Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
VIII Wydział Cywliny
Sygnatura akt: VIII Ns 273/21
Data wyroku: 2022-12-05 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Bartek Męcina
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 932 kc

Sygn. akt VIII Ns 273/21

POSTANOWIENIE
Dnia 5 grudnia 2022 roku

Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi, Wydział VIII Cywilny w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Bartek Męcina
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Ewa Ławniczak
po rozpoznaniu w dniu 10 listopada 2022 roku w Łodzi
na rozprawie
sprawy z wnioskuA. A. (1)
z udziałemW. J.,A. K.,N. D.,J. Z.iF. Z.,
o stwierdzenie nabycia spadku

p o s t a n a w i a :
stwierdzić, iż spadek poE. B. (1)córceR.iE.zmarłej w dniu 29 grudnia 2020 r. wŁ., ostatnio stale zamieszkałej wŁ.na podstawie ustawy nabyła z dobrodziejstwem inwentarzaN. D.(córkaR.iA.) w całości.
Sygn. akt VIII Ns 273/21

UZASADNIENIE
We wniosku złożonym w dniu 12 marca 2021 r.J. B.wniósł o stwierdzenie nabycia spadku poE. B. (1)zmarłej w dniu 29 grudnia 2020 r. W uzasadnieniu wnioskodawca wskazał, żeE. B. (1)w chwili śmierci była panną, miała jednego syna,M. C., który zmarł 1 grudnia 2020 r., jako bezdzietny kawaler. Matka spadkodawczyni,E. B. (2)była siostrą matki wnioskodawcy,H. B.. Razem z córkąA. A. (1), wnioskodawca stanowił najbliższą rodzinę dla spadkodawczyni.E. B. (1)miała „przeprowadzić wszelkie sprawy spadkowe” naA. A. (1), czego jednak nie zdążyła zrobić z uwagi na nagłą śmierć. Do grona spadkobierców ustawowych należyW. J., siostra przyrodnia spadkodawczyni, która stwierdziła, że odrzuci spadek.
(wniosek k. 4)
Postanowieniem z dnia 30 kwietnia 2021 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnikówJ. Z.,F. Z.,W. J.,A. K.iN. D..
(postanowienie k. 28)
W piśmie z dnia 24 czerwca 2021 r.J. Z.poinformował o odrzuceniu spadku poE. B. (1)oraz wniósł o przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez jego syna,F. Z..
(pismo k. 50)
W wiadomości przesłanej za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 29 września 2021 r.A. K.poinformowała m.in., że sąd rodzinny wraził zgodę na odrzucenie spadku przez jej małoletnią córkę,N. D., w związku z czym po otrzymaniu odpisu prawomocnego postanowienia, uczestniczka zamierza odrzucić spadek przed notariuszem.
(wydruk wiadomości przesłanej za pośrednictwem poczty elektronicznej k. 65)
Postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 3 lutego 2022 r. Sąd zawiesił postępowanie z dniem 19 listopada 2021 r. z uwagi na zgon wnioskodawcy, po czym podjął postepowanie z udziałemA. A. (1), jako następczyni prawnejJ. B..
(postanowienie k. 129, protokół rozprawy k. 50- 51)
Na rozprawie w dniu 3 lutego 2022 r. wnioskodawczyni poparła wniosek i wniosła o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy. UczestniczkaA. K.pozostawiła wniosek do uznania Sądu.
(protokół rozprawy k. 131- 132)
Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2022 r. uczestnikF. Z.pozostawił wniosek do uznania Sądu, natomiast wnioskodawczyni wskazała siebie jako spadkobierczynię ustawową.
(protokół rozprawy k. 164)
Do zamknięcia rozprawy stanowiska stron nie uległy już zmianie.
(protokół rozprawy k. 203- 204)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
E. B. (1), ostatnio stale zamieszkała wŁ., zmarła w dniu 29 grudnia 2020 r. wŁ.. W chwili śmierci spadkodawczyni była panną, miała jednego syna,M. B., który zmarł 1 grudnia 2020 r., jako bezdzietny kawaler. Matka spadkodawczyni,E. W.oraz jej ojciec,R. B.zmarli przed nią.E. B. (1)nie sporządziła testamentu. Nie były zawierane umowy o spadek poE. B. (1). Nie był sporządzony akt poświadczenia dziedziczenia. Nie toczyły się postępowania w przedmiocie uznania spadkobierczyni za niegodną dziedziczenia
(odpisy skrócone aktów zgonu – k. 7 i k. 8, zapewnienie spadkowe uczestniczkiA. K.k. 204)
E. B. (1)miała rodzeństwo, dwie siostry,W. J.iR. T..R. T.zmarła w dniu 19 maja 2019 r.
(odpis skrócony aktu małżeństwa k. 34 i k. 35, odpisy skrócony aktu zgonu k. 38, zapewnienie spadkowe uczestniczkiA. K.k. 204)
W. J.ma jedno dziecko, córkęA. K., która również ma tylko jedno dziecko, córkęN. D..
(odpisy skrócone aktów urodzenia k. 36 i k. 37, zapewnienie spadkowe uczestniczkiA. K.k. 204)
W dniu 5 lutego 2021 r.W. J.złożyła przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku poE. B. (1).
(wypis aktu notarialnego k. 3- 4 akt I N 196/21 SR dla Łodzi- Widzewa w Łodzi, zapewnienie spadkowe uczestniczkiA. K.k. 204)
Tego samego dniaA. K.złożyła przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku poE. B. (1).
(wypis aktu notarialnego k. 3- 4 akt I N 196/21 SR dla Łodzi- Widzewa w Łodzi)
R. T.miała jedno dziecko, synaJ. Z., który również ma tylko jedno dziecko, synaF. Z..
(odpisy skrócone aktów urodzenia k. 39 i k. 40, zapewnienie spadkowe uczestniczkiA. K.k. 204)
W dniu 5 lutego 2021 r.J. Z.złożył przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku poE. B. (1).
(wypis aktu notarialnego k. 3- 4 akt I N 197/21 SR dla Łodzi- Widzewa w Łodzi, zapewnienie spadkowe uczestniczkiA. K.k. 204)
W dniu 24 maja 2021 r.A. K.złożyła do sądu rodzinnego wniosek o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka,N. D., poprzez złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku poE. B. (1). Postanowieniem z dnia 5 lipca 2021 r. sąd rodzinny zezwoliłA. K.iR. D.na złożenie w imieniu małoletniej córkiN. D.oświadczenia o odrzuceniu spadku poE. B. (1). Odpis orzeczenia został doręczonyA. K.w dniu 27 lipca 2021 r., a postanowienie stało się prawomocne od 11 sierpnia 2021 r.
(wniosek k. 2, postanowienie k. 12, elektroniczne potwierdzenie odbioru k. 16 akt sprawyI. N.228/21 SR dla Warszawy- Śródmieścia w Warszawie)
W dniu 24 czerwca 2021 r.J. Z.złożył do sądu rodzinnego wniosek o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka,F. Z., poprzez złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku poE. B. (1). Postanowieniem z dnia 1 marca 2022 r. sąd rodzinny oddalił wniosek z uwagi na osiągnięcie przezF. Z.pełnoletniości w dniu 28 lutego 2022 r. Orzeczenie stało się prawomocne od 25 marca 2022 r.
(wniosek k. 3, postanowienie k. 27 akt sprawyV. N.(...)SR dla Łodzi- Widzewa w Łodzi)
Na rozprawie w dniu 3 lutego 2022 r.A. K.odrzuciła w imieniu swojej małoletniej córki,N. D., spadek poE. B. (1).
(oświadczenie k. 130, protokół rozprawy k. 131- 132)
Na rozprawie w dniu 13 czerwca 2022 r.F. Z.odrzucił spadek poE. B. (1).
(oświadczenie k. 163, protokół rozprawy k. 164)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy, których prawidłowość i rzetelność sporządzenia nie budziła wątpliwości Sądu, a także na podstawie zapewnienia spadkowego złożonego przez uczestniczkęA. K..

Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie treścią zart. 926 § 1 k.c.powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą (art. 926 § 2 k.c.). W niniejsze sprawie, opierając się na zapewnieniu spadkowym złożonym przezA. K., w którym uczestniczka wskazała, że spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu, należy uznać, iż dziedziczenie poE. B. (1)odbywać się powinno w oparciu o przepisy ustawy. Zgodnie zart. 931 § 1 k.c.w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych.E. B. (1)w chwili śmierci była panną. Spadkodawczyni miała jednego synaM. B., który zmarł przed nią, 1 grudnia 2020 r., jako bezdzietny kawaler. Wobec tego, że spadkodawczyni zmarła jako panna, a jej jedyny zstępny zmarł przed nią, nie pozostawiając dzieci, zastosowanie w przedmiotowej sprawie znajdą przepisyart. 932 § 3, § 4 i § 5 kc, zgodnie z którymi w braku zstępnych i małżonka spadkodawcy cały spadek przypada jego rodzicom w częściach równych. Jeżeli jedno z rodziców spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada rodzeństwu spadkodawcy w częściach równych. Jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy.
Przekładając powyższe przepisy na stan faktyczny przedmiotowej sprawy należy wskazać, że matka spadkodawczyni,E. W.oraz jej ojciec,R. B.zmarli przed nią.E. B. (1)miała rodzeństwo, dwie siostry,W. J.iR. T..R. T.zmarła w dniu 19 maja 2019 r., pozostawiając jedno dziecko, synaJ. Z.. W dniu 5 lutego 2021 r., czyli w terminie 6 miesięcy od zgonu spadkodawczyni,J. Z.złożył przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku poE. B. (1).J. Z.ma tylko jedno dziecko synaF. Z..
Druga siostra spadkodawczyni,W. J.w dniu 5 lutego 2021 r., czyli w terminie 6 miesięcy od zgonu spadkodawczyni, złożyła przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku poE. B. (1).W. J.ma jedno dziecko, córkęA. K..A. K.tego samego dnia, co jej matka, złożyła przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku poE. B. (1).A. K.ma tylko jedno dziecko, córkęN. D..
W myśl przepisuart. 1012 kcspadkobierca może bądź przyjąć spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi (przyjęcie proste), bądź przyjąć spadek z ograniczeniem tej odpowiedzialności (przyjęcie z dobrodziejstwem inwentarza), bądź też spadek odrzucić. Zgodnie z przepisamiart. 1015 § 1 i § 2 k.c.oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania, a brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w§ 1jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza. W myśl przepisuart. 1018 § 3 kcoświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku składa się przed sądem lub przed notariuszem.
Jak już była o tym mowa powyżejJ. Z.w terminie 6 miesięcy od zgonu spadkodawczyni, bo w dniu 5 lutego 2021 r., złożył przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku poE. B. (1). Zatem od tego dnia otworzył się termin 6 miesięczny na odrzucenie spadku w imieniu małoletniego wówczasF. Z.. Aby tego dokonaćJ. Z.w dniu 24 czerwca 2021 r., czyli w terminie 6 miesięcy od dnia 5 lutego 2021 r., złożył do sądu rodzinnego wniosek o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka,F. Z., poprzez złożenie oświadczenia o odrzuceniu spadku poE. B. (1). Zgodnie z uchwałą składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 2018 r. wydaną w sprawie III CZP 102/17 termin przewidziany wart. 1015 § 1 k.c.nie może się skończyć przed prawomocnym zakończeniem postępowania o zezwolenie na złożenie przez małoletniego spadkobiercę oświadczenia o odrzuceniu spadku. Po prawomocnym zakończeniu tego postępowania oświadczenie małoletniego powinno być złożone niezwłocznie, chyba że termin ten jeszcze nie upłynął. Postanowieniem z dnia 1 marca 2022 r. sąd rodzinny oddalił wniosek z uwagi na osiągnięcie przezF. Z.pełnoletniości w dniu 28 lutego 2022 r. Orzeczenie stało się prawomocne od 25 marca 2022 r. Co istotne w trakcie trwania postepowania przed sądem rodzinnym,J. Z.w piśmie z dnia 24 czerwca 2021 r. wniósł o przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku przez jego syna,F. Z.. Dlatego też Sąd uznał, że złożone przezF. Z.na rozprawie w dniu 13 czerwca 2022 r. oświadczenie o odrzuceniu spadku poE. B. (1), jest skuteczne. Przedstawiciel ustawowy małoletniego wówczasF. Z.złożył w terminie 6 miesięcy od złożenia przez siebie samego oświadczenia o odrzuceniu spadku po spadkodawczyni, stosowny wniosek do sądu rodzinnego o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem dziecka. Postępowanie przed sądem rodzinnym zakończyło się uprawomocnieniem postanowienia kończącego postępowanie w sprawie w dniu 25 marca 2022 r., aJ. Z.już w pierwszym piśmie złożonym w sprawie w dniu 24 czerwca 2021 r. wyraził wolę odrzucenia spadku w imieniu małoletniego wówczasF. Z..
Odmiennie Sąd ocenił skuteczność złożonego na rozprawie w dniu 3 lutego 2022 r. przezA. K.oświadczenia o odrzuceniu spadku poE. B. (1), w imieniu jej małoletniej córki,N. D.. Należy zwrócić uwagę, że zarządzeniem z dnia 20 maja 2021 r. zobowiązano uczestniczkęA. K.do złożenia w terminie 7 dni pisma, w którym wypowie się, czy zamierza odrzucić spadek w imieniu swojej małoletniej córka,N. D., a jeżeli tak to czy wystąpiła do sądu rodzinnego o wyrażenie zgody na odrzucenie spadku z podaniem stanu i sygnatury sprawy. W odpowiedzi za pośrednictwem poczty elektronicznej w dniu 29 września 2021 r.A. K.poinformowała m.in., że sąd rodzinny wraził zgodę na odrzucenie spadku przez jej małoletnią córkę,N. D., w związku z czym po otrzymaniu odpisu prawomocnego postanowienia, uczestniczka zamierza odrzucić spadek przed notariuszem. Pomimo tegoA. K.nie stawiła się, ani nie połączyła się zdalnie, aby wziąć udział w rozprawie w dniu 13 grudnia 2021 r. Przeciwnie niż w przypadku wnioskuJ. Z.skierowanego do sądu rodzinnego, postepowanie przed Sądem Rejonowym dla Warszawy- Śródmieścia w Warszawie, było już zakończone, gdyż postanowieniem z dnia 5 lipca 2021 r. sąd rodzinny zezwoliłA. K.iR. D.na złożenie w imieniu małoletniej córkiN. D.oświadczenia o odrzuceniu spadku poE. B. (1). Odpis orzeczenia został doręczonyA. K.w dniu 27 lipca 2021 r., a postanowienie stało się prawomocne od 11 sierpnia 2021 r. Tymczasem wniosek o wydanie odpisu prawomocnego postanowieniaA. K.złożyła dopiero w dniu 22 grudnia 2021 r. W kolejnej wiadomości przesłanej pocztą elektroniczną dzień wcześniej (w dniu 21 grudnia 2021 r.)A. K.powtórzyła, że dysponuje orzeczeniem sądu rodzinnego zezwalającym na odrzucenie spadku w imieniu małoletniej córki,N. D.i niebawem złoży oświadczenie przed notariuszem. Co istotneA. K., odmiennie niżJ. Z., który od samego początku zgłaszał zamiar złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniego syna przed sądem, wyrażała wolę złożenia takiego oświadczenia w imieniu małoletniej córki przed notariuszem. Pomimo, że postanowienie udzielające zgody na złożenie w imieniu małoletniej córkiN. D.oświadczenia o odrzuceniu spadku poE. B. (1), stało się prawomocne od 11 sierpnia 2021 r. i mimo wyrażenia w dniu 29 września 2021 r. woli odrzucenia spadku w imieniu małoletniej córki przed notariuszem,A. K.dopiero pod koniec grudnia 2021 r. złożyła wniosek o wydanie przez sąd rodzinny odpisu prawomocnego postanowienia. Dlatego też z uwagi na znaczne przekroczenie terminu, o którym mowa wart. 1015 § 1 k.c., Sąd uznał, że złożone na rozprawie w dniu 3 lutego 2022 r. przezA. K.oświadczenie o odrzuceniu spadku poE. B. (1), w imieniu jej małoletniej córki,N. D.jest bezskuteczne.
Na marginesie można jeszcze wskazać, że stwierdzenie nabycia spadku poE. B. (1)przez małoletniąN.D., spowoduje przysporzenie w majątku małoletniej uczestniczki. Z oświadczeniaA. A. (1)wynika, że w skład spadku poE. B. (1)wchodzi odrębna własność lokalu mieszkalnego przyul. (...)wŁ.o powierzchni ok. 70 m2, a także nieruchomość gruntowa położona wK.G.o nieustalonej powierzchni. Co prawda istnieje zadłużenie z tytułu opłat związanych z odrębną własnością lokalu mieszkalnego przyul. (...)wŁ.w kwocie ok. 10.000 zł, a także zadłużenie w ZUS w nieustalonej wysokości, ale trudno przyjąć, aby powyższe długi przekraczały wartość czynną spadku, która z pewnością przekracza pół miliona złotych. Zresztą Sąd stwierdził nabycie spadku poE. B. (1)przez małoletniąN. D.z dobrodziejstwem inwentarza, czyli z ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowego do wysokości czynnej masy spadkowej.
N. D.nie została uznana za niegodną dziedziczenia, nie zawierała ze spadkodawczynią umów o zrzeczenie się spadku. Mając na uwadze wymienione wyżej okoliczności sąd stwierdził nabycie spadku poE. B. (1)przezN. D.w całości z dobrodziejstwem inwentarza.
Orzeczenie o kosztach oparto o przepisart. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Sąd Rejonowy uznał, że nie zaistniały okoliczności określone wart. 520 § 2 lub § 3 k.p.c.W szczególności sąd ocenił, że interesy wnioskodawczyni i uczestników postępowania nie były sprzeczne.