Sąd Apelacyjny we Wrocławiu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 238/22
Data wyroku: 2022-10-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogusław Tocicki, sędzia Andrzej Kot, Piotr Kaczmarek
Słowa kluczowe: Obrona konieczna
Podstawa prawna: art. 25 § 1 k.k.

Sygnatura akt II AKa 238/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 października 2022 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący sędzia SA Andrzej Kot (spr.)
Sędziowie: SA Bogusław Tocicki
SA Piotr Kaczmarek
Protokolant: Wiktoria Dąbrowicz
przy udziale prokuratora Prokuratury(...)Dariusza Sulikowskiego
po rozpoznaniu w dniu 27 października 2022 r.
sprawy
P. K. (1)oskarżonego o czyn zart. 13 § 1 k.k.w związku zart. 156 § 1 pkt 2 k.k.iart. 157 § 2 k.k.w związku zart. 11 § 2 k.k.w związku zart. 64 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Świdnicy
z 12 kwietnia 2022 r. sygn. akt III K 150/21

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

1
w miejsce ustalenia, że oskarżony zamierzonego skutku nie osiągnął z uwagi na niezwłoczne udzielenie pokrzywdzonemu pomocy medycznej przyjmuje, iż oskarżony nie osiągnął zamierzonego skutku z powodu reakcji i zachowania pokrzywdzonego,

2
określone w punkcie V wynagrodzenie przyznane obrońcy podwyższa do 1402,20 zł (1140 zł powiększone o należny podatek VAT);

II
w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.J. G.kwotę 738 zł, w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu w postępowaniu odwoławczym, a także 120 zł tytułem dojazdu na rozprawę odwoławczą;

IV
zwalnia oskarżonego z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, poniesionymi wydatkami obciążając Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

P. K. (1)został oskarżony o to, że :
w dniu 18 sierpnia 2021 roku na terenie poczekalni dworca kolejowego wŻ., woj.(...), po uprzednim kierowaniu gróźb pozbawienia życia za pośrednictwem komunikatoraM.wobecD. S. (2), które wzbudziły u pokrzywdzonego uzasadnioną okolicznościami obawę spełnienia groźby, znajdując się pod wpływem amfetaminy w stężeniu co najmniej 569,7 ng/ml, metamfetaminy w stężeniu co najmniej 1,1 ng/ml oraz ziela konopi innych niż włókniste w stężeniu co najmniej 1,3 ng/ml, działając umyślnie z zamiarem bezpośrednim usiłował spowodować uD. S. (2)ciężki uszczerbek na zdrowiu w postaci choroby realnie zagrażającej życiu w ten sposób, że używając noża o długości łącznej 22,3 cm i długości ostrza 12,1 cm, trzymanego w lewej dłoni, zadał pokrzywdzonemu uderzenie w klatkę piersiową, czym spowodował obrażenia ciała w postaci urazu klatki piersiowej w postaci otwartej rany w zakresie klatki piersiowej po stronie prawej w linii pachowej środkowej na wysokości VI międzyżebrza, nie penetrującej do jamy opłucnowej, przebiegającej równolegle do żeber w tkance podskórnej wymagającej założenia szwów i opatrunku, które to obrażenia spowodowały naruszenie czynności narządów ciała na okres poniżej 7 dni, przy czym zamierzonego skutku nie osiągną z uwagi na niezwłoczne udzielenie pokrzywdzonemu pomocy medycznej, zaś zarzucanego czynu dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa, będąc uprzednio prawomocnie skazanym za umyślne przestępstwo podobne wyrokiem Sądu Rejonowego w Brzegu z dnia 10 czerwca 2019 roku o sygn. II K 4/19, zmienionym wyrokiem Sądu Okręgowego w Opolu z dnia 09 marca 2020 roku, sygn. VII Ka 847/19, za czyny zart. 226 § 1 k.k.iart. 190 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.przy zast.art. 91 § 1 k.k.na karę sześciu miesięcy pozbawienia wolności oraz za czyn zart. 222 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.na karę 6 miesięcy pozbawienia wolności, które to kary połączono i orzeczono karę łączną jednego roku pozbawienia wolności, którą odbywał w okresie od 21 czerwca 2020 roku do 21 czerwca 2021 roku,

tj. o przestępstwo zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 156 § 1 pkt 2 k.k.iart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy w Świdnicy wyrokiem z dnia 12 kwietnia 2022 r., sygn.. akt: III K 150/21:

I
uznałP. K. (1)za winnego popełnienia czynu opisanego wyżej w punkcie I części wstępnej wyroku, tj. przestępstwa zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 156 § 1 pkt 2 k.k.iart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za czyn ten na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 156 § 1 pkt 2 k.k.w zw. zart.11 § 3 k.k.wymierzył mu karę 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności;

II
na podstawieart. 63 § 1 k.k.zaliczyłP. K. (1)na poczet wymierzonej kary pozbawienia wolności okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie od dnia 18 sierpnia 2021 r. godz. 8:40 do dnia 05 listopada 2021 r. godz. 8:40 oraz od dnia 20 listopada 2021 r. godz. 8:40 do dnia 28 lutego 2022 r. godz. 8:40;

III
na podstawieart.46 § 1 k.k.orzekł odP. K. (1)na rzecz pokrzywdzonegoD. S. (2)tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę 5.000 zł;

IV
na podstawieart. 44 § 2 k.k.orzekł przepadek i zarządził zniszczenie dowodu rzeczowego w postaci noża opisanego k 388 akt sprawy pod poz. 2;

V
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.J. G.z Kancelarii Adwokackiej wŚ.kwotę 1254,60 złotych (tysiąc dwieście pięćdziesiąt cztery 60/100) tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonejP. K. (1)z urzędu w postępowaniu przygotowawczym oraz przed sądem;

VI
zwolnił oskarżonego od ponoszenia wyłożonych wydatków od chwili wszczęcia postępowania w sprawie, zaliczając je na rachunek Skarbu Państwa oraz od ponoszenia opłaty.

Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zarzucając:

1
błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na jego treść, polegającego na ustaleniu, iż oskarżony dopuścił się popełnienia zarzuconego mu czynu zabronionego w sytuacji, gdy z przeprowadzonych dowodów w tym w szczególności z zapisu monitoringu z miejsca zdarzenia oraz zeznań pokrzywdzonego i świadkaS. F., wynika, że pokrzywdzony chciał bezprawnie skonfrontować się z oskarżonym udając się na miejsce zdarzenie, wchodząc do pomieszczenia uniósł do góry ręce, co świadczy o podjęciu przez pokrzywdzonego bezprawnego, bezpośredniego i rzeczywistego zamachu na dobra oskarżonego, który podjął adekwatne działania obronne, a następnie cofnął się przed dalszym naporem pokrzywdzonego, przy czym ten ostatni fragment zdarzenia został pominięty w ustaleniach faktycznych (a jego zaistnienie potwierdza zapis monitoringu z miejsca zdarzenia), a tym samym nieuzasadnione jest ustalenie faktyczne, iż oskarżony dopuścił się popełnienia zarzuconego czynu zabronionego, bowiem działał w ramach obrony koniecznej.

2
naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisu art.. 7k.p.k., poprzez dokonanie oceny całokształtu przeprowadzonych dowodów z naruszeniem zasad logicznego rozumowania i wbrew doświadczeniu życiowemu, co polegało na błędnej interpretacji zeznań pokrzywdzonego i świadkaS. F., a przede wszystkim błędnej ocenie zapisu monitoringu z miejsca zdarzenia, co doprowadziło do nieuzasadnionej konstatacji o dopuszczeniu się przez oskarżonego zarzuconego mu czynu zabronionego, a nie działania w ramach obrony koniecznej.

3
błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę wyroku i mający wpływ na jego treść polegającego na nie ustaleniu w okolicznościach sprawy, iż w istocie oskarżonemu co najwyżej można przypisać popełnienie czynu zabronionego udziału w bójce z użyciem niebezpiecznego przedmiotu, albowiem pokrzywdzony i oskarżony występowali w dwóch jednoczesnych rolach napastnika i napadniętego, co wynika z zeznań samego pokrzywdzonego, jak i potwierdza to zapis z monitoringu miejsca zdarzenia.

4
naruszenie przepisów postępowania, tj. przepisuart. 7 k.p.k., poprzez dokonanie oceny całokształtu przeprowadzonych dowodów z naruszeniem zasad logicznego rozumowania i wbrew doświadczeniu życiowemu, co polegało błędnym nie przypisaniu pokrzywdzonemu działania bezprawnego zainicjowania bójki z oskarżonym, co wynika z oceny zeznań pokrzywdzonego i zapisu monitoringu z miejsca zdarzenia, a tym samym błędne jest przypisanie oskarżonemu popełnienia czynu usiłowania spowodowania ciężkiego uszczerbku na zdrowiu pokrzywdzonego, gdy jednocześnie zachowanie pokrzywdzonego stanowiło zamach na dobra oskarżonego, a więc role pokrzywdzonego i oskarżonego w zdarzeniu miały taki sam charakter.

5
naruszenie przepisów rozporządzenia MS z 3.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, tj. § 17 ust. 1 pkt 2, ust. 5 i § 20, polegającego na nieprawidłowym ustaleniu wysokości wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonego za postępowanie przygotowawcze oraz przed Sądem I instancji.

Podnosząc powyższe zarzuty, apelujący wniósł o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku:

a
w punkcie I – poprzez uniewinnienie oskarżonego (a tym samym poprzez uchylenie punktów II-IV);

ewentualnie:
poprzez zmianępunktu Ii przyjęcie kwalifikacji prawnej zachowania oskarżonego naart. 159 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i wymierzenie oskarżonemu kary roku pozbawienia wolności;

b
w punkcie V – poprzez jego zmianę i zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adw.J. G.kosztów pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu w toku postępowania przygotowawczego oraz przed Sądem Okręgowym w wysokości 1.402,20 zł.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja obrońcy oskarżonego okazała się zasadna jedynie w części, w jakiej kwestionuje wysokość wynagrodzenia przyznanego obrońcy, określoną w pkt. 5 zaskarżonego wyroku. Pozostałe zarzuty jawią się jako chybione w stopniu oczywistym.
Odnosząc się do dwóch pierwszych zarzutów zgodzić się należy z twierdzeniami apelującego, że kluczowym dowodem dla ustalenia przebiegu zdarzenia jest zapis monitoringu. Z treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika, że zapis ów wnikliwie analizował Sąd I instancji, był on również przedmiotem uważnych oględzin Sądu Odwoławczego. Przy tym dowodzie tracą na znaczeniu relacje osobowe, skoro inkryminowane zachowanie oskarżonego można obejrzeć na świetnej jakości nagraniu. Nie celowe w związku z tym wydaje się przywoływanie przez obrońcę w szerokim zakresie zeznań pokrzywdzonego. W świetle tegoż nagrania nie budzi wątpliwości, że pokrzywdzony przybył na teren poczekalni dworca PKP po to żeby skonfrontować się z oskarżonym. Zarejestrowany obraz nie pozostawia wątpliwości, że z uniesionymi rękami ruszył w kierunku oskarżonego by zadać mu cios pięścią. Przyznaje to zresztą swoich zeznaniach. Podobnie nie może budzić wątpliwości w świetle powołanych dowodów, że oskarżony oczekiwał na przybycie pokrzywdzonego i kiedy ten pojawił się na miejscu zdarzenia, bez wahania ruszył do starcia z pokrzywdzonym. Prawdą jest, że atak na miejscu zdarzenia rozpoczął pokrzywdzony. Nie oznacza to jednak, że zachowanie oskarżonego można oceniać jako działanie w warunkach kontratypu obrony koniecznej. Obrona przed bezprawnym, bezpośrednim zamachem nie ma charakteru „koniecznej”, jeśli „broniący się” ów zamach wywołał. Traci z pola widzenia apelujący te okoliczności, które trafnie ustalił Sąd Okręgowy, przede wszystkim fakt, że atak pokrzywdzonego został sprowokowany i wywołany przez oskarżonego. Innymi słowy, to oskarżony spowodował, że pokrzywdzony przybył na miejsce zdarzenia z zamiarem starcia się z oskarżonym.P. K. (1)spodziewał się tego ataku i czekał na pokrzywdzonego, z zamiarem starcia się z nim, co więcej w trakcie tego oczekiwania wyjął nóż. Kiedy pokrzywdzony ruszył w stronęP. K. (2)ten wykonał „zamaszysty” zamach nożem kierując go w klatkę piersiową pokrzywdzonego. Nie może być więc mowy o odpieraniu zamachu w sytuacji kiedy oskarżony sam taki zamach przygotowywał i planował. Przeciwne argumenty apelującego są w sposób oczywisty nieuzasadnione. Odnosząc się do zarzutów podniesionych wpkt. 3 i 4apelacji zgodzić się należy z obrońcą, że zarówno pokrzywdzony jak i oskarżony występowali w roli „napastnika i napadniętego”, tak zresztą przyjmuje Sąd Okręgowy. Nie może to jednak skutkować prawnokarną oceną na płaszczyźnie przestępstwa zart. 158 § 1 k.k.to jest udziału w bójce. Dość powiedzieć, że do przyjęcia odpowiedzialności za takie przestępstwo konieczne jest ustalenie co najmniej 3 uczestników konfrontacji wzajemnie się atakujących i broniących. Jeszcze raz podkreślić należy, że oskarżony oczekując na przybycie pokrzywdzonego przewidywał - mając na uwadze swoje wcześniejsze prowokacyjne zachowanie - że pokrzywdzony będzie chciał go uderzyć i sytuację tę chciał wykorzystać po to, żeby w trakcie owego starcia zadać uderzenie nożem, wykorzystując przewagę, jaką dawało mu posiadania owego niebezpiecznego narzędzia. Kiedy dwie osoby wzajemnie zadają sobie uderzenia, czyli każda z tych osób występuje w roli atakującego i broniącego to odpowiadają za spowodowane przez siebie skutki. Ustalenie, że oskarżony bronił się przed ciosami pokrzywdzonego i jednocześnie sam ciosy zadawał nie uwalnia go od odpowiedzialności za to co pokrzywdzonemu uczynił.
W apelacji nie jest kontestowane ustalenie, że oskarżony w zamiarze bezpośrednim usiłował spowodować uD. S. (2)ciężki uszczerbek na zdrowiu. Wystarczy zatem w tym zakresie odwołać się do prawidłowej argumentacji Sądu Okręgowego zawartej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Apelacja - co do winy - obligowała do kontroli zaskarżonego orzeczenia także w zakresie wymierzonej oskarżonemu kary. W ocenie Sądu Apelacyjnego żadną miarą nie razi ona surowością i należycie respektuje dyrektywyart. 53 § 1 kk. Podziela w tej materii Sąd Apelacyjny wszystkie te argumenty, które przywołał Sąd Okręgowy.
Zaskarżony wyrok wymagał korekty nie tylko z powodu uznania oczywistej zasadności zarzutu podniesionego w pkt. 5 apelacji. Zmiany wymagał również opis przypisanego czynu mającego postać stadialną usiłowania. Z zebranych w sprawie dowodów, których wymowa w istocie jest jednoznaczna i niekwestionowana przez strony, wynika, że skutek do którego oskarżony bezpośrednio zmierzał nie nastąpił nie z powodu niezwłocznego udzielenia pokrzywdzonemu pomocy medycznej - ponieważ uraz jakiego doznał w wyniku działania oskarżonego był stosunkowo niegroźny - lecz z powodu reakcji pokrzywdzonego, w szczególności uników jaki zrobił kiedy oskarżony zamachnął się nożem. Widać to doskonale na omawianym wyżej nagraniu.
Z tych wszystkich powodów orzeczono jak w wyroku.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego znajduje oparcie w treściart. 624 § 1 k.p.k.

SSA Bogusław Tocicki

SSA Andrzej Kot

SSA Piotr Kaczmarek