Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 359/20
Data wyroku: 2021-02-12 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Cesja
Podstawa prawna: art. 509 kc

Sygn. akt III Ca 359/20

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 października 2019 r. w sprawie z powództwaT. Z.przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwŁ.o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi 1) oddalił powództwo i 2) szczegółowe rozliczenie kosztów procesu, w tym nieuiszczonych kosztów sądowych i wynagrodzenia biegłego, pozostawił referendarzowi sądowemu przy zachowaniu zasady, że pozwany wygrał proces w całości i nie istnieją podstawy do odstąpienia od obciążania powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu i nieuiszczonych kosztów sądowych.
[wyrok k.234]
Powyższy wyrok w całości zaskarżył powód, zarzucając:

1
naruszenie prawa procesowego, tj.:

a
art. 233 § 1 k.p.c.poprzez:

i
brak wszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego, co skutkowało wybiórczą oceną dowodów, pomijając tę część materiału dowodowego, która nie stanowiła uzasadnienia dla wniosków wyprowadzonych przez Sąd I instancji, tj. pominięcie tych dowodów, z których wynikało, że:

- przepięcie instalacji elektrycznej w budynku przyul. (...)nastąpiło poza czasem pracy pracowników wykonawcy na terenie budowy, a o przepięciu instalacji elektrycznej dowiedzieli się następnego dnia po jego wystąpieniu;
- dostęp do placu budowy, w tym przyłącza energetycznego, rozdzielni i instalacji elektrycznej posiadały także inne ekipy budowlane obiektu i remontowe poszczególnych lokali;
- przed zaistnieniem przepięcia instalacja elektryczna w budynku była sprawdzona i nie wykazywała jakichkolwiek usterek, na co wskazują pomiary rezystencji izolacji z dnia 18 sierpnia 2014 r. i ponad miesiąc sprawnego funkcjonowania instalacji elektrycznej w budynku, w tym dźwigu windowego;
- budynek przyul. (...)wŁ.był zasilany z przyłącza budowlanego znajdującego się poza budynkiem, do którego dostęp miał szeroki krąg osób, w tym firmy budowlane i remontowe poszczególnych lokali w budynku;
- zmiana zasilania z przyłącza budowlanego na stałe napięcie nastąpiła już po przepięciu instalacji, a zatem wykluczony jest błąd po stronie wykonawcy polegający na niewłaściwym podłączeniu przewodów przy zmianie przyłącza energetycznego;
skutkiem czego było wyprowadzenie z zebranego materiału dowodowego wniosków nieprawidłowych pod względem logicznym oraz zasad doświadczenia życiowego i dokonanie błędnych ustaleń faktycznych, polegających na przyjęciu, że za przepięcie instalacji odpowiadają pracownicy zbywcy wierzytelności, podczas gdy okoliczność ta nie wynika z materiału dowodowego;

ii
uznanie, że z opinii biegłego ds.(...).G.wynika wina wykonawcy robót za przepięcie instalacji elektrycznej, podczas gdy w opinii tej biegły jasno wskazał, że zebrany w aktach materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie wskazać czasu, miejsca i osób, w obecności których powstało zdarzenie skutkujące wzrostem napięcia, a tym samym jakie jest źródło przepięcia, co nie pozwala na przypisanie winy pracownikom wykonawcy, a wręcz to uniemożliwia;

(...)
pominięciu okoliczności, że pozwana jest czynnym podatnikiem podatku VAT i przysługuje jej prawo do obniżenia kwoty podatku należnego o kwotę podatku naliczonego, co ma znaczenie dla ustalenia wysokości poniesionej szkody;

iv
ustaleniu wysokości szkody poniesionej przez pozwaną w kwocie naprawy brutto, podczas gdy pozwana jest czynnym płatnikiem VAT i jej uszczerbek w majątku wyraża się w kwocie netto;

2
naruszenie prawa materialnego, tj.:

a
art. 430 k.c.w zw. zart. 415 k.c.poprzez jego zastosowanie i na tej podstawie ustalenie, że zbywca wierzytelności ponosi odpowiedzialność za szkodę wywołaną przepięciem instalacji elektrycznej w budynku przyul. (...)wŁ.;

b
art. 513 § 1 k.c.w zw. zart. 498 § 1 k.c.poprzez uwzględnienie zarzutu potrącenia zgłoszonego przez pozwaną względem zbywcy wierzytelności;

c
art. 363 § 1 k.c.w zw. zart. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usługpoprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że odpowiednią sumą pieniężną w celu naprawienia szkody będzie zapłata kwoty 33779,49 zł, stanowiąca wartość naprawy windy w kwocie brutto, podczas gdy pozwany był uprawniony do odliczenia podatku VAT i tym samym szkoda, jaką poniósł, wyraża się w kosztach naprawy dźwigu w kwocie netto (27463,00 zł).

W konkluzji pełnomocnik powoda wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa w zakresie kwoty 33779,49 zł oraz zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem I i II instancji według norm przepisanych.
[apelacja powoda k. 256-259 odwr., e-protokół rozprawy 00:02:14-00:03:22 CD k. 282]
Pełnomocnik strony pozwanej wniósł o oddalenie apelacji powoda i zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
[odpowiedź na apelację k. 271-274]
W oparciu o materiał dowodowy zawarty w aktach Sąd Okręgowy poczynił następujące dodatkowe ustalenia ponad te, które poczynił Sąd I instancji:
Budynek przyul. (...)wŁ.był zasilany z przyłącza budowlanego, znajdującego się poza budynkiem.
[okoliczność bezsporna]
W trakcie prac wykonywanych przez pracowników(...) sp. z o.o.wŁ., tj. zbywcy wierzytelności, w poszczególnych lokalach budynku przyul. (...)wŁ.trwały prace remontowe przeprowadzane również przez inne firmy, posiadające dostęp do przyłącza energetycznego, rozdzielni i instalacji elektrycznej.
[dowód: zeznania świadkaK. M.e-protokół rozprawy 00:04:42-00:27:28 CD k. 131]
W dniu 18 kwietnia 2014 r. dokonano pomiaru rezystencji izolacji instalacji elektrycznej w budynku, w tym dźwigu. Wszystkie pomiary były prawidłowe. Nie stwierdzono żadnych usterek.
[dowód: pomiar rezystencji izolacji k. 110]
W dniu awarii, tj. 23 września 2014 r., pracownicy zbywcy wierzytelności skończyli pracę ok. godziny 16.00. Kiedy opuszczali stanowiska pracy, wszystkie urządzenia były sprawne. O przedmiotowej awarii dźwigu pracownicy dowiedzieli się następnego dnia po przyjściu do pracy.
[dowód: zeznania świadkaJ. O.e-protokół rozprawy 00:09:38-00:25:00 CD k. 250]
W dniach 23 i 24 września 2014 r.(...) Spółka AkcyjnaOddziałŁ.nie odnotowała żadnych wyłączeń awaryjnych ani usterek linii energetycznej, zasilającej posesję przyul. (...)wŁ.. W tych dniach nie wpłynęła też żadna reklamacja dotycząca przedmiotowej nieruchomości, a pogotowie energetyczne nie interweniowało w tym budynku.
[dowód: pismo k. 220]
W dniach 23 i 24 września 2014 r. nadŁ.nie występowały burze ani wyładowania atmosferyczne.
[dowód: pismo k. 223]
Zmiana zasilania z przyłącza budowlanego na stałe napięcie nastąpiła na początku października 2014 r., a zatem już po usterce dźwigu.
[dowód: potwierdzenie zgłoszenia k. 200, umowa kompleksowa sprzedaży energii elektrycznej k. 200 odwr.-202 i 204 odwr.-206, potwierdzenie możliwości świadczenia usługi dystrybucji k. 203 odwr.-204]
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
apelacja jest zasadna.
W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy poczynił ustalenia faktyczne, w oparciu o które wydał kwestionowany wyrok (uzasadnienie k. 241-243), a które w całości podziela i przyjmuje za własne Sąd II instancji, jednocześnie uzupełniając je o wyżej wskazane fakty.
Przechodząc do zarzutów apelacyjnych, należy stwierdzić, że – jak wielokrotnie już podkreślano w orzecznictwie – Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Skuteczne postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.wymaga wykazania, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu Sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena Sądu. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie Sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. Natomiast jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Nie jest więc wystarczającym uzasadnieniem zarzutu naruszenia normyart. 233 § 1 k.p.c.przedstawienie przez stronę skarżącą własnej oceny dowodów i wyrażenie dezaprobaty dla oceny prezentowanej przez Sąd pierwszej instancji. Strona skarżąca ma bowiem obowiązek wykazania naruszenia przez Sąd paradygmatu oceny wynikającego zart. 233 § 1 k.p.c., a zatem wykazania, że Sąd wywiódł z materiału procesowego wnioski sprzeczne z zasadami logiki lub doświadczenia życiowego, względnie pominął w swojej ocenie istotne dla rozstrzygnięcia wnioski wynikające z konkretnych dowodów.
W rozpoznawanej sprawie Sąd Rejonowy wprawdzie w sposób prawidłowy zgromadził materiał dowodowy, jednakże pominął część dowodów, przez co nie ustalił na jego podstawie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, a w konsekwencji nie wyprowadził z zebranego materiału dowodowego prawidłowych wniosków.
Okolicznością sporną między stronami była możliwość przypisania winy pracownikom zbywcy wierzytelności, tj.(...) sp. z o.o.wŁ., za awarię instalacji elektrycznej w budynku położonym wŁ.przyul. (...), w wyniku której został uszkodzony dźwig osobowy oraz instalacja ewakuacyjna, co w dalszej kolejności miało wpływ na ocenę skuteczności zarzutu potrącenia zgłoszonego przez stronę pozwaną.
W ocenie pozwanej Spółki, która poniosła koszty naprawy dźwigu i instalacji w budynku przyul. (...)wŁ.po awarii w dniu 23 września 2014 r., winę za przedmiotową awarię ponoszą pracownicyspółki (...)– zbywcy wierzytelności, która powinna zwrócić stronie pozwanej koszty poniesione w związku ze sporną awarią. Strona pozwana twierdziła, że skutecznie potrąciła wierzytelność wynikającą z faktury za naprawę dźwigu z należnością przysługującą powodowi na mocy zawartej w dniu 29 stycznia 2016 r. cesji wierzytelności, tj. nieuregulowanej należności za prace w budynku przyul. (...)wŁ..
Sąd Rejonowy błędnie przyjął, że za awarię dźwigu z dnia 23 września 2014 r. odpowiedzialność ponoszą pracownicy zbywcy wierzytelności. Podstawą takich konkluzji Sądu I instancji była opinia biegłego sądowegoK. G.wydana w toku niniejszej sprawy.
W swojej opinii pisemnej ww. biegły wskazał na cztery możliwe przyczyny powstania uszkodzeń urządzeń elektronicznych na skutek przepięcia w budynku przyul. (...)wŁ., tj.:

1
uderzenie pioruna w przedmiotowy budynek lub budynek przyległy, lub linię energetyczną zasilającą budynek,

2
przepięcie „z miasta” linią energetyczną zasilającą budynek,

3
przepięcie zostało spowodowane czynnikiem ludzkim, popełnieniem błędu podczas zmiany zasilania budynku z przyłącza elektrycznego budowlanego na przyłącze elektryczne docelowe (stałe),

4
tzw. upalenie zera, czyli podczas prowadzenia prac budowlanych przy przyłączu elektrycznym lub w jego okolicy odłączono na chwilę lub przez pomyłkę, przypadkiem lub w inny sposób przewód zerowy zasilania budynku, przez co na instalację elektryczną budynku „poszły” trzy fazy bez zera.

Pierwsze dwie potencjalne przyczyny wystąpienia spornej awarii należy wykluczyć, albowiem – zgodnie z informacjami udzielonymi przez(...) SAi Instytut Meteorologii i Gospodarki Wodnej – w dniach 23 i 24 września 2014 r. nie odnotowano żadnych wyłączeń awaryjnych ani usterek linii energetycznej, zasilającej posesję przyul. (...)wŁ., nie wpłynęła w tym czasie żadna reklamacja dotycząca przedmiotowej nieruchomości, pogotowie energetyczne nie interweniowało w tym budynku, a nadŁ.nie występowały burze ani wyładowania atmosferyczne.
Ostatnie dwie przyczyny awarii wskazane przez biegłego wyniknąć mogły – jak wskazał biegły – z błędu ludzkiego, jednakże w ocenie biegłego zebrany w sprawie materiał dowodowy nie pozwala jednoznacznie wskazać czasu, miejsca ani osób, w obecności których powstało zdarzenie skutkujące wzrostem napięcia w sieci zasilającej urządzenia stałe budynku, co skutkowało ich uszkodzeniem.
Wbrew twierdzeniom Sądu Rejonowego, z powyższych wniosków biegłego nie wynika, że winę za powstałą awarię ponoszą pracownicy zbywcy wierzytelności, tj.spółki (...). Tym bardziej, że – jak wynika z uzupełniających ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w toku postępowania pierwszoinstanctyjnego – dostęp do przyłącza energetycznego, rozdzielni i instalacji elektrycznej posiadali nie tylko pracownicyspółki (...)ale również pracownicy innych firm budowlanych, wykonujący prace remontowe w poszczególnych lokalach budynku przyul. (...)wŁ..
W tym miejscu należy podkreślić, że zgodnie z § 3 pkt 7 umowy z dnia 24 lutego 2014 r., zawartą pomiędzy stroną pozwaną a(...) sp. z o.o.wŁ., dotyczącą wykonania kompletu robót instalacji elektrycznej i telekomunikacyjnej budynku mieszkalno-usługowego przyul. (...)wŁ., wykonawca (czylispółka (...)) odpowiedzialny jest za zniszczenia dokonane przez niego na elementach przez niego nie wykonanych a będących w rejonie wykonywanych przez niego prac. Skoro zatem, w sytuacji gdy przyłącze energetyczne i rozdzielnia były dostępne również dla pracowników innych firm, aniżelispółka (...), a zgodnie z opinią biegłego sądowego, nie można wskazać, na skutek działań bądź zaniechań których pracowników, w obecności jakich osób, a także w jakim czasie i miejscu, doszło do awarii dźwigu, to przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że odpowiedzialność za szkodę ponoszą pracownicyspółki (...), a tym samym sam zbywca wierzytelności, stanowi naruszenieart. 430 k.c.w zw. zart. 415 k.c.
W świetle powyższych rozważań zarzut naruszenia przepisuart. 513 § 1 k.c.w zw. zart. 498 § 1 k.c.jest również zasadny. Jedną z przesłanek potrącenia, aby było ono skuteczne, jest ustalenie, że dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami. W rozpoznawanej sprawie strona pozwana nie kwestionowała, że nie uiściła w całości kwoty wynikającej zfaktury VAT nr (...)za roboty elektryczne na obiekcie mieszkalnym wŁ.przyul. (...). Do zapłaty pozostała kwota 33890,41 zł. Strona pozwana powoływała się jednak na potrącenie tej kwoty z kwotą 33779,49 zł, wynikającą zfaktury VAT nr (...)z dnia 22 stycznia 2015 r., będącej należnością za naprawę dźwigu uszkodzonego w dniu 23 września 2014 r. w budynku przyul. (...)wŁ..
Skoro jednak z wyżej poczynionych ustaleń i rozważań wynika, że brak jest podstaw do przyjęcia odpowiedzialności zbywcy wierzytelności za sporną usterkę, to błędem jest przyjęcie – tak jak uczynił to Sąd Rejonowy – żeSpółka (...)jest dłużnikiem strony pozwanej, zobowiązanym do zwrotu na rzecz pozwanej Spółki kwoty 33779,49 zł za naprawę dźwigu. Nie zostały bowiem spełnione wszystkie przesłanki potrącenia.
Z uwagi na to, że potrącenie dokonane przez stronę pozwaną nie jest skuteczne i nie skutkuje wzajemnym umorzeniem obu wierzytelności, to rozważania dotyczące naruszeniaart. 363 § 1 k.c.w zw. zart. 86 ust. 1 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usługbyły zbędne.
Reasumując, Sąd Okręgowy uznał, że w związku z umową cesji z dnia 29 stycznia 2016 r. dotyczącą wierzytelności w wysokości 33779,49 zł, powodowi należy się zwrot od strony pozwanej kwoty 33779,49 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 29 grudnia 2014 r. do dnia 31 grudnia 2015 r. i ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty (art. 481 § 1 k.c.).
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w części objętej apelacją.
Uwzględnienie zarzutów apelacyjnych, a co za tym idzie – powództwa w całości, skutkowało również zmianą orzeczenia o kosztach, o co wnosił apelujący.
O kosztach w pkt I.2 wyroku Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c., statuującego zasadę odpowiedzialności stron za wynik procesu. Powód wygrał proces w całości, a zatem strona pozwana jest zobowiązana do zwrotu na jego rzecz kosztów procesu, na które składają się: 424 zł – opłata od pozwu, 4800 zł – koszty zastępstwa procesowego i 17 zł. – opłata skarbowa od pełnomocnictwa.
O kosztach w pkt I.3 wyroku Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(t.j. z 2020 r., poz. 755 ze zm.). Na koszty te składa się część wynagrodzenia biegłego wypłacona tymczasowo z funduszy Skarbu Państwa.
W pkt II niniejszego wyroku Sąd Okręgowy orzekł o kosztach procesu na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.oraz § 1 ust. 1 i 2, § 2 pkt 5 i § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265), w ten sposób, że zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 4389 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, na które składają się: 1689 zł – opłata od apelacji i 2700 zł – koszty zastępstwa procesowego.