Sąd Rejonowy w Giżycku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1079/19
Data wyroku: 2021-01-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Kurzynowska-Drzażdżewska
Słowa kluczowe: Ochrona własności
Podstawa prawna: art. 222 § 2 kc

Sygn. akt: I C 1079/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 stycznia 2021 r.
Sąd Rejonowy w Giżycku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Anna Kurzynowska-Drzażdżewska

Protokolant:

sekretarka Paulina Warchoł

po rozpoznaniu w dniu12 stycznia 2021 r. w Giżycku na rozprawie
sprawy z powództwaG. L.
przeciwkoS. C.,K. C.
o przywrócenie stanu zgodnego z prawem
1. Nakazuje pozwanymK. C.iS. C.aby przywrócili na nieruchomości powódkiG. L.oznaczonej nr geodezyjnym(...)położonej wR.gminaW., opisanej w księdze wieczystej prowadzonej w Sądzie Rejonowym w Giżycku o nr(...)stan zgodny z prawem poprzez przywrócenie prawidłowej powierzchni drogi koniecznej ustanowionej przez Sąd Rejonowy w Giżycku w sprawie o sygn. akt I Ns 576/16 orzeczeniem z dnia 26.04.2018 r. w ten sposób, że nakazuje pozwanym usunięcie wykopów, usunięcie mas ziemi oraz usunięcie nasypów ziemnych wychodzących poza granice drogi koniecznej, a oznaczonych na planie biegłego geodetyJ. O. (1)z dnia 12.05.2020r., stanowiącym integralną część niniejszego orzeczenia, kolorem zielonym i punktami A-B-C-D-E-A o długości 7 m i szerokości 0,5 m.
2. Zakazuje pozwanymK. C.iS. C.dalszych naruszeń w przyszłości prawa własności należącej do powódkiG. L.nieruchomości opisanej w punkcie 1 wyroku poprzez jej rozkopywanie lub zasypywanie.
3. Oddala powództwo w pozostałym zakresie.
4. Zasądza od pozwanych na rzecz powódki kwotę 384,50 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
5. Nakazuje pobrać od pozwanych na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1 752,84 zł tytułem poniesionych wydatków.
SSR Anna Kurzynowska-Drzażdżewska
Sygn. akt. I C 1079/19

UZASADNIENIE
PowódkaG. L.–po ostatecznym doprecyzowaniu żądania, domagała się nakazania pozwanymS. C.,K. C., aby przywrócili nieruchomość należącą do powódki, położoną wR., gm.W., stanowiącądziałkę nr (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)do stanu zgodnego z prawem poprzez: zakazanie pozwanym naruszenia prawa własności tejże nieruchomości poprzez wchodzenie na nią i jej rozkopywanie i zasypywanie, nakazanie pozwanym usunięcie wykopów, mas ziemnych, nasypów wychodzących poza granice drogi koniecznej, ustanowionej na tejże nieruchomości. Jednocześnie wnieśli o zakazanie pozwanym dalszych naruszeń prawa własności oraz wydania zajętego bezprawnie przez pozwanych gruntu w/w działki, zakazanie pozwanym immisji na teren działki należącej do powódki, polegających na zasypywaniu ziemią i przywrócenia stanu poprzedniego poprzez przywrócenie prawidłowej szerokości drogi. W uzasadnieniu wskazała, że pozwani jako właścicieledziałki nr (...), zapisanej wksiędze wieczystej nr (...), wykraczając poza granice służebności drogi koniecznej, ustanowionej na nieruchomości powódki na rzecz każdoczesnych właścicieli działki nr(...)postanowieniem tut. Sądu z dnia 26.04.2018 r., sygn. akt I Ns 576/16 – zwężyli znaczenie działkę powódki poprzez rozkopanie owej drogi i zasypanie jej piachem. Dodała, że nigdy nie wyrażała zgody na zajęcie swojej nieruchomości, a naruszenia jakich dopuszczają się pozwani uniemożliwiają jej korzystanie ze swojej nieruchomości i przekraczają istotnie zakres ustanowionej służebności zgodnie z jej przeznaczeniem.
Pozwani–S. C.iK. C.-nie uznali powództwa i wnieśli o jego oddalenie. Wskazali, że prace przez nich wykonane w obrębie spornych działek polegały jedynie na wyrównaniu terenu z racji istniejących spadków terenu i skosów, i nie wykraczały poza zakres ustanowionej postanowieniem tut. Sądu z dnia 26.04.2018 r., sygn. akt I Ns 576/16 służebności.
Sąd ustalił, co następuje:
PowódkaG. L.jest właścicielką nieruchomości położonej wR., gminaW., oznaczonejnumerem geodezyjnym (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...). Należąca do powódki w/w działka graniczy z działką onumerze geodezyjnym (...), zapisaną wksiędze wieczystej nr (...), stanowiącą własność pozwanychS. C.iK. C..

(dowód: okoliczności bezsporne)

Postanowieniem z dnia 26.04.2018 r., sygn. akt I Ns 576/16 tut. Sąd ustanowił na nieruchomościG. L., położonej w miejscowości Radzie gminaW., oznaczonejnumerem geodezyjnym (...), zapisanej wksiędze wieczystej nr (...)na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości położonej w miejscowościO.gminaS., oznaczonejnumerem geodezyjnym (...), zapisanej wksiędze wieczystej nr (...)służebność drogi koniecznej polegającej na prawie swobodnego przechodu i przejazdu o powierzchni 592m2, oznaczonej na planie biegłego sądowegoJ. O. (1)z dnia 12.03.2018 r., stanowiącym integralną część orzeczenia, jako wersja 2A i ograniczoną punktami 2859-2860-8-7-6-5-2859.
Postanowieniem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 21.12.2018 r., sygn. akt IX Ca 873/18 oddalono apelacjęK. C.iS. C.od w/w postanowienia tut. Sądu.

(dowód: z akt I Ns 576/16: postanowienie tut. Sądu z dnia 26.04.2018 r. – k. 401,

postanowienie Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 21.12.2018 r. – k. 467)

W obszarze drogi koniecznej nadziałce nr (...), należącej do powódki zostały wykonane na zlecenie pozwanych prace ziemne, polegające na przemieszczeniu mas ziemnych oraz uformowaniu wykopów i nasypów służących poprawieniu przejezdności drogi. Prace wykraczają poza granice ustanowionej w/w postanowieniem tut. Sądu drogi koniecznej w obszarze A-B-C-D-E-A, zaznaczonym kolorem zielonym na mapie opinii biegłego sądowegoJ. O. (1)o powierzchni 7 m2i maksymalnej szerokości 0,5 m. Poszerzany grunt był przerzucany na nieruchomość powódki, co spowodowało częściowe zrycie i pokrycie jej wałami ziemi. Różnica terenu pomiędzy powstałą w/w drogą, a łąką wnioskodawczyni wynosi obecnie od 1,5 do 2 metrów.

(dowód: dokumentacja fotograficzna – k. 14,

informacyjne słuchanie powódki – k. 30,

protokół z oględzin nieruchomości – k. 41,

opinia biegłego sądowegoJ. O.– k. 88-94,

odpowiedź biegłego sądowegoJ. O.na pismo pozwanych – k. 113-115,

uzupełniające przesłuchanie biegłegoJ. O.– k. 154)

Sąd zważył, co następuje:
Bezspornym w sprawie jest ustalony wyżej stan faktyczny w zakresie przysługującej powódce i pozwanym własności poszczególnych, sąsiadujących ze sobą nieruchomości. Bezspornym był nadto fakt ustanowionej na nieruchomościG. L., położonej w miejscowości Radzie gminaW., oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)na rzecz każdoczesnych właścicieli nieruchomości położonej w miejscowościO.gminaS., oznaczonejnumerem geodezyjnym (...), służebność drogi koniecznej polegającej na prawie swobodnego przechodu i przejazdu o powierzchni 592m2, oznaczonej na planie biegłego sądowegoJ. O. (1)z dnia 12.03.2018 r., stanowiącym integralną część postanowienia tut. Sądu z dnia 26.04.2018 r. Poza sporem był również fakt wykonania przez pozwanych prac polegających na wyrównaniu terenu, mających służyć poprawieniu przejezdności w/w drogi. Tak ustalony stan faktyczny wynika nie tylko ze zgromadzonych w aktach dokumentów, w szczególności odpisów ksiąg wieczystych, ale przede wszystkim ze zgodnych twierdzeń samych stron.
Sporną w realiach przedmiotowej sprawy okazał się zakres prac wykonanych przez pozwanych, a w szczególności to, czy owe prace nie naruszyły prawa własności powódki (a jeśli tak, to w jakim zakresie), i czy nie wykroczyły poza zakres służebność drogi koniecznej ustanowionej na nieruchomości powódki, polegającej na prawie swobodnego przechodu i przejazdu o powierzchni 592m2, oznaczonej na planie biegłego sądowegoJ. O. (1)z dnia 12.03.2018 r. W konsekwencji sporną okazała się zasadność roszczenia powódki w zakresie przywrócenia przez pozwanych stanu zgodnego z prawem, zakazanie dalszych naruszeń prawa własności, wydania zajętego gruntudziałki nr (...), należącego do powódki i usunięcia wykopów, mas ziemnych, nasypów, a także zakazania pozwanym immisji na teren działki należącej do powódki, polegających na zasypywaniu terenu ziemią i przywrócenia stanu poprzedniego poprzez przywrócenie prawidłowej szerokości drogi.
Zgodnie z treściąart. 222 § 2 k.c.przeciwko osobie, która narusza własność w inny sposób aniżeli przez pozbawienie właściciela faktycznego władztwa nad rzeczą, przysługuje właścicielowi roszczenie o przywrócenie stanu zgodnego z prawem i o zaniechanie naruszeń. Cytowany wyżejart. 222 § 2 k.c.wyraźnie określa adresata roszczenia właściciela nieruchomości – jest nim osoba, która narusza cudzą własność. Obowiązkiem podstawowym zatem właściciela nieruchomości jest wskazanie osoby naruszającej własność i wykazanie, że to właśnie osoba wskazana tę własność narusza. Ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał jednoznacznie na powódce.
Rozstrzygając zdiagnozowane wyżej zagadnienie sporne, jakim było ewentualne wykonanie prac na nieruchomości powódki w zakresie przekraczającym granice ustanowionej w/w postanowieniem drogi koniecznej - Sąd dostrzegł przede wszystkim wnioski płynące ze sporządzonej w sprawie opinii biegłego sądowegoJ. O.. W świetle treści owej opinii nie może budzić wątpliwości, że w obszarze drogi koniecznej nadziałce nr (...)zostały wykonane prace ziemne polegające na przemieszczeniu mas ziemnych oraz uformowaniu wykopów i nasypów służących poprawieniu przejezdności drogi, które w przeważającym zakresie mieszczą się w granicach ustanowionej drogi koniecznej, jednak doszło do przekroczenia owych granic. Biegły sądowy określił, że poza zakres owe prace wychodzą w obszarze A-B-C-D-E-A, zaznaczonym kolorem zielonym na mapie opinii biegłego sądowegoJ. O. (1)o powierzchni 7 m2i maksymalnej szerokości 0,5 m. W pozostałej części drogi koniecznej nie doszło do jej przekroczenia nadziałce nr (...). Biegły sądowy, z racji zarzutów zgłoszonych do owej opinii przez pozwanych dla bardziej szczegółowego zobrazowania tematu sporządził mapę w skali 1:100, na której obszar zakreskowany jest fragmentem nasypanej skarpy i leży poza granicami drogi koniecznej (vide: k. 115). W uzupełniającym przesłuchaniu biegły sądowy wskazał nadto, że do rzeczonego przekroczenia granicy doszło na skutek działań pozwanych – nieprecyzyjnego wykonania drogi i pomyłki przy pracach ziemnych. JednoznacznieJ. O.podał, że do przekroczenia granic nie mogło dojść samoistnie. Niewątpliwie zatem to w wyniku działań pozwanych doszło do naruszenia prawa własności powódki we wskazanym w opinii biegłego sądowego zakresie. W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w tym w szczególności dokumentacji fotograficznej, oględzin z nieruchomości i twierdzeń powódki stwierdzić należało, że poszerzany grunt był przerzucany na nieruchomość powódki, co spowodowało częściowe zrycie i pokrycie jej wałami ziemi, a różnica terenu pomiędzy powstałą w/w drogą, a łąką wnioskodawczyni wynosi obecnie od 1,5 do 2 metrów. Porównanie dokumentacji fotograficznej zgromadzonej i sporządzonej w sprawie toczącej się przed tut. Sądem w przedmiocie ustanowienia w/w służebności drogi koniecznej (vide: k. 107-117, 159) ze zdjęciami zaoferowanymi przez powódkę w przedmiotowej sprawie, obrazującymi aktualny stan drogi i ukształtowania terenu - pozwala na wyprowadzenie wniosku o nieuprawnionym rozkopaniu i zasypaniu nieruchomości powódki, a dodatkowo - poza granice drogi koniecznej – wbrew treści postanowienia tut. Sądu wydanego w sprawie I Ns 576/16. Należy zaakcentować, żedziałka powódki nr (...)stanowi łąkę, a teren u zbiegudziałek nr (...)zachowywał ciągłość. Ustanowienie służebności drogi koniecznej jak w sprawie toczącej się przed tut. Sądem, sygn. akt I Ns 576/16 miało owej ciągłości nie przerywać, zaś Sąd w uzasadnieniu postanowienia jednoznacznie zaakcentował, że wersja służebności drogi koniecznej, którą Sąd zaaprobował – nie przecina i nie dzielidziałki powódki nr (...), co jest racjonalne i ekonomicznie uzasadnione. Tymczasem w wyniku działań pozwanych doszło do znacznego obniżenia terenu, utworzenia wykopów i mas ziemi i nasypów ziemnych, które zalegają obecnie na działce powódki i wychodzą poza zakres ustanowionej służebności drogi koniecznej. Zważywszy na zalegające na działce powódki wykopy, masy ziemne i nasypy stwierdzić należało, że działka powódka została obciążona ponad ustanowioną służebności, a takie działanie pozwanych było nieuprawnione, niezgodne z postanowieniem tut. Sądu z dnia 26.04.2018 r. i sprzeczne z charakterem instytucji służebności, jakim ma być jak najmniejsza uciążliwość dla gruntu obciążonego. Z drugiej jednocześnie strony Sąd miał na uwadze, że pozwani poza lansowaną konsekwentnie wersją, że wykonali prace jedynie w ramach szerokości drogi koniecznej – w żaden sposób nawet nie uprawdopodobnili prezentowanych przez siebie tez, nie mówiąc już o udowodnieniu tych okoliczności. W szczególności zaś to powódka udowodniła, że na nieruchomości obciążonej, na skutek działań pozwanych istnieje stan niezgodny z treścią służebności. Roszczenie negatoryjne, jak już podkreślono powyżej jest wymierzone przeciwko trwałemu wkroczeniu w sferę uprawnień właściciela przez osobę nieuprawnioną. Długotrwałość zakłócenia powódce możliwości swobodnego korzystania z nieruchomości obciążonej, utrzymywanie przez pozwanych stanu niezgodnego z treścią służebności usprawiedliwia zastosowanie przez Sąd ochrony prawnej.
Konsekwencją powyższych rozważań było uwzględnienie roszczenia powódki w zakresie wynikającym ze sporządzonej w sprawie opinii biegłego sądowegoJ. O.i nakazanie pozwanymK. C.iS. C., aby przywrócili na nieruchomości powódkiG. L.oznaczonej nr geodezyjnym(...)położonej wR.gminaW., opisanej w księdze wieczystej prowadzonej w Sądzie Rejonowym w Giżycku o nr(...)stan zgodny z prawem poprzez przywrócenie prawidłowej powierzchni drogi koniecznej ustanowionej przez Sąd Rejonowy w Giżycku w sprawie o sygn. akt I Ns 576/16 orzeczeniem z dnia 26.04.2018 r. Oznaczając sposób owego przywrócenia Sąd nakazał pozwanym usunięcie wykopów, usunięcie mas ziemi oraz usunięcie nasypów ziemnych wychodzących poza granice drogi koniecznej, a oznaczonych na planie biegłego geodetyJ. O. (1)z dnia 12.05.2020 r., stanowiącym integralną część orzeczenia, kolorem zielonym i punktami A-B-C-D-E-A o długości 7 m i szerokości 0,5 m. Jednocześnie Sąd zakazał pozwanymK. C.iS. C.dalszych naruszeń w przyszłości prawa własności, należącej do powódkiG. L.spornej nieruchomości poprzez jej rozkopywanie lub zasypywanie. O powyższym Sąd orzekł jak w pkt 1 i 2 sentencji wyroku.
W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu, o czym jak w pkt 3 sentencji wyroku. Uwzględnienie bowiem powództwa w powyższym zakresie czyni w istocie zadość również żądaniu powódki o wydanie nieruchomości w zakresie, w jaki oczywiście doszło do naruszenie prawa własności powódki. Nie było zatem potrzeby „uwidaczniania” tego roszczenia w orzeczeniu kończącym przedmiotową sprawę, skoro samo nakazanie pozwanym, aby przywrócili nieruchomości powódki stan zgodny z prawem poprzez przywrócenie prawidłowej powierzchni drogi koniecznej w sposób wskazany w orzeczeniu implikuje po stronie pozwanych obowiązek wydania powódce tej części nieruchomości. Nadto nie zasługiwało na uwzględnienie roszczenie powódki o wydanie nieruchomości w zakresie wykraczającym poza granice określonego przez biegłego sądowegoJ. O.zajętego przez pozwanych bezprawnie gruntu powódki. Z kolei zakazanie pozwanym dalszych naruszeń w przyszłości prawa własności, należącej do powódkiG. L.spornej nieruchomości poprzez jej rozkopywanie lub zasypywanie to w istocie również zakazanie pozwanym immisji na teren działki należącej do powódki.
O kosztach procesu orzeczono jak w pkt 4. sentencji wyroku zgodnie z ogólną regułą odpowiedzialności za wynik postępowania, przewidzianą wart. 98 § 1 k.p.c.Na koszty składała się kwota 30 zł tytułem opłaty sądowej od pozwu, 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, 90 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego, a także kwota 247,60 zł tytułem wydatków. Sąd przy tym uwzględnił, że powódka jest w przeważającej mierze stroną wygrywającą proces w rozumieniuart. 98 § 1 k.p.c., mając przy tym na uwadze wszak ostatecznie sprecyzowane żądanie wyrażone w piśmie z dnia 29.06.2020 r. (k. 121-122).
O kosztach poniesionych tymczasowo ze Skarbu Państwa orzeczono na podstawieart. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych z dnia 28 lipca 2005r.(t.j. z 2010 r.: Dz.U. Nr 90 poz. 594) w zw. zart. 98 k.p.c., o czym orzeczono jak w pkt 5 sentencji. Na wydatkowaną łącznie z budżetu Skarbu Państwa kwotę składała się suma 1.752,84 zł.