Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 48/22
Data wyroku: 2022-10-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Małgorzata Jarząbek
Słowa kluczowe: Renta z tytułu niezdolności do pracy
Podstawa prawna: art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 października 2022 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Małgorzata Jarząbek
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 25 października 2022 r.
w Warszawie
sprawyW. D.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o rentę z tytułu niezdolności do pracy
na skutek odwołaniaW. D.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 16 listopada 2021 r. znak(...)
oddala odwołanie.

Sygn. akt VII U 48/22

UZASADNIENIE

W. D.29 grudnia 2021 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.znak:(...)z dnia 16 listopada 2021 r. odmawiającej przyznania prawa renty z tytułu niezdolności do pracy (
    odwołanie, k.3-7 a. s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o odrzucenie odwołania na podstawieart. 477(
    9)§ 3(
    1)k.p.c.ewentualnie o oddalenie odwołania na podstawieart.477(
    14 )§ 1 k.p.c.W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podniósł, że w toku postępowania lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 12 października 2021r. uznał, że odwołujący się jest trwale częściowo niezdolny do pracy, a wskazana niezdolność do pracy powstała w dniu 25 kwietnia 2016 r. Odwołujący się nie spełnił jednak trzeciego warunku umożliwiającego przyznanie świadczenia rentowego, tj. niezdolność do pracy nie powstała w czasie zatrudnienia (ubezpieczenia), jak również w ciągu 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia, gdyż niezdolność ubezpieczonego do pracy powstała w dniu 25 kwietnia 2016 r., a ubezpieczenie przed powstaniem tej niezdolności ustało 30 listopada 2012 r. W oparciu o powyższe organ rentowy zaskarżoną decyzją z dnia 16 listopada 2021r. odmówił ubezpieczonemu prawa do świadczenia. Niezależnie jednak od powyższego rozstrzygnięcia merytorycznego, z uwagi na nieskorzystanie przez ww. z przysługującego prawa do wniesienia sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika zastosowanie znajdzie w niniejszej sprawieart. 477(
    9)§ 3(
    1)k.p.c.Od orzeczenia lekarza orzecznika skutecznie odebranego w dniu 13 października 2021r. (orzeczenie wysłane 13 października 2021r. elektronicznie przez PUE i odebrane przez ubezpieczonego w dniu 13 października 2021r. przez PUE) ubezpieczony nie złożył sprzeciwu do komisji lekarskiej ZUS, które to uprawnienie przewiduje art. 14 ust. 2a ustawy emerytalnej.
    (odpowiedź na odwołanie, k.8 a. s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W. D.urodzony (...)posiada wyższe wykształcenie. Pracował jako aktor, trener, szkoleniowiec i prezes zarządu spółki. Choruje na cukrzycę typu drugiego od 1998 r. Początkowo otrzymywał doustne leki hipoglikemizujące. Od 2000 r. stosuje insulinoterapię (zaświadczenie, k.38-42 a. s.).
Ubezpieczony w dniu 20 września 2021 r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniosek o ustalenie uprawnień do renty z tytułu niezdolności do pracy. W toku postępowania lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 12 października 2021 r. uznał,że odwołujący jest częściowo niezdolny do pracy, a data powstania niezdolności to 25 kwietnia 2016 r. Organ rentowy decyzją z dnia 16 listopada 2021 r. odmówił ubezpieczonemu prawa do roszczonego świadczenia, bo ubezpieczony nie spełnił trzeciego warunku, t. j. niezdolność do pracy nie powstała w czasie zatrudnienia (ubezpieczenia) jak również w ciągu 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia. Niezdolność do pracy podstała w dniu 25 kwietnia 2016r. a ubezpieczenie przed powstaniem niezdolności ustało 30 listopada 2012r.  (wniosek o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, k.1 a. r.; orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 12 października 2021 r., k.6 a. r.; decyzja odmowna ZUS z dnia 16 listopada 2021 r., k.36 a. r.).
Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji, a Sąd w toku postępowania, postanowieniem z dnia 14 stycznia 2022 r. dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych lekarzy internisty i diabetologa, celem ustalenia, czy odwołujący się jest zdolny czy też całkowicie lub częściowo niezdolny do pracy, ze szczególnym wskazaniem daty powstania tej niezdolności, czy jest to niezdolność trwała czy okresowa, a jeżeli okresowa to na jaki okres, jeżeli nastąpiła zmiana stanu zdrowia ubezpieczonego (poprawa lub pogorszenie) to na czym ona polegała (postanowienie z dnia 14 stycznia 2022 r., k.10 a. s.).
W opinii z dnia 14 września 2022 r. biegła sądowa diabetologE. R.rozpoznała u odwołującego się cukrzycę typu drugiego leczoną insuliną, przewlekle niewyrównanie i nefropatię cukrzycową, torbiele nerek, nadciśnienie tętnicze, nadwzroczność i astygmatyzm z niedowidzeniem OL, przewlekła obturacyjna choroba płuc ((...), stan po(...), stan po złamaniu VI żebra, stan po operacji palca IV zatrzaskującego dłoni lewej, stan po odcinkowej resekcji jelita cienkiego z powodu zakrzepu żyły krezkowej górnej powikłanej ropniami wewnątrzotrzewnowymi i przetoką ropną, stan po plastyce przepukliny pooperacyjnej w bliźnie pooperacyjnej z implantacją siatki, zaburzenia depresyjne, nadużywanie alkoholu, nikotynizm, zwyrodnienie stawu kolanowego lewego, niedosłuch i niedobór witaminy D3. Biegła z zakresu chorób wewnętrznych, diabetologii i angiologii po zapoznaniu się z dokumentacją medyczną oraz po badaniu opiniowanego stwierdziła, że rozpoznana u wnioskodawcy cukrzyca wymaga systematycznego leczenia, weryfikacji dawek insuliny i przestrzegania diety cukrzycowej. Przebieg schorzenia przewlekle niewyrównany, o czym świadczy poziom hemoglobiny glikowanej. W trakcie trwania schorzenia doszło do pojawienia późnych mikroangiopatycznych narządowych powikłań cukrzycy w postaci polineuropatii cukrzycowej oraz nefropatii cukrzycowej. W konsultacji nefrologicznej wKlinice (...)wW.znajduje się informacja o podejrzeniu występowania przewlekłego kłębuszkowego zapalenia nerek. Ponadto ubezpieczony leczony jest z powodu nadciśnienia tętniczego z powikłaniami narządowymi w postaci koncentrycznego przerostu lewej komory. Rozpoznana przewlekła obturacyjna choroba płuc wymaga systematycznego leczenia. Pomimo stwierdzonej wielochorobowości zasadniczym problemem zdrowotnym opiniowanego jest choroba nerek w części uwarunkowana cukrzycą, a częściowo podejrzanym przewlekłym kłębuszkowym zapaleniu nerek. Biegła z zakresu chorób wewnętrznych, diabetologii i angiologii stwierdziła, że schorzenia mają charakter przewlekły i spowodowały u ubezpieczonego trwałą, częściową zdolność do pracy od 25 kwietnia 2016 r. (opinia biegłej sądowejE. R.z dnia 26 kwietnia 2022 r., k.38-42 a. s.).
Organ rentowy nie wniósł uwag do opinii biegłej sądowej z zakresu chorób wewnętrznych, diabetologii i angiologii z dnia 26 kwietnia 2022 r. (pismo procesowe organu rentowego z dnia 16 września 2022 r., k.50 a. s.).
Odwołujący się nie złożył wniosków i zastrzeżeń do tej opinii. Ubezpieczony nie wskazał żadnych zarzutów ani uwag odnośnie stanowiska biegłej, ani nie przedstawił dokumentów z zakresu występujących u niego schorzeń nefrologicznych i historii ich leczenia.
W związku z powyższym Sąd uznał, że brak jest podstaw do kontynuowania postępowania dowodowego, a zgromadzony w sprawie materiał dowodowy jest kompletny i pozwala na wydanie prawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących sięw aktach niniejszej sprawy jak również w aktach organu rentowego.
Ustalając stan faktyczny Sąd oparł się również na opinii sporządzonej przez biegłą sądowąE. R.. Wskazana opinia została sporządzona w sposób rzetelny i fachowy, z uwzględnieniem dostępnej w sprawie dokumentacji medycznej ubezpieczonego oraz po przeprowadzeniu badania. Opinia miała charakter stanowczy i jednoznaczny, a poza tym została wyczerpująco uzasadniona oraz jest spójna.
Organ rentowy zgodził się z wymienioną opinią i nie zgłaszał zastrzeżeń.

Sąd zważył, co następuje:

Rozpoznanie sprawy w analizowanym przypadku nastąpiło na posiedzeniu niejawnym. Taką możliwość dajeart. 1481§ 1 k.p.c.(Dz. U. z 2021r., poz. 11),który przewiduje, że sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym, gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłaty albo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne. W przedmiotowej sprawie okoliczności istotne w sprawie zostały wyjaśnione i ostatecznie ustalone poprzez dowody przeprowadzone na posiedzeniu niejawnym. Nie było więc potrzeby wyznaczania rozprawy, tym bardziej, że strony o to nie wnosiły. W tych okolicznościach Sąd na podstawie powołanego przepisu ocenił, że wyznaczenie rozprawy nie jest konieczne, co w konsekwencji pozwoliło na rozpoznanie sprawy i wydanie rozstrzygnięcia na posiedzeniu niejawnym.
Sąd nie uwzględnił wniosku organu rentowego o odrzucenie odwołania na podstawieart. 4779§ 31k.p.c.Niewątpliwie ubezpieczony nie złożył sprzeciwu od orzeczenia lekarza orzecznika, jednak ten stwierdził częściową niezdolność ubezpieczonego do pracy, zatem ubezpieczony mógł zgadzać się z takim ustaleniem i nie mieć interesu w złożeniu sprzeciwu. Przyczyną nieprzyznania mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy była okoliczność, iż niezdolność ta nie powstała w okresach ubezpieczenia, ani w okresie 18 miesięcy od ustania ubezpieczenia. Zapewne ubezpieczony nie złożył sprzeciwu od orzeczenia orzecznika ZUS nie przewidując oddalenia wniosku o świadczenie opartego wyłącznie na przyczynach formalnych. Biorąc to pod uwagę, Sąd nie odrzucił odwołania i rozpoznał sprawę merytorycznie.
OdwołanieW. D.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Odział wW.z dnia 16 listopada 2021 r. było nieuzasadnione i podlegało oddaleniu.
Dokonując rozważań dotyczących zasadności odwołania, w pierwszej kolejności wskazać należy, że renta z tytułu niezdolności do pracy może być przyznana ubezpieczonemu, który spełnia łącznie przesłanki określone wart. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn. Dz. U. z 2022r., poz. 504, dalej jako ustawa emerytalna), a więc:

1
jest niezdolny do pracy,

2
ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

3
niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, 5 lit. a, pkt 6 i 12 albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów,

4
nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.

Pierwsza z przesłanek, a więc niezdolność do pracy, jest kategorią ubezpieczenia społecznego łączącą się z całkowitą lub częściową utratą zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania jej odzyskania po przekwalifikowaniu (art. 12 ustawy emerytalnej). Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności oraz rokowania co do jej odzyskania uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego (art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej)
    (por. wyrok Sądu Najwyższego – Izba Administracyjna, Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 28 stycznia 2004 r., II UK 222/03).

Przepis art. 12 ustawy emerytalnej rozróżnia dwa stopnie niezdolności do pracy

    -całkowitą i częściową. Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu, częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Z kolei całkowita niezdolność do pracy polega na utracie zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzone na stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu

    (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 grudnia 2000 r., II UKN 134/00 i z dnia 7 września 1979 r., II URN 111/79).Dokonując analizy pojęcia „całkowita niezdolność do pracy" należy brać pod uwagę zarówno kryterium biologiczne (stan organizmu dotkniętego schorzeniami naruszającymi jego sprawność w stopniu powodującym całkowitą niezdolność do jakiejkolwiek pracy), jak i ekonomiczne (całkowita utrata zdolności do zarobkowania wykonywaniem jakiejkolwiek pracy). Osobą całkowicie niezdolną do pracy w rozumieniu art. 12 ust. 2 ustawy emerytalnej jest więc osoba, która spełniła obydwa te kryteria, czyli jest dotknięta upośledzeniem zarówno biologicznym, jak i ekonomicznym

    (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 grudnia 2004 r., I UK 28/04). Z kolei wyjaśnienie częściowej niezdolności do pracy i treści pojęcia „pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji” wymaga uwzględnienia zarówno kwalifikacji formalnych (czyli zakresu i rodzaju przygotowania zawodowego udokumentowanego świadectwami, dyplomami, zaświadczeniami), jak i kwalifikacji rzeczywistych (czyli wiedzy i umiejętności faktycznych, wynikających ze zdobytego doświadczenia zawodowego) (

    por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2006 r., I UK 103/06). Dopiero zatem zmiana zawodu w ramach posiadanych kwalifikacji i brak rokowań odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu dają podstawę do przyznania renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy

    (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 13 października 2009 r., II UK 106/09, z dnia 8 maja 2008 r., I UK 356/07, z dnia 11 stycznia 2007 r., II UK 156/06 i z dnia 25 listopada 1998 r., II UKN 326/98).Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 7 lutego 2006 r. (

    I PK 153/05) częściowej niezdolności do pracy, polegającej na utracie w znacznym stopniu zdolności do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji, nie wyklucza możliwość podjęcia przez ubezpieczonego pracy niżej kwalifikowanej. Ubezpieczony, który jest częściowo niezdolny do pracy może być jednocześnie z samej definicji zdolny do pracy zgodnej z posiadanymi kwalifikacjami w nieznacznym stopniu. Tak samo, gdy ubezpieczony wykonuje pracę, która nie jest zgodna z posiadanymi kwalifikacjami, a już na pewno, gdy jest pracą poniżej poziomu posiadanych kwalifikacji. Aktualny jest zatem pogląd o konieczności ujmowania łącznie aspektu medycznego i ekonomicznego niezdolności do pracy

    (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r., sygn. akt II UKN 675/98).

W orzecznictwie przyjmuje się również

    (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 20 sierpnia 2003 r., II UK 11/03 oraz z dnia 5 lipca 2005 r., I UK 222/04), że decydującą dla stwierdzenia niezdolności do pracy jest utrata możliwości wykonywania pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu przy braku rokowania odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Gdy więc biologiczny stan kalectwa lub choroba, nie powodują naruszenia sprawności organizmu w stopniu mającym wpływ na zdolność do pracy dotychczas wykonywanej lub innej mieszczącej się w ramach posiadanych lub możliwych do uzyskania kwalifikacji, to brak prawa do tego świadczenia. Prawa tego nie można w szczególności wywodzić z przewidzianych w art. 13 ustawy emerytalnej przesłanek, a więc: stopnia naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, możliwości wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowości przekwalifikowania zawodowego, przy wzięciu pod uwagę rodzaju i charakteru dotychczas wykonywanej pracy, poziomu wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych, bowiem odnoszą się one tylko do ustalania stopnia lub trwałości niezdolności do pracy. Są więc bez znaczenia, jeżeli aspekt biologiczny (medyczny) wskazuje na zachowanie zdolności do pracy. Obiektywna możliwość podjęcia dotychczasowego lub innego zatrudnienia, zgodnie z poziomem kwalifikacji, wykształcenia, wieku i predyspozycji psychofizycznych może być brana pod uwagę tylko wówczas, gdy ubiegający się o rentę jest niezdolny do pracy z medycznego punktu widzenia, gdyż oba te aspekty muszą występować łącznie (

    por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999r., sygn. akt II UKN 675/98).O niezdolności do pracy nie decyduje więc niemożność podjęcia innej pracy warunkowana wiekiem, poziomem wykształcenia i predyspozycjami psychofizycznymi, lecz koniunkcja niezdolności do pracy z niezdolnością do przekwalifikowania się do innego zawodu.
Ocena niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania zatrudnienia wymaga wiadomości specjalnych. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, do dokonywania ustaleń w zakresie oceny stopnia zaawansowania chorób oraz ich wpływu na stan czynnościowy organizmu, uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych sądowych, zgodnie z treściąart. 278 k.p.c.Opinia biegłego ma na celu ułatwienie Sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sądowo - lekarskie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów, mają zasadniczy walor dowodowy dla oceny schorzeń wnioskodawcy(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 11 lutego 2016 r., III AUa 1609/15).
Badając istnienie analizowanej, a w przedmiotowej sprawie spornej przesłanki warunkującej przyznanie ubezpieczonemu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, Sąd dopuścił dowód z opinii biegłej z zakresu chorób wewnętrznych, diabetologii i angiologii. Jej ocena została już zaprezentowana w części obejmującej ocenę dowodów, dlatego w tym miejscu, odwołując się do niej, tylko ogólnie należy jeszcze raz wskazać, że opinia była rzetelna oraz jasno i przekonująco uzasadniona. Zdaniem Sądu, na co wskazała biegłaE. R.częściowa niezdolność do pracy powstała w dniu 25 kwietnia 2016 r. i dlatego taka data została przez Sąd przyjęta.
Mając na względzie kompleksowy i rzetelny charakter sporządzonej opinii biegłego,Sąd podzielił wnioski orzecznicze w całości. Opinia biegłej została wydana na podstawie właściwych przesłanek. Wymaga podkreślenia, że opinia została sporządzona w oparciu m.in. o udostępnioną biegłemu dokumentację lekarską, przeprowadzony wywiad oraz osobiste badanie odwołującego się. Subiektywne odczucie strony, co do jej stanu zdrowia, nie może skutkować wzruszeniem wniosków poczynionych przez biegłego z zakresu otolaryngologii, który jest specjalistą w swojej dziedzinie i który ponadto wydał opinię w oparciu o całokształt udostępnionej w toku postępowania dokumentacji medycznej oraz badanie przedmiotowe wnioskodawcy oraz w sposób przekonywający uzasadnił swoje stanowisko
    (zob. wyrok Sądu Najwyższego z 22 stycznia 1998 r., II UKN 466/97).
Uwzględniając powołane okoliczności, Sąd ocenił, że w przypadkuW. D.należy przyjąć, że data powstania niezdolności do pracy to data, jaką przyjął organ rentowy, a więc 25 kwietnia 2016r. Mając to na uwadze, Sąd stwierdził, że to ubezpieczony nie spełnił warunku wynikającego z art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej. Ostatni okres ubezpieczeniaW. D.zakończył się z dniem 30 listopada 2012 r. Między tą datą a dniem, w którym powstała niezdolność do pracy, tj. 25 kwietnia 2016 r., upłynął okres dłuższy niż 18 miesięcy. Okoliczność, że ubezpieczony nie spełnia warunku z art. 57 ust. 1 pkt 2 ustawy emerytalnej uniemożliwia przyznanie mu prawa do renty, gdyż wszystkie warunki określone ustawą muszą być bowiem spełnione łącznie.
W związku z powyższym Sąd na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie.