Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2845/21
Data wyroku: 2022-03-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Jacek Chrostek
Słowa kluczowe: Nienależne świadczenie
Podstawa prawna: art. 136 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VIII U 2845/21

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19 października 2021 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłK. B.wypłaty świadczenia niezrealizowanego po zmarłej w dniu 1 listopada 2020 r.H. K.. W uzasadnieniu wskazano, że brak było podstaw do wypłaty niezrealizowanego świadczenia , ponieważ wnioskodawczyni nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego ze zmarłą , a poza tym nie pozostaje w kręgu osób uprawnionych do renty rodzinnej po zmarłej , jak równieżH. K.nie pozostawała na jej utrzymaniu.
/decyzja k.37 akt ZUS/
W dniu 19 listopada 2021 r. do organu rentowego wpłynęło odwołanieK. B.od ww. decyzji , w którym wniosła o jej zmianę i wypłatę niezrealizowanych świadczeń po zmarłej babciH. K.. W treści odwołania podkreśliła , że od kilku lat opiekowała się schorowaną babcią , a w czasie jej pobytu w szpitalu , co miało miejsce w ostatnich miesiącach jej życia , regularnie opłacała rachunki za mieszkanie. PobytH. K.w szpitalu spowodował zaś ,że nie pobrała ona świadczeń emerytalnych za wrzesień , październik oraz listopad 2020 r. (H. K.nie posiadała konta bankowego).
/odwołanie k.3 – 4/
W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie.
/odpowiedź na odwołanie k.3 – 4/

Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny :
H. K.urodziła się (...), a zmarła w dniu 1 listopada 2020 r. W chwili śmierci nie pozostawała w związku małżeńskim.H. K.w chwili śmierci posiadała prawo do renty rodzinnej po zmarłym mężuR. K.( wysokość świadczenia wynosiła 1 919,12 zł).
/okoliczności bezsporne/
WnioskodawczyniK. B.jest wnuczkąH. K.. W dniu 11 października 2021 r.K. B.złożyła wniosek o wypłatę niezrealizowanego świadczenia po zmarłej.
/okoliczność bezsporna , wniosek k.29 – 30 odwrót akt ZUS/
WnioskodawczyniK. B.od kilku lat , a w szczególności w ostatnich 6 miesiącach życiaH. K., stale opiekowała się babcią m.in. robiła zakupy , opłacała rachunki , zawoziła do lekarza. Z uwagi na podeszły wiek oraz demencję starczą ,H. K.właściwie nie opuszczała domu (poruszała się przy balkoniku) , jak również nie była w stanie kontrolować terminowości dokonywania opłat. Pomimo faktu , żeH. K.otrzymywała co miesiąc rentę ,, do ręki”, to jednak z środków tych nie pokrywała kosztów swojego utrzymania (środki te prawdopodobnie ukrywała). Wnioskodawczyni z własnych środków zgromadzonych na rachunku bankowym m.in. kupowała dla babci żywność , czy też spłacała raty zaciągniętego przezH. K.kredytu ( za aparat słuchowy) , bądź innych zobowiązań ( m.in. zaległości w opłacie za wodę) , czy też rachunków za czynsz.K. B.na utrzymanie babci przeznaczała miesięcznie kwotę około 1 200,00 zł. Począwszy od dnia 19 września 2020 r. do dnia śmierci ,H. K.przebywała w szpitalu ( nie pobrała świadczeń rentowych za wrzesień oraz październik 2020 r.).K. B.zarabia miesięcznie około 10 tys. zł.
/zeznania wnioskodawczyni min.00:04:16 – 00:09:55 rozprawy z dnia 23 lutego 2022 r. , płyta CD k.40 , dokumentacja k.5 – 18/
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dokumentację zawartą w aktach ZUS oraz aktach sprawy , a także w oparciu o zeznania wnioskodawczyni , które znalazły potwierdzenie w złożonej dokumentacji.

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne i skutkuje zmianą zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z jednoznacznym brzmieniemart. 922 § 2 k.c.- nie należą do spadku prawa i obowiązki zmarłego ściśle związane z jego osobą, jak również prawa, które z chwilą jego śmierci przechodzą na oznaczone osoby niezależnie od tego, czy są spadkobiercami. Zatem do spadku należą cywilnoprawne prawa i obowiązki zmarłego o charakterze majątkowym, w tym ekspektatywa wierzytelności - jako prawo majątkowe, a niemajątkowe prawa i obowiązki wygasają z chwilą śmierci ich podmiotu i na nikogo przejść nie mogą. Za jednolicie ugruntowany w judykaturze uznać należy pogląd, że do spadku nie należą prawa do świadczeń powtarzających się z zakresu ubezpieczeń społecznych i zabezpieczenia emerytalnego. Zatem emerytury i renty, jako prawa zmarłego ściśle związane z jego osobą, nie są przedmiotem dziedziczenia (por. uzasadnienie wyroku TK z dnia 12 listopada 2001 r. P. 2/2001 OTK ZU 2001/8 poz. 249, uchwałę składu siedmiu sędziów SN z dnia 26 lutego 1965 r. wpisaną do księgi zasad prawnych III PO 22/64 OSNCP 1965/7-8 poz. 107, uchwałę składu siedmiu sędziów SN z dnia 19 grudnia 1968 r., również wpisaną do księgi zasad prawnych, III PZP 59/68 OSNCP 1969/5 poz. 84).
Roszczenia o emerytury i renty z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych mogą być jednak dochodzone według regulacji wyjątkowej, zawartej w art. 136 ustawy z dnia z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity Dz. U. z 2021 r., poz.291) Zgodnie z brzmieniemart.136 ust.1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom, z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego, a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba.
Hipoteza wskazanej normy ma szeroki zakres, obejmując nią wszystkie przypadki niezrealizowania świadczenia w okresie między wystąpieniem z wnioskiem o emeryturę lub rentę a śmiercią uprawnionego, czyli zarówno te, gdy zgon nastąpił w trakcie postępowania o przyznanie świadczenia, jak i te, gdy dotknął on osobę już mającą ustalone decyzją organu rentowego lub wyrokiem sądowym prawo do emerytury (renty).
Zatem niezrealizowane świadczenie emerytalne lub rentowe w rozumieniu zacytowanego przepisu to takie świadczenie, do którego prawo zostało już ustalone lub co najmniej osoba uprawniona wystąpiła o nie jeszcze za życia, ale nie zostało ono jej wypłacone, niezależnie od przyczyn opóźnienia w wypłacie świadczenia. A contrario świadczenie zrealizowane to takie świadczenie, które dotarło do rąk osoby uprawnionej albo zostało przekazane na konto bankowe wskazane przez uprawnionego. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 4 grudnia 2013 r., sygn. akt III AUa 386/13, LEX nr LEX nr 1428144).
Przedmiotem niniejszego postępowania była kwestia , czyK. B.przysługuje prawo do wypłaty świadczeniaH. K.jako świadczenia niezrealizowanego.
Zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje jednoznacznie ,że wnioskodawczyni sprawowała stałą opiekę nad swoją babciąH. K., co z kolei sprowadzało się m.in. do robienia zakupów , opłacania rachunków , czy też zawożenia babci do lekarza. WprawdzieH. K.pobierała własne świadczenie rentowe , to jednak , z uwagi choćby na stan zdrowia oraz jej podeszły wiek, nie sposób przyjąć , że przeznaczała te środki na własne utrzymanie (środki te prawdopodobnie ukrywała). Nie ulega również wątpliwości ,że wnioskodawczyni była emocjonalnie związana z babcią , a tym samym nie może dziwić ,że nie tylko opiekowała się nią , ale też ponosiła koszty związane z egzystencją babci. Z własnych środków pokrywała opłaty za czynsz , czy też spłacała raty kredytu. Co więcej , od dnia 19 września 2020 r. do dnia śmierci ,H. K.przebywała w szpitalu i nie pobrała świadczeń rentowych za wrzesień oraz październik 2020 r. , a tym samym uzasadnione jest twierdzenie , że cały ciężar jej utrzymania spoczywał wówczas właśnie na wnioskodawczyni.
Mając za uwadze wszystkie przytoczone wyżej okoliczności niniejszej sprawy oraz treść powołanych przepisów, Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w sentencji wyroku.
Zarządzenie: odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć
ZUS wypożyczając akta rentowe
S.B.