Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 109/22
Data wyroku: 2022-03-01 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Swobodna ocena dowodów
Podstawa prawna: art. 286§1 kk

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 109/22

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Rejonowego w Radomsku z dnia 15 września 2021 roku sygn. akt. II K 313/20

1.2

Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3

Granice zaskarżenia

1.1.1

Kierunek i zakres zaskarżenia

☒  na korzyść
☐  na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2

Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4

Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodamiprzeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5

Ustalenie faktów

1.1.3

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

1.1.4

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6

Ocena dowodów

1.1.5

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.6

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

zarzut obrazy przepisów postępowania, mającej wpływ na treść wyroku tj.art. 2& 2k.p.k.,art. 4 k.p.k.,art. 5& 2k.p.k.,art. 7 k.p.k.,art. 424& 2k.p.k.,
zarzut błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, mającego wpływ na jego treść polegający na przyjęciu że zachodzą podstawy do uznania oskarżonego za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu zart. 286& 1k.k., podczas gdy w dniu 16 października 2018 roku ani wcześniej oskarżony nie spotkał pokrzywdzonego, zatem nieprawidłowe jest przyjęcie że wprowadził go w błąd przed rozporządzeniem przez niego mieniem w postaci 65,66 litra benzyny bezołowiowej, jak również nieprawidłowe jest przyjęcie żeZ. Ś.dokonał rozporządzenia mieniem w postaci 65,66 litra benzyny bezołowiowej i że zrobił to na skutek wprowadzenia go w błąd przez oskarżonego

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Podniesione zarzuty są chybione.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy i wszechstronną jego analizę, sąd rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i wywiódł z nich słuszne wnioski - tak co do sprawstwa i winy oskarżonegoP. S.w zakresie przypisanego mu czynu, przyjętej kwalifikacji prawnej, jak i wymierzonej kary pozbawienia wolności.
Nie dopuścił się przy tym wskazywanego przez obrońcę błędu w przyjętych za podstawę wyroku ustaleniach faktycznych. Sąd ten, w uzasadnieniu wyroku, w sposób logiczny i z uwzględnieniem zasad doświadczenia życiowego uargumentował, jakie fakty uznał za udowodnione i na jakich w tej mierze oparł się dowodach. Kształtując swe przekonanie na podstawie wszystkich przeprowadzonych dowodów należycie uzasadnił, którym dowodom i dlaczego dał wiarę, a którym tego waloru odmówił. W ocenie tej nie dopuścił się dowolności. Trafność ustaleń i rozważań tego sądu nie może więc budzić wątpliwości.
Mając powyższe na uwadze i odnosząc się do apelacji obrońcy, dotyczącej naruszeń przez sąd pierwszej instancji przepisów prawa procesowego, mających istotny wpływ na treść wyroku, należy stwierdzić iż podniesione zarzuty miały charakter wyłącznie polemiczny.
Całkowicie niezasadnie obrońca odwołał się do naruszenia przez sąd a quo reguły dowodowej in dubio pro reo określonej wart. 5 § 2 k.p.k.Nie ma żadnych podstaw do przyjęcia, iż sąd ten zignorował wskazania wynikające z powołanego przepisu. Dla oceny naruszenia powyższej reguły dowodowej nie może być bowiem miarodajne to, iż obrońca dopatruje się w sprawie wątpliwości, czyniąc w tym zakresie stosowne sugestie w środku odwoławczym. Kluczowe pozostaje natomiast to, czy organ orzekający rzeczywiście powziął wątpliwości co do treści ustaleń faktycznych i wobec braku możliwości ich usunięcia rozstrzygnął je na niekorzyść oskarżonego, względnie to, czy w świetle realiów konkretnej sprawy wątpliwości takie powinien był powziąć. Tymczasem sąd orzekający w tej sprawie ani nie powziął, ani nie powinien był powziąć tego rodzaju wątpliwości. Przypomnieć w tym miejscu należy, że w przypadku, gdy pewne ustalenia faktyczne zależne są od dania wiary tej lub innej grupie dowodów, to nie można mówić o naruszeniu reguły in dubio pro reo. Zapomina o tej oczywistej prawdzie autor apelacji. W przedmiotowej sprawie nie pojawiły się nie dające się usunąć wątpliwości co do sprawstwa oskarżonegoP. S.. Sąd pierwszej instancji stwierdził owo sprawstwo przeprowadzając dokładne i wnikliwe postępowanie dowodowe, analizując i oceniając wszystkie dowody w sposób rzetelny i wszechstronny.
Błędnie obrońca upatrywał naruszenia przepisuart. 7 k.p.k.w dokonanej przez sąd merytoryczny ocenie z jednej strony wyjaśnień oskarżonegoP. S.a z drugiej zeznań świadkaT. W..
Swobodna, a więc zgodna z zasadami sformułowanymi wart. 7 k.p.k.ocena materiału dowodowego stanowi uprawnienie sądu merytorycznego i pozostaje pod ochroną wskazanego przepisu tak długo, dopóki skarżący nie wykaże, iż sąd ten oparł rozstrzygnięcie bądź na okolicznościach nieujawnionych w toku przewodu sądowego, bądź też ujawnionych, ale ocenionych w sposób sprzeczny ze wskazaniami wiedzy, logiki i doświadczeniem życiowym.
W przedmiotowej sprawie tego rodzaju okoliczności nie zostały skutecznie wykazane przez obrońcę. Skarżący podjął próbę przedstawienia odmiennej oceny materiału dowodowego, która jednak w przeciwieństwie do tej dokonanej przez sąd orzekający, charakteryzuje się ogólnikowością, dowolnością i brakiem obiektywizmu. Stwierdzić należy, że taka metoda kwestionowania trafności skarżonego wyroku nie mogła okazać się skuteczną.
Sąd pierwszej instancji miał na względzie wszystkie przeprowadzone w sprawie dowody, w tym treść wyjaśnień oskarżonegoP. S.oraz zeznania istotnego w sprawie świadkaT. W., przy czym sąd ten dokonał kompleksowej ich analizy w powiązaniu z całokształtem zebranego w sprawie materiału dowodowego, a w szczególności przez pryzmat dokumentów w postacifaktury (...)z dnia 16 października 2018 roku wystawionej przezT. W., oświadczenia własnoręcznie sporządzonego przezP. S.oraz ustaleń organów ścigania dotyczących miejsca pobytu oskarżonego i siedziby prowadzonej przez niego działalności gospodarczej.
Skarżący przedstawił zaś w uzasadnieniu apelacji własną analizę zebranego materiału dowodowego. Przy czym wybiórczej ocenie poddał tylko te dowody, które przemawiały za tezą przez niego prezentowaną.
Tymczasem prawidłowa analiza materiału dowodowego sprawy prowadzi do jedynie słusznego wniosku, a tym samym przekonania, o sprawstwie i winie oskarżonegoP. S.w zakresie zarzucanego mu czynu.
Bezsporna pozostaje kwestia dokonania przez tego ostatniego w dniu 6 października 2018 roku na terenie stacji paliw(...)wS.(...)gminaŁ.powiat(...), tankowania samochodu osobowego markiA.onumerze rejestracyjnym (...)benzyną bezołowiową na kwotę 340,78 złotych i nie zrealizowania zań zapłaty ze względu na nieposiadanie przy sobie środków pieniężnych, po czym potwierdzenia tych okoliczności własnoręcznie sporządzonym przez oskarżonego oświadczeniem i wystawienia mu przez pracownika stacjiT. W.faktury VAT, zawierającej adnotację "zapłacono gotówką".
Podstawowym zagadnieniem wymagającym rozstrzygnięcia w przedmiotowym procesie było natomiast ustalenie czy po stronie oskarżonego występował w chwili zawierania transakcji kupna - sprzedaży paliwa, niezbędny dla bytu przestępstwa oszustwa, zamiar kierunkowy niewywiązania się z zaciągniętego zobowiązania - niezapłacenia za pobrany towar będący przedmiotem umowy oraz czy oskarżony uregulował w późniejszym terminie należność z tytułu rozważanej transakcji handlowej.
Sąd pierwszej instancji słusznie zwrócił uwagę na podanie przez oskarżonegoP. S.w dniu zdarzenia kasjerowi stacji paliwT. W.nieprawdziwych danych, odnotowanych w sporządzanych wówczas dokumentach, a mianowicie:
- do swojego oświadczenia wskazał adres zamieszkaniaC.ulica (...), który okazał się miejscem zamieszkania jego matki, według której syn od dłuższego czasu w tym miejscu nie przebywał, a aktualnego miejsca jego pobytu nie znała gdyż nie utrzymywała z nim kontaktu, ( karta 14 akt sprawy ),
- dofaktury VAT (...)z dnia 16 października 2018 roku wskazał jako siedzibę swej firmy adresB.ulica (...), który według byłych sąsiadów od około dwóch lat był nieaktualny ale nawiedzany często przez różnych windykatorów długów ( karta 22, 23 akt sprawy ).
Wbrew sugestii obrony adres zamieszkania nie został spisany przez pracownika stacji paliw z dowodu osobistego oskarżonego, gdyż tego typu dokument tożsamości nie zawiera takowych danych. Zatem bez aktywnościP. S.adres widniejący pod jego oświadczeniem, nie miałby racji bytu w tym miejscu. Zresztą okoliczność podania adresu wpisanego do tego dokumentu, przyznał w toku rozprawy głównej sam oskarżony.
Brak ujawnienia aktualnych na dzień zdarzenia danych adresowych, zasadnie zostało potraktowane przez sąd merytoryczny jako świadczące o kierunkowym oszukańczym działaniu oskarżonego, nakierowanym na uniknięcie zapłaty za fakturę. Sąd ten równie trafnie przyjął, że oskarżony nie dokonał także w późniejszym okresie zapłaty za zatankowane paliwo. Nigdy nie przedstawił żadnego potwierdzenia realizacji przelewu bankowego a jego oświadczenie z dnia 16 października 2018 roku nie zostało mu zwrócone, co oznacza że zapłaty gotówkowej w kasie stacji paliw nigdy nie zrealizował. Oczywistym jest, że w przeciwnym wypadku winien wyegzekwować stosowną adnotację kasjera dotyczącą wpłaty oczekiwanej od niego kwoty. Natomiast wyjaśnienia oskarżonego zaprezentowane na forum sądu rejonowego pozbawione są jednoznacznego stanowiska w rozważanym zakresie. W swojej wypowiedzi zmierza on metodą dedukcji do twierdzącej konstatacji o uregulowaniu należności, którą raz wywodzi z zapisu na fakturze, że zapłaty dokonano gotówką, a innym razem mówi o zapłacie gotówką jako czynności mechanicznej, zwykle wykonywanej przy tankowaniu paliwa. Jego procesowy przekaz nie prezentuje żadnych konkretnych i stanowczych twierdzeń, czyli takich które posiadałyby moc przekonującą o ich prawdziwości. Jednocześnie przyznaje, że po zdarzeniu był utrzymywany z nim stały kontakt ze strony pracownika stacji.
W przeciwieństwie do wyjaśnień oskarżonego, zeznania świadkaT. W.jawią się jako kategoryczne, stanowcze i niezmienne w toku całego procesu. Wynika z nich jednoznacznie, że ze względu na ustawienia systemu kasowego musiała znaleźć się na fakturze adnotacja o zapłacie gotówką wynikającej z niej kwoty, której oskarżony nigdy nie uregulował. Owo zaniechanie zrealizowania obietnicy, było przyczyną nawiązywania z nim wielokrotnych połączeń telefonicznych ze strony pracowników pokrzywdzonego, podczas których w rozbieżny sposób tłumaczył zwłokę w spełnieniu świadczenia: raz zwodząc że zapłaty dokona, a innym razem wręcz twierdząc że to uczynił.
Zasady logicznego rozumowania natomiast pozwalają na wnioskowanie, że jeśli oskarżony zaraz po tankowaniu paliwa uregulowałby fakturę gotówką, to nie byłoby potrzeby spisywania przez niego oświadczenia o zobowiązaniu do uregulowania należności w ciągu 24 godzin czy też wręczania wizytówki pracownikowi stacji paliw. Gdyby zaś spełnił świadczenie w zadeklarowanym terminie czy nawet z kilkudniowym opóźnieniem to nie byłoby powodów do nawiązywania z nim kontaktów telefonicznych przez pracowników stacji paliw, które przecież miały na na celu wyegzekwowanie ciążącego na nim długu.
Słusznie zatem przyjął sąd merytoryczny, że postawa oskarżonegoP. S.w dniu zdarzenia doprowadziła do powstania po stronie pracownika pokrzywdzonej firmy błędnego wyobrażenia o jego dobrych intencjach zapłaty należności, mających mieć swoje źródło w przypadkowym splocie wydarzeń ( zapomnieniu zabrania ze sobą w podróż portfela ), choć z góry wiedział że nie zamierza swej obietnicy wypełnić. Kreował zatem mylne wyobrażenie o mającej nastąpić spłacie zobowiązania w umówionym terminie i doprowadził właściciela stacji paliwZ. Ś.- za pośrednictwem zatrudnionego pracownika - do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, jako że został mu wydany towar, za który nie zapłacił i nie miał zamiaru tego uczynić w późniejszym czasie. Taka postawa - jak słusznie wywiódł sąd pierwszej instancji - realizuje znamiona przestępstwa oszustwa, a nie wykroczenia z art. 119 & 1 kw, jak chciałby skarżący. Nie ma natomiast żadnego znaczenia brak bezpośredniego kontaktu oskarżonego z właścicielem stacji paliw w czasie oszukańczych zabiegów w dniu zdarzenia. Oczywistym jest przecież, że szkoda powstaje w mieniu właściciela firmy a nie jego pracowników, którzy w miejscu prowadzonej działalności wykonują jedynie obowiązki zawodowe na podstawie stosownych umów o pracę, łączących ich z pracodawcą.
Reasumując należy stwierdzić, że apelant nie wykazał żadnych uchybień w ocenie materiału dowodowego. Kontrola instancyjna potwierdziła, iż sąd rejonowy nie dopuścił się ani obrazy przepisów postępowania, ani w konsekwencji błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia i uzasadnia stwierdzenie, że zaskarżony wyrok znajduje pełne oparcie w prawidłowo dokonanej ocenie całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego oraz ujawnionego w postępowaniu i brak jest podstaw do zdyskwalifikowania wydanego rozstrzygnięcia merytorycznego.
Zdaniem sądu odwoławczego orzeczona z warunkowym zawieszeniem wykonania kara pozbawienia wolności uwzględnia dyrektywy jej wymiaru określone przepisemart. 53 kki nie cechuje jej rażąca niewspółmierność w stosunku do popełnionego przez oskarżonego czynu. Niewątpliwie stopień społecznej szkodliwości tegoż i stopień winy są znaczne. Okoliczności wpływające na wymiar kary, które przedstawił w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku sąd pierwszej instancji, znalazły akceptację sądu odwoławczego.

Wniosek

wniosek o zmianę zaskarżonego wyroku i uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Powody uznania wniosku za niezasadny zostały przedstawione powyżej.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Wszystkie rozstrzygnięcia zawarte w zaskarżonym wyroku.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Powody utrzymania zaskarżonego wyroku w mocy zostały przedstawione w punkcie 3. 1. niniejszego opracowania.

1.8

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

1.9

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.10

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

2.

Podstawą prawną rozstrzygnięcia o kosztach procesu należnych Skarbowi Państwa były przepisyart. 636& 1k.p.k.w zw. zart. 627 k.p.kiart. 8 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 roku o opłatach w sprawach karnych( tekst jednolity Dz. U. Nr 49, poz. 223 z 1983 roku z późniejszymi zmianami) oraz & 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie wysokości i sposobu obliczania wydatków Skarbu Państwa w postępowaniu karnym z dnia 18 czerwca 2003 roku ( Dz. U. Nr 108 poz. 1026 z późniejszymi zmianami ).
Obciążenie oskarżonegoP. S.opłatą za drugą instancję w kwocie 340 złotych i wydatkami postępowania odwoławczego w kwocie 20 złotych jest konsekwencją nieuwzględnienia skargi apelacyjnej wywiedzionej na jego korzyść i uznania, że uiszczenie tychże nie stanowi dla niego nadmiernej uciążliwości.

7

PODPIS

1.11

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wyrok skazujący

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☒

zmiana