Sąd Okręgowy w Kaliszu
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ca 249/21
Data wyroku: 2021-06-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jacek Chmura, Sędzia Ireneusz Kawęcki

Sygnatura akt II Ca 249/21

POSTANOWIENIE
Dnia 16 czerwca 2021 r.
Sąd Okręgowy w Kaliszu II Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący:Sędzia Ireneusz Kawęcki
Sędziowie:Jacek Chmura
Janusz Roszewski (spr.)
Protokolant: st.sekretarz sądowy Elżbieta Wajgielt
po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2021 r. w Kaliszu
na rozprawie
sprawy z wnioskuE. M.
przy udzialeR. M.,K. R.,R. G.,L. M.
o zasiedzenie
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Kaliszu
z dnia 2 lutego 2021 r. sygn. akt I Ns 924/19

p o s t a n a w i a:
1. oddalić apelację;
2. zasądzić od wnioskodawcyE. M.solidarnie na rzecz uczestników postępowaniaK. R.iR. M.kwotę 1350 ( jeden tysiąc trzysta pięćdziesiąt ) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

    Jacek Chmura Ireneusz Kawęcki Janusz Roszewski

Sygn. akt II Ca 249/21

UZASADNIENIE
W dniu 27 sierpnia 2019r., wnioskodawcaE. M.wniósł o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie z dniem 3 marca 2018 r. tj.:działki nr (...)o pow. 0,6181 ha,działki (...)o pow. 0,4145 ha stanowiących grunty rolne, a także działki(...)stanowiącej drogę w części przylegającej do wyż.W.. Działek położonychK.przyul. (...), objętej księgą wieczystą KZl(...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Kaliszu, a nadtodziałki nr (...)o pow. 0,99 ha stanowiącej grunty rolne położonej przyul. (...)objętej księgą wieczystą KZl(...).
W uzasadnieniu wnioskodawca podał, iż od śmierci jego dziadkaM. M. (1)w dniu 3 marca 1988 r. cała nieruchomość pozostawała w samoistnym posiadaniu jego ojca –L. M., który użytkował ją jak własną i fakt ten nie był kwestionowany przez pozostałych spadkobiercówM. M. (1), którzy nie interesowali się prowadzonym przez niego gospodarstwem rolnym. Wnioskodawca podał, iż to jego ojciec płacił podatki od tej nieruchomości, założył sieć wodociągową, oraz w stosunkach na zewnątrz występował jako właściciel tego gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca podał również, iż to jego ojciec zdecydował o podziale gospodarstwa rolnego na poszczególne działki, m.in. na działki opisane na wstępie, natomiast pozostałe działki przekazał rodzeństwu. Wnioskodawca wskazał, iż na podstawie umowy darowizny z dnia 18.10.2017.,L. M.przekazał mu swoje prawa do spadku w związku z tym na podstawieart. 176 kc, to on stal się posiadaczem samoistnym tychże nieruchomości.
Uczestnicy postępowaniaK. R.orazR. M.wnieśli o oddalenie wniosku. V uzasadnieniu swojego stanowiska zaprzeczyli jakoby nie interesowali się gospodarstwem rolnym swojego ojca; toczyła się bowiem w 2006 r. sprawa o dział spadku; nadto wskazali, iż korzystali z tych nieruchomości, opłacali od nich podatki, podnieśli także, iż wszczęte było przeciwkoL. M.postępowanie o ochronę ich praw do przedmiotowej nieruchomości. Uczestniczka postępowaniaK. R.oświadczyła, iżw latach 1992-1997 w przedmiotowym gospodarstwie rolnym prowadziła hodowlę świń; dokonywała zasiewów zboża i to ona po śmierciM. M. (1)pomagała matcew prowadzeniu tego gospodarstwa. Uczestnicy postępowania podali, iż nigdy nie pozostawiliL. M.swobody w zarządzaniu gospodarstwem rolnym.
Dział w sprawie zgłosiłaR. G.wskazując, iż jest posiadaczką jednej z działek objętych wnioskiem od 30 lat. Na rozprawie w dniu 11 marca 2020 r., wnioskodawca sprecyzował swoje żądanie w ten sposób. Iż podtrzymał swoje stanowisko odnośnie nieruchomości stanowiącejdziałki nr (...)i cofnął wniosek w pozostałym zakresie.
Postanowieniem z dnia 20 września 2020 r. Sąd wezwał do udziału w sprawiew charakterze uczestnika postępowaniaL. M..
Sąd Rejonowy w Kaliszupostanowieniem z dnia 02 lutego 2021 r. oddalił wnioseki orzekł o kosztach postępowania. Rozstrzygnięcie swoje oparł na ustaleniach faktycznych szczegółowo przytoczonych w uzasadnieniu tego postanowienia, wskazując na treść dowodów oraz ocenę materiału dowodowego wraz z argumentacją przyjętej mocy i wiarygodności.
W oparciu o ustalone fakty Sad Rejonowy stwierdził, że nie dały one podstaw do przyjęcia, iż w odniesieniu do nieruchomości objętych wnioskiem po stronie poprzednika prawnego wnioskodawcy miało miejsce posiadanie samoistne.
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwolił na uznanie że poprzednik prawny wnioskodawcy objął w posiadanie samoistne wymienione we wniosku nieruchomości i to we skazywanej we wniosku dacie 3 marca 1988 r. i przede wszystkim że posiadanie to trwało nieprzerwanie przez okres następnych 30 lat. Uczestniczy postępowaniaK. R.iR. M.nie zostali bowiem skutecznie wyzuci z posiadania.
Wnioskodawca nie wykazał, aby uczestnik postępowania (jego poprzednik)L. M.posiadał przedmiotową nieruchomość w sposób odpowiadający podmiotowemu prawu własności. Ujawnione okoliczności wskazują na wyraźny sprzeciw kierowany wobec postąpieńL. M.i jego woli władania nieruchomością oraz wykonywaniu przez niego czynności faktycznych na przedmiotowej nieruchomości.L. M., w istocie chciał wypełnić ostatnią wolę swojego ojca, niż sam miał wolę posiadania. Sam uczestnik postępowania wskazywał, iż chciał wszystko przepisać zgodnie z wolą ojca a „górka” była dla niego najważniejsza, bo tam miał się wybudowaćE.. Wykonywanych przez niego wobec przedmiotowej nieruchomości czynności, nie można było uznać za wyczerpujące znamiona posiadania samoistnego. Poprzednik prawny wnioskodawcy nie korzystał z nieruchomości wyłączeniem pozostałych uczestników postępowania. Wszyscy oni wykonywali wobec tej nieruchomości czynności właścicielskie traktując tę nieruchomość jako swoje centrum życiowe, płacili podatki od nieruchomości. Osobiście pracowali w tym gospodarstwie, zwracali się o pomoc do innych osób przy gospodarzeniu tej ziemi, prowadzili produkcję rolną, pobierając z gospodarstwa pożytki. Okoliczności te jednoznacznie stanowią o uzewnętrznieniu ich woli posiadania jako właścicieli.
W tym stanie rzeczy, z powołaniem na przedstawioną argumentację, Sąd Rejonowy wniosek oddalił.
Apelacjęod tego rozstrzygnięcia złożył wnioskodawca zaskarżając postanowienie Sadu Rejonowego w całości.
Wnioskodawca zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił:

a
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. :

-art. 172 § 1 i 2 k.c.poprzez ich niezastosowanie pomimo, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy zachodziły podstawy do zastosowania powołanych przepisów
-art. 339 k.c.poprzez jego niezastosowanie pomimo, iż w okolicznościach przedmiotowej sprawy zachodziły podstawy do jego zastosowana
-art. 338 k.c.poprzez jego zastosowanie podczas gdy w okolicznościach uznanie, iż przedmiotowa nieruchomością nie jak właściciel lecz za kogo innego, tj. nieżyjącego jużM. M. (1)
b) naruszenie przepisów postępowania, tj.:
-art. 233 § 1 k.p.c.poprzez zaniechanie wszechstronnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, polegające na braku dokonania wnikliwej oceny wiarygodności przeprowadzonych w sprawie dowodów na okoliczności mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, a w szczególności nieuzasadnione pominięcie dowodów z zeznań wnioskodawcyE. M., uczestnika postępowaniaL. M.oraz świadkówM. M. (2),S. B.,G. T.,M. R.orazR. T.
-art. 227 k.p.c.w zw.art. 278 §1 k.p.c.w zw. zart. 13§2 k.p.c.poprzez oddalenie wniosku dowodowego wnioskodawcy o przeprowadzenie dowodu z oględzin nieruchomości oraz opinii biegłego geodety na okoliczność ustalenia rzeczywistej powierzchnidziałki (...), która jest we władaniu wnioskodawcy w związku prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Kaliszu z dnia 22 stycznia 2015r., sygn. akt I C 2555/14 wydanym przeciwko poprzednikowi prawnemu wnioskodawcyL. M., w wyniku czego nie doszło do ustalenia zakresu wydania przedmiotową nieruchomością przez wnioskodawcę oraz jego poprzednika prawnegoL. M.
-art. 520 § 1 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie
-art. 520 § 3 k.p.c.poprzez jego zastosowanie
- § 2 pkt.7 w zw. z § 5 pkt. 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r.w sprawie opłat za czynności adwokackie ( Dz.U. Z 2015 r., poz. 1800 ze zm.) poprzez jego niewłaściwe zastosowanie.
Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o uchylenie i zmianę zaskarżonego postanowienia w pkt.l poprzez stwierdzenie, żeE. M.nabył z dniem 3 marca 2018 r. własność nieruchomości położonej wK.przyul. (...)stanowiącej grunty rolne, składającej się zdziałek (...)o powierzchni 0,6181 ha, 244/5 o powierzchni 0,4145 ha oraz(...)objęte księga wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Kaliszu VI Wydział Ksiąg Wieczystych Nr KZ1(...), uchylenie i zmianę postanowienia w pkt 2, przez obciążenie kosztami postępowania każdego z uczestników postępowania w zakresie przez niego poniesionym, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całościi przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Kaliszu do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od uczestniczki postępowaniaK. R.na rzecz wnioskodawcy kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
Uczestnicy postepowaniaK. R.,R. M.w odpowiedzi na apelację wnieśli o jej oddalenie i zasądzenie od wnioskodawcy na ich rzecz kosztów postępowania odwoławczego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy w całości podziela ustalenia i rozważania Sądu I instancji i uznaje je za własne. Należy podkreślić, że zgodnie z art. 387 § 21pkt. 1 sąd okręgowy w swoim uzasadnieniu wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia może ograniczyć do stwierdzenia, że sąd drugiej instancji przyjął za własne ustalenia sądu pierwszej instancji.W takiej sytuacji przytaczania tych ustaleń staje się zbędne.
Skarżący podnosi w swojej apelacji przede wszystkim zarzut naruszenia przepisów postepowania dotyczących zasad gromadzenia materiału dowodowego oraz jego oceny tjart. 233 § 1 k.p.c.oraz art.art. 227 k.p.c.w zw.art. 278 §1 k.p.c.w zw. zart. 13§2 k.p.c.Zarzut ten nie jest uzasadniony.
W myślart. 233 § 1 k.p.c.sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według swego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału. Sąd Rejonowy dokonując tej oceny nie naruszył reguł oznaczonych w powołanym tu unormowaniu, dającym wyraz obowiązywaniu zasady swobodnej oceny dowodów.
Cechą istotną swobodnej oceny dowodów jest ich bezstronna ocena (por. np.K. P., w:Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz doartykułów 1 – 505, pod red.K. P.,W.2006, t. I, s.(...)). Takiej właśnie – tj. bezstronnej oceny – dokonał Sąd I instancji.
Wszechstronne rozważenie zebranego materiału oznacza uwzględnienie wszystkich dowodów przeprowadzonych w postępowaniu oraz wszystkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych środków dowodowych, a mających znaczenie dla ich mocy i wiarygodności (por. W. Siedlecki,Realizacja zasady swobodnej oceny dowodów w polskim procesie cywilnym,NP. 1966, nr 4, s. 20). Sąd Rejonowy wszechstronnie rozważył zebranyw tej sprawie materiał.
Swoje twierdzenia Sąd I instancji przekonująco i należycie uzasadnił przyjętą zarówno wiarygodność, jak i moc, dowodów wskazanych jako podstawa ustalonych faktów, jak i dowodów wymienionych w zarzucie apelacyjnym. Nie jest prawdą, że Sąd I instancji pominął dowody z zeznań wnioskodawcyE. M., uczestnika postępowaniaL. M.oraz świadkówM. M. (2),S. B., dokonywał ustaleń stanu faktycznego także w oparciu o te źródła dowodowe.
Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to taka ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej wart. 233 k.p.c., choćby dowiedzione zostało, że z tego samego materiału dałoby się wysnuć równie logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego wnioski odmienne. Tylko w przypadku wykazania, że brak jest powiązania, w świetle kryteriów wyżej wzmiankowanych, przyjętych wniosków z zebranym materiałem dowodowym, możliwe jest skuteczne podważenie oceny dowodów dokonanej przez sąd; nie jest tu wystarczająca sama polemika naprowadzająca wnioski odmienne, lecz wymagane jest wskazanie, w czym wyraża się brak logiki lub uchybienie regułom doświadczenia życiowego w przyjęciu wniosków kwestionowanych.(wyrok SN 2005-09-29 II PK 34/05, LEX nr 829115). Apelujący pomimo podnoszonego zarzutu procesowego, nie podważył skutecznie dokonanych przez Sąd Rejonowy wniosków faktycznych, zatem przytoczone argumenty maja charakter wyłącznie polemiczny.
Pozostałe - przedstawione w apelacji - zarzuty naruszenia prawa materialnego straciły swoją moc rażenia, o tyle, że skarżący formułował je zakładając, że prawidłowym jest ten stan faktyczny, który prezentuje skarżący w swojej apelacji. Tak formułowany zarzut naruszenia prawa materialnego - mimo, że często używany przez strony skarżące - jest jurydycznie niepoprawny. Prawidłowo bowiem zarzut naruszenia prawa materialnego może odnosić się jedynie do stanu faktycznego ustalonego przez sąd.
Wobec stwierdzeń podniesionych w apelacyjnym zarzucie naruszenia prawa materialnego stwierdzić należy , co następuje.
W niniejszej sprawie – co podkreślił Sąd I instancji – mamy do czynieniaz zasiedzeniem, które ma biec przeciwko współspadkobiercom po właścicielu nieruchomości jak i współwłaścicielom nieruchomości. W tej sytuacji wyłączone zostaje domniemanie samoistności posiadania. Nie wystarczy więc wykazać, że posiadało się nieruchomość, że otoczenie traktowało posiadacza za jej właściciela, że zasiadujący czuł się właścicielem całej nieruchomości, opłacał podatki itp. Takie bowiem zachowanie współwłaściciela jest zachowaniem, które nie prowadzi do zasiedzenia, gdyż do takiego zachowania ma prawo każdy współwłaścicieel, co wynika zart. 206 k.c., który pozwala współwłaścicielowi na posiadanie i korzystanie z całej rzeczy (por. Paweł Księżak /w/ Kodeks cywilny. Komentarz pod redakcją Konrada Osajdy, Warszawa 2013 , s. 1078; wyrok SN z dnia 27 kwietnia 2001 r. III CKN 21/99).
Do zasiedzenia przez współwłaściciela udziału innego współwłaściciela (czy udziałów innych współwłaścicieli) niezbędne jest wyraźne zamanifestowanie zmiany charakteru władztwa, tj. woli władaniacum animo rem sibi habendi, w sposób widoczny dla współwłaścicieli i dla otoczenia (por. post. SN z dnia 2.3.2012 r., II CSK 249/11i postanowienie SN z dnia 29.6.2010 r., III CSK 300/09; postanowienie SN z dnia 11.10.2002 r., I CKN 1009/00) .
Należy pamiętać – co specjalnie i słusznie wyeksponował Sąd Rejonowy - że ojciec wnioskodawcy po śmierci jego ojca tj.M. M. (1)stał się współwłaścicielem nieruchomości, stąd dla dowodzenia przesłanek zasiedzenia, w tym posiadania nie mógł już korzystać z domniemania wynikającego z treściart. 339 k.c.Podobnie wnioskodawca, który nabył od ojca jego udział w nieruchomości spadkowej. Musiałby więc wykazać, że ojciec wyraźnie zamanifestował w stosunku do pozostałych współwłaścicieli wolę swego samoistnego posiadania i wyłączenia ich od posiadania nieruchomości. Wnioskodawca takiego dowodu nie przeprowadził. Powyższe dotyczy także znaczenia podziału geodezyjnego nieruchomości i wydzielania m.in.działki (...). Dokonanie takiego podziału nieruchomości, bez wyraźnego zamanifestowania wobec pozostałych współwłaścicieli władczego charakteru tej czynności, należy wyłącznie ocenić w ramach czynności zachowawczych objętych dyspozycjaart. 209 k.c.W tym zakresie Sąd Okręgowy w całości podziela rozważania Sądu Rejonowego, których nie trzeba powtarzać.
Tych faktów i opartych na nich twierdzeń wnioskodawca nie wykazał. W tym zakresie ustalenia Sądu Rejonowego są prawidłowe i nie zachodziła potrzeba ich uzupełnianiaw zakresie wskazanym we wniosku dowodowych z opinii biegłego geodety, bowiem w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia są wystarczające. Oddalenie tego wniosku dowodowego nie naruszałoart. 278 §1 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.
Nie jest również uzasadniony ostatni zarzut apelacyjny naruszeniaart. 520 §1 i §3 k.p.c.dotyczący zasad orzekania o kosztach w postępowaniu nieprocesowym, który od zasady ponoszenia przez każdego uczestnika kosztów związanych z własnym udziałem, przewiduje wyjątki związane z wynikiem postępowania w sprawach, w których uwzględnienie stanowiska jednego z uczestników powoduje pozbawienie określonych praw innych uczestników. W takich postępowaniach uczestnik, którego stanowisko procesowe nie zostało uwzględnione,w praktyce przegrywa sprawę. Sprzeczność interesów zachodzi także w sprawach z zakresuprawa rzeczowego, jak np. o zasiedzenie, jeżeli wnioskodawca oczekuje uwzględnienia wniosku, a będący w opozycji uczestnik chce oddalenia takiego wniosku. Zastosowanie zatem przez Sąd Rejonowy przy rozstrzyganiu o kosztachart. 520 §3 k.p.c.było uzasadnione.
Mając na uwadze powyższe okoliczności należało, zgodnie zart. 385 k.p.c.w zw.zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postepowania apelacyjnego orzeczono zgodnie zart. 520 §3 k.p.c.
Jacek Chmura Ireneusz Kawęcki Janusz Roszewski