Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 9/22
Data wyroku: 2022-09-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Jacek Chrostek
Słowa kluczowe: Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 136 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VIII U 9/22

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 24 września 2021 r. , po rozpatrzeniu wniosku z dnia 30 sierpnia 2021 r. , Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłA. R.prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłej w dniu 29 sierpnia 2020 r.J. B.. W uzasadnieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał ,że brak było podstaw do wypłaty świadczenia , ponieważ do dnia śmierciJ. B.nie została wydana decyzja w sprawie ponownego obliczenia wysokości emerytury. Tym samym nie sposób przyjąć , że w dacie zgonuJ. B.przysługiwało świadczenie w nowej wysokości.
/decyzja k.9 plik I akt ZUS/
W dniu 8 listopada 2021 r. do organu rentowego wpłynęło odwołanieA. R.,A. B.orazM. B.od ww. decyzji , w którym wnieśli o jej uchylenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W treści odwołania podkreślono ,że zmarłaJ. B., jako osobaurodzona w (...)r. , na mocy art.194 j ust. 1 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach , nabyła prawo do ponownego ustalenia wysokości emerytury bez pomniejszenia podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Tym samym jej spadkobiercy są uprawnieni do wypłaty stosownego wyrównania.
/odwołanie k.3 – 5 odwrót , odwołanie k.3 – 5 odwrót akt o sygn. VIII U 10/22 , odwołanie k.3 – 5 odwrót akt o sygn. VIII U 11/22/
W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie oraz odrzucenie odwołania w zakresie dotyczącymA. B.orazM. B..
/odpowiedź na odwołanie k.22 – 24 , odpowiedź na odwołanie k.6 – 8 akt o sygn. VIII U 10/22, odpowiedź na odwołanie k.6 – 8 akt o sygn. VIII U 11/22/
Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2022 r. Sąd zarządził połączenie sprawy o sygnaturze akt VIII U 10/22 ze sprawą o sygnaturze akt VIII U 9/22 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
/postanowienie k.11 akt o sygn. VIII U 10/22/
Postanowieniem z dnia 17 stycznia 2022 r. Sąd zarządził połączenie sprawy o sygnaturze akt VIII U 11/22 ze sprawą o sygnaturze akt VIII U 9/22 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
/postanowienie k.11 akt o sygn. VIII U 11/22/
Decyzją z dnia 25 maja 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłA. B.prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłej w dniu 29 sierpnia 2020 r.J. B.. W uzasadnieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał ,że brak było podstaw do wypłaty świadczenia , ponieważ do dnia śmierciJ. B., nie została wydana decyzja w sprawie ponownego obliczenia wysokości emerytury. Tym samym nie sposób przyjąć , że w dacie zgonuJ. B.przysługiwało świadczenie w nowej wysokości.
/decyzja k.14 plik I akt ZUS/
W dniu 22 czerwca 2022 r. odwołanie od ww. decyzji złożyłaA. R.reprezentującaA. B..A. R.wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W treści odwołania podkreślono ,że zmarłaJ. B., jako osobaurodzona w (...)r. , na mocy art.194 j ust. 1 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach , nabyła prawo do ponownego ustalenia wysokości emerytury bez pomniejszenia podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Tym samym jej spadkobiercy są uprawnieni do wypłaty stosownego wyrównania.
/odwołanie k.3 – 6 akt o sygn. VIII U 1354/22/
W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie.
/odpowiedź na odwołanie k.7 – 8 akt o sygn. VIII U 1354/22/
Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2022 r. Sąd zarządził połączenie sprawy o sygnaturze akt VIII U 1354/22 ze sprawą o sygnaturze akt VIII U 9/22 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz zarządził ich prowadzenie pod sygnaturą VIII U 9/22.
/postanowienie k.12 akt o sygn. VIII U 1354/22/
Decyzją z dnia 25 maja 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłM. B.prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłej w dniu 29 sierpnia 2020 r.J. B.. W uzasadnieniu Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał ,że brak było podstaw do wypłaty świadczenia , ponieważ do dnia śmierciJ. B., nie została wydana decyzja w sprawie ponownego obliczenia wysokości emerytury. Tym samym nie sposób przyjąć , że w dacie zgonuJ. B.przysługiwało świadczenie w nowej wysokości.
/decyzja k.15 plik I akt ZUS/
W dniu 22 czerwca 2022 r. odwołanie od ww. decyzji złożyłaA. R.reprezentującaM. B..A. R.wniosła o jej uchylenie i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego. W treści odwołania podkreślono ,że zmarłaJ. B., jako osobaurodzona w (...)r. , na mocy art.194 j ust. 1 ustawy z dnia 19 czerwca 2020 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach , nabyła prawo do ponownego ustalenia wysokości emerytury bez pomniejszenia podstawy jej obliczenia o sumę kwot pobranych emerytur wcześniejszych. Tym samym jej spadkobiercy są uprawnieni do wypłaty stosownego wyrównania.
/odwołanie k.3 – 6 akt o sygn. VIII U 1355/22/
W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie.
/odpowiedź na odwołanie k.7 – 8 akt o sygn. VIII U 1355/22/
Postanowieniem z dnia 8 sierpnia 2022 r. Sąd zarządził połączenie sprawy o sygnaturze akt VIII U 1355/22 ze sprawą o sygnaturze akt VIII U 9/22 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia oraz zarządził ich prowadzenie pod sygnaturą VIII U 9/22.
/postanowienie k.12 akt o sygn. VIII U 1355/22/

Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny :
Decyzją z dnia 29 października 2008 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.przyznałJ. B., na podstawie art. 29 oraz art.46 ustawy emerytalnej, wcześniejszą emeryturę od dnia 28 października 2008 r. tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego.
/decyzja k.48 plik II akt ZUS/
Decyzją z dnia 23 sierpnia 2016 r., po rozpatrzeniu wniosku z dnia 29 lipca 2016 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.przyznałJ. B.emeryturę, której wysokość obliczono z zastosowaniemart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 z późn. zm.), czyli podstawę emerytury pomniejszono o sumę kwot pobranych emerytur. Do ustalenia wartości świadczenia Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjął: kwotę składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji o wartości 39 626,42 zł, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego o wartości 418 854,42 zł, sumę kwot pobranych emerytur o wartości 135 694,24 zł, średnie dalsze trwanie życia tj. 231,30 miesięcy. Kwota świadczenia wyniosła 1 395,53 zł ((39 626,42 + 418 854,42) – 135 694,24 / 231,30). Wypłata emerytury została zawieszona, gdyż korzystniejszym świadczeniem była dotychczasowa emerytura.
/decyzja k.11 - 12 plik III akt ZUS/
J. B.zmarła 29 sierpnia 2020 r.
/okoliczność bezsporna/
SpadkobiercamiJ. B.sąA. R.,A. B.orazM. B..
/okoliczność bezsporna/
NależneJ. B.wyrównanie świadczenia za okres od 1 lipca 2016 r. do 31 sierpnia 2020 r. wyniosłoby 18 703,58 zł.
/wyliczenia ZUS k.45/
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zebranego w sprawie opierając się na dokumentach załączonych do akt , w tym aktach organu rentowego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne.
Zgodnie z treścią przepisuart. 136 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz.1270 z późn. zm.) w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.(ust.1). Osoby wymienione w ust. 1 powyższego przepisu mają prawo do udziału w dalszym prowadzeniu postępowania o świadczenia, nieukończonego wskutek śmierci osoby, która o te świadczenia wystąpiła.(ust.2) Roszczenia o wypłatę świadczeń, o których mowa w ust. 1, wygasają po upływie 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenia przysługiwały, chyba że przed upływem tego okresu zgłoszony zostanie wniosek o dalsze prowadzenie postępowania.
W tym miejscu wskazać należy ,że niezrealizowane świadczenie emerytalne lub rentowe w rozumieniu art. 136 ust. 1 to takie świadczenie, do którego prawo zostało już ustalone lub co najmniej osoba uprawniona wystąpiła o nie jeszcze za życia, ale nie zostało ono jej wypłacone, niezależnie od przyczyn opóźnienia w wypłacie świadczenia. A contrario świadczenie zrealizowane to takie świadczenie, które dotarło do rąk osoby uprawnionej albo zostało przekazane na konto bankowe wskazane przez uprawnionego./ wyrok SA w Łodzi z dnia 4.12.2013 r w sprawie III AUa 386/13 Lex nr 1424144 /
Stosownie do treści art. 194 j ust. 1 ustawy emerytalnej, obowiązującego od dnia 10 lipca 2020 r. , kwotę emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ubezpieczonemuurodzonemu w (...)r., który wcześniej pobierał emeryturę, wymienioną w art. 25 ust. 1b, na podstawie wniosku złożonego przed dniem 1 stycznia 2013 r., ustala się ponownie od podstawy ustalonej z zastosowaniem art. 194i. Przeliczeniu podlega podstawa obliczenia emerytury przyjęta w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury (art. 194j ust. 2 ustawy emerytalnej). Do ustalenia nowej kwoty emerytury przyjmuje się średnie dalsze trwanie życia przyjęte w decyzji o ustaleniu prawa do emerytury, a następnie uwzględnia się kolejne zmiany wysokości świadczenia (art. 194j ust. 3 ustawy emerytalnej). Emerytura w ponownie ustalonej wysokości przysługuje od dnia, od którego podjęto wypłatę emerytury przyznanej na podstawie art. 24, a w przypadku gdy prawo do tej emerytury było zawieszone - od dnia, od którego mogłaby być podjęta jej wypłata (art. 194j ust. 4 ustawy emerytalnej). Jeżeli ponownie ustalona wysokość emerytury przyznanej na podstawie art. 24 jest wyższa od wypłacanej dotychczas, emerytowi wypłaca się wyrównanie. Kwotę wyrównania stanowi różnica między sumą kwot emerytur, jakie przysługiwałyby w okresie od dnia, o którym mowa w ust. 4, do dnia wydania decyzji, o której mowa w ust. 1, z uwzględnieniem ich waloryzacji, a sumą kwot wypłaconych w tym okresie (art. 194j ust. 5 ustawy emerytalnej).
Przedmiotem niniejszego postępowania była kwestia , czyA. R.,A. B.orazM. B.przysługuje prawo do wypłaty wyrównania o jakie miało być zmniejszone świadczenie należne ich matce.
W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości ,że stosownie do przytoczonych przepisów, należneJ. B.świadczenie zostałoby przeliczone z urzędu i nie zostałoby pomniejszone o sumę kwot pobranych przez nią emerytur. Okoliczność zatem ,żeJ. B.zmarła przed dokonaniem stosownego przeliczenia przez ZUS , a więc czynności czysto technicznej , nie może pozbawiać jej spadkobierców możliwości wyrównania świadczenia , które z całą pewnością było jej należne i zostałoby jej wypłacone.
Wobec powyższego Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżone decyzje
i przyznałA. R.,M. B.,A. B.prawo do wypłaty niezrealizowanego świadczenia należnegoJ. B.z tytułu przeliczenia emerytury na podstawieart. 194j ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznychw wysokości po 1/3 dla każdego z nich poczynając od dnia 1 sierpnia 2021 roku.
Zarządzenie: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć ZUS
wypożyczając akta rentowe.
S.B.