Sygnatura akt: XXVIII C 12971/21
Data wyroku: 2021-09-23 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Tomasz Niewiadomski
Słowa kluczowe: Kredyt walutowy
Podstawa prawna: art. 755 kpc, art. 730^1^kpc

Sygn. akt XXVIII C 12971/21

POSTANOWIENIE
Dnia 23 września 2021 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie, XXVIII Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: Sędzia Tomasz Niewiadomski
po rozpoznaniu w dniu 23 września 2021 roku w Warszawie
na posiedzeniu niejawnym
w sprawie z powództwaK. L.
przeciwkoBankowi (...) spółce akcyjnejz siedzibąW.
o ustalenie i zapłatę (symbol 049cf)
wniosku powoda o udzielenie zabezpieczenia
postanawia:

I
udzielić zabezpieczenia roszczenia powoda o ustalenie nieważności umowy kredytu nrKH/(...), zawartej w dniu 28 kwietnia 2006 roku poprzez wzajemne unormowanie praw i obowiązków stron na czas trwania niniejszego postępowania polegającego na wstrzymaniu obowiązku dokonywania przez powoda spłat rat kredytu w wysokości i terminach określonych ww. umową – od dnia wydania niniejszego postanowienia do dnia uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w niniejszej sprawie;

II
w pozostałym zakresie wniosek oddalić.

Sygn. akt XXVIII C 12971/21

UZASADNIENIE

postanowienia z 23 września 2021 roku
W dniu 16 września 2021 roku do tut. Sądu wpłynął pozew, w którym powódkaK. L.domagała się stwierdzenie przez Sąd, że umowa o(...)nrKH/(...)z dnia 28 kwietnia 2006 roku zawarta pomiędzy nią, aBankiem (...) spółką akcyjnąz siedzibą wW.- jest nieważna
Ponadto powódka wniosła o zabezpieczenie roszczenia o ustalenie zgłoszonego w pozwie, polegającego na unormowaniu praw i obowiązków na czas trwania postępowania poprzez:

a
zawieszenie obowiązku dokonywania przez nią spłat rat kredytu w wysokości i terminach określonych umową kredytu, w okresie od dnia udzielenia zabezpieczenia do czasu uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie;

b
zakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia o wypowiedzenia ww. umowy - od dnia udzielenia zabezpieczenia do czasu uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie;

c
zakazanie pozwanemu, w okresie od dnia udzielenia zabezpieczenia do dnia uprawomocnienia się wyroku w sprawie, dokonania czynności przekazywania informacji o braku dokonywania przez powodów spłat rat kredytu wynikającego z ww. umowy, do wszelkich podmiotów zajmujących się gromadzeniem i ujawnianiem danych dot. informacji kredytowych i gospodarczych.

W uzasadnieniu wniosku o zabezpieczenie powódka wskazała, iż uprawdopodobnione zostało roszczenie o ustalenie, że umowa kredytu zawarta pomiędzy nią, a pozwanym bankiem, jest nieważna. Podniosła, iż w umowie zawarte są klauzule abuzywne które regulują sposób waloryzacji kwoty udzielonego kredytu oraz rat kapitałowo-odsetkowych poprzez odniesienie się do tabel kursowych banku, bez określenia mechanizmów ani reguł wiążących bank w zakresie przyjmowania kursu wymiany walut w ramach jego tabeli kursowej.
Odnosząc się do kwestii interesu prawnego strona powodowa podniosła, że brak zabezpieczenia uniemożliwi lub utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Wskazała, że zawarta pomiędzy stronami umowa kredytowa wygenerowała długoterminowy stosunek prawny, który nie został dotychczas wykonany. Podnosiła, że dalsze spełnianie świadczeń doprowadzałoby równocześnie do jej niezasadnego obciążania oraz dalszego bezpodstawnego wzbogacania banku, bezzasadnie zwiększając skalę rozliczeń w przypadku stwierdzenia nieważności umowy. Podkreśliła, że suma wszystkich świadczeń zrealizowanych na rzecz strony pozwanej w wykonaniu w/w umowy jest wyższa niż kwota kredytu rzeczywiście udostępniona przez stronę pozwaną w wykonaniu tej umowy (pozew k. 3-24).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Wniosek o zabezpieczenie dotyczący zwolnienia powódki z obowiązku uiszczania rat w związku z ww. umową kredytu jest zasadny i zasługuje na uwzględnienie.
Należy wskazać, iż zgodnie zart. 7301§ 1 kpcudzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Okoliczności te muszą być spełnione łącznie, zatem brak uprawdopodobnienia którejkolwiek z nich uniemożliwia uwzględnienie wniosku. Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie.
Instytucja uprawdopodobnienia odnosi się do sytuacji, w których ustawa procesowa nie wymaga ustalenia twierdzeń o faktach przy pomocy dowodów, lecz zadawala się mniejszym stopniem pewności. Uprawdopodobnienie może być przeprowadzone przez sąd przy użyciu środków, które uzna za właściwe, nie wyłączając środków dowodowych. Przy uprawdopodobnieniu nie jest jednak konieczne zachowanie szczególnych przepisów o postępowaniu dowodowym (art. 243 kpc). Uprawdopodobnienie, w odróżnieniu od dowodu, nie daje zatem pewności co do prawdziwości twierdzenia o istnieniu konkretnego roszczenia, ale sprawia, że twierdzenie to staje się prawdopodobne (podobnie Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu postanowienia z dnia 13 lutego 2012 roku, I ACz 270/12, LEX nr 1111997; M. Iżykowski:Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, Nowe Prawo 1980, nr 3, str. 71).
Do uprawdopodobnienia twierdzeń w postępowaniu zabezpieczającym odnoszą się ogólne reguły dotyczące uprawdopodobnienia stosowane w postępowaniu cywilnym. Wykazanie prawdopodobieństwa roszczenia może być przeprowadzone za pomocą takich niesformalizowanych środków, jak: pisemne oświadczenia osób trzecich, nieformalne przesłuchanie stron lub strony bądź świadków, dokumenty itp. Sąd winien mieć jednak na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Z kolei przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.
Z koleiart. 755 § 1 pkt 1 kpcstanowi, iż jeżeli przedmiotem zabezpieczenia nie jest roszczenie pieniężne, sąd udziela zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni, nie wyłączając sposobów przewidzianych dla zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. W szczególnościsąd może unormować prawa i obowiązki stron lub uczestników postępowania na czas trwania postępowania. Nie ulega wątpliwości, iż powództwo o ustalenie nieważności umowy kredytowej ma charakter niepieniężny, a zatem z mocy ww. przepisu możliwe jest unormowanie praw i obowiązków stron na czas trwania takiego postępowania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy należało stwierdzić, iż strona powodowa uprawdopodobniła roszczenie o ustalenie nieważności umowy kredytu indeksowanego kursem CHF(...)nrKH/(...)z dnia 28 kwietnia 2006 roku zawartej pomiędzy nią, aBankiem (...) S.A.z siedzibą wW.. Z treści tej umowy kredytu wynika, że na jej mocy pozwany udzielił powódce kredytu w kwocie 135 941, 79 złotych indeksowanego do kursu CHF, na okres 360 miesięcy (§ 2 ust. 1 i 6). Przeznaczeniem kredytu były inne potrzeby konsumpcyjne, spłata kredytu konsumpcyjnego, spłata innego kredytu mieszkaniowego przeznaczonego na nabycie prawa własności nieruchomości lokalowej na rynku wtórnym. Zgodnie z § 7 ust. 1 kredytobiorca zobowiązał się spłacić kwotę kredytu w CHF ustaloną zgodnie z § 2 w złotych polskich, z zastosowaniem kursu sprzedaży CHF obowiązującego w dniu płatności raty pożyczki, zgodnie z tabelą kursów walut obcychBanku (...) S.A.W myśl § 2 ust. 2 kredyt był indeksowany do CHF, po przeliczeniu wypłaconej kwoty zgodnie z kursem CHF według tabeli kursów walut obcych obowiązującej wBanku (...)w dniu uruchomienia kredytu lub transzy. Kredyt oprocentowany był według zmiennej stopy procentowej wynoszącej w dniu sporządzenia umowy 3, 5292 % w stosunku rocznym, co stanowi sumę stopy referencyjnej LIBOR 3M (CHF) obowiązującej w dniu sporządzenia umowy oraz marży w wysokości 2.28 p.p., stałej w całym okresie kredytowania (§ 6 ust. 1 i 3). Podkreślenia wymaga fakt, że w umowie nie określono przy tym zasad ustalania kursów waluty waloryzacji w tabelach kursowych banku. Nie był również sprecyzowany sposób ustalania kursu wymiany walut wskazany przez pozwanego.
Powyższe postanowienia umowne dotyczące waloryzacji nie odwołują się jednak do ustalanych w sposób neutralny kursów CHF czy jakichś obiektywnych wskaźników, na które żadna ze stron nie ma wpływu. Zasady ustalania kursów zostały natomiast przekazane do wyłącznych uprawnień pozwanego, nie określając bliżej kryteriów ustalania ich wysokości. Nie oparto ich o obiektywne i przejrzyste kryteria. Treść obowiązków powodów była kształtowana przez pozwanego w sposób dowolny.
Należy podkreślić, iż w orzecznictwie sądów polskich przyjmuje się, że w świetle takich postanowień umownych, bank może jednostronnie i arbitralnie modyfikować wskaźniki, według których obliczana jest zarówno wysokość kapitału kredytu i świadczeń kredytobiorcy (

    rat kredytowych). Waloryzacja kredytu na podstawie przedmiotowej umowy odbywa się w oparciu o tabele kursowe sporządzane przez pozwanego i to uprawnienie banku do określania wysokości kursów CHF na gruncie zawartej umowy nie doznaje formalnie żadnych określonych ograniczeń. Powszechnie przyjmuje się natomiast, że tego rodzaju klauzule waloryzacyjne stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniuart. 385(

    1)kc(

    vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2020 roku, V ACa 143/20, Legalius nr 2493839, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 12 marca 2020 roku, I ACa 257/19, Legalis nr 2331056), konsekwencją czego jest konieczność uznania umowy za nieważną (podobnie uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 11 grudnia 2019 roku, V CSK 382/18, Legalis nr  2277328; Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 listopada 2019 roku, I ACa 674/18, Legalis nr  2288617, w wyroku z 4 września 2020 roku, V ACa 44/19, Legalis nr  2502627, z dnia 13 listopada 2019 roku, I ACa 268/19, 2282846; z dnia 23 października 2019 roku, V ACa 567/18, Legalis nr 2271446, z dnia 29 stycznia 2020 roku, I ACa 67/19, Legalis nr 2292747 oraz Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 20 lutego 2020 roku, I ACa 635/19, OSA 2020/2/5.). Ich skutkiem jest wyeliminowanie klauzuli waloryzacyjnej z umowy, która nie może być zastąpiona innymi przepisami, co w efekcie prowadzi do nieważności umowy.
Zatem na potrzeby rozpoznania wniosku o zabezpieczenie Sąd uznał, iż powódka uprawdopodobniła swoje roszczenia o ustalenie nieważności ww. umowy. Należy tu mieć na względzie, że uprawdopodobnienie jest łagodniejszym od udowodnienia środkiem procesowym i nie przesądza w żadnym razie o treści ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, dla którego istotne jest udowodnienie dochodzonych roszczeń.
W ocenie Sądu powódka uprawdopodobniła także posiadanie interesu prawnego w zwolnieniu jej z obowiązku uiszczania rat w związku z ww. umową kredytu – aż do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie. Jak wskazano wyżej - interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Przepis ten powinien być wykładany w sposób zapewniający maksymalne zastosowanie regulacji płynących z prawa europejskiego w tym Dyrektywy 93/13, której implementacją są polskie przepisyart. 3851i następnekc.Rozważane regulacje zmierzają do zaniechania stosowania przez przedsiębiorców niedozwolonych postanowień umownych, w tym do zapewnienia pełnej restytucji świadczeń spełnionych na podstawie takich warunków (por wyrok TSUE w sprawie C-154/15). W wyroku C-407/18 TSUE wskazał, że niezgodne z przepisami powołanej dyrektywy są regulacje krajowe, które uniemożliwiają sądowi zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu zbadania podniesionych przez konsumenta zarzutów abuzywności umowy. Skoro zgodnie z powołanym orzeczeniem dopuszczalne jest zabezpieczenie roszczenia konsumenta poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wykonania potencjalnie abuzywnych postanowień umowy, to tym bardziej dopuszczalne jest czasowe wstrzymanie wykonywania umowy tego rodzaju.
Celem postępowania w niniejszej sprawie jest nie tylko sądowe zbadanie czy zachodzi nieważność umowy na skutek usunięcia z niej klauzul abuzywnych, ale i definitywne rozwiązanie powstałych na tym tle sporów pomiędzy stronami. Wstępna analiza pozwu wskazuje, iż strona powodowa uprawdopodobniła takie roszczenie. Wskazać należy, że powódka otrzymała kredyt w wysokości 135 941,79 złotych. Na dzień wniesienia pozwu powódka zapłaciła na rzecz pozwanego banku kwotę 145 306,09 złotych.Zatem wskazać należy, iż kwota spłacona przez powódkę przekroczyła kwotę kapitału udzielonego kredytu. Odmowa zabezpieczenia oznaczałaby zatem zezwolenie Sądu na realizację potencjalnie nieważnej umowy i teoretycznie mogłaby skutkować koniecznością wytoczenia kolejnego powództwa o zapłatę, aby zrealizować w pełni skutek restytucyjny związany z uznaniem określonych postanowień za abuzywne.
Uregulowanie stosunków między stronami na czas trwania procesu polegające na wstrzymaniu obowiązku spłaty rat, które z racji nieważności umowy nie są należne, pozwala na uniknięcie kolejnego procesu o ich zwrot.Taki proces należałoby traktować jako poważne utrudnienie realizacji celu niniejszego postępowania, którym jest przecież definitywne rozstrzygnięcie sporu pomiędzy stronami. Spłata przez kredytobiorcę co najmniej kapitału udzielonego kredytu wskazuje, iż zachodzi interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego w sprawach dotyczących ważności kredytów denominowanych lub indeksowanych do walut obcych. Analogiczne stanowisko zajął tut. Sąd w postanowieniu z 1 czerwca 2021 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt XXVIII Cz 5/21.
W pozostałym zakresie wniosek powódki podlegał oddaleniu jako bezzasadny. Z jednej strony twierdzi oni że zawarta przez nimi ww. umowa kredytu jest nieważna, a z drugiej strona domaga się nałożenia na pozwanego zakazu jej wypowiadania. Skoro umowa jest nieważnaex lege, to zbędny jest ewentualny zakaz jej wypowiadania. Nie do zaakceptowania jest pogląd zakładający możliwość nałożenia w trybie zabezpieczenia zakazu wypowiadania umowy, tym bardzie takiej, co do której twierdzi się, że jest nieważna.
Poza tym należy pamiętać, iż podstawą wypowiedzenia ww. umowy mogą być inne okoliczności niż tylko brak spłaty rat kredytu – co wynika z treści tej umowy. Zatem ustanawianie generalnego zakazu wypowiadania ww. umowy byłoby zdecydowanie zbyt daleko idącą ingerencją Sądu i obciążaniem pozwanego ponad potrzebę w rozumieniu doart. 7301§ 3 kpc.
W kwestii zakazania pozwanemu przekazywania do wszelkich podmiotów zajmujących się gromadzeniem i ujawnianiem danych dot. informacji kredytowych i gospodarczych informacji na temat stanu realizacji kredytu i niedokonywaniu spłat rat kredytu, Sąd również nie mógł uwzględnić wniosku powódki. Byłoby to sprzeczne z treściąart. 105 ust. 4i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe(tj. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1896 ze zm.). Z treści pkt I postanowienia wynika wręcz obowiązek pozwanego przekazania do podmiotów wskazanych wart. 105 ust. 4ww. ustawy danych o tym, że spłata ww. kredytu uległa zawieszeniu na mocy niniejszego postanowienia Sądu. Brak dokonywania spłat nie może być podstawą skutecznego wypowiedzenia ww. umowy skoro Sąd zawiesił ten obowiązek. Zatem skutek ten wynika już z treści pkt. I sentencji postanowienia.
Reasumując należy stwierdzić, iż wniosek o zabezpieczenie zasługiwał jedynie na częściowe uwzględnienie. Powódka nie wykazała bowiem tego, iż brak zabezpieczenia ponad sposób określony w sentencji postanowienia - w jakikolwiek uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawieart. 730 i art. 7301kpc, Sąd orzekł jak w sentencji.
(...)