Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1472/21
Data wyroku: 2022-02-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Grzegorz Buła
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 379 pkt 5 k.p.c., art. 510 § 2 k.p.c., art. 172 § 1 i 2 k.c.

sygn. akt 11 Ca 1472/21

POSTANOWIENIE
Dnia 17 lutego 2022 roku
Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Grzegorz Buła
Protokolant: -
po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2022 roku w Krakowie
na posiedzeniu niejawnym sprawy z wnioskuSpółdzielni (...)wK.
przy uczestnictwieG.A.,M. F. (1),Z. B.,A. B.,L. B. (1),U. F.,P. B.iY. F.
o zasiedzenie
oraz z wnioskuZ. B.iA. B.
przy uczestnictwieSpółdzielni (...)wK.,G.A.,M. F. (1),L.
B.,U. F.,P. B.iY. F.
o zasiedzenie
na skutek apelacji uczestnikówG.A.,M. F. (1),L. B. (1),U. F.,P. B.iY. F.od postanowienia Sądu Rejonowego dla Krakowa-S.wK.z dnia 10 marca 2021 roku sygnatura akt VI Ns 530/20/S
postanawia:
l. oddalić apelację;
2. stwierdzić, że wnioskodawcy i uczestnicy ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w niniejszym postępowaniu apelacyjnym.
SSO Grzegorz Buła
Sygn. akt II Ca 1472/21

UZASADNIENIE
postanowienia z dnia 17.02.2022 r.
Postanowieniem z dnia 10 marca 2021 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa–Śródmieścia w Krakowie:

1
stwierdził, żeK. B.,Z. B.iA. B.nabyli z dniem 2 stycznia 1975 roku przez zasiedzenie w udziałach wynoszących odpowiednio:K. B.— w 2/4 częściach,Z. B.— w 1/4 części iA. B.— w 1/4 częścidziałkę numer (...)położoną wK., obręb(...), jednostka ewidencyjnaŚ., która powstała w skutek podziału nieruchomości składającej się zdziałki numer (...)objętej Lwh(...)
S., na działki geodezyjne o numerach(...)powierzchni 0,0509 ha i(...)powierzchni 0,0046 ha zgodnie z projektem podziału sporządzonym przez biegłego sądowegoS. Z., wprowadzonym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego Prezydenta MiastaK.w dniu 31 sierpnia 2020 roku, stanowiącym integralną część postanowienia (pkt I);

2
stwierdził, żeSpółdzielnia (...)wK.nabyła przez zasiedzenie z dniem 2 stycznia 1985 roku własność nieruchomości położonej wK., obręb(...), jednostka ewidencyjnaŚ., składającej się zdziałek ewidencyjnych nr (...)o powierzchni 0,0509 ha i(...)o powierzchni 0,0162 ha, objętej Lwh(...)S.(pkt II);

3
przyznał od Skarbu Państwa — Sądu Rejonowego dla Krakowa–Śródmieścia w Krakowie na rzecz adw.T. K. (1)kwotę 369 zł brutto tytułem wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora dla nieznanej z miejsca pobytu uczestniczkiP. B.(pkt III);

4
ściągnął na rzecz Skarbu Państwa — Sądu Rejonowego dla Krakowa–Śródmieścia w Krakowie tytułem kosztów tłumaczeń, opinii biegłego i ustanowienia kuratora w sprawie od wnioskodawcySpółdzielni (...)wK.– 1.702,46 zł oraz od wnioskodawcówZ. B.iA. B.2.752,05 zł (pkt IV);

5
stwierdził, iż w pozostałym zakresie każda ze stron ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (pkt V).

Powyższe postanowienie zostało wydane w następującym stanie faktycznym:
Nieruchomość objęta lwh(...)K.S., obejmującadziałki nr (...)o pow. 0,0555 ha oraz(...)o pow. 0,0162 ha (poprzedniodziałki (...)), położona wK., obręb(...)Ś., stanowiła własnośćS. F.w ½ części orazM. F. (2)w ½ części. Wskazane osoby są wpisane także w rejestrze gruntów prowadzonym dla przedmiotowej nieruchomości w rubryce współwłaścicieli. Jako władającego przedmiotową nieruchomością wpisanoFabrykę (...)Spółdzielnia Pracy.
M. F. (3)po wojnie wróciła doK., zmieniła imię i nazwisko naJ. S., po czym po 1947 r. wyjechała z Polski i zamieszkała wA., gdzie też zmarła.M. S., będący jej mężem, zmarł jako wdowiec 18 lutego 2009 r.
S. F.zmarł w 2011 r., a jego następcami prawnymi są dzieci:G.A.,M. F. (1),L. B. (2),U.F.,Y. F.iP. B..
Następcy prawni powyższych osób nie rościli praw do nieruchomości, nie ponosili kosztów związanych z jej utrzymaniem, ani podatku od nieruchomości.G.A.powzięła informację o przedmiotowej nieruchomości około kilkunastu lat temu, nigdy jej nie odwiedziła. Działania następców prawnych właścicieli hipotecznych podjęte po powzięciu informacji o istnieniu nieruchomości ograniczały się do zasięgnięcia pomocy prawnej w przedmiocie możliwości odzyskania nieruchomości.
Sąsiednia nieruchomość składająca się zdziałki nr (...)o pow. 10 arów 35 m(
    2), zabudowana jednopiętrowym domem wK.przyul. (...), została nabyta przezK. B.do wspólnego majątku z mężemW. B.oraz przezA. W.w dniu 12 listopada 1956 r. w części po ½ udziału prawa własności na rzecz każdego z nich. Obecnie wskazana nieruchomość składa się zdziałek nr (...)(poprzedniodziałka nr (...)) objętychksięgą wieczystą nr (...). Stanowiła ona przedmiot współwłasnościK. B.w ¼ części oraz jej synówZ. B.iA. B.po 1/8 części, którzy z tytułu spadkobrania po swym ojcuW. B.nabyli wskazane udziały zgodnie z postanowieniem Sądu Powiatowego wK.z dnia 26 maja 1973 r. sygn. akt II Ns 244/72, a nadto współwłasność następców prawnychA. W.:J. W. (1)w 1/8 części,J. W. (2)w 1/8 części,J. W. (3)w 1/8 części iK. W.w 1/8 części.
W chwili nabycia przezK. B.do majątku wspólnegodziałki nr (...)nie był znany przebieg granicy pomiędzy tą działką, a działkami sąsiednimi(...)i(...). Przyjmowano, iż część budynku znajdująca się obecnie nadziałce nr (...), w której mieści się warsztat samochodowy, stanowiła część nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...)(obecnie(...)). Sprzedający okazał, że cały budynek magazynowy stanowi część składowądziałki (...)i dochodzi do granicy z działką sąsiednią. W tamtym okresie nadziałce (...)znajdowały się baraki, przy czym w części przylegającej do wspomnianego magazynu była wolna przestrzeń.
Z. B.iA. B.udziały po 1/8 części nabyli z tytułu spadkobrania po swym ojcu zmarłym w dniu 23 listopada 1971 r. nie osiągnąwszy jeszcze pełnoletności, a w ich imieniu działała matkaK. B.. Następnie zaś nabyli udział dotychczas będący własnością ich matki w drodze umowy darowizny z dnia 8 lutego 2013 roku.
Z porównania mapy katastralnej z wykazem zmian gruntowych wg operatu z 5 lipca 1993 r. wynika, żedziałki nr (...)stanowiły kiedyśdziałkę nr (...), która podzieliła się nadziałki nr (...)(następnie(...)), która zabudowana była budynkiem mieszkalnym i gospodarczym oraz nadziałkę nr (...)(odpowiadającądziałce (...)).Działka nr (...)rozciągała się aż do granicy zdziałką (...)(obecnie(...)) i miała powierzchnię 4 ary 16 m(

    2).Działka (...)(odpowiadającadziałce (...)) miała pow. 3 ary 01 m(

    2). Po zmianie budynek magazynowy nadziałce nr (...)został potraktowany jako część kompleksu budynków nadziałce nr (...), adziałka nr (...)zwiększyła swą powierzchnię o 2,54 ara (z 3,01 do 5,55), zaśdziałka nr (...)zmniejszyła swą powierzchnię odpowiednio o 2,54 ara (z 4,16 do 1,62).
Pomiędzy współwłaścicielamidziałek nr (...)doszło do podziału do korzystania w ten sposób, że rodzinaB.zajmowała część budynku magazynowego posadowionego nadziałce nr (...)(po podziale jest todziałka (...)), pozostając w przekonaniu, iż ta część stanowi jedną całość z budynkiem nadziałce (...), w którym mieścił się warsztat samochodowy, zaś z pozostałej części budynku znajdującego się nadziałce (...)korzystałJ. W. (2).

(...) Spółdzielnia Pracy (...)wnioskiem z dnia 28 lipca 1956 r. wniosła o zezwolenie na prowizoryczną zabudowę parceli budowlanej przyul. (...)lwh(...)l. hip.(...)i(...). Spółdzielnia oświadczyła, iż zdaje sobie sprawę, że dzierżawiony przez nią teren przeznaczony jest do zupełnego przekształcenia w ramach planu przebudowy otoczeniaW.i z tego względu budowa miała mieć charakter tymczasowy, umożliwiający kontynuowanie prowadzonej działalności do chwili przeniesienia zakładu we właściwe miejsce. Nadto zobowiązała się, iż do końca 1958 r. zajmowany budynek i parcelę opuści i odda je do dyspozycji Prezydium Miejskiej Rady Narodowej wK.. Uprzednio w tym miejscu funkcjonowałaSpółdzielnia (...), która w momencie opuszczenia nieruchomości, pozostawiła baraki nadziałce nr (...), posadowione od bramy wzdłuż granicy bez samego naroża działki po przeciwległej stronie bramy. Zostały one zmodernizowane przezSpółdzielnię (...), celem dostosowania do produkcji kosmetyków.
W dniu 21 grudnia 1957 r. Prezydium Rady Narodowej wK.wydało pozwolenie na wykonanie robót budowlanych na nieruchomościul. (...)wK.w zakresie budowy i rozbudowy budynku produkcyjnego z następującymi zastrzeżeniami: zwężenia pasa komunikacyjnego na korzyść części produkcyjnej pod oknami, zamknięcia drzwiami poszczególnych pomieszczeń produkcyjnych, wyprowadzenia ścianki ogniowej w przestrzeni strychowej, ocieplenia komina ponad dachem od zewnątrz na gr. 25 cm, ocieplenia ścianek ryglowych poddasza, wprowadzenia wentylacji mechanicznej w pomieszczeniach produkcyjnych. Budowę potraktowano jako prowizorium do końca 1962 r., z obowiązkiem jego rozebrania po upływie tego terminu bez osobnego wezwania. Budynek, posadowiony na podstawie wskazanego pozwolenia, nie został rozebrany i znajduje się w posiadaniuSpółdzielni (...)wK.do chwili obecnej. Budynek został wzniesiony w narożudziałki (...)po przeciwnej stronie bramy wjazdowej i stykał się ścianą z magazynem położonym nadziałkach (...)(obecnie(...)) We wskazanym budynku znajdowało się laboratorium i biura na piętrze, na parterze hala produkcyjna, zaś w piwnicy kotłownia ogrzewająca cały kompleks. Był to jedyny budynek piętrowy, pozostałe budynki były parterowe, można było przejść przez cały zakład produkcyjny ciągnący się od bramy wjazdowej do budynku narożnego (tzw. laboratorium). Pomieszczenie nadziałce (...)nie stanowiło części laboratorium, tylko część budynku magazynowego nadziałce (...), do którego prowadziło osobne wejście z podwórkadziałki (...). Działalność produkcyjna w kompleksie budynków naul. (...)prowadzona była do około 1973 r., kiedy to Spółdzielnia przeniosła się naul. (...)wK., zaś pomieszczenia naul. (...)wykorzystywane były jako magazyn opakowań Spółdzielni i nie prowadzono tam już produkcji. W późniejszym okresie kompleks budynków produkcyjnych został przez Spółdzielnię wyremontowany i podzielony ścianami na części, które są wynajmowane od ok. 1990 roku.
W dniu 31 lipca 1961 r.R. Z., będący administratorem realności przyul. (...)wK., jako wynajmujący zawarł umowę najmu z(...) Spółdzielnią Pracy (...)wK.jako najemcą, której przedmiotem był lokal o pow. 180 m(
    2)mieszczący się w samodzielnym parterowym budynku wK.przyul. (...)w podworcu. Został on wynajęty na cele związane z produkcją Spółdzielni na okres lat pięciu do 31 grudnia 1966 r., a po tym terminie umowa ulegała przedłużeniu na czas nieoznaczony, jeśli nie została wypowiedziana. Z przedmiotowej umowy wynikało, iż wynajmujący zezwolił na wykonanie remontów nieruchomości w związku z jej stanem i przystosowania jej do celów najemcy. Budynek ten był wykorzystywany przez Spółdzielnię jako magazyn, jego część znajduje się nadziałce (...)i styka się z budynkiem narożnym Spółdzielni, gdzie wykonane zostało wewnętrzne przejście między halą produkcyjną, a magazynem. Z tego tytułu Spółdzielnia płaciła właścicielomdziałki (...)czynsz. Umowa została rozwiązana z dniem 15 grudnia 1989 r., Spółdzielnia opuściła magazyn i wydała goJ. W. (2)jako administratorowi realności. Wejście do magazynu prowadzące z hali produkcyjnej Spółdzielni zostało wówczas zamurowane, drugie zaś wejście do budynku znajdowało się od strony podwórka nadziałce nr (...), nie było osobnego wejścia z podwórka nadziałce (...).
Nieruchomością przyul. (...)początkowo administrowała żona współwłaścicielaA. W., a potem budynek przekazany został w zarząd DzielnicowegoZarządu (...). Decyzją z dnia 5 listopada 1973 r. Zastępca Kierownika Wydziału Gospodarki Komunalnej i Mieszkaniowej przywrócił z dniem 1 stycznia 1974 r.K. B.iA. W.współwłaścicielom budynku przyul. (...)wK.zarząd budynku, przy czym przywrócenie zarządu nie mogło nastąpić przed dokonaniem rozliczeń i spłaty kosztów poniesionych w związku z prowadzeniem zarządu przez DzielnicowyZarząd (...). Od tej poryS. W.prowadziła administrację i pobierała od Spółdzielni czynsz za wynajem budynku magazynowego, aż do rozwiązania umowy najmu w 1989 r. Wtedy też budynek magazynowy został przez współwłaścicieli podzielony na dwie części zgodnie z podziałem do korzystania i jedna część przypadła rodzinieW., a drugaK. B.i jej synom. RodzinieB.przypadła do korzystania część obejmująca kantorek i halę, mieszczącą się częściowo nadziałce nr (...)(po podziale(...)), a częściowo nadziałce (...). W tej części urządzono warsztat samochodowy, do którego wykonano odrębne wejście z podwórka nadziałce (...).K. B.i jej synowie ponosili nakłady w związku z przedmiotową częścią, m.in. wykonana została blachodachówka nad halą, naprawiono sufity, które zamakały, trzeba było wymienić instalację elektryczną.K. B.jako wynajmujący zawarła w dniu 15 maja 1998 r. umowę najmu lokalu położonego przyul. (...)wK.zJ. B.jako najemcą. PonadtoZ. B.uzyskał dotacje unijne na wskazany warsztat samochodowy w 2014 i 2015 r.

Spółdzielnia (...)wK.opłacała podatek od nieruchomości dotyczącydziałek (...)obr.(...)poł. przyul. (...)wK.. Wynajmowała pomieszczenia znajdujące się w budynku posadowionym na(...)(po wydzieleniu część stanowiącadziałkę nr (...)) osobom trzecim, uprzednio doprowadzając pomieszczenia do stanu nadającego się do wynajmu, w tym celu wzniosła m.in. ścianki działowe w poszczególnych pomieszczeniach.
W dniu 13 kwietnia 2010 r. miało miejsce spotkanie Prezesa Zarządu SpółdzielniF.wK.z przedstawicielami współwłaścicielidziałek nr (...). Przedmiotem spotkania było bezumowne i bez należnej opłaty korzystanie przez współwłaścicieli budynkuul. (...)idziałek (...)oraz ich najemców z przejazdu i przechodu poprzez bramę przyul. (...)oraz parcel(...)i(...)będących w samoistnym posiadaniu i władaniuSpółdzielni (...)oraz przystąpienie przez Spółdzielnię do budowy ogrodzenia wzdłuż granicy między działkami należącymi doK.(...)a działkami należącymi doK.(...). W toku spotkania Prezes SpółdzielniF.wK.zapowiedział przystąpienie do zbudowania ogrodzenia oddzielającegodziałki nr (...)oddziałek (...). Poinformował także o dokonaniu wymiany bramy wjazdowej odul. (...)na nową, która będzie zaopatrzona w urządzenia monitorujące, a wjazd będzie możliwy tylko dla tych najemców współwłaścicielidziałek (...), co do których wyrazi zgodę Spółdzielnia i za uzgodnioną opłatą miesięczną na jej rzecz. Wcześniejsza brama wjazdowa wykonana została w 1957 r. przezSpółdzielnię (...)wedle jej projektu, nowa brama zamontowana została w tym samym miejscu wedle tego samego projektu i stanowiła replikę bramy z 1957 r.
W dniu 26 kwietnia 2010 r.Spółdzielnia (...)wK.jako użyczający przejazdu zawarła ze współwłaścicielami nieruchomościK.9 wK.(zabudowanychdziałek nr (...)) umowę użyczenia przejazdu, której przedmiotem było zezwolenie na przejazd przez nieruchomość przyul. (...)wK.korzystającym z przejazdu, a także ich najemcom oraz innym zaakceptowanym użytkownikom posesji przyul. (...). Pismem z dnia 25 stycznia 2011 r.K. B.iJ. W. (2)wypowiedzieli w/w umowę, powołując się na brak tytułu prawnegoSpółdzielni (...)wK.do przedmiotowej nieruchomości.
Budynek magazynowy mieszczący się przyul. (...)wK.nadziałkach nr (...)stanowi jedną całość konstrukcyjną, posiada dwie pary drzwi, jedne prowadzą do warsztatu samochodowego, drugie zaś do sieni, z której jest wejście na strych oraz do części rodzinyW.. Strych stanowi jedną, niepodzieloną powierzchnię, jedną ścianą przylega do budynku mieszkalnego przyul. (...), a drugą ścianą do budynku narożnego nadziałce nr (...)(tzw. laboratorium). Połowa pokrycia dachowego budynku nad częścią rodzinyB.została wymieniona. Na granicydziałki (...)zdziałkami (...)posadowione zostały słupki w 2010 r. przezSpółdzielnię (...). Pawilony znajdujące się nadziałce nr (...)stanowią lokal usługowy - wytwornię sushi, myjnię, warsztat i restaurację.
Częśćdziałki (...)zabudowana warsztatem rodzinyB.odpowiadadziałce nr (...)o pow. 0,0046 ha.
W toku niniejszego postępowania zmarłaK. B., a spadek po niej nabyli jej synowieZ. B.iA. B..
W ocenie Sądu pierwszej instancji powyższy stan faktyczny uzasadniał uwzględnienie wniosku wnioskodawcySpółdzielni (...)wK.w zakresie stwierdzenia nabycia przez zasiedzenie nieruchomości stanowiącej dz. nr(...)i(...). Rozważania Sądu Rejonowego w zakresie wnioskuZ. B.iA. B.należy pominąć z uwagi na zakres przedmiotu zaskarżenia.
Sąd pierwszej instancji rozważając spełnienie przesłanek prowadzących do nabycia nieruchomości przez zasiedzenie, określonych wart. 172 k.c.w zw. zart. 336 k.c.stwierdził, że czas posiadania przedmiotowej nieruchomości przezSpółdzielnię (...), jak i charakter tego posiadania, uzasadnia uwzględnienie wniosku.
Sąd Rejonowy stwierdził, że ustalenie charakteru posiadania (czy jest ono samoistne czy zależne) odbywa się na podstawie manifestowanych przez posiadacza i widocznych na zewnątrz przejawów władania rzeczą i zawsze musi odnosić się do okoliczności konkretnego przypadku. Jako przejawy samoistnego posiadania nieruchomości wymienia się przykładowo ogrodzenie działki, jej zabudowanie lub zagospodarowanie w inny sposób, dbanie o jej utrzymanie w stanie niepogorszonym, czynienie innego rodzaju nakładów, pobieranie pożytków czy uiszczanie należnych od nieruchomości danin publicznych. Do zasiedzenia może prowadzić jedynie posiadanie jawne, widoczne dla otoczenia. Sąd pierwszej instancji podniósł, że zarówno właściciele nieruchomości ujawnieni w lwh oraz w ewidencji gruntów, jak również ich następcy prawni przez okres poprzedzający zainicjowanie niniejszego postępowania nie zajmowali się przedmiotową nieruchomością, nie korzystali z niej w żaden sposób. Jakkolwiek uczestniczkaG.A.wskazywała, iż wraz z pozostałymi następcami prawnymi właścicieli nieruchomości podejmowała starania w zakresie możliwości odzyskania władztwa nad nieruchomością, angażując w tym zakresie prawników i zasięgając porad prawnych, jednakże biorąc pod uwagę fakt, iż starania te podejmowane były po upływie kilkudziesięciu lat od objęcia we władanie przedmiotowej nieruchomości przez wnioskodawców, a co ma decydujące znaczenie — po upływie okresu uprawniającego wnioskodawców do stwierdzenia zasiedzenia na ich rzecz, zdaniem Sądu Rejonowego, nie mogły przerwać biegu terminu zasiedzenia, który już upłynął. Jednocześnie Sąd ten stwierdził, że uczestnicy nie wykazali, aby czynności te miały charakter przerywający bieg terminu zasiedzenia. Nie toczyły się bowiem choćby postępowania mające za swój przedmiot wydanie nieruchomości i zaprzestanie naruszeń prawa własności. Ponadto, ani właściciele nieruchomości, ani też ich następcy prawni nie ponosili żadnych ciężarów związanych z nieruchomością, wyzbywając się władztwa i godząc się niejako z faktem, iż nieruchomość stanowiąca ich własność może zostać objęta przez osoby nielegitymujące się prawem własności w stosunku do nieruchomości, co w istocie miało miejsce w niniejszej sprawie.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iżSpółdzielnia (...)wK.początek biegu terminu zasiedzenia wiązała z postępowaniem o zezwolenie na prowizoryczną zabudowę budynku położonego przyul. (...)lwh(...)l. hip.(...)i(...). Jednak, zdaniem tego Sądu, skoro Spółdzielnia zobowiązana była do rozebrania budynku stanowiącego tylko prowizorium i opuszczenia parceli, co sama deklarowała we wniosku o zezwolenie na prowizoryczną budowę, a w pozwoleniu z 1957 r. jedynie przedłużono wskazany okres do końca 1962 r., nie sposób było liczyć początku biegu terminu zasiedzenia od 21 grudnia 1957 r., jak chciała tego Spółdzielnia. Wskazaną nieruchomość objęła bowiem z zastrzeżeniem zwrotu, a podstawą posiadania w tamtym okresie była dzierżawa, co wprost wynika z wniosku o zezwolenie na zabudowę. Zdaniem Sądu Rejonowego dopiero od 1 stycznia 1963 r., kiedy to upłynął bezskutecznie termin zwrotu nieruchomości zakreślony w pozwoleniu, posiadanie wnioskodawcy zyskało charakter samoistny, nie wydał on bowiem nieruchomości w terminie określonym w pozwoleniu, ani w okresie późniejszym. Budynek stanowiący prowizorium nie został rozebrany, wnioskodawca korzystał z nieruchomości mimo obowiązku zwrotu, prowadząc tam działalność produkcyjną do około 1973 r., a później znajdujące się tam zabudowania wykorzystywał jako skład opakowań. W dalszym ciągu nieruchomość pozostawała we władztwie wnioskodawcy, który swobodnie nią dysponował wedle własnego uznania, bez sprzeciwu kogokolwiek. Powyższe w ocenie Sądu Rejonowego, przesądza o samoistnym charakterze posiadania, które nie było zakłócane przez osoby trzecie, właściciele hipoteczni nie zwracali się o zwrot nieruchomości. Wnioskodawca natomiast uiszczał należności podatkowe związane z nieruchomością, a dodatkowo fakt jego władania został odnotowany w ewidencji gruntów. Zdaniem Sądu Rejonowego, licząc bieg terminu zasiedzenia od 1 stycznia 1963 r., upłynąłby on z dniem 1 stycznia 1993 r., przyjmując zaś początek biegu terminu na dzień 1 stycznia 1965 r., tożsamo jak w przypadku wnioskodawcówB.(a to w związku zart. 50 dekretu prawo rzeczowei art. XLI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. — przepisy wprowadzające kodeks cywilny), termin ten upłynął z dniem 1 stycznia 1985 r., przy przyjęciu 20 letniego okresu posiadania. W ocenie Sądu Rejonowego, wnioskodawca świadomy był, iż nie posiada nieruchomości w dobrej wierze, co wynikało wprost zarówno z wniosku o pozwolenie na budowę prowizorium, jak i z samego pozwolenia, zgodnie z którym wnioskodawca miał opuścić nieruchomość do 1962 r., czego jednak nie uczynił.
Apelacją od postanowienia Sądu Rejonowego wnieśli uczestnicyG.A.,M. F. (1),L. B. (1),U.F.,P. B.iY. F., zaskarżając je w zakresie punktu II oraz zarzucając:

1
naruszenieart. 379 pkt 5 k.p.c.i co za tym idzie nieważność postępowania w związku z pozbawieniem zainteresowanych możności obrony ich praw, wskutek niezawiadomienia o toczącym się postępowaniuM. F.,A. F.,J. F. (1),N. F.orazM. C., tj. spadkobiercówD. F. (1)— synaS. F.;

2
ewentualnie, w razie uznania, że nie zachodzi nieważność postępowania — naruszenieart. 510 § 2 k.p.c.w zw. zart. 172 § 1 i 2 k.c.wskutek niezawiadomienia o toczącym się postępowaniuM. F.,A. F.,J. F. (1),N. F.orazM. C., tj. spadkobiercówD. F. (1)— synaS. F.;

3
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez wadliwą ocenę dowodów w postaci:

a
wnioskuSpółdzielni Pracy (...)z 28 lipca 1956 r. o zezwolenie na prowizoryczną zabudowę parceli budowlanej przyul. (...)ll;

b
pozwolenia na wykonanie robót budowlanych z dnia 21 grudnia 1957 r. wydanego przez Prezydium Rady Narodowej wK.;

— polegającą na przyjęciu, że dokumenty te mogą stanowić podstawę dla uznania posiadania wnioskodawcy za samoistne, podczas gdy treść tych dokumentów świadczy o zależnym charakterze posiadania, a to wobec zobowiązania się do zwrotu nieruchomości do rąk Prezydium Miejskiej Rady Narodowej wK.;

4
naruszenieart. 172 § 1 i 2 k.c.poprzez wadliwe ich zastosowanie w niniejszej sprawie polegające na bezzasadnym przyjęciu, że brak zwrotu nieruchomości do rąk Prezydium Miejskiej Rady Narodowej wK., wynikającego z zobowiązania, jakie przyjął na siebie wnioskodawca w treści wniosku z 28 lipca 1956 r., wydłużonego następnie w treści pozwolenia na wykonanie robót budowlanych z 21 grudnia 1957 r. do końca 1962 roku, może świadczyć o tym, że począwszy od momentu bezskutecznego upływu terminu na zwrot nieruchomości rozpoczął się bieg zasiedzenia pomimo, że nie wiązało się to z żadną obiektywną manifestacją zmiany charakteru posiadania u wnioskodawcy;

5
naruszenieart. 172 § 1 i 2 k.c.w zw. z art. 4 ust. 1, 3 dekretu z dnia 20.05.1955 r. o niektórych podatkach i opłatach terenowych (Dz. U.1955.21.136), w zw. zart. 4 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 19.12.1975 r. o niektórych podatkach i opłatach terenowych(Dz.U.1975.45.229) w zw. zart. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14.03.1985 r. o podatkach i opłatach lokalnych(Dz.U.1985.12.50).

W związku z podniesionymi zarzutami apelujący uczestnicy wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd pierwszej instancji, ewentualnie o zmianę pkt. II zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wnioskuSpółdzielni (...)o zasiedzenie, a także o zasądzenie od tego wnioskodawcy na rzecz uczestników kosztów zastępstwa procesowego w obu instancjach. Nadto apelujący uczestnicy wnieśli o przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego poprzez przeprowadzenie dowodu z dokumentów w postaci wniosku o zawezwanie do próby ugodowej z dnia 26 listopada 2015 r. i zawiadomienia o terminie posiedzenia pojednawczego z dnia 5 stycznia 2016 r., wyznaczonego na 24 lutego 2016 r. — celem wykazania faktu skutecznego przerwania przez uczestników biegu zasiedzenia w toku trwającego postępowania, przy czym wskazano, że wniosek ten podnoszony jest jedynie z ostrożności procesowej;
W odpowiedzi na apelację wnioskodawcyZ. B.iA. B.wnieśli o jej oddalenie.
WnioskodawcaSpółdzielnia (...)wK.w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddalenie w całości, a także o oddalenie wniosków dowodowych uczestników jako spóźnionych i zasądzenie od uczestnikówT. K. (2)na rzecz pozwanegoP. Z.kosztów postępowania, przy uwzględnieniu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Rozpoznając niniejszą sprawę Sąd Okręgowy przyjął za własny stan faktyczny ustalony przez Sąd pierwszej instancji, uznając go za prawidłowy i oparty na właściwie dokonanej ocenie zgromadzonego materiału dowodowego.
Nadto Sąd Okręgowy ustalił, że w 2015 roku uczestnicyG.A.,M. F. (1),L. B. (1),U.F.,P. B.złożyli w Sądzie Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie wniosek przeciwkoSpółdzielni (...)wK.o zawezwanie do próby ugodowej co do wydania nieruchomości przyul. (...)wK..
Dowód: wniosek z dnia 26.11.2015r. -k. 1503-1505, zawiadomienie Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z 5.01.2016r. sygn.. akt VI Co 1873/15/S -k. 1506;
Sąd Okręgowy dokonał powyższego ustalenia na podstawie dokumentu prywatnego w postaci wniosku o zawezwanie do próby ugodowej oraz zawiadomienia, które w tej sprawie zostało wysłane przez Sąd Rejonowy dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie do pełnomocnika wzywających do zawarcia ugody. Dokumenty te nie budziły jakichkolwiek wątpliwości co do autentyczności. Twierdzeniom o wszczęciu tego postępowania nie zaprzeczał także wnioskodawcaSpółdzielnia (...)wK., która była podmiotem wezwanym do zawarcia ugody.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
W pierwszej kolejności należy wskazać, że nie był usprawiedliwiony najdalej idący zarzut nieważności postępowania wobec zaistnienia przesłanki zart. 379 pkt 5 k.p.c.Zgodnie z tym przepisem nieważność postępowania zachodzi jeżeli strona została pozbawiona możności obrony swych praw. Apelujący tego typu naruszenia dopatrywali się w braku zawiadomienia kolejnych osób, ewentualnie zainteresowanych wzięciem udziału w sprawie w charakterze uczestników, o toczącym się postępowaniu. Jak jednak wskazał Sąd Najwyższy w uchwale siedmiu sędziów — zasadzie prawnej z dnia 20 kwietnia 2010 r. (sygn. akt III CZP 112/09):Niewzięcie przez zainteresowanego udziału w sprawie rozpoznawanej w postępowaniu nieprocesowym nie powoduje nieważności postępowania. Sąd Okręgowy w pełni podziela to stanowisko i przyjmuje je za własne. Wskazane przez apelujących osoby nigdy nie były uczestnikami tego postępowania, w konsekwencji nie mogło dojść do pozbawienia ich, jako uczestników, możliwości obrony ich praw. Zarzut ten jest zatem oczywiście chybiony i nie mógł prowadzić od uznania, że w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji wystąpiła nieważność postępowania. Podnieść należy, iż Sąd Okręgowy nie stwierdził również zaistnienia jakichkolwiek innych uchybień procesowych skutkujących nieważnością tego postępowania.
Za bezskuteczny Sąd Okręgowy uznał zarzut naruszeniaart. 510 § 2 k.p.c.w związku zart. 172 § 1 i 2 k.c.Zgodnie zart. 510 § 2 k.p.c.jeżeli okaże się, że zainteresowany nie jest uczestnikiem, sąd wezwie go do udziału w sprawie. Przez wezwanie do wzięcia udziału w sprawie wezwany staje się uczestnikiem. W razie potrzeby wyznaczenia kuratora do zastępowania zainteresowanego, którego miejsce pobytu jest nieznane, jego wyznaczenie następuje z urzędu. W pierwszej kolejności wskazać należy, że apelujący nie wykazali, aby tego typu ewentualne naruszenie miało mieć wpływ na wynik niniejszego postępowania, a nawet więcej — nie wskazali na świadczące o tym okoliczności. Nie zostało zatem podniesione (czy choćby zasugerowane), że wymienione w treści apelacji osoby posiadają informacje lub dowody, pozwalające na podjęcie rozstrzygnięcia odmiennego, niż zaskarżone. Apelujący nawet nie twierdzili, aby osoby te miały kiedykolwiek jakikolwiek kontakt z przedmiotową nieruchomością, a nawet aby przyjeżdżali do Polski. W ocenie Sądu Okręgowego samo naruszenie przez sądart. 510 § 2 k.p.c., jeżeli nie ma realnego wpływu na wynik postępowania nie może stanowić skutecznego zarzutu apelacyjnego. Zauważyć też trzeba, iż osoby nie będące uczestnikami postępowania nieprocesowego zakończonego prawomocnym orzeczeniem co do istoty sprawy, a które były zainteresowanymi w rozumieniuart. 510 §1 k.p.c., nie są pozbawione ewentualnej ochrony swoich praw, gdyż na podstawieart. 524 § 2 k.p.c.zainteresowany, który nie był uczestnikiem postępowania zakończonego prawomocnym postanowieniem orzekającym co do istoty sprawy, może żądać wznowienia postępowania, jeżeli postanowienie to narusza jego prawa. W takim wypadku stosuje się przepisy o wznowieniu postępowania z powodu pozbawienia możności działania. Zatem nawet gdyby rzeczywiście doszło do zarzucanego uchybienia, to dotknięte nim osoby mają do dyspozycji skuteczny i nieograniczony w czasie środek do usunięcia jego skutków w postaci wznowienia postępowania. Zdaniem Sądu Okręgowego odnosząc się do tego zarzutu nie sposób także nie zauważyć, że w toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji dokonywano publicznych obwieszczeń o jego wszczęciu oraz wezwań do wzięcia udziału w sprawie w charakterze uczestników przez wszystkie osoby, które mogły być zainteresowane jego wynikiem. Powyższe wezwania dotyczyły także ewentualnych dalszych następców prawnych osób ujawnionych jako współwłaściciele w księdze wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości. Wezwania te jednak okazały się bezskuteczne. Nadto podnieść należy, że choć w piśmie z dnia 29 września 2015 r. pełnomocnik apelujących wskazał na możliwość dalszych następców prawnych osób wpisanych jako właściciele do księgi wieczystej, to jednak nie podał ich nazwisk i adresów a także nie określił pokrewieństwa. Nadto w ocenie Sądu Okręgowego z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy nie można jednoznacznie ustalić, że wskazane w apelacji osoby są rzeczywiście następcami któregokolwiek ze współwłaścicieli nieruchomości, ujawnionych w wykazie hipotecznym lwh(...)K.S.. Sąd Okręgowy z urzędu podjął czynności w celu ustalenia czy przed Sądem Rejonowym dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie toczy lub toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku poD. F. (2), a także postępowanie, którego uczestnikami byliN. F.,A. F.,J. F. (2), bądźM. C.. Ustalono jednak, że takie postępowania nie toczą się obecnie i nie toczyły się w przeszłości. Z tych względów nie można było przypisać Sądowi pierwszej instancji naruszenia, które zarzucali mu apelujący, a które miałoby mieć jednocześnie wpływ na wynik sprawy.
Za nieusprawiedliwiony należało uznać także zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.w odniesieniu do dwóch, wskazanych powyżej dowodów z dokumentów. Przepisart. 233 § 1 k.p.c.stanowi bowiem, że sąd ocenia wiarogodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Jak jednak powszechnie przyjmuje się w doktrynie i orzecznictwie:Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sądart. 233 § 1wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej, niż przyjął sąd, wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 6 listopada 1998 r., II CKN 4/98, niepubl.). Por. również wyrok SN z dnia 10 kwietnia 2000 r., V CKN 17/00, OSNC 2000, nr 10, poz. 189; wyrok SN z dnia 5 sierpnia 1999 r., II UKN 76/99, OSNAPiUS 2000, nr 19, poz. 732(T. Ereciński [w:] P. Grzegorczyk, J. Gudowski, M. Jędrzejewska, K. Weitz, T. Ereciński,Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom II. Postępowanie rozpoznawcze, wyd. V, Warszawa 2016, art. 233). Wobec tak zarysowanych — przyjmowanych przez Sąd w niniejszym składzie za własne — kryteriów nie można zatem uznać, aby apelujący zdołali skutecznie postawić omawiany zarzut. Wbrew temu bowiem, co usiłują przedstawić w treści apelacji, Sąd pierwszej instancji nie uznał, że z wnioskuSpółdzielni Pracy (...)z 28 lipca 1956 r. oraz z pozwolenia na wykonanie robót budowlanych z dnia 21 grudnia 1957 r. wynika, że nabyła ona samoistne posiadanie nieruchomości. Wniosek taki Sąd Rejonowy wyprowadził z okoliczności zupełnie przeciwnej, to jest z upływu terminu zwrotu nieruchomości na rzecz określonych organów, mimo którego wnioskodawca zachował przez wiele lat nieruchomości w swoim władaniu, podejmując wobec osób trzecich czynności wskazujące na to, że nieruchomościami tymi dysponuje jak posiadacz samoistny. Taka konkluzja jest możliwym, poprawnym logicznie skutkiem występujących w sprawie „przesłanek”, zatem —zgodnie z cytowanym powyżej stanowiskiem — Sąd pierwszej instancji był do niej całkowicie uprawniony.
Z tych względów Sąd Okręgowy uznał, że ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd pierwszej instancji były w pełni prawidłowe i przyjął je za własne.
Zdaniem Sądu Okręgowego nie były także zasadne zarzuty naruszenia przepisów prawa materialnego, przede wszystkimart. 172 § 1 i 2 k.c.oraz powołanych w związku z nim art. 4 ust. 1, 3 dekretu z dnia 20.05.1955 r. o niektórych podatkach i opłatach terenowych (Dz. U.1955.21.136), w zw. zart. 4 ust. 1 pkt 1 i 3 ustawy z dnia 19.12.1975 r. o niektórych podatkach i opłatach terenowych(Dz.U.1975.45.229) w zw, zart. 2 pkt 2 ustawy z dnia 14.03.1985 r. o podatkach i opłatach lokalnych(Dz.U.1985.12.50).
Przepisart. 172 § 1 k.c.stanowi, że posiadacz nieruchomości niebędący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (zasiedzenie), zaśart. 172 § 2 k.c.— że po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Nie można jednak pominąć tego, że przepisy te obudowane są całym systemem ustawowych domniemań. W pierwszej kolejnościart. 7 k.c.stanowi, że jeżeli ustawa uzależnia skutki prawne od dobrej lub złej wiary, domniemywa się istnienie dobrej wiary. Dalej zaś zgodnie zart. 339 k.c.domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym, zaś zgodnie zart. 340 k.c.domniemywa się ciągłość posiadania. Niemożność posiadania wywołana przez przeszkodę przemijającą nie przerywa posiadania.
Dwa ostatnie domniemania w odniesieniu do wnioskodawcySpółdzielni (...)wK.w ocenie Sądu Okręgowego nie zostały wzruszone. Nie budziło wątpliwości, że wnioskodawca włada przedmiotową nieruchomością (i że czyni to od ponad 30 lat). Apelujący uczestnicy nie wykazali zaś w jakikolwiek sposób, aby posiadanie wnioskodawcy nie miało charakteru samoistnego. Sąd pierwszej instancji trafnie ocenił przy tym okoliczność braku zwrotu nieruchomości uprawnionym do tego organom oraz sposób, w jaki nią gospodarowano. Z zeznań świadków i uczestników (nawetA.G.) wynikało bowiem, że uważali oniSpółdzielnię (...)wK.za samodzielnie władającą tą nieruchomością, choć niektórzy kwestionowali brak formalnego tytułu prawnego (co ma jednak znaczenie dla dobrej lub złej wiary, a nie dla samoistności posiadania). Z akt sprawy nie wynika, aby kiedykolwiek po 1962 r. Spółdzielnia ta kogokolwiek innego traktowała jako właściciela, aby płaciła jakiekolwiek świadczenia z tego tytułu, w szczególności właścicielom hipotecznym bądź Skarbowi Państwa, wreszcie także — aby ten ostatni przekazał jej tę nieruchomość w jakikolwiek tytuł zależny. Zauważyć należy, iż apelujący nie wskazują nawet podmiotu, w stosunku do którego władztwo wnioskującej Spółdzielni miałoby mieć charakter zależny. Nigdy w toku postepowania uczestnicy ci nie zgłaszali twierdzeń, abySpółdzielnia (...)w ich imieniu i ich interesie wykonywała władztwo nad tą nieruchomością, a także aby władała nią jako posiadacz zależny w stosunku do władztwa Skarbu Państwa. Za posiadaniem samoistnym przemawia również wpis w ewidencji gruntów oraz fakt opłacania podatku od nieruchomości. Także uczestnicyB.nie wskazywali kogokolwiek innego, kto samoistnie władał tą nieruchomością, choć kwestionowali ten charakter władztwa w zakresie części nieruchomości (przy czym nie podnosili, aby to oni uważali się za posiadaczy samoistnych w pozostałym zakresie). Podnieść należy, iż zgodnie zart. 6 k.c.ciężar dowodu koniecznego dla podważenia domniemań prawnych wynikających zart. 339 k.c.iart. 340 k.c.obciąża podmiot, który kwestionuje samoistne posiadanie oraz ciągłość tego posiadania. Zdaniem Sądu Okręgowego w niniejszym postępowaniu uczestnicy temu ciężarowi dowodowemu nie sprostali, a nawet nie zgłaszali jakichkolwiek dowodów dla podważenia tych domniemań.
W ocenie Sądu Okręgowego w kontekście całokształtu ustaleń faktycznych niniejszej sprawy zasadne było stanowisko Sądu pierwszej instancji, iż za początek biegu terminu zasiedzenia winien być uznany dzień 1 stycznia 1963 roku, jako pierwszy dzień po upływie terminu wyznaczonego Spółdzielni do zwrotu tej nieruchomości podmiotowi, który przekazał jej tę nieruchomość we władanie. Według Sądu Okręgowego brak zwrotu tej nieruchomości, brak usunięcia z niej zabudowań, które miały mieć jedynie charakter tymczasowy, a następnie w pełni samodzielne dysponowanie tą nieruchomością jednoznacznie świadczy, iż co najmniej z tą datą doszło do przekształcenia posiadania zależnego Spółdzielni w posiadanie samoistne, które trwa w sposób nieprzerwany do chwili obecnej. Brak zwrotu nieruchomości pomimo wyznaczonego terminu, przy braku jakichkolwiek innych świadczeń na rzecz jakiegokolwiek podmiotu, zdaniem Sądu Okręgowego, w sposób wystarczający uzewnętrznia wolę zmiany charakteru władztwa z zależnego na samoistne.
Odnosząc się do zarzutów uczestników związanych z kwestią opłacania przez wnioskodawcę podatków od tej nieruchomości podnieść trzeba, iż ocena samoistności posiadania wnioskodawcy dokonana przez Sąd pierwszej instancji nie była oparta wyłącznie na ustaleniu dotyczącym uiszczania podatku od nieruchomości, ale na wszechstronnej analizie zakresu i sposobu władania przedmiotową nieruchomością przezSpółdzielnię (...)wK..
Mając powyższe na uwadze za prawidłowy należało uznać także przyjęty przez Sąd Rejonowy okres czasu niezbędny do nabycia przez wnioskodawcę przedmiotowej nieruchomości przez zasiedzenie. W tym zakresie w sposób prawidłowy Sąd ten zastosowałart. 172 §1 i §2 k.c.w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 października 1990 roku przy uwzględnieniuart. XLI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 roku Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny(Dz.U. z 1964r. poz. 94 z późn. zm). Wobec upływu terminu zasiedzenia z dniem 1 stycznia 1985 roku wszczęcie przez uczestników postępowania pojednawczego w 2015 roku nie mogło skutkować jego przerwaniem.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.w związku zart. 13 §2 k.p.c.oddalił apelację uczestników. O kosztach niniejszego postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z ogólną zasadą określoną wart. 520 §1 k.p.c., stwierdzając, że każdy z uczestników ponosi koszty związane ze swoim udziałem w postępowaniu apelacyjnym. Dodatkowo stwierdzić należy, iż wniosek wnioskodawcySpółdzielni (...)wK.zawarty w odpowiedzi na apelację nie mógł zostać uwzględniony, gdyż wskazane w nim podmioty nie brały udziału w tym postępowaniu.

SSO Grzegorz Buła