Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 135/19
Data wyroku: 2021-02-12 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Dubinowicz – Motyk
Słowa kluczowe: Skarga pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 kc

Po sprostowaniu postanowieniem z dnia 07.04.2021r
Sygn. akt II C 135/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 lutego 2021 roku
Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie Wydział II Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Dubinowicz – Motyk
Protokolant: Szymon Zapała
po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2021 roku na rozprawie
sprawy z powództwa(...)Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą weW.
przeciwkoM. N.iA. Ś. (1)
o uznanie czynności za bezskuteczną
I uznaje za bezskuteczną w stosunku do(...)Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą weW.umowę ugody wraz z umową alimentacyjną zawartą dnia 21 stycznia 2014 roku pomiędzyA. Ś. (1)iM. N.i złożone w jej wykonaniu oświadczenieA. Ś. (1)o ustanowieniu tytułu egzekucyjnego zamieszczone w §2 aktu notarialnego z dnia 25 lutego 2014 roku sporządzonego przez notariusza wW.L. Z.za numerem rep.(...), celem zaspokojenia wierzytelności wynikających z prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 18 kwietnia 2016 roku sygn. akt I Nc 468/16;
II oddala powództwo wobec pozwanejA. Ś. (1);
III zasądza od pozwanejM. N.na rzecz powoda(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą weW.kwotę 32 422zł (trzydzieści dwa tysiące czterysta dwadzieścia dwa złote) tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sygn. akt II C 135/19

UZASADNIENIE
W dniu 18 stycznia 2019 roku(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny z siedzibą weW.wniósł pozew przeciwkoM. N.iA. Ś. (1), domagając się uznania za bezskuteczną wobec powoda ugody wraz z umową alimentacyjną zawartej w dniu 21 stycznia 2014 roku pomiędzy pozwanymi oraz oświadczenia pozwanejA. Ś. (1)o ustanowieniu tytułu egzekucyjnego z dnia 25 lutego 2014 roku złożonego przed notariuszem wW.L. Z.za numerem repertorium(...). W uzasadnieniu pozwu wskazano, że stronie powodowej przysługuje wierzytelność wobecA. Ś. (1)o zapłatę kwoty 2 241 028,42zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 marca 2016 roku, będąca przedmiotem egzekucji w postępowaniu prowadzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi – Południe w WarszawieI. G.pod sygnaturą KM 1019/16, jednakże egzekucja okazała się w większości nieskuteczna, gdyż w planie podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości powodowi przyznano jedynie kwotę 117 517,79zł, a pozwanejM. N.– powołującej się na wierzytelności objęte tytułem wykonawczym opisanym w pozwie – kwotę 432 085,02zł. Powód wskazał, że zawierając ugodę wraz z umową alimentacyjną i ustanawiając tytuł egzekucyjnyA. Ś. (2)celowo zwiększyła swój stan niewypłacalności, uniemożliwiając powodowi zaspokojenie przysługujących mu wierzytelności w większym zakresie niż co do kwoty 117 517,79zł. (k.3-8 i 182-184)
Postanowieniem z dnia 24 kwietnia 2019 roku tut. Sąd udzielił powodowi zabezpieczenia poprzez wstrzymanie wykonania, zatwierdzonego postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie z dnia 14 grudnia 2018 roku sygn. VII Co 568/16, planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości położonej wW., dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa wW.prowadziksięgę wieczystą (...)– w części, tj. co do sumy 432 085,02zł, która ma być wypłaconaM. N.. (k.77-81)
M. N.domagała się oddalenia powództwa w całości, twierdząc że powództwo zostało złożone po upływie terminu prekluzyjnego zart. 534 kc, a także kwestionując przesłanki skuteczności skargi pauliańskiej. W szczególności pozwana zaprzeczała temu, byA. Ś. (1)poprzez zawarcie umowy alimentacyjnej z pozwaną z dnia 28 listopada 2007 roku i ugody z dnia 21 stycznia 2014 roku stała się niewypłacalna i by działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, zaznaczając że w dacie zawierania umowy alimentacyjnej nie istniało jeszcze zobowiązanie z tytułu umowy kredytu udzielonego przez poprzednika prawnego powoda. (k.130-137)
A. Ś. (1)domagała się oddalenia powództwa, przyłączając się do argumentów podniesionych przez pozwanąM. N.i kwestionując by wskutek zawarcia umowy alimentacyjnej z 28 listopada 2007 roku oraz ugody z 21 stycznia 2014 roku stała się niewypłacalna oraz aby miała świadomość, iż owa umowa i ugoda mogą doprowadzić do pokrzywdzenia powoda jako wierzyciela. (k.229)
Powód podtrzymywał swoje żądanie. (k.179-181)
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
M. N.od około 2005 roku była w trakcie postępowania o rozwód, a około 2006 roku razem z synem wyprowadziła się z domu zajmowanego wspólnie z mężem. Ponieważ była osobą niepracującą, a jej siostraA. Ś. (1)wówczas prowadziła bardzo dobrze prosperującą działalność gospodarczą, pozwane uzgodniły, żeA. Ś. (1)będzie wspierać finansowo siostrę i siostrzeńca, zaśM. N.będzie sprawowała osobistą opiekę nad matką pozwanych. Pozwane ustaliły, żeA. Ś. (1)będzie przekazywałaM. N.pieniądze wystarczające na utrzymanie siostry i siostrzeńca oraz na wykształcenie siostrzeńca, w rozmowach padała kwota ok. 5000zł miesięcznie. PoczątkowoM. N.przez około rok zamieszkiwała w lokalu wynajmowanym dla niej przezA. Ś. (1), uiszczając jedynie opłaty za media, aA. Ś. (1)dodatkowo przekazywała siostrze pieniądze na bieżące utrzymanie. W 2007 roku ujawniła się konieczność stałej, a nie jak dotychczas dorywczej, opieki nad matką pozwanych.M. N.z synem przeprowadziła się do lokalu komunalnego zajmowanego przez matkę pozwanych, opiekowała się matką i utrzymywała siebie, syna i matkę pozwanych ze środków przekazywanych jej przezA. Ś. (1). W dniu 28 listopada 2007 rokuA. Ś. (1)iM. N.(wówczasG.) zawarły na piśmie umowę alimentacyjną, na mocy którejA. Ś. (1)zobowiązała się do przekazywania będącej w niedostatku siostrze tytułem alimentów kwoty 6000zł miesięcznie, płatnej z góry do 5 dnia każdego miesiąca, począwszy od 1 grudnia 2007 roku.A. Ś. (1)przekazywałaM. N.środki finansowe do ok. 2009 roku, kiedy to utraciła płynność finansową.M. N.i jej córka wiedziały o problemach finansowychA. Ś. (1), jako że skarżyła się ona na niemożność spłacania rat kredytu hipotecznego zaciągniętego wBanku (...) S.A.na zakup mieszkania na(...)powodowaną znaczącym wzrostem kursu franka szwajcarskiego. W latach 2009-2013A. Ś. (1)przekazywałaM. N.kwoty po ok. 1000-2000zł miesięcznie, co spowodowało nieporozumienia między pozwanymi. W 2009 rokuM. N.z byłym mężem sprzedali wspólny dom i pozwana uzyskała kwotę ok. 160 000zł – 180 000zł. Środki teM. N.stopniowo przeznaczała na bieżące utrzymanie, a po śmierci matki pozwanych (2010 rok) od około 2011 rokuM. N.dodatkowo podjęła pracę zarobkową. Już od 2009 roku sytuacja finansowa i stan zdrowiaA. Ś. (1)drastycznie się pogorszały, przeciwko pozwanej już od 2012 roku toczyły się postępowania egzekucyjne, pozwana nie prowadziła działalności gospodarczej, chorowała, była hospitalizowana w szpitalach psychiatrycznych z uwagi na uzależnienie od lekarstw nasennych. Już w 2010 rokuA. Ś. (1)oceniała, że nie jest w stanie wykonywać swoich zobowiązań finansowych. W 2013 roku zobowiązania pozwanej wobec wierzycieli wynosiły około miliona złotych, nie licząc zobowiązania z tytułu kredytu wobecBanku (...) S.A.weW..
Dowody: zeznania świadkaW. K.k.233v-234, zeznania świadkaK. J.e-protokół rozprawy z 15 stycznia 2021 roku, zeznania pozwanejM. N.e-protokół rozprawy z 15 stycznia 2021 roku, zeznania pozwanejA. Ś. (1)e-protokół rozprawy z 15 stycznia 2021 roku, umowa alimentacyjna k.273
W dniu 9 października 2008 roku pomiędzyBankiem (...) S.A.z siedzibą weW.aA. Ś. (1)zawarta została umowa o dewizowy kredyt mieszkaniowy nr(...), na mocy której bank udzieliłA. Ś. (1)kredytu w wysokości 460 657,94 CHF z przeznaczeniem na finansowanie zakupu lokalu mieszkalnego na rynku wtórnym położonego wW.przyul. (...), aA. Ś. (2)zobowiązała się spłacić kredyt wraz z oprocentowaniem w 340 miesięcznych ratach.
Umowa ta była kilkakrotnie aneksowana, m.in. w aneksie z dnia 1 lipca 2011 roku przewidującym karencję w spłacie ratA. Ś. (2)przyznała, że wierzytelność banku z tytułu w/w umowy na dzień 27 maja 2011 roku wynosi 442 840,19 CHF, w tym kapitał przeterminowany w kwocie 1064,21 CHF i odsetki przeterminowane w kwocie 781,66 CHF, a w aneksie z dnia 14 lutego 2012 rokuA. Ś. (1)przyznała, że należność z tytułu kapitału przeterminowanego wynosi 3398,53 CHF i z tytułu przeterminowanych odsetek 2194,46 CHF.Dowody: umowa kredytu z aneksami k.18-29
W dniu 28 czerwca 2012 rokuBank (...) S.A.weW.wystawił bankowy tytuł egzekucyjny nr(...), stwierdzając iż przysługuje mu wymagalna wierzytelność wobecA. Ś. (1)z tytułu w/w umowy kredytu w wysokości 1 626 648,99zł wraz z dalszymi odsetkami. Bankowy tytuł egzekucyjny został zaopatrzony w klauzulę wykonalności, z ograniczeniem odpowiedzialnościA. Ś. (1)do kwoty 2 077 198,78zł, postanowieniem referendarza przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie z dnia 8 października 2012 roku sygn. II Co 1654/12.
Na podstawie w/w tytułu wykonawczegoBank (...) S.A.weW.wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwkoA. Ś. (1), które było prowadzone przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi – Południe w WarszawieI. G.pod sygnaturą Km 1650/12. Nie doprowadziło ono do zaspokojenia wierzyciela, mimo wszczęcia w grudniu 2012 roku egzekucji z nieruchomości – prawa odrębnej własności lokalu przyul. (...)wW..
A. Ś. (1)zawiadomienie o wszczęcie egzekucji zostało skutecznie doręczone w dniu 4 września 2013 roku.
Na wniosekBanku (...) S.A.weW.z dnia 11 sierpnia 2015 roku, postanowieniem z dnia 13 października 2015 roku komornik umorzył postępowanie egzekucyjne.Dowody: tytuł egzekucyjny, postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności i postanowienie o umorzeniu postępowania k.29-32, uwierzytelniona kopia dokumentów z akt Km 1650/12 koperta k.176, odpis zksięgi wieczystej (...)k.37-40 dołączonych akt I Nc 468/16 Sądu Okręgowego we Wrocławiu
W dniu 21 stycznia 2014 rokuA. Ś. (1)iM. N.zawarły umowę ugody, stwierdzając że zobowiązaniaA. Ś. (1)wobecM. N.z tytułu umowy alimentacyjnej z 28 listopada 2007 roku wynoszą 432 000zł oraz że kwota ta zostanie przezA. Ś. (1)zapłaconaM. N.w 15 równych miesięcznych ratach poczynając od lutego 2014 roku, przy czym uchybienie terminowi płatności którejkolwiek z rat skutkować miało natychmiastową wymagalnością kwoty 432 000zł, a także przewidując żeA. Ś. (1)podda się egzekucji wprost z aktu notarialnego co do tego zobowiązania. JednocześnieA. Ś. (1)zobowiązała się wykonywać ciążący na niej obowiązek alimentacyjny poprzez płacenieM. N.tytułem alimentów kwoty 6000zł miesięcznie, z góry do 5 dnia każdego miesiąca, począwszy od lutego 2014 roku.Dowód: ugoda wraz z umową alimentacyjną k.277
W dniu 25 lutego 2014 rokuA. Ś. (2)złożyła przed notariuszem wW.L. Z.za nr rep.(...)oświadczenie o ustanowieniu tytułu egzekucyjnego, stwierdzając, iż w celu wykonania zobowiązania wynikającego z ugody wraz z umową alimentacyjną zawartej z siostrą –M. N.w dniu 21 stycznia 2014 roku, zobowiązuje się: 1) do zapłaceniaM. N.kwoty 432 000zł w terminie do 5 kwietnia 2015 roku, w piętnastu miesięcznych ratach o wysokości po 28 800zł każda, płatnych do 5 dnia każdego miesiąca począwszy od 5 lutego 2014 roku i w zakresie tego zobowiązania poddaje się egzekucji wprost z aktu notarialnego na podstawieart. 777§1 pkt 4 kpc, przy czym wierzycielka uprawniona będzie do złożenia wniosku o nadanie tytułowi egzekucyjnemu klauzuli wykonalności w stosunku do każdej z rat osobno oraz w stosunku do całej kwoty 432 000zł jeżeli dłużniczka nie uiści w terminie choćby jednej z rat miesięcznych i po przedstawieniu oświadczenia wierzycielki złożonego na piśmie z podpisem urzędowo poświadczonym że dłużnik nie uiści w terminie choćby jednej z rat miesięcznych, 2) do płaceniaM. N.miesięcznie, do 5 dnia każdego miesiąca, poczynając od lutego 2014 roku alimentów w kwocie 6000zł miesięcznie wraz z odsetkami ustawowymi za zwłokę liczonymi od dnia wymagalności każdego ze świadczeń pieniężnych do dnia zapłaty i w zakresie tego zobowiązania poddaje się egzekucji do kwoty 216 000zł wprost z aktu notarialnego na podstawieart. 777§1 pkt 5 kpc, przy czym wierzycielka będzie mogła wystąpić o nadanie klauzuli wykonalności w terminie 36 miesięcy licząc od dnia wymagalności każdej kwoty alimentów po uprzednim wezwaniu do zapłaty zaległych alimentów.Dowód: oświadczenie o ustanowieniu tytułu egzekucyjnego k.33-36
Pismem z dnia 27 lutego 2014 rokuM. N.wezwałaA. Ś. (1)do zapłacenia pierwszej raty zaległych świadczeń alimentacyjnych w kwocie 28 800zł, której termin zapłaty upłynął w dniu 5 lutego 2014 roku, w terminie 7 dni. Oświadczeniem z dnia 10 marca 2014 rokuM. N.stwierdziła, iż do dnia 6 marca 2014 roku nie otrzymała w/w należności.
W dniu 11 marca 2014 rokuM. N.złożyła wniosek o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu sporządzonemu przezA. Ś. (1)przed notariuszemL. Z.rep. A nr(...)co do kwoty 432 000zł.
Postanowieniem z dnia 31 marca 2014 roku, wydanym w sprawie o sygnaturze VI Co 510/14, Sąd Rejonowy dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie nadał klauzulę wykonalności do kwoty 432 000zł przeciwko dłużniczceA. Ś. (1)na rzeczM. N.§2 w/w aktu notarialnego z dnia 25 lutego 2014 roku.
Dowód: postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności k.37, dokumenty znajdujące się w dołączonych aktach VI Co 510/14 Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie
W dniu 16 grudnia 2014 roku i 30 grudnia 2014 roku pomiędzyBank (...) S.A.weW.a(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty weW.zawarta została umowa sprzedaży wierzytelności, obejmująca m.in. wierzytelność wobecA. Ś. (1)z tytułu umowy kredytu nr(...)z 9 października 2008 roku.

(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty weW.wystąpił przeciwkoA. Ś. (1)o zapłatę należności wynikających z w/w umowy kredytu, powołując się na nabycie wierzytelności i zabezpieczającej ją hipoteki na nieruchomości opisanej wksiędze wieczystej (...)Sądu Rejonowego dla Warszawy – Mokotowa w Warszawie. Prawomocnym nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym, wydanym 18 kwietnia 2016 roku w sprawie o sygnaturze I Nc 468/16, Sąd Okręgowy we Wrocławiu nakazałA. Ś. (1)zapłatę na rzecz(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty weW.kwotę 2 241 028,42zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 marca 2016 roku do dnia zapłaty oraz kwotę 11067zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Nakaz ten został zaopatrzony w dniu 24 sierpnia 2016 roku w klauzulę wykonalności.
    Dowody: umowa sprzedaży wierzytelności z aneksem i załącznikami k.38-65, kopia tytułu wykonawczego k.66, dokumenty znajdujące się w dołączonych aktach I Nc 468/16 Sądu Okręgowego we Wrocławiu

Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi – Południe w WarszawieI. G.prowadzi przeciwkoA. Ś. (1)egzekucję z nieruchomości (prawa odrębnej własności lokalu mieszkalnego przy(...)wW.z udziałem ¼ części w nieruchomości wspólnej) w sprawach Km 1750/13 z wniosku(...) Bank S.A.wW., Km 1630/14 i Km 791/16 z wniosku(...) W.i Km 623/15 z wnioskuM. N.. Uczestnikiem postępowania egzekucyjnego jest także wierzyciel hipoteczny(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty weW., jako następca prawnyBanku (...) S.A.weW., z tytułu hipotek obciążających egzekwowaną nieruchomość.
Suma uzyskana ze sprzedaży nieruchomości wynosi 734 723,96zł.
W dniu 18 października 2018 roku komornik sporządził projekt planu podziału w/w sumy uzyskanej z egzekucji, przewidujący, iż: a) w kategorii pierwszej przypadają Skarbowi Państwa kwota 100zł,(...) Bank S.A.wW.kwota 328,39zł,(...) W.kwota 2112,08zł,M. N.kwota 85,02zł i organowi egzekucyjnemu kwota 182 560,52zł, b) w kategorii drugiej (art. 1025§1 pkt 2 kpc) przypadaM. N.kwota 432 000zł, c) w kategorii piątej (art. 1025§1 pkt 2 kpc) przypada Skarbowi Państwa kwota 20,16zł i wierzycielowi hipotecznemu(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty weW.kwota 117 517,79zł, a także iż niezaspokojone należności z kategorii piątej na rzecz wierzyciela hipotecznego(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty weW.wynoszą 1 815 952,46zł.
Postanowieniem z dnia 14 grudnia 2018 roku Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie sygn. VII Co 568/16 zatwierdził w całości w/w projekt planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości.Dowody: projekt planu podziału z 11 września 2018 roku k.92-93, projekt planu podziału z 18 października 2018 roku k.94-95, postanowienie o zatwierdzeniu projektu planu podziału k.96
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo okazało się uzasadnione jedynie co do pozwanejM. N..
Podstawą prawną żądania uznania za bezskuteczną wobec powoda umowy ugody wraz z umową alimentacyjną zawartej dnia 21 stycznia 2014 roku międzyA. Ś. (1)aM. N.i złożonego w jej wykonaniu oświadczeniaA. Ś. (1)o ustanowieniu tytułu egzekucyjnego zamieszczonego w §2 aktu notarialnego z dnia 25 lutego 2014 roku sporządzonego przez notariusza wW.L. Z.za numerem rep.(...), byłart. 527§1 kc.Przepis ten stanowi, iż gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. W rozpoznawanej sprawie strona powodowa domagała się ubezskutecznienia umowy pozwanych z 21 stycznia 2014 roku i złożonego w jej wykonaniu oświadczeniaA. Ś. (1)o ustanowieniu tytułu egzekucyjnego zamieszczonego w §2 aktu notarialnego z 25 lutego 2014 roku, co oznacza, że – ujmując precyzyjnie - żądanie pozwu odnosiło się do umowy ugody co do obowiązku zapłaty zaległych alimentów w kwocie 432 000zł i aktu notarialnego którymA. Ś. (1)złożyła oświadczenie o poddaniu się egzekucji co do obowiązku zapłaty świadczeń objętych ową umową ugody. Oczywiste jest, że umowa ugody jest czynnością prawną, natomiast charakter prawny oświadczenia o poddaniu się egzekucji był sporny w orzecznictwie. Sąd rozpoznający nin. sprawę podziela pogląd wyrażony w uchwale Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2013 roku sygn. III CZP 85/13, iż oświadczenie o poddaniu się egzekucji jest jednostronną czynnością materialnoprawną, której skutki mają procesowy charakter, jako że prowadzą do powstania tytułu egzekucyjnego. Czynności te mogą podlegać zaskarżeniu skargą pauliańską, ponieważ w orzecznictwie i doktrynie ugruntowane jest stanowisko dopuszczające przedmiotowe poszerzenie zakresu skargi pauliańskiej i możliwość obejmowania nią także niektórych czynności procesowych o podwójnych skutkach prawnych (w tym ugody sądowej, uznania powództwa, zgodnego wniosku o podział majątku), przy dostrzeżeniu że do uszczuplenia majątku dłużnika dojść może przy wykorzystaniu innych niż czynność prawna środków prawnych, wywołujących jednak zbliżone skutki prawne. W rozpoznawanej sprawie takim zdarzeniem było zawarcie przezA. Ś. (1)iM. N.umowy ugody co do obowiązku zapłaty zaległych świadczeń alimentacyjnych, złożenie przezA. Ś. (1)w akcie notarialnym oświadczenia o poddaniu się egzekucji co do obowiązku zapłaty kwoty wynikającej z umowy ugody w trybieart. 777§1 pkt 4 kpci finalnie zaopatrzenie §2 aktu notarialnego w klauzulę wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy – Śródmieścia w Warszawie wydanym w sprawie VI Co 510/14.
Z uwagi na uprzywilejowanie należności alimentacyjnych, wyrażone wart. 1025§1 pkt 2 kpc, uznaje się, iż w sytuacji, gdy egzekucja należności alimentacyjnych uniemożliwia zaspokojenie wierzytelności innego wierzyciela, może on w drodze powództwa przeciwko osobie, na której rzecz egzekwowane są należności alimentacyjne, żądać ustalenia na podstawieart. 527 kcże przysługuje mu prawo zaspokojenia swojej wierzytelności przed egzekwowanymi należnościami alimentacyjnymi (por. uchwała Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2013 roku III CZP 85/13, uchwała Sądu Najwyższego z 11 października 1980 roku III CZP 37/80, uchwała Sądu Najwyższego z 17 czerwca 2010 roku III CZP 41/10, wyrok Sądu Najwyższego z 14 listopada 2008 roku V CSK 163/08). Fraudacyjny charakter owego uprzywilejowania dobitnie widać w treści zatwierdzonego planu podziału środków uzyskanych z egzekucji z nieruchomości przyul. (...)wW.(k.94-96), w którym przewidziano, żeM. N.- jako wierzycielowi egzekwującemu należności alimentacyjne - przypaść ma kwota 432 000zł, podczas gdy na rzecz(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty weW.przypaść ma kwota 117 517,79zł, a niezaspokojone mają pozostać należności powoda w kwocie 1 815 952,46zł.
Strona powodowa wykazała istnienie przysługującej jej wierzytelności pieniężnej wobecA. Ś. (1)poprzez przedstawienie odpisu prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 18 kwietnia 2016 roku sygn. I Nc 468/16. Stosownie do treściart. 365§1 kpcw zw. zart. 504§2 kpctut. Sąd jest związany tym rozstrzygnięciem, tak więc Sąd ustalił, iżA. Ś. (1)była dłużnikiem(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą weW.co do zapłaty kwoty 2 241 028,42zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 marca 2016 roku i kwoty 11067zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Jednocześnie niesporny pozostawał fakt, że powód nabył w/w wierzytelność odBanku (...) S.A.weW.i że wynikała ona z umowy kredytu z 9 października 2008 roku.
Kolejną z przesłanek skargi pauliańskiej jest odniesienie przez osobę trzecią (tu - pozwanąM. N.) korzyści majątkowej wskutek czynności prawnej dłużnika. Fakt ten pozostaje oczywisty, jeśli zważyć, że dzięki zawarciu umowy ugody i wykonaniu przewidzianego w niej zobowiązaniaA. Ś. (1)do ustanowienia tytułu egzekucyjnego,M. N.zyskała możliwość przedstawienia w postępowaniu egzekucyjnym tytułu wykonawczego opiewającego na kwotę 432 000zł i korzystania z pierwszeństwa zaspokojenia przed innymi wierzycielami. Owa możliwość zmaterializowała się w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi – Południe w WarszawieI. G.pod sygnaturą Km 623/15, w którym w planie podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości przyznano i przewidziano do wypłaty na rzeczM. N.kwotę 432 000zł. Nie wymaga szerszego uzasadnienia pogląd, że zawarcie umowy ugody i ustanowienie tytułu egzekucyjnego umożliwiło „ubycie” z majątkuA. Ś. (1)kwoty 432 000zł, jako że zasądzenie w postępowaniu sądowym na rzeczM. N.odA. Ś. (1)tytułem zaległych alimentów za lata 2007-2014 w/w kwoty potraktować trzeba jako wątpliwe (z uwagi na kolejność obowiązku alimentacyjnego pomiędzy siostrami, konieczność wykazania stanu niedostatku, fakt przedawnienia roszczeń alimentacyjnych, a także bardzo złą sytuację finansowąA. Ś. (1)w styczniu 2014 roku, kiedy owe czynności były podejmowane).
Warunkiem skuteczności skargi pauliańskiej jest także pokrzywdzenie wierzyciela jako następstwo kwestionowanej czynności prawnej dłużnika. Stan ten jest zdefiniowany wart. 527§2 kc, w którym wskazano, iż czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli, jeżeli wskutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu, niż był przed dokonaniem czynności. Dłużnik jest niewypłacalny, gdy cały jego majątek nie wystarcza na pokrycie długów i gdy egzekucja prowadzona zgodnie z przepisamikodeksu postępowania cywilnegonie może przynieść zaspokojenia wierzytelności pieniężnej przysługującej przeciwko temu dłużnikowi. Między tak rozumianą niewypłacalnością dłużnika a podjęciem przez niego czynności prawnej musi zachodzić związek przyczynowy, czyli czynność podjęta przez dłużnika musi być jedną z przyczyn powstałej niewypłacalności. Istotne jest, iż pokrzywdzenie wierzyciela należy oceniać według chwili zaskarżenia czynności prawnej, czyli musi istnieć w dacie wystąpienia z żądaniem uznania jej bezskuteczności i zachować aktualność na chwilę orzekania (art. 316§1 kpc). W rozpatrywanej sprawie, z omawianego punktu widzenia, rozstrzygające znaczenie mają dokumenty znajdujące się w dołączonych aktach nadzoru nad egzekucją z nieruchomości w sprawie VII Co 568/16 Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie, w szczególności postanowienie z dnia 14 grudnia 2018 roku o zatwierdzeniu planu podziału sumy uzyskanej z egzekucji. Wykazują one, iż stronie powodowej przypadła z egzekucji jedynie kwota 117 517,79zł i nadal niezaspokojone są jej należności w kwocie 1 815 952,46zł, podczas gdy na rzeczM. N.z pierwszeństwem przed stroną powodową przypadła kwota 432 000zł. Sąd stoi na stanowisku, iż istnieje związek przyczynowy między niewypłacalnością dłużnikaA. Ś. (1)a zawarciem przez nią kwestionowanej umowy ugody i złożeniem w jej wykonaniu oświadczenia o ustanowieniu tytułu egzekucyjnego, rozumiany w sposób tożsamy z przedstawionym przez Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28.06.2007r. IV CSK 115/07 (cyt. „Istotne dla zbadania wystąpienia przesłanki pokrzywdzenia wierzyciela jest ustalenie, czy w przypadku nie dokonania konkretnej czynności wierzyciel faktycznie zostałby zaspokojony”). Gdyby bowiem nie powstanie tytułu egzekucyjnego opiewającego na kwotę 432 000zł i przedstawienie go przezM. N.w postępowaniu egzekucyjnym przeciwkoA. Ś. (1), to egzekucja skierowana do przysługującegoA. Ś. (1)prawa własności nieruchomości przyul. (...)wW.pozwoliłaby na zaspokojenie wierzytelności strony powodowej wobecA. Ś. (1)o dalszą kwotę 432 000zł ponad 117 517,79zł, a więc byłaby skuteczniejsza w wyższym stopniu niż obecnie.
Zart. 527§1 kcwynika, iż przy dokonywaniu kwestionowanej czynności dłużnik musi działać ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Oznacza to, iż w chwili podejmowania kwestionowanej czynności dłużnik zdaje sobie sprawę, iż jej dokonanie może spowodować niemożność zaspokojenia się jego wierzycieli z należącego do niego majątku, przy czym wystarczy by dłużnik takie pokrzywdzenie przewidywał w granicach ewentualności. Zaistnienie omawianej przesłanki skargi pauliańskiej nie wymagało inicjatywy dowodowej strony powodowej, gdyż sąd był związany w tym zakresie domniemaniem prawnym zart. 529 kc, nakazującym przyjąć, iż dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, jeżeli stał się niewypłacalny na skutek dokonania darowizny. Czynności dokonywane przez pozwane w dniu 21 stycznia 2014 roku i 25 lutego 2014 roku należy ujmować jako bezpłatne przysporzenie na rzeczM. N.kwoty 432 000zł kosztem majątkuA. Ś. (1), skoroA. Ś. (1)w ugodzie zobowiązała się do zapłaty tej kwoty jako sumy zaległych świadczeń alimentacyjnych należnych za okres obowiązywania umowy z dnia 28 listopada 2007 roku. Analiza treści tej umowy, ustanawiającej zobowiązanie do uiszczania kwoty 6000zł tytułem alimentów od 1 grudnia 2007 roku, w powiązaniu z „ugodzoną” wysokością zadłużenia oznacza, że pozwane stwierdzały iż umowa ta nie była wykonywana przez 6 lat (72 x 6000 = 432 000) – czemu obie pozwane przeczą w swoich zeznaniach! – tj. już od stycznia 2008 roku, a pozwanaA. Ś. (1)nie bacząc na przedawnienie oraz zasadniczą zmianę warunków uprawniających ją do domagania się zmiany warunków umowy lub ustalenia ustania obowiązku alimentacyjnego (tu: własne problemy zdrowotne i niewypłacalność, podjęcie przez siostrę pracy zarobkowej i otrzymanie znaczących środków finansowych po podziale majątku) zdecydowała się zobowiązać do zapłaty kwoty 432 000zł i poddać egzekucji z aktu notarialnego co do wykonania tego obowiązku.
Nawet jednak w razie przyjęcia, że zaskarżone czynności nie powinny być ujmowane jako darowizna w rozumieniuart. 529 kc, Sąd stwierdza, że pozwanaA. Ś. (1)(dłużniczka) w toku przesłuchania przyznawała, że już w 2009 roku utraciła płynność finansową, że była świadoma istnienia wierzytelności poprzednika prawnego strony powodowej z tytułu umowy kredytu oraz roszczeń szeregu innych wierzycieli, jak również tego, iż już w 2013 roku stała się całkowicie niewypłacalna. Z tej treści zeznaniami pozwanej korespondują dokumenty znajdujące się w aktach sprawy, potwierdzające np. że we wrześniu 2013 roku pozwana została zawiadomiona o wszczęciu przeciwko niej egzekucji z wnioskuBanku (...) S.A.weW.o zapłatę kwoty 1 626 648,99zł wraz z dalszymi odsetkami z tytułu umowy kredytu i egzekucja ta okazała się bezskuteczna. Przyjmując na siebie w styczniu 2014 roku zobowiązanie do zapłaty kwoty 432 000zł w ratach po 28 800zł miesięcznie i poddając się egzekucji z aktu notarialnego co do wykonania tego obowiązku, pozwana musiała być świadoma, że może to spowodować niemożność zaspokojenia się innych jej wierzycieli niżM. N.. Nie można pominąć także okoliczności wynikających z przesłuchania pozwanych, iżA. Ś. (1)od wielu lat prowadziła działalność gospodarczą, z czym wiąże się wiedza o zasadach dochodzenia wierzytelności oraz że w 2014 roku korzystała z porad prawnych – nakazują one przyjęcie, żeA. Ś. (1)zdawała sobie sprawę z następstw ustanowienia tytułu egzekucyjnego obejmującego należności alimentacyjne wobec siostry, sprowadzających się do uniemożliwienia lub utrudnienia zaspokojenia innych niżM. N.wierzycieli.
Stan wiedzy pozwanejM. N.o działaniu przezA. Ś. (1)z pokrzywdzeniem wierzycieli nie był okolicznością istotną dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy z uwagi na treśćart. 528 kc.Pozwana zawarła bowiem zA. Ś. (1)umowę ugody obejmującą przeszłe należności alimentacyjne z zobowiązaniem do ustanowienia tytułu egzekucyjnego, uzyskując tym samym bezpłatnie korzyść majątkową.Art. 528 kcstanowi, iż jeśli osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie wierzyciel może żądać uznania czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z osobą trzecią za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Należy zauważyć, że w chwili zawierania umowy ugody obydwu pozwanym było wiadome, żeA. Ś. (2)nie jest w stanie miesięcznie uiszczać na rzeczM. N.kwoty 28 800zł tytułem raty zaległych alimentów i kwoty 6000zł tytułem bieżących alimentów, co wprost przyznają w swoich zeznaniach, wskazując że zamierzonym źródłem finansowania owych zobowiązań miały stać się dopiero przychody ze sprzedaży nieruchomości. Mimo tego obie pozwane postanowiły, że niezapłacenie w terminie choćby jednej raty zaległych alimentów powoduje natychmiastową wymagalność zadłużenia wskazanego w umowie ugody (tj. kwoty 432 000zł). Takie działanie pozwanych, zdaniem Sądu, uzasadnia przyjęcie, że pozwane zmierzały do umożliwieniaM. N.wystąpienia z wnioskiem o nadanie klauzuli wykonalności aktowi notarialnemu co do obowiązku zapłaty kwoty 432 000zł i wszczęcia postępowania egzekucyjnego, znając skutki uprzywilejowania wierzyciela dochodzącego należności alimentacyjne, a tym samym – że poprzez ową sekwencję zdarzeńM. N.uzyskiwała możliwość wyegzekwowania z majątkuA. Ś. (1)kwoty 432 000zł, co należy uznać za bezpłatne przysporzenie.
Po drugie, nawet w razie przyjęcia, że pozwanaM. N.nie uzyskała bezpłatnie korzyści majątkowej odA. Ś. (1), zastosowanie znajdzie domniemanie zart. 527§3 kc, jako że obie pozwane są siostrami, czyli osobami pozostającymi w bliskich stosunkach. Pozwana nie obaliła domniemania o tym, iż posiadała wiedzę, że w dacie dokonywania opisanych w pozwie czynnościA. Ś. (1)działała ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli, a za przyjęciem, że wiedzę taką powinna posiadać pozwana i każda inna osoba (z mocyart. 2 ustawy o księgach wieczystych i hipotece) pośrednio przemawia fakt, że już w grudniu 2012 roku w księdze wieczystej prowadzonej dla nieruchomości przyul. (...)wW.ujawniono fakt wszczęcia postępowania egzekucyjnego przeciwkoA. Ś. (1).
Podnoszony przez pozwane zarzut wytoczenia powództwa po upływie terminu statuowanego wart. 534 kcbył oczywiście nieuzasadniony. Datą wniesienia pozwu nie jest data jego wpływu do sądu, a data nadania przesyłki pocztowej zawierającej pozew (art. 165§2 kpc), a więc pozew został złożony w dniu 18 stycznia 2019 roku, czyli przed upływem 5 lat od zawarcia umowy ugody pomiędzy pozwanymi.
Mając na uwadze wszystkie powyżej opisane okoliczności, na podstawie powołanych przepisów, Sąd uwzględnił powództwo przeciwkoM. N.o uznanie umowy ugody z umową alimentacyjną zawartej 21 stycznia 2014 roku międzyA. Ś. (1)aM. N.i złożonego w jej wykonaniu oświadczeniaA. Ś. (1)z dnia 25 lutego 2014 roku o ustanowieniu tytułu egzekucyjnego za bezskuteczne wobec(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty weW., orzekając jak w punkcie I sentencji wyroku. Opisując w sentencji wyroku wierzytelność objętą ochroną, Sąd miał na uwadze wskazania wynikające z ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego (m.in. wyrok z 17.09.2003r. II CK 10/02, wyrok z 05.06.2002r. II CKN 1336/00, wyrok z 12.12.2001r. III CKN 496/00). Natomiast podlegało oddaleniu powództwo skierowane przeciwko pozwanejA. Ś. (1), która – jako dłużnik strony powodowej - nie była osobą legitymowaną biernie w niniejszej sprawie (art. 531§1 kc) i z tego powodu Sąd orzekł jak w punkcie II sentencji wyroku.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98§1 i 3 kpc, zasądzając od pozwanejM. N.na rzecz powoda poniesione przez stronę powodową koszty procesu. Na koszty te składały się: uiszczona opłata sądowa od pozwu w wysokości 21 605zł, uiszczona opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego w wysokości 17zł i wynagrodzenie pełnomocnika w wysokości 10 800zł, określonej w §2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)