Sąd Rejonowy w Kwidzynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 241/22
Data wyroku: 2022-06-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Alicja Tułodziecka
Słowa kluczowe: Ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
Podstawa prawna: art. 691 kc

Sygn. akt: I C 241/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 czerwca 2022 roku
Sąd Rejonowy w Kwidzynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: sędzia Alicja Tułodziecka
Protokolant: st. sekr. sąd. Ewa Lewandowska
po rozpoznaniu w dniu 13 czerwca 2022 r. w Kwidzynie
na rozprawie
sprawy z powództwaS. Ż. (1)
przeciwko Gminie MiejskiejK.
o ustalenie

I
oddala powództwo;

II
odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu.

sędzia Alicja Tułodziecka

Sygn. akt: I C 241/22

UZASADNIENIE
PowódS. Ż. (1)wystąpił z pozwem o ustalenie, że wstąpił w stosunek najmulokalu mieszkalnego nr (...), znajdującego się w budynku położonym przyul. (...)wK., znajdującego się w zasobach pozwanej Gminy MiejskiejK., w miejsce jego zmarłej siostry –S. Ż. (2).
W uzasadnieniu swojego pozwu powód wskazał, że jego siostra była najemczynią wskazanego wyżej lokalu od dnia 06 maja 2008 r. Wskazano także, żeS. Ż. (2)jesienią 2014 r. zachorowała i aż do śmierci (tj. do stycznia 2021 r.) nie mieszkała w tym lokalu, a przebywała w domu pomocy społecznej. Powód podał, że przez ten okres wszelkie koszty związane z utrzymaniem mieszkania spoczywały na nim. Powód wskazał także, że od 2014 r. mieszka w tym lokalu.
Ponadto powód wskazał, że wystąpił z wnioskiem o najem lokalu przyul. (...), ale jego wniosek załatwiono negatywnie.
W odpowiedzi na pozew pozwany Gmina MiejskaK.wniósł o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów procesu.
Pozwany wskazał, że nie zachodzą w tej sprawie podstawy do zastosowania przepisuart. 691 k.c., ponieważ nie wymienia się w nim rodzeństwa jako osób mogących wstąpić w stosunek najmu po zmarłym najemcy. Pozwany dodał również, że brak jest możliwości zastosowania § 19 uchwały Rady Miejskiej wK.z dnia 14 grudnia 2020 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu MiastaK..
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 25 września 2007 r.S. Ż. (2)złożyła w(...)sp. z o.o. wK.wniosek o zamianę lokalu socjalnego z lokalu przy ul.(...)wK.na inny lokal mieszkalny, wskazując, że jest w siódmym miesiącu ciąży.
W odpowiedzi na ten wniosek w dniu 25 kwietnia 2008 r.S. Ż. (2)otrzymała informację, że Burmistrz MiastaK.wyraził zgodę na dokonanie zamiany zajmowanego lokalu socjalnego na lokal mieszkalny położony wK.przyul. (...). Jako osobę uprawnioną do zamieszkiwania we tym lokalu wskazano takżeD. P.(córkęS. Ż. (2)).
Dnia 06 maja 2008 r. Gmina MiejskaK., działająca przez(...)sp. z o.o., zawarła zS. Ż. (2)umowę najmu lokalu mieszkalnego położonego wK.przyul. (...). Umowę zawarto na czas nieoznaczony.
(dowód: wniosek z k. 14 akt,
wszystkie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy Sądu     Rejonowego w Kwidzynie sygn. akt I C 609/21)
W dniu 22 sierpnia 2014 r.S. Ż. (1)zameldował się na pobyt stały przyul. (...)wK..
S. Ż. (1)zamieszkał w tym lokalu na stałe.
(dowód: zaświadczenie z k. 5 akt,
zeznania powodaS. Ż. (1)z k. 29v – 30 akt i z k.    31 – 31v akt (nagranie z k. 33 akt)
W dniu 30 listopada 2014 r.S. Ż. (2)podjęła próbę samobójczą, wskutek której trafiła do szpitala w bardzo ciężkim stanie. Następnie do maja 2015 r.S. Ż. (2)przebywała w szpitalach. W dniu 27 maja 2015 r. została przyjęta do Domu Pomocy Społecznej(...)wR., gdzie na jej prośbę została tymczasowo zameldowana.S. Ż. (2)przebywała w domu pomocy społecznej nieprzerwanie aż do swojej śmierci – tj. do dnia 13 stycznia 2021 r.
Stan zdrowiaS. Ż. (2)był poważny – ona nie chodziła, początkowo poruszała się przy pomocy chodzika, a potem korzystała z wózka, nie mogła samodzielnie funkcjonować.S. Ż. (2)chorowała także na schizofrenię. Po próbie samobójczejS. Ż. (2)nie wróciła już do normalnego, samodzielnego funkcjonowania.
W czasie pobytuS. Ż. (2)w domu pomocy społecznej największe zainteresowanie jej sytuacją życiową i zdrowiem wykazywał brat –S. Ż. (1).S. Ż. (1)regularnie dzwonił do siostry, odwiedzał ją, wspomagał ją finansowo, załatwiał prywatne sprawy, pomagał w nawiązaniu kontaktu z córką.S. Ż. (1)pokrył koszty zakupu wózka inwalidzkiego, załatwiał leki oraz prywatne wizyty u lekarzy. Robił także zakupy dla swojej siostry np. odzież, buty czy żywność.
S. Ż. (1)przeprowadził także remont w mieszkaniu naul. (...), ponieważ uważał, że po operacji, która miała być przeprowadzona wO., siostra wróci do tego mieszkania.
NadtoS. Ż. (1)ponosił opłaty związane z mieszkaniem przyul. (...).
S. Ż. (1)był jedynym bratemS. Ż. (2). Nie mieli innego rodzeństwa. Ich rodzice już nie żyli. Jako rodzeństwo byli ze sobą związani.
(dowód: oświadczenie z k. 9 akt,
zeznania świadkaE. D.z k. 30v – 31 akt (nagranie z k.
33 akt)
zeznania powodaS. Ż. (1)z k. 29v – 30 akt i z k.    31 – 31v akt (nagranie z k. 33 akt)
W dniu 19 stycznia 2021 r.S. Ż. (1)powiadomił Burmistrza MiastaK., żeS. Ż. (2)zmarła i wniósł o zawarcie z nim umowy najmu, z uwagi na to, że od 2014 r. był na stałe zameldowany w tym mieszkaniu i opłacał czynsz.
W oświadczeniu z dnia 08 lutego 2021 r.S. Ż. (1)poinformował, że w mieszkaniu usytuowanym w budynku przyul. (...)wK.zamieszkuje jedna osoba – tylko on.
(dowód: oświadczenie z k. 15 akt)
Pismem z dnia 24 lutego 2021 r.(...)wK.poinformowałS. Ż. (1), że nie spełnia on przesłanek wskazanych wart. 691 § 1 k.c.do wstąpienia w stosunek najmu po zmarłej siostrze. Ponadto wskazano, że nie spełnia on również kryterium dochodowego określonego uchwałą Rady Miejskiej wK.z dnia 14 grudnia 2020 r. w sprawie zasad wynajmowania lokali wchodzących w skład mieszkaniowego zasobu MiastaK..
Mając na uwadze powyższe wskazano, że lokal mieszkalny przyul. (...)należy zdać do zasobu Miasta w terminie do dnia 12 marca 2021 r.
Pismem z dnia 04 marca 2021 r.S. Ż. (1)wniósł o wydłużenie terminu do zdania lokalu po zmarłej siostrze, ponieważ nie ma gdzie zamieszkać.
Następnie pismem zatytułowanym jako „prośba” z dnia 06 lipca 2021 r. ponownie wniósł on o przyznanie mu lokalu przyul. (...).
W dniu 16 lipca 2021 r. odbyło się spotkanie komisji w zakresie przydziału lokalu po zmarłejS. Ż. (2), podczas którego stwierdzono, żeS. Ż. (1)został poinformowany, że nie spełnia przesłanek do przydziału mu tego lokalu.
(dowód: protokół z k. 12 akt,
zawiadomienie z k. 21 akt,
wszystkie dokumenty znajdujące się w aktach sprawy Sądu     Rejonowego w Kwidzynie sygn. akt I C 609/21)
S. Ż. (1)ma 47 lat, jest bezdzietnym kawalerem. W sierpniu 2021 r. przeszedł ostry zawał serca. Ponadto choruje na nadciśnienie tętnicze i hiperlipidemię. ObecnieS. Ż. (1)otrzymuje wynagrodzenie w wysokości około 3.000 zł. Partycypuje on w kosztach utrzymania córki zmarłej siostry –D. P..
Nie jest właścicielem ani współwłaścicielem żadnej nieruchomości.
Nie ma innego mieszkania, poza zajmowanym lokalem mieszkalnym położonym wK.przyul. (...).
(dowód: karta informacyjna leczenia szpitalnego z k. 6 – 7 akt,
oświadczenie z k. 8 akt,
zeznania powodaS. Ż. (1)z k. 29v – 30 akt i z k.    31 – 31v akt (nagranie z k. 33 akt)

Sąd zważył, co następuje:
Okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy Sąd ustalił na podstawie zgromadzonych dokumentów, zeznań świadkaE. D.oraz zeznań powodaS. Ż. (1).
Sąd dał wiarę danym wynikającym z zebranych w sprawie dokumentów oraz dokumentów znajdujących się w aktach sprawy I C 609/21, których wiarygodności oraz prawdziwości ich treści w toku tejże sprawy nie kwestionowano. Sąd także nie znalazł innych podstaw, aby danym wynikającym z tych dokumentów odmówić wiarygodności.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaE. D., która jako pracownik Domu Pomocy Społecznej miała wiedzę na temat relacji powoda zS. Ż. (2)w czasie jej pobytu w tej placówce. Świadek opisała sytuację zdrowotnąS. Ż. (2). Nadto świadek wskazała na zaangażowanie powoda w opiekę nad swoją siostrą i na czym ta opieka i pomoc polegały. Zeznania świadka były logiczne, spójne i jasne.
Sąd uznał za wiarygodne zeznania powodaS. Ż. (1). Powód opisał kiedy i w jakich okolicznościach zamieszkał w lokalu przyul. (...). Powód opisał także sytuację osobistą oraz zdrowotną swojej siostry. Powód wskazał także jakiego rodzaju pomocy udzielał swojej siostrze. Zeznania powoda były spójne, jasne i niesprzeczne. W toku przeprowadzonego postępowania nie ujawniły się inne okoliczności, które podważyłyby moc dowodową zeznań złożonych przez powoda.
W przedmiotowej sprawie powódS. Ż. (1)domagał się ustalenia, że wstąpił w stosunek najmu lokalu mieszkalnego przyul. (...)po swojej zmarłej siostrzeS. Ż. (2).
Zgodnie z treścią przepisuart. 691 § 1 k.c.w razie śmierci najemcy lokalu mieszkalnego w stosunek najmu lokalu wstępują: małżonek niebędący współnajemcą lokalu, dzieci najemcy i jego współmałżonka, inne osoby, wobec których najemca był obowiązany do świadczeń alimentacyjnych oraz osoba, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z najemcą.
W niniejszej sprawie ustalono, żeS. Ż. (2)była najemcą mieszkania przyul. (...)wK..
Powód był bratem zmarłejS. Ż. (2). Powód mieszkał w tym mieszkaniu od 2014 r. Ustalono także, żeS. Ż. (2)poważnie chorowała. Z uwagi na swój stan zdrowia siostra powoda została umieszczona w domu pomocy społecznej. Powód troszczył się o swoją siostrę. Wspierał ją finansowo – robił dla niej zakupy, finansował zakup leków czy prywatne wizyty u lekarzy. Nadto powód ponosił koszty utrzymania wskazanego wyżej mieszkania. Powód pomagał siostrze w załatwianiu jej spraw. Powód był w stałym kontakcie ze swoją siostrą – rozmawiali przez telefon co drugi dzień albo powód odwiedzał swoją siostrę.
Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że powód nie był małżonkiem ani dzieckiem najemcy, ani też osobą, wobec której najemca był zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych. Osoby, wobec których najemca był zobowiązany do świadczeń alimentacyjnych, to osoby wskazane w przepisieart. 128i następnychk.r.o.Należą do nich wstępni, zstępni i rodzeństwo, w bardzo specyficznych sytuacjach także dalsza rodzina. Wskazać trzeba, iż powód nie należy do tej kategorii osób. Dodać też należy, iż z ustaleń poczynionych w tej sprawie wynika, że to powód udzielał pomocy finansowej swojej siostrze.
Podnieść także trzeba, że powód nie należał do kategorii osób, które pozostawały z najemcą w faktycznym pożyciu. Te osoby powinny bowiem prowadzić z najemcą wspólne gospodarstwo domowe, być z nim połączone więzią uczuciową, fizyczną (cielesną) i gospodarczą. Te więzi muszą występować łącznie.
W konsekwencji tegoż zaznaczyć trzeba, że rodzeństwo nie pozostaje we wspólnym pożyciu z najemcą, pomimo istniejącej między nimi więzi gospodarczej i uczuciowej. Sąd bowiem nie ma wątpliwości, że powoda ze zmarłąS. Ż. (2)łączyła więź gospodarcza oraz uczuciowa. Sąd nie kwestionuje także tego, że powód rzeczywiście troszczył się o swoją siostrę, że była ona dla niego osobą ważną.
W tym miejscu wskazać trzeba, że Sąd Najwyższy analizował w swoich orzeczeniach różne przypadki związane ze stosunkiem pokrewieństwa, w tym dotyczące wnuka i rodzeństwa, czyli osób niewymienionych wśród uprawnionych określonych w przepisieart. 691 § 1k.c.– te orzeczenia były także przedmiotem analizy przez Sąd orzekający w niniejszej sprawie. Zaznaczyć należy, iż Sąd Najwyższy orzekł, że pomiędzy rodzeństwem występuje brak więzi fizycznej. Sąd Najwyższy podtrzymał stanowisko zajmowane w tej kwestii w przeszłości i wskazał, że tylko konkubinat jako wspólne pożycie dwojga ludzi pozwala na wstąpienie w stosunek najmu lokalu mieszkalnego (por. orzeczenie o sygn. aktIII CZP 99/09). Potem w orzecznictwie Sądu rozszerzono to stanowisko o związki jednopłciowe.
Sąd Najwyższy analizował możliwość uznania rodzeństwa za 4 grupę uprawnionych podmiotów wymienionych w przepisieart. 691k.c.Wprawdzie wykładnia językowa pojęcia „wspólne pożycie” pozwalałaby na przyjęcie, że chodzi o wspólne pożycie z kimś, tj. pozostawanie we wspólnocie, duchowej, gospodarczej i fizycznej, a utrzymywanie współżycia fizycznego nie jest tu warunkiem koniecznym. Jednakże w uchwale z dnia 21 maja 2002 r. wydanej w sprawieIII CZP 26/02Sąd Najwyższy uznał, że wnuk zmarłego najemcy nie należy od osób wymienionych wart. 691 § 1k.c., także wtedy, gdy łączyła go z najemcą więź gospodarcza i uczuciowa.
W przedmiotowej sprawie występuje analogiczna sytuacja prawna i faktyczna, bowiem dotyczy ona więzi pomiędzy rodzeństwem, a nie małżeńskich czy konkubenckich lub związków jednopłciowych. Orzecznictwo sądowe stoi na stanowisku, że faktyczne wspólne pożycie w rozumieniu przepisuart. 691 § 1k.c., oznacza więź łączącą dwie osoby pozostające w takich relacjach jak małżonkowie (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. aktIII CZP 99/09, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 21 maja 2002 r., sygn. aktIII CZP 26/02, uchwała Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2012 r., sygn. aktIII CZP 65/12) i nie jest wystarczające istnienie jedynie więzi gospodarczej i duchowej. Sąd orzekający w tej sprawie w pełni aprobuje to stanowisko. Nadto wskazać należy, iż w orzecznictwie jest to stanowisko wiodące.
Wobec tego pomimo, że powód stale zamieszkiwał z najemcą w dacie jej śmierci, a lokal położony wK.przyul. (...)stanowił jego centrum życiowe oraz że ze swoją siostrą, która była najemcą spornego lokalu, pozostawał we wspólnocie duchowej i gospodarczej, to brak przesłanki wspólnego pożycia uniemożliwia zaliczenie powoda do czwartej grupy uprawnionych podmiotów opisanych w przepisieart. 691 § 1k.c.
Wskazuje się także, że nawet bardzo intensywna więź psychiczna oraz wspólne prowadzenie gospodarstwa domowego nie uzasadnia nazwania tej relacji „wspólnym pożyciem”. Relacje te przybierają zwykle postać opieki, pieczy czy przyjaźni – podobnie jak to miało miejsce w tejże sprawie. Nie można ich jednak kwalifikować jako wspólnego pożycia, gdyż brak więzi fizycznej wyklucza taką kwalifikację.
Treść przepisuart. 691k.c.w sposób jednoznaczny określa krąg osób, które mają prawo do wstąpienia w stosunek najmu lokalu mieszkalnego po śmierci najemcy. Ustawodawca wyraźnie ograniczył podmioty, którym to prawo najmu będzie przysługiwało. Ustawodawca, wprowadzając ponownie przepisart. 691k.c.– na podstawie przepisuart. 26ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego(Dz.U. 2001.71.733), zrezygnował z ogólnego określenia „osoba bliska”. Natomiast wymienienie osób wstępujących w stosunek najmu wskazuje, że zamiarem ustawodawcy było zawężenie kręgu osób uprawnionych do wstąpienia w stosunek najmu po śmierci najemcy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2009 r., sygn. aktIII CZP 99/09).
Z powyższego oraz z treści przepisuart. 691 k.c.wynika, że takiego uprawnienia ustawodawca nie przewidział dla rodzeństwa najemcy. Zamysłem ustawodawcy było, aby chronić prawo własności właściciela i jednocześnie przyznać uprawnienie najbliższym osobom zmarłego najemcy, przy spełnieniu jednocześnie przesłanki stałego zamieszkiwania z najemcą.
Sąd orzekający nie znalazł również podstaw do zastosowania w tejże sprawie przepisuart. 5k.c.Przepisart. 5 k.c.określa granice, w jakich osoba uprawniona może czynić użytek z przysługującego jej prawa podmiotowego. Jednakże ten przepis nie może być samodzielną podstawą nabycia praw podmiotowych, bowiem te wywodzą się ze stanowiących je norm prawa materialnego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 kwietnia 2000 r., sygn. akt II CKN 258/00).
Mając na uwadze powyżej przedstawione okoliczności i rozważania Sąd na podstawie przepisuart. 691 § 1 k.c.a contrariooddalił powództwo.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie przepisuart. 102 k.p.c.– zgodnie z zasadą słuszności.
Sąd miał na uwadze charakter tejże sprawy oraz subiektywne przeświadczenie powoda o słuszności dochodzonego roszczenia.
Sąd zatem odstąpił od obciążania powoda kosztami procesu w niniejszej sprawie.

sędzia Alicja Tułodziecka