Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 773/20
Data wyroku: 2021-07-30 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego
Podstawa prawna: art. 840 kpc

Sygn. akt III Ca 773/20

UZASADNIENIE
PowodowieK. D.,J. R.,S. D.,A. W.w pozwie z 23 kwietnia 2019 r., skierowanym przeciwkoN.(...)sp. zo.o. wŁ., wynieśli o pozbawienie w całości wykonalności tytułu wykonawczego − wyroku zaocznego Sądu Rejonowego dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi z 7 sierpnia 2002 r. wydanego w sprawie XVII C 294/02, któremu nadano rygor natychmiast natychmiastowej wykonalności. Powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego na ich rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Jako podstawę faktyczną swojego żądania powodowie wskazali przedawnienie roszczenia.
W odpowiedzi na pozew strona pozwana uznała powództwo jedynie w zakresie przedawnienia część zasądzonych tytułem wykonawczym odsetek, pozostałym zakresie wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie na jej rzecz od powodów kosztów procesu. Zdaniem strony pozwanej dłużnika poprzednik prawny powodówW. D., dokonując sporadycznych wpłat uznał roszczenie i przerwał bieg terminu przedawnienia.
Na rozprawie w dniu 29 stycznia 2020 r. strona powodowa podtrzymała swoje dotychczasowe stanowisko. Pełnomocnik powodów wskazał że złożone do akt dowody wpłaty K.P. są podrobione i nie ma na nich podpisuW. D.. Strona powodowa wskazała, żeW. D.był bezdomnym nałogowym alkoholikiem, a od 24 września 2007 r. był w ostatnim stadium choroba alkoholowej.
Wyrokiem z dnia 31 stycznia 2020r. Sąd Rejonowy dla Łodzi –Śródmieścia w Łodzi uwzględnił powództwo i zasadził od strony pozwanej na rzecz powodów kwotę 36 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd I instancji oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach stanu faktycznego:
Wyrokiem zaocznym wydanym przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi w sprawie XVII C 294/02 w dniu 7 sierpnia 2002 r. w sprawie z powództwaW. M. (1)iE. M. (1)przeciwkoW. D.o zapłatę:
- w pkt. 1 zasądził odW. D.na rzeczW. M. (2)kwotę 610,63 zł wraz ustawowymi odsetkami od 1 września 1995 r. o dnia zapłaty,
- w pkt. 2 umorzył sprawę z powództwaW. M. (1)w pozostałej części,
- w pkt. 3 oddalił powództwoE. M. (1),
- w pkt. 4 nadał wyrokowi w zakresie pkt. 1 rygor natychmiastowej wykonalności,
- w punktach 5 i 6 sąd rozliczył koszty tego postępowania zasądzając odW. D.na rzeczW. M. (1)kwotę 106,81 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania i nakazał ściągnięcie na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi z zasądzonego na rzeczW. M. (1)roszczenia kwotę 18 zł tytułem nieuiszczonych przez powoda kosztów korespondencji.
Postępowanie egzekucyjne toczące się pod sygn. Km 2294/02 z wniosku wierzyciela na podstawie przedmiotowego wyroku zaocznego z 7 sierpnia 2002r. z udziałem dłużnikaW. D.zostało w dniu 22 grudnia 2003 r. umorzone.
Kolejne postępowanie egzekucyjne wszczęte z wniosku wierzyciela na podstawie przedmiotowego wyroku zaocznego z udziałem dłużnikaW. D.toczące się pod sygn. Km 2300/05 zostało umorzone w dniu 20 lutego 2006 r..
Postanowieniem z 30 stycznia 2019 r. wydanym przez Sąd Rejonowy dla Łodzi - Śródmieścia w Łodzi w sprawie II 1 Co 9005/18 z wniosku(...) sp. z o.o.wŁ.z udziałemK. D.,J. R.,S. D.,A. W.postanowił nadać klauzulę wykonalności na punkty 1 i 5 wyroku zaocznego wydanego przez Sąd Rejonowy dla Łodzi Śródmieścia w Łodzi w dniu 7 sierpnia 2002 r. w sprawie XVII C 294/02 z powództwaW. M. (1)orazE. M. (2)zaopatrzonemu w klauzulę wykonalności mocą postanowienia Sądu z 18 października 2002 r., któremu postanowieniem z 30 maja 2005 r. nadano klauzulę wykonalności na rzecz następcy prawnego wierzycielaW. M. (3)-(...) sp. z o.o.wŁ.przeciwkoK. D.,J. R.,S. D.,A. W., jako spadkobiercom dłużnikaW. D., dziedziczących spadek w udziałach wynoszących odpowiednio: 4/8, 2/8, 1/8 oraz 1/8 części spadku. W pozostałym zakresie sąd oddalił wniosek a nadto zasądził odK. D.,J. R.,S. D.,A. W.solidarnie na rzecz(...) sp. z o.o.wŁ.kwotę 50 zł tytułem zwrot opłaty sądowej od wniosku.
W. D.zmarł 11 marca 2015 r.
W. D.był alkoholikiem. Od 2007 r. był osobą bezdomną w ostatnim stadium choroby alkoholowej.
Postanowieniem z 11 września 2018 r. Sąd Rejonowy w Pabianicach w sprawie I Ns 922/17 stwierdził że spadek poW. D., zmarłym 11 marca 2015 r.P.na podstawie ustawy nabyli matka spadkodawcyK. D.w udziale 4/8, siostra spadkodawcyJ. R.w udziale 2/8, bratanek spadkodawcyS. D.w udziale 1/8 oraz bratanica spadkodawcyA. W.w udziale 1/8.
Przy takich ustaleniach stanu faktycznego Sąd I instancji wywiódł, że podniesiony przez powodów zarzut przedawnienia był uzasadniony, co skutkowało uwzględnieniem żądania pozwu w całości w oparciu oart. 840 § 1 pkt 2 k.p.c..
Apelację od rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 1.wyroku wniosła strona pozwana.
Skarżąca zarzucił rozstrzygnięciu:
1.naruszenie przepisów prawa procesowego mających wpływ na wynik postępowania, a to:
-art. 233§1 k.p.c.poprzez nieprawidłową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skutkującą błędnym ustaleniem, że roszczenie dochodzone przez powodów znajduje ochronę w instytucji powództwa przeciw- egzekucyjnego, podczas gdy czynności przedsiębrane bezpośrednio przez pozwanego ( i jego poprzednika prawnego ), jak i wpłaty dokonane po stronie dłużnika pierwotnego skutecznie przerwały bieg terminu przedawnienia, co do roszczeń objętych wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 7 sierpnia 2002r. ( sygn.. akt XVII C 294/02), co skutkowało bezpodstawnym uznaniem powództwa za zasadne i pozbawieniem wykonalności tytułu wykonawczego,
b.art. 840§1 pkt 2 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie, w sytuacji gdy czynności przedsiębrane bezpośrednio przez wierzyciela jak i wpłaty dokonane po stronie dłużnika pierwotnego skutecznie przerwały bieg terminu przedawnienia, co do roszczeń objętych tytułem egzekucyjnym, stąd przepis ten w ogóle nie mógł mieć zastosowania w rozpoznawanej sprawie,
c.art. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie w sytuacji, gdy w przedmiotowej sprawie strona powodowa nie udowodniła braku skutecznego przerwania biegu przedawnienia wobec roszczenia objętego tytułem egzekucyjnym, a ty samym przesłanki przedawnienia rzeczonego roszczenia, co ma kluczowe znaczenie dla oceny zastosowania ochrony w ramach powództwa przeciwegzekucyjnego, podczas gdy z dokumentów przedłożonych w tej sprawie jednoznacznie wynika, że termin ten został skutecznie wielokrotnie przerwany przez czynności bezpośrednio podejmowane przez pozwanego , jak i wpłaty dokonane po stronie dłużnika pierwotnego, czym naruszonoart. 6 k.c.bezzasadnie przerzucając cały ciężar dowody w tej sprawie na poznanego, podczas gdy strona powodowa podniosła twierdzenia dotyczące wiarygodności dokumentówKP, których nie poparła żadnymi wiarygodnymi dowodami, czym naruszonoart. 247 k.p.c.w zakresie dopuszczalności jego zastosowania , w tymart. 299 k.p.c.poprzez przeprowadzenie dowodu z przesłuchania strony w postaci pełnomocnika powodów , w miejsce samych powodów, co z uwagi na konstrukcję tego dowodu jest niedopuszczalne i narusza zasadę bezpośredniości,
d.art. 233 § 1 k.p.c.także poprzez nieprawidłową ocenę zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, skutkującą błędnym ustaleniem stanu faktycznego, wyrażającym się w przejęciu, iż w przedmiotowej sprawie doszło do przedawnienia roszczenia objętego tytułem egzekucyjnym,
e.art. 6 k.c.w zw. zart. 232 k.p.c.wyrażające się w naruszeniu w obowiązującej w procesie cywilnym zasady kontradyktoryjności, wyjściu poza rolę arbitra w sprawie, uwzględnieniu powództwa wobec uznanie iż roszczenie powoda zasługuje na uwzględnienie w oparciu o niepodniesione przez stronę powodową i nieznajdujące umocowania w materiale dowodowym zarzuty;
2.naruszenie prawa materialnego, a to:
a.art.117 i 125 k.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie do ustalonego w sprawie stanu faktycznego, skutkujące nieuprawnionym przyjęciem, iż niedoszła do przedawnienia roszczenia, podczas gdy w przedmiotowej sprawie skutecznie wielokrotnie przerwano ten bieg zarówno poprzez czynności podjęte przez wierzyciela, jak i wpłaty dokonane przez dłużnika pierwotnego, a co za tym idzie doszło do skutecznego przerwania biegu przedawnienia, co ma kluczowe znaczenie dla oceny zastosowania ochrony w ramach powództwa przeciw egzekucyjnego,
b.art. 356 k.c.poprzez jego niezastosowanie, w sytuacji gdy wierzyciel jest obowiązany przejąć zapłatę na poczet należnej mu wierzytelności, nawet jeśli nie pochodzi ona bezpośrednio od dłużnika.
W konkluzji skarżący niósł o :
1.zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania za obie instancje,
ewentualnie
o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania wraz z rozstrzygnięciem o kosztach instancji odwoławczej.
Na rozprawie w dniu 24 czerwca 2021r. pełnomocnik powodów wniósł o oddalenie apelacji jako bezzasadnej.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Wbrew zarzutom skarżącego podniesionym w apelacji, Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, znajdujących pełne oparcie w zebranym w sprawie wiarygodnym materiale dowodowym, jak również trafnie określił konsekwencje prawne z nich wynikające.
Ustalenia stanu faktycznego poczynione przez Sąd I instancji, jak również rozważania, Sąd Okręgowy przyjmuje za własne, bez konieczności ponownego ich przytaczania.
W szczególności, bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisów procedury cywilnej tj.art. 233 § 1 k.p.c.orazart. 247 k.p.c.
Przede wszystkim należy zauważyć, że dokonując ustaleń stanu faktycznego, Sąd I instancji oparł się na dowodach z dokumentów oraz na okolicznościach bezspornych. Sąd I instancji odmówił wiarygodności dokumentom w postaci dowodów wpłatKPz k. 50 na okoliczności podawane przez stronę pozwaną. Strona pozwana wskazywała, że przedstawione dowody wpłat stanowią dowód na okoliczność dokonania przezW. D.wpłat, a tym samym uznania roszczenia.
Zgodzić należy się w pełni z Sądem I instancji, że dokumenty te w żadnym razie nie stanowią dowodu uznania roszczenia objętego tytułem wykonawczym.
Rację ma Sąd I instancji, że dokumenty te w żaden sposób nie zostały podpisane przez dłużnika, a tym samym nie są dowodem na to, że rzeczywiścieW. D.wpłacił te pieniądze.
Okoliczność ta wydaje się tym bardziej nieprawdopodobna, żeW. D.był już w tym czasie osobą bezdomną w ostatnim stadium choroby alkoholowej. Z doświadczenia życiowego wiadome jest, że osoby takie nie dysponują wolną gotówką, a jeżeli nawet mają jakieś pieniądze, to przeznaczają je na podstawowe potrzeby żywieniowe bądź alkohol a nie na spłatę zadłużenia.
Sąd I instancji w istocie przesłuchał w charakterze strony powodowej pełnomocnika powodów, co stanowiło naruszenie procedury cywilnej, które jednak nie miało wpływu na treść rozstrzygnięcia. Po pierwsze dlatego, że Sąd I instancji nie powołał tego dowodu dokonując ustaleń stanu faktycznego. Strona pozwana w toku postępowania przed Sądem I instancji nie zaprzeczyła twierdzeniom pełnomocnika powodów złożonego w formie oświadczenia przed przeprowadzeniem dowodu z przesłuchania stron. Pełnomocnik powodów oświadczył, że dłużnik był nałogowym alkoholikiem i do 24 września 2007r. był osobą bezdomną w ostatnim stadium choroby alkoholowej.
W sytuacji, w której powodowie zakwestionowali fakt dokonanych przez dłużnika wpłat, to na stronie pozwanej, która z tego faktu wywodziła skutki prawne spoczywał ciężar dowodu wykazania tej okoliczności (art. 6 k.c.), strona pozwana temu ciężarowi nie sprostała.
Bezzasadne są także zarzuty naruszenia prawa 840§1 pkt 2 k.p.c.oraz przepisów prawa materialnego, w szczególnościart. 6 k.c.art. 117 i 125 k.c.
W przedmiotowej sprawie tytułem wykonawczym o pozbawienie, którego powodowie wnosili był wyrok zaoczny Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi wydany w sprawie XVII C 294/02 w dniu 7 sierpnia 2002r. wraz z nadaną mu klauzulą wykonalności postanowieniem Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi w dniu 30 stycznia 2019 r. w sprawie sygn. akt II 1 Co 9005/18.
W toku postępowania w przedmiotowej sprawie strona powoda podniosła zarzut przedawnienia roszczenia.
Jak stanowiart. 117 § 2 k.c.po upływie terminu przedawnienia, ten przeciwko komu przysługuje roszczenie, może uchylić się od jego zaspokojenia, chyba że zrzeka się korzystania z zarzutu przedawnienia.
Zgodnie zart. 125 k.c.w brzmieniu obowiązującym od 9 lipca 2018 r. roszczenie stwierdzone prawomocnym orzeczeniem sądu przedawnia się z upływem sześciu lat. Jeżeli stwierdzone w ten sposób roszczenie obejmuje świadczenia okresowe, roszczenie o świadczenia okresowe należne w przyszłości przedawnia się z upływem trzech lat. Termin przedawnienia określony wart. 125 § 1zda. 1k.c.uległ skróceniu z dziesięciu do sześciu lat na podstawie ustawy z dnia 13 kwietnia 2018 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustawy (Dz. U. Z 2018 r., poz. 1104)
Według art. 5 ust. 2 przywołanej ustawy, jeżeli zgodnie z ustawą zmienianą w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, termin przedawnienia jest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się z dniem wejścia w życie niniejszej ustawy. Jeżeli jednak przedawnienie, którego termin rozpoczął się przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, nastąpiłoby przy uwzględnieniu dotychczasowego terminu przedawnienia wcześniej, to przedawnienie następuje z upływem tego wcześniejszego terminu.
Rację ma Sąd I instancji, że początek biegu terminu przedawnienia należy liczyć od dnia umorzenia postępowania egzekucyjnego skierowanego przez wierzyciela przeciwko pierwotnemu dłużnikowiW. D.prowadzonego pod sygn. Km 2300/05 tj. od daty 20 lutego 2006 r. Mając na uwadze obowiązujący do 9 lipca 2019 r. 10 letni termin przedawnienia, roszczenie pozwanego wobec powodów, jako następców prawnych pierwotnego dłużnikaW. D.upłynął z dniem 20 lutego 2016 r., a zatem na kilka lat przed datą wytoczenia powództwa tj. 23 kwietnia 2019 r.
Zgodzić należy się w pełni z Sądem I instancji, że zarzut przerwania biegu przedawnienia na skutek częściowej zapłaty przez dłużnika w świetle zebranego w sprawie materiału dowodowego nie był zasadny. Strona pozwana - na której ciążył obowiązek zart. 6 k.c.udowodnienie swoich twierdzeń - nie udowodniła, aby rzeczywiście dłużnik wpłacał jakiekolwiek kwoty na rzecz pozwanego, a zatem nie doszło do uznania długu przez pierwotnego dłużnika, które mogłoby skutkować przerwaniem biegu terminu przedawnienia.
W tych okolicznościach zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisuart. 840 § 1 pkt 2 k.p.c.jest całkowicie bezzasadny.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił apelację jako bezzasadną na podstawieart.385 k.p.c.