Sąd Okręgowy w Toruniu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 417/22
Data wyroku: 2022-07-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Hanna Cackowska-Frank
Słowa kluczowe: Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 138 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (dz. U. z  2022 poz. 504 ze zm.)

Sygn. akt IVU 417/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 lipca 2022 r.
Sąd Okręgowy w Toruniu - IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący sędzia Hanna Cackowska-Frank
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 14. lipca 2022 r. wT.
sprawyK. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wT.
o zwrot nienależnie pobranego świadczenia
na skutek odwołaniaK. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wT.
z dnia 21 marca 2022 r. nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustala, iż ubezpieczonaK. K.nie pobrała nienależnie świadczenia za okres od 1.01.2022 r. do 31.01.2022 r. w łącznej kwocie 1659,59 zł (jeden tysiąc sześćset pięćdziesiąt dziewięć złotych pięćdziesiąt dziewięć groszy) i nie ma obowiązku zwrotu tej kwoty.
/-/sędzia Hanna Cackowska-Frank
Sygn. akt IV U 417/22

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 21 marca 2022 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT., powołując się naart. 138 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2022 r., poz. 2504 ze zm.), stwierdził, że ubezpieczonaK. K.pobrała nienależnie świadczenia za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2022 r. w łącznej kwocie 1659,59 zł z tytułu nienależnie pobranego świadczenia po zmarłym w dniu 31.12.2021 r.L. K.. Jednocześnie organ rentowy wezwał ubezpieczoną do zwrotu nienależnie pobranych świadczeń za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 stycznia 2022 r. w łącznej kwocie należności głównej 1659,59 zł.
W odwołaniu od powyższej decyzjiK. K.wnosiła o uchylenie decyzji. Wskazała, że emerytura jej mężaL. K.została wypłacona przez Pocztę Polską w dniu 29.12.2021 r., czyli 2 dni przed śmiercią męża. Świadczenie zostało zatem odebrane za życia męża, czyli było mu należne.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił, co następuje:
Mąż ubezpieczonejL. K.pobierał z(...) OddziałuwT.emeryturę, przyznaną decyzją z 17.10.2019 r. W decyzji tej Zakład ustalił termin płatności emerytury na 1 dzień każdego miesiąca, świadczenie było przesyłane przekazem pocztowym na adres zamieszkania świadczeniobiorcy przyul. (...)wT., gdzie zamieszkiwał z żonąK. K..
W dniu 29 grudnia 2021 r. ubezpieczonaK. K.pokwitowała odbiór emerytury należnej za styczeń 2022 r. jej mężowiL. K..
W dniu 31 grudnia 2021 r.L. K.zmarł.
Dowód: bezsporne, a ponadto:
- decyzja z 17.10.2019 r., k - 8 akt rentowych plik III,
- pokwitowanie przekazu, k – 14 akt rentowych plik III
- informacja UP, k – 13 akt j/w.
W dniu 21 marca 2022 r. organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję.
Dowód:- zaskarżona decyzja – k – 17 akt rentowych plik III.
Sąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentacji zgromadzonej w aktach rentowych.
Sąd przyznał walor wiarygodności wszystkim dokumentom, ponieważ były jasne, pełne i logiczne, a nadto żadna ze stron nie kwestionowała prawdziwości zawartych w nich treści ani ich mocy dowodowej, wobec czego nie budziły one również wątpliwości Sądu.
Ustalony stan faktyczny był bezsporny.
Zgodnie zart. 138 ust. 1 i 2 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz.U. z 2022 r., poz.504 ze zm. zwanej w dalszej części uzasadnienia „ustawą emerytalną”) osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu, przy czym za nienależnie pobrane świadczeniaw rozumieniuust. 1uważa się:
1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lubw części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie fałszywych zeznań lub dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd przez osobę pobierającą świadczenia.
Stosownie do art. 138 ust. 3 ustawy emerytalnej za nienależnie pobrane świadczeniaw rozumieniu ust. 1 uważa się również świadczenia wypłacone z przyczyn niezależnychod organu rentowego osobie innej niż wskazana w decyzji tego organu.
Należy ponadto wskazać, że stosownie do art. 101 pkt 2 ustawy emerytalnej prawodo świadczeń ustaje wraz ze śmiercią osoby uprawnionej.
Z kolei stosownie do art. 136a ust. 2 ustawy emerytalnej w razie śmierci emeryta lub rencisty wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarł emeryt lub rencista.
W ocenie Sądu w oparciu o w/w przepisy nie można stwierdzić, ażeby ubezpieczona pobrała nienależne świadczenie.
Przede wszystkim podkreślenia wymaga okoliczność, że istotnieL. K.nie przysługiwało świadczenie za styczeń 2022 r. wobec jego zgonu w dniu 31 grudnia 2021 r.
Nie oznacza to jednak, że świadczenie, którego odbiór pokwitowała w dniu 29 grudnia 2021 r.K. K.jest świadczeniem nienależnie pobranym w myśl w/w przepisówi podlega zwrotowi na podstawie tychże przepisów.
Należy wskazać, że wypłata emerytury należnejL. K.za styczeń 2022 r. nastąpiła przed terminem płatności, ale w dacie, gdyL. K.żył. W tej sytuacji pokwitowanie odbioru świadczenia przez ubezpieczoną (jako domownika) było tylko czynnością dokonaną w imieniu i na rzeczL. K.. ToL. K.był od tej daty dysponentem wypłaconej kwoty, która - jeżeli nie została zużyta przez zmarłego do daty śmierci - weszła do masy spadkowej z chwilą śmierciL. K..
W niniejszej sprawie brak zatem podstaw do stwierdzenia, że wypłata świadczenia nastąpiła osobie innej niż wskazana w decyzji organu rentowego. Wręcz przeciwnie wypłata została dokonana adresatowi, a w jego imieniu odbiór pokwitowała żona jako dorosły domownik. Od tej daty toL. K.był dysponentem tej kwoty, a nie ubezpieczona.
Z tych względów brak było podstaw prawnych do żądania zwrotu świadczenia przez ubezpieczonąK. K.w trybie przepisów dotyczących nienależnie pobranych świadczeń. Organ rentowy może jedynie rozważać dochodzenie wypłaconejL. K.emerytury za styczeń 2022 r. od spadkobierców zmarłego.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, działając na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił, iżK. K.nie pobrała nienależnego świadczenia za styczeń 2022 r. w łącznej kwocie 1659,59 zł i tym samym nie ma obowiązku zwrotu tego świadczenia.
sędzia Hanna Cackowska - Frank