Sąd Okręgowy w Poznaniu
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 751/21
Data wyroku: 2021-08-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Małgorzata Winkler-Galicka, Małgorzata Ziołecka, Mariusz Sygrela
Podstawa prawna: art. 85 i 86 kk

WYROK

W I M I E N I U

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 sierpnia 2021 roku
Sąd Okręgowy w Poznaniu w IV Wydziale Karnym - Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SO Małgorzata Ziołecka
Sędziowie: SO Małgorzata Winkler - Galicka
SO Mariusz Sygrela
Protokolant: Mikołaj Dąbrowski
przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Poznaniu – Iluminaty Kaczmarek
po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2021 roku
sprawyK. K.o wydanie wyroku łącznego
z powodu apelacji, wniesionej przez obrońcę skazanego od wyroku łącznego Sądu Rejonowego w Kościanie z dnia 12 lutego 2021 roku, sygnatura akt II K 464/20

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok,

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.R. H.kwotę 147,60 złotych brutto tytułem zwrotu nieuiszczonych nawet w części kosztów obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym,

III
zwalnia skazanego od obowiązku zwrotu Skarbowi Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

/Mariusz Sygrela/ /Małgorzata Ziołecka/ /Małgorzata Winkler - Galicka/

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 751/21

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Kościanie z dnia 12 lutego 2021 roku, sygnatura akt II K 464/20

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Obraza prawa materialnego – to jestart. 86 § 1 k.k.poprzez jego błędną wykładnię i wymierzenie kary łącznej bez zastosowania zasady pełnej absorpcji, która w ocenie obrońcy winna znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Wprawdzie exspressis verbis obrońca skazanego takiego zarzutu nie postawił, ale wynika on jasno zarówno z zarzutu apelacji, jak i jej uzasadnienia, w związku z tym Sąd Okręgowy widzi konieczność odniesienia się do tej kwestii
Zatem w pierwszej kolejności przypomnieć należy, że obraza przepisu prawa materialnego ma miejsce wtedy, gdy stan faktyczny został w orzeczeniu prawidłowo ustalony, a nie zastosowano do niego właściwego przepisu prawa materialnego, a także w sytuacji niezastosowania określonego przepisu, gdy jego zastosowanie było obowiązkowe (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 września 2018 r., IV KK 481/18, Legalis nr 1829379). Żadna z tych sytuacji nie zaistniała w badanej sprawie.
Przywołany w apelacji przepis materialnyart. 86 § 1 k.k.określa granice kary łącznej wskazując, że może zostać ona wymierzona od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy, nie przekraczając jednak 810 stawek dziennych grzywny, 2 lat ograniczenia wolności albo 20 lat pozbawienia wolności.
Idąc dalej wskazać trzeba, że do naruszenia przywołanej regulacji mogłoby dojść w sytuacji kiedy Sąd Rejonowy orzekłby w stosunku do skazanego taką karę łączną, która nie mieściłaby się w podanych tam granicach. Nie ma jednak żadnych wątpliwości, że Sąd Rejonowy wymierzającK. K.karę łączną 3 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności w sytuacji gdy najwyższa z kar podlegających łączeniu wynosiła 3 lata, a suma kar to 4 lata - nie naruszył w żaden sposób regulacji przepisuart. 86 § 1 k.k.

Wniosek

Zmiana zaskarżonego wyroku i wymierzenie skazanemu kary łącznej przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcj

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Brak podstaw do uwzględnienia wniosku z uwagi na niezasadność omówionego zarzutu. Wymiar kary łącznej orzeczonej przez Sąd Rejonowy w żaden sposób nie naruszał zasad materialnych regulujących granice kary łącznej. W konsekwencji brak było podstaw do zmiany wymiary kary łącznej w oparciu o podniesiony zarzut.

Lp.

Zarzut

3.2.

Rażąca niewspółmierność kary poprzez niezastosowanie zasady pełnej absorpcji i wymierzenie kary łącznej wyższej niż najwyższa z kar jednostkowych, co było konsekwencją błędu w ustaleniach faktycznych poprzez pominięcie okoliczności przemawiających za zastosowaniem zasady pełnej absorpcji.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Wydając wyrok łączny Sąd Rejonowy może zastosować zasadę pełnej absorpcji, bądź pełnej kumulacji albo zasadę asperacji czyli częściowej absorpcji. Co do wyboru jednej z tych zasad sąd winien (czemu Sąd Rejonowy całkowicie zadośćuczynił w badanej sprawie) badać związki: podmiotowo-przedmiotowy jak i czasowy, zachodzące pomiędzy zbiegającymi się czynami. Są to okoliczności istotne dla zastosowania jednej z dyrektyw wymiaru kary łącznej – absorpcji czy kumulacji, a będące konsekwencją ustalenia czy związek ten jest ścisły, dość odległy lub w ogóle go brak (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 6 czerwca 2018 r., sygn. akt II AKa 73/18, Legalis nr 1813581). Dodać jeszcze warto, iż każdorazowo decyzja sądu o wysokości kary łącznej musi uwzględniać z jednej strony, że celem instytucji kary łącznej jest zapewnienia racjonalnego i humanitarnego stosowania kar i środków karnych, ale też i to, że kara łączna nie jest swoistym narzędziem łagodzenia kar jednostkowych i polepszania sytuacji faktycznej oraz prawnej wielokrotnego sprawcy. Oznacza to w praktyce, że priorytetową zasadą kary łącznej powinna być zasada asperacji, natomiast karę łączną, orzeczoną na zasadzie absorpcji lub kumulacji traktować należy jako rozwiązanie skrajne, stosowane wyjątkowo i wymagające szczególnego uzasadnienia (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 6 września 2018 r., sygn. akt II AKa 144/18, Legalis nr 1852052).
Obrońca skazanego, stojąc na stanowisku, że w stosunku doK. K.należało zastosować bezwzględnie zasadę pełnej absorpcji, zdaje się zapominać, iż stosowanie tej zasady przy wymiarze kary łącznej nie może być sprzeczne z zapobiegawczymi i wychowawczymi celami kary i działać demoralizująco na sprawców przestępstw, służąc odbieraniu kary łącznej, jako instytucji będącej swoistym premiowaniem popełniania przestępstw. Wyrokowanie łączne w żadnym razie nie sprowadza się do automatycznego przyjmowania rozwiązania najkorzystniejszego dla skazanego i wymierzania mu kary łącznej na zasadzie absorpcji, której zastosowanie nie jest obowiązkiem sądu orzekającego, a wręcz przeciwnie powinno mieć charakter wyjątkowy i dotyczyć sytuacji nietypowych. Stosowanie zasady absorpcji przy wymiarze kary łącznej nie przedstawia się jako obowiązek sądu orzekającego, ani nie stanowi punktu wyjścia przy dokonywaniu oceny wymiaru kary łącznej (wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 25 marca 2019 r., sygn. akt II AKa 362/18, Legalis nr 1997972).
Biorąc pod uwagę wszystkie poczynione powyżej rozważania, Sąd odwoławczy stwierdza, iż Sąd Rejonowy prawidłowo ocenił wszystkie okoliczności mające wpływ na wymiar kary łącznej (w tym związek podmiotowo-przedmiotowy pomiędzy poszczególnymi przestępstwami) i uwzględnił je w odpowiednim stopniu przy podejmowaniu decyzji o zastosowaniu zasady asperacji oraz określeniu ostatecznego wymiaru kary łącznej.
Obrońca z kolei zwracał w apelacji uwagę jedynie na to, co było korzystne dla skazanego – w miarę bliski związek czasowo - przedmiotowy pomiędzy czynami, które zostały objęte węzłem kary łącznej w sprawie z Sądu Rejonowego w Kościanie o sygnaturze akt II K 230/19 i czynami, za które został skazany w sprawie Sądu Rejonowego w Kościanie o sygn. II K 449/18, a także pozytywną opinię o skazanym z Zakładu Karnego wR..
Jednocześnie apelujący całkowicie pominął, że pomiędzy poszczególnymi przestępstwami podlegającymi łączeniu nie zachodził bliski związek przedmiotowy, gdyż występki zart. 178a § 4 k.k., zart. 244 k.k.i zart. 209 § 1a k.k.są skierowane przeciwko zupełnie innym dobrom prawnym i popełnione w odmienny sposób. Nie ma też pomiędzy nimi ścisłego związku czasowego, gdyż popełniane były od listopada 2014 roku do września 2018 roku. Ponadto skarżący pominął, iżK. K.jest wielokrotnym sprawcą przestępstw, który był już skazywany 12-krotnie. Należało także zauważyć, że w wyroku łącznym Sądu Rejonowego w Kościanie w sprawie o sygnaturze akt II K 230/18, z którego kara 3 lat pozbawienia wolności podlegała łączeniu w kontrolowanej sprawie, doszło już do znacznego obniżenia kar jednostkowych, gdzie skazany „zyskał” wówczas 18 miesięcy pozbawienia wolności.
Powyższe okoliczności również nie przemawiały za zastosowaniem zasady pełnej absorpcji. Odnosząc się jeszcze do pozytywnej opinii oK. K.z Zakładu Karnego wR.i zmiany mu podgrupy na korzystniejszą, Sąd II instancji przypomina, że okoliczności osobopoznawcze odnoszące się do skazanego, nie mają pierwszorzędnego znaczenia przy kształtowaniu kary łącznej. Znaczenie takie należy bowiem przypisywać przede wszystkim relacjom podmiotowo-przedmiotowym zbiegających się przestępstw (wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II AKa 237/09, KZS 2010/2/46).
Opinia o sposobie funkcjonowaniaK. K.w zakładzie karnym, łącznie z kolejnymi korzystnymi zmianami już pod wydaniu zaskarżonego wyroku łącznego, nie miała i nie może mieć decydującej wartości przy wybieraniu zasady określenia wymiary kary łącznej. W tej kwestii, jak już podano powyżej, kluczowe znaczenie miał związek podmiotowo-przedmiotowy oraz czasowy pomiędzy przestępstwami podlegającymi łączeniu.
Uwzględniając wszystko powyższe Sąd odwoławczy nie znalazł podstaw do zaaprobowania stanowiska apelującego o rażącej niewspółmierności wymierzonej skazanemu kary łącznej, które oparto wyłącznie o chybione założenie o konieczności skorzystania w tej sprawie z zasady pełnej absorpcji.

Wniosek

Zmiana zaskarżonego wyroku i wymierzenie skazanemu kary łącznej przy zastosowaniu zasady pełnej absorpcji.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Brak podstaw do uwzględnienia wniosku z uwagi na niezasadność omówionego zarzutu. Postępowanie odwoławcze nie potwierdziło by Sąd Rejonowy dopuścił się jakichkolwiek błędów w trakcie ustalania i oceniania okoliczności mających wpływ na wymiar kary łącznej.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wyrok Sądu I instancji utrzymano w mocy w całości.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Powodem utrzymania wyroku w mocy jest całkowita niezasadność zarzutów apelacji obrońcy, jak też brak podstaw wskazanych wart. 439, 440 i 455 k.p.k., uzasadniających zmianę albo uchylenie wyroku poza granicami zarzutów i wniosków apelacji.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

2.

Zgodnie zart. 616 § 1 pkt 1do kosztów procesu należą koszty sądowe, którymi są m.in. wydatki poniesione przez Skarb Państwa od chwili wszczęcia postępowania (art. 616 § 2 pkt 2 k.p.k.). Jednym z wydatków Skarbu Państwa, na podstawieart. 618 § 1 pkt 11 k.p.k.są wypłaty dokonane z tytułu nieopłaconej przez strony pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokatów lub radców prawnych.
Obrońca skazanego został mu przydzielony z urzędu, a wniósł w apelacji o zasądzenie od Skarbu Państwa zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonejK. K.w postępowaniu odwoławczym. Przytoczone wyżej przepisy stanowią podstawę prawną orzeczenia uwzględniającego to żądanie. Wysokość kosztów adwokata została ustalona w oparciu o § 2 pkt 1, § 4 ust. 1 i 3 oraz § 17 ust. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714).

3.

Zgodnie zart. 634 k.p.k.jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej, do kosztów procesu za postępowanie odwoławcze od orzeczeń kończących postępowanie w sprawie mają odpowiednie zastosowanie przepisy o kosztach za postępowanie przed sądem I instancji.
Mając powyższe na względzie, Sąd Okręgowy opierając się na dyspozycji przepisuart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił skazanego z obowiązku zwrotu Skarbowi Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.K. K.nie posiada żadnego majątku, jest co prawda zatrudniony odpłatnie przy pracach remontowych na terenie jednostki penitencjarnej ale posiada zobowiązania alimentacyjne i poważne zadłużenie alimentacyjne. Ta trudna sytuacja materialna przemawiała za zwolnieniem skazanego od kosztów sądowych za postępowanie apelacyjne, tym bardziej, że w skład tychże kosztów wchodzi przysądzone, a wyłożone przez Skarb Państwa wynagrodzenie dla obrońcy z urzędu

7

PODPIS

/Małgorzata Winkler – Galicka/ /Małgorzata Ziołecka/ /Mariusz Sygrela/