Dla uznania postanowienia umownego za niedozwolone wystarczy bowiem taka jego konstrukcja, która prowadzi do obiektywnej możliwości rażącego naruszenia interesów konsumenta, przy czym zgodnie zart. 3852k.c.ewentualna abuzywność postanowień umowy podlega badaniu na datę jej zawarcia z uwzględnieniem towarzyszących temu okoliczności i innych umów pozostających w związku z umową objętą badaniem (patrz: uchwała SN z 20.06.2018 r. w sprawie III CZP 29/17). Skoro zatem dla oceny abuzywności zapisów umowy istotny jest stan z daty jej zawarcia, to bez znaczenia dla tej oceny pozostaje, w jaki sposób pozwany wykonywał lub wykonuje umowę, w szczególności to, w jaki sposób ustalał, czy też ustala swoje kursy, czy odpowiadały one kursom rynkowym, w jaki sposób pozyskiwał środki na prowadzenie akcji kredytowej i w jaki sposób księgował, czy też rozliczał te środki oraz środki pobrane od kredytobiorcy. W związku z tym zasadnym było pominięcie dowodu z opinii biegłego z dziedziny finansów, bankowości i rachunkowości.
W świetle powyższych okoliczności w ocenie Sądu wskazane wyżej postanowienia umowy dotyczące stosowania dwóch różnych rodzajów kursów, które mogły być swobodnie ustalane przez jedną ze stron umowy (Bank) nie zostały uzgodnione indywidualnie z powodami i kształtowały ich zobowiązania w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając ich interesy, a zatem miały charakter niedozwolony w rozumieniuart. 3851k.c.
Wyeliminowanie wskazanych zapisów i związanie stron umową w pozostałym zakresie, czyli przy zachowaniu postanowień dotyczących indeksacji kredytu oznaczałoby, że kwota kredytu wypłaconego powodom powinna zostać przeliczona na walutę szwajcarską, a powodowie w terminach płatności kolejnych rat powinni je spłacać w walucie polskiej, przy czym żadne postanowienie nie precyzowałoby kursu, według którego miałyby nastąpić takie rozliczenia. Nie ma przy tym możliwości zastosowania w miejsce wyeliminowanych postanowień żadnego innego kursu waluty.
Zgodnie z wiążącą wszystkie sądy Unii Europejskiej wykładnią dyrektywy(...)dokonaną przez(...)w powołanym już wyżej wyroku z dnia 3.10.2019 r. w sprawie(...):

a
w przypadku ustalenia, że w umowie zostało zawarte postanowienie niedozwolone w rozumieniu dyrektywy (którą implementowały do polskiego porządku prawnego przepisyart. 3851i nast. k.c.), skutkiem tego jest wyłącznie wyeliminowanie tego postanowienia z umowy, chyba że konsument następczo je zaakceptuje,

b
w drodze wyjątku możliwe jest zastosowanie w miejsce postanowienia niedozwolonego przepisu prawa o charakterze dyspozytywnym albo przepisem, który można by zastosować za zgodą stron, o ile brak takiego zastąpienia skutkowałby upadkiem umowy i niekorzystnymi następstwami dla konsumenta, który na takie niekorzystne rozwiązanie się nie godzi (pkt 48, 58 i nast. wyroku(...)),

c
nie jest możliwe zastąpienie postanowienia niedozwolonego przez odwołanie się do norm ogólnych prawa cywilnego, nie mających charakteru dyspozytywnego, gdyż spowodowałoby to twórczą interwencję, mogącą wpłynąć na równowagę interesów zamierzoną przez strony, powodując nadmierne ograniczenie swobody zawierania umów (dotyczy m.in.art. 56 k.c.,art. 65 k.c.iart. 354 k.c.- por. w szczególności pkt 57-62 wyroku(...)),

d
w przypadku ustalenia, że wyeliminowanie postanowień niedozwolonych powoduje zmianę charakteru głównego przedmiotu umowy, nie ma przeszkód, aby przyjąć, zgodnie z prawem krajowym, że umowa taka nie może dalej obowiązywać (por. w szczególności pkt 41-45 wyroku(...)),

e
nawet jeżeli skutkiem wyeliminowania niedozwolonych postanowień miałoby być unieważnienie umowy i potencjalnie niekorzystne dla konsumenta następstwa, decyzja co do tego, czy niedozwolone postanowienia mają obowiązywać, czy też nie, zależy od konsumenta, który przed podjęciem ostatecznej decyzji winien być poinformowany o takich skutkach (por. w szczególności pkt 66-68 wyroku(...)).

Wyraźnie wskazać przy tym trzeba, że ani prawo unijne, ani prawo polskie nie wymaga, aby w związku z zastrzeżeniem klauzuli abuzywnej konsument bezwzględnie uzyskał możliwość powołania się na nieważność całej umowy (vide wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 15 marca 2012 r. w sprawie(...),J. P.iV. P.przeciwko SOS financ spol. sr.o.,(...)-144, pkt 33).
Przenosząc powyższe uwagi na stan faktyczny niniejszej sprawy należy wskazać, że brak możliwości stosowania norm o charakterze ogólnym nie pozwala na sięgnięcie do domniemanej woli stron lub utrwalonych zwyczajów (art. 65 k.c.iart. 56 k.c.), które w odniesieniu do innych stosunków prawnych pozwalałyby na ustalenie wartości świadczenia określonego w walucie obcej np. przez odniesienie się do tej waluty według kursu średniego ogłaszanego przez Narodowy Bank Polski lub innych kursów wskazywanych przez strony w umowie. Nie ma zwłaszcza możliwości sięgnięcia po przepisart. 358 § 2 k.c., który posługuje się takim właśnie kursem w przypadku możliwości spełnienia świadczenia wyrażonego w walucie obcej. Po pierwsze, świadczenie obu stron było wyrażone w walucie polskiej (wypłata kredytu i jego spłata następowały bowiem w PLN, a(...)był tylko walutą indeksacyjną). Po drugie, wspomniany przepis nie obowiązywał w dacie zawarcia umowy (wszedł w życie z dniem 24 stycznia 2009 r.), zaś uznanie pewnych postanowień umownych za niedozwolone skutkuje ich wyeliminowaniem z umowy już od daty jej zawarcia, co czyni niemożliwym zastosowanie przepisu, który wówczas nie obowiązywał. Nawet gdyby uznać, żeart. 358 § 2 k.c.mógłby być stosowany do skutków, które nastąpiły po dacie jego wejścia w życie, to nadal brak byłoby możliwości ustalenia kursu, według którego należałoby przeliczać zobowiązania stron sprzed tej daty, czyli przede wszystkim ustalić wysokości zadłużenia w(...)po wypłacie kredytu.
W ocenie Sądu brak określenia kursów wymiany i możliwości uzupełnienia umowy w tym zakresie mógłby skutkować koniecznością wyeliminowania z umowy całego mechanizmu indeksacji, który - określony przy pomocy niedozwolonych postanowień dotyczących kursu wymiany - jawi się w całości jako sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszający interesy kredytobiorcy - konsumenta.
Eliminacja wyłącznie klauzul abuzywnych odnoszących się do mechanizmu indeksacji skutkowałaby tym, że przedmiotowa umowa w dalszym ciągu nadałaby się do wykonania, jednakże w umowie nie zostało w sposób precyzyjny określone oprocentowanie kredytu.
W umowie zostało ustalone oprocentowanie zmienne. Oprocentowanie stanowiło sumę marży banku oraz aktualnie obowiązującego indeksuL.6 M oraz 2,10 punktu procentowego do czasu przedstawienia prawomocnego wpisu hipoteki umownej na nieruchomości (§ 7 ust. 1 umowy). Sposób ustalania indeksuL.6 M został określony w § 2 regulaminu, gdzie podano, że dotyczy on kredytów w USD i(...). Nie wskazano jednak jakiej waluty dotyczyL.3M. Wskaźnik ten jest publikowany osobno dla każdej z walut indeksacyjnych. Jest różny dla każdej z nich w tym samym okresie. W umowie bank nie wskazał, że dotyczy on(...), a po eliminacji zapisów umowy w tym zakresie, pozostaje jedynie zapis, że kredyt udzielany jest w PLN ( § 1 umowy). Nie sposób więc zastosować(...)z tej właśnie waluty. Wobec odpadnięcia mechanizmu indeksacji nie sposób domyślać się tej właśnie waluty, jako źródła odniesienia wskazanej stopy referencyjnej.
Z uwagi na brak sposobu określenia oprocentowania nie jest zachowany element odpłatności umowy kredytu, a ustalone raty w PLN nie dają się wyodrębnić. Eliminacyjny skutek pominięcia klauzul abuzywnych, przy zastosowanych zapisach umownych nie pozwala wykonywać umowy.
Jednakże, kolejnym elementem, mogącym wpłynąć na ważność umowy była treść udzielonych pouczeń powodom przy zawarciu umowy. Powód zeznał, że „Przed podpisaniem umowy pani z banku pokazała nam wykres kursu(...)sprzed 10 lat i zapewniła , że(...)jest najbardziej stabilną z walut i że nie powinniśmy mieć powodów do obaw. Na podstawie tego wykresu informowano nas, że ryzyko kursowe jest niewielkie. (…) Uważam, że polegają one na tym, że bank nie do końca nas o wszystkim informował, np. o tym, co to jest spread,L., Wibor. (…) nie robiono nam symulacji jak wzrośnie rata gdy kurs wzrośnie o 20, 40 %. Nie informowano nas że najbezpieczniej brać kredyty w walucie, w której się zarabia.(…) Nie przedstawiono nam porównania oferty kredytu walutowego i złotówkowego.” (k. 390-391), powódka zaś zeznała„Czytałam umowę, ale niektóre rzeczy było ciężko mi zrozumieć. Trudne kwestie nie zostały mi wyjaśnione. Nie wiedziałam z jakimi ryzykami wiąże się umowa indeksowana do(...). Nie pamiętam czy pracownik informował o ryzykach związanych z umową. Skoro wiedziałam, że kurs się nie zmieniał, to liczyłam na to, że będzie tak dalej.”(k. 391v). W świetle zeznań powodów, którzy zaprzeczyli aby zostali wraz żoną pouczeni w sposób wyczerpujący i jasny o ryzkach związanych z zawarciem umowy, to na pozwanym spoczywał obowiązek udowodnienia okoliczności, z których wywodził pozytywne dla siebie skutku procesowe. Pozwany zaś nie przedstawił dowodu, który potwierdziłby aby powodowie zostali dostatecznie poinformowani o ryzku kursowym w związku z zaciągnięciem kredytu indeksowanego do(...).
W związku z powyższym nie można uznać, że powodowie mieli świadomość zarówno rodzaju zawartej z pozwanym umowy kredytu, jak też wiążących się z tym konsekwencji prawnych i finansowych. Brak pouczenia o ryzyko związanym z udzieleniem kredytu należy oceniać w kontekście nieprawidłowości w procesie udzielania kredytu (tzw.misseling). Powodowie przed zawarciem umowy i w chwili jej zawierania nie zostali prawidłowo pouczeni o ryzyku związanym z zawarciem umowy kredytu indeksowanego do waluty obcej – pozwany nie przeprowadził na tą okoliczność dowodu przeciwnego. Tym samym powodowie podjęli decyzję o zawarciu umowy kredytu w zaufaniu do instytucji finansowej, jednakże w oparciu o brak pełnej wiedzy o oferowanym produkcie finansowym.
W związku z powyższym uznać należy, że zachowanie pozwanego było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego ponieważ pozwany wykorzystał swoją silniejszą pozycji oraz nie udzielił powodom kompleksowych informacji o zawieranej umowie. Uznać należy, że czynność prawna tj. zawarcie umowy w dniu 6 stycznia 2005 r. była sprzeczna z zasadami współżycia społeczna i nie podlega ochronie prawnej. W myśl przepisuart. 58 § 2 k.c.. umowa kredytu indeksowanego do waluty obcej zawarta pomiędzy stronami niniejszego postępowania w dniu 6 stycznia 2005 r. jest nieważna.
Bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy pozostawała również późniejsza zmiana tej umowy, wprowadzana na podstawie aneksu. Miałaby one znaczenie, gdyby aneks został zawarty w celu jednoznacznego wyeliminowania postanowień niedozwolonych, o których abuzywności kredytobiorca został poinformowany lub miał tego świadomość, a nadto godził się na ich zastosowanie do przeszłych rozliczeń, w ramach zmiany umowy decydując się na ich wyeliminowanie wyłącznie na przyszłość. Tymczasem zmiana umowy za pomocą aneksu poprzedzonego właściwym pouczeniem nie ma znaczenia. Zawarcie aneksu nie spowodowało, że została „naprawiona” pierwotna wadliwość umowy. Dodatkowo, należy podkreślić, że ustalenie czy określone postanowienie umowy było niedozwolone dokonuje się na chwilę zawarcia umowy, a nie aneksu zmieniającego tą umowę.
Sąd pominął wniosek pozwanego o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego. Okoliczności, na które miał dowód ten być przeprowadzony okazały się nieistotne dla rozstrzygnięcia sporu. Niniejsze postępowanie ostatecznie wymagało ustalenia czy zawarte postanowienia umowy mają charakter abuzywny – a więc wymagał ustalenia czy są one sprzeczne z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają interes konsumentów. Powyższe nie wymagało wiedzy specjalnej biegłego sądowego lecz opierało się na kwestii prawidłowego stosowania przepisów prawa, a analiza i ocena postanowień umownych w kontekście norm prawnych należy do Sądu.
Z podanych przyczyn, na podstawieart. 189 k.p.c.w związku zart. 58 § 2 k.c.powództwo o ustalenie, że nie istnieje stosunek prawny na podstawie umowy kredytu hipotecznego nr(...)zawartej w dniu 6 stycznia 2005 r. pomiędzy(...) Bank S.A.z siedzibą wW., aK. O.iM. O.należało uwzględnić, o czym Sąd orzekł jakw punkcie I sentencji wyroku.
Wobec ustalenia, że nie istnieje stosunek prawny na podstawie umowy kredytu hipotecznego nr(...)oczywistym jest, że również nie wiążące są powodów postanowienia dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu. Jednakże z uwagi na kwestionowanie tych postanowień umownych konieczne jest odniesienie się do nich. Postanowienie to zawarte zostało w § 9 ust. 2 umowy odnoszące się do kwestii ubezpieczenia niskiego wkładu. Zgodnie z § 9 ust. 2 zabezpieczenie spłaty rat kredytu, do czasu ustanowienia docelowego zabezpieczenia, zabezpieczenie kredytu będzie stanowić ubezpieczenie kredytów zabezpieczanych hipotecznie na podstawie umowy zawartej przez Bank zTowarzystwem (...) S.A.Kredytobiorca zobowiązany był do opłacenia składki z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia kredytu w(...)w wysokości 1/12 z 0,81% kwoty przyznanego kredytu, uwzględniającego kursy waluty obcej, do jakiej kredyt jest indeksowany na pierwszy dzień miesiąca, w którym została sporządzona umowa kredytowa wg Tabeli Kursów Banku tj. 139,53 zł miesięcznie
W ocenie Sądu postanowienie umowne w tym zakresie nie zostało indywidualnie ustalone z powodami oraz nie mieli oni żadnego realnego wpływu na jego treść. Fakt, że powodowie nie zaproponowali alternatywnej formy zabezpieczenia nie zmienia charakteru tego postanowienia umownego. Z całą pewnością, pozwany uzależniał udzielenie kredytu od przyjęcia postanowienia dotyczącego ubezpieczenia niskiego wkładu. Jeżeli powodowie nie podpisaliby umowy z tym postanowieniem, nie doszłoby do zawarcia umowy w ogóle. Uznać więc należy, że było to postanowienie narzucone jednostronnie przez pozwanego jako silniejszą stronę umowy. Powodowie nie zostali zapoznani z warunkami umowy ubezpieczenia, jak również z jej treścią a jednak to powodowie mieli uiszczać składki z tego tytułu, a nie bank. Treść postanowienia umownego odnoszącego się do ubezpieczenia było zdawkowe oraz ogólne – nie pozwalało na uzyskanie pełnej informacji o celu tego zabezpieczenia oraz prawach i obowiązkach stron z niego wynikającego. Natomiast korzyści związane z zawarciem niniejszego ubezpieczenia były skierowane wyłącznie do pozwanego. Powodowie nie uzyskali żadnej ochrony z faktu zawarcia umowa ubezpieczenia niskiego wkładu. Pozwany przerzucił na powodów wszelkie koszty wynikające z zawartego ubezpieczenia, mimo że zabezpieczało ono wyłącznie bank. Powyższe jednoznacznie wskazuje, że omawiane postanowienie było sprzeczne z dobrymi obyczajami jak również naruszało w sposób rażący interes powodów. Tym samym wobec spełnienia przesłanek zart. 3851k.c.należy uznać, że postanowienie dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego jest klauzulą niedozwoloną.
Z uwagi na powyższe w oparciu oart. 410 § 2 k.c.w zw. zart. 405 k.c.Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 229.734,19 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od ww. kwot od dnia 9 lutego 2022 r. do dnia zapłaty, o czym orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku. Powyższa kwota stanowi sumę wszystkich świadczeń otrzymanych przez pozwanego od powodów w okresie od dnia 18.01.2005 r. do dnia 08.11.2020 r. co wynika z zaświadczenia przedłożonego przez powodów, a które zostało sporządzone przez pozwanego. Dokonanie zsumowania wpłat dokonanych przez powodów nie stanowi skomplikowanego działania matematycznego. Pozwany nie kwestionował wysokości wpłat dokonanych przez powodów (k. 400).
Zgodnie z poglądem przyjętym przez Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 7.05.2021 r. w sprawie III CZP 6/21, w przypadku następczej nieważności umowy kredytowej po obu jej stronach powstają odrębne roszczenia o zwrot świadczeń nienależnie spełnionych. Ostatecznie zatem świadczenia te podlegają zwrotowi niezależnie od siebie, bez konieczności badania z urzędu, czy ich wzajemna wysokość prowadzi do powstania stanu wzbogacenia, który byłby miarą zwrotu różnicy między tymi świadczeniami. Sąd Najwyższy nadał wskazanej uchwale moc zasady prawnej, co oznacza, że będzie ona stosowana przez ten sąd również w innych sprawach.
Bezzasadne byłoby przy tym powoływanie się na przez Bank na brak obowiązku zwrotu świadczenia z uwagi na przepisyart. 411 k.c., gdyż wpkt. 1tej regulacji wyraźnie wskazano, że nie dotyczy on sytuacji, w której zwrot ma dotyczyć świadczenia spełnionego m.in. w wykonaniu nieważnej czynności prawnej – jak w sprawie niniejszej.
Strona powodowa spłacając kredyt nie spełniała również świadczeń z tytułu umowy przed nadejściem terminu ich wymagalności (art. 411 pkt 4 k.c.), skoro z uwagi na nieważność umowy nie była zobowiązana do takich spłat, a co najwyżej do zwrotu świadczenia nienależnego, jakim stała się wypłacona im kwota kredytu.
Nie można również uznać, aby żądanie zwrotu tych świadczeń stanowiło nadużycie prawa i było sprzeczne z zasadami współżycia społecznego w rozumieniuart. 5 k.c., zaś spłaty dokonywane przez stronę powodową były zgodne z tymi zasadami (art. 411 pkt 2 k.c.). Nieważność umowy jest efektem zamieszczenia w niej postanowień niedozwolonych przez Bank, a zatem skutkiem jego działań rażąco naruszających dobre obyczaje i interesy strony powodowej. Trudno zatem przyjąć, aby na naruszenie zasad współżycia społecznego mógł powołać się skutecznie ten, kto pierwszy te zasady naruszył, formułując umowę w taki sposób, jednocześnie twierdząc, że wykonywanie nieważnej ostatecznie umowy było zgodne z tymi zasadami.
Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczeń co do wszystkich dochodzonych kwot zapłaconych przez powodów. Podniesiony przez pozwanego zarzut nie zasługuje na podzielenie. Pobranie środków z rachunku bankowego powodów przez Bank następowało w wyniku nieważnej czynności prawnej nie można tego określić jako świadczenia okresowego. Zastosowanie zatem znajdzie co do zasady w niniejszej sprawie dziesięcioletni termin przedawnienia, albowiem roszczenie powodów powstało przed zmianą przepisów wprowadzonych ustawą z 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 poz. 1104). Zgodnie bowiem z art. 5 ust. 3 ww. ustawy do przysługujących konsumentowi roszczeń powstałych przed dniem wejścia jej w życie i w tym dniu jeszcze nieprzedawnionych, których terminy przedawnienia są określone wart. 118 i art. 125 § 1 kodeksu cywilnego, stosuje się jego przepisy w brzmieniu dotychczasowym. Skoro zatem powodowie dochodzą roszczenia z tytułu pobranych im środków w okresie od dnia 18.01.2005 r. do dnia 08.11.2020 r. to w dacie wejścia w życie zmienianych przepisów – 9 lipca 2018 r. – dziesięcioletni termin przedawnienia nie upłynął, a zatem ma on zastosowanie w dalszym ciągu w zakresie roszczeń powodów z tytułu zapłaty. Należy odwołać się też do wyroków(...)z dnia 22.04.2021 r. w sprawie(...)i z dnia 10.06.2021 r. w sprawie(...)oraz w połączonych sprawach od(...)uznając w tej mierze zarzut za bezskuteczny. Zgodnie z wyrokami(...), przepisy dyrektywy(...)w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich sprzeciwiają się przedawnieniu roszczeń konsumenckich, mających na celu stwierdzenie, że dane postanowienia umowne mają charakter nieuczciwy, jednak nie sprzeciwiają się przedawnieniu roszczeń restytucyjnych będących następstwem takiego stwierdzenia. Co więcej, bieg terminu przedawnienia takich roszczeń nie może się skończyć przed datą powzięcia przez konsumenta wiedzy o niedozwolonym charakterze takiego postanowienia, względnie przed dniem, w którym przy zachowaniu przeciętnej staranności wiedzę taka mógł obiektywnie rzecz biorąc powziąć. „Należy zauważyć, że termin przedawnienia może być zgodny z zasadą skuteczności tylko wtedy, gdy konsument miał możliwość poznania swoich praw przed rozpoczęciem biegu lub upływem tego terminu.”(teza 46 do wyroku(...)
(...)). Nie oznacza to jednak, że zdarzenie to nie może nastąpić później to jest pomiędzy dowiedzeniem się o wadach umowy np. od adwokata, a momentem złożenia pozwu w sądzie.
Wskazano tam również, że zasadę skuteczności ochrony praw konsumentów „…należy interpretować w ten sposób, że stoi ona na przeszkodzie krajowemu uregulowaniu przewidującemu, że wytoczone przez konsumenta powództwo o zwrot kwot nienależnie wypłaconych na podstawie nieuczciwych warunków umownych w rozumieniu dyrektywy 93/13 lub warunków sprzecznych z wymogami dyrektywy(...)podlega trzyletniemu terminowi przedawnienia rozpoczynającemu bieg w dniu, w którym nastąpiło bezpodstawne wzbogacenie.” (teza 66 do wyroku(...)z dnia 22.04.2021 r. w sprawie w sprawie C-485/19). Podnoszono jednak, ze z uwagi na tak krótki okres przedawnienia w prawie krajowym – 3 lata, nie można tego uznać za czas możliwy na podjęcie stosownej reakcji przez konsumenta. Podobnie wcześniej omawiany wyrok(...)dotyczy 5 letniego okresu przedawnienia liczonego w prawie francuskim od dnia zawarcia umowy. W prawie polskim okres przedawnienia tego typu roszczeń wynosił 10 lat tak więc jest w ocenie Sądu dostatecznym na pozyskanie stosownej wiedzy i podjęcie kroków procesowych przez konsumenta.
Podobne stanowisko do wyroku(...), w dniu 7 maja 2021 r zajął polski Sąd Najwyższy. Sąd uznał, iż rozpoczęcie biegu terminu przedawnienie rozpoczyna się w momencie zakwestionowania umowy frankowej - złożenia reklamacji, wystosowanie wezwania do zapłaty, złożenia pozwu w Sądzie.
Powodowie żądali zasądzenia odsetek od zasądzonej kwoty od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Żądanie powodów zostało uznane przez Sąd za zasadne od dnia 09.02.2022 r. tj. od dnia następnego po dniu rozprawy, podczas której powodowie zostali pouczeni przez Sąd o skutkach ustalenia nieistnienia stosunku prawnego wynikającego z umowy kredytowej. Do tego czasu powodowie, jako konsumenci mogli po pouczeniu Sądu wyrazić chęć kontynuowania umowy. Tak więc ostatecznie dopiero z tą chwilą pozwany znalazł się w opóźnieniu.
W związku z tym, Sąd na podstawieart. 481 § 1 k.c.zasądził odsetki za opóźnienie od dochodzonej kwoty od dnia 09.02.2022 r. do dnia zapłaty, o czym orzekł wpunkcie I sentencji wyroku, zaś w pozostałym zakresie żądanie o zasądzenie odsetek oddalił, o czym orzekł wpunkcie III sentencji wyroku.
Uwzględnienie tego żądania dezaktualizuje potrzebę odnoszenia się do żądania ewentualnego.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 100 k.p.c.poprzez zasądzenie ich zwrotu w całości na rzecz powodów przez pozwanego. Powodowie ulegli swemu żądaniu w nieznacznym stopniu tj. w zakresie części nieuwzględnionego roszczenia odsetkowego.
Koszty procesu po stronie powoda obejmowały uiszczoną opłatę od pozwu (1.000 zł), opłatę za pełnomocnictwo (17 zł), wynagrodzenie pełnomocnika (adwokata) w stawce wynikającej z § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (10.800 zł). Z tego względu Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powodów kwotę 11.817 zł, o czym orzekł jak wpunkcie IV sentencji wyroku.