Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 561/21
Data wyroku: 2022-09-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Monika Rosłan-Karasińska
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art. 24a ustawy o emeryturach i rentach z FUS

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 września 2022 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Monika Rosłan - Karasińska
Protokolant: sekr. sądowy Marta Jachacy
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 września 2022 r. w Warszawie
sprawyI. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o wysokość emerytury – ponowne ustalenie wysokości świadczenia
na skutek odwołaniaI. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 07 stycznia 2021 r. znak:(...)
oddala odwołanie.
Sygn. akt VII U 561/21

UZASADNIENIE

I. S.
w dniu 16 lutego 2021 r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 7 stycznia 2021 r. znak:(...), zaskarżając ją w całości.
Odwołująca zarzuciła zaskarżonej decyzji błąd w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że przysługuje jej jedynie emerytura na wniosek w wysokości niższej od przyznanej dotychczas renty z tytułu niezdolności do pracy, a nie emerytura z urzędu oraz poprzez uznanie, że ubezpieczona nie wycofała wniosku o przyznanie emerytury na wniosek co skutkowało umorzeniem postępowania w sprawie przyznania tego świadczenia na wniosek i nie przyznanie jej emerytury z urzędu, co skutkowało wydaniem zaskarżonej decyzji.
W oparciu o powyższe odwołująca wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez przyznanie emerytury przeliczonej według kryteriów zastosowanych przy przeliczeniu renty tj. emerytury nie niższej od pobieranej przez odwołującej renty z tytułu niezdolności do pracy.
W uzasadnieniu odwołująca podniosła, że pismem z dnia 15 września 2020 r. wnosiła o przeliczenie emerytury na zasadzie przeliczenia renty. Nie występowała z wnioskiem o ponowne przeliczenie kapitału początkowego, a o przeliczenie emerytury na zasadzie renty. Na skutek błędów organu rentowego odwołującej przyznano emeryturę na wniosek w wysokości niższej niż dotychczas pobieranej przez nią renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ rentowy pozbawił ubezpieczoną możliwości odwołania się od decyzji z dnia 22 października 2019 r. wskazując, że złożyła podanie wycofaniu wniosku dopiero 30 grudnia 2019 r., już po uprawomocnieniu ww. decyzji. Odwołująca podkreśliła, że nie jest to prawdą, ponieważ dochowała terminu i złożyła wniosek w dniu 26 listopada 2019 r. W ślad za pismem z 26 listopada 2019 r. organ rentowy wydał decyzję z 11 grudnia 2019 r. o przeliczeniu emerytury z FUS i okresowej emerytury kapitałowej, a więc niezgodnie z żądaniem wniosku, który dotyczył przeliczenia emerytury według kryteriów stosowanych przy przeliczeniu renty. Powyższe przyczyniło się do błędów proceduralnych popełnionych przez organ rentowy, co skutkowało nie zebraniem i nie rozpatrzeniem w prawidłowy sposób wniosków odwołującej(odwołanie, k. 3-8 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanieZakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o jego oddalenie.
Uzasadniając stanowisko organ rentowy wskazał, że w dniu 15 września 2020 r. odwołująca złożyła wniosek o ponowne ustalenie wysokości przyznanego świadczenia od spełnienia warunków, nie wcześniej niż od 1 marca 2020 r. Do wniosku dołączyła zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 12 sierpnia 2020 r. wystawione przez Spółdzielnię Mieszkaniową(...)z siedzibą wW.. Zaskarżoną decyzją z 7 stycznia 2021 r. organ rentowy odmówił dokonania przeliczenia świadczenia, ponieważ przedłożone zaświadczenie nie powoduje zmiany wartości kapitału początkowego i emerytury, wskazany w nim okres i podstawa za 1998 r. były brane pod uwagę przy wyliczeniu kapitału początkowego, podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne od roku 1999 r. jest ustalana na podstawie konta ubezpieczonego. Organ rentowy podniósł, że odwołująca domaga się przyznania emerytury z urzędu. Organ rentowy podkreślił, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot żądania zawarty w odwołaniu określony jest treścią decyzji organu rentowego, od której odwołanie wszczyna postępowanie przed Sądem pracy i ubezpieczeń społecznych

    (por. wyrok Sądu Najwyższego z 6 września 2000 r. sygn. akt III UKN 685/99, OSNP 2002/5/121 oraz postanowienie z 13 maja 1999 r. sygn. akt II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 r., nr. 15 poz. 601). Organ rentowy wyjaśnił, że ubezpieczonaurodzona (...)pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy. W dniu 25 września złożyła wniosek o emeryturę. Decyzją z dnia 22 października 2019 r. organ rentowy przyznał emeryturę z FUS i okresową emeryturę kapitałową. Organ rentowy powołał się na treść art. 116 ustawy emerytalnej wskazując, że wniosek o emeryturę może być wycofany, jednakże nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji. W dniu 25 listopada 2019 r. odwołująca złożyła pismo zatytułowane „prośba” o ponowne przeliczenie emerytury. Organ rentowy wydał decyzję z dnia 11 grudnia 2019r., przeliczając ww. świadczenie, wskazał też, że odwołująca ma przyznaną emeryturę na wniosek i nie podlega ona podwyższeniu do wysokości renty. Odwołująca dopiero w dniu 30 grudnia 2019 r. zwróciła się do ZUS z podaniem o wycofanie wniosku o emeryturę z 25 września 2019 r. Dnia 9 stycznia 2020 r. organ rentowy odmówił umorzenia postępowania wywołanego wnioskiem z 25 września 2019 r. Od tej decyzji odwołująca nie złożyła odwołania. Reasumując w ocenie organu rentowego skoro ubezpieczona od decyzji z dnia 22 października 2019 r. nie złożyła odwołania, a wycofanie wniosku o emeryturę było nieskuteczne, to decyzja z 22 października 2019 r. jest prawomocna

    (odpowiedź na odwołanie, k. 24-24 v. a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
I. S.urodzona (...)pobierała rentę z tytułu niezdolności do pracy od dnia 9 czerwca 2019 r. przyznaną na podstawie decyzji ZUS z 30 lipca 2014 r., znak:(...). Wysokość renty od 1 września 2019 r. wynosiła 1.442,90 zł(decyzja ZUS z 30 lipca 2014 r., decyzja ZUS z 8 października 2019 r. – a.r.).
W dniu 25 września 2019 r.I. S.złożyła w ZUS wniosek o emeryturę
    (wniosek z 25 września 2019 r.-a.r.). Decyzją z dnia 22 października 2019 r., znak:(...)organ rentowy przyznałI. S.emeryturę okresową kapitałową od 20 października 2019 r., tj. od dnia nabycia prawa do emerytury w kwocie 205,11 zł, która będzie wypłacana łącznie z emeryturą przysługującą z FUS
    (decyzja ZUS z 22 października 2019 r.- a.r.). Decyzją z dnia 22 października 2019 r., znak:(...)organ rentowy przyznałI. S.prawo do emerytury od 20 października 2019 r., tj. od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego ustaloną na zasadach określonych w art. 26 ustawy emerytalnej w kwocie 1.269,47 zł, która będzie wypłacana wraz z emeryturą kapitałową w kwocie 205,11 zł. Organ rentowy poinformował odwołującą, że w związku z przyznaniem emerytury prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy ustaje z dniem 20 października 2019 r. Ww. decyzje nie zostały zaskarżone i są prawomocne
    (decyzja ZUS z 22 października 2019 r. – a.r.).

W dniu 26 listopada 2019 r.I. S.złożyła w ZUS pismo zatytułowane „prośba” , w którym zwróciła się z prośbą o ponowne przeliczenie emerytury. W związku z tym, że wiek emerytalny osiągnęła będąc na rencie przyznanej na stałe, zwróciła się o przeliczenie emerytury według kryteriów zastosowanych przy przeliczeniu renty. Ubezpieczona wskazała, że do emerytury doliczono okresową emeryturę kapitałową, która zakończy się w 2024 r. i od tego czasu wysokość jej emerytury będzie niższa niż renta z tytułu niezdolności do pracy, niezgodnie z przepisami prawa, gdyż emerytura nie może być niższa od renty. Na piśmie widnieje adnotacja pracownikaA. G.„Przyjęto na życzenie”(pismoI. S.z 26 listopada 2019 r. – a.r., zeznaniaI. S., k. 71 a.s.).
W dniu 11 grudnia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wydał decyzję znak:(...), którą przeliczył emeryturę od 20 października 2019 r., tj. od daty nabycia uprawnień do emerytury, przeliczona emerytura wyniosła 1.290,97 zł. Organ rentowy w uzasadnieniu wskazał, że emerytura przyznana z urzędu – obliczona na zasadach z art. 24a ustawy emerytalnej nie może być niższa od pobieranej dotychczas renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ rentowy wyjaśnił, że ubezpieczona ma przyznaną emeryturę na wniosek zgłoszony 25 września 2019 r. i nie podlega ona podwyższeniu do wysokości pobieranej wcześniej renty. Organ rentowy zaznaczył, że zgodnie z art. 116 ust. 2 ustawy emerytalnej wniosek w sprawie emerytury lub renty może być wycofany, jednak nie później niż do dnia uprawomocnienia się decyzji, w razie wycofania wniosku postępowanie w sprawie świadczeń podlega umorzeniu
     (decyzja ZUS z 11 grudnia 2019 r.- a.r.).

W dniu 30 grudnia 2019 r.I. S.złożyła w ZUS pismo zatytułowane „prośba”, w którym zwróciła się z prośbą o wycofanie wniosku o przyznanie emerytury(wniosek z 30 grudnia 2019 r. – a.r., zeznaniaI. S., k. 71 a.s.).
Decyzją z dnia 9 stycznia 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wydał decyzję znak:(...), którą odmówił umorzenia postępowania, z uwagi na złożenie wniosku o wycofanie odwołania po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie przyznania emerytury
    (decyzja ZUS z 9 stycznia 2020 r. – a.r.).

W dniu 15 września 2020 r.I. S.złożyła w ZUS wniosek o ponowne obliczenie emerytury(...). Do wniosku ubezpieczona załączyła zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawione przez Spółdzielnię Mieszkaniową(...)z siedzibą wW.(wniosek z 15 września 2020 r. wraz z załącznikami – a.r.).
W odpowiedzi na ww. wniosek organ rentowy wydał decyzję z 5 stycznia 2021 r.(...)(...), na mocy której odmówił ubezpieczonej ponownego ustalenia wysokości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r., ponieważ przedłożone dowody nie powodują zmiany wartości kapitału początkowego(decyzja ZUS z 5 stycznia 2021r. – a.r.).
Zaskarżoną decyzją z 7 stycznia 2021 r., znak:(...)organ rentowy odmówił dokonania przeliczenia świadczenia, ponieważ przedłożone zaświadczenie nie powoduje zmiany wartości kapitału początkowego i emerytury. Okres zatrudnienia w Spółdzielnię Mieszkaniową(...)z siedzibą wW.obejmujący rok 19988 r. został uwzględniony we wcześniejszych decyzjach o ustaleniu kapitału początkowego

    (decyzja ZUS z 7 stycznia 2021 r. i decyzja ZUS z 5 stycznia 2021 r. – a.r.).

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wymienionych wyżej dowodów z dokumentów załączonych do akt rentowych, uznając je za wiarygodne. Sąd nie skorzystał z zeznań świadkówK. K.iM. O., ponieważ świadkowie nie pamiętali okoliczności składania przezI. S.wniosku w dniu 26 listopada 2019 r. i ich zeznania nie wnosiły nic do sprawy. Sąd uznał za wiarygodne zeznaniaI. S.w zakresie jakim wskazywała na okoliczności składania wniosków do organu rentowego, jednakże nie miało to decydującego znaczenia w sprawie, w której oś sporu koncentrowała się nie tyle na okolicznościach faktycznych, co na zgodności z przepisami wydanej przez organ rentowy decyzji, którą zaskarżyła ubezpieczona, o czym szerzej będzie mowa w rozważaniach prawnych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie było niezasadne.
Na wstępie wymaga wyjaśnienia, że przedmiotem postępowania w sprawach o świadczenia z ubezpieczeń społecznych jest co do zasady kontrola decyzji organu rentowego według stanu rzeczy z chwili jej wydania. Przeniesienie sprawy na drogę sądową przez wniesienie odwołania od decyzji organu rentowego ogranicza się do okoliczności uwzględnionych w decyzji, a między stronami spornych; poza tymi okolicznościami spór sądowy nie może zaistnieć. Przed sądem ubezpieczony może żądać jedynie korekty stanowiska zajętego przez organ rentowy i wykazywać swoją rację, odnosząc się do przedmiotu sporu objętego zaskarżoną decyzją, natomiast nie może żądać czegoś, o czym organ rentowy nie decydował. Kontrolna rola sądu musi zatem korespondować z zakresem rozstrzygnięcia dokonanego w decyzji administracyjnej, bowiem zgodnie z systemem orzekania w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, w postępowaniu wywołanym odwołaniem do sądu pracy i ubezpieczeń społecznych sąd rozstrzyga o prawidłowości zaskarżonej decyzji

    (zob. wyroki Sądu Najwyższego: z 13 maja 1999 r., II UZ 52/99; z 25 maja 1999 r., II UKN 622/99; z 23 kwietnia 2010 r., II UK 309/09; z 9 września 2010 r., II UK 84/10).Z tej perspektywy, sąd ubezpieczeń społecznych ocenia zasadność roszczeń odwołującego się, a nie formalną legalność postępowania przed organem rentowym. Chociaż bezpośrednim przedmiotem postępowania jest decyzja organu rentowego, to jednak sąd ubezpieczeń społecznych wyjaśnia istotę sprawy dotyczącą prawa, zobowiązania albo roszczenia strony, co znajduje właściwe zwieńczenie w kompetencji tego sądu do oddalenia odwołania, jeżeli nie ma podstaw do jego uwzględnienia (art. 477(

    14)§ 1 k.p.c.) albo zmiany zaskarżonej decyzji w całości lub w części i orzeczenia co do istoty sprawy (art. 477(

    14)§ 2 k.p.c.). W związku z tym zasada, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych przedmiot rozpoznania sprawy sądowej wyznacza decyzja organu rentowego, od której wniesiono odwołanie (art. 477(

    9)k.p.c.,art. 477(

    14 )k.p.c.), nie daje podstaw do twierdzenia, że sąd ubezpieczeń społecznych jest związany materialnoprawną podstawą wskazaną w decyzji organu rentowego. Zatem kontrola zaskarżonej decyzji nie ogranicza się do zbadania prawidłowości kwalifikacji prawnej przyjętej przez organ rentowy, ale polega na zbadaniu materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia

    (por. wyroki z Sądu Najwyższego: z 23 kwietnia 2010 r., II UK 309/09; z 4 grudnia 2018 r., I UK 344/17; z 10 września 2020 r., III UK 296/19).

Na tle powyższego zważyć należy, że przedmiotem odwołaniaI. S.jest decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW., w ramach której organ rentowy rozpoznał wniosek odwołującej z 15 września 2020 r. We wniosku tym, odwołująca zwróciła się o ponowne obliczenie emerytury(...), załączając do wniosku dokument w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, wystawiony przez Spółdzielnię Mieszkaniową(...)z siedzibą wW.. Z kolei ten okres zatrudnienia w Spółdzielni Mieszkaniowej(...)z siedzibą wW.obejmujący rok 1998 r. został już uwzględniony we wcześniejszych decyzjach organu rentowego o ustaleniu kapitału początkowego i jest to okoliczność bezsporna.
Rozpoznając wniosek odwołującej z 15 września 2020 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał łącznie dwie decyzje:
- decyzję z 5 stycznia 2021 r.(...)(...), na mocy której organ rentowy odmówił ubezpieczonej ponownego ustalenia wysokości kapitału początkowego na dzień 1 stycznia 1999 r., ponieważ przedłożone dowody nie powodują zmiany wartości kapitału początkowego;
- decyzję z 7 stycznia 2021 r., znak:(...), na mocy której organ rentowy odmówił dokonania przeliczenia świadczenia, ponieważ przedłożone zaświadczenie nie powoduje zmiany wartości kapitału początkowego i emerytury.
Sąd Okręgowy zważył, że analiza treści decyzji z 7 stycznia 2021 r. prowadzi do wniosku, zgodnie z którym organ rentowy wydał prawidłową decyzję. Skoro organ rentowy był już wcześniej w posiadaniu dokumentu w postaci zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu wystawione przez Spółdzielnię Mieszkaniową(...)z siedzibą wW., uwzględnił go przy wyliczaniu kapitału początkowego i wysokości emerytury, to brak było podstaw do ponownego przeliczania świadczenia na podstawie tych samych dowodów, okoliczność ta była bezsporna, bowiem odwołująca jej nie zakwestionowała. Mając na względzie powyższe Sąd Okręgowy zważył, iż odwołująca nie wykazała okoliczności, które mogłyby prowadzić do wzruszenia prawidłowości ustaleń dokonanych przez ZUS w skarżonej decyzji.
Mając na względzie powyższe należało zważyć, iż skarżąc decyzję ZUS z 7 stycznia 2021 r. odwołująca domagała się przyznania jej emerytury z urzędu w miejsce emerytury przyznanej przez ZUS na wniosek oraz jednocześnie dokonania korekty jej obliczenia z uwzględnieniem powoływanych przez nią okoliczności. Tak sformułowane żądanie odwołującej nie mogło jednak zostać uwzględnione. Po pierwsze, ubezpieczona złożyła odwołanie wyłącznie od decyzji z 7 stycznia 2021 r., która formalnie dotyczyła odmowy przeliczenia przysługującej jej emerytury. Po drugie, decyzja z dnia 22 października 2019 r., którą organ rentowy przyznał ubezpieczonej emeryturę na wniosek nie została zaskarżona i jest prawomocna. Wniosek o wycofanie wniosku o emeryturę z dnia 25 września 2019 r. nie został złożony skutecznie, bowiem odwołująca złożyła go dniu 30 grudnia 2019 r., a więc po uprawomocnieniu się decyzji z dnia 22 października 2019 r. Z tej perspektywy Sąd nie miał możliwości rozstrzygnięcia sprawy w sposób wnioskowany przez odwołującą, a polegający na przeliczeniu emerytury na zasadzie art. 24a ustawy emertytalnej tak, jak byłoby to możliwe w przypadku emerytury przyznanej z urzędu. W realiach niniejszej sprawy brak było podstawdo zastosowaniaart. 24a ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 504)i przyjęcia, że emeryturę, o której mowa w art. 24 tej ustawy, przyznaje się z urzędu zamiast renty z tytułu niezdolności do pracy osobie, która osiągnęła wiek uprawniający do tej emerytury oraz podlegała ubezpieczeniu społecznemu albo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym. Przepis ten jest klarowny w swej treści i rodzi obowiązek przyznania przez ZUS automatycznie z urzędu prawa do emerytury renciście od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego, bez konieczności złożenia wniosku przez osobę uprawnioną. Przepis ten nie daje osobie uprawnionej możliwości wyboru późniejszej daty, od jakiej emerytura zostanie przyznana - poprzez złożenie wniosku w późniejszym terminie - gdyż jest ona przyznawana z urzędu, od dnia osiągnięcia przez tę osobę powszechnego wieku emerytalnego(wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 18 marca 2021 r., III AUa 974/20).W przypadku sprawy niniejszej powyższe przesłanki nie zachodzą, ponieważ odwołująca się ma przyznaną emeryturę na wniosek, a nie emeryturę z urzędu, o której mowa w art. 24a ustawy emerytalnej. W niniejszej sprawie bezspornie ZUS(...)Oddział wW.decyzją z dnia 22 października 2019 r. przyznał odwołującej emeryturę na jej wniosek złożony w dniu 25 września 2019 r., od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego 60 lat i obliczył ją na podstawie art. 26 ustawy emerytalnej. Tym samym Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do uwzględnienia żądania odwołującej w zakresie przeliczenia świadczenia z uwzględnieniem art. 24a ust. 6 ustawy emerytalnej.
Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw do zmiany skarżonej decyzji zgodnie ze stanowiskiem odwołującej, w konsekwencji czego oddalił odwołanie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.