Sąd Rejonowy w Bydgoszczy
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII GC 898/21
Data wyroku: 2021-09-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Rejonowego Tadeusz Górka
Słowa kluczowe: Umowa
Podstawa prawna: art. 384 kc

Sygn. akt VIII GC 898/21 upr

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 10 września 2021 r.
Sąd Rejonowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący Sędzia Sądu Rejonowego Tadeusz Górka
Protokolant sekr. sądowy Magdalena Piskow
po rozpoznaniu w dniu 3 września 2021 roku w Bydgoszczy na rozprawie według przepisów o postępowaniu w sprawach gospodarczych
sprawy z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.
przeciwkoA. B.
o zapłatę

I
oddala powództwo,

II
nakazuje zwrócić powódce kwotę 300 zł (trzysta złotych) tytułem uiszczonej, a niewykorzystanej zaliczki.

Sędzia Sądu Rejonowego Tadeusz Górka
Sygn. akt VIII GC 898/21 upr

UZASADNIENIE
Powód(...) Sp. z o.o.wP.wniósł o zasadzenie od pozwanejA. B.kwoty 550 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia 8 listopada 2019 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu powód podniósł, że na podstawie przyjętego przez pozwanego zlecenia transportowego z dnia 16 października 2019 r. pozwany zobowiązał się do wykonania transportu na rzecz klienta powoda. Powód podkreślił, iż jako datę załadunku strony przyjęły dzień 21 października 2019 r. Powód zaznaczył, iż pomimo powyższego pozwana nie podstawiła środka transportu. Powód podniósł, iż zgodnie z warunkami zlecenia transportowego nr(...)powód obciążył pozwanego karą umowną w kwocie 550 złotych.
Referendarz Sądowy w Sądzie Rejonowym w Bydgoszczy w dniu 16 marca 2021 roku wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym zgodny z żądaniem pozwu. (sygn. akt VIII GNc 1121/21).
W sprzeciwie od powyższego orzeczenia pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości.
W uzasadnieniu pozwana podkreśliła, iż nie zaakceptowała zlecenia transportowego wystawionego przez powoda w związku z czym nie przyjęła go do realizacji. Pozwana wskazała, iż powód mógł znaleźć innego przewoźnika do wykonania transportu.
W piśmie procesowym z dnia 4 czerwca 2021 roku powód podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 16 października 2019 r. o godzinie 13:51, po ustaleniu wszystkich koniecznych elementów umowy przewozu, pozwana poprzez komunikator przyjęła ofertę od powoda w zakresie wykonania transportu z miejscowościB.doC..
Załadunek towaru miał nastąpić w dniu 21 października 2019 r.
Fracht ustalono na kwotę 550 złotych netto. Trasa przewozu toB.-C..
Powód przesłał pozwanej zlecenie transportowe wraz warunkami zlecenia po zawarciu umowy, tj. o godz. 14.05.
Dowód: korespondencja elektroniczna – k. 13, 46, zlecenie transportowe - k. 12-12v. akt, wydruk z komunikatora – k. 44-45 akt
Powód wystawił zlecenie transportowe nr(...)na przewóz na trasieB.-C., przy frachcie wynoszącym 550 złotych.
Zgodnie z ogólnymi warunkami zlecenia niewywiązanie się ze zlecenia, a w szczególności opóźnienie lub nie podstawienie środka transportu spowoduje naliczenie kary umownej w wysokości 100% frachtu.
Dowód: zlecenie – k. 12-12v. akt.
W dniu załadunku (21 października 2021 roku) powód otrzymał informację, iż pozwana nie podstawi środka transportu na załadunek oraz nie wykona umówionego przewozu.
Dowód: korespondencja elektroniczna – k. 13 akt.
W dniu 31 października 2019 r. powód wystawił pozwanej notę obciążeniową nr(...)na kwotę 550 złotych tytułem obciążenia za niepodjęcie ładunku zgodnie ze zleceniem nr(...).
Powód wezwał pozwaną do zapłaty spornej kwoty.
Dowód: nota obciążeniowa – k. 14akt, wezwanie do zapłaty – k. 15 akt.
Wskazany stan faktyczny ustalono w oparciu o wymienione wyżej wiarygodne dokumenty prywatne i wydruki, których wiarygodności nie kwestionowano.
Sąd na podstawieart. 235[2]§ 1 pkt 2 i 5 kpcpominął dowód z zeznań świadkaM. P.ponieważ okoliczność na którą miała być przesłuchana została udowodniona zgodnie z twierdzeniami powoda (przyjęto zlecenie przewozu przez pozwaną i nie zostało ono wykonane przez pozwaną). Skoro zaś świadek wniosła, pomimo wezwania jej na termin rozprawy, o przesłuchanie w drodze pomocy sądowej, to wniosek ten dodatkowy zmierzał do przedłużenia postępowania i dlatego Sąd go pominął.

Sąd zważył, co następuje:
Zdaniem Sądu doszło pomiędzy stronami do zawarcia umowy przewozu towaru zB.doC.. Reprezentanci stron podczas rozmowy na komunikatorze ustalili trasę przewozu, co było przewożone oraz fracht w wysokości 550 złotych. Pozwana po przyjęciu zlecenia na komunikatorze trans otrzymała na maila wystawione zlecenie transportowe nr(...). Załadunek towaru miał nastąpić w dniu 21 października 2019 r., jednakże w oznaczonym dniu pozwana nie stawiła się na załadunek i po monicie ze strony powodowej poinformowała, iż nie uda jej się zrealizować załadunku.
Pozwana w toku postępowania podnosiła, iż nie przyjęła zamówienia do realizacji.
Powód swoje roszczenie wywodził z punku 5 ppkt 5 zlecenia transportowego, które to warunki przesłał pozwanej w korespondencji elektronicznej zgodnie ze zleceniem. W/w zapisie zastrzeżono, iż niewywiązanie się ze zlecenia, a w szczególności opóźnienie lub nie podstawienie środka transportu spowoduje naliczenie kary umownej w wysokości 100% frachtu. Zdaniem Sądu jest to roszczenie wynikające z kary umownej rzekomo wiążącej strony.
W pierwszej kolejności odnosząc się do powoływanych przez powoda ogólnych warunków zlecenia transportowego wskazać należy, że w świetleart. 384 § 1 k.c.doręczenie adherentowi wzorca przed zawarciem umowy, którą wzorzec ten ma współkształtować, stanowi podstawową regułę dla przyjęcia związania wzorcem. Pozostałe sytuacje należy traktować w kategorii wyjątku od tej reguły. Określenie "doręczenie wzorca umowy" należy rozumieć jako wręczenie nośnika obejmującego całość treści wzorca w sposób umożliwiający realne zapoznanie się przez adherenta z treścią wzorca przed zawarciem umowy.(por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 3 października 2017 r. sygn. akt I ACa 197/17)
Spełnienie wymagań wynikających zart. 384 § 4 k.c., dotyczących umożliwienia adherentowi przechowywania i odtwarzania wzorca w zwykłym toku czynności jest niemożliwe, jeżeli wzorzec ten nie został dostarczony na trwałym nośniku.(por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2018 r. sygn. akt VII AGa 835/18
Należy wskazać, że powód nie wykazał, aby informacje zawarte w zleceniu transportowym z dnia 16 października 2019 r. (warunki zlecenia na drugiej stronie zlecenia transportowego –k.12v) były dostępne w momencie zawarcia umowy ograniczając się jedynie do przedstawienia wydruku, który zawierał szereg zapisów, które zostały doręczone pozwanemu po zatwierdzeniu zapisów przedmiotowo istotnych umowy przewozu. Powód sam przedłożył do akt sprawy wydruki z komunikatorów oraz korespondencji mailowe, z której wynika, iż do zwarcia umowy doszło o godzinie 13:51 (k.44, 13- informacje na transie- ,,transakcja została zawarta”), natomiast zlecenie wraz z ogólnymi warunkami zlecenia zostało dostarczone pozwanej o godzi. 14:05 (k.46, e-mail z dnia 16 października 2019 roku). Warunki zlecenia ani samo zlecenie nie zostało podpisane przez pozwaną czy jej przedstawiciela.
Nie doszło zatem do związania wzorcem, bowiem nie doszło do doręczenia pozwanej tegoż wzorca przed zawarciem umowy. Z kolei brak doręczenia wzorca powoduje, że strony będą związane jedynie samą umową, a w sprawach w niej nieuregulowanych znajdą zastosowanie przepisy prawa, zasady współżycia społecznego i ustalone zwyczaje. Pozwanej nie przedstawiono warunków zlecenia, na których powód opierał swoje roszczenie. Tak przyjęty sposób zawarcia umowy skutkowałby dowolności w zakresie kształtowania treści umowy przez powoda i stawałby w oczywistej sprzeczności z obowiązującymi przepisami prawa.
Niezależnie od powyższego przypomnieć należy, że chwilą zawarcia umowy za pośrednictwem komunikatorów elektronicznych jest moment uzgodnienia między stronami tych kwestii, które objęte były negocjacjami. W świetleart. 72 § 1 k.c., dokument elektroniczny generowany następnie przez jedną ze stron i przesyłany kontrahentowi stanowi czynność następującą już po zawarciu umowy. Brak reakcji kontrahenta na ten dokument i przystąpienie do wykonywania umowy nie może być poczytany jako zawarcie umowy o treści zgodnej z treścią przesłanego pisma czy to na podstawieart. 68[2]k.c., czy też na podstawieart. 69 k.c.(por. Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16 stycznia 2020 r., sygn. akt. I AGa 82/19)Ponadto milczenie nie jest oświadczeniem woli. Wręcz przeciwnie w teorii prawa cywilnego przyjmuje się, że milczenie oznacza brak zgody, a jedynie w stałych stosunkach gospodarczych brak odpowiedzi przyjmuje się za przyjęcie oferty (art. 682k.c.). jest to wyjątek od zasady i dotyczy przedsiębiorców, a zatem nie sytuacji stron.
W niniejszej sprawie oczywistym było, że obie strony były przedsiębiorcami. Natomiast w ocenie Sądu strony nie pozostawał w takich stosunkach gospodarczych, które pozwoliłyby uznać je za stałe. Wskazać należy, że reguła zart. 68[2]k.c.nie powinna być interpretowana rozszerzająco, zaś strony nie pozostawały w takich stosunkach, że zawierały coraz to nowe umowy. Miedzy stronami została zawarta jedna umowa, a materiału dowodowego nie wynikało, żeby kiedykolwiek pozwana wykonała inne transporty na rzecz powoda. Z tych względów nie sposób uznać, że ich relacja była trwała i intensywna. Zgodnie z wyrokiem SA w Katowicach z dnia 18 marca 2004 r., I ACa 1238/03, OSA 2005, z. 5, poz. 24, " o stałości stosunków w rozumieniu (...)art. 68[2]k.c.można mówić w sytuacji, gdy strony związane są pewnymi umowami gospodarczymi w dłuższym okresie (np. kooperacji, franchisingu itp.), powodującymi stałą współpracę gospodarczą (...). Natomiast incydentalne umowy danego typu, zawierane pomiędzy stronami co jakiś czas (...) nie mieszczą się w pojęciu «stałych stosunków» w rozumieniu omawianej regulacji i nie dają podstaw do jej stosowania, gdy nie prowadzą do powstania stałej współpracy gospodarczej".
Niewątpliwie strony w sprawie nie pozostawały w stałych stosunkach gospodarczych. Strony procesu nie były połączone umową (porozumieniem) ramową kształtującą zasady współpracy. Do zawarcia umowy doszło w wyniku negocjacji między pracownikami przy wykorzystaniu branżowego komunikatora internetowego pozwalającego na wymianę komunikatów tekstowych. Nie ma przy tym sporu między stronami co do tego, że nie były przedmiotem negocjacji zastrzeżenia kar umownych. Przesłane zlecenie nie zostało zaakceptowane przez pozwaną, nie można zatem uznać, aby strony wiązała kara umowna, której zapłaty domagał się powód w niniejszej sprawie. Sąd podkreśla, że nie zachodziły żadne trudności z doręczeniem wzorca przed zawarciem umowy (strony komunikowały się elektronicznie za pośrednictwem komunikatora elektronicznego jak i przez przesyłanie zredagowanych dokumentów drogą mailową). Zatem nie można przyjąć, by powód miał jakąkolwiek trudność w przekazaniu pozwanej przed zawarciem konkretnej umowy wzorca (ogólnych warunków), którymi chciał się posłużyć i który chciał uczynić elementem kreowanego konkretną umową stosunku prawnego. Powód nie przedstawił żadnych innych dowodów, z których wynikałoby, że w ramach obustronnie profesjonalnych umów w branży jest zwyczajowo przyjęte stosowanie wzorca umownego przez spedytora (czy innego przewoźnika) zawierającego umowy z przewoźnikami. Sąd wskazuje, że powód w żaden sposób nie wykazał, by udostępniał kontrahentom wzorzec (ogólne warunki) w taki sposób, by mogli oni z łatwości dowiedzieć się o jego treści. Podkreślić należy, że przepisart. 384 § 2k.c.wymaga nie tylko tego by przedsiębiorca manifestował na zewnątrz (wobec potencjalnych kontrahentów) fakt posługiwania się w swojej praktyce ogólnymi warunkami, ale także wykazania że treść tych warunków rzeczywiście udostępniał przed zawarciem umowy (np. poprzez zamieszczenie tekstu wykorzystywanego wzorca umownego na własnej stronie internetowej czy też w miejscu gdzie zawierane są umowy, w sposób umożliwiający potencjalnemu kontrahentowi zapoznanie się z ich treścią; tak też w sprawiesygn. akt. I AGa 82/19–Wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 16 stycznia 2020 r.,).
Niezależnie od powyższego ponieść należy, że w sytuacji, gdyby powód chciał dochodzić odszkodowania za niewykonanie umowy na podstawieart. 471 k.c., to powinien wykazać poniesioną szkodę. Ciężar dowodu istnienia wyżej wymienionych przesłanek, faktu aktualizującego odpowiedzialność zart. 471 k.c., istnienia związku przyczynowego oraz powstania szkody, także w postaci utraconych korzyści, w świetleart. 6 k.c.spoczywa na wierzycielu jako osobie, która z tychże faktów wywodzi skutki prawne (wyrok SA w Lublinie z dnia 19 lutego 2013 r., I ACa 717/12, LEX nr 1314796).
W toku niniejszej sprawy powód nie wykazał, iż poniósł szkodę wskutek niewykonania przez pozwaną zlecenia transportowego.
Jeśli zaś chodzi o żądanie zapłaty kary umownej to oczywiście szkoda nie musi być poniesiona przez wierzyciela. Rzecz w tym, że strona pozwana (nie będąca reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika) podniosła w sprzeciwie od nakazu zapłaty zarzut jej miarkowania, choć nie wyartykułowany wprost (k.29, str. 2 sprzeciwu), wskazując, że powód działa z niskich pobudek, prowadzi firmę z zza biurka i nie ponosi żadnych kosztów. Mając na uwadze okoliczności sprawy i brak szkody po stronie powodowej oraz brak po stronie powodowej jakichkolwiek negatywnych konsekwencji w związku z niewykonaniem zlecenie przez stronę pozwaną, Sąd w przypadku uznania, że strony były związane wzorcem umownym (w tym zapisem o karze umownej), miarkowałby karę do zera na podstawieart. 484 § 2 kcuznając ją za rażąco wygórowaną.
Mając powyższe na uwadze Sąd oddalił powództwo w całości na podstawie art. 384 § 1 kc a contrario w zw. zart. 6 kcw zw. pkt 5.5 zlecenia transportowego a contrario (pkt I wyroku).
W punkcie II wyroku Sąd zwrócił powodowi, na mocyart. 84 ust 2. w zw. zart. 80 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tekst jednolity: Dz. U. z 2018 r. poz. 300), kwotę 300 zł tytułem zaliczki na koszt stawiennictwa świadka.
Sędzia Sądu Rejonowego Tadeusz Górka