Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2074/20
Data wyroku: 2020-12-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Anna Przybylska
Słowa kluczowe: Dodatki do emerytur i rent
Podstawa prawna: art.21 ustawy z dn. 19.12.2008r. o emeryturach pomostowych

Sygn. akt VIII U 2074/20

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 11 sierpnia 2020 r. ZUS II Oddział wŁ.odmówiłI. D.prawa do rekompensaty, gdyż na dzień 1 stycznia 2009 r. ubezpieczona nie udowodnił wymaganego 15-letniego stażu w szczególnych warunkach. Na wymagany okres ubezpieczona udowodniła 14 lat 8 miesięcy i 11 dni zatrudnienia w warunkach szczególnych.
/decyzja – k. 25 akt ZUS/
W dniu 26 sierpnia 2020 r wnioskodawczyni złożyła odwołanie od tej decyzji, podnosząc iż pracowała w warunkach szczególnych w(...)w okresie 14.08.1979 – 27.08.1990.
/odwołanie – k. 3/
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie podniósł, iż organ rentowy wydał nową decyzję, którą nadal nie uwzględnił żądania ubezpieczonej, argumentując jak w zaskarżonej decyzji, wnosząc o oddalenie odwołania.
/odpowiedź na odwołanie – k. 5/
Decyzją z dnia 17 września 2020 r. ZUS II Oddział wŁ.odmówiłI. D.prawa do rekompensaty, gdyż na dzień 1 stycznia 2009 r. ubezpieczona nie udowodniła wymaganego 15-letniego stażu w szczególnych warunkach. Na wymagany okres ubezpieczona udowodniła14 lat 4 miesięcy i 11 dnizatrudnienia w warunkach szczególnych. Do okresów pracy w szczególnych warunkach nie zaliczono okresów zasiłku chorobowego, opiekuńczego, macierzyńskiego i urlopu wychowawczego. Decyzja ta uchyliła decyzję z dnia 11 sierpnia 2020 roku.
/decyzja – k. 31 akt ZUS/
Wnioskodawczyni odwołała się od powyżej decyzji, kwestionując ponownie niezaliczenie okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach w(...).
/odwołanie – k. 3 zał. akt /
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, argumentując, jak w zaskarżonej decyzji.
/odpowiedź na odwołanie – k. 5 zał . akt/
Postanowieniem z dnia 9 października 2020 r. Sąd połączył oba odwołania do wspólnego rozstrzygnięcia.
/postanowienie – k. 9 zał. akt/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
I. D.urodziła się w dniu (...).
/bezsporne/
W dniu 10.07.2020 r. ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie prawa do emerytury wraz z rekompensatą.
/wniosek – k. 1 ,4 akt ZUS/
Ubezpieczona w sposób bezsporny, uznany przez organ rentowy wykazała staż pracy w szczególnych warunkach wynoszący 14 lat 4 miesiące i 11 dni.
/bezsporne/
W okresie 14.08.1979 r do 27.08.1990 r wnioskodawczyni była zatrudniona w(...)wŁ., w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku teksturowaczki. Inni pracownicy za ten rodzaj pracy otrzymywali zaświadczenia o zatrudnieniu w warunkach szczególnych.
Wnioskodawczyni wykonywała pracę na WydzialeT.. NaS.znajdowało się ok. 50 maszyn różnego typu. Praca polegała na obsłudze maszyny teksturującej, na której był wytwarzany niedoprzęd – wstępny etap produkowania przędzy.
W okresie tego zatrudnienia przebywała na urlopach wychowawczych od 3.09.1984 do 31.08.1986 i od 10.05.1988 – 27.08.1990. Po urlopach wychowawczych wracała na stanowisko teksturowaczki.
W okresie ciąży w 1983 roku i 1987 r pracowała na Oddziale Pracy Lekkiej, gdzie zajmowała się skręcaniem i szyciem frędzli do chustek.
/umowa, angaże, świadectwo pracy – k. 10 -15 akt ZUS, zeznania wnioskodawczyni e prot. z dnia 11.12.2020 r 00:01:19 w zw.z 00:19:01, zeznania świadkaE. J.– 00:09:31,T. W.– 00:14:41/
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dowodów w postaci dokumentów znajdujących się w aktach niniejszej sprawy w tym w aktach ZUS, w szczególności na podstawie dokumentacji osobowej zatrudnienia ubezpieczonej oraz zeznań samej wnioskodawczyni i świadków.
Zgromadzone dokumenty, zeznania ubezpieczonej i świadków nie budzą wątpliwości, co do ich wiarygodności, znajdują potwierdzenie w załączonej dokumentacji osobowej, uzupełniają się wzajemnie i stanowią tym samym wiarygodne źródło dowodowe.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego odwołania zasługują na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania było rozstrzygnięcie, czy wnioskodawczyni przysługuje prawo do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
Zgodnie z dyspozycjąart. 1 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2017 r., poz. 664) określa warunki nabywania prawa do emerytur i rekompensat przez niektórych pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zwanych „emeryturami pomostowymi”, o których mowa wart. 24 ust. 2 i 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 z późn. zm.).
Stosownie do treściart. 2 ust. 5 w/w ustawy o emeryturach pomostowych, rekompensata jest to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
W myśl art. 21 ust. 1 w/w ustawy, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
Ust. 2 art. 21 stanowi, że rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Przesłanka negatywna została zawarta wart. 21 ust. 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Jest nią nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Treść art. 21 ust. 2 w/w ustawy może budzić wątpliwości i jego interpretacji należy dokonywać przy uwzględnieniu uregulowania zawartego w art. 2 ust. 5 ustawy zgodnie, z którym użyte w ustawie określenie rekompensata oznacza odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Rekompensata jest zatem odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które rozpoczęły pracę przed 1 stycznia 1999 r. i nie nabędą prawa do emerytury pomostowej, w zamian za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (analogiczne stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 25 listopada 2010 r. (K 27/09, OTK-A 2010, Nr 9, poz. 109).
Skoro, jak wynika z powyższego, celem rekompensaty jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, to przesłanka negatywna, o której mowa w art. 21 ust. 2 ustawy, na co wskazuje wykładnia funkcjonalna tego przepisu, zachodzi w przypadku pobierania emerytury przyznanej w obniżonym wieku emerytalnym np. na podstawie art. 46 w zw. zart. 32 lub 39czy tezart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 14 grudnia 2015 r., lex nr 1979477).
Art. 23 ust. 1 w/w ustawy stanowi, że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę.
Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o których mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (art. 23 ust. 2 w/w ustawy). Jako dodatek do kapitału początkowego, razem z kapitałem początkowym podlega waloryzacjom.
Bezspornym jest w rozpoznawanej sprawie, że wnioskodawczyni nie nabyła prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
ZUS zakwestionował, że praca wykonywana przez ubezpieczoną w okresie zatrudnienia w(...)na stanowisku teksturowaczki, była pracą w szczególnych warunkach.
Pozostałe przesłanki nabycia prawa do rekompensaty nie były kwestionowane przez organ rentowy.
W rozpoznawanej sprawie nie było wątpliwości, że wnioskodawczyni w spornym okresie była zatrudniona w pełnym wymiarze czasu pracy.
Pracę teksturowaczki zaliczyć należy do prac w warunkach szczególnych. Pomocnicze znaczenie w tym zakresie ma wykaz zawarty w załączniku nr 4 do zarządzenia Nr 7 Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z dnia 7 lipca 1987 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze z zakładach pracy resortu przemysłu chemicznego i lekkiego. Praca ta została wymieniona w Wykazie A Dziale VII, poz. 1, pkt 32 – teksturowacz przędzy.
Analiza treści wykazu A dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43) wskazuje, że pracą w warunkach szczególnych jest obróbka surowców włókienniczych i ich przędzenie – Dział VII pkt. 1.
Jak stanowiart. 3 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.
Ponadto zgodnie z art. 3 ust. 7 ww. ustawy za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Wskazane odwołanie doart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpozwala na stosowanie omawianych przepisów łącznie zrozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. z 1983 r., nr 8, poz. 43 ze zm.) (videart. 32 ust. 4).
W świetle § 2 ust. 1 wskazanego rozporządzenia oraz zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przy czym powyższe okoliczności pracownik jest obowiązany udowodnić (por. wyrok Sądu Najwyższego z 15 grudnia 1997 r. II UKN 417/97– (...)i US(...)i wyrok Sądu Najwyższego z 15 listopada 2000 r. II UKN 39/00 Prok. i Prawo(...)).
Stosownie do § 2 ust. 2 rozporządzenia okresy takiej pracy stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według określonego wzoru, lub świadectwie pracy.
Regulacja § 2 Rozporządzenia, statuująca ograniczenia dowodowe i obowiązująca w postępowaniu przed organem rentowym, nie ma zastosowania w postępowaniu odwoławczym przed Sądem. W konsekwencji okoliczność i okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach Sąd uprawniony jest ustalać także innymi środkami dowodowymi niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy, w tym zeznaniami świadków (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27 maja 1985 r. sygn. III UZP 5/85 – LEX 14635, uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984 r. III UZP 6/84 – LEX 14625).
Podkreślić należy jednak, iż ustawodawca w obecnie obowiązujących przepisach celowo odszedł od szczegółowego określania stanowisk pracy, skupiając się na zakresach obowiązków, bowiem nazwy stanowisk pracy mogły być bardzo różne w zależności od zakładu pracy. Ponadto ustalano je często na długo przed wejściem w życie przepisów określających pracę w warunkach szczególnych. Z tej przyczyny Sąd ma nie tylko prawo, alei obowiązek ustalać rzeczywisty zakres obowiązków, bez względu na nazwę stanowiska.
Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Przy ustalaniu okresów pracy w szczególnych warunkach, wymaganych do nabycia prawa do emeryturyw niższym wieku emerytalnym, nie jest dopuszczalne zaliczanie innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika w stopniu powodującym wcześniejszą utratę zdolności do zatrudnienia i nie zostały wymienione w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia (wyrok Sądu Najwyższego z dnia z dnia 10 kwietnia 2014 r., II UK 395/13, Lex Nr 1455235).
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na okoliczność pracy wykonywanej przez wnioskodawczynię w szczególnych warunkach dopuścił dowód z zeznań wnioskodawczyni i świadków oraz przeprowadził dowód z dokumentacji zatrudnienia ubezpieczonej.
Jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego w okresie 14.08.1979 r do 27.08.1990 r wnioskodawczyni była zatrudniona w(...)wŁ., w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku teksturowaczki. Wnioskodawczyni wykonywała pracę na WydzialeT.. NaS.było ok. 50 maszyn różnego typu. Praca polegała na obsłudze maszyny teksturującej, na której był wytwarzany niedoprzęd – wstępny etap produkowania przędzy.
W ocenie Sądu ubezpieczona wykazała, iż w/w praca była pracą w szczególnych warunkach.
Podkreślić należy, że organ rentowy uznał wnioskodawczyni do stażu pracy w szczególnych warunkach okres zatrudnienia 14 lat 4 miesiące i 11 dni. Zatem okres zatrudnienia w(...), nawet z wyłączeniem okresu urlopów wychowawczych i okresów zatrudnienia na innym oddziale w związku z ciążą, uzupełnił brakujący staż zatrudnienia w warunkach szczególnych do wymaganych 15 lat.
Mając na uwadze powyższe nie ulega wątpliwości, że wnioskodawczyni pracowała w szczególnych warunkach przez ponad 15 lat
Zgodnie zart. 23 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowychustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę.
A zatem Sąd Okręgowy w Łodzi, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżone decyzje i przyznał ubezpieczonej prawo do rekompensaty.