Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 164/21
Data wyroku: 2021-10-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wojciech Paluch
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia społeczne pracowników
Podstawa prawna: art. 6, art. 8 ust. 1 ustawy  z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt III U 164/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 października 2021 r.
Sąd Okręgowy w Tarnobrzegu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący – SSO Wojciech Paluch
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Dorota Lichocka
przy udziale
po rozpoznaniu w dniu 19 października 2021 r. w Tarnobrzegu
na rozprawie
sprawy(...) Sp. z o.o.wN.
z udziałemM. B.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom pracowniczym
na skutek(...) Sp. z o.o.wN.
odZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 23 grudnia 2020 r. nr(...)- (...)31
I.zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala, iżM. B.od dnia 1 lutego 2020 r. podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu u płatnika składek:(...) Sp. z o.o.wN.z  tytułu zatrudnienia w wymiarze ¼ etatu, na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony,
II.zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.na rzecz(...) Sp. z o.o.wN.kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt III U 164/21

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 23.12.2020r. nr(...)- (...)31 Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR., w oparciu oart. 83 ust. 1 pkt 1 oraz art. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U. z 2020r. poz. 266 ze zm.) w zw. zart. 22 § 1 i art. 300 ustawy z dnia 26.06.1974r. Kodeks pracyorazart. 83 § 1 Kodeksu cywilnegoustalił, żeM. B.jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu u płatnika składek(...) Sp. z o.o.nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 01.02.2020r.
Organ rentowy uzasadniał, żeM. B.została zgłoszona 11.02.2020r. jedynie do ubezpieczenia zdrowotnego jako osoba wykonująca umowę zlecenie przez płatnika składek(...) Sp. z o.o.Następnie w dniu 25.05.2020r. została wyrejestrowania od 01.02.2020 r. z tytułu umowy zlecenia i tego samego dnia zgłoszona od 01.02.2020 r. jako pracownik zatrudniony na umowę o pracę. W pierwotnej dokumentacji rozliczeniowej za luty, marzec i kwiecień 2020r.M. B.miała wykazywaną składkę jedynie na ubezpieczenie zdrowotne dla kodu tytułu ubezpieczeń umowy zlecenia. Dnia 26.05.2020r. płatnik przesłał elektronicznie korekty miesięcznych raportów rozliczeniowych, w których wykazał składki dlaM. B.jako pracownika zatrudnionego na umowę o pracę w wymiarze 1/4 etatu. Organ rentowy podnosił, żeM. B.od 22.12.2015 r. jest zatrudniona na podstawie umowy o pracę w pełnym wymiarze czasu pracy uM. Ł.prowadzącej działalność jako osoba fizycznaPHU (...)M. Ł.. Współwłaścicielem i prezesem zarządu Spółki jest PaniM. Ł., aSpółka i (...)indywidualnie prowadzą działalność tego samego rodzaju: działalność rachunkowo-księgową i doradztwo podatkowe.
Zdaniem organu rentowego pomiędzy stronami, tj.spółką (...) Sp. z o.o.i ubezpieczonąM. B.nie doszło do faktycznego nawiązania stosunku pracy. Formalne zawarcie umowy o pracę polegało na świadomym działaniu stron zmierzającym do osiągnięcia korzyści przezspółkę (...) Sp. z o.o., wynikających z przepisów dotyczących udzielania pomocy rekompensującej negatywne konsekwencje ekonomiczne związane zC.-19 na podstawie, których przedsiębiorca musi na dzień 29.02.2020r. mieć zgłoszoną chociaż jedną osobę do ubezpieczeń społecznych, aby jego wniosek mógł być rozpatrzony pozytywnie.Spółka (...) sp. z o.o.zgłaszając do ubezpieczeń społecznych dnia 25.05.2020r. z datą wsteczną od 1.02.2020r. PaniąB.jako pracownika zatrudnionego na umowę o pracę uzyskała z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwolnienie z obowiązku opłacenia należnych składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za marzec, kwiecień i maj 2020 r.
Odwołanie od powyższej decyzji złożył(...) Sp. z o.o., zaskarżając ją w całości i wnosząc o jej zmianę i orzeczenie, iż ubezpieczonaM. B.podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i chorobowemu począwszy od 01.02.2020r. z tytułu zatrudnienia w(...) Sp. z o.o.na podstawie umowy o pracę na czas nieokreślony oraz zasądzenie od organu rentowego zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Spółka podnosiła, że żaden obowiązujący przepis nie zabrania pracownikowi zawierania umów o pracę jednocześnie z kilkoma podmiotami. W ocenie odwołującej wypełnione zostały wszystkie przesłanki wskazane wart. 22 § 1 k.p., co skutkowało nawiązaniem pomiędzy stronami ważnego stosunku pracy. Praca była wykonywana przez ubezpieczonąM. B.pod adresem(...)codziennie w godzinach 7-9. Ubezpieczona przyjmowała od klientów, segregowała i archiwizowała dokumenty księgowe, wprowadzała dowody księgowe do systemów księgowych(...), dokonywała rozliczeń finansowych klientów, a następnie informacje o rozliczeniach przekazywała klientomfirmy (...).
Spółka argumentowała, że z tytułu zatrudnienia ubezpieczona otrzymywała ustalone w umowie o prace wynagrodzenie. Umowa zlecenia została zawarta zM. B., przy czym wyłącznie w zakresie wystawienia faktur sprzedażowych za styczeń 2020r. dla kontrahentów(...) Sp. z o.o.oraz rozliczenia kont tych kontrahentów (weryfikacji płatności faktur przez kontrahentów). Dopiero po zapewnieniu dostępu do programów księgowych i zawarciu umów o obsługę księgową kontrahentów zaistniało faktyczne zapotrzebowanie na zatrudnienie pracownika, który w ramach obowiązków pracowniczych dokonywałby rozliczeń księgowo-podatkowych tych kontrahentów. W tym właśnie celu w dniu 31.01.2020r. Spółka zawarła z ubezpieczoną umowę o pracę na czas nieokreślony w wymiarze 1/4 etatu. W(...) spółki (...)prowadzona jest wyłącznie prosta obsługa księgowo-rachunkowa podmiotów niebędących płatnikami podatku VAT, a jedynie podatku dochodowego od osób fizycznych. Wystarczającym zatem było zatrudnienie jednego pracownika w niepełnym wymiarze czasu pracy. Spółka wywodziła, że gdyby strony zawarły umowę jedynie dla pozoru jaki byłby cel kontynuowania tego stosunku pracy od czerwca 2020r. – stosunek pracy pomiędzy stronami nie ustał i ubezpieczona nadal wykonuje swoje obowiązki pracownicze.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wnosił o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Organ rentowy podnosił, że przedstawione przez odwołującą potwierdzenia (za okres luty-maj 2020r.) nie dotyczą wypłaty wynagrodzenia z umowy o pracę, ale z umowy zlecenia. Wskazane na umowie o pracę wynagrodzenie w wysokości 821,40 brutto oraz wynagrodzenie z umowy zlecenie w wysokości 739,56zł dają – po odliczeniu odpowiednich składek i zaliczki na podatek dochodowy – kwotę 630zł. Zdaniem ZUS taki zabieg kwotowy nie jest przypadkiem i ma służyć ukryciu faktu, że w rzeczywistości do zawarcia umowy o pracę nie doszło w dniu 01.02.2020r. Podkreślił, że w dołączonej do odwołania korespondencji email widnieje, iż nadawcą jestBiuro (...). Korespondencja była wysyłana w godzinach 7.00-9.00, w których rzekomoM. B.miała świadczyć pracę na rzecz(...) Sp. z o.o.Ponadto korespondencja pochodzi z okresu od 06/2020-12/2020, brak choćby jednego dokumentu z okresu sprzed zgłoszenia

Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych,

ustalił i zważył co następuje:

M. Ł.od sierpnia 2008r. prowadzi działalność gospodarczą –Biuro (...)podfirmą PHU (...)M. Ł.. Przeważającą działalnością gospodarczą jest działalność rachunkowo-księgowa oraz doradztwo podatkowe (wydruk(...), akta ZUS). Część podmiotów obsługiwanych przez firmę podlegała rozliczeniu ryczałtem, część podmiotów stanowiły firmy będące płatnikami podatku VAT, w przypadku których należy rozliczyć podatek VAT, prowadzić dokumentację w zakresie ksiąg handlowych, dotacji z PFRON czy wypłacania zasiłków chorobowych. Firma zatrudniała przeciętnie 10 osób i obsługiwała około 200 podmiotów gospodarczych. Jedną z pracownic firmy jestM. B., zatrudniona w pełnym wymiarze na stanowisku księgowej. Znaczna część pozostałych pracownic jest obecnie zatrudnionych w wymiarze 3/4 etatu, a przez pozostałe 1/4 etatu są zatrudnione w(...) Sp. z o.o.(bądź odpowiednio 5/6 i 1/6 etatu).
W listopadzie 2019r.M. Ł.rozpoczęła prowadzenie działalności gospodarczej w ramach(...) Sp. z o.o., w której posiada 75% udziałów i pełni obowiązki prezesa zarządu. Do składania oświadczeń w imieniu spółki jest uprawniony każdy z członków zarządu samodzielnie (wydruk KRS, k. 11-13v. akt sprawy).(...) Sp. z o.o.przejęła odPHU (...)M. Ł.obsługę kadrowo-księgową około 100 mniejszych przedsiębiorców i przedsiębiorców jednoosobowych (ryczałtowych), obsługiwanych dotychczas przezPHU (...)M. Ł.. W rejestrze sprzedaży usług księgowych za rok 2020r. widnieje blisko 1000 pozycji na łączną kwotę 191 858,10 brutto (k. 86-114v. akt sprawy). Od końca czerwca 2021r.(...) Sp. z o.o.nie zatrudnia w oparciu o umowę zlecenie (protokół kontroli PIP, k. 115-122 akt sprawy).
Spółki (...)z o.o. iPHU (...)M. Ł.mają siedzibę pod tym samym adresem wN.- przyul. (...), w budynku(...)Nauczyciela. Po powstaniuSpółki (...) Sp. z o.o.M. Ł.wynajęła dodatkowy pokój biurowy.
W dniu 24.01.2020r.(...) Sp. z o.o.zawarła zM. B.umowę zlecenie na okres od 24.01.2020r. do 31.01.2020r. Przedmiotem umowy było wystawianie faktur sprzedażowych za styczeń 2020r., rozliczenie kont kontrahentów wg zlecenia zleceniodawcy. W ramach umowy zlecenia ubezpieczona przygotowywała faktury za usługi księgowe spółki, umowy między klientami a Spółką, kontaktowała się telefonicznie z klientami.
W dniu 31.01.2020r.(...) Sp. z o.o.zawarła zM. B.umowę o pracę na czas nieokreślony od 01.02.2020r. na stanowisku księgowej w wymiarze czasu pracy 1/4 etatu za wynagrodzeniem miesięcznym w kwocie 821,40zł.
W ramach zatrudnienia wPHU (...)M. Ł.oraz(...) Sp. z o.o.od 01.02.2020r. ubezpieczonaM. B.wykonuje podobne czynności – zajmuje się rozliczeniami firm. Odwołująca ma na stałe przydzielone firmy, które obsługuje. Do obowiązków odwołującej należy: przyjmowanie dokumentów od klientów, przechowywanie, segregowanie oraz archiwizacja dokumentów księgowych, wprowadzanie danych do systemu komputerowego, wyliczanie wysokości podatków (w tym VAT, CIT w ramach zatrudnienia wPHU (...)M. Ł.) oraz informowanie klientów o wysokości wyliczonych zobowiązań podatkowych. Wnioskodawczyni księguje dokumenty w systemie(...)oraz Symfonia. Odwołująca odbiera telefony od klientów i umawia spotkania klientów zM. Ł.na konkretne godziny. UbezpieczonaM. B.w godzinach od 7.00 do 9.00 świadczy pracę w ramach zatrudnienia w(...) Sp. z o.o., następnie w godzinach od 10.00 do 18.00 na rzeczPHU (...)M. Ł.. Przełożonym odwołującej wfirmie PHU (...)jestA. W.(kierownik biura) orazM. Ł.. Ubezpieczona w ramach zatrudnienia wPHU (...)składa wnioski urlopowe do kierownik biura, akceptacji wniosku w przypadku obu podmiotów dokonujeM. Ł.. Zatrudnienie we wskazanych firmach odwołująca kontynuuje do dnia dzisiejszego.
W toku weryfikacji dokumentacji(...) Sp. z o.o.w maju 2020r. pracownica spółki przygotowała brakujące dokumenty dotyczące pracowniczego zatrudnieniaM. B.tj. formularz wyrejestrowaniaM. B.z ubezpieczeń z tytułu umowy zlecenia (z kodem(...)) i formularz zgłoszeniaM. B.do ubezpieczeń ZUS z tytułu mowy o pracę (z kodem 0110). Dokumenty po opatrzeniu podpisem elektronicznym przezM. Ł.zostały przesłane do organu rentowego.
Zaskarżoną decyzją z dnia 23.12.2020r. organ rentowy ustalił, żeM. B.jako pracownik podlegający ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu u płatnika składek(...) Sp. z o.o.nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 01.02.2020r.
/Dowód:- dokumenty zalegające w aktach organu rentowego oraz aktach sprawy dot. odwołującej, w tym kserokopia dokumentacji pracowniczejM. B.(k. 127-149), zeznania świadkówI. Ł.,A. W.,W. L., zeznaniaM. Ł.iM. B.złożone w trybieart. 299w zw. zart. 304 k.p.c./
Spór w niniejszej sprawie sprowadził się do rozstrzygnięcia, czyM. B.w spornym okresie od 01.02.2020r. podlegała obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnika składek(...) Sp. z o.o.wN..
Zgodnie zart. 8 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U. z 2021r. poz. 423 t.j.):
1. Za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, z zastrzeżeniem ust. 2 i 2a.
2. Jeżeli pracownik spełnia kryteria określone dla osób współpracujących, o których mowa w ust. 11 - dla celów ubezpieczeń społecznych jest traktowany jako osoba współpracująca.
2a. Za pracownika, w rozumieniu ustawy, uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy, lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy.
Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 cytowanej ustawy systemowej obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów. Obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu podlegają osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, 3, 12 i 23 (art. 11 ust. 1). Obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (art. 12 ust. 1).
Zgodnie zart. 22 k.p.przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem (§ 1). Zatrudnienie w warunkach określonych w § 1 jest zatrudnieniem na podstawie stosunku pracy, bez względu na nazwę zawartej przez strony umowy (§ 11). Nie jest dopuszczalne zastąpienie umowy o pracę umową cywilnoprawną przy zachowaniu warunków wykonywania pracy, określonych w § 1 (§ 12).
Odwołanie płatnika(...) Sp. z o.o.zasługiwało na uwzględnienie.
Sad uznał za wiarygodne i miarodajne przeprowadzone w niniejszej sprawie dowody w postaci dokumentów zawartych w aktach organu rentowego dotyczących wnioskodawczyni oraz dowody z dokumentów przedstawione przez strony w toku postępowania sądowego. Dowody te nie były kwestionowane przez strony postępowania i nie budziły wątpliwości Sądu. Za wiarygodne Sąd uznał również zeznania świadkówI. Ł.,A. W.,W. L.oraz zeznania odwołującychM. Ł.iM. B., bowiem były ze sobą spójne i korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym zebranym w sprawie.
Sąd zważył, że w spornym okresie od 01.02.2020r.M. B.podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek(...) Sp. z o.o.wN..
Ani Sąd ani organ rentowy nie mogą ingerować w sposób prowadzenia i organizacji działalności gospodarczej przez przedsiębiorców, w sytuacji gdy przedsiębiorca prowadzi więcej niż jedną firmę. Kwestia organizacji pracy i rozdzielenia pracowników pomiędzy dwa podmioty gospodarcze pozostaje w zakresie autonomicznej decyzji pracodawcy.
W ocenie Sądu strony skutecznie wykazały, że w okresie zatrudnienia od 01.02.2020r.M. B.faktycznie świadczyła pracę na rzecz(...) Sp. z o.o., a zawarta pomiędzy odwołującymi umowa nie nosiła znamion umowy pozornej. Ubezpieczona (do dnia dzisiejszego) w godzinach od 7.00 do 9.00 świadczy pracę w ramach zatrudnienia w(...) Sp. z o.o., a następnie w godzinach od 10.00 do 18.00 na rzeczPHU (...)M. Ł.. Świadczy pracę wN.- przyul. (...), w budynku(...)Nauczyciela, gdzie znajdują się siedziby obu firm. Z tytułu zatrudnienia otrzymuje wynagrodzenie wskazane w umowie o pracę. Pracę w firmach wykonuje pod kierownictwemM. Ł.orazA. W.. W obu firmach odwołująca wykonuje podobne czynności – zajmuje się rozliczeniami firm, przyjmowaniem dokumentów od klientów, przechowywaniem, segregowaniem oraz archiwizacją dokumentów księgowych, wprowadzaniem danych do systemu komputerowego, wyliczaniem wysokości podatków (w tym VAT, CIT), informowaniem klientów o wysokości wyliczonych zobowiązań podatkowych.
Podkreślić należy, że regulacjeart. 22 kodeksu pracywprowadzają zasadę prymatu umowy o pracę - przy zaistnieniu przesłanek faktycznych w zakresie realizowania elementów stosunku pracy. Okoliczność zatrudnieniaM. B.wPHU (...)M. Ł.na podstawie umowy o pracę nie była kwestionowana przez organ rentowy.(...) Sp. z o.o.przejęła odPHU (...)M. Ł.obsługę kadrowo-księgową około 100 mniejszych przedsiębiorców i przedsiębiorców jednoosobowych (ryczałtowych), obsługiwanych dotychczas przezPHU (...)M. Ł.i odwołująca wykonuje w ramach zatrudnienia w(...) Sp. z o.o.analogiczne czynności jakie wykonywała wPHU (...)logicznym, w ocenie Sądu, jest wniosek, że również zatrudnienie w(...) Sp. z o.o.spełnia przesłanki zatrudnienia pracowniczego. Żaden przepis nie zabrania zatrudnienia w dodatkowym wymiarze, ponad pełny etat. Ubezpieczona wyjaśniła, że przez wiele lat była za granicą i zależy jej na składkach do ZUS nawet jeżeli z 1/4 etatu te składki nie były duże.
Okoliczność zaniedbania przez(...) Sp. z o.o.przedstawienia organowi rentowemu w terminie stosownych druków, tj. formularza wyrejestrowaniaM. B.z ubezpieczeń z tytułu umowy zlecenia i zgłoszenia ubezpieczonej do ubezpieczeń ZUS z tytułu mowy o pracę nie może, w kontekście powyższych ustaleń, zaważyć na rozstrzygnięciu sprawy.
Mając na uwadze powyższe Sąd w punkcie I wyroku, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, iżM. B.od dnia 01.02.2020r. podlega ubezpieczeniom społecznym i ubezpieczeniu zdrowotnemu u płatnika składek(...) Sp. z o.o.wN.z tytułu zatrudnienia w wymiarze 1/4 etatu, na podstawie umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony.
W punkcie II Sąd, na podstawie przepisuart. 98 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r., w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r., poz. 265, t.j), zasądził od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.na rzecz(...) Sp. z o.o.wN.kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.