Sąd Rejonowy w Giżycku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 377/21
Data wyroku: 2021-12-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Supiński
Słowa kluczowe: Bezpodstawne wzbogacenie

Sygn. akt I C  377/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 grudnia 2021 r.
Sąd Rejonowy w Giżycku I Wydział Cywilnyw składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Janusz Supiński
Protokolant: Monika Kamieniecka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14.12.2021 r.
sprawy z powództwa(...) SAwB.
przeciwkoJ. Ł.
o zapłatę

I
Zasądza od pozwanejJ. Ł.na rzecz powoda(...) SAwB.kwotę 568,00 (pięćset sześćdziesiąt osiem) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19.06.2020r. do dnia zapłaty.

II
Odstępuje od obciążania pozwanej kosztami procesu.

III
Zasądza od Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Giżycku) na rzecz adwokataM. K.kwotę 221,40 zł tytułem wynagrodzenia z pomoc prawną udzieloną pozwanej z urzędu, w tym kwotę 41,40 zł tytułem podatku VAT należnego od przyznanego wynagrodzenia.

Sygn. akt. I C 377/21

UZASADNIENIE
Powód(...) SAwB.domagał się zasądzenia na jego rzecz odJ. Ł.kwoty 568,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia wniesienia pozwu oraz kosztami procesu. W uzasadnieniu podniósł, iż w dniu 31.07.2014r. pozwana zawarła z powodemumowę pożyczki nr (...)obejmującą kwotę 1.250 zł, której pozwana nie zwróciła.
PozwanaJ. Ł.nie uznała powództwa i wniosła o jego oddalenie w całości. W uzasadnieniu podniosła, że z uwagi na jej chorobę psychiczną w chwili zawierania umowy pożyczki, umowa ta jest nieważna. Z ostrożności procesowej pozwana zgłosiła zarzut przedawnienia.
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 31.07.2014r. pozwanaJ. Ł.zawarła z(...) Sp. z o.o.z siedzibą wB.umowę pożyczki gotówkowej nr(...)- (...). W przedmiotowej umowie pozwana zobowiązała się do zapłaty łącznej kwoty 3.024,00 zł, na która składała się kwota pożyczki w wysokości 1.250 zł, koszt ubezpieczenia (1.372,00 zł), opłata przygotowawcza – 212,00 zł oraz kwota wynagrodzenia umownego w wysokości 190,00 zł. Wskazaną kwotę pozwana zobowiązała się spłacać w 24 ratach miesięcznych, płatnych do dnia 8 każdego miesiąca począwszy od września 2014r. w kwotach po 126,00 zł. Umowa została opatrzona własnoręcznymi podpisami stron. Pozwana otrzymała kwotę 1.250 zł, którą wydała na bieżące potrzeby oraz na spłatę poprzednich zobowiązań. Pozwana jedynie częściowo uregulowała należność.
dowód: zeznania pozwanej k 39
umowa pożyczki gotówkowej nr(...)- (...)k. 66-71 akt I C 1287/16 SR w Giżycku
W dniu 28.05.2015r. powód(...) Sp. z o.o.z siedzibą wB.wniósł pozew przeciwkoJ. Ł.o zapłatę kwoty 3.050,24 zł, wskazując w uzasadnieniu, że roszczenie dotyczy umowy pożyczki z 31.07.2014r. nr(...)- (...).
Wyrokiem z dnia 17.10.2017r. w sprawie I C 1287/16 Sąd Rejonowy w Giżycku oddalił powództwo. W uzasadnieniu Sąd stwierdził, że brak świadomości pozwanej w chwili zawierania umowy pożyczki skutkował nieważnością złożonego przez nią oświadczenia woli w przedmiocie zawarcia umowy pożyczki (art. 82 k.c.). Nieważność umowy ma skutek ex tunc, co oznacza, że nie wywołuje ona żadnych skutków prawnych.
Wskutek apelacji, wniesionej od tego orzeczenia przez stronę powodową, Sąd Okręgowy w Olsztynie wydał w dniu 11.04.2018r. wyrok w sprawie IX Ca 1286/17, w którym oddalił ową apelację.
dowód: wyrok k. 159, 184 akt I C 1287/16 SR w Giżycku
Sąd zważył, co następuje:
Przedstawiony stan faktyczny ustalono na podstawie dowodów z dokumentów, których nikt nie kwestionował. Ustalenia te potwierdziła zresztą pozwana, również co do wysokości istniejącego zobowiązania wobec powoda.
W tej sytuacji nie ulega wątpliwości, że w świetle wyroku Sądu Rejonowego w Giżycku w sprawie I C 1287/16 pozwanaJ. Ł.uzyskała od pożyczkodawcy pierwotnego środki pieniężne w wysokości 1.250 zł bez podstawy prawnej. Zgodnie zart. 410 § 2 kcświadczenie jest nienależne, jeżeli ten, kto je spełnił, nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył, albo jeżeli podstawa świadczenia odpadła lub zamierzony cel świadczenia nie został osiągnięty, albo jeżeli czynność prawna zobowiązująca do świadczenia była nieważna i nie stała się ważna po spełnieniu świadczenia. Skoro zatem umowa pożyczki była nieważna, to świadczenie otrzymane przez pozwaną było nienależne. Jednocześnie zauważyć należy, że „z uwagi na fakt, iż nienależne świadczenie jest postacią bezpodstawnego wzbogacenia, ogólne przesłanki zart. 405 KCmuszą być spełnione również w wypadku nienależnego świadczenia. Jednak przesłanka wzbogacenia musi być tutaj rozumiana w sposób szczególny. Nienależne świadczenie i kondykcja mogą obejmować wszystko, co może być przedmiotem świadczenia. Nie ma potrzeby analizować, czy dane zachowanie wzbogaciło accipiensa, jeśli doszło do świadczenia, które może być zwrócone. Dlatego przedmiotem zwrotu mogą tu być zarówno przedmioty bezwartościowe (wycinki z gazet, stare buty), jak i samo tylko posiadanie (rzeczy lub prawa). Skoro coś świadczono, co może być przedmiotem kondykcji, należy przyjąć (i jest to domniemanie niewzruszalne), że po stronie accipiensa zachodzi wzbogacenie (bowiem apriorycznie wzbogaca wszystko, co może być przedmiotem kondykcji z nienależnego świadczenia)”[tak:Kodeks cywilny. Komentarz pod red. prof. dr hab.K. O., Rok 2021, Wydanie 29,L./El]. W tej sytuacji roszczenie powoda należało uznać za zasadne i orzec jak w pkt I wyroku.
Na marginesie jedynie należy dostrzec zarzut pozwanej co do przedawnienia roszczenia powoda.Art. 118 kcstanowi, że termin przedawnienia wynosi sześć lat, a dla roszczeń o świadczenia okresowe oraz roszczeń związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej - trzy lata. Jednakże koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego, chyba że termin przedawnienia jest krótszy niż dwa lata. Z kolei zgodnie zart. 120 § 1 kcbieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne. Jeżeli wymagalność roszczenia zależy od podjęcia określonej czynności przez uprawnionego, bieg terminu rozpoczyna się od dnia, w którym roszczenie stałoby się wymagalne, gdyby uprawniony podjął czynność w najwcześniej możliwym terminie. W niniejszej sprawie nie ulega wątpliwości, że roszczenie powoda o zwrot kwoty nienależnego świadczenia uzyskanego przez pozwaną zmaterializowało się dopiero z chwilą uprawomocnienia się wyroku Sądu Rejonowego w Giżycku w sprawie I C 1287/16, a zatem w dniu 11.04.2018r. To bowiem we wspomnianym orzeczeniu Sąd stwierdził nieważność umowy pożyczki, będącej podstawą wypłaty pozwanej spornej kwoty. Od tej zatem daty (11.04.2018r.) rozpoczął swój bieg termin przedawnienia roszczeń powoda. Mając przy tym na uwadze fakt, że powództwo w niniejszej sprawie zostało wytoczone w dniu24.06.2020r. stwierdzić należy, że nie doszło do przedawnienia roszczeń powoda.
O kosztach Sąd orzekł po myśliart. 102 kpc, uznając, że w sprawie zachodzą szczególne okoliczności, nakazujące odstąpienie od obciążania strony przegrywającej kosztami procesu. Do tych okoliczności należą w pierwszej kolejności kwestie zdrowotne (przede wszystkim dotyczące zdrowia psychicznego pozwanej), szeroko opisane w uzasadnieniach orzeczeń wydanych w sprawie I C 1287/16 i widoczne podczas np. przesłuchania pozwanej w niniejszej sprawie. Niehumanitarnym zatem, w ocenie Sądu, byłoby dodatkowe obciążanie fiskalne osoby, cierpiącej na schorzenia psychiczne i nie mającej z tego tytułu rozeznania w podejmowanych czynnościach życia codziennego. Z drugiej też strony należało uwzględnić obecną sytuację majątkową pozwanej, wyłaniającą się z lektury akt (czego najlepszym potwierdzeniem jest oświadczenie majątkowe pozwanej, złożone przy wniosku o zwolnienie jej od kosztów sądowych). Przy zbiegu powyższych okoliczności należało orzec jak w pjt II wyroku.
Z kolei o wynagrodzeniu pełnomocnika pozwanej, działającego z urzędu należało orzec po myśliart. 29 ust. 1 ustawy prawo o adwokaturzew zw. z § 8 pkt 2 i § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tj. Dz.U. z 2019 r. poz. 18). W ten sposób został sformułowany pkt III wyroku.