Sąd Rejonowy w Gdyni
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 588/21
Data wyroku: 2022-10-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: asesor sądowy Aleksandra Dumińska
Słowa kluczowe: Renta cywilna, Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 444 par 2 k.c., art. 365 par 1 k.p.c., art. 907 par 2 k.c.
Teza: Umowy konkretyzujące zobowiązania ustawowe nie powodują zmiany charakteru renty przyznanej na podstawie art. 444 par 2 k.c. z renty mającej źródło w ustawie na rentę umowną.

Sygnatura akt I C 588/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 października 2022 r.
Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: asesor sądowy Aleksandra Dumińska
Protokolant: Karolina Langa
po rozpoznaniu w dniu 9 września 2022 r. w Gdyni
na rozprawie
sprawy z pow ództwaA. M.
przeciwko Powszechnemu Zakładowi Ubezpieczeń SpołecznychSpółce Akcyjnej z (...)wW.
o zap łatę

I
zasądza od pozwanego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń SpołecznychSpółki Akcyjnej z (...)wW.na rzecz powodaA. M.kwotę 20.331,83 zł (dwadzieścia tysięcy trzysta trzydzieści jeden złotych i osiemdziesiąt trzy grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 października 2021 roku do dnia zapłaty;

I
zasądza od pozwanego Powszechnego Zakładu Ubezpieczeń SpołecznychSpółki Akcyjnej z (...)wW.na rzecz powodaA. M.kwotę 4.634 zł (cztery tysiące sześćset trzydzieści cztery złote) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od czasu uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygnatura akt I C 588/21

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 4 padziernika 2022 r.
PowódA. M.wniós3pozew przeciwko Powszechnemu(...) S.A.z siedzib1wW.(dalej, jako(...) S.A.) o zap3atê kwoty 20.331,83 z3wraz odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zap3aty oraz zas1dzenie kosztów procesu wed3ug norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu powód podniós3, ¿e domaga siê zap3aty skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od listopada 2020r. do padziernika 2021r. w kwocie 17.524,57 z3, skapitalizowanych na dzieñ 25 padziernika 2021r. odsetek wyliczonych od ka¿dej z wymagalnych w wy¿ej wymienionym okresie rat w31cznej kwocie 809,42 z3, a tak¿e skapitalizowanych odsetek za opónienie w zap3acie rat renty wymagalnych w okresie od sierpnia 2019r. do listopada 2020r. w31cznej kwocie 1.998,41 z3. Jak wyjani3powód, w dniu 15 listopada 1997r. uleg3wypadkowi komunikacyjnemu z winy kierowcy posiadaj1cego polisê ubezpieczenia OC w pozwanym zak3adzie ubezpieczeñ, a wyrokiem z dnia 13 listopada 2000r. w sprawie o sygnaturze akt I C 228/99S. O.wG.orzek3o przyznaniu mu renty wyrównawczej w kwocie 1.492 z3miesiêcznie, p3atnej do dnia 20-go ka¿dego miesi1ca.
Powód wskaza3tak¿e, ¿e dniu 5 padziernika 2011r. na skutek wystosowania przez niego ¿1dania zmiany wysokoci wyp3acanej renty wyrównawczej, pozwany dokona3podwy¿szenia jej wysokoci do kwoty 6.595,47 z3, a termin p3atnoci zosta3ustalony przez strony na ka¿dego 10-ego dnia miesi1ca.(...)zmiany wysokoci renty by3hipotetyczny dochód powoda w wysokoci 8.335,37 z3netto.
W uzasadnieniu powód podkreli3, i¿ w dniu 2 wrzenia 2014r. pozwany jednostronnie obni¿y3wysokoæ renty wyrównawczej do kwoty 5.012 z3. W zwi1zku z tym powód wyst1pi3do(...)z ¿1daniem zas1dzenia od pozwanego skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od 1 padziernika 2014r. do 30 kwietnia 2015r. ponad wyp3acon1mu przez ubezpieczyciela kwotê oraz kwoty 1.774,11 z3miesiêcznie tytu3em renty wyrównawczej ponad kwotê uznan1przez pozwan1. Wyrokiem z dnia 27 marca 2018r.(...)Rejonowy wG.oddali3powództwo powoda.S. O.zmieni3ww. orzeczenie i zas1dzi3na rzecz powoda kwotê dochodzon1kwotê z tytu3u renty wyrównawczej, uznaj1c, ¿e jednostronna zmiana wysokoci renty przez pozwanego by3a nieskuteczna. W kolejnym sporze s1dowym o zap3atê czêci renty za kolejny okres(...)Apelacyjny wG.uzna3, ¿e strony w 2011r. zgodnie zmieni3y treæ wiadczenia rentowego. Mimo powy¿szego od sierpnia 2019r. pozwana nie dokonywa3a wyp3aty renty w umówionej wysokoci. W odpowiedzi na wezwanie powoda, ubezpieczyciel dokona3wyp3aty ró¿nicy renty za okres od sierpnia 2019r. do 28 listopada 2020r., odmawiaj1c wyp3aty pozosta3ej kwoty 106,40 z3za listopad 2020r. i ca3oci raty za grudzieñ, a tak¿e nie dokona3wyp3aty odsetek za opónienie od daty wymagalnoci ka¿dej z kwot, a odmowê wyp3aty wiadczeñ uzasadni3osi1gniêciem przez powoda wieku emerytalnego. W niniejszej sprawie powód domaga siê zap3aty niewyp3aconych rat w wysokoci ró¿nicy pomiêdzy kwot1wynikaj1c1z umowy stron w kwocie 6.595,47 z3a kwot1wyp3acan1przez pozwan1w wysokoci 5.012 z3.
(pozew - k. 3-10).
Pozwany (...) S.A.wniós3o oddalenie powództwa w ca3oci, podnosz1c, ¿e powód naby3uprawnienia emerytalne i nie zachodz1przes3anki do dalszego wyp3acania wiadczenia. Nadto, wskaza3, ¿e nie wiadomo na jakiej podstawie i w jaki sposób powód obliczy3wysokoæ dochodzonego pozwem roszczenia. Pozwany zaprzeczy3te¿, by strony zawiera3y jak1kolwiek umowê odnonie ustalenia wysokoci renty. Nadto, podniós3zarzut przedawnienia roszczeñ powoda. Ubezpieczyciel wskaza3, ¿e wyp3ata kwoty 5.012 z3by3a spowodowana tym, ¿e powód legitymowa3siê orzeczeniem o czêciowej niezdolnoci do pracy i uzyskiwa3rentê zZ. S.(dalej, jako ZUS). Do wyliczeñ pozwany przyj13hipotetyczne zarobki powoda brutto w kwocie 11.886,92 z3(netto 8.335,37 z3), co przy uwzglêdnieniu zachowanej zdolnoci zarobkowej daje kwotê 6.251,52 z3, a po uwzglêdnieniu wiadczenia z ZUS (1.477,98 brutto, 1.239,96 z3netto) - kwotê wyp3acon1przez pozwan1. Zdaniem pozwanej, waloryzacja renty w przysz3oci mo¿e nastêpowaæ wy31cznie w trybieart. 902 §2 k.c.po przedstawieniu przez poszkodowanego odpowiednich dowodów.
(odpowied na pozew k. 74-77).
S¥D USTALI£(...)¥CY STAN FAKTYCZNY:
W dniu 15 listopada 1997r. powódA. M.uleg3wypadkowi komunikacyjnemu z winy kieruj1cego pojazdemA. B.objêtym ochron1ubezpieczeniow1na podstawieumowy (...)ubezpieczenia odpowiedzialnoci cywilnej zawartej z pozwanym Powszechnym(...) S.A.z siedzib1wW..
(okolicznoæ bezsporna).
Wyrokiem z dnia 13 listopada 2000 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 228/99S. O.wG.zas1dzi3od Powszechnego(...) S.A.z siedzib1wW.iA. B.na rzecz powodaA. M.kwotê 1.492 z3miesiêcznie tytu3em renty wyrównawczej, p3atnej do dnia 20-go ka¿dego miesi1ca, poczynaj1c od dnia 1 listopada 2000r. z ustawowymi odsetkami na wypadek zw3oki w jej p3atnoci, przy czym zap3ata przez jednego z pozwanych zwalnia3a drugiego od jej ponoszenia.
(okolicznoæ bezsporna ustalona w oparciu o wyrok S1duO.wG.z dnia 13 listopada 2000r. wraz z uzasadnieniem, k. 102-123).
Pismami z dnia 25 lipca 2011r. i 31 sierpnia 2011r. powód wniós3o ustalenie wysokoci renty wyrównawczej na kwotê 6.595,47 z3miesiêcznie. W odpowiedzi na ten wniosek, decyzj1z dnia 5 padziernika 2011r. pozwany- (...) S.A.podwy¿szy3powodowi rentê wyrównawcz1przys3uguj1c1mu na podstawie wyroku S1duO.wG.z dnia 13 listopada 2000 roku do kwoty 6.595,47 z3miesiêcznie (zgodnie z ¿1daniem powoda).J.nie, pozwany poinformowa3powoda, ¿e waloryzacja renty w przysz3oci bêdzie nastêpowaæ wy31cznie w trybieart. 907 § 2 k.c.po przedstawieniu odpowiednich dokumentów. Zmiany te  wed3ug pozwanego  mia3y byæ mo¿liwe jedynie do 2020 roku, kiedy to poszkodowany osi1gnie wiek emerytalny, a renta zostanie przeliczona do wysokoci straty w emeryturze.
(okolicznoci bezsporne ustalone w oparciu o pismo powoda z dnia 31 sierpnia 2011r.- k. 31-32, pismo pozwanego z dnia 5 padziernika 2011r., k. 33).
(...)z dnia 2 wrzenia 2014 roku pozwany ubezpieczyciel obni¿y3wysokoæ renty wyrównawczej do kwoty 5.012 z3miesiêcznie. Przy ustaleniu wysokoci wiadczenia pozwany uwzglêdni3mo¿liwoci zarobkowe powoda na poziomie 25 % hipotetycznego dochodu tj. w kwocie 2.083,84 z3oraz wiadczenie rentowe otrzymywane przez powoda z ZUS w kwocie 1.239,96 z3netto.
(okolicznoæ bezsporna ustalona w oparciu o decyzjê pozwanego z dnia 2 wrzenia 2014r., k. 34).
W zwi1zku z powy¿szym powód wniós3pozew do(...)Rejonowego wG., domagaj1c siê od pozwanego zap3aty kwoty 12.418,77 z3wraz z odsetkami ustawowymi od szczegó3owo wskazanych kwot tytu3em skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od 1 padziernika 2014 do dnia 30 kwietnia 2015r. ponad kwotê wyp3acon1przez pozwanego oraz kwoty 1.774,11 z3miesiêcznie tytu3em renty wyrównawczej ponad kwotê uznan1i wyp3acon1przez pozwanego p3atnej do dnia 10  ego ka¿dego miesi1ca wraz z ustawowymi odsetkami za opónienie, pocz1wszy od 1 maja 2015r.
Wyrokiem z dnia 27 marca 2018r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 559/15(...)Rejonowy wG.oddali3powództwo.
W wyniku rozpoznania apelacji powoda, wyrokiem z dnia 25 stycznia 2019r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt XVI Ca 554/18S. O.wG.zmieni3wyrok S1du I instancji w ten sposób, ¿e w pkt I zas1dzi3od pozwanego na rzecz powoda kwotê 12.418,77 z3stanowi1c1skapitalizowan1rentê wyrównawcz1za okres od 1 padziernika 2014r. do dnia 30 kwietnia 2015r. wraz z odsetkami ustawowymi za opónienie od szczegó3owych wskazanych kwot w wysokoci 1.774,11 z3, za w pozosta3ym zakresie oddali3powództwo i oddali3apelacjê. W uzasadnieniu wyroku S1d ad quem uzna3, ¿e poprzez wymianê owiadczeñ na pimie strony dokona3y umownej zmiany wysokoci renty, a z3o¿one nastêpnie przez pozwanego jednostronne owiadczenie o obni¿eniu renty by3o nieskuteczne.
(okolicznoci bezsporne, ponadto: wyrok S1du Rejonowego wG.z dnia 27 marca 2018r. wraz z uzasadnieniem k. 301, 308-313 akt(...)Rejonowego wG.o sygnaturze I C 559/15, wyrok S1duO.wG.z dnia 25 stycznia 2019r. wraz z uzasadnieniem k. 355, 360-373 tam¿e).
Kolejnym pozwem powód domaga3siê od pozwanego zap3aty kwoty 97.446,20 z3wraz z ustawowymi odsetkami za opónienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zap3aty, na co sk3ada3a siê kwota 86.792,91 z3tytu3em skapitalizowanej renty wyrównawczej za okres od stycznia 2016r. do sierpnia 2019r. oraz kwota 10.653,29 z3tytu3em odsetek skapitalizowanych na dzieñ 22 lipca 2019r.
Wyrokiem z dnia 30 padziernika 2020r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 1503/19S. O.wG.uwzglêdni3powództwo w ca3oci.
W wyniku rozpoznania apelacji pozwanego, wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2021 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt I ACa 85/21(...)Apelacyjny wG.zmieni3zaskar¿ony wyrok S1du I instancji, obni¿aj1c zas1dzon1kwotê do kwoty 76.582,67 z3i oddalaj1c powództwo i apelacjê w pozosta3ym zakresie.(...)Apelacyjny opar3swoje rozstrzygniêcia na ustaleniu, ¿e w 2011 roku strony dokona3y umownej zmiany wysokoci renty, a z3o¿one nastêpnie przez pozwanego jednostronne owiadczenie o obni¿eniu renty by3o nieskuteczne, wskazuj1c, ¿e jest w tym zakresie zwi1zany wczeniejszym wyrokiem dotycz1cym oceny tego samego stosunku prawego.
(okolicznoci bezsporne, ponadto: wyrok S1duO.wG.z dnia 30 padziernika 2020r. wraz z uzasadnieniem - k. 85-89v, wyrok S1du Apelacyjnego wG.z dnia 13 kwietnia 2021 roku wraz z uzasadnieniem k. 90-99v).
Pismem z dnia 21 lipca 2021 roku powód reprezentowany przez zawodowego pe3nomocnika wezwa3pozwanego do zap3aty w terminie 7 dni od otrzymania wezwania kwoty 38.003,28 z3tytu3em ró¿nicy pomiêdzy przyznan1rent1wyrównawcz1, a kwot1zap3acon1w okresie od sierpnia 2019 roku do lipca 2021 roku wraz z odsetkami ustawowymi za opónienie od poszczególnych rat miesiêcznych w kwocie po 1.583,47 z3od dnia wymagalnoci do dnia zap3aty.
W odpowiedzi na to wezwanie, pismem z dnia 25 sierpnia 2021 roku pozwany wyp3aci3powodowi31cznie kwotê 25.229,89 z3. Ubezpieczyciel wskaza3, ¿e za okres od 1 sierpnia 2019r. do 31 padziernika 2020r. nale¿y siê powodowi co miesi1c kwota 1.583,47 z3stanowi1ca ró¿nicê pomiêdzy kwot16.595,47 z3a faktycznie wyp3acan1kwot15.012 z3. Natomiast za listopad 2020r. jedynie kwota 1.477,84 z3do dnia 28 tego miesi1ca, tj. do dnia osi1gniêcia przez powoda powszechnego wieku emerytalnego.
(dowód: wezwanie do zap3aty z dnia 21 lipca 2021r. k. 16-17, pismo pozwanego z dnia 25 sierpnia 2021r. k. 14-15).
Powszechny(...) S.A.w okresie od grudnia 2020r. do padziernika 2021r. wyp3aca3powodowi rentê wyrównawcz1w wysokoci 5.012 z3.
(dowód: przes3uchanie powodaA. M.- p3yta CD k. 207).
Powód nie otrzymuje emerytury, lecz uzyskuje rentê z tytu3u niezdolnoci do pracy w kwocie oko3o 1.077 z3miesiêcznie.
(dowód: decyzja ZUS z dnia 3 grudnia 2021r. k. 146-150, przes3uchanie powodaA. M.- p3yta CD k. 207).
S¥(...)¯Y£,(...):
P.¿szy stan faktyczny(...)na podstawie dowodów z dokumentów, a tak¿e dowodu z przes3uchania powoda.
(...)zebrany w niniejszej sprawie materia3dowodowy(...)nie dopatrzy3siê ¿adnych podstaw do kwestionowania prawdziwoci i wiarygodnoci wymienionych w ustaleniach stanu faktycznego dokumentów.P.liæ bowiem nale¿y, i¿ dowody w postaci orzeczeñ s1dów powszechnych wydanych w poprzednich sprawach tocz1cych siê z udzia3em stron stanowi3y dokumenty urzêdowe w rozumieniuart. 244 k.p.c.i w zwi1zku z tym korzystaj1z domniemania autentycznoci i zgodnoci z prawd1wyra¿onych w nich owiadczeñ, a w toku niniejszego postêpowania ¿adna ze stron nie kwestionowa3a powy¿szych domniemañ w trybieart. 252 k.p.c.Ponadto, za w pe3ni wiarygodne(...)tak¿e dokumenty prywatne w postaci korespondencji stron.Z.¿yæ bowiem nale¿a3o, ¿e przedmiotowe dokumenty nie nosz1¿adnych ladów przerobienia, podrobienia, czy te¿ innej manipulacji, st1d nie ma ¿adnych podstaw, aby uznaæ, ¿e zosta3y stworzone wy31cznie na potrzeby niniejszego postêpowania.
Ponadto,(...)nie znalaz3podstaw do odmowy przyznania waloru wiarygodnoci zeznaniom powodaA. M., które korelowa3y z treci1przed3o¿onych do akt sprawy dokumentów, w szczególnoci wyroków s1dów ró¿nych instancji wydanych na tle sporów prowadzonych przez obie strony o wiadczenia za okresy wczeniejsze, a tak¿e decyzji organu rentowego w odniesieniu do wysokoci uzyskiwanego przez powoda wiadczenia z tytu3u czêciowej niezdolnoci do pracy.
Na podstawieart. 2352 § 1 pkt 2 k.p.c.(...)natomiast wnioski dowodowe pozwanego o dopuszczenie dowodu z dokumentów w postaci zeznañ podatkowych PIT powoda, dokumentacji ZUS w zakresie wysokoci pobieranej przez niego emerytury, jak równie¿ o dopuszczenie dowodu zopinii (...)lekarza z zakresu medycyny pracy.Z.¿yæ bowiem nale¿a3o, ¿e okolicznoci zwi1zane z aktualn1sytuacj1maj1tkow1i zdrowotn1powoda czy te¿ z jego aktualnymi mo¿liwociami zarobkowymi pozostaj1irrelewantne dla rozstrzygniêcia niniejszego sporu. Przedmiotem niniejszego postêpowania nie by3o bowiem ¿1danie zmiany wysokoci renty wyrównawczej, jako obowi1zku wynikaj1cego z ustawy na mocyart. 907 § 2 k.c.tj. wskutek zmiany stosunków, lecz roszczenie o zap3atê zaleg3ej czêci rat renty. Zgodnie natomiast z utrwalonym orzecznictwem, o czym szczegó3owo w dalszej czêci rozwa¿añ niniejszego uzasadnienia, nie jest mo¿liwe domaganie siê ustalenia wyganiêcia lub zmiany stosunku renty wynikaj1cej ze róde3pozaumownych w drodze zarzutu, w postêpowaniu o zap3atê wymagalnych wiadczeñ z tytu3u renty. Bezcelowe by3o równie¿ dokonywanie ustaleñ w zakresie uprawnienia powoda do emerytury oraz wysokoci kapita3u pocz1tkowego. Powód bowiem nie korzysta ze wiadczenia emerytalnego, lecz uzyskuje wiadczenie rentowe, co jednoznacznie wynika z przed3o¿onych przezeñ dokumentów.
(...)natomiast do kwestii formalnych nale¿y wyjaniæ, ¿e brak by3o podstaw do uwzglêdnienia wniosku pozwanego o zawieszenie niniejszego postêpowania na podstawieart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.z uwagi na wniesienie przez niego doS. O.wG.pozwu o uchylenie obowi1zku wyp3acania renty wyrównawczej. Jak wskazuje siê w orzecznictwie podstawa do zawieszenia postêpowania okrelona wart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.zachodzi wtedy, gdy rozstrzygniêcie sprawy zale¿y od wyniku innego tocz1cego siê postêpowania cywilnego.Z.¿noæ ta musi byæ tego rodzaju, ¿e orzeczenie, które ma zapaæ w innym postêpowaniu cywilnym, bêdzie prejudykatem, czyli podstaw1rozstrzygniêcia sprawy, w której ma byæ zawieszone postêpowanie. Oznacza to, ¿e nie jest mo¿liwe rozstrzygniêcie sprawy w tocz1cym siê postêpowaniu cywilnym bez wczeniejszego rozstrzygniêcia kwestii prejudycjalnych (por. wyrok SA w Warszawie z dnia 14 marca 2014r., VI ACa 780/13,L.). W niniejszym przypadku jednak takie podstawy nie zachodz1.Z.¿yæ bowiem nale¿y, i¿ przedS. O.wG.pozwany domaga siê zmiany, b1d uchylenia obowi1zku wyp3aty renty wyrównawczej pocz1wszy od dnia 1 stycznia 2022r., podczas gdy niniejszy spór dotyczy zap3aty rat wymagalnych w okresie od listopada 2020r. do padziernika 2021r. Nadto, nale¿a3o mieæ na wzglêdzie, ¿e zgodnie ze stanowiskiem judykatury wyrok wydany na podstawieart. 907 § 2 k.c.ma charakter konstytutywny i stwarza nowy stan prawny, dlatego co do zasady wywiera skutek tylko na przysz3oæ (por. wyrok SA w Katowicach z dnia 8 grudnia 2016r., I ACa 326/16,L.), a wiêc zasadniczo nie wp3ywa na istnienie i zakres wiadczenia z tytu3u renty, które sta3o siê wymagalne wczeniej. Zatem stosownie do powy¿szego nale¿a3o przyj1æ, ¿e spór tocz1cy siê obecnie przedS. O.wG.nie ma wp3ywu na wynik niniejszego postêpowania.
P.prawn1powództwa w niniejszej sprawie stanowi3przepisart. 444 §2 k.c.Zgodnie z treci1tego przepisu, je¿eli poszkodowany utraci3ca3kowicie lub czêciowo zdolnoæ do pracy zarobkowej albo je¿eli zwiêkszy3y siê jego potrzeby lub zmniejszy3y widoki powodzenia na przysz3oæ, mo¿e on ¿1daæ od zobowi1zanego do naprawienia szkody odpowiedniej renty.
(...)do szczegó3owych rozwa¿añ nale¿y w pierwszej kolejnoci wskazaæ, ¿e obowi1zek pozwanego do wyp3aty powodowi renty wyrównawczej zosta3ustalony wyrokiem S1duO.wG.z dnia 13 listopada 2000 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 228/99. Przedmiotowym wyrokiem S1d zas1dzi3od ubezpieczyciela i sprawcy szkody in solidum na rzecz powoda kwotê 1.492 z3miesiêcznie tytu3em renty wyrównawczej, p3atnej do dnia 20-go ka¿dego miesi1ca, poczynaj1c od 1 listopada 2.000r. z ustawowymi odsetkami na wypadek zw3oki w jej p3atnoci, uznaj1c, ¿e powód wskutek wypadku komunikacyjnego utraci3czêciowo zdolnoæ do pracy zarobkowej.P.¿sze rozstrzygniêcie oparte by3o na przepisieart. 444 § 2 k.c., co oznacza, ¿e renta mia3a charakter tzw. renty ustawowej. W 2011 roku, wskutek wymiany pism pomiêdzy stronami, uzgodniono zmianê wysokoci renty przyznanej powy¿szym wyrokiem z kwoty 1.492 z3na kwotê 6.595,47 z3miesiêcznie. Po czym jednostronn1decyzj1z dnia 2 wrzenia 2014 roku pozwany obni¿y3wysokoæ renty do kwoty 5.012 z3miesiêcznie i od tego czasu wyp3aca3powodowi rentê w takiej w3anie wysokoci. W zwi1zku z wyp3at1przez pozwanego rat renty wyrównawczej w zani¿onej wysokoci powód dwukrotnie dochodzi3swoich roszczeñ z tytu3u renty nadrodze (...). Najpierw, wyrokiem z dnia 25 stycznia 2019r. wydanym w sprawie o sygnaturze XVI Ca 554/18S. O.wG.rozstrzygn13¿1danie powoda o zap3atê wiadczeñ z tytu3u renty wyrównawczej za okres od 1 padziernika 2014r. do dnia 30 kwietnia 2015r.,(...)Apelacyjny wG.wyrokiem z dnia 13 kwietnia 2021 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt I ACa 85/21 ¿1danie za okres od stycznia 2016r. do sierpnia 2019r. W przedmiotowych wyrokach S1dO.i(...)Apelacyjny rozstrzygnê3y zarówno kwestiê skutecznoci zmiany wysokoci renty w wyniku porozumienia stron, jak te¿ zmiany wysokoci tego wiadczenia w drodze jednostronnego owiadczenia pozwanego z dnia 2 wrzenia 2014 roku. Zgodnie natomiast z treci1art. 365 § 1 k.p.c.orzeczenie prawomocne wi1¿e nie tylko strony i s1d, który je wyda3, lecz równie¿ inne s1dy oraz inne organy pañstwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych tak¿e inne osoby. Jak wskazuje siê w orzecznictwie prawomocnoæ materialna, w któr1s1wyposa¿one w procesie, oprócz rozstrzygaj1cych sprawê co do istoty wyroków, orzeczenia proceduralne, wyra¿a nakaz przyjmowania, ¿e w danej sytuacji stan prawny przedstawia siê tak, jak to wynika z zawartego w orzeczeniu rozstrzygniêcia (por. wyrok S1duN.¿szego z dnia 15 lutego 2007 r., II CSK 452/06,L.). W wyroku z 7 kwietnia 2011 r. I PK 225/10,L. S.wyrazi3pogl1d, ¿e zwi1zanie stron prawomocnym orzeczeniem wyra¿one wart. 365 § 1 k.p.c.zawiera w sobie zakaz ponownego prowadzenia sporu co do okolicznoci faktycznych stanowi1cych podstawê rozstrzygniêcia zakoñczonego sporu s1dowego. Innymi s3owy - nie jest dopuszczalne w wietleart. 365 § 1 k.p.c.odmienne ustalenie zaistnienia, przebiegu i oceny istotnych dla danego stosunku prawnego zdarzeñ faktycznych w kolejnych procesach s1dowych miêdzy tymi samymi stronami, chocia¿by przedmiot tych spraw siê ró¿ni3. Nadto, w orzecznictwie wskazuje siê, ¿e powaga rzeczy os1dzonej rozci1ga siê tak¿e na motywy orzeczenia w takich granicach, w jakich stanowi1konieczne uzupe3nienie rozstrzygniêcia, niezbêdne dla wyjanienia jego zakresu (por. wyrok S1duN.¿szego z dnia 29 marca 2006 roku, II PK 163/05,L.).
W wietle powy¿szego, rozstrzygaj1c niniejszy spór,(...)i ocen1stanu faktycznego dokonan1przezS. O.wG.w sprawie XVI 554/18 i przez(...)Apelacyjny wG.w sprawie I ACa 85/21. Przede wszystkim w obu poprzednich sprawach przes1dzono, ¿e w drodze wymiany przez strony owiadczeñ na pimie dosz3o do zmiany wysokoci nale¿nej powodowi renty w drodze umowy. Ponadto, przes1dzono, ¿e zmiana wysokoci renty wyrównawczej na mocy jednostronnego owiadczenia pozwanego dokonana pismem z dnia 2 wrzenia 2014 roku by3a nieskuteczna wzglêdem powoda. Na mocyart. 365 § 1 k.p.c.(...)jest zwi1zany powy¿szymi ocenami prawnymi, co oznacza, ¿e nie móg3tej kwestii rozstrzygn1æ w sposób odmienny, ani prowadziæ w tym zakresie postêpowania dowodowego.
W dalszej kolejnoci nale¿a3o ustaliæ, czy dokonano zmiany treci przedmiotowego stosunku prawnego w odniesieniu do rat wymagalnych w okresie objêtym ¿1daniem pozwu, a tak¿e nale¿a3o odnieæ siê do podnoszonych przez pozwanego zarzutów dotycz1cych zmiany sytuacji uprawnionego z tytu3u renty. Nie budzi w1tpliwoci, ¿e przepisy o rencie zawarte wart. 903-907 k.c.stosuje siê do innych stosunków o charakterze rentowym, które wynikaj1ze róde3pozaumownych. Wykorzystuje siê je jednak tylko wówczas, jeli przepisy szczególne nie zawieraj1odmiennej regulacji. Waloryzacja renty mo¿e te¿ nast1piæ na podstawie umowy stron. Przepis dotyczy jedynie sytuacji, w której strony nie mog1dojæ do porozumienia w sprawie dokonania zmiany wielkoci renty lub czasu jej trwania (por. J. Ciszewski (red.), P. Nazaruk (red.), Kodeks cywilny. Komentarz aktualizowany, LEX/e. 2022). Renta wynikaj1ca ze róde3pozaumownych to ponadto renta, której obowi1zek p3acenia wynika z ustawy.(...)stosunków zobowi1zaniowych nawi1zywanych ex lege, nale¿y stwierdziæ, ¿e konkretyzacja treci poszczególnego stosunku, w tym w zakresie rozmiaru poszczególnych wiadczeñ rentowych, zawsze wymaga ukszta3towania stosunku prawnego w drodze umowy lub orzeczenia s1dowego. Zdarzenia te nie zmieniaj1jednak charakteru renty, która zachowuje charakter renty ustawowej. Renta z ustawy to przede wszystkim renta stanowi1ca wiadczenie odszkodowawcze (np.art. 444 § 2 k.c.) (por. M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom III. Komentarz. Art. 6271088. Wyd. 3, Warszawa 2022)
Stosownie do powy¿szego,umowy (...)zobowi1zania ustawowe nie powoduj1zmiany charakteru renty przyznanej na podstawieart. 444 § 2 k.c.na rentê umown1. Zatem mimo ¿e wysokoæ renty, bêd1cej przedmiotem niniejszego postêpowania zosta3a zmieniona w drodze umownej, to nadal ma ona charakter renty ustawowej. Nie oznacza to jednak, ¿e pozwany mo¿e broniæ siê w niniejszym sporze powo3uj1c siê na treæart. 907 § 2 k.c., zgodnie z którym je¿eli obowi1zek p3acenia renty wynika z ustawy, ka¿da ze stron mo¿e w razie zmiany stosunków ¿1daæ zmiany wysokoci lub czasu trwania renty, chocia¿by wysokoæ renty i czas jej trwania by3y ustalone w orzeczeniu s1dowym lub w umowie. Uprawnienie, jakie wynika z przytoczonego przepisu, mo¿e byæ bowiem realizowane jedynie w drodze powództwa, albowiem wyrok ma charakter konstytutywny i kreuje nowy stan prawny. Tym samym,(...)w niniejszej sprawie nie by3uprawniony do rozwa¿ania, czy zasz3a zmiana stosunków, o jakiej mowa wart. 907 § 2 k.c., a tym samym brak by3o podstaw do czynienia jakichkolwiek ustaleñ odnonie sytuacji materialnej, zdrowotnej powoda, czy jego mo¿liwoci zarobkowych.
Nadto, ca3kowicie b3êdne by3o za3o¿enie pozwanego, ¿e mo¿e on jednostronnie zmniejszyæ wysokoæ renty z uwagi na osi1gniêcie przez powoda wieku emerytalnego. Pozwany nie ma bowiem ¿adnego uprawnienia do narzucania powodowi z którego wiadczenia powinien korzystaæ. W drodze umowy nie dosz3o do modyfikacji stosunku prawnego, maj1ce swoje ród3o w ustawie. Wszelkie okolicznoci zwi1zane ze zmian1stosunków pozwany mo¿e podnosiæ w odrêbnym postêpowaniu na podstawieart. 907 § 2 k.c.W niniejszej sprawie argumenty i wnioski dowodowe pozwanego nie mog3y doprowadziæ do oczekiwanych przez niego rezultatów, a zatem zmierza3y one jedynie do przed3u¿enia postêpowania. Nadto w odniesieniu do wniosku dowodowego pozwanego o ustalenie wysokoci emerytury powoda, wskazaæ nale¿y, i¿ powód wiadczenia takiego nigdy nie pobiera3, a zatem ju¿ tylko z tego powodu wniosek ten powinien zostaæ pominiêty.
Dla rozstrzygniêcia sprawy istotne by3o jedynie, czy istnieje obowi1zek pozwanego do wyp3aty renty wyrównawczej we wskazanej w pozwie wysokoci. Zgodnie ze stanowiskiem doktryny w przypadku spe3nienia przes3anek wskazanych wart. 907 § 2 k.c.zmiana wysokoci renty lub czasu jej trwania mo¿e nast1piæ w drodze umowy, zgodnie z zasad1autonomii woli, w granicach wskazanych wart. 3531 k.c.Zastosowanie tego trybu mo¿e mieæ miejsce zarówno wówczas, gdy poprzednia wysokoæ renty lub czas jej trwania by3y ustalone w umowie, jak i wtedy gdy nast1pi3a w orzeczeniu s1dowym. Odmowa zawarcia umowy daje podstawy do zastosowania trybu s1dowego zgodnie zart. 907 § 2 k.c.(por. M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom III. Komentarz. Art. 6271088. Wyd. 3, Warszawa 2022). Z zebranego materia3u dowodowego nie wynika aby, ¿e po 2011 roku pomiêdzy powodem a pozwanym zosta3a zawarta kolejna umowa, która modyfikowa3aby wysokoæ renty. Jednostronna zmiana wysokoci renty przez pozwanego by3a natomiast bezskuteczna, co tak¿e zosta3o przes1dzone prawomocnymi orzeczeniami w rozstrzygniêtych uprzednio sprawach, a s1d orzekaj1cy w niniejszym sk3adzie powy¿szymi ustaleniami by3zwi1zany, a nadto przyjmuje je i podziela zaprezentowany w nich pogl1d. Bezspornym by3o tak¿e to, ¿e nie dosz3o do zmiany wysokoci, b1d czasu trwania renty w wyniku konstytutywnego orzeczenia s1du. Tym samym nale¿a3o uznaæ, ¿e strony by3y zwi1zane stosunkiem prawnym w kszta3cie nadanym mu w wyniku umowy zawartej w 2011r.
W zwi1zku z tym w okresie objêtym ¿1daniem pozwu tj. w okresie od listopada 2020r. do padziernika 2021r. pozwany by3zobowi1zany do zap3aty na rzecz powoda renty wyrównawczej w kwocie 6.595,47 z3miesiêcznie. Z tego wzglêdu, za miesi1c listopad 2020 r. nale¿a3a siê powodowi dop3ata w kwocie 106 z3(ró¿nica pomiêdzy kwot16.595,47 z3a faktycznie wyp3acon1kwot16.489,84 z3), natomiast za pozosta3e miesi1ce kwota po 1.583,47 z3(ró¿nica pomiêdzy kwot16.595,47 z3a wyp3acon1kwot15.012 z3).
Nadto, na podstawieart. 481 §1 k.c.od dnia wymagalnoci ka¿dej z rat miesiêcznych nale¿a3y siê powodowi odsetki ustawowe za opónienie.Z.¿yæ nale¿y, i¿ zgodnie z treci1porozumienia stron z 2011 roku termin p3atnoci ka¿dej raty przypada3na dzieñ 10 - ego ka¿dego miesi1ca. Z uwagi na fakt, ¿e pozwany nie uiszcza3na rzecz powoda pe3nej kwoty rat renty, w wysokoci wynikaj1cej z umowy stron, to pozostawa3w opónieniu z zap3at1kwoty stanowi1cej ró¿nicê pomiêdzy wysokoci1renty nale¿nej a faktycznie wyp3aconej. Dochodzona kwota tj. 809,42 z3z tytu3u skapitalizowanych odsetek nale¿nych od zaleg3ych rat wymagalnych w okresie od listopada 2020 roku do padziernika 2021 roku, a tak¿e kwota 1.998,41 z3z tytu3u skapitalizowanych odsetek nale¿nych od zaleg3ych rat wymagalnych w okresie od sierpnia 2019r. do listopada 2020r. w zasadzie nie by3a kwestionowania przez pozwanego.P.æ wyliczenia powy¿szych kwot na dzieñ ich kapitalizacji nie budzi3a tak¿e ¿adnych w1tpliwoci(...).
Bezzasadny okaza3siê równie¿ podniesiony w odpowiedzi na pozew zarzut przedawnienia. Nie ulega w1tpliwoci, ¿e roszczenie rentowe ma charakter wiadczenia okresowego i przedawnia siê z up3ywem trzyletniego terminu przedawnienia okrelonego wart. 118 k.c.W niniejszej sprawie ¿1danie powoda dotyczy3o rat wymagalnych w okresie od listopada 2020r. do padziernika 2021r.Z.¿ywszy, i¿ pozew zosta3wniesiony w dniu 29 padziernika 2021r. to nie ulega w1tpliwoci, ¿e ¿adne z roszczeñ okresowych nie uleg3o przedawnieniu.
Zatem, na podstawieart. 444 § 2 k.c.(...)od pozwanego na rzecz powoda31cznie kwotê 20.331,83 z3. Zgodnie zart. 481 k.c.iart. 482 k.c.od powy¿ej kwoty(...)odsetki ustawowe za opónienie od dnia wniesienia pozwu tj. od dnia 29 padziernika 2021 roku do dnia zap3aty.
O kosztach procesu(...)na podstawieart. 98 §1 k.p.c.i zgodnie z zasad1odpowiedzialnoci za wynik sprawy zas1dzi3od przegrywaj1cego niniejszy spór pozwanego na rzecz powoda kwotê 4.634 z3, na co sk3ada3y siê: op3ata s1dowa od pozwu (1.017 z3), op3ata za czynnoci fachowego pe3nomocnika powoda bêd1cego radc1prawnym w stawce minimalnej (3.600 z3) obliczona od wskazanej wartoci przedmiotu sporu, a tak¿e op3ata skarbowa od pe3nomocnictwa (17 z3). Nadto, na podstawieart. 98 § 11 k.p.c.(...)odsetki ustawowe za opónienie od dnia uprawomocnienia siê wyroku do dnia zap3aty.
(...)na uwadze powy¿sze orzeczono jak we wstêpie.