Sąd Okręgowy w Sieradzu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 576/22
Data wyroku: 2023-01-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Sławomir Matusiak
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art. 21 ust. 1 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych

Sygn. akt IV U 576/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 stycznia 2023 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Sławomir Matusiak
Protokolant: stażysta Weronika Wróblewska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 4 stycznia 2023 roku w Sieradzu
odwołaniaK. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.
z dnia 26.10.2022 r. Nr(...)
w sprawieK. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.

o rekompensatę

zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeK. K.prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach od 01 października 2022r.
Sygn. akt IV U 576/22

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 26.10.2022r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.odmówiłK. K.prawa do rekompensaty. Organ rentowy wskazał, że zgodnie zart. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, rekompensata przysługuje ubezpieczonym, którzy m.in. przed dniem 1 stycznia 2009 r. wykonywali przez co najmniej 15 lat pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie uwzględnił do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu od 01.01.1980r. do 01.10.1996 r. w przedsiębiorstwie(...)wZ., ponieważ na świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z 30.06.2017 r. oraz świadectwie pracy z 27.09.2022r. wykazano stanowisko pracy – mistrz zmianowy na kotłowni, które nie jest zgodne z wykazem, stanowiącym załącznik do powołanego na świadectwie pracy zarządzenia resortowego.
W odwołaniu od powyższej decyzjiK. K.wniósł o jej zmianę i przyznanie prawa do rekompensaty na skutek zaliczenia do pracy w warunkach szczególnych spornego okresu zatrudnienia. Odwołujący wskazał, że w okresie od 22.02.1980 r. do 12.08.2022r. zajmował stanowiska inspektora ds. technicznych, mistrza zmianowego na kotłowni, kierownika utrzymania ruchu i kierownika działu utrzymania ruchu, rozwoju i obsługi klienta, będąc odpowiedzialnym za bezawaryjne, ciągłe i o określonych parametrach dostawy energii cieplnej do odbiorców, nadzorując również pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach. Wnioskodawca zaznaczył, że do jego podstawowych zadań należało bezpośrednie nadzorowanie pracy obsługi kotłowni a także pracy pomocników palaczy, pracowników nawęglania i odżużlania, ślusarzy remontowych i elektryków, przez co był narażony w równym stopniu na czynniki o znacznej szkodliwości dla zdrowia jak pozostali pracownicy zatrudnieni bezpośrednio przy obsłudze urządzeń kotłowni.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Decyzją z dnia 29.08.2022r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.przyznałK. K.,ur. (...), emeryturę od dnia 9 sierpnia 2022r. Do wniosku o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno – rentowego z dnia 28.09.2022r. zostało załączone świadectwo pracy, stwierdzające iż w okresie od 22.02.1980 r. do 12.08.2022r. ubezpieczony był zatrudniony w przedsiębiorstwie(...)wZ.na stanowiskach mistrza zmianowego na kotłowni, kierownika utrzymania ruchu oraz kierownika działu utrzymania ruchu, rozwoju i obsługi klienta; dokument zawiera adnotację, iż w okresie od 01.01.1980 r. do 01.10.1996 r. pracownik wykonywał prace w szczególnych warunkach jako mistrz zmianowy na kotłowni. W aktach emerytalnych wnioskodawcy znajduje się także świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach wydane w dniu 30.06. 2017 r. przez(...)sp. z o.o. wZ.stwierdzające, iżK. K.w okresie od 01.01.1980 r. do 01.10.1996 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę jako mistrz zmianowy na kotłowni wZakładzie (...)wZ.wg wykazu A, XIV poz.24 pkt 1 zgodnie z rozporządzeniem rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wykazie A dział XIV poz. 1 zawartym w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Administracji, Gospodarki Terenowej i Ochrony Środowiska na których są wykonywane prace w szczególnych warunkach uprawniające do niższego wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytury lub renty inwalidzkiej. W dniu 20 października 2022r.K. K.złożył w Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych pismo, informujące iż do wniosku z dnia 28 września 2022 r. załączył korektę świadectwa pracy dla celów ustalenia prawa do rekompensaty. Decyzją z dnia 25.10.2022r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówiłK. K.prawa do rekompensaty.
W okresie zatrudnienia w przedsiębiorstwie(...)wZ.od 01.01.1980 r. do 01.01.1996 r.K. K.zajmował stanowisko mistrza zmianowego na kotłowni. Swoje obowiązki pracownicze wnioskodawca wykonywał w głównym zakładzie przedsiębiorstwa, mieszczącym się wZ.przyul. (...). W kotłowni funkcjonowały kotły przemysłowe typu lamonta, opalane miałem węglowym; były to 4 kotły parowe, służące do zaopatrywania w parę technologiczną zakładów przemysłowych oraz 4 kotły wodne, przeznaczone do podgrzewania wody, wykorzystywanej w budynkach mieszkalnych. Paliwo było dostarczane grawitacyjnie do rusztów poprzez leje spustowe, do których miał węglowy podawano za pomocą narzutników taśmowych. Praca w kotłowni odbywała się w systemie trójzmianowym przez cały rok. Wnioskodawcy jako mistrzowi zmianowemu podlegali pracujący na zmianie palacz i jego pomocnik, pracownik odżużlania, ślusarz i elektryk. Do zadań wnioskodawcy należało czuwanie nad prawidłowym przebiegiem procesów technologicznych poprzez ręczne nastawianie zaworów, regulujących ciśnienie kotłów, reagowanie na bieżące awarie urządzeń, rozliczanie zużytego opału. Cały dzień pracyK. K.spędzał w pomieszczeniu kotłowni. W obiekcie panowała wysoka temperatura oraz zapylenie, generowane przez miał węglowy oraz gorący żużel.

(wniosek, decyzje, świadectwa pracy w aktach ZUS, umowa o pracę w aktach osobowych, zeznania z dnia 04.01.2023r.: A.L.od 00:01:27 do 00:16:32 minuty,K. K.od 00:17:02 do 00:25:19 minuty).
Powyższy stan fatyczny został ustalony na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach organu rentowego oraz aktach osobowych wnioskodawcy, które nie były kwestionowane prze żadną ze stron oraz w oparciu o zeznania świadkaA. L.i samego odwołującego. Zeznania te Sąd uznał za wiarygodne, gdyż były one rzeczowe, logiczne, korespondujące z treścią powołanej w sprawie dokumentacji.

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie należało uznać za jest uzasadnione. Decyzją z dnia 29.08.2022r. r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury, zaś w dniu 20 października 2022r.K. K.wniósł o przyznanie rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. Zasady nabywania prawa do rekompensaty regulujeustawa z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych(Dz.U.2022.1340 t.j.). Zgodnie z treścią art.21 ust.1 tej ustawy rekompensata przysługuje ubezpieczonemu jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Ust. 2 art.21 stanowi, iż rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Tryb ustalenia prawa do rekompensaty określa art.23 ww.ustawy o emeryturach pomostowych. Zgodnie z ust.1 tego artykułu ustalenie rekompensaty następuje wyłącznie na wniosek ubezpieczonego ubiegającego się o emeryturę. Rekompensata nie jest samodzielnym świadczeniem wypłacanym z systemu ubezpieczeń społecznych, jest przyznawana w formie dodatku do kapitału początkowego ustalanego na zasadach przewidzianych w art.173 i art.174 ww. ustawy o emeryturach i rentach. Nie jest wypłacana ubezpieczonemu bezpośrednio jak świadczenia emerytalne, ale zwiększa wartość kapitału początkowego i tym samym wpływa na wysokość emerytury. Rekompensata zgodnie z definicją zawartą wart.2 punkt 5ww.ustawy o emeryturach pomostowychjest odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Przesłankami uprawniającymi do rekompensaty są:
1) utrata możliwości przejścia na emeryturę w związku z wygaśnięciem po dniu 31 grudnia 2008 roku (w stosunku do ubezpieczonych urodzonych po 31 grudnia 1948 roku a przed 1 stycznia 1969 roku) podstawy prawnej przewidującej takie uprawnienie,
2) niespełnienie warunków uzyskania prawa do emerytury pomostowej,
3) legitymowanie się przez ubezpieczonego co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS, czyli art.32, 33, 39, 40 i 50 c,
4) nieuzyskanie prawa do emerytury według zasad przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.
Prawo do uzyskania rekompensaty mają osoby urodzone po 1948 roku, które przed 1 stycznia 2009 roku wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów obowiązujących do 31 grudnia 2008 roku.
Zgodnie z treścią art.32 ust.1, 1a i ust.2 ww. ustawy o emeryturach i rentach ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 roku, będącym pracownikami, o których mowa w ust.2 i 3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art.27 ust.2 i 3. Przy ustalaniu okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze nie uwzględnia się okresów niewykonywania pracy, za które pracownik otrzymał po dniu 14 listopada 1991 r. wynagrodzenie lub świadczenia z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa w ust.1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia.
Stosownie do treści art.32 ust.4 ww. ustawy o emeryturach i rentach wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust. 2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych. Za dotychczasowe przepisy (w rozumieniu art.32 ust.4 ww. ustawy) należy uważać przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. nr 8, poz.43), ale wyłącznie w zakresie regulowanym przez ww. ustawę o emeryturach i rentach, a więc co do wieku emerytalnego, rodzaju prac lub stanowisk oraz warunków, na jakich osobom wykonującym prace określone w ust.2 i ust.3 art. 32 tej ustawy przysługuje prawo do emerytury (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 13 lutego 2002 roku, III ZP 30/01, OSNAP 2002/10/243 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2009 roku, II UK 31/09, Lex nr 559949). Okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy (§2 ust.1 ww. rozporządzenia). Zgodnie z §4 ust.1 ww. rozporządzenia pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1) osiągnął wiek emerytalny wynoszący 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,
2) ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Powołany wykaz wskazuje wszystkie te prace w szczególnych warunkach, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że w okresie zatrudnienia w przedsiębiorstwie(...)wZ.od 01.01.1980 r. do 01.01.1996 r.K. K.zajmował stanowisko mistrza zmianowego na kotłowni. Jak ustalono w toku postepowania, wnioskodawca swoją pracę przez cały ten okres zatrudnienia wykonywał w kotłowni, gdzie nadzorował pracę pracowników danej zmiany oraz czuwał nad prawidłowym funkcjonowaniem urządzeń. Pracował w trudnych warunkach w wysokiej temperaturze i dużym zapyleniu. W ocenie Sądu Okręgowego zgromadzony materiał dowodowy pozwala na przyjęcie, że wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy od 01.01.1980 r. do 01.01.1996 r. ( a więc przez ponad 15 lat), wskazaną w wykazie A, dziale XIV poz. 1 Prace nie zautomatyzowane palaczy i rusztowych kotłów parowych lub wodnych typu przemysłowego, poz. 2 Prace oczyszczaczy przemysłowych kotłów parowych lub wodnych oraz dział XIV poz. 24 Kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, załącznika dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Pracami podstawowymi, nad którymi nadzór sprawował wnioskodawca były prace palaczy i oczyszczaczy. Mając zatem na względzie, że odwołujący legitymuje się ponad 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach uzyskanym do 31 grudnia 2008 roku, Sąd Okręgowy na podstawieart.477(

     14)§2 k.p.c.orzekł jak w wyroku.