Sąd Rejonowy w Toruniu
X Wydział Cywilny
Sygnatura akt: X C 2313/20
Data wyroku: 2021-03-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Maria Żuchowska
Teza: w razie wcześniejszej spłaty kredytu obniżeniu ulega całkowity koszt kredytu

Sygn. akt X C 2313/20 upr

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 marca 2021 r.
Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny w składzie następującym
Przewodniczący Sędzia Maria Żuchowska
Po rozpoznaniu w dniu 12 marca 2021 r. na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) sp. z o.o.wZ.
przeciwko(...) Bank S.A.z siedzibą wW.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanego(...) Bank S.A.z siedzibą wW.na rzecz powoda(...) sp. z o.o.wZ.kwotę 3906,93 zł (trzy tysiące dziewięćset sześć złotych dziewięćdziesiąt trzy grosze) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 grudnia 2017r. do dnia zapłaty;

II
zasadza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 1117 zł (tysiąc sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt X C 2313/20

UZASADNIENIE
Powód(...) sp. z o.o.wZ.wniósł w dniu 07.12.2020 roku pozew przeciwko pozwanemu(...) Bank S.A.wW., domagając się zasądzenia na swoją rzecz kwoty 3906,93 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 07.12.2017 roku do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów procesu. W uzasadnieniu powód wskazał, iż swoje roszczenie wywodzi z umowy pożyczki z dnia 07.05.2014 roku, którą pozwany zawarł z wierzycielem pierwotnym. Umowa została zawarta na okres 96 miesięcy, tymczasem pożyczkobiorca zwrócił pożyczkę już po 309 dniach. W związku z tym, po myśli art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim, kwota ubezpieczenia ustalona w umowie kredytu powinna zostać rozliczona i zwrócona pożyczkobiorcy proporcjonalnie do czasu trwania umowy. Zdaniem powoda należna bankowi kwota ubezpieczenia mieści się w definicji „całkowitego kosztu kredytu” ulegającego obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie. Powód wskazał jeszcze, że roszczenie dochodzone w pozwie z tytułu zwrotu kosztów ubezpieczenia nabył od pierwotnego wierzyciela na podstawie umowy cesji.
W dniu 22.12.2020 roku Sąd Rejonowy w Toruniu wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, w którym orzekł zgodnie z żądaniem pozwu oraz zasądził kwotę 817 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sprzeciw od nakazu zapłaty wniósł pozwany, wnosząc o oddalenie powództwa w całości. Podniesiono, że składka ubezpieczeniowa została „skonsumowana” albowiem okres ochrony upłynąłby najpóźniej 12 miesięcy od zawarcia umowy, a ponieważ umowa została rozwiązana wcześniej zwrócono pożyczkobiorcy niewykorzystaną część składki (proporcjonalnie do 12 miesięcznego okresu ochrony ubezpieczeniowej) w kwocie 779,47zł .
W odpowiedzi na sprzeciw powód podtrzymał swoje stanowisko.
Po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, Sąd uznał - mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych - że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne i że sprawa może zostać rozpoznana na posiedzeniu niejawnym (art. 1481§ 1 pkt 1 k.p.c.).
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 07.05.2014 rokuP. S.zawarł z(...) Bank S.A.wW.umowę kredytu konsolidacyjnego, na mocy którego otrzymał łącznie kwotę 28.902,74 Całkowita kwota kredytu do zapłaty wyniosła 36.249,99zł, na którą składała się m.in. kwota 5.172,87 zł tytułem „ubezpieczenia na wypadek śmierci, trwałej i całkowitej niezdolności do pracy albo hospitalizacji w wyniku nieszczęśliwego wypadku na okres pierwszych 12 miesięcy trwania umowy”. Kredytobiorca zobowiązał się spłacić kredyt w 96 miesięcznych ratach.
okoliczność bezsporna, a ponadto umowa kredytu – k. 46-49
- deklaracja zgody na ubezpieczenie – k. 50-51
Kwota kredytu wynikająca z umowy zawartej w dniu 07.05.2014 roku została spłacona w dniu 12.03.2015 roku
okoliczność bezsporna oraz dowód: wydruk zB. (...)– k. 14-15
W dniu 25.04.2015r Bank zwróciłP. S.kwotę 779,47 zł tytułem rozliczenia opłaty ubezpieczeniowej.
Bezsporne oraz dowód: pismo pozwanego do kredytobiorcy z dnia 18.03.2020r.
P. S.przeniósł na rzecz(...) sp. z o.o., wierzytelność przysługującą mu w stosunku do pozwanego w postaci roszczenia wynikającego z umowy z dnia 07.05.2014 roku. Umowa sprzedaży wierzytelności została zawarta w dniu 10.08.2020 roku. Należność nie została spłacona, mimo wezwania do zapłaty.
okoliczność bezsporna, a ponadto umowa sprzedaży wierzytelności k. 17
- zawiadomienie o cesji z wezwaniem do zapłaty –k.20
- odpowiedź z banku – k. 26
Sąd zważył, co następuje:
Stan faktyczny pomiędzy stronami pozostawał bezsporny.
Spór pomiędzy stronami sprawdzał się do ustalenia, czy zasadne jest żądanie przez powoda zwrotu części składki ubezpieczeniowej, proporcjonalnie do czasu, o który obowiązywanie umowy uległo skróceniu, w związku z przedterminową całkowitą spłatą kredytu.
Zgodnie zart. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 1083) w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Przepis ten stanowi implementację treści art. 16 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki (Dz.Urz.UE.L Nr 133, str. 66, dalej „Dyrektywa 2008/48/WE”), zgodnie z którym konsument ma prawo w każdym czasie spłacić w całości lub w części swoje zobowiązania wynikające z umowy o kredyt i w takich przypadkach jest on uprawniony do uzyskania obniżkicałkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązywania umowy.
Zgodnie z art. 5 pkt 6 ustawy o kredycie konsumenckim na całkowity koszt kredytu składają się wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże, jeżeli są znane kredytodawcy oraz koszty usług dodatkowych, w szczególnościubezpieczeń- z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta. Jednak po myśli art. 49 ust. 1 ww. ustawy całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu jedynie o koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Pozwany stał na stanowisku, że skoro składka ubezpieczeniowa ((...),87) obejmowała okres pierwszych 12 miesięcy, to zwrotowi podlegała niewykorzystana część składki z uwagi na spłatę kredytu przed upływem 12 miesięcy (779,47zł).
W ocenie Sądu stanowisko pozwanego nie jest słuszne, albowiem – po pierwsze – literalne brzmienie art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim przewiduje, że w razie wcześniejszej spłaty kredytu obniżeniu ulega właśnie całkowity koszt kredytu. Przepis ten nie wyłącza przedmiotowo możliwości obniżenia żadnego z rodzajów kosztów określonych w art. 5 pkt 6 ustawy. Po drugie, określenie w umowie „ubezpieczenie na okres pierwszych 12 miesięcy trwania umowy” nie może być automatycznie uznane, że jest to składka oderwana od okresu, na który została zawarta umowa kredytu. Tym bardziej, że składka w kwocie ponad 5000 zł za roczną ochronę ubezpieczeniową na wypadek śmierci jest rażąco wysoka. Niejednokrotnie zdarza się, że pod pojęciem „składki ubezpieczeniowej” kryją się dodatkowe koszty, którymi pożyczkodawcy obciążają konsumentów obok prowizji czy odsetek. Pozwany nie przedłożył dowodu przekazania składki ubezpieczycielowi, więc nie wiadomo czy i jaka kwota stanowiła kwotę ubezpieczenia, a jaka kwota stanowiła prowizję banku. Skoro pozwany twierdził, że cała składka została przeznaczona na 12 miesięczną ochronę ubezpieczeniową konsumenta, powinien ten fakt udowodnić. W takim przypadku, zgodnie z regułami dowodzenia wyrażonymiart. 6 k.c.orazart. 232 k.p.c.obowiązek udowodnienia tego, że tak wysoka składka ubezpieczenia była uzasadniona i została przekazana ubezpieczycielowi, spoczywa na stronie pozwanej, która jednak w niniejszej sprawie powinności tej nie sprostała.
W tym miejscu należy przytoczyć wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 września 2019 roku wydany w sprawie C‑383/18 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267(...), orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sąd Rejonowy Lublin‑Wschód wL.z siedzibą wŚ.(Polska) postanowieniem z dnia 28 maja 2018 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 11 czerwca 2018 r., dotyczącej wykładni art. 16 ust. 1 Dyrektywy 2008/48/WE. W orzeczeniu tym Trybunał stwierdził, że art.16 ust. 1 ww. Dyrektywy należy interpretować w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta.
(...)stanął na stanowisku, iż art. 16 ust. 1 Dyrektywy 2008/48/WE należy interpretować w taki sposób, aby wykładnia ta pozwalała na ochronę interesów konsumenta, jak również gwarantowała równowagę stron. W wypadku wcześniejszej spłaty kredytu kredytodawca ponownie mógłby dysponować zwróconą kwotą w celu udzielenia nowego kredytu i w ten sposób zyskać nową prowizję. Ponadto, odmienne rozwiązanie mogłoby doprowadzić do praktyki, w ramach której kredytodawcy stosowaliby koszty jedynie formalnie niezależne od okresu obowiązywania umowy o kredyt, tak aby uniknąć sytuacji, w której będzie ich dotyczyła obniżka całkowitego kosztu kredytu. Gdyby bowiem obniżenie kredytu mogło ograniczyć się do uwzględnienia jedynie kosztów przedstawionych przez kredytodawcę jako zależne od okresu obowiązywania umowy, skuteczność prawa konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu byłaby osłabiona, ponieważ – jak wskazał Rzecznik Generalny w pkt 54 opinii – wysokość i podział kosztów są określane jednostronnie przez bank, a rozliczenie kosztów może obejmować pewną marżę zysku. Ponadto, jak podkreślił Rzecznik Generalny w pkt 53 i 55 opinii, zakres swobody działania, jakim dysponują instytucje kredytowe w swoich rozliczeniach i organizacji wewnętrznej, w praktyce bardzo utrudnia określenie przez konsumenta lub sąd kosztów obiektywnie związanych z okresem obowiązywania umowy.
Według(...)co podkreślił również sąd odsyłający - ograniczenie możliwości obniżenia całkowitego kosztu kredytu jedynie do kosztów wyraźnie związanych z okresem obowiązywania umowy, pociągałoby za sobą ryzyko, że konsument zostanie obciążony wyższymi jednorazowymi płatnościami w chwili zawarcia umowy o kredyt, ponieważ kredytodawca mógłby próbować ograniczyć do minimum koszty zależne od okresu obowiązywania umowy.
Powyższa interpretacja nie narusza przy tym interesów kredytodawców. Fakt włączenia kosztów, które nie zależą od okresu obowiązywania umowy, do obniżki całkowitego kosztu kredytu nie może w sposób nieproporcjonalny działać na niekorzyść kredytodawcy. Należy bowiem przypomnieć, że jego interesy są uwzględniane w drodze, po pierwsze, art. 16 ust. 2 dyrektywy(...), który przewiduje prawo kredytodawcy do otrzymania rekompensaty za ewentualne koszty bezpośrednio związane z przedterminową spłatą kredytu, oraz po drugie, art. 16 ust. 4 tej dyrektywy, który przyznaje państwom członkowskim dodatkową możliwość zapewnienia, aby rekompensata była dostosowana do warunków kredytu i warunków rynkowych dla ochrony interesów kredytodawcy.
Należy również zauważyć, że w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu kredytodawca wcześniej odzyskuje pożyczoną sumę, która jest wówczas dostępna do celów ewentualnego zawarcia nowej umowy o kredyt. Niewątpliwie możliwość wcześniejszego dysponowania pożyczonym kapitałem jest dla pożyczkodawcy korzystna.
Kompetencja do dokonania przez(...)wiążącej wykładni omawianej Dyrektywy wynika z treściart. 267 Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej(wersja skonsolidowana Dz.Urz. UE C 202 z 2016 r., s. 47 dalej(...)). Zgodnie z jego treścią Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest właściwy do orzekania w trybie prejudycjalnym o wykładni Traktatów oraz o ważności i wykładni aktów przyjętych przez instytucje, organy lub jednostki organizacyjne Unii, co oznacza, że dokonana przez Trybunał wykładnia wspomnianych aktów ma charakter wiążący. Jeżeli zatem(...)dokonał wykładni konkretnego przepisu prawa unijnego, np. zawartego w dyrektywie, przesądzając, który z dwóch lub więcej potencjalnie wchodzących w grę sposobów rozumienia tego przepisu uważa za prawidłowy to taki sam sposób interpretacji powinien być przyjmowany w później wydawanych wyrokach sądów krajowych, w których znajdzie zastosowanie ten przepis (zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 grudnia 2019 roku, sygn. akt III CZP 45/19, Biul. SN 2019 nr 11-12).
Uznając zatem roszczenie powoda za zasadne w pełni, uwzględniając mechanizm redukcji składki ubezpieczeniowej , Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda 3906,93 zł, o czym orzeczono w punkcie I wyroku. Kwota ubezpieczenia została ustalona w wysokości 5172,87 zł. Kredyt został zawarty na okres 96 miesięcy (2925dni) , przy czym został spłacony już po 309 dniach. Dzieląc kwotę składki ubezpieczeniowej na 2925 dni , a wynik mnożąc przez 309 dni otrzymamy zatem kwotę 546,47 zł ((...),87/2925x309). Jest to kwota ubezpieczenia należna pozwanemu. Skoro wierzyciel pierwotny uiścił na rzecz kredytodawcy kwotę pełnej składki ubezpieczenia, to kwota 4626,40 zł podlegać winna zwrotowi z racji spłaty kredytu przed terminem określonym w umowie ((...),87– 546,47). Pozwany zwrócił konsumentowi kwotę 779,47 zł, a zatem do zapłaty pozostała kwotą 3906,93zł. O odsetkach orzeczono po myśliart. 481kpc.
O kosztach orzeczono po myśliart. 98 §1 i 2 k.p.c.biorąc pod uwagę wynik postępowania. Z racji tego, że powództwo zostało uwzględnione w całości, Sąd zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 1117 zł, na którą składają się : 900 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika, 200 zł tytułem uiszczonej opłaty od pozwu oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.