Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I AGa 543/18
Data wyroku: 2020-11-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wojciech Żukowski, Barbara Baran, Paweł Rygiel
Słowa kluczowe: Umowa
Podstawa prawna: art 750 kc w zw z art 734 kc

Sygn. akt I AGa 543/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 listopada 2020 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący:

SSA Paweł Rygiel (spr.)

Sędziowie:

SSA Barbara Baran
SSO del. Wojciech Żukowski

Protokolant:

st. sekr. sądowy Marta Matys

po rozpoznaniu w dniu 30 listopada 2020 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) spółki z o.o.wS.
przeciwko(...) spółce z o.o.wK.
o zapłatę
na skutek apelacji strony powodowej
od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 19 września 2018 r. sygn. akt VII GC 151/18

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że nadanie mu treść:

I
zasądza od strony pozwanej(...) Spółki z o.o.wK.na rzecz strony powodowej(...) Spółki z o.o.wS.kwotę 94.912,88 zł (dziewięćdziesiąt cztery tysiące dziewięćset dwanaście złotych 88/100) z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w transakcjach handlowych od dnia 1 czerwca 2018 r. do dnia zapłaty;

II
zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 10.163 zł (dziesięć tysięcy sto sześćdziesiąt trzy złote) tytułem kosztów procesu.

2
zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 13.796 zł (trzynaście tysięcy siedemset dziewięćdziesiąt sześć złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego;

3
nakazuje ściągnąć od strony pozwanej(...) Spółki z o.o.wK.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie kwotę 44,70 zł (czterdzieści cztery złote 70/100) tytułem brakujących kosztów sądowych.

SSA Barbara Baran  SSA Paweł Rygiel  SSO Wojciech Żukowski
sygn. akt I AGa 543/18

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 30 listopada 2020 r.
Strona powodowa(...) Spółka z o.o.wS.domagała się zasądzenia od pozwanej(...) Spółki z o.o.wK.kwoty 94.742,89 zł z odsetkami, a to tytułem kosztów naprawy generatora zasilanego biogazem, dokonanej poza naprawą gwarancyjną.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił powództwo i zasądził od strony powodowej na rzecz strony pozwanej koszty procesu.
Sąd I instancji ustalił, że w dniu 12 marca 2015 r. strony zawarły umowę w sprawie zamówienia publicznego Nr(...), na mocy której powódka zobowiązała się do sprzedaży pozwanej spółce oraz montażu i rozruchu generatora zasilanego biogazem wraz z układem kogeneracji i robotami towarzyszącymi naOczyszczalni (...)wN.. Przed zawarciem umowy potencjalni wykonawcy zamówienia składali zapytania do zamawiającego w trybieustawy Prawo zamówień publicznych, dotyczące m.in. zawartości siloksanów w biogazie. Pozwany zamawiający udzielił informacji, że nie dysponuje analizami określającymi ich poziom. W dokumentach przetargowych określono wyłącznie zawartość metanu i siarkowodoru w biogazie występującym w Oczyszczalni.
Strona powodowa wykonała zamówienie w dniu 21 lipca 2015 r. Po montażu i rozruchu generatora doszło do trzech jego awarii tj. m.in. awarii głowic cylindrów silnika agregatu kogeneracyjnego. Dwie z nich usunięto w ramach gwarancji w dniach 13 listopada 2015 r. oraz 6 kwietnia 2016 r. Zgodnie z harmonogramem czynności serwisowych, głowice po raz pierwszy powinny być wymienione po 30 000 godzinach pracy.
W ramach 3-ciej naprawy strona powodowa, w dniu 4 października 2017 r. dokonała wymiany 12 uszkodzonych głowic cylindrów znajdujących się w agregacie prądotwórczym uznając, że przyczyną ich uszkodzenia jest wysokie zanieczyszczenie biogazu siloksanami. W związku z tym uznała, że za uszkodzenie nie ponosi odpowiedzialności i skutkiem tego naprawa nie nastąpiła w ramach gwarancji. W dniu 9 października 2017 r. powodowa spółka wystawiła za tę usługęfakturę VAT nr (...)na kwotę 89 966,06 zł i wezwała pozwanego do zapłaty. Przesłała także pozwanemu artykuł naukowy o działaniu siloksanów występujących w biogazie.
Ponadto Sąd dokonał ustaleń, iż w dniu 8 sierpnia 2016 r. powód zlecił firmie(...)Sp. j. wC.badanie biogazu z Oczyszczalni wS.. Ponownie zlecił takie badania w dniu 2 marca 2018 r. Wykazały one wysoką zawartość siloksanów w biogazie ponad normy określone przez producenta silnika –firmę (...)zastosowanego w przedmiotowym urządzeniu.
Sąd uznał za pozostające poza sporem sprawie, iż biogaz zawiera siloksany, przy czym ich zawartość w ściekach jest śladowa w stosunku do innych związków chemicznych i jest zmienna na przestrzeni czasowej. Bezsporne było i to, że może nastąpić zużycie się głowic generatora na skutek odkładania się siloksanów.
W rozważaniach prawnych Sąd I instancji wskazał, że powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W ocenie Sądu umowa stron miała charakter mieszany: w zakresie w jakim dotyczyła dostarczenia generatora zawierała elementy umowy sprzedaży zart. 535 k.c., zaś w zakresie montażu i rozruchu urządzenia zawierała elementy umowy zlecenia,do której mają zastosowanie przepisyart. 750w zw. zart. 734 k.c.
Sąd uznał za niezasadny zarzut powoda, że umowa o zamówienie publiczne była nieważna, gdyż jej przedmiot był niewykonalny. Powódka twierdziła bowiem, że brak jest na rynku urządzeń technicznych, które byłyby w stanie działać prawidłowo przy takiej zawartości siloksanów w biogazie jak występuje wOczyszczalni (...). Sąd podkreślił, że w oczyszczalni od 16 lat pracuje urządzeniefirmy (...)(a wcześniej także drugie tej firmy, obecnie wyłączone z eksploatacji), które działa przy takim samym składzie biogazu z zawartością siloksanów, jak urządzenie zamontowane przez powoda. Oznacza to, że są dostępne na rynku takie rozwiązania materiałowo - konstrukcyjne, które zapewniają niezakłóconą pracę urządzenia przy występujących u pozwanej stężeniach siloksanów. Sąd podkreślił, że z zeznań świadkaK. S.oraz twierdzeń samej spółki wynika, iż są dostępne metody umożliwiające uniknięcie wpływu siloksanów na działanie urządzenia. Jest to możliwe np. poprzez zastosowanie odpowiednich filtrów węglowych, które co prawda stanowiły dodatkowe urządzenia nie zamontowane przez powódkę w oparciu o umowę stron, jednak(...)powinna była uprzedzić pozwanego o konieczności ich zastosowania.
Sąd podniósł, że powodowa spółka dysponowała wiedzą odnośnie wpływu siloksanów na urządzenia oparte na biogazie i możliwości technicznych powodujących usuwanie siloksanów z biogazu. Pomimo tej wiedzy przy składaniu oferty uznała, że „problemu siloksanów u pozwanego nie ma”,przy czym  oparła się w tym zakresie na odpowiedzi pozwanego na zapytanie innego wykonawcy co do zawartości siliksanów w biogazie.Zamawiający wyraźnie oświadczył, że nie dysponuje analizami określającymi poziom m.in. siloksanów i wskazywał, że wykonawca ma zapewnić rozwiązania zabezpieczające urządzenia i instalacje przed negatywnym(nie tylko korozyjnym)działaniem składników biogazu występującego wOczyszczalni (...). Zdaniem Sądu I instancji powódka nie poczyniła tych aktów staranności.
Sąd powołał się naart. 354 k.c.oraz przepisyustawy Prawo Zamówień publicznych, które dają wykonawcy zamówienia prawo do uzyskania od zamawiającego wyjaśnienia treści Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, jeśli uważa, że nie rozumie ich w taki sposób, żeby mógł świadomie wykonać zamówienie, zgodnie z potrzebami zamawiającego. W ocenie Sądu nie jest tak, że ryzyko wątpliwości wynikających z niejasnych czy też niepełnych postanowień SIWZ, nie dających usunąć się w drodze wykładni dokonywanej przez wykonawcę, powinna ponieść zawsze strona, która ten SIWZ zredagowała czyli Zamawiający. Powód jako profesjonalista powinien zwrócić się do zamawiającego o udzielenie informacji, tak aby jego oferta odpowiadała SIWZ i było możliwe późniejsze prawidłowe wykonanie zamówienia. Skoro powód mający wiedzę nt. wpływu siloksanów na głowice oferowanego urządzenia zdecydował o podjęciu się realizacji zamówienia bez danych dotyczących zawartości siloksanów w biogazie, a jak twierdził informacja taka była dla niego istotna, to uczynił to na własne ryzyko. Sąd I instancji podkreślił, że posiadana przez powódkę wiedza techniczna nie pozwalała na przyjęcie zamówienia, gdyż już w dacie składania oferty powodowa spółka powinna mieć świadomość, że nie sprosta wymaganiom zamawiającego. Mimo tego podjął się jego wykonania, bez poinformowania pozwanej jakie normy związków chemicznych zawartych w biogazie toleruje silnikM., który został przez niego zastosowany. W ocenie Sądu Okręgowego stwierdzane awarie generatora i konieczność ich usunięcia są objęte gwarancją powodowego wykonawcy. Wobec powyższego dowód z opinii biegłego sądowego na okoliczności wskazywane przez stronę powodową uznał Sąd za nieprzydatny dla rozstrzygnięcia sprawy i dowodu tego nie dopuścił.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 98 §1 i 3w zw. zart. 99 k.p.c.
Apelację od powyższego wyroku wniosła strona powodowa(...) Sp. z o.o.z siedzibą wS.. zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzuciła nierozpoznanie istoty sprawy polegające na niezbadaniu przed Sąd I instancji materialnoprawnych postaw powództwa i całokształtu okoliczności sprawy, w tym podstawowej okoliczności tj. czy awaria spowodowana zbyt mocno zanieczyszczonym biogazem została wyłączona z udzielonej gwarancji; jedynie częściowe odniesienie się do zarzutu nieważności dotyczącej obiektywnej niemożliwości świadczenia, nadto pominięcie pozostałych możliwych podstaw roszczenia: zawarcia umowy odpłatnego serwisu i naprawy w sposób milczący lub konkludentny poprzez przystąpienie do wykonania umowy, w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, nienależnym świadczeniu;
Nadto zarzuciła naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść wyroku, tj.:

-

art 278 § 1 k.p.c.art. 217 § 1 i 3 k.p.c.art. 227 k.p.c.,art. 232 zd. 2 k.p.c.poprzez oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego i samodzielne ustalenie przez Sąd istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, które wymagały wiedzy specjalistycznej w szczególności wykazania, że w związku z tym, iż w biogazie dostarczanym przez pozwanego zostały przekroczone dopuszczalne normy siloksanów, awaria była spowodowana czynnikiem zewnętrznym, niezwiązanym z wadą tkwiącą w urządzeniu, co nie jest objęte gwarancją, jak również, że brak jest agregatów tolerujących 7-krotne przekroczenie norm stężenia siloksanów w biogazie odnotowane u pozwanego, możliwe było zastosowanie rozwiązań do oczyszczenia biogazu w postaci odpowiednich filtrów oraz że określony w zamówieniu opis uniemożliwiał dostarczenie innego urządzenia niż dostarczone przez powoda, a tym samym ustalenie czy awaria urządzenia powinna być usunięta w ramach gwarancji;

art. 227 k.p.c.w zw. z 233§ 1 k.p.c.w zw. zart. 278 § 121 k.p.c.i232 zd. 1 i 2 k.p.c.poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego polegającego na przyjęciu przez Sąd, iż urządzenie typuC., znajdujące się u pozwanego i agregat prądotwórczy dostarczony przez powoda są urządzeniami o takiej samej konstrukcji, w związku z czym istnieje rozwiązanie techniczne pozwalające na tolerowanie przekroczonych norm siloksanów w biogazie, którą to okoliczność strona powodowa kwestionowała i która to okoliczność nie znajduje uzasadnienia w materiale dowodowym, natomiast sformułowanie przez Sąd I instancji takiego wniosku wymagało wiedzy specjalnej, tym samym sąd nieprawidłowo i wbrewart. 278 § 1 k.p.c.Sąd I instancji samodzielnie ustalił okoliczność wymagającą skorzystania z wiedzy specjalnej, a to skutkowało błędną oceną stanu faktycznego i rozstrzygnięciem;

art. 210 § 3 k.p.c.w zw. zart. 217 § 1 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędne poczynienie ustaleń faktycznych i pominięcie w rozstrzygnięciu faktów wynikających z przedłożonych dowodów wykazujących podstawę faktyczną roszczenia powoda, tj. pisma z dnia 22.09.2017 r. stanowiącego ofertę odpłatnej usługi serwisu, faktury VAT, Karty Gwarancyjnej zał. nr 4 do umowy z dnia 12.03.2015 r., potwierdzającej, że przyczyna awarii spowodowana czynnikiem zewnętrznym, tj. zanieczyszczeniem biogazu jest wyłączona z zakresu udzielonej gwarancji, protokołu odbioru usługi, korespondencji mailowej z producentem silnikaM., zeznań świadkaK. S., a w konsekwencji nierozważenie całokształtu okoliczności sprawy, przy jednoczesnym oparciu rozstrzygnięcia na dowolnym ustaleniu co do arbitralnie i wybiorczo ustalonych faktów;

art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 328 § 2 k.p.c.poprzez wadliwe uzasadnienie wyroku w zakresie zawierającym wyjaśnienie podstawy faktycznej i prawnej rozstrzygnięcia, polegające na niewskazaniu w uzasadnieniu jakie fakty Sąd uznał za udowodnione, na jakich dowodach w tym zakresie się oparł i jak ocenił ich wiarygodność oraz moc dowodową oraz fragmentaryczne odniesienie się do podstaw roszczenia powódki;

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez nieprawidłową i sprzeczną z zasadami doświadczenia życiowego ocenę dowodów: pominięcie karty gwarancyjnej zał. Nr 4 do umowy z 12.03.2015 r., błędną ocenę zeznań świadkówK. S.iA. P.co do okoliczności związanych z przekroczeniem norm zanieczyszczeń w biogazie i że brak jest urządzenia, które działałoby w takich warunkach; błędne uznanie że to na powodzie spoczywał obowiązek dostarczenia urządzenia filtrującego zanieczyszczenia skoro nie zadał odpowiedniego pytania do SIWZ, tymczasem zamawiający udzielił odpowiedzi na pytanie o siloksany innemu oferentowi i jego wyjaśnienia były dla powoda wystarczające dla uznania że agregatyM.są odpowiednie, a nie mógł zobowiązać pozwanej do wykonania dokładnych badan stężeń zanieczyszczeń; błędne ustalenie że powód był zobowiązany do naprawy awarii wywołanej skrajnie wysokim poziomem zanieczyszczenia biogazu podczas gdy gwarancja wyłączała naprawy gwarancyjne spowodowane złą jakością biogazu oraz spowodowane czynnikami zewnętrznymi, a obejmowała wyłącznie wady tkwiące w dostarczonym agregacie; niepoparte dowodami ustalenie, że urządzeniemarki C.działa bezawaryjnie od 16 lat, nadto że potwierdza to istnienie technologii odpornej na wysokie stężenia siloksanów w biogazie;

Apelująca spółka zarzuciła także naruszenie przepisów prawa materialnego tj.art. 28, art. 29 ust. 1 i 2, art. 30 ust. 1 pkt 1, art. 36 ust. 1 pkt 3, art. 139 ust. 1 ustawy Prawo zamówień publicznychoraz przepisówkodeksu cywilnego.:art. 355 , art. 3531, art. 354 § 1 i 2, art. 535 § 1, art. 577 § 1, art. 750, art. 734w zw. zart. 68 i 69 k.c.poprzez ich błędną wykładnię, w tym:
- przerzucenie na powoda ryzyka wynikającego z nieprecyzyjnego opisu przez zamawiającego przedmiotu zamówienia, podczas gdy jednoznaczne i wyczerpujące określenie tego przedmiotu spoczywało na pozwanym;
- błędne przyjęcie, że to powód powinien jeszcze raz zadać pytanie o zawartość zanieczyszczeń w biogazie w zakresie siloksanów i zobowiązać zamawiającego do wykonania ich pomiarów, a także powiadomić pozwanego o ich niszczącym działaniu i zapewnić filtry oczyszczające biogaz, skoro zdecydował się na wykonanie przedmiotu umowy;
- przyjęcie, że obowiązek zwiększonej staranności spoczywa tylko na powodzie jako profesjonaliście, podczas gdy obie strony są przedsiębiorcami i profesjonalistami i to zamawiający miał prawidłowo przygotować SIWZ i opis przedmiotu zamówienia, czego nie dokonał;
- brak rozważenia podniesionych podstaw prawnych roszczenia w postaci milczącego lub konkludentnego zawarcia płatnej umowy serwisowej, bądź przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu lub nienależnym świadczeniu.
W konsekwencji strona powodowa wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania z pozostawieniem temu sądowi rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego, ewentualnie o zmianę wyroku i uwzględnienie powództwa w całości, zmianę rozstrzygnięcia o kosztach sądowych i zasądzenie ich od pozwanego na rzecz powódki oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Strona powodowa domagała się przeprowadzenia oddalonego dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu budowy silników spalinowych wykorzystywanych w celach energetycznych tj. spalania gazu i biogazu na okoliczności wskazywane w tezie dowodowej.
Strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji w całości i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja strony powodowej jest uzasadniona, jakkolwiek nie wszystkie z podniesionych w niej zarzutów zasługują na akceptację.
Przede wszystkim nie jest trafny najdalej idący zarzut, wskazujący na nie rozpoznanie istoty sprawy.
Przypomnienia wymaga, że strona powodowa w pozwie domagała się zasądzenia od pozwanej oznaczonej kwoty z tytułu wynagrodzenia wynikającego z faktury za wykonaną usługę serwisową wraz z odsetkami. Swoje roszczenie powódka wiązała z dokonaną w dniu 4 października 2017 r. wOczyszczalni (...)naprawą i wymianą 12 głowic cylindrów znajdujących się w agregacie prądotwórczym, które pozwana zakupiła u niej z usługą montażu na podstawie łączącej strony umowy. Twierdzenia stron zakreśliły przedmiot sporu do kwestii związanej z odpowiedzialnością powodowej spółki za właściwości dostarczonego generatora. Przed sądem I instancji nie było między stronami sporu, że awaria urządzenia wynikała ze zbyt wysokich stężeń zanieczyszczeń siloksanami w biogazie zasilającym generator, zaś spór sprowadzał się do tego, która ze stron – w kontekście realizacji umowy o dostawę urządzenia w ramach procedury przetargowej - odpowiada za to, iż właściwości generatora nie zabezpieczały przed awarią wynikającą z właściwości stosowanego do zasilania urządzenia paliwa – biogazu. Od tej kwestii zależna była ocena, czy naprawa i wymiana generatora nie miała/nie miała charakteru gwarancyjnego, lecz odrębny, pozagwarancyjny. Z tym podstawowym zagadnieniem strony wiązały prezentowane przez siebie skutki prawne, w tym także w zakresie twierdzeń co do niemożliwości świadczenia, czy tez nieważności umowy.
W związku z tym wskazać należy, że jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 13 lutego 2014 r., sygn. akt II PK 129/13 (Lex nr 1441272) w judykaturze pojęcie „nierozpoznanie istoty sprawy” jest rozumiane jednolicie. W wyrokach: z dnia 9 stycznia 2001 r., I PKN 642/00 (OSNAPiUS, 2002 Nr 17, poz. 409), z dnia 5 lutego 2002 r., I PKN 845/00 (OSNP 2004, Nr 3, poz. 46), z dnia 12 lutego 2002 r., I CKN 486/00 (OSP 2003, Nr 3, poz. 36), z dnia 25 listopada 2003 r., II CK 293/02 (LexPolonica nr 405129), z dnia 24 marca 2004 r., I CK 505/03 (Monitor Spółdzielczy 2006, nr 6, s. 45) oraz z dnia 16 czerwca 2011 r., I UK 15/11 (OSNP 2012, nr 15-16, poz. 199) przyjęto, że do nierozpoznania istoty sprawy dochodzi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu nie odnosi się do tego, co było przedmiotem sprawy, gdy sąd zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania albo merytorycznych zarzutów strony, bezpodstawnie przyjmując, że istnieje przesłanka materialnoprawna lub procesowa unicestwiająca roszczenie. Podobnie w wyroku z dnia 26 stycznia 2011 r., IV CSK 299/10 (LEX nr 784969) Sąd Najwyższy przyjął, że pojęcie "istoty sprawy" dotyczy jej aspektu materialnoprawnego i zachodzi w sytuacji, gdy sąd nie zbadał podstawy materialnoprawnej dochodzonych roszczeń, jak też skierowanych przeciwko nim zarzutów merytorycznych, tj. nie odniósł się do tego, co jest przedmiotem sprawy uznając, że nie jest to konieczne z uwagi na istnienie przesłanek materialnoprawnych, czy procesowych unicestwiających dochodzone roszczenie. W wyroku z dnia 12 stycznia 2012 r., II CSK 274/11 (LEX nr 1110971) uznano, ż nierozpoznanie istoty sprawy dotyczy niezbadania roszczenia będącego podstawą powództwa.
Nie ulega zatem wątpliwości, że roszczenie strony powodowej zostało merytorycznie ocenione przez Sąd I instancji i zbadany został przedmiot sprawy. Brak jest zatem podstaw do oceny, iż istota sprawy nie została rozpoznana. Sąd Okręgowy przeprowadził bowiem postępowanie dowodowe, dokonał ustaleń faktycznych istotnych dla zbadania zasadności żądania pozwu, jak też dokonał ich oceny prawnej w oparciu o wskazane przez powoda podstawy faktyczne.
Podkreślenia wymaga, że nierozpoznanie istoty nie zachodzi wówczas, gdy sąd rozstrzygnął o przedmiocie sprawy, tyle, że w sposób nieadekwatny do żądania strony. W szczególności stan taki nie ma miejsca, gdy – w ocenie skarżącego – sąd nie uwzględnił wszystkich okoliczności faktycznych sprawy, zaniechał wyjaśnienia mających mieć znaczenie faktów, czy też dopuścił się innych błędów przy orzekaniu. W takiej sytuacji adekwatne jest odwoływanie się do zarzutów naruszenia konkretnych przepisów prawa procesowego bądź materialnego.
Nie mógł również podlegać uwzględnieniu zarzut naruszenia przez Sąd I instancjiart. 328 § 2 k.p.c.Co prawda uzasadnienie wyroku jest zwięzłe, jednak zawiera niezbędne rozważania Sądu na temat okoliczności przemawiających za oddaleniem powództwa, w tym ocenę zarzutu świadczenia niemożliwego i przyjęcie gwarancyjnego charakteru wykonanych prac. Jak wskazuje się w utrwalonym orzecznictwie (zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 30 kwietnia 2015 roku, sygn. akt I ACa 1067/14, LEX nr 1711373) naruszenie wymagań, jakim winno odpowiadać uzasadnienie orzeczenia sądu, może być ocenione jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacjach tylko wyjątkowych, do których zaliczyć można takie, w których braki w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej są tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej. Tego rodzaju zasadniczych wad motywy zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego nie zawierają. W szczególności weryfikacja rozstrzygnięcia i dokonanie jego kontroli instancyjnej jest możliwe.
Trafne natomiast okazały się zarzut powódki naruszenia przepisów prawa procesowego, w tym przede wszystkimart. 233 § 1 k.p.c.iart. 278 k.p.c.Brak w podstawie faktycznej wyroku wynikają przede wszystkim z nie przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu budowy silników spalinowych i poczynienie samodzielnych ustaleń i ocen co do okoliczności dotyczących przyczyn przedmiotowej awarii z października 2017 r., tożsamości urządzeń markiM.iC.działających wOczyszczalni (...)oraz stopnia zanieczyszczenia biogazu i wpływu tego na awarie generatora. Sąd Okręgowy, opierając się na twierdzeniach strony pozwanej, w uproszczony sposób przyjął, że skoro wOczyszczalni (...)od wielu lat działały dwa agregatorymarki C., spalające ten sam rodzaj biogazu co urządzenie strony powodowej, to istnieją takie generatory, które bezusterkowo znoszą wysokie stężenia siloksanów w biogazie. Ocena taka prowadziła do oczywistej konkluzji, że możliwe było dostarczenie zamówionego urządzenia o takich właściwościach, które zasilane miało być biogazem o występującym u pozwanej zanieczyszczeniu, że w związku z tym rzeczą powódki było dostarczenie takiej technologii, która pozwalała na bezawaryjne użytkowanie agregatów np. poprzez zastosowanie filtrów, które usuwają zanieczyszczenia z biogazu.
Powyższe ustalenie i wynikające z niego oceny nie było usprawiedliwione w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Zważyć należy, że ustalenie to było kwestionowane przez powodową spółkę. Obejmuje ono okoliczności wymagające wiedzy specjalnej, a powódka przecząc przedmiotowej okoliczności zgłosiła adekwatny wniosek dowodowy – z opinii biegłego.
W tym stanie rzeczy zaistniały podstawy do uzupełnienia postępowania dowodowego i Sąd odwoławczy, będący sądemmeriti,przeprowadził wnioskowany dowód z opinii biegłego sądowego, którą sporządził dr hab. inż.T. J.. Opinia ta była rzetelna, a jej wnioski kompletne i logiczne. Biegł odniósł się również do pytań stron do opinii głównej, wyjaśniając rzeczowo wszystkie wątpliwości. Podkreślić należy, że dalsze zarzuty do opinii biegłego, zgłoszone przez stronę pozwaną, nie dotyczyły wniosków opinii wynikających z opisu przedstawianego zagadnienia, lecz ocen prawnych.
W oparciu o uzupełniony materiał dowodowy Sąd Apelacyjny uzupełnił ustalenia faktycznego o następujące okoliczności:
Z dużym prawdopodobieństwem przyczyną awarii w dniu 4 października 2017 r. było zanieczyszczenie biogazu zasilającego kogenerator związkami chemicznymi w jego składzie, które na skutek procesów cieplnych i chemicznych zachodzących w silniku spalinowym utworzyły depozyty stałe, niszczące, które pokryły dodatkową warstwą elementy urządzenia - co objawiło się spadkiem kompresji w cylindrach przekraczających wartości zalecane przez producentaM.. Najbardziej prawdopodobną przyczyną powstania w/w depozytów są związki krzemu (silkoksany) zawarte w biogazie.
Aktualnie produkowane urządzenia nie są bezpośrednio odporne na tego typu zanieczyszczenia, szczególnie jeśli przekraczają one wartości stężeń wskazane przez producenta. Przedmiotowe silniki nie posiadają w podstawowej konstrukcji podzespołu zapobiegającego zanieczyszczeniom i konieczne jest odrębne zamówienie urządzeń kondycjonujących biogaz z zanieczyszczeń.
Silnikmarki C.i silnik markiM.działają w innych – różnych reżimach pracy, do których należą: strumień biogazu, moc agregatów, temperatury i ciśnienia specyficzne spalania, mechanizm i parametry wymiany ciepła chłodzenia cylindrów, chłodzenie oleju, ciśnienia w cylindrach itp., a więc nie są to urządzenia analogicznie podobne. Te różne reżimy pracy obu urządzeń warunkują ich odporność na zanieczyszczenia.
Raport z badań biogazu wykonany na zlecenie powódki przez(...)sp.j. w dniu 8 sierpnia 2016 r. wskazywał, że suma wszystkich związku krzemu (siloksanów) w m3 metanu wyniosła 14,9 mg/mn(
    3), podczas gdy limit dla urządzeniaM.(na 2013 r.) wynosił &lt;2 mg/mn(
    3). Z kolei badanie z 3 lutego 2016 r. wykazało ponad 5-krotne przekroczenie norm (10,96 mg/mn(
    3)przy limicie &lt;2 mg/mn(
    3)).
Obecnie produkowane urządzenia, w kontekście doboru materiałów konstrukcyjnych, rozwiązań technologii spalania i wymiany ciepła, nie są bezpośrednio odporne na zanieczyszczenia w postaci związków krzemu, siarki, wapnia, szczególnie przy przekroczeniu wartości zanieczyszczeń dopuszczalnych przez producenta motogeneratorów. W podstawowej konstrukcji nie mają one podzespołu zapobiegającego wnikaniu zanieczyszczeń wraz z biogazem do komory spalania, które to urządzenia oczyszczające muszą być odrębnie zamówione.
W oparciu o wnioski biegłego zasadne jest zatem stwierdzenie, że niesłuszna była ocena Sądu Okręgowego, iż urządzeniafirmy (...)są tożsame konstrukcyjnie i skoroC.jest wykorzystywany w Oczyszczalni wS.od 16 lat to znaczy, że bezawaryjne działanie tego typu urządzeń jest możliwe. Biegły wyraźnie wskazał na zupełnie inne rozwiązania konstrukcyjne generatorów obu marek, które przekładają się na różne reżimy pracy, jak również inną odporność na zanieczyszczenia biogazu, w tym związkami krzemu. Biegły w oparciu o dokonane badania biogazu z 2016 r. potwierdził, że wartości zanieczyszczeń siloksanami znacznie przekraczały normy producentaM., gdyż były one 5-cio a nawet 7-mio krotnie wyższe niż zalecał producent. W żaden sposób nie powiązał biegły występujących awarii z niewłaściwymi materiałami zastosowanymi w głowicach agregatora lub jakością zaworów czy prowadnic, co sugerowała strona pozwana.
Zasadne jest także uzupełnienie ustaleń faktycznych poprzez poczynienie domniemania faktycznego, iż stosowany przez stronę do zasilania spornego generatora biogaz zawiera zanieczyszczenia (w tym przede wszystkim związkami krzemu – siloksanami) o wartości daleko ponadnormatywnej, niestandardowej. Wynika to wprost w danych z badań przytoczonych przez biegłego, z których wynika, że przekroczenia norm w tym zakresie wynoszą pod 5-7-miokrotność norm dopuszczalnych. Tym samym możliwe jest prawidłowe działanie generatora przy zastosowaniu biogazu o niższym (prawidłowym), normatywnym stężeniu zanieczyszczeń. Uzasadnione jest zatem domniemanie, iż na rynku występuje biogaz o niższych stężeniach zanieczyszczeń. W zgodzie z zasadami logicznego rozumowania pozostaje stwierdzenie, że skoro sprzedaż generatorów zakłada ich dostawę i eksploatację bez dodatkowych podzespołów zapobiegających wnikaniu zanieczyszczeń, to możliwa jest ich prawidłowa eksploatacja poprzez zasilanie biogazem o odpowiednim składzie chemicznym. W konsekwencji rynek oferuje dostawę tego rodzaju paliwa w postaci biogazu, które nie zawiera tak wysokich, ponadstandardowych zanieczyszczeń silokasanami. Nie jest zatem tak, że dostarczone urządzenie jest wadliwe w samej swej konstrukcji, nie jest możliwa jego prawidłowa eksploatacja. Tyle tylko, że prawidłowe działanie generatora wymaga zastosowania paliwa (zasilania) o odpowiednim składzie chemicznym, pozbawionym zanieczyszczeń o tak wysokim stężeniu jak u strony pozwanej.
W ocenie Sądu Apelacyjnego strona powodowa nie może ponosić odpowiedzialności za takie przekroczenia zanieczyszczeń, o których nie mogła wiedzieć przy zawieraniu umowy z 12 marca 2015 r. i że sama powinna zastosować wraz z agregatem kogeneracyjnym filtry oczyszczającej biogaz z zanieczyszczeń siloksanami. Jak słusznie wskazywała apelująca, to na zamawiającym spoczywał obowiązek właściwego, jednoznacznego określenia przedmiotu zamówienia określony wart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 29 stycznia 2004 r. Prawo zamówień publicznych, dalej jako:p.z.p.(Dz. U. z 2004 r. poz. 19, nr 177). Przepis ten stanowi, że przedmiot zamówienia opisuje się w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, za pomocą dostatecznie dokładnych i zrozumiałych określeń, uwzględniając wszystkie wymagania i okoliczności mogące mieć wpływ na sporządzenie oferty. Należy podzielić pogląd wyrażony w wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach z dnia 23 czerwca 2008 r., sygn. akt XIX Ga 214/08 (LEX nr 621195), iż z przepisu tego wypływa wniosek, że obowiązkiem Zamawiającego jest dokonanie opisu w sposób jednoznaczny i wyczerpujący, a więc taki, który zapewnia, że wykonawcy będą w stanie, bez dokonywania dodatkowych interpretacji, zidentyfikować, co jest przedmiotem zamówienia (jakie usługi, dostawy czy roboty budowlane), i że wszystkie elementy istotne dla wykonania zamówienia będą w nim uwzględnione.
Tymczasem strona pozwana w III części SIWZ Opisu Przedmiot Zamówienia określiła parametry biogazu jedynie co do zawartości metanu (58%-62%) i siarkowodoru (14-21g/100Nm3) zaznaczając, że wykonawca jest zobowiązany do uwzględnienia w/w parametrów biogazu, a w szczególności zawartości siarki i zapewnić rozwiązania materiałowe dostarczonych urządzeń i instalacji zabezpieczające je przed negatywnym (korozyjnym) wpływem biogazu występującego naOczyszczalni (...)(k. 73). Na skutek pytania innego oferenta o podanie aktualnych wyników analizy składu biogazu, w tym zawartości m.in. siloksanów strona pozwana odpowiedziała, że nie dysponuje analizami poziomu siloksanów, jednak wykonawca powinien zapewnić rozwiązania które zabezpieczą urządzenia i instalacje przez każdym negatywnym - już nie tylko korozyjnym jak wcześniej - działaniem biogazu (k. 82). Należy zgodzić się z argumentacją strony powodowej, że brak dostępnych wówczas ze strony zamawiającego analiz zanieczyszczeń biogazu siloksanami nie mógł spowodować, że wykonawca miał te analizy wykonać sam lub w jakiś sposób przymusić stronę pozwaną do ich sporządzenia. Nie było zatem możliwe i przed wszystkim zasadne dalsze występowanie przez powódkę o wyjaśnienia SIWZ w oparciu oart. 38 p.z.p., skoro strona pozwana żadnymi danymi nt. siloksanów nie dysponowała. Pozwana spółka nie dopełniła tym samym ciążącego na niej jako na zamawiającym obowiązku jednoznacznego i przede wszystkim wyczerpującego opisu zamówienia, przy uwzględnieniu wszystkich niezbędnych dla wykonania zamówienia elementów.
Podkreślić należy, że zakres danych ujawnionych w toku postępowania zamówieniowego przez stronę pozwaną nie dawał podstawy do prowadzenia dalszych, szczegółowych badań co do detalicznego składu stosowanego przez w Oczyszczalni biogazu. Pozwana spółka w specyfikacji wskazała część danych, a na zapytanie innego kontrahenta podała, że nie dysponuje danymi w zakresie siloksanów. Jakkolwiek zatem powodowa spółka jest profesjonalistą w zakresie dostawy i sprzedaży przedmiotowych urządzeń, to nie miała podstaw do czynienia dalszych badań co do ewentualnego faktu i stopnia zanieczyszczenia stosowanego przez pozwaną biogazu.
Po pierwsze, jeżeli sam pozwany nie miał danych co do właściwości stosowanego paliwa, to powodowa spółka nie miała podstaw do czynienia podejrzeń, iż biogaz zawiera także bliżej nieokreślone zanieczyszczenia innymi komponentami. W istocie bowiem na powodową spółkę musiałby zostać przerzucony ciężar badania wszelkich, nieprzewidywalnych danych dotyczących stosowanego paliwa. Zważyć należy, że w niniejszej sprawie okazało się, iż przyczyną awarii urządzenia było zanieczyszczenie biogazu siloksanami. Teoretycznie możliwe są także innego rodzaju wady paliwa mające wpływ na działanie generatora. W razie wystąpienia innego rodzaju zanieczyszczeń, nieuświadamianych przez strony (w tym przede wszystkim pozwaną) w dacie zawarcia umowy, analogicznie musiałoby to oznaczać przerzucenie na stronę powodową odpowiedzialności za niedostosowanie dostarczanego urządzenia do wszelkich wad stosowanego przez pozwaną paliwa.
To wszystko w sytuacji, w której powodowa spółka dostarczyła pozwanej generator pozbawiony wad, w stanie umożliwiającym jego prace przy zastosowaniu paliwa (biogazu) o standardowym składzie. O ile zatem rzeczywiście wykorzystywany przez pozwaną skład biogazu do zasilania przedmiotowego urządzenia odbiegał od norm (i to odbiegał od norm w sposób ponadstandardowy), to rzeczą pozwanej spółki było wskazanie na ten szczególny wymóg i podanie odpowiednich danych.
Podkreślenia w tym kontekście wymaga, że ustalona przyczyna awarii i kłopotów z funkcjonowaniem spornego generatora wynika wyłącznie z jakości stosowanego przez pozwaną paliwa (biogazu). Jego skład i jakość są uzależnione od składu substratu wykorzystywanego podczas jego produkcji oraz zastosowania procesów oczyszczania z niepożądanych substancji. To rzeczą pozwanej (dostarczającej paliwo do zakupionego urządzenia) jest stosowanie biogazu o odpowiednich parametrach, a jeżeli pozwana chce korzystać z biogazu o ponadnormatywnym stopniu zanieczyszczenia, to jej rzeczą jest uświadomienie parametrów stosowanego paliwa, ujawnienie danych w tym zakresie i ewentualne zamówienie dodatkowych podzespołów (filtrów) zapobiegających wnikaniu zanieczyszczeń wraz z biogazem do komory spalania.
Zważyć zatem należy, że strona powodowa dostarczyła i zamontowała agregator markiM., który tolerował określone przez producenta stężenia zanieczyszczeń siloksanami w biogazie i nie sposób przyjąć, że powódka powinna zapewnić urządzenie sprawnie działające przy nawet skrajnych zanieczyszczeniach, wielokrotnie wykraczających ponad normy urządzenia. Ponad 5-cio lub nawet 7-mio krotne przekroczenia norm, które ujawniły wykonane analizy, świadczą o niskiej jakości biogazu stosowanego wOczyszczalni (...). Awarie urządzenia które miały miejsce już trzykrotnie, wynikały z użycia przez pozwaną bardzo mocno zanieczyszczonego biogazu, którego stopień zanieczyszczenia siloksanami znacząco przekraczał normy, gdzie powódka nie może odpowiadać za taką eksploatację urządzenia.
Nie było zatem zasadne przerzucenie ryzyka niewłaściwie przeprowadzonego postępowania o zamówienie publiczne i stosowania niskiej jakości biogazu prowadzącego do awarii generatora, na stronę powodową i wymaganie wykonania przez powódkę napraw i wymiany głowic generatora w oparciu o gwarancję. W istocie zatem naprawy te miały charakter pozagwarancyjny.
Pomiędzy stronami w sposób dorozumiany doszło do zawarcia umowy zlecenia naprawy agregatora, gdzie powódka wskazywała na przewidywany koszt prac a pozwana pozwoliła na ich wykonanie. Naprawa została wykonana prawidłowo, prace podlegały odbiorowi ze strony pozwanej. Skutkowało to wystawieniem przez stronę powodową zfaktury VAT nr (...)z dnia 9 października 2017 r. na kwotę 89 966,06 zł brutto. Strona pozwana podważała wskazywany w fakturze koszt czynności serwisowych, w szczególności ilość godzin pracy ekipy serwisowej i koszt jej przejazdu. Jednakże powódka wykazała, że były one uzasadnione, gdyż przyjazd ekipy był oczywisty (skoro miała ona dokonać naprawy agregatora), zaś wymianie podlegało wszystkie 12 głowic cylindrów. Czas pracy nie był zatem zawyżony. Obecność pracowników strony pozwanej nie miała wpływu na szybkość wykonania prac.
Powódka prawidłowo skapitalizowała również odsetki za opóźnienie w transakcjach handlowych od w/w roszczenia, gdzie termin zapłaty przypadał na 8 listopada 2017 r., a zatem strona pozwana pozostawała w zwłoce od 9 listopada 2017 r. - liczone do dnia poprzedzającego wniesienie pozwu w niniejszej sprawie tj. 31 maja 2018 r. Stronie powodowej należą się także odsetki ustawowe za opóźnienie w transakcjach handlowych liczone na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2013 r. poz. 403).
Wobec powyższego zaskarżony wyrok, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c., uległ zmianie poprzez uwzględnienie powództwa. W konsekwencji zmianie uległo także rozstrzygnięcie o kosztach procesu, zgodnie z zasada odpowiedzialności za jego wynik (art. 98 § 1 k.p.c.). Na zasądzone koszty złożyły się kwoty: 4.746 zł tytułem uiszczonej opłaty sądowej od pozwu, 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa, 5.400 zł tytułem kosztów wynagrodzenia pełnomocnika strony powodowej obliczone na podstawie § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r., poz. 265).
Co do kosztów postępowania apelacyjnego, zasądzono je na rzecz strony powodowej jako wygrywającej w II instancji od strony pozwanej - także na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.Na zasądzoną kwotę składa się: uiszczona opłata od apelacji (4 746 zł), uiszczona zaliczka na poczet opinii biegłego (5 000 zł) oraz wynagrodzenie radcy prawnego reprezentującego powódkę obliczone na podstawie§ 2 pkt 6w zw. z§ 10 ust. 1 pkt 2powołanego wyżej Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.
W pkt 3 Sąd nakazał ściągnąć od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Apelacyjnego w Krakowie kwotę 44,70 zł tytułem poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa kosztów opinii biegłego na podstawie art. 113 ust. 1 u.k.s.c.

SSA Barbara Baran  SSA Paweł Rygiel  SSO Wojciech Żukowski