Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1371/20
Data wyroku: 2022-04-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Marta Sawińska
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art. 6 ust 1 ustawy z 13.X.1998r. o SUS

Sygn. aktIII AUa 1371/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 kwietnia 2022 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska
Protokolant: Emilia Wielgus
po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2022 r. w Poznaniu na posiedzeniu niejawnym
sprawyM. K.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
przy udziale :Ł. K.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą
P.H.U (...)wT.
o podleganie ubezpieczeniom
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
od wyroku Sądu Okręgowego w Koninie
z dnia 28 października 2020 r. sygn. akt III U 1207/19

1
oddala apelację;

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.kwotę 240 zł

tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.
Marta Sawińska

UZASADNIENIE

    Decyzjąnr(...)z 21 listopada 2019r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.Inspektorat wT.stwierdził, żeM. K.jako pracownik u płatnika składekP.H.U. (...)Ł. K.nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emertytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 24 września 2018r. do 7 maja 2019r. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, żeM. K.zawarła zŁ. K.umowę o pracę na okres od 24 września 2018r. do 30 listopada 2018r., a umowa ta została przedłużona do dnia porodu. Ubezpieczona była niezdolna do pracy od pierwszego do ostatniego dnia zgłoszenia jej do ubezpieczeń jako pracownika przez płatnikaP.H.U. (...). Po wyrejestrowaniu z ubezpieczeń wystąpiła do ZUS w wnioskiem o wypłatę zasiłku macierzyńskiego. ZUS wskazał, żeM. K.nie wykonywała pracy na rzecz płatnika składek, pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez niego przed 24 września 2018r. jak i po tej dacie. Organ rentowy uznał, że nie doszło zatem do nawiązania stosunku pracy pomiędzy ubezpieczoną a płatnikiem składek. W związku z tym zgłoszenie do ubezpieczeń społecznychM. K.od 24 września 2018r. do 7 maja 2019r. jako pracownika przez płatnika składekPHU (...)Ł. K.nie może być prawnie skuteczne, nie powstał bowiem pracowniczy tytuł do ubezpieczeń społecznych.
Odwołanieod decyzji organu rentowego złożyłaM. K., wniosła o jej zmianę poprzez objęcie obowiązkowym ubezpieczeniem: emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym w spornym okresie. Wskazała, że świadczyła pracę na rzecz płatnika składek przed 24 września 2018r., a płatnik składek potraktował ten okres jako przyuczenie i pisemną umowę zawarł z nią dopiero 24 września 2018r.
Wyrokiemz 28 października 2020 r. (sygn. III U 1207/19) Sąd Okręgowy w Koninie zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, iżM. K.jako pracownik płatnika składekŁ. K.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwąP.H.U. (...)wS.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 12 września 2018r. do 7 maja 2019r. (pkt 1 wyroku) oraz zasądził od pozwanego na rzecz odwołującego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2 wyroku).
Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
M. K.ukończyła Liceum(...). Posiada doświadczenie zawodowe w handlu.
W okresie od 1 września 2018r. do 30 września 2018r. odwołująca była zatrudniona wAgencji (...) S.A.wK.na podstawieumowy zlecenia nr (...). Faktycznie pracę z tytułu tej umowy wykonywała w dniach 1-5 września 2018r. wsklepie (...)wT.i osiągnęła przychód z tytułu tego zatrudnienia w kwocie 438,40 zł.Agencja (...)wK.otrzymała informację o zaprzestaniu wykonywania ww. zlecenia przez odwołującą w dniu 3 października 2018r. podczas rozmów z kierownikami sklepów na temat przedłużania współpracy z dotychczasowymi zleceniobiorcami. Do tego dnia ani ubezpieczona, ani kierownictwo sklepu nie poinformowało o zaprzestaniu wykonywania umowy. Z tego względuM. K.została wyrejestrowana z ubezpieczeń pierwszego dnia po wygaśnięciu aktywnej umowy, tj. 1 października 2018r.
Płatnik składek prowadzi działalność gospodarczą pod nazwąP.H.U. (...)Ł. K.. Zajmuje się handlem detalicznym artykułami monopolowymi i tytoniowymi. Posiada 25 sklepów monopolowych, 3 sklepy spożywcze i hurtownię.
Płatnik składek zatrudnia ponad 100 pracowników. Zatrudnianiem pracowników zajmuje się kierownik –I. P..
Ł. K.poszukiwał nowego pracownika do sklepu przyul. (...)wT.ponieważ jedna z pracownic –A. I., odchodziła z pracy. W związku z powyższym płatnik składek zamieścił ogłoszenie o poszukiwaniu pracownika w Internecie i na witrynie sklepu.
M. K.dowiedziała się o poszukiwaniu pracownika przezŁ. K.z ogłoszenia, wywieszonego na jednym ze sklepów płatnika w dniu 11 września 2018r. Zadzwoniła wówczas pod wskazany na ogłoszeniu nr telefonu, a następnie udała się na spotkanie z kierownikiem sklepu ‒I. P.. Uzyskała informację, że następnego dnia ma zgłosić się do pracy.
Zgodnie z poleceniemI. P.odwołująca w dniu 12 września 2018r. zgłosiła się pracy. Świadczyła pracę w systemie zmianowym, pracowała również w soboty i niedziele. Razem z odwołującą w sklepie zatrudniona byłaM. B.iM. M.. W tym okresie odwołująca wykonywała swoje obowiązki razem z innymi pracownikami, nie pracowała sama w sklepie. Do jej obowiązków należało układanie towaru na zapleczu, rozkładanie towaru, obsługiwanie klientów, podawanie towarów, sporządzanie zamówień, obsługiwanie kasy, sporządzanie raportów kasowych oraz obsługiwanie lotto. Wszystkie te obowiązki wykonywała pod nadzoremM. B.. Nie była też wpisana w harmonogram pracy w sklepie, uzgadniała z kierownikiem kiedy ma zgłosić się do pracy. Pracodawca zwlekał z podpisaniem umowy o pracę. Poinformował odwołującą, że jest na tzw. przyuczeniu.
Umowa o pracę pomiędzy ubezpieczoną aP.H.U. (...)Ł. K.została zawarta dopiero w dniu 21 września 2018r. Na mocy tej umowy ubezpieczona została zatrudniona na czas próbny od 24 września 2018r. do 30 listopada 2018r. na stanowisku sprzedawcy, w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem 2.100 zł brutto. Umowa ta została przedłużona do dnia porodu.
Zawierając pisemną umowę o pracę ubezpieczona przestawiła zaświadczenie lekarskie z dnia 18 września 2018r. stwierdzające jej zdolność do pracy na stanowisku sprzedawcy.
W aktach osobowych ubezpieczonej zP.H.U. (...)znajduje się karta szkolenia wstępnego w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, z której wynika, że odwołująca odbyła to szkolenie w dniach 24–25 września 2018r. Faktycznie jednak szkolenia tego nie odbyła ponieważ przebywała na zwolnieniu lekarskim.
Odwołująca zgłaszała się do pracy i wykonywała swoje obowiązki do 24 września 2018r. W tym dniu dowiedziała się o tym, że jest w ciąży i że ciąża jest zagrożona. W związku z powyższym odwołująca od 24 września 2018r. korzystała ze zwolnienia lekarskiego.
Za okres przyuczenia, od 12 września 2018r. do 23 września 2018r., odwołująca nie widnieje na listach płac sporządzonych przez płatnika. Jednak za ten okres płatnik wypłacił jej wynagrodzenie w formie gotówkowej.
Natomiast za okres od 24 września 2018r. do maja 2019r. ubezpieczona widnieje na listach płac sporządzanych przez płatnika. Zgodnie z tymi listami we wrześniu nie otrzymała wynagrodzenia ani wynagrodzenia chorobowego, natomiast w październiku otrzymała wynagrodzenie chorobowe i zasiłek chorobowy. Od listopada 2018r. do maja 2019r. odwołującej wypłacony został zasiłek chorobowy. Wynagrodzenie było przekazywane na rachunek bankowy.
Od dnia 24 września 2018r.M. K.była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego jako pracownik płatnika.
Po przejściu ubezpieczonej na zwolnienie lekarskie na stanowisku sprzedawcy w sklepie płatnika zatrudniona zostałaM. T..
W okresie od 1 września 2018r. do 30 czerwca 2019r. wP.H.U. (...)w sklepie przyul. (...)wT.zatrudnionych było pięciu pracowników.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym uznał odwołanieM. K.za zasadne.
Na wstępie rozważań prawnych Sąd Okręgowy zaznaczył, że istotą sporu w przedmiotowym postępowaniu było rozważenie, czy ubezpieczonaM. K.posiada tytuł prawny do objęcia jej ubezpieczeniami społecznymi jako pracownika wP.H.U. (...)Ł. K..
Następnie Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie zart. 6 ust. 1 pkt 1w zw. zart. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, pracownik objęty jest obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym, zaś obowiązek ten powstaje od dnia nawiązania stosunku pracy i trwa do dnia jego ustania. Pracownika do ubezpieczeń społecznych zgłasza pracodawca, który jest płatnikiem składek. Zacytował równieżart. 8 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych,art. 22 § 1 k.p.
Sąd Okręgowy zaznaczył, że dla objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania pracy zasadnicze znaczenie ma nie to, czy umowa o pracę została zawarta i czy jest ważna (jako nienaruszającaart. 58 § 1 lub 83 k.c.), lecz to, czy strony umowy rzeczywiście pozostawały w stosunku pracy (art. 8 ust. 1 ustawy systemowej). O tym zaś czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy, stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki czy też wystawienie świadectwa pracy, ale rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z treściart. 22 § 1 k.p.Istotne więc jest, aby stosunek pracy cechowało faktyczne wykonywanie zobowiązania o cechach pracowniczych. Dokument w postaci umowy nie jest wystarczającym i niepodważalnym dowodem na to, że osoby podpisujące go jako strony złożyły niewadliwe oświadczenie woli o treści zapisanej w tym dokumencie. Dla objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi istotne jest zatem, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych. Zasadnicze znaczenie w procesie sądowego badania, czy dany stosunek prawny jest stosunkiem pracy, ma ustalenie faktyczne, czy praca wykonywana w ramach analizowanego stosunku prawnego rzeczywiście ma cechy wymienione wart. 22 § 1 k.p.W tym celu bada się okoliczności i warunki, w jakich dana osoba wykonuje czynności na rzecz podmiotu będącego pracodawcą i dopiero w wyniku tego badania (poczynienia stosownych ustaleń) rozstrzyga się, czy czynności te świadczone są w warunkach wskazujących na stosunek pracy. Podkreślono, że stosunek pracy może zostać nawiązany także bez formalnego zawarcia umowy o pracę przez czynności konkludentne, dlatego konieczna jest analiza, czy czynności wykonywane przez odwołującą przed zawarciem między stronami pisemnej umowy o pracy były wykonywane w reżimieart. 22 § 1 k.p.
Zdaniem Sądu z okoliczności faktycznych sprawy wynika, że odwołująca przed zawarciem pisemnej umowy o pracę (umowa podpisana w dniu 21 września 2018r. na okres od 24 września 2018r. do 30 listopada 2018r.) wykonywała czynności w reżimieart. 22 § 1 k.p.Od 12.09.2018r. zgłaszała się bowiem do pracy do sklepu przyul. (...)wT.i wykonywała swoje obowiązki pracownicze na stanowisku sprzedawcy, a z zebranego materiału dowodowego wynika niezbicie, że umowę o pracę strony zawarły w sposób konkludentny już 12 września 2018r.
Sąd I instancji zaznaczył, że nie można również uznać, że w niniejszej sprawie zachodziła pozorność ponieważM. K.przystąpiła do świadczenia pracy na rzecz płatnika składek, a pracodawca świadczenie to przyjmował i wypłacił jej wynagrodzenia.
Reasumując stwierdził, że odwołanieM. K.jest uzasadnione, albowiem postępowanie dowodowe wykazało, że strony przed zawarciem pisemnej umowy o pracę z dnia 21 września 2018r. zawarły w dniu 12 września 2018r. umowę o pracę w sposób dorozumiany – poprzez zachowanie się stron i na podstawie tej umowy odwołująca świadczyła pracę w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę oraz pod jego kierownictwem i uzyskiwała z tego tytułu wynagrodzenie. Należy więc uznać, że odwołująca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia u płatnika składek od dnia 12 września 2018r.
W związku z powyższym Sąd Okręgowy w oparciu o przepisart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdził, żeM. K.jako pracownik płatnika składekŁ. K.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwąP.H.U. (...)wS.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od 12 września 2018r. do 7 maja 2019r. (pkt I wyroku).
O kosztach postępowania Sąd Okręgowy orzekł na podstawie przepisówart. 98 i art. 108 § 1 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
Apelacjęod powyższego wyroku wywiódł Zakład Ubezpieczeń Społecznych, zaskarżając go w całości i zarzucając mu:

1
naruszenie przepisu postępowania, tj.art. 233 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia i właściwej oceny materiału dowodowego, co spowodowało błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że odwołująca w okresie od dnia 12 września 2018 r. do 21 września 2019 r. wykonywała pracę w ramach stosunku pracy u płatnika składekŁ. K.,

2
naruszenia przepisów prawa materialnego tj.art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez uznanie, że odwołująca z tytułu zatrudniania u płatnikaŁ. K.podlega ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 12 września 2018 r. do 7 maja 2019 r.

Wskazując na powyższe zarzuty organ rentowy wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania od decyzji z 21 listopada 2019 r. oraz zasądzenie od odwołującej się na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Wodpowiedzi na apelacjęodwołującaM. K.wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od organu rentowego na jej rzecz zwrot kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu w II instancji.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Wniesioną przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych apelację uznać należy za bezzasadną.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, rozstrzygnięcie Sądu I instancji jest oczywiście prawidłowe. Sąd Okręgowy właściwie przeprowadził postępowanie dowodowe, w żaden sposób nie uchybiając przepisom prawa procesowego, dokonał trafnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i w konsekwencji prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy. Prawidłowo także zastosował prawo materialne. Sąd Apelacyjny w całości podzielił ustalenia faktyczne i rozważania prawne Sądu Okręgowego, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania. Wobec niewątpliwego wyjaśnienia wszystkich istotnych okoliczności sprawy, nie widział też konieczności uzupełniania postępowania dowodowego.
Zgodnie z treściąart. 6 ust. 1 pkt 1w zw. zart. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychpracownik objęty jest obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym, zaś obowiązek ten powstaje od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku. Pracownika do ubezpieczeń społecznych zgłasza pracodawca, który jest płatnikiem składek. Zgodnie zart. 8 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, za pracownika uważa się osobę pozostającą w stosunku pracy, czyli zatrudnioną przez pracodawcę.
Z koleiart. 22 § 1 kodeksu pracystanowi, że przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Natomiast dla objęcia ubezpieczeniem społecznym z tytułu wykonywania pracy zasadnicze znaczenie ma nie to, czy umowa o pracę została zawarta i czy jest ważna (jako nienaruszającaart. 58 § 1 lub 83 k.c.), lecz to,czy strony umowy rzeczywiście pozostawały w stosunku pracy(art. 8 ust. 1 ustawy systemowej). O tym zaś czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy, stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki czy też wystawienie świadectwa pracy, ale rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających z treściart. 22 § 1 k.p.
Należy też zaznaczyć, że stosunek pracy może zostać nawiązany także bez formalnego zawarcia umowy o pracę przez czynności konkludentne, dlatego konieczna jest analiza, czy czynności wykonywane przez odwołującą przed zawarciem między stronami pisemnej umowy o pracy były wykonywane w reżimieart. 22 § 1 k.p.Dla objęcia obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi istotne jest zatem, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych. Do cech charakterystycznych stosunku pracy zalicza się: dobrowolność wykonywania pracy przez pracownika, osobisty charakter tej pracy, jej odpłatność, podporządkowanie pracownika pracodawcy, świadczenie pracy na rzecz pracodawcy, ponoszenie przez pracodawcę ryzyka realizacji zobowiązania, ciągłość świadczenia pracy oraz jej zespołowy charakter.
Mając na uwadze treść przytoczonych przepisów, stwierdzić należy w przedmiotowej sprawie istota sporu sprowadzała się do ustalenia czy odwołującaM. K.posiada tytuł prawny do objęcia jej ubezpieczeniami społecznymi jako pracownika wP.H.U. (...)Ł. K., a jeśli tak to od kiedy.
Przy ocenie zgromadzonego materiału dowodowego wbrew twierdzeniom apelującego organu rentowego, Sąd Okręgowy nie naruszył granic swobodnej oceny dowodów określonej wart. 233 § 1 k.p.c., albowiem ich wiarygodność i moc ocenił według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału, a zatem z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Zważyć należy, że wykazanie, iż Sąd pierwszej instancji naruszyłart. 233 § 1 k.p.c., co mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, nie może być ograniczone do odmiennej interpretacji dowodów zebranych w sprawie, przy jednoczesnym zaniechaniu wykazania, iż ocena przyjęta za podstawę rozstrzygnięcia przekracza granicę swobodnej oceny dowodów, którą wyznaczają czynniki logiczny i ustawowy, zasady doświadczenia życiowego, aktualny stan wiedzy, stan świadomości prawnej i dominujących poglądów na sądowe stosowanie prawa. Jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu na podstawie tego materiału dowodowego dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona.
Przenosząc powyższe ogólne rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu Apelacyjnego, bezzasadny był zarzut organu rentowego dotyczący naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c., a sprowadzający się w istocie do tego, że organ rentowy wyrywkowo przedstawił zeznania poszczególnych świadków, wyrwane z kontekstu, pomijając przy tym pozostałą cześć zeznań, podając własną ocenę tych zeznań i wskazując w jaki sposób winny zostać ocenione przez Sąd. Tak np. organ rentowy zwraca uwagę na zeznaniaŁ. K.(płatnika składek), w których świadek wskazuje, że odwołująca przychodziła do sklepu na parę godzin dziennie i nie było to codziennie, w sytuacji kiedy świadek ten wskazał też, że z uwagi na dużą ilość sklepów które posiada (ponad 25 sklepów monopolowych, 3 sklepy spożywcze i jedna hurtownia) oraz ilość pracowników zatrudnionych nie jest w stanie zapamiętać jakichkolwiek szczegółów dotyczących ich zatrudnienia. Świadek ten również zeznał, że choć jego podpis widnieje na umowie o pracę z dnia 21 września 2018 r., to rekrutowaniem odwołującej na stanowisko sprzedawcy zajmowała sięI. P., ponieważ właśnie do niej od momentu zatrudnienia większej ilości pracowników (ponad 100 osób) należała rekrutacja. Podkreślić też wypada, że o uznaniu odwołującej za pracownika, nie decyduje wymiar czasu pracy tj. czy świadczyła pracę przez 8 godzin i codziennie, istotne jest to, czy odwołująca świadczyła pracę na rzecz płatnika składek w sposóbstały(z zeznań świadków i odwołującej wynika, że przychodziła do pracy i wykonywała polecenia). Nadto Sąd Apelacyjny zaznacza, że u płatnika składek obowiązywał grafik pracy. Z zeznań świadkaI. P.wynika z kolei, że odwołująca zgłosiła się do niej w sprawie podjęcia pracy w charakterze sprzedawcy w sklepie, wówczas została zaproszona na rozmowę co miało miejsce 10/11 września 2018 r. i już 12 września 2018 r. odwołująca zgłosiła się do pracy. Przed odwołującą w sklepie pracowałaA. I., a po przejściu odwołującej na długotrwałe zwolnienie lekarskie została zatrudniona kolejna pracownica –M. T.. To, że odwołująca przychodziła do pracy od 12 września 2018 r. potwierdziła również w swoich zeznaniach świadekM. B., która pracowała w sklepie jako sprzedawczyni, nieraz na jednej zmianie z odwołującą, pracowała też zM. M.. O tym, że odwołującej za tzw. okres „przyuczenia” (jak to podkreślał płatnik składek) tj. od 12 września 2018 r. do 23 września 2018 r. zapłacono wynagrodzenie świadczą zeznaniaŁ. K., który potwierdził że odwołująca za ten czas otrzymała wynagrodzenie, które prawdopodobnie wypłaciła jego żonaJ. K., która zajmowała się wypłatą wynagrodzenia w formie gotówkowej pracownikom w czasie tzw. „przeszkolenia”. Dlatego też, brak jest podstaw do uznania, że zeznaniaA. M.stanowią o tym, że odwołująca wynagrodzenia za swoją pracę nie otrzymała. Zaznaczyć również należy, że odwołująca była osobą posiadają doświadczenie w handlu, albowiem przedtem już pracowała w handlu ok. 6 lat.
Z kolei twierdzenia płatnika składek o konieczności przyuczenia odwołującej nie znajdują bytu prawnego, albowiem żaden przepis prawa nie zawiera tzw. określenia pracy – „przyuczenia”. Jak wynika z okoliczności faktycznych ustalonych w niniejszej sprawie odwołująca posiadała doświadczenie w handlu, stąd już następnego dnia po rozmowie zI. P.podjęła faktycznie pracę w miejscu wskazanym przez pracodawcę (sklep wT.przyul. (...)), we wskazanych godzinach (pracowała zarówno na 1 jak i 2 zmianie, także w weekendy), wykonując powierzone jej obowiązki pod kierownictwem pracodawcy, za co uzyskała wynagrodzenie, a tylko fizycznie podpisanie umowy nastąpiło w późniejszym czasie, co nie zmienia faktu, iż stosunek pracy rzeczywiście został nawiązany i wiązał strony tj. odwołującą i pracodawcę od 12 września 2018 r.
Podkreślenia wymaga również, że jak słusznie zwrócił uwagę w uzasadnieniu Sąd I instancji, stosunek pracy może zostać nawiązany także bez formalnego zawarcia umowy o pracę przez czynności konkludentne i tak miało miejsce w odniesieniu do odwołującej. Z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika, że w ramach tej pracy odwołująca obsługiwała klientów, podawała i układała towar, obsługiwała kasę lotto, a pracodawca tą pracę przyjmował i wypłacił jej wynagrodzenie. W niniejszym postępowaniu odwołującaM. K.dowiodła, że świadczyła rzeczywiście przed formalnym zawarciem umowy (w dniu 21 września 2018r.) na piśmie pracę tj. 12 września 2018 r. na rzecz płatnika składekŁ. K.i wykonywała ją w sposób typowy dla stosunku pracy i powierzonego jej stanowiska sprzedawcy pod kierownictwem pracodawcy. Jak zaznaczyła podczas swoich zeznań odwołującaM. K., obiecywano jej, że umowa o pracę zostanie podpisana w najbliższym czasie, została też skierowana na badanie lekarskie, które wykonała w dniu 18 września 2018 r. uzyskując zdolność do pracy. Podpisała też dokumenty dotyczące szkolenia BHP, chociaż go rzeczywiście nie przeszła, ponieważ przebywała już na zwolnienie lekarskim. Umowę o pracę podpisała w dniu 21 września 2018 r. (w piątek), z kolei według grafiku w sobotę i w niedzielę 22 i 23 września 2018 r. miała wolne, a do pracy miała przyjść dopiero w dniu 24 września 2018 r. na drugą zmianę, natomiast do pracy już nie przyszła z uwagi na zwolnienie lekarskie. Odwołująca ma 2 dzieci ((...)letnią córkę i(...)letniego syna) nie planowała kolejnej ciąży, a w czasie kiedy podpisywała umowę o pracę nie wiedziała, że jest w ciąży. O ciąży dowiedziała się dopiero w dniu 24 września 2018 r. podczas planowanej wcześniej wizyty u lekarza ginekologa. Z uwagi na mięśniak, który zagrażał ciąży zalecono jej wówczas oszczędny tryb życia oraz leżenie, dlatego też lekarz wystawił jej zwolnienie lekarskie. Odwołująca dziecko urodziła w dniu 7 maja 2019 r.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, co również wynika z zasad doświadczenia życiowego gdyby przyjąć, że odwołująca nie podjęła (faktycznie nie wykonywała) pracy u płatnika składek od 12 września 2018r., to wówczas nie zostałaby podpisana z nią w dniu 21 września 2018 r. umowa o pracę, nie zostałaby ona również skierowana na badania wstępne. Sąd Apelacyjny zwraca uwagę, że w praktyce zdarzają się sytuację, kiedy od faktycznego podjęcia pracy do podpisania umowy upływa określony czas, jak miało miejsce w niniejszej sytuacji. Zdaniem Sądu Apelacyjnego odwołująca udowodniła, że podjęła pracę od dnia 12 września 2018 r. (i rzeczywiście ją o tego dnia wykonywała) – przekonują o tym zarówno zeznania odwołującej, jak i przesłuchanych w sprawie świadków. Od 12 września 2018 r. (od dnia faktycznego podjęcia pracy) odwołująca uzyskała status pracownika, a zatem z mocy prawa powinna podlegać obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu). Postępowanie dowodowe wykazało, że strony przed zawarciem pisemnej umowy o pracę z dnia 21 września 2018r. zawarły w dniu 12 września 2018r. umowę o pracę w sposób dorozumiany – poprzez zachowanie się stron i na podstawie tej umowy odwołująca świadczyła pracę w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę oraz pod jego kierownictwem i uzyskiwała z tego tytułu wynagrodzenie. Należy więc uznać, że odwołująca podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia u płatnika składek od dnia 12 września 2018r.
Umowa o pracę zawarta pomiędzy odwołującą a płatnikiem składek ma wszystkie niezbędne elementy konstytuujące stosunek pracy na mocyart. 22 § 1 k.p., a strony umowę tę faktycznie realizowały. Odwołująca świadczyła pracę osobiście w sposób ciągły, zgodnie z poleceniem płatnika składek, co do czasu, miejsca i sposobu świadczenia pracy, a pracodawca pracę tę przyjmował i był obowiązany do zapłaty wynagrodzenia.
Z uwagi na powyższe, za chybiony Sąd Apelacyjny uznał zarzut organu rentowego w zakresie pozorności zawarcia umowy. Należy także wskazać, iż sam fakt spodziewania się dziecka nie jest przesłanką uniemożliwiającą podjęcie praca, zaś zatrudnianie kobiet ciężarnych nie jest niedozwolone (tym bardziej, że jak ustalono w toku procesu odwołująca podjęła zatrudnienie w dniu 12 września 2018r., a o ciąży (nieplanowanej) dowiedziała się dopiero w dniu 24 września 2018 r.). Sąd Apelacyjny zwraca także uwagę, że nie jest sprzeczne z prawem, ani nie stanowi jego obejścia, jak również nie narusza zasad współżycia społecznego, dokonanie zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych z tytułu wykonywania pracy w oparciu o umowę o pracę. Niemniej pamiętać należy, iż nie samo zawarcie umowy, ale dopiero faktyczne wykonywanie w oparciu o nią pracy, stwarza podstawę do objęcia ubezpieczeniem. Podleganie ubezpieczeniom społecznym wynika z prawdziwego zatrudnienia, a nie z samego faktu zawarcia stosownej umowy. Dokument w postaci umowy nie jest bowiem niepodważalnym dowodem na to, że osoby, które go podpisały jako strony, faktycznie złożyły niewadliwe oświadczenia woli o treści zawartej w tym dokumencie (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19.10.2007 r., sygn. akt II UK 56/07, LEX nr 376433).
Reasumując, odwołującaM. K., w ocenie Sądu Odwoławczego wykazała w niniejszym postępowaniu, że realizowała obowiązki pracownicze u płatnika składek wynikające z umowy o pracę i konsekwentnie, stale, systematycznie oraz w sposób ciągły wykonywała pracę podporządkowaną pracodawcy, a pracodawca sprawował nad nią nadzór kierowniczy oraz odbierał wykonaną przez odwołującą pracę.
Argumenty przedstawione przez organ rentowy w treści apelacji, nie podważyły w żaden sposób zasadności stanowiska Sądu I instancji.
Odwołująca rzeczywiście choć krótko, ale świadczyła pracę na rzecz płatnika składekŁ. K.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwąP.H.U. (...)wS.i tym samym w sprawie zostały spełnione przesłanki określone wart. 8 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, co oznacza, że zostały spełnione warunki do objęcia jej ubezpieczeniem, jako osoby pracującej/zatrudnionej u płatnika składek. Z uwagi na powyższe rozważania, zdaniem Sądu Apelacyjnego, nie można zatem w przedmiotowej sprawie stwierdzić także naruszenia przepisów prawa materialnego.
Uznając zarzuty apelującego organu rentowego za nieuzasadnione, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił wniesioną apelację – punkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie. Mając powyższe na względzie, tytułem zwrotu kosztów procesu (kosztów zastępstwa procesowego) zasądzono od pozwanego organu rentowego na rzecz odwołującej kwotę 240 zł – punkt 2 sentencji wyroku.
sędzia Marta Sawińska