Sąd Rejonowy w Zgierzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 582/20
Data wyroku: 2021-01-18 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Asesor sądowy Sabina Ławniczak

Sygn. akt I Ns 582/20

POSTANOWIENIE
Dnia 18 stycznia 2021 roku
Sąd Rejonowy w Zgierzu I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodnicząca: Asesor sądowy Sabina Ławniczak
po rozpoznaniu w dniu 18 stycznia 2021 roku w Zgierzu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuStarosty(...)
z udziałemS. J., Powiatu(...)i Skarbu Państwa – Starosty(...)
o orzeczenie przepadku pojazdu
postanawia:

1
oddalić wniosek;

2
przyznać apl. radc.M. S.wynagrodzenie w związku z ustanowieniem go kuratorem do reprezentowania uczestnika nieznanego z miejsca pobytu w wysokości 60 zł (sześćdziesiąt złotych), które wypłacić z zaliczki uiszczonej przez wnioskodawcę w dniu 28 października 2020 roku zaksięgowanej pod poz. 500066450930.

Sygn. akt I Ns 582/20

UZASADNIENIE
W dniu 22 września 2020 roku Starosta(...)wystąpił do Sądu Rejonowego w Zgierzu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu markiS.onr rej. (...), stanowiącego własnośćS. J., na rzecz Powiatu(...). Jednocześnie wnioskodawca domagał się zasądzenia od uczestnika postępowaniaS. J.zwrotu kosztów postępowania. W uzasadnieniu wniosku wskazano, że w dniu 16 listopada 2001 roku przedmiotowy pojazd został usunięty z drogi publicznej i umieszczony na parkingu strzeżonym wZ.przyulicy (...). Właściciel nie odebrał pojazdu pomimo powiadomienia ustanowionego dla niego kuratora o usunięciu pojazdu, możliwości jego odebrania oraz skutkach nieodebrania pojazdu.(wniosek – k. 3-4)
Postanowieniem z 29 października 2020 roku ustanowiono dla nieznanego z miejsca pobytu uczestnika postępowaniaS. J.kuratora w osobie aplikanta radcowskiegoM. S..(postanowienie – k. 19)
Uczestnik postępowaniaS. J., reprezentowany przez kuratora, złożył odpowiedź na wniosek, w której wnosił o oddalenie wniosku, zwolnienieS. J.od udziału w sprawie oraz o wezwanie do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania Skarbu Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wZ., a ponadto o przyznanie wynagrodzenia kuratorowi. W uzasadnieniu odpowiedzi na wniosek uczestnik postępowania wywodził, że przedmiotowy pojazd z dniem 1 stycznia 2002 roku stał się własnością Skarbu Państwa.(odpowiedź na wniosek – k. 25-27)
Na mocy postanowienia z 16 listopada 2020 roku wezwano do udziału w sprawie Skarb Państwa – Naczelnika Urzędu Skarbowego wZ.. Skarb Państwa reprezentowany przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wZ.wniósł odpowiedź na wniosek, w której wskazał, że wniosek zasługuje na uwzględnienie w zakresie orzeczenia przepadku pojazdu na rzecz Powiatu(...), a ponadto wyjaśnił, że Naczelnik Urzędu Skarbowego wZ.nie posiada legitymacji do reprezentowania Skarbu Państwa w niniejszym postępowaniu, m. in. z uwagi na treść art. 12 ust. 2 ustawy z 6 września 2001 roku o zmianieustawy Prawo o ruchu drogowym(Dz.U. z 2001 roku, nr 129 poz. 1444). Skarb Państwa – Naczelnik Urzędu Skarbowego wZ.zwrócił uwagę, że w obrocie prawnym jest prawomocny wyrok zaoczny Sądu Rejonowego w Zgierzu wydany w dniu 26 sierpnia 2015 roku w sprawie I C 3016/14 z powództwa Skarbu Państwa – Starosty(...)przeciwkoS. J.stwierdzający nabycie z dniem 1 lipca 2002 roku prawa własności pojazdu objętego wnioskiem o przepadek przez Skarb Państwa.(postanowienie – k. 29, odpowiedź na wniosek – k. 29-30)
W piśmie procesowym z 23 listopada 2020 roku wnioskodawca podtrzymał wniosek i wyjaśnił, że w postępowaniach z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wZ.przeciwko Powiatowi(...)(m.in. w sprawie I C 2430/18) Sąd Rejonowy w Zgierzu uznał, że Powiat(...)powiada legitymację procesową w zakresie przedmiotowego pojazdu, a jednocześnie potwierdził konieczność przeprowadzenia postępowania przepadkowego w odniesieniu do pojazdu usuniętego z drogi publicznej przed 2002 rokiem.(pismo – k. 36)
Postanowieniem z 9 grudnia 2020 roku Sąd na podstawieart. 67 § 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.ustalił, że podmiotem uprawnionym do podejmowania czynności procesowych za Skarb Państwa w niniejszym postępowaniu jest Starosta(...). Jednocześnie zarządzono doręczenie pełnomocnikowi wnioskodawcy odpisu wyroku wydanego w sprawie I C 3016/14 i zobowiązano go do wypowiedzenia się, czy wobec uregulowania prawomocnym wyrokiem stanu prawnego pojazduS. (...)onr rej. (...)potrzymuje wniosek, czy też go cofa – w terminie tygodniowym pod rygorem uznania, że wniosek jest podtrzymywany. Wnioskodawca nie zareagował w zakreślonym terminie na zobowiązanie.(postanowienie – k. 40, zobowiązanie – k. 41)
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 16 listopada 2001 roku funkcjonariusze(...)Ruchu Drogowego KPP wZ.wydali dyspozycję nr N01 usunięcia z drogi publicznej pojazdu markiS. (...)onr rej. (...)stanowiącego własnośćS. J.z uwagi na nietrzeźwość kierującego.(bezsporne, ponadto dyspozycja usunięcia pojazdu – k. 5)
Postanowieniem z 27 stycznia 2020 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu III Wydział Rodzinny i Nieletnich ustanowił dla nieobecnegoS. J.kuratora w osobie aplikanta radcowskiego –M. S.w celu reprezentowania interesów nieobecnego w postępowaniu administracyjnym dotyczącym kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu. Postanowienie uprawomocniło się z dniem 11 lutego 2020 roku.(postanowienie – k. 8)
W dniu 4 maja 2020 roku Starosta(...)doręczyłM. S.zawiadomienie o tym, że w dniu 16 listopada 2001 roku pojazd markiS.onr rej. (...), będący własnościąS. J., został usunięty z drogi dyspozycją KPP wZ.nr N/01 oraz umieszczony na parkingu strzeżonym wZ.prowadzonym przyulicy (...)prowadzonym przez(...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością, a następnie przewieziony w dniu 11 lutego 2020 roku na plac mieszczący się przyulicy (...). Pojazd do dnia sporządzenia pisma, tj. 30 kwietnia 2020 roku, nie został odebrany.(bezsporne, a ponadto zawiadomienie – k. 7)
Zawiadomienie zawierało pouczenie o następującej treści: „Celem odebrania pojazdu winien Pan zgłosić się do Starostwa Powiatowego wZ., aby ustalić wysokość opłaty związanej z usunięciem pojazdu i jego przechowywaniem na parkingu i uiścić ją w kasie Starostwa lub dokonać wpłaty przelewem bankowym, a następnie z potwierdzeniem dokonania wpłaty zgłosić się do Komendy Powiatowej Policji wZ.,ul. (...), po wydanie stosownego zezwolenia na odbiór pojazdu z parkingu. W przypadku nieodebrania pojazdu i nieuiszczenia należnej opłaty za jego usunięcie i parkowanie w terminie 30 dni od daty otrzymania zawiadomienia, Starosta(...)wystąpi do Sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu. Zgodnie zart. 130a ust. 10h ustawy Prawo o ruchu drogowym, koszty związane z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdu, powstałe od momentu wydania dyspozycji jego usunięcia do zakończenia postępowania ponosi osoba będąca właścicielem tego pojazdu w dniu wydania dyspozycji usunięcia pojazdu. Powyższe oznacza, że w przypadku orzeczenia Sądu o przepadku pojazdu na rzecz powiatu na skutek nieodebrania w wyżej podanym terminie, właściciel nie jest zwolniony od powyższych opłat”.(bezsporne, a ponadto zawiadomienie – k. 7)
W dniu 26 sierpnia 2015 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu wydał w sprawie z powództwa Skarbu Państwa – Starosty(...)przeciwkoS. J.wyrok zaoczny, na mocy którego ustalił, że pojazd markiS. (...)onr rej. (...)z dniem 1 lipca 2002 roku stał się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa.(bezsporne)
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Wniosek nie zasługiwał na uwzględnienie.
Podstawę prawną orzeczenia przepadku pojazdu usuniętego z drogi stanowiart. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, zgodnie z którym starosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.Art. 130a ust. 10w aktualnym brzmieniu obowiązuje od 4 września 2010 roku. W okresie od 16 listopada 2001 roku do daty wydania orzeczenia w niniejszej sprawie stan prawny dotyczący skutków nieodebrania przez uprawnionego pojazdu usuniętego z drogi ulegał kilkukrotnym, istotnym zmianom. Przytoczenie wszystkich tych zmian przekracza ramy niniejszego uzasadnienia i nie ma większego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, dlatego też ograniczyć się należy do omówienia kilku najważniejszych zmian ustawodawstwa.
W dacie usunięcia z drogi publicznej pojazdu markiS. (...)onr rej. (...)obowiązywałorozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 14 stycznia 2000 roku(Dz. U. nr 5, poz. 64) określające m.in. tryb oraz jednostki i warunki ich współdziałania w zakresie nadzoru nad usuwaniem, na koszt właściciela, pojazdów pozostawionych w miejscu, gdzie jest to zabronione, i zagraża bezpieczeństwu oraz kierowanych przez osoby znajdujące się w stanie nietrzeźwości lub stanie po użyciu alkoholu albo środka działającego podobnie do alkoholu, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia pojazdów w inny sposób. Brak było natomiast regulacji określającej skutki prawnorzeczowe nieodebrania pojazdu. Regulacja taka została wprowadzona z dniem 1 stycznia 2002 roku poprzez art. 1 pkt. 86 ustawy z 6 września 2001 roku o zmianieustawy Prawo o ruchu drogowym(Dz.U. z 2001 roku, nr 129, poz. 1444), na mocy którego wustawie Prawo o ruchu drogowymdodanoart. 130a. Zart. 130a ust. 10znowelizowanej ustawy wynikało, że pojazd usunięty w trybie określonym wust. 1 lub 2i nieodebrany przez uprawnioną osobę w terminie 6 miesięcy od dnia usunięcia uznaje się za porzucony z zamiarem wyzbycia się. Pojazd ten przechodzi na rzecz Skarbu Państwa z mocy ustawy. Jednocześnie ustawa nowelizująca w art. 4 ust. 8 zawierała przepis przejściowy, który stanowił, iż pojazdy usunięte z drogi przed dniem wejścia w życie ustawy i nieodebrane przez uprawnioną osobę, z dniem 1 lipca 2002 r. uznaje się za porzucone z zamiarem wyzbycia się.
W wyroku z dnia 3 czerwca 2008 r., P 4/06, Trybunał Konstytucyjny orzekł, żeart. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowymw zakresie, w jakim dopuszcza odjęcie prawa własności pojazdu bez prawomocnego orzeczenia sądu, jest niezgodny zart. 46, art. 21 ust. 1, art. 64 ust. 1w zw. zart. 31 ust. 3oraz zart. 64 ust. 3 Konstytucji RP. Realizując orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego, ustawodawca z dniem 4 września 2010 roku znowelizowałart. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowym, nadając przepisowi aktualne brzmienie. Ustawa z 22 lipca 2010 roku o zmianie ustawy – Prawo o ruchu drogowym oraz niektórych innych ustaw zawierała przy tym przepisy intertemporalne, w tym istotne z punktu widzenia niniejszej sprawy art. 11 i 12. Zgodnie z art. 11 ust. 1 ustawy w przypadkach, w których bieg terminu określonego w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, rozpoczął się i nie zakończył przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, przepadek pojazdów orzeka się na rzecz powiatu. Art. 12 ust. 2 ustawy nowelizującej stanowił zaś, iż w przypadkach, w których termin określony w art. 130a ust. 10 ustawy zmienianej w art. 1 w brzmieniu dotychczasowym, upłynął przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy i nie zostało wszczęte postępowanie w sprawie przejęcia własności pojazdu na rzecz Skarbu Państwa, przepis art. 11 stosuje się odpowiednio.
Mając powyższe na uwadze, należy co do zasady podzielić stanowisko pełnomocnika wnioskodawcy wyrażone w piśmie z 23 listopada 2020 roku, iż również w odniesieniu do pojazdów usuniętych z drogi przed 2002 roku dopuszczalne jest przeprowadzenie postępowania o orzeczenie przepadku pojazdu.
Jednocześnie jednak wnioskodawca zdaje się nie dostrzegać, że w niniejszej sprawie w obrocie prawnym pozostaje prawomocny wyrok ustalający, że z dniem 1 lipca 2002 roku pojazd markiS. (...)onr rej. (...)stał się z mocy prawa własnością Skarbu Państwa. Zgodnie zart. 365 § 1 k.p.c., który to przepis znajduje poprzezart. 13 § 2 k.p.c.odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym, orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach przewidzianych w ustawie także inne osoby. Odnosząc treść cytowanego przepisu do rozstrzyganej sprawy, stwierdzić należy, że skoro z sentencji wyroku wydanego w sprawie I C 3016/14 wynika, że przedmiotowy pojazd stał się własnością Skarbu Państwa, Sąd rozstrzygający sprawę o orzeczenie przepadku pojazdu nie może przyjąć, że pojazd nadal stanowi własnośćS. J., co jest warunkiem uwzględnienia wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu.
Innymi słowy, sąd orzekający w sprawie o przepadek nie może zignorować treści wyroku ustalającego. Dla zastosowaniaart. 365 § 1 k.p.c.nie ma żadnego znaczenia, czy orzeczenie jest w ocenie Sądu prawidłowe czy też zostało wydane z naruszeniem obowiązujących przepisów. Tym bardziej nie ma żadnego znaczenia powoływany przez wnioskodawcę pogląd innych składów Sądu Rejonowego w Zgierzu wyrażany w uzasadnieniu wyroków wydawanych w sprawach z powództwa(...) spółki z o.o.przeciwko Powiatowi(...)o konieczności przeprowadzenia postępowań przepadkowych także w stosunku do pojazdów usuniętych z drogi przed 2002 rokiem, zwłaszcza że z treści powołanego przez wnioskodawcę uzasadnienia nie wynika, że konieczność wszczęcia postępowania o orzeczenie przepadku pojazdu zachodzi bezwarunkowo, tj. również wówczas, gdy w obrocie funkcjonuje już orzeczenie o charakterze ustalającym.
Zgodnie z orzeczeniem wydanym w sprawie I C 3016/14 właścicielem pojazdu markiS.onr rej. (...)jest obecnie Skarb Państwa. Celem postępowania o orzeczenie prawa własności pojazdu jest uregulowanie stanu prawnego pojazdów, których właściciele nie są zainteresowani ich odbiorem. Ma to istotne znaczenie z uwagi na konieczność przechowywania takich pojazdów, wiążące się z tym koszty i odpowiedzialność przechowującego względem właściciela. W ocenie Sądu orzeczenie przepadku pojazdu nie jest dopuszczalne, gdy stan prawny pojazdu w związku z wystąpieniem okoliczności zart. 130a ust. 1 i 2 ustawy Prawo o ruchu drogowym, został uregulowany w sposób inny niż poprzez orzeczenie przepadku pojazdu.
W świetle powyższych rozważań jedynie na marginesie należy wskazać szereg uchybień, które skutkowałyby oddaleniem wniosku o orzeczenie przepadku pojazdu, gdyby nawet – wbrew treściart. 365 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.– zignorować prawomocny wyrok wydany w sprawie I C 3016/14.
Zgodnie zart. 130a ust. 10e ustawy Prawo o ruchu drogowymw sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Orzekając w przedmiocie wniosku o przepadek pojazdu, Sąd w ramach badania, czy spełnione są wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, weryfikuje także prawidłowość zawiadomienia właściciela pojazdu o konieczności odbioru pojazdu i skutkach jego nieodebrania. Prawidłowość zawiadomienia w niniejszej sprawie budzi poważne zastrzeżenia. Przede wszystkim zawiadomienie doręczono do rąk kuratora ustanowionego w trybieart. 184 § 1 k.r.i.o.Kuratora tego uważać należy z reguły za przedstawiciela ustawowego osoby nieobecnej (K. Pietrzykowski (red.), Kodeks rodzinny i opiekuńczy. Komentarz. Wyd. 6, Warszawa 2020). Niewątpliwie więc kurator jest uprawniony do odbioru oświadczeń kierowanych do osoby nieobecnej. Zauważyć jednak trzeba, że zakres obowiązków i praw kuratoraabsentisokreśla każdorazowo sąd opiekuńczy. W sprawie III RNs 13/20 Sąd ustanowił dla nieobecnegoS. J.kuratora w osobie aplikanta radcowskiegoM. S., w celu reprezentowania interesów nieobecnegow postępowaniu administracyjnym dotyczącym kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdów.Kurator nie był więc w ocenie Sądu uprawniony do reprezentowania nieobecnegoS. J.w postępowaniu o orzeczenie przepadku pojazdu, a wyłącznie w postępowaniach o zapłatę. Brak umocowania kuratoraabsentisdo reprezentowaniaS. J.dotyczy w ocenie Sądu również przedsądowego etapu postępowania o orzeczenie przepadku pojazdu, które sprowadza się do wezwania właściciela pojazdu do jego odbioru. Niewątpliwie bowiem nie jest to sprawa dotycząca kosztów związanych z usuwaniem, przechowywaniem, oszacowaniem, sprzedażą lub zniszczeniem pojazdów.
Ponadto, wątpliwości budzi także treść zawiadomienia, jakie doręczono kuratorowi. Zgodnie zart. 130a ust. 10 ustawy Prawo o ruchu drogowymstarosta w stosunku do pojazdu usuniętego z drogi, w przypadkach określonych w ust. 1 lub 2, występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie jego przepadku na rzecz powiatu, jeżeliprawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu.Art. 130a ust. 10apowyższej ustawy stwarza staroście możliwość wcześniejszego wystąpienia z wnioskiem do sądu o orzeczenie przepadku pojazdu, stanowiąc, że z wnioskiem wystąpić można nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia. W ocenie Sądu zawiadomienie skierowane doS. J.zawierało wprowadzające w błąd pouczenie, albowiem wskazano w nim, że skutkiem nieodebrania pojazdu w terminie 30 dni od powiadomienia będzie wystąpienie do Sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku. Organ nie wskazał natomiast, że termin na odebranie pojazdu wynosi 3 miesiące od usunięcia pojazdu z drogi. Ponadto, z zawiadomienia organu wynika, że warunkiem odebrania pojazdu z parkingu strzeżonego jest uiszczenie opłaty za jego usunięcie i przechowanie, podczas gdy warunek ten nie wynika obecnie z ustawy, gdyżart. 130a ust. 5c i ust. 7 pkt. 1 ustawy Prawo o ruchu drogowymutraciły moc z dniem 13 września 2019 roku wskutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 5 grudnia 2018 roku wydanego w sprawie K 6/17. Z uwagi na powyższe nie sposób uznać, że w niniejszej sprawie Starosta(...)prawidłowo powiadomił właściciela pojazdu o konieczności jego odebrania.
Mając powyższe na uwadze, Sąd doszedł do przekonania, że wniosek Starosty(...)o orzeczenie przepadku pojazdu podlega oddaleniu.
Na podstawie § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 roku w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz.U. z 2018 roku, poz. 536) przyznano i nakazano wypłacić ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Zgierzu na rzeczM. S.kwotę 60 zł tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora ustanowionego dla uczestnika nieznanego z miejsca pobytu.