Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 177/21
Data wyroku: 2022-07-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Dziwiński

Sygnatura akt I C 177/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 lipca 2022 r.
Sąd Rejonowy w Kamiennej Górze I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Marek Dziwiński
Protokolant: Joanna Pulkowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 lipca 2022 r. w Kamiennej Górze
sprawy z powództwaJ. Z.,R. Z.
przeciwkoK. B.,Ł. B.,O. B.,L. B.
o zapłatę

I
zasądza solidarnie od pozwanychK. B.,Ł. B.,O. B.,L. B.solidarnie na rzecz powodówJ. Z.,R. Z.kwotę 55.000,00 (słownie złotych: pięćdziesiąt pięć tysięcy) wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 03.11.2018 r. do dnia zapłaty;

II
zasądza solidarnie od pozwanychK. B.,Ł. B.,O. B.,L. B.solidarnie na rzecz powodówJ. Z.,R. Z.kwotę 8.184,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 5.400,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt I C 177/21

UZASADNIENIE
PowódkaD. Z. (1)wniosła o zasądzenie od pozwanegoJ. B. (1)kwoty 55 000 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 3.11.2018 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając swoje roszczenie powódka podała, że w dniu 4 maja 2010 r. zawarła zJ. B. (1)(w formie zwykłej pisemnej) umowę, której przedmiotem miała być sprzedażdziałki nr (...)o powierzchni 2,9035 ha położnej wK.za kwotę 60 000 zł, przy czym strony zastrzegły, że przeniesienie prawa własności miało nastąpić w 2012 roku. Powódka wskazała, że w tym samym dniu tj. w dniu 4 maja 2010 r. strony zawarły również umowę dzierżawy przedmiotowej działki na okres 10 lat w zamian za opłacanie podatku rolnego. Powódka wyjaśniła, że w dniach 27 maja 2010 r. i 5 lipca 2011 r. wpłaciłaJ. B. (1)zaliczki na poczet ceny sprzedaży nieruchomości odpowiednio w kwotach 50 000 zł i 5 000 zł. Powódka podała, że w 2012 roku, ani w latach następnych, nie doszło do zawarcia umowy sprzedaży przedmiotowej nieruchomości w związku z czym dochodzi zwrotu wpłaconej na rzecz pozwanego kwoty 55 000 zł.
W odpowiedzi na pozew pozwanyJ. B. (1)wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 5 400 zł.
Uzasadniając swoje stanowisko pozwany zaprzeczył, aby zawierał z powódką jakąkolwiek umowę; nigdy nie negocjował z kimkolwiek zawarcia umowy sprzedaży lub dzierżawy nieruchomości rolnych, gdyż od wielu lat grunty rolne wykorzystuje do produkcji rolnej. Pozwany podniósł, że powódka z racji tego, że jest pracownikiem Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wK.często pomagała mu w prowadzeniu i załatwianiu spraw, miała więc wgląd do jego danych osobowych i możliwe, że podsunęła pozwanemu do podpisu - w pliku innych dokumentów – przedmiotowe umowy sprzedaży, dzierżawy oraz pokwitowania przyjęcia sum pieniężnych.
W toku postępowania pozwanyJ. B. (1)zmarł. Do udziału w sprawie w miejsce pozwanegoJ. B. (1)wstąpiliK. B.,Ł. B.,O. B.iL. B., którzy podtrzymali stanowisko pozwanegoJ. B. (1).
W toku postępowania zmarła powódkaD. Z. (1). Do udziału w sprawie w miejsce powódki wstąpiliJ. Z.iR. Z., którzy podtrzymali stanowisko powódkiD. Z. (1).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 4 maja 2010 rokuD. Z. (1)iJ. B. (1)zawarli przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości gruntowej składającej się zdziałki nr (...)o łącznej powierzchni 2,9035 ha. Strony ustaliły cenę sprzedaży na kwotę 60 000 zł oraz termin zawarcia umowy przyrzeczonej na 2012 rok.
Dowody: umowa kupna-sprzedaży gruntów położonych we wsiK.k. 6, pismo(...)z 5.6.2019 r. k. 49, opiniaZ. H.biegłego z zakresu badania pisma ręcznego i dokumentów z 31.08.2021 r. k. 257-273 akt PR 1 Ds. 191.2021,decyzja Nr (...)z 5.06.2013 r., tytuł wykonawczy, wniosek o przyznanie płatności z 29.04.2010 r., wniosekD. Z.o przyznanie płatności za 2010 rok – dokumentacja(...)(segregator).
W tym samym dniu strony zawarły umowę dzierżawy przedmiotowej nieruchomości na okres 10 lat.D. Z. (1)w zamian za dzierżawę gruntów zobowiązała się uiszczać należny podatek rolny.
Dowody: umowa dzierżawy gruntów położonych we wsiK.k. 7, opiniaZ. H.biegłego z zakresu badania pisma ręcznego i dokumentów z 31.08.2021 r. k. 257-273 akt PR 1 Ds. 191.2021.
W dniu 27 maja 2010 rokuD. Z. (1)przekazałaJ. B. (1)kwotę 50 000 zł, zaś w dniu 5 lipca 2011 roku dalszą kwotę 5 000 zł.
Dowody: pokwitowanie z 27.05.2010 r. k. 8, pokwitowanie z 5.07.2011 r. k. 9, opiniaZ. H.biegłego z zakresu badania pisma ręcznego i dokumentów z 31.08.2021 r. k. 257-273 akt PR 1 Ds. 191.2021.
Umowa przyrzeczona nie została zawarta.
(okoliczność bezsporna)
W dniu 26 października 2018 rokuD. Z. (1)wezwałaJ. B. (1)do zwrotu kwoty 55 000 zł w terminie 7 dni.
Dowody: wezwanie z 22.10.2018 r. k. 10, zwrotne potwierdzenie odbioru k. 10v.

Sąd zważył co następuje:

W niniejszej sprawie powódkaD. Z. (1)swoje roszczenie wywodziła z przedwstępnej umowy sprzedaży nieruchomości gruntowej zawartej zJ. B. (1)w dniu 4 maja 2010 roku. Podnosiła ona, że przekazałaJ. B. (1)w ratach kwotę 55 000 zł na poczet zapłaty ceny.J. B. (1)przeczył zawarciu umowy oraz przyjęciu od powódki tej kwoty.
W pierwszej kolejności trzeba wskazać, żeJ. B. (1)złożył własnoręczne podpisy zarówno pod umową przedwstępną, jak i pod umową dzierżawy z 4 maja 2010 roku oraz pokwitowaniami przyjęcia pieniędzy z 27.05.2010 r. i 5.07.2011 r. Autentyczność podpisówJ. B. (1)potwierdza opiniaZ. H.- biegłego sądowego z zakresu badania pisma ręcznego i dokumentów z 31.08.2021 r. wykonana na potrzeby postępowania przygotowawczego, prowadzonego pod sygn. PR 1 Ds. 191.2021. Nieprawdziwe były twierdzeniaJ. B. (1)zawarte w odpowiedzi na pozew oraz zeznania świadkaK. T.(pierwszej żonyJ. B. (1)) jakoby wymienione dokumenty zostały podsunięteJ. B. (1)do podpisu przezD. Z. (1). O wiedzyJ. B. (1)co do zawarcia rzeczonych umów zD. Z. (1)świadczą podejmowane przez niego czynności oraz jego sytuacja życiowa. Z dokumentacji(...)(segregator) wynika, że już w dniu 30 kwietnia 2010 roku, a więc przed podpisaniem umów z dnia 4 maja 2010 roku,J. B. (1)nie zadeklarował do płatności z programu środowiskowegodziałki nr (...).J. B. (1)również w kolejnych latach, aż do roku 2018 nie deklarował przedmiotowej działki do płatności. Działania takie wskazują, żeJ. B. (1)miał świadomość, że działka przestała wchodzić w skład jego gospodarstwa rolnego. Przedmiotową działkę do płatności za rok 2010 zgłosiła natomiastD. Z. (1). Wobec nie wypełnienia przezJ. B.zobowiązań wynikających z programu rolnośrodowiskowego na lata 2005-2010, to jest wycofaniadziałki nr (...)przed jego zakończeniem,J. B.zobowiązany został do częściowego zwrotu na rzecz(...)nienależnie wypłaconych dopłat.J. B. (1)przed wszczęciem postępowania windykacyjnego - w dniach 6 lipca 2011 r. (spłacił 4.941,90 zł) i 19 lipca 2012 r. (spłacił 3.000,00 zł) dobrowolnie zwrócił większość nienależnie pobranych dopłat. Nawet gdyby przyjąć, że toD. Z.prowadziła dokumentację pozwanego to wiedzaJ. B.co do obowiązku zwrotu dopłat na rzecz Agencji świadczy o zamiarze zbyciadziałki (...)oraz jej wydzierżawieniuD. Z. (1). Gdyby takie umowy nie łączyły stron to można zakładać, żeJ. B.nie zgodziłby się zwracać dopłat oraz podjąłby stosowne kroki, które z pewnością znalazłyby swe odzwierciedlenie w dokumentacji zebranej przez(...). Istotne jest także to, żeJ. B.dokonał spłaty kwoty 4.941,90 zł w dniu 6 lipca 2011 r., a więc następnego dnia od daty widniejącej na pokwitowaniu odbioru kwoty 5.000 zł odD. Z. (1)(k.9). Oba pokwitowania odbioru środków pieniężnych odD. Z. (1)stanowiły dokumenty prywatne, a więc w świetleart. 245 k.p.c.stanowiły jedynie dowód tego, żeJ. B. (1)złożył oświadczenie zawarte w dokumencie. Natomiast właśnie fakt, żeJ. B.spłacił część zadłużenia wobec Agencji niemalże w kwocie, jaka widnieje w pokwitowaniu oraz fakt, że operację tę wykonał następnego dnia od daty pokwitowania, przemawia za przyjęciem, iż faktycznie otrzymał odD. Z.pieniądze. Dodatkowo spłata zadłużenia wobec Agencji świadczy o tym, żeJ. B.akceptował fakt, żedziałka nr (...)nie należy do jego gospodarstwa rolnego i jest dzierżawiona przezD. Z. (1). W kontrze do tego stwierdzenia nie stoi przedłożony przez pozwanego do akt raport indywidualny gospodarstwa rolnego za rok 2010 (k.35-43), gdyż nie uwzględnia on faktu wydzierżawienia gruntu, a jedynie wpływ aktywów z czynszu dzierżawnego (w raporcie wskazano, że czynsze dzierżawne wyniosły 0 zł). Jak wynika z umowy dzierżawy (k.7)D. Z.w zamian za dzierżawę zobowiązała się uiszczać podatek rolny, nie zaś czynsz dzierżawny. Zaciągnięcie przezJ. B.wielu kredytów na prowadzenie gospodarstwa także uwiarygodniało fakt zawarcia umów z 4 maja 2010 roku zD. Z. (1)oraz przyjęcia od niej znacznej sumy pieniężnej. Podnieść także trzeba, iż organa postępowania przygotowawczego nie dopatrzyły się w działaniachD. Z. (1)czyny zabronionego – dochodzenie w sprawie występku zart. 270 § 1 kkiart. 286 § 1w zw. zart. 11 § 2 kkzostało umorzone.
Wszystkie opisane powyżej okoliczności dotyczące kwestii datacji z Agencji dają podstawy do wyciągnięcia wniosku, żeJ. B.faktycznie złożył oświadczenia woli zawarcia umów sprzedaży i dzierżawy, jak to wynika z dokumentów umów k.6-7. Tak bowiem jak w karnym procesie poszlakowym reguły logiki formalnej zezwalają na wnioskowanie o fakcie głównym na podstawie faktów pobocznych, tak w niniejszym procesie opisane wyżej zachowaniaJ. B.oraz ich kontekst sytuacyjny oraz jego sytuacja finansowa pozwalały przyjąć, żeJ. B.rzeczywiście zawarł zD. Z.przedwstępną umowę sprzedaży, umowę dzierżawy oraz przyjął od niej w dwóch ratach łącznie kwotę 55 000 zł. W tym miejscu należy podnieść, że ustalona w umowie przedwstępnej cena sprzedaży przedmiotowej działki (60 000 zł) w przybliżeniu odpowiadała jej wartości rynkowej w 2010 roku (rzeczoznawca na potrzeby dochodzenia oszacował wartość działki na kwotę 62 000 zł). Zatem ustalona cena nabycia nieruchomości nie była zaniżona.
Umowa przedwstępna zobowiązująca do przeniesienia własności nieruchomości została zawarta przez strony w zwykłej formie pisemnej, a więc powódka nie mogła dochodzić zawarcia umowy przyrzeczonej.J. B. (1)zaciągnął jednak wobecD. Z. (1)zobowiązanie, z którego się nie wywiązał. Ponosi on zatem odpowiedzialność kontraktową za niewykonanie umowy. Stosownie do przepisuart. 471 k.c., który stanowi, że dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. SkoroD. Z. (1)przekazałaJ. B. (1)w ratach kwotę 55 000 zł na poczet ceny nabycia przedmiotowej działki, aJ. B. (1)odmówił przeniesienia na jej rzecz prawa własności tej działki, to powódce należy się zwrot tej kwoty. Należało zatem zasądzić solidarnie od spadkobiercówJ. B. (1)to jestK. B.,Ł. B.,O. B.,L. B.solidarnie na rzecz spadkobiercówD. Z. (1)to jestJ. Z.iR. Z.kwotę 55 000 zł. Odsetki zasądzono zgodnie z żądaniem, gdyż wymagalność roszczenia powstała z upływem terminu wyznaczonegoJ. B.przezD. Z.w wezwaniu do zapłaty (k.10).
O kosztach procesu orzeczono na podstawie przepisuart. 98 § 1 k.p.c., zgodnie z którym strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Do kosztów powodów należały: 5 400,00 zł – wynagrodzenie radcy prawnego, 2 750,00 zł – opłata sądowa od pozwu oraz 34,00 zł opłaty skarbowe od pełnomocnictw.