Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 441/20
Data wyroku: 2021-03-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Gąsior
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art 184.ustawy o emeryturacvh i rentach z FUS

Sygn. akt VII U 441/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 marca 2021 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSO Renata Gąsior
Protokolant sekr. sądowy Marta Jachacy
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 marca 2021 r. w Warszawie
sprawyW. Ł. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
o wcześniejszą emeryturę (z warunków szczególnych)
na skutek odwołaniaW. Ł. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.z dnia 7 lutego 2020 r. znak:(...)
1. zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.z dnia 7 lutego 2020 r. znak:(...), w ten sposób, że przyznaje odwołującemuW. Ł. (1)prawo do wcześniejszej emerytury (z tytułu pracy w warunkach szczególnych) od 1 stycznia 2020 r.,
2. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.na rzecz odwołującegoW. Ł. (1)kwotę 180,00 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,
3. stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w ustaleniu ostatniej istotnej okoliczności koniecznej do przyznania prawa do świadczenia.
SSO Renata Gąsior

UZASADNIENIE
W dniu 10 marca 2020 r.W. Ł. (1)wniósł odwołanieod decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.z dnia7 lutego 2020 r. znak:(...), na podstawie której odmówiono mu prawa do wcześniejszej emerytury. Odwołując zakwestionował ustalenie przez organ rentowy, że nie udowodnił wymaganego okresu zatrudnienia oraz okresu pracy w warunkach szczególnych, a także zaniechanie zebrania i rozpatrzeniaw sposób wyczerpujący całego materiału dowodowego. Zgodnieze stanowiskiem odwołującego organ rentowy błędnie przyjął, że jego pracawHucie (...)wW.w okresie od 11 styczna 1993 r. do 31 grudnia 1998 r. nie jest zaliczana do pracy w warunkach szczególnych, podczas gdy w tym czasie był zatrudniony na stanowisku ślusarz-operator sprężarek,co odpowiada pracom określonym w poz. 9, poz. 12 i poz. 24 Dział IV wykazu A rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 7 lutego 1983 r. Ponadto zdaniem odwołującego organ rentowy niezasadnie nie uwzględnił okresu nauki zawodu od 18 września 1972 r. do 16 czerwca 1975 r. potwierdzonego w świadectwie ukończenia szkoły zawodowej z dnia 20 czerwca 1975 r. z którego wynika,że uzyskał dobrą ocenę z praktycznej nauki zawodu(odwołanie k. 3-7 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie z 3 kwietnia 2020 r.Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.wniósł o jego oddalenie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.Uzasadniając swoje stanowisko w sprawie organ rentowy powołał się na treśćart. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wskazując, że na podstawie znajdujących sięw aktach rentowych przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r. okresy składkowe i nieskładkowe w wymiarze 22 lat i 7 miesięcy i 1 dni oraz staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 11 lat, 11 miesięcy i 15 dni,co skutkowało odmówieniem wnioskodawcy prawa do emerytury z uwagina niespełnienie warunków określonych w ww. przepisie. Organ rentowy nie uwzględnił okres zatrudnienia odwołującego wPrzedsiębiorstwie (...)od 31 sierpnia 1975 r. do 4 czerwca 1976 r., bowiem świadectwo pracy za ten okres nie spełnia wymogów formalnych. Nie został uwzględniony również okres praktyki zawodowej, gdyż okresem składkowym pracy młodocianego jest okres zatrudnienia wykonywanego na podstawie indywidualnej umowy zawartej między zakładem pracy i młodocianym. Z kolei okres zatrudnienia wnioskodawcy wHucie (...)nie został uwzględniony, gdyż stanowisk podane przez pracodawcę w świadectwiez 23 listopada 1999 r. nie jest zgodne ze stanowiskiem wymienionym w wykazie A dział XIV poz. 24 rozporządzenia Ministra Przemysłu Chemicznegoi Lekkiego z 7 lipca 1987 r.(odpowiedź na odwołanie k. 12-13 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
OdwołującyW. Ł. (1)urodził się w dniu (...)(bezsporne). W latach 1972-1975 odwołujący był uczniem(...) Szkoły Zawodowej (...)wZ., gdzie przyuczał się w zawodzie ślusarz-mechanik. W trakcie nauki w ww. szkole zawodowej, w okresieod 18 września 1972 r. do 16 czerwca 1975 r.,W. Ł. (1)odbywał praktyki zawodowe wPrzedsiębiorstwie (...)wW.(dalej jako(...)wW.). Praktyki odbywały sięna podstawie porozumienia między ww. szkołą zawodową, a zakładem pracy. Odbycie praktyk było przy tym warunkiem ukończenia szkoły zawodowej. Nauka w szkole obejmowała 3 dni nauki teoretycznej i 3 dni nauki praktycznej. W przypadku odwołującego praktyki w(...)wW.odbywały sięod czwartku do soboty przez 8 godzin dziennie, w godzinach 7:00-15:00(duplikat świadectwa kończenia szkoły k. 30-31 a.s., zeznania świadkówZ. R.k. 67-68 a.s. iA. G.k. 68-69 a.s., zeznaniaW. Ł. (1)k. 69-71 a.s.).
Przedsiębiorstwo (...)wW.wystawiało świadectwa pracy osobom, które odbywały praktyczną naukę zawodu w ramach nauki w(...) Szkoły Zawodowej (...)wZ..Z. R.iA. G., którzy uczęszczali z odwołującym do tej samej klasy i odbywali z nim praktyki zawodowe, otrzymali takie świadectwapo latach przy ubieganiu się o świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(zaświadczenie k. 53 a.r. tom II; świadectwo pracy z 28 czerwca 1999 r.k. 65 a.s., zeznania świadkówZ. R.k. 67-68 a.s. iA. G.k. 68-69 a.s., zeznaniaW. Ł. (1)k. 69-71 a.s.).
Po ukończeniu szkoły zawodowejW. Ł. (1)podjął zatrudnienie w(...)wW.nap odstawie umowy o pracę, gdzie pracował w okresie od 13 sierpnia 1975 r. do 4 marca 1976 r. na stanowisku ślusarz remontowy maszyn i urządzeń(zaświadczenie pracy z 29.06.2017 r., świadectwo pracyz 30 kwietnia 2013 r., umowa wstępna z 24.04.1975 r., umowa o pracęz 13.08.1975 r. – akta osobowe odwołującego).
Na przełomie lat 1980-1987 oraz 1988-2001W. Ł. (1)był zatrudniony wHucie (...)wW.. W okresie od 2 maja 1988 r. do 10 stycznia 1993 r. odwołujący pracował na stanowisku maszynisty maszyn do formowania wyrobów i wykonywał pracę przy formowaniu wyrobów szklanych. Następnie w okresie od 11 stycznia 1993 r. do 30 czerwca 1999 r. odwołujący pracował na stanowisku ślusarz-operator sprężareki wykonywał pracę związaną z kontrolą międzyoperacyjną oraz kontrolą jakości produkcji i usług. PracaW. Ł. (1)na stanowisku ślusarza - operatora sprężarek polegała na obsłudze sprężarek. Były to duże urządzenia wyposażone w tłoki, które zasilały pneumatyczne urządzenia na terenie huty. Sprężarki były przy tym stare, przedwojenne i często zdarzały się usterki, które trzeba było usuwać. Odwołujący pracował w trybie trzyzmianowym. W trakcie zmiany odwołujący był odpowiedzialny za poprawne działanie urządzeń. Zajmował się naprawianiem sprężarek, dolewaniem oleju, wykonywaniem czynności konserwacyjnych. W zimie zdarzało się również odmrażanie przewodów. W czasie pracy pozostawał również cały czas do dyspozycji,aby w przypadku awarii urządzenia niezwłocznie ją usunąć(świadectwa wykonywania prac w warunkach szczególnych k. 25-27 a.r. tom II; umowao pracę z 16.05.1988 r. k. 56 a.o. – akta osobowe odwołującego; zeznania świadkówZ. R.k. 67-68 a.s. iA. G.k. 68-69 a.s., zeznaniaW. Ł. (1)k. 69-71 a.s.; opinia biegłego z zakresuBHP k. 81-87 a.s.).
W dniu 20 stycznia 2020 r.W. Ł. (1)złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.wniosek o przyznanie wcześniejszej emerytury. Do wniosku odwołujący załączył kwestionariusz dotyczący okresów składkowych i nieskładkowych oraz dokumenty na ich potwierdzenie(wniosek o emeryturę z załącznikami k. 1-57 a.r. tom II). Po rozpoznaniu wniosku, ZUS II Oddział wW.decyzją z dnia 7 lutego 2020 r. znak:(...)odmówił przyznaniaW. Ł. (1)prawa do wcześniejszej emerytury. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy powołał się naart. 184 r. ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi wskazał, że odwołujący nie udowodnił 25-lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz 15-letniego stażu pracyw warunkach szczególnych. Zakład przyjął za udowodniony łączny staż sumaryczny w wymiarze 22 lat i 7 miesięcy (okresy składkowe – 21 lat,9 miesięcy i 25 dni, okresy nieskładkowe – 9 miesięcy i 5dni) oraz stażw szczególnych warunkach/charakterze w wymiarze 11 lat, 11 miesięcyi 15 dni. Zakład nie uznał:

-

okresu pracy w warunkach szczególnych wHucie (...)od 11 stycznia 1993 r. do 31 grudnia 1998 r., ponieważ stanowisko podane w świadectwie pracy nie jest zgodne ze stanowiskiem wymienionymw wykazie A dziale XIV poz. 24 rozporządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 7 lipca 1987 r., a z dokumentów nie wynika aby praca była wykonywana stale i bezpośrednio przy stanowiskach wymienionych w wykazie;

okresu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)od 31 sierpnia 1975 r. do 4 czerwca 1976 r., ponieważ na świadectwie pracy z 11 kwietnia 1980 r. pod pieczątką osoby uprawnionejdo wystawienia dokumentu podpisał się inny pracownik w zastępstwie;

okresu nauki zawodu od 18 września 1972 r. do 16 czerwca 1975 r., ponieważ brak jest dokumentu potwierdzającego zatrudnienie.

(decyzja ZUS z 07.02.2020 r. k. 73 a.r. tom II).
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił w oparciuo przeprowadzone w toku postępowania dowody z dokumentów, zeznań świadków i odwołującego, jak również z uwzględnieniem opinii biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracyZ. C..W zakresie dokumentacji Sąd uwzględnił przede wszystkim dokumenty załączone do akt osobowych odwołującego z okresów zatrudnienia w(...)wW.orazHuty (...), oraz dokumentacji kadrowej złożonej w toku postępowania przed organem rentowym, szczegółowo wymienionym powyżej. Wiarygodność tych dokumentów nie budziła większych zastrzeżeń i pozwoliła Sądowi na poczynienie ustaleń okoliczności mających istotne znaczenie w sprawie.
Sąd dał również wiarę zeznaniom świadkówZ. R.iA. G.w całości. Świadkowie uczęszczali z odwołującym do tej samej klasy podczas nauki w(...) Szkole Zawodowej (...)wZ., jak również pracowali z nim wHucie (...)w latach 90’, a ich relacje dotyczące powyższych okresów były dla Sądu przekonywujące i spójne. W szczególności Sąd miał na względzie zeznania świadków na okoliczność praktyk zawodowych realizowanych w(...)wW.w trakcie nauki w szkole zawodowej, ich formy oraz faktu otrzymania przez nich świadectw pracy potwierdzających charakter przedmiotowych praktyk. Dodatkowo Sąd dał wiarę zeznaniom odwołującegoW. Ł. (1), którego relacje na temat kwestii istotnych dla rozstrzygnięcia znalazły potwierdzenie w pozostałym zebranym w sprawie materiale dowodowym.
Dodatkowo w toku postępowania Sąd przeprowadził dowód z opinii biegłego sądowego zakresu BHPZ. C.na okoliczność ustalenia, czy odwołujący w trakcie zatrudnienia wHucie (...)na przełomie lat 1993-1999 wykonywał pracę w warunkach szczególnych.W ocenie Sądu sporządzona przez biegłego opinia była rzetelna i fachowa. Biegły należycie odniósł się do wskazanej mu tezy dowodowej, przedstawił metodologię dokonywanej oceny, sformułował wnioski w sposób jednoznaczny i kategoryczny oraz dostatecznie szczegółowo uzasadnił swoje stanowisko. Opinia nie była przy tym kwestionowana przez strony postępowania.
Strony nie wnosiły o uzupełnienie materiału dowodowego, który Sąd uznał za wystarczający do rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie było zasadne.
Spór w niniejszej sprawie dotyczył prawaW. Ł. (1)siędo wcześniejszej emerytury w związku z pracą w warunkach szczególnych. warunki przyznania do wcześniejszej emerytury w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych zostały określone wustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zgodnie z art. 184 ust. 1 i 2 tej ustawy, w brzmieniu aktualnym na dzień wydania skarżonej decyzji(t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 291), ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:

1
okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymagany w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku 65 lat - dla mężczyzn oraz

2
okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27 (co najmniej25 lat dla mężczyzn).

Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wnioskuo przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Praca w warunkach szczególnych to praca, w której pracownik w sposób znaczny jest narażony na niekorzystne dla zdrowia czynniki. Jako przykłady takiej pracy można wymienić: pracę w narażeniu na hałas przekraczający dozwolone normy, w zapyleniu, w oparach chemicznych, w wysokich temperaturach lub zmiennych warunkach atmosferycznych. Wykaz prac zaliczanych do prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze zamieszczony został w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego dla pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Na wykazach prac zawartych we wskazanym rozporządzeniu, nie kończą się jednak ograniczenia dotyczące uprawnień z tytułu wykonywania prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Aby daną pracę uznać za wykonywaną w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, pracownik musi ją wykonywać stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, obowiązującym na danym stanowisku pracy (§ 2 ust. 1 ww. rozporządzenia). Dodatkowo, zgodnie z treścią powołanego rozporządzenia,aby mężczyzna mógł nabyć prawo do emerytury powinien:

1
posiadać 25-letni okres zatrudnienia, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczanymi do okresów zatrudnienia(§ 3 rozporządzenia);

2
wykonywać pracę wymienioną w wykazie A (Prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego), będącym załącznikiem do rozporządzenia;

3
osiągnąć wiek emerytalny wynoszący 60 lat (§ 4 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia) oraz

4
być zatrudnionym przez co najmniej 15 lat w szczególnych warunkach(§ 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia).

Spór w niniejszej sprawie koncentrował się na rozstrzygnięciu,czyW. Ł. (1)spełnia przesłanki legitymowania się stosownym stażem okresów składkowych i nieskładkowych oraz stażem pracy w warunkach szczególnych. Zgodnie ze stanowiskiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych odwołujący udowodnił łączny staż sumaryczny w wymiarze 22 lat i 7 miesięcy oraz staż w szczególnych warunkach/charakterze w wymiarze 11 lat,11 miesięcy i 15 dni. Kwestionując powyższe ustalenia, w niniejszym postępowaniu odwołujący domagał się uwzględnienia praktycznej nauki zawodu od 18 września 1972 r. do 16 czerwca 1975 r., okresu zatrudnieniawPrzedsiębiorstwie (...)od 31 sierpnia 1975 r.do 4 czerwca 1976 r. oraz okresu pracy w warunkach szczególnych wHucie (...)od 11 stycznia 1993 r. do 31 grudnia 1998 r. Przedmiotem ustaleń i rozważań Sądu w niniejszej sprawie było zatem rozważenie,czy wymienione wyżej okresy mogły zostać uwzględnione przy ustaleniu prawa odwołującego do wcześniejszej emerytury.
Wymaga podkreślenia, że postępowanie dowodowe prowadzone przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a dotyczące świadczeń wypłacanychz systemu emerytalnego, podlega pewnym ograniczeniom. Regulacje określające dowody dopuszczalne w takim postępowaniu określarozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. z 2011 r. nr 237, poz. 1412). Zgodnie z § 22 ust. 1 rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnieniana podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tym w szczególności:

1
legitymacja ubezpieczeniowa;

2
legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia.

Wymaga przy tym zaznaczenia, że w postępowaniu cywilnym w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe sąd nie jest związany takimi ograniczeniami w dowodzeniu, jakie odnoszą się do organu rentowego w postępowaniu rentowym(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 4 października 2007r., I UK 111/07). W postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być wprawdzie udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego, jednakże zaliczenie nieudokumentowanych okresów składkowych do uprawnień oraz wzrostu świadczeń emerytalno-rentowych wymaga dowodów nie budzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych(zob. wyroki Sądu Najwyższego z 9 stycznia 1998 r. II UKN 440/97 i z 4 lipca 2007 r. I UK 36/07, wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 30 października 2013 r., III AUa 269/13; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 15 marca 2006 r., III AUa 1096/05).
W odniesieniu do okresów pracy w warunkach szczególnych, zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. stwierdza je zakład pracy na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Wykonywanie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze powinno być zatem stwierdzone przez pracodawcę w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze lubw świadectwie pracy. Przy ustalaniu prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym złożenie dowodu w postaci świadectwa pracy może być kwestionowane, co na podstawieart. 6 k.c.pociąga za sobą obarczenie ciężarem dowodu strony, która zaprzecza okolicznościom wynikającym ze świadectwa pracy. Należy bowiem ustalić, jakie prace ubezpieczony rzeczywiście wykonywał, bowiem ta okoliczność, nie zaś nazwa zajmowanego stanowiska, przesądza o ewentualnym istnieniu przesłanek dla przyznania dochodzonego świadczenia(por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 21 kwietnia 2004 r., II UK 337/03; z dnia 15 grudnia 1997 r., II UKN 417/97; z dnia 21 listopada 2001 r., II UKN 598/00).
W świetle powyższego orzecznictwa Sąd Okręgowy analizował sporne okresy pod kątem możliwości ich uwzględnienia na potrzeby prawa odwołującego do wcześniejszej emerytury. W pierwszej kolejnościSąd Okręgowy rozważał możliwość zaliczenia okresu nauki zawodu od 18 września 1972 r. do 16 czerwca 1975 r. Ewentualne zaliczenie tego okresu mogłoby mieć miejsce w przypadku podjęcia przez odwołującego zatrudnienia w trakcie uczęszczania do szkoły zawodowej w charakterze pracownika młodocianego. Taką możliwość przewiduje art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy emerytalnej, zgodnie z którym jako okres składkowy traktuje się okres zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego na warunkach określonych w przepisach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975 r. Odwołujący, jako osobaurodzona w dniu (...), na początku roku szkolnego 1972 był wciąż osobą młodocianą, wobec czego podjęcie przez niego zatrudnienia w rozumieniu ww. przepisu ustawy emerytalnej mogłoby stanowić podstawę do rozważań, czy ten potencjalny okres zatrudnienia mógłby zostać uwzględniony przy obliczaniu jego stażu pracy. W tym kontekście Sąd podzielił stanowisko organu rentowego w zakresie stwierdzenia, że zgodniez ugruntowanym w doktrynie i judykaturze poglądem dla wykazania, że dany okres stanowi okres składkowy, o którym mowa w art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy emerytalnej wymaganym jest przedstawienie dokumentów potwierdzających fakt zatrudnienia przez zakład pracy w celu przyuczenia do zawoduna podstawie indywidualnej umowy o pracę i wymogu tego nie może zastąpić powoływanie się wyłącznie na okoliczność nauki w zasadniczej szkole zawodowej dla pracujących niezależnie od tego, że wśród wymienionychw świadectwie ukończenia przez ubezpieczonego zasadniczej szkoły przedmiotów podano także praktyczną naukę zawodu. Ówcześnie obowiązujące przepisy wymagały bowiem, aby pomiędzy młodocianym pracownikiem,a pracodawcą została zawarta umowa o pracę lub też umowa w celu przygotowania zawodowego(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańskuz 15 kwietnia 2015 r. III AUa 1966/14; wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 28 marca 2013 r., III AUa 1362/12). Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że na przełomie lat 1972-1975 odwołujący był uczniem(...) Szkoły Zawodowej (...)wZ., gdzie przyuczał się do zawodu ślusarza-mechanika. W trakcie nauki odwołujący odbywał praktyki zawodowe wPrzedsiębiorstwie (...)wW.. Zeznającyw sprawie świadkowieZ. R.orazA. G., którzy uczęszczali z odwołującym do tej samej klasy, potwierdzili, że w powyższym okresie odwołujący wykonywał pracę przez 3 dni w tygodniu (od piątku do soboty) w godzinach od 7:00 do 15:00. Oceniając powyższy okres pod kątem możliwości jego zaliczenia jako okresu składkowego Sąd Okręgowy miałna względzie wskazania świadków co do tego, że praca uczniów w ww. przedsiębiorstwie odbywała się na zasadzie porozumienia między dyrektorem szkoły zawodowej a zakładem pracy, co też co do zasady winno skutkować zakwalifikowaniem wykonywanej przez odwołującego pracy jako praktyk zawodowych. W ocenie Sądu nie można jednak pomijać faktu, że wspominane wyżej przedsiębiorstwo wydawało byłym uczniom świadectwa pracy potwierdzające wykonywane prac w ramach praktycznej nauki zawodu młodocianych. ZarównoZ. R., jak iA. G.zeznali,że uzyskali dokumenty potwierdzające zatrudnienie w ww. okresie, które następnie zostały przedłożone organowi rentowemu w związku z dochodzeniem przez nich świadczeń (odpowiednio renty z tytułu niezdolności do pracyi wcześniejszej emerytury). Co więcej, organ rentowy rozstrzygając o przyznaniu tych świadczeń, w przypadku świadków uwzględnił ich okresy pracy w ramach praktycznej nauki zawodu na poczet okresów składkowych. W ocenie Sądu skoro odwołujący wraz ze świadkami uczęszczali do tej samej szkoły, tej samej klasy i w tym samym czasie w tożsamy sposób odbywali praktyczną naukę zawodu, to różnicowanie ich sytuacji w kontekście możliwości uwzględnienia okresu pracy jako składkowego – a co za tym idzie, możliwości nabycia przez każdego z nich praw do wnioskowanych świadczeń – należy uznać za niezasadne. Wymaga przy tym podkreślenia, że ww. świadkowie uzyskali stosowne dokumenty wcześniej niż odwołujący, natomiast tożsama próba podjęta przez odwołującego w stosunku do następcy prawnego(...)wW.okresie późniejszym zakończyła się natomiast niepowodzeniem z uwagi na brak dokumentów. Nie można wykluczyć, że gdyby odwołujący zwrócił się do ww. zakładu pracy w terminie wcześniejszym, to podobnie jak świadkowie uzyskałby stosowny dokument świadczący o zakwalifikowaniu przez zakład praktycznej nauki zawodu jako odbywającej się na zasadach obowiązujących na tle przepisówustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianychw zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy(Dz. U. z 1958 r. nr 45 poz. 226). Stąd też w ocenie Sądu Okręgowego omawiany sporny okres od 18 września 1972 r. do 16 czerwca 1975 r. powinien odwołującemu zostać uwzględniony jako okres składkowy w rozumieniu art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy emerytalnej.
W odniesieniu z kolei do kolejnego spornego okresu odwołującego,tj. okresu zatrudnienia w(...)wW.od 13 sierpnia 1975 r. do 4 marca 1976 r., po przeprowadzeniu postępowania Sąd Okręgowy stwierdził,że również i ten okres należało uwzględnić jako okres składkowy.Zgodnie z treścią decyzji wątpliwości organ rentowego w zakresie możliwości zaliczenia ww. okresu zatrudnienia wynikały wyłącznie z braków formalnych przedłożonego przez odwołującego świadectwa pracy wystawionego przez ten zakład pracy. W toku postępowania Sąd Okręgowy uzyskał jednak dostęp do akt osobowy odwołującego, przedstawionych przez następcę prawnego ww. przedsiębiorstwa,(...) S.A., które potwierdzają, że w powyższym okresie faktycznie był zatrudniony na stanowisku ślusarz remontowy maszyni urządzeń. Dodatkowo należy wskazać, że spółka ta wystawiła odwołującemu świadectwo pracy za powyższy okres oraz zaświadczenie o zatrudnieniu. Dokumentacja z akt osobowych nie budziła przy tym zastrzeżeń w zakresie jej autentyczności, a organ rentowy jej nie kwestionował. Tym samym zgłaszane przez organ wątpliwości na etapie wydawania decyzji należało zdaniem Sądu ostatecznie uznać za wyjaśnione, a w konsekwencji, okres zatrudnienia w(...)wW.od 13 sierpnia 1975 r. do 4 marca 1976 r. należało uwzględnić jako okres składkowy.
Ostatecznie Sąd Okręgowy stwierdził również, że zaliczeniu na poczet stażu pracy w warunkach szczególnych podlega okres zatrudnienia wHucie (...)od 11 stycznia 1993 r. do 31 grudnia 1998 r. Podobnie jakw przypadku omówionego wyżej okresu pracy w(...)wW., przyczyną niezakwalifikowania okresu pracy wHucie (...)były wątpliwości organu rentowego o charakterze formalnym, związane ze wskazaniem przez ten zakład pracy błędnej pozycji rozporządzenia w zakresie wskazania rodzaju pracy, jaką odwołujący w tym spornym okresie miał wykonywać. Jednakże na tle cytowanego wyżej orzecznictwa Sąd skupił się na przeanalizowaniu rodzaju pracy wykonywanej przez odwołującego. W toku postępowania Sąd Okręgowy przeprowadził dowody z dokumentacji osobowej odwołującego oraz zeznań świadków, co potwierdziło, że w od 11 stycznia1993 r. do 31 grudnia 1998 r.W. Ł. (1)pracował jako operator sprężarek. Przez cały powyższy okres odwołujący wykonywał czynności związane z zapewnieniem prawidłowej pracy używanych w hucie sprężarek,w tym prace konserwacyjne i naprawcze. Pozostawał przy tym w ciągłej dyspozycji na wypadek ewentualnych awarii, które z racji ważności tych urządzeń dla prawidłowego procesu produkcji należało usuwać natychmiastowo. Sąd poddał również charakter czynności analizie przez biegłego sądowegoz zakresu BHP, który na tle opinii z 5 lutego 2021 r. nie miał wątpliwości co do możliwości zaliczenia pracy odwołującego jako odpowiadającej pracy określonej w wykazie A, Dział XIV poz. 9 – bezpośrednia obsługa stacji sprężarek. Warto przy tym zaznaczyć, że stanowisko odwołującego odpowiadało również stanowisku określonemu w Wykazie A Dziale XIII poz. 3 pkt 3 rozporządzenia Ministra Przemysłu Chemicznego i Lekkiego z 7 lipca 1987 r., w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze w zakładach pracy resortu przemysłu chemicznegoi lekkiego. Dodatkowo natomiast biegły zwrócił również uwagę, że wykonując prace przy obsłudze, konserwacji i naprawie instalacji sprężonego powietrzana terenie Wydziału(...)świadczył pracę w warunkach szczególnych w oparciu o wymagania ujęte w Wykazie A, Dziale XIV poz. 25i Dziale XIII poz. 3 rozporządzenia RM z 7 lutego 1983 r.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy zważył, że wymienione wyżej sporne okresy podlegają uwzględnieniu na poczet okresów istotnych z perspektywy nabycia prawa do wcześniejszej emerytury. Sąd uwzględnił zatem:

-

okres pracy wHucie (...)od 11 stycznia 1993 r. do 31 grudnia 1998 r. – jako okres pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 5 lat,11 miesięcy i 20 dni,

okres zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)od 31 sierpnia 1975 r. do 4 czerwca 1976 r. – jako okres składkowy w wymiarze 9 miesięcy i 4 dni, oraz

okres nauki zawodowej od 8 września 1972 r. do 16 czerwca 1975 r. – jako okres składkowy w wymiarze 2 lata, 8 miesięcy i 28 dni

co prowadziło do ustalenia, że odwołujący posiada łącznie 26 lat i 2 miesiące okresów składkowych oraz 17 lat, 10 miesięcy i 5 dni stażu pracyw warunkach szczególnych. W konsekwencji powyższego należało stwierdzić, że odwołujący spełnia przesłanki stażowe określone w art. 184 ust. 1 ustawy emerytalnej. Powyższa okoliczność oraz brak sporu co do pozostałych przesłanek określonych ww. przepisie prowadzi zatem do stwierdzenia,że odwołujący spełnia kumulatywnie przesłanki konieczne do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury.
W związku z powyższym Sąd Okręgowy orzekając co do istoty sprawy na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.w pkt 1 sentencji wyroku zmienił skarżoną decyzję w ten sposób, że przyznałW. Ł. (1)prawo do wcześniejszej emerytury od 1 stycznia 2020 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca w którym złożono wniosek o świadczenie zgodnie z art. 129 ustawy emerytalnej.
W pkt 2 sentencji wyroku Sąd rozstrzygnął o kosztach postępowania na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c., zasądzając od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych na rzecz odwołującego się kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ustalona w na podstawie § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie(Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).
W pkt 3 sentencji wyroku Sąd rozstrzygnął o braku odpowiedzialności organu rentowego za opóźnienie w ustaleniu istotnej okoliczności koniecznej do przyznania prawa do świadczenia w myślart. 85 ust. 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423).W cenie Sądu w niniejszej sprawie brak było podstaw do stwierdzenia odpowiedzialności organu rentowego w myśl ww. przepisu. Rozstrzygnięcie kwestii dotyczącej możliwości zaliczenia spornych okresów na poczet stażu pracy odwołującego było bowiem możliwe dopiero na etapie postępowania przed sądem odwoławczym, w toku którego Sąd przeprowadził m. in. dowody z zeznań świadków czy też dokumentacji osobowej. Powyższe stwierdzenie znajdywało odzwierciedlenie w szczególności w zakresie ustaleń dotyczących możliwości uwzględnienia spornego okresu zatrudnieni odwołującego w(...)wW.na przełomie lat 1975-1976. Sąd miał przy tym na względzie, że wskazane w skarżonej decyzji zastrzeżenia o charakterze formalnym zostały wyjaśnione dopiero w wyniku uzyskania przez Sąd dokumentacji osobowej odwołującego.
SSO Renata Gąsior

ZARZĄDZENIE
(...)