Sąd Rejonowy w Kielcach
VIII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VIII Ns 1065/16
Data wyroku: 2022-10-18 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Agnieszka Kierkowska

Sygn. aktVIII Ns 1065/16

POSTANOWIENIE

Dnia 18 października 2022 roku

Sąd Rejonowy w Kielcach VIII Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący - sędzia Agnieszka Kierkowska
Protokolant - stażysta Katarzyna Gawęcka
po rozpoznaniu w dniu 18 października 2022 roku w Kielcach
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. J. (1),E. J.
z udziałemS. B. (1)
o zniesienie współwłasności
p o s t a n a w i a:

znieść współwłasność nieruchomości niezabudowanej, położonej wK., przyul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Kielcach urządzona jestksięga wieczysta (...)w ten sposób, że:

nieruchomość tą przyznać na wyłączną własnośćA. J. (1)iE. J.na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej;

zasądzić odA. J. (1)iE. J.solidarnie na rzeczS. B. (1)tytułem spłaty 81178,50 zł (osiemdziesiąt jeden tysięcy sto siedemdziesiąt osiem złotych i pięćdziesiąt groszy);

zasądzić odA. J. (1)iE. J.solidarnie na rzeczS. B. (1)929,48 zł (dziewięćset dwadzieścia dziewięć złotych i czterdzieści osiem groszy) zwrotu kosztów postępowania;

orzec, że w pozostałym zakresie wnioskodawcy i uczestnik ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie;

zwrócićA. J. (1)iE. J.solidarnie 1931,09 zł (tysiąc dziewięćset trzydzieści jeden złotych i dziewięć groszy) niewykorzystanej zaliczki, zaksięgowanej pod poz.(...);

zwrócićS. B. (1)2570,95 zł (dwa tysiące pięćset siedemdziesiąt złotych i dziewięćdziesiąt pięć groszy) niewykorzystanej zaliczki, zaksięgowanej pod poz.(...)

sędzia Agnieszka Kierkowska

Sygn. akt: VIII Ns 1065/16

UZASADNIENIE
postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach z 18 października 2022 r.:
We wniosku z 31.05.2016 r.A. J. (1)iE. J.zawarli żądanie zniesienia współwłasności nieruchomości położonej wK., przyul. (...), stanowiącej działkę onumerze ewidencyjnym (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Kielcach urządzona jestksięga wieczysta (...). Wskazali, że są współwłaścicielami tej nieruchomości w 5/6 części, a uczestnikS. B. (1)ma udział 1/6 części. Wnieśli o przyznanie całej nieruchomości na ich rzeczi zasądzenie spłaty dla uczestnika, podnosząc, że nabyli swój udział odE. W., którą się opiekowali i której pomogli w zorganizowaniu pochówku braci, zmarłych tragiczniew pożarze na tej nieruchomości. Uczestnik swój udział nabył od żony jednego z tych braci –I. W.. Wnioskodawcy wskazali, że stosunki między nimi i uczestnikiem są napięte, nie doszło do porozumienia co do odkupienia udziałów, a podział fizyczny działki z uwagi na jej małą powierzchnię prowadziłby do znacznego obniżenia wartości nieruchomości.
UczestnikS. B. (1)w odpowiedzi na wniosek z 14.09.2016 r. przyłączył się do wniosku o zniesienie współwłasności, domagając się wydzielenia części wspólnej nieruchomości odpowiadającej wielkości jego udziału w postaci pasa gruntu wzdłuż działki od stronyul. (...), ewentualnie – w razie stwierdzenia, że podział nieruchomościw naturze byłby niezgodny ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem nieruchomości lub ustawą domagał się przyznania całej nieruchomości na jego wyłączną własność ze spłatą dla wnioskodawców. Podniósł, że wnioskodawcy nie opiekowali sięE. W., która przebywała w(...), a swój udział nabyli poniżej wartości rynkowej, że zakupił udziałw nieruchomości wspólnej, gdyż jest ona położona naprzeciwko nieruchomości, na której zamieszkuje. Planował od początku dokupić pozostałe udziały, rozebrać budynek zniszczony przez pożar i zbudować dom dla syna. Nie doszedł do porozumieniaz wnioskodawcami co do odkupienia ich udziałów, ani co do rozbiórki zniszczonego budynku, którą zainicjował, ponieważ chciał doprowadzić działkę do należytego stanui uporządkować ją. (k.53-62)
W sprawie pozostaje niesporne, że:
Nieruchomość, objętaksięgą wieczystą (...), obejmująca działkęonumerze ewidencyjnym (...), położona jest wK.przyul. (...)i ma 711 m2powierzchni. Jej współwłaścicielami są małżonkowieA. J. (1)iE. J.w 5/6 części orazS. B. (1)w 1/6 części. Nieruchomość nie jest zabudowana.
MałżonkowieA. J. (1)iE. J.swój udział zakupili odE. W.. Zawarli z nią dwieumowy sprzedaży (...).09.2008 r. – co do udziału 1/3 i 15.12.2008 r. – co do udziału ½.S. B. (1)swój udział 1/6 zakupił odI. W., z którą zawarłumowę (...).10.2011 r. Wówczas na tej nieruchomości znajdował się częściowo zniszczony w pożarze dom mieszkalny murowany i budynki gospodarcze.
(odpis księgi wieczystej k.13-15, umowy sprzedaży k.18-21, 79-80)
MałżonkowieA. J. (1)iE. J.zamieszkują na nieruchomości położonej przy sąsiedniejulicy (...)jest właścicielem nieruchomości zabudowanej domem mieszkalnym, położonej naprzeciwko nieruchomości wspólnej przy tej samejulicy (...).
(okoliczności przyznane)

Sąd ustalił:
W latach 2008-2011 małżonkowieJ.poprawili ogrodzenie nieruchomości, rozebrali budynek gospodarczy za domem. Oczekiwali na zakończenie egzekucji, która toczyła się z udziałuI. W.we współwłasności nieruchomości. W 2014 r. budynek mieszkalny został rozebrany, działka została uporządkowana. Toczyły się postępowania administracyjne dotyczące stanu technicznego budynku i jego rozbiórki na skutek wnioskuS. B. (1). Współwłaściciele w toku tych postępowań różnili się co do oceny stanu technicznego budynku, możliwości jego odbudowy, a następnie co do wyboru wykonawcy robót rozbiórkowych. Została wydana decyzja nakazująca współwłaścicielom nieruchomości rozbiórkę budynku mieszkalnego, a ostatecznie wszyscy współwłaściciele na dokonanie rozbiórki się zgodzili. Były między nimi także nieporozumienia dotyczące nasadzenia drzew na wspólnej nieruchomości, ponieważ małżonkowieJ.zarzucaliS. B. (2), że nasadzeń dokonał bez ich wiedzy i zgody, aS. B. (1)zaprzeczał, że to on drzewa zasadził.
Po 2017 r.E. J.rozebrał stare ogrodzenie nieruchomości wspólneji aktualnie nie jest ona ogrodzona. ZarównoE. J., jakS. B. (1)zlecają koszenie działki w razie potrzeby. Sporadycznie na skraju działki przyul. (...)parkuje samochódS. B. (3)lub kogoś z jego domowników. W inny sposób ani małżonkowieJ.aniS. B. (1)nie korzystają z nieruchomości wspólnej. MałżonkowieJ.chcieliby wybudować na nieruchomości dom dla jednego z synów, podobne plany maS. B. (1).
(dowody: korespondencja stron wzajemna i kierowana do innych podmiotów, a dotycząca wspólnej nieruchomości k.25-35, 151-153, 159-162, 164, 171-179, decyzja nakazująca rozbiórkę k.22-24, protokół rozprawy w postępowaniu administracyjnym k.165, zeznania stron k.491-496, 558-560)
Nieruchomość wspólna przylega od strony wschodniej doul. (...)i ma długość około 20,7 m, od strony południowej doul. (...)na szerokości ok.35,9 m. Od strony zachodniej i północnej graniczy z działkami zabudowanymi budynkami jednorodzinnymi. Od stronyul. (...)przy granicy rośnie 7 drzew iglastych różnej wielkości. Teren nie jest objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego. Działka ma przeznaczenie budowlane.(...)zlokalizowany jest wul. (...)i tylko od tej strony możliwe jest doprowadzenie sieci wodociągowej.Ulica (...)nie jest utwardzona, posesje przy niej położone mają urządzone wjazdy od innej strony (tj. od stronyulicy (...)– prostopadłej doul. (...), a równoległej doul. (...)albo od stronyul. (...), która jest prostopadła doul. (...)). Podział nieruchomości wspólnej, w szczególności na dwie części odpowiadające wielkości udziałów współwłaścicieli, nie jest możliwy. Część mniejsza nie mogłaby być wykorzystana na cele budowalne, a gdyby została wydzielona zgodnie z życzeniemS. B. (1)wzdłużul. (...), oznaczałoby to pozbawienie części większej dostępu do sieci wodociągowej i do dojazdu odul. (...). Zmniejszenie powierzchni na skutek podziału oznaczałoby ograniczenie w sposobie zagospodarowania części większej zgodnie z jej przeznaczeniem tj. na cele budowlane. Po podziale zatem żadna z powstałych nieruchomości nie byłaby działką budowalną – mniejsza z uwagi na jej powierzchnię, większa – z uwagi na brak dostępu do podstawowej infrastruktury technicznej (tj. sieci wodociągowej). Oznacza to, że podział nieruchomości wspólnej pociągałby za sobą zmianę jej społeczno – gospodarczego przeznaczenia i wartości.
Aktualna wartość nieruchomości wspólnej to 487071 zł.
(dowody: oględziny k.457-458, zdjęcia nieruchomości wspólnej k.37-44, 532, 533, 554-557, 607-612, opinia biegłego z zakresu budownictwaS. Ż.k.590-595, opinia biegłej z zakresu szacowania nieruchomościR. G.k.565-575)
Powyższe ustalenia oparte zostały na dowodach z dokumentów, nie kwestionowanych przez strony, zeznaniach stron, które nie wykazywały sprzecznościz pozostałymi dowodami oraz opiniach biegłych SŻ.iR. G.. Żadna z tych opinii nie została zakwestionowana, strony nie zgłosiły do nich uwag. Opinie są jasne, jednoznaczne, wyczerpująco wyjaśniają kwestie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd zważył, co następuje:
WniosekA. J. (1)iE. J.zasługuje na uwzględnienie. Przepisart. 210 k.c.stanowi bowiem, że każdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Zgodnie zart. 211 k.c.każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Przepisart. 212 k.c.przewiduje w§1możliwość wyrównania wartości poszczególnych udziałów przez dopłaty pieniężne, a w§2możliwość przyznania rzeczy, która nie daje się podzielić jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych. Rzeczą wspólnąw przedmiotowej sprawie jest nieruchomość gruntowa. Z poczynionych ustaleń wynika, że nie może być ona podzielona z uwagi na to, że podział taki byłby sprzeczny ze społeczno gospodarczym przeznaczeniem tej nieruchomości na cele budowalne, a skoro wskutek podziału powstałyby działki nie mające charakteru budowalnego, o bardzo małej powierzchni, to oznaczałoby także zmniejszenie wartości nieruchomości. Każdy ze współwłaścicieli domagał się przyznania prawa własności tej nieruchomości na swoją rzecz, przy czym uczestnik tylko na wypadek gdyby nie był możliwy jej podział.
Skoro taki podział nie jest możliwy, co w świetle nie kwestionowanej przez strony opinii biegłegoS. Ż.nie może budzić wątpliwości, to w grę wchodzi zastosowanieart. 212§2 k.c.i przyznanie nieruchomości jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych.
W ocenie Sądu o przyznaniu rzeczy wspólnej na wyłączną własność wnioskodawców winna decydować wielkość ich udziału we współwłasności. Przepisart. 212§2 k.c.wskazuje, by wyboru współwłaściciela, któremu rzecz zostanie przyznana, dokonywać stosownie do okoliczności. Żadna ze stron nie korzysta z nieruchomości wspólnej, ograniczając się do jej porządkowania (w tym rozbiórki zniszczonych budynków), koszenia, podlewania. Sporadyczne parkowanie na niej pojazdów uczestnika nie może przemawiać na jego korzyść w sytuacji, gdy dysponuje on po sąsiedzku nieruchomością z garażem i nie wykazał, by taki sposób wykorzystywania nieruchomości wspólnej (jako parking) zaspokajał jakieś jego istotne interesy. Nie jest on poza tym zgodny ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem nieruchomości wspólnej. Każda ze stron deklaruje zamiar zabudowania nieruchomości tj. wykorzystania jej zgodnie tymże przeznaczeniem. Każda ze stron dysponuje środkami na spłatę, ma dobre, stabilne dochody i majątek. Nieruchomość położona jest w pobliżu innych nieruchomości stron, ale nie w ich bezpośrednim sąsiedztwie. Wprawdzie od nieruchomości uczestnika oddziela ją wyłącznie ulica i odległość jest mniejsza niż w wypadku nieruchomości wnioskodawców. Nie zmienia to faktu, że posiadanie zabudowanej czy zagospodarowanej nieruchomości w bliskim sąsiedztwie nie będzie wpływało na sposób zagospodarowania nieruchomości wspólnej. Tylko przy położeniu nieruchomości stron w bezpośrednim sąsiedztwie mogłoby to mieć znaczeniei stwarzało więcej możliwości zagospodarowania nieruchomości wspólnej, powiązania jej funkcjonalnie z nieruchomością sąsiednią, przekładając się na interesy i potrzeby danego współwłaściciela. Nie mogą mieć znaczenia okoliczności nabycia udziału we współwłasności przez strony. Były one podobne pod tym względem, że strony nie były spokrewnione z poprzednimi współwłaścicielami i nie korzystały z nieruchomości wspólnejw żaden sposób zanim stały się jej współwłaścicielami. Należy ponadto zwrócić uwagę, że uczestnik decydując się na nabycie udziału we współwłasności w 1/6, musiał wiedzieć, że pozostałe 5/6 udziałów jest już skupione w jednym ręku – wnioskodawców oraz zdawać sobie sprawę, że nie ma żadnej gwarancji uzyskania wyłącznego prawa własności. Wnioskodawcy wcześniej niż uczestnik nabyli swoje udziały, a ponadto ich udział jest zdecydowanie większy. Skoro wyrażają wolę przejęcia rzeczy na wyłączną własność, nie uwzględnienie ich wniosku w większym stopniu narusza ich interesy niż interesy uczestnika, który ze swojego mniejszościowego udziału otrzymuje spłatę.
Wielkość udziałów we współwłasności nie ma wpływu na prawa każdego ze współwłaścicieli do korzystania z rzeczy, współposiadania jej (art. 206 k.c.) czy na obowiązek współdziałania w zarządzie rzeczą (art.200 k.c.) Wielkość udziału we współwłasności determinuje jednak udział w pożytkach z rzeczy i wydatkach na rzecz (art.207 k.c.) oraz wpływa na sposób sprawowania zarządu, szczególnie w sytuacji braku zgody wszystkich współwłaścicieli (art. 201-203 k.c.) Wielkość udziału we współwłasności nie musi decydować o tym, któremu ze współwłaścicieli rzecz zostanie przyznana w wyniku zniesienia współwłasności, ale może mieć w tym kontekście znaczenie, zwłaszcza jeżeli nie ma innych szczególnych okoliczności przemawiających na korzyść współwłaścicielaz mniejszym udziałem. Taki stan rzeczy zachodzi w niniejszej sprawie. Jak wskazano wyżej okoliczności dotyczące obu stron są zbliżone i w tym świetle wielkość udziału we współwłasności zyskuje znaczenie.
W tym stanie rzeczy zdaniem Sądu przyznanie prawa własności nieruchomości wnioskodawcom nie krzywdzi uczestnika. Należy mu się natomiast zgodnie zart. 212 k.c.spłata odpowiadająca wielkości jego udziału we współwłasności. Skoro wartość całej nieruchomości to 487071 zł, a udział uczestnika wynosił 1/6, to należna mu spłata wyraża się w kwocie 81178,50 zł. Stąd też orzeczono jak w punkcie I sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520§1 k.p.c.w pkt. II i III sentencji. Każda ze stron ponosi koszy związane ze swoim udziałem sprawie, co oznacza, że wydatki na opinie biegłych strony powinny ponieść w części odpowiadającej wielkości ich udziału we współwłasności nieruchomości. Wydatki te ogółem wyniosły: 5997,45 zł (na wynagrodzenia biegłych:A. J.R.720,72 zł k.389,R. G.1848,19 złi 1327,99 zł k.416, 579,S. Ż.2101,05 zł k.596). Zostały pokryte z zaliczek uiszczonych przez strony, przy czym z zaliczek uczestnika do kwoty 1929,05 zł (k.416, 596). Tymczasem skoro udział uczestnika we współwłasności to 1/6 i tyle powinien wynieść jego udział w tych wydatkach, nie powinien być obciążony z tego tytułu w kwocie wyższej niż 999,57 zł ((...),45). Wnioskodawcy ponieśli te wydatki w kwocie o 929,48 zł mniejszej niż wynikaz wielkości ich udziału we współwłasności, a o tą kwotę za dużo zapłacił uczestnik. Stądw pkt. II sentencji orzeczono o obowiązku zwrotu przez wnioskodawców dla uczestnika tej kwoty. Natomiast inne koszty postępowania, w szczególności opłaty od wnioskui wynagrodzeń pełnomocników nie podlegają rozliczeniu, jako związane z udziałemw sprawie każdej ze stron.
Wpunktach IV i Vorzeczono na podstawieart. 84 ust.1 i 2w zw. zart. 80 ustawyz dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnycho zwrocie niewykorzystanych zaliczek.

sędzia Agnieszka Kierkowska