Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1249/19
Data wyroku: 2021-07-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Marta Sawińska
Słowa kluczowe: Podstawa wymiaru składki
Podstawa prawna: art.8 ust.2a ustawy z 13.10.98r. o sus

Sygn. aktIII AUa 1249/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 lipca 2021 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Marta Sawińska
Protokolant: Karolina Majchrzak
po rozpoznaniu w dniu 21 lipca 2021 r. w Poznaniu
sprawyPrzedsiębiorstwa Usługowego (...) spółka z o.o.z siedzibą wP.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.
przy udziale:R. D.
o podstawę wymiaru składek
na skutek apelacjiPrzedsiębiorstwa Usługowego (...) spółka z o.o.z siedzibą wP.
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 22 marca 2019 r. sygn. akt VII U 2324/17

1
oddala apelację,

2
zasądza odPrzedsiębiorstwa Usługowego (...) spółka z o.o.z siedzibą wP.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.kwotę 2700 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej.

Marta Sawińska

UZASADNIENIE
Decyzjąz 05.05.2017 r. nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP., na podstawieart. 83 ust. 1 pkt 3w zw. zart. 4 ust. 9, art. 8 ust. 2a, art. 18 ust. 1a, art. 18 ust. 1 i 3, art. 20 ust. 1 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychorazart. 81 ust. 1 i 6 ustawy z 27.08.2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznychstwierdził, że przychód z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę u płatnikaPrzedsiębiorstwo Usługowe (...) sp. z o.o.oraz przychody uzyskane przez ubezpieczonegoR. D.z tytułu umów zlecenia zawartych z firmami powiązanymi z płatnikiem stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne z tytułu pracy świadczonej w ramach umowy cywilnoprawnej realizowanej na rzecz własnego pracodawcyPrzedsiębiorstwo Usługowe (...)i wynoszą:

miesiąc/
rok

kod ubezpieczenia

podstawa wymiaru składek

składka na ubezpieczenie zdrowotne

na ubezpieczenia

na ubezpieczenie

emerytalne i rentowe

chorobowe

wypadkowe

zdrowotne

(...)

(...)

1697,95 zł

1697,95 zł

1697,95 zł

1465,16 zł

131,86 zł

(...)

(...)

2149,84 zł

2149,84 zł

2149,84 zł

1855,10 zł

166,96 zł

(...)

(...)

1913,12 zł

1913,12 zł

1913,12 zł

1650,83 zł

148,57 zł

(...)

(...)

2271,52 zł

2271,52 zł

2271,52 zł

1960,10 zł

176,41zł

(...)

(...)

2213,52 zł

2213,52 zł

2213,52 zł

1910,05 zł

171,90 zł

(...)

(...)

2688,00 zł

2688,00 zł

2688,00 zł

2319,47 zł

208,75 zł

(...)

(...)

3088,56 zł

3088,56 zł

3088,56 zł

2665,12 zł

239,86 zł

(...)

(...)

2036,80 zł

2036,80 zł

2036,80 zł

1757,56 zł

158,18 zł

(...)

(...)

3078,32 zł

3078,32 zł

3078,32 zł

2656,29 zł

239,07zł

(...)

(...)

2874,22 zł

2874,22 zł

2874,22 zł

2480,17 zł

223,22 zł

(...)

(...)

2803,00 zł

2803,00 zł

2803,00 zł

2418,71 zł

217,68 zł

(...)

(...)

2826,40 zł

2826,40 zł

2826,40 zł

2438,89 zł

219,50 zł

(...)

(...)

2830,00 zł

2830,00 zł

2830,00 zł

2442,00 zł

219,78 zł

(...)

(...)

2776,00 zł

2776,00 zł

2776,00 zł

2395,41 zł

215,59 zł

(...)

(...)

2630,96 zł

2630,96 zł

2630,96 zł

2270,26 zł

204,32 zł

(...)

(...)

2668,72 zł

2668,72 zł

2668,72 zł

2302,84 zł

207,26 zł

(...)

(...)

3395,36 zł

3395,36 zł

3395,36 zł

2929,85 zł

263,69 zł

(...)

(...)

2956,00 zł

2956,00 zł

2956,00 zł

2550,73 zł

229,57 zł

(...)

(...)

3360,16 zł

3360,16 zł

3360,16 zł

2899,49 zł

260,95 zł

(...)

(...)

3199,12 zł

3199,12 zł

3199,12 zł

2760,52 zł

248,45 zł

(...)

(...)

2707,20 zł

2707,20 zł

2707,20 zł

2336,04 zł

210,24 zł

(...)
(...)

(...)
(...)

2781,76 zł
3131,92 zł

2781,76 zł
3131,92 zł

2781,76 zł
3131,92 zł

2400,38 zł
2702,53 zł

216,03 zł
243,23 zł

(...)

(...)

3152,36 zł

3152,36 zł

3152,36 zł

2720,17 zł

244,82 zł

(...)

(...)

2533,20 zł

2533,20 zł

2533,20 zł

2185,90 zł

196,73 zł

(...)

(...)

3459,36 zł

3459,36 zł

3459,36 zł

2985,09 zł

268,66 zł

(...)

(...)

2465,28 zł

2465,28 zł

2465,28 zł

2127,29 zł

191,46 zł

(...)

(...)

3025,12 zł

3025,12 zł

3025,12 zł

2610,37 zł

234,93 zł

(...)

(...)

3016,64 zł

3016,64 zł

3016,64 zł

2603,06 zł

234,28 zł

W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że zgodnie z(...)przeważającym rodzajem działalności płatnika składek jest niespecjalistyczne sprzątanie budynków i obiektów przemysłowych, przy czym działalność jest prowadzona na terenie całego kraju. Płatnik składek przejął w trybieart. 23(
    1)k.p.część pracowników Zespołu(...)S.A. wP.. Osoby te zajmowały się usługami związanymi z ochroną, sprzątaniem oraz pracami porządkowymi. Stwierdzono, że osoby zatrudnione wPrzedsiębiorstwie Usługowym (...)na podstawie umów o pracę w zbieżnych okresach były zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów zlecenia z firmami powiązanymi z płatnikiem. Ww. umowy były zawierane na wykonywanie godzin nadliczbowych po wyczerpaniu godzinowej normy pracy wynikającej z umowy o pracę z(...).
Odwołanieod ww. decyzji wniósł płatnik składek –Przedsiębiorstwo Usługowe (...) sp. z o.o.z siedzibą wP., wnosząc o jej uchylenie i zasądzenie od organu rentowego na rzecz płatnika kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odwołujący podniósł, że jest jedną ze spółek powiązanych osobowo oraz kapitałowo z(...) sp. z o.o.z siedzibą wL., co nie może prowadzić do ustaleń sprzecznych z literalnym brzmieniem przepisów i rozszerzania odpowiedzialności na podmiot niebędący płatnikiem. Prawidłowa ocena zawieranych przez odwołującego umów nie może być dokonana bez należytego zrozumienia istoty funkcjonowania konsorcjum, do którego odwołujący należał.
W zakreślonym terminiespółka (...)nie złożyła oświadczenia o przystąpieniu do sprawy w charakterze zainteresowanego.
UbezpieczonyR. D.nie zajął stanowiska w sprawie.
Pismem z 30.01.2019 r. odwołujący wniósł o zawieszenie postępowania na podstawieart. 174 § 1 pkt 2 k.p.c.z uwagi na brak w składzie organu odwołującego uniemożliwiający jego działanie. Odwołujący podał, że 09.01.2019 r. odbyło się nadzwyczajne zgromadzenie wspólników spółki, które powołało do zarząduM. H., któremu powierzono pełnienie funkcji prezesa zarządu, a ten odwołał prokurę udzielonąM. G.. 25.01.2019r.M. H.złożył rezygnację z funkcji prezesa zarządu.
Postanowieniem z 26.02.2019 r. sąd na podstawieart. 699§ 1 k.p.c.ustanowił dla odwołującego kuratora w osobie adwokataK. P..
Kurator poparł stanowisko odwołującego.
20.03.2019 r. zgłosił się adwokatD. K.jako pełnomocnik odwołującego, któremu umocowania do reprezentowania udzieliłaM. R., której 23.01.2019 r.M. H.udzielił prokury samoistnej do 23.03.2019 r.
Wyrokiemz 22.03.2019 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu w sprawie o sygn. VII U 2324/17 oddalił odwołanie od decyzji (pkt 1), zasądził od odwołującejPrzedsiębiorstwa Usługowego (...) sp. z o.o.na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2) oraz zasądził od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu na rzecz kuratora ustanowionego dla odwołującego – adw.K. P.wynagrodzenie 720 zł powiększone o stawkę od towarów i usług (pkt 3).
Powyższy wyrok zapadł w oparciu o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
Odwołujący Przedsiębiorstwo Usługowe(...)sp. z o.o. został wpisany do rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego 30.10.2001 r. pod numerem(...). Do rejestru handlowego odwołujący został wpisany 29.07.1997 r. Wspólnikiem spółki był Zespół(...)S.A. oraz jego następca prawny. Wspólnikami spółki były(...)S.A. oraz(...) sp. z o.o.Zgodnie z wpisem z 31.08.2007 r. dominującym wspólnikiem spółki stał się(...) sp. z o.o.

Odwołujący prowadzi działalność gospodarczą w zakresie usług ochrony i sprzątania na terenie całego kraju. Przedmiotem przeważającej działalności odwołującego jest niespecjalistyczne sprzątanie budynków i obiektów przemysłowych (8121Z).
Odwołujący jest powiązany osobowo i kapitałowo z następującymi spółkami:
-(...)sp. z o.o. z siedzibą wL.(do 28.09.2011 r.),
- (...) sp. z o.o.z siedzibą wK.(od 29.09.2011 r. zmiana nazwy),
- (...) sp. z o.o.z siedzibą wP.,
- (...) sp. z o.o.z siedzibą wL., z której w wyniku podziału w 2012 r. powstałaspółka (...) sp. z o.o.z siedzibą wL..

Spółka (...) sp. z o.o.będąca wspólnikiem odwołującego posiada 410 udziałów o łącznej wysokości 205.000 zł. Z kolei wspólnikami(...) sp. z o.o.są:A. W.(posiadająca 5035 udziałów o łącznej wartości 503.500 zł),S. W.(posiadający 5242 udziałów o łącznej wartości 524.200 zł),(...) sp. z o.o.(posiadająca 41.490 udziałów o łącznej wartości 4.149.000 zł). W skład zarządu spółki(...) sp. z o.o.wchodząA. W.iS. W., będący jej wspólnikami.
W przypadku(...) sp. z o.o.wspólnikami sąS. W.(posiadający 1581 udziałów o łącznej wartości 790.500 zł) iA. W.(posiadająca 1519 udziałów o łącznej wartości 759.500 zł).
W przypadku(...) sp. z o.o.wspólnikami sąS. W.(posiadający 3162 udziałów o łącznej wartości 1.581.000 zł) iA. W.(posiadająca 3038 udziałów o łącznej wartości 1.519.000 zł).
(...) sp. z o.o.jestspółka (...) sp. z o.o.
Odwołujący nieomal w każdym postępowaniu przetargowym bierze udział jako członek konsorcjum. W zależności od potrzeb wynikających z danego zamówienia różnie mogą się kształtować zasady współpracy między członkami konsorcjum. W jego ramach członkowie mogą podzielić między siebie wykonywanie umowy w ten sposób, że każdy z członków będzie realizował inne zadanie. Członkowie konsorcjum mogą także wykonywać to samo zadanie, ale w określonych częściach. Kwestie zasad współpracy oraz podział zadań reguluje umowa konsorcjalna, zaś w przypadku, gdy ma ona charakter jedynie ogólny, jej postanowienia są konkretyzowane przez dodatkowe porozumienia. Rozliczenie kontraktów w konsorcjum następuje powykonawczo w okresach miesięcznych po zaksięgowaniu kosztów za dany miesiąc, bezpośrednio po każdym kontrakcie. Odwołujący w ramach kilku kontraktów zawieranych przez konsorcjum występuje jako lider, którego w wykonywaniu czynności wspiera konsorcjant, obciążając go fakturą, która uwzględnia wartość kosztu poniesionego na kontrakt oraz marży zapewniającej zysk. Sposób podziału zadań między konsorcjantami może różnić się w przypadku każdej poszczególnej umowy.
Zasady współpracy w ramach konsorcjum dla odwołującego i innych podmiotów z grupy określa m.in. Zarządzenie Wewnętrzne Nr(...)Prezesa ZarząduPrzedsiębiorstwa Usługowego (...)z 03.12.2012 r. w sprawie wprowadzenia do stosowania procedury handlowej, które opisuje procedurę od powzięcia decyzji o startowaniu w przetargu do realizacji kontraktu przez utworzone konsorcja. Szczegółowe zasady współpracy są określane dopiero po wyborze oferty. Ww. zarządzenie systematyzuje dotychczasowe zasady zawierania umów konsorcjalnych i ich rozliczania. Przed wprowadzeniem tego zarządzenia obowiązywały te same zasady.
Odwołujący świadczył na rzecz(...)S.A.P.usługi porządkowe na podstawie umowy z 15.10.2001 r. i usługi ochrony na podstawie umowy z 22.11.2004 r. Pismem z 02.01.2012 r. odwołujący poinformował ww. spółkę, że dalsze wykonywanie usług w zakresie objętym tymi umowami i na zasadach w nich określonych kontynuowane będzie przez konsorcjum spółekgrupy (...), w skład której wejdą oprócz odwołującegospółki (...) sp. z o.o.i (...) sp. z o.o.

16.08.2012 r.(...) spółka z o.o.zawarła umowę konsorcjalną nr(...)z(...) spółka z o.o., odwołującym i(...)sp. z o.o., której celem było złożenie przez(...),(...), odwołującego i(...)wspólnej oferty na świadczenie usługi w zakresie stałej ochrony fizycznej(...)Oczyszczalni(...)wK.i dla(...) S.A.wP.. W ramach konsorcjum spółki udzieliły pełnomocnictwaspółce (...)jako liderowi do reprezentowania wobec zamawiającego. Strony konsorcjum, w przypadku wygrania przetargu, ustaliły następujący podział realizacji przedmiotu zamówienia:
- konsorcjant(...)zapewnienie potencjału kadrowego do realizacji usługi oraz sprzętu, w tym jednostek broni,
- konsorcjant(...)usługi doradcze i szkoleniowe w ramach konsorcjum w zakresie realizacji usługi,
- konsorcjant odwołujący - zapewnienie potencjału kadrowego do realizacji usługi oraz sprzętu, w tym jednostek broni,
- konsorcjant(...)- usługi doradcze i szkoleniowe w ramach konsorcjum w zakresie realizacji usługi.
Osoby zatrudnione u odwołującego na podstawie umów o pracę w zbieżnych okresach były zgłoszone do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umów zlecenia zawartych z firmami powiązanymi z odwołującym. Umowy te były zawierane na wykonywanie godzin nadliczbowych po wyczerpaniu godzinowej normy pracy wynikającej z umowy o pracę z odwołującym.
Osoby te wykonywały swe czynności w ramach umowy o pracę i umowy cywilnoprawnej w tym samym obiekcie, nieraz na innym posterunku, albo w różnych obiektach. Wiedziały, dla jakiej spółki wykonują zadania. Wynikało to z grafików. Na różnych posterunkach mógł być inny zakres zadań.
Jedną z osób, która będąc zatrudniona u odwołującego na podstawie umowy o pracę była zgłoszona do ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu umowy zlecenia zawartej z(...), czyli firmą powiązaną z odwołującym byłR. D..
Ubezpieczony był zatrudniony u odwołującego na podstawie umowy o pracę zawartej na okres próbny od 01.07.2013 r. do 30.09.2013 r. na stanowisku pracownika ochrony w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem brutto 1600 zł. Jako miejsce wykonywania pracy określono:K.. Następnie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony od 01.10.2013 r. do 31.12.2014 r. na stanowisku pracownika ochrony w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem brutto 1600 zł. Jako miejsce wykonywania pracy określono:K.. Od 01.01.2015 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej do 31.12.2016 r. na stanowisku licencjonowanego pracownika ochrony w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem brutto 1750 zł. Jako miejsce wykonywania pracy określono:Oddział (...).
Od 01.07.2013 r. ubezpieczony był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia zawartej z(...). Umowę tę zawarł, by „dorobić”.
Ubezpieczony w ramach obu umów wykonywał te same czynności - ochraniał obiekt, lecz na innych posterunkach. Był zastępcą dowódcy zmiany. Obie umowy wykonywał na terenie Elektrociepłowni wK.przyul. (...). Umowę zlecenia z(...)podpisał w miejscu świadczenia pracy, czyli wK.przyul. (...). Nadzorowała go ta sama osoba - dowódca obiektu. Korzystał z tego samego ubioru, który otrzymał z(...). Korzystał z oddzielnych środków przymusu takich jak broń i kajdanki. Każda spółka miała odrębne środki przymusu, przechowywane w tym samym magazynie, lecz w odrębnych sejfach. Na podstawie umowy o pracę nie pracował w nadgodzinach. Wynagrodzenie z umowy zlecenia było ustalone według stawki godzinowej.
Odwołujący nie naliczył składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne za ubezpieczonego od wynagrodzenia z tytułu umowy zlecenia zawartej z(...)sp. o.o.
Czynności realizowane w ramach umowy zlecenia wykonywane były na rzecz odwołującego.
Podstawa wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne w następujących okresach dla ubezpieczonego wynosi:

okres

deklarowana podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne (zł)

podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne niezadeklarowana przez Płatnika (zł)

faktyczna podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne (zł)

(...)

1613,95

84,00

1697,95

(...)

1645,84

504,00

2149,84

(...)

1661,12

252,00

1913,12

(...)

1683,52

588,00

2271,52

(...)

1667,52

546,00

2213,52

(...)

1680,00

1008,00

2688,00

(...)

1702,56

1386,00

3088,56

(...)

1700,80

336,00

2036,80

(...)

1692,32

1386,00

3078,32

(...)

1771,72

1102,50

2874,22

(...)

1711,00

1092,00

2803,00

(...)

1734,40

1092,00

2826,40

(...)

1738,00

1092,00

2830,00

(...)

1684,00

1092,00

2776,00

(...)

1706,96

924,00

2630,96

(...)

1702,72

966,00

2668,72

(...)

1757,36

1638,00

3395,36

(...)

1696,00

1260,00

2956,00

(...)

1890,16

1470,00

3360,16

(...)

1855,12

1344,00

3199,12

(...)

1909,20

798,00

2707,20

(...)

1899,76

882,00

2781,76

(...)

1829,92

1302,00

3131,92

(...)

1892,36

1260,00

3152,36

(...)

1917,20

616,00

2533,20

(...)

1831,36

1628,00

3459,36

(...)

1893,28

572,00

2465,28

(...)

1925,12

1100,00

3025,12

(...)

1872,64

1144,00

3016,64

Decyzją nr (...)z 08.05.2009 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.wymierzył płatnikowi składek(...) sp. z o.o.składki na ubezpieczenia społeczne w kwocie 423.908,56 zł, na ubezpieczenia zdrowotne w kwocie 391,10 zł, na Fundusz Pracy w kwocie 30.521,40 zł, na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 1219,88 zł. Płatnik składek złożył odwołanie od powyższej decyzji, które po rozpatrzeniu przez ZUS, zostało uwzględnione w części dotyczącej wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne, Fundusz Pracy oraz Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych za osoby zatrudnione na umowy zlecenia, wykonujące od 09/2006 r. do 03/2008 r. pracę na rzecz płatnika składek, z którym pozostawały w stosunku pracy. W konsekwencji ZUSdecyzją nr (...)z 14.07.2009 r. zmieniłdecyzję nr (...)w ten sposób, że wymierzył płatnikowi składek(...) sp. z o.o.składki na ubezpieczenia społeczne w kwocie 57.593,59 zł, na ubezpieczenia zdrowotne w kwocie 391,10 zł, na Fundusz Pracy w kwocie 3 554,85 zł, na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w kwocie 119,14 zł.
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego Sąd I instancji wydał zaskarżony wyrok, w którym oddalił odwołaniePrzedsiębiorstwa Usługowego (...) spółki z o.o.z siedzibą wP.i zasądził od odwołującej spółki na rzecz organu rentowego kwotę 3600 zł tytułem kosztów zastępstwa prawnego w sprawie, a nadto zasądził od Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Poznaniu na rzecz kuratora ustanowionego dla odwołującego – adw.K. P.wynagrodzenie 720 zł powiększone o stawkę od towarów i usług.
Sąd Okręgowy wskazał, że przedmiot sporu w przedmiotowej sprawie sprowadzał się do oceny, czy organ rentowy zasadnie ustalił wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonegoR. D., wliczając do podstawy wymiaru tych składek kwoty wypłacone z tytułu zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych, które w ocenie organu rentowego były wykonywane na rzecz pracodawcy ubezpieczonego.
Następnie Sąd Okręgowy zacytowałart. 4, art. 8(w tymart. 8 ust. 2a),art. 18 ust. 1a i art. 20 ust. 1 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych.
Po przeprowadzeniu postępowania dowodowego Sąd I instancji ustalił, że przychódR. D.za okres wymieniony w sentencji zaskarżonej decyzji z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy cywilnoprawnej (umowy zlecenia) wykonywanej na rzecz pracodawcyPrzedsiębiorstwa Usługowego (...) sp. z o.o.stanowi podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne. W konsekwencji obowiązek rozliczenia składek za pracownika ciąży na płatniku składek (pracodawcy), tj. odwołującym.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy oddalił odwołaniePrzedsiębiorstwa Usługowego (...)sp. o.o.
Apelacjęod wyroku Sądu I instancji złożył odwołujący –Przedsiębiorstwo Usługowe (...) sp. z o.o., zaskarżając go w całości i zarzucając mu naruszenie:
I.naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.
1.art. 227 k.p.c.w zw. zart. 235 § 1 k.p.c.przez:

a
oddalenie wniosku Odwołującej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkówJ. N. (1)iA. P.;

b
pominięcie dowodu z przesłuchania UbezpieczonegoR. D.zawnioskowanego przez Odwołującą i Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wP.powołanych na okoliczności mające dla sprawy istotne znaczenie i posłużenie się w toku postępowania zeznaniami złożonymi przez ww. świadków przed Organem rentowym w toku kontroli ZUS, wbrew temu, iż:

•

strony wyraźnie zażądały przeprowadzenia dowodów przed Sądem orzekającym;

stan faktyczny pomiędzy stronami co do najważniejszych jego aspektów był sporny,

nie było żadnych przeszkód, aby przesłuchanie świadków i Ubezpieczonego odbyło się przed Sądem,

Sąd nie był obecny przy przesłuchaniu świadków i Ubezpieczonego przez pracowników Organu rentowego, a jednocześnie nie przeprowadził przy tym kontroli prawidłowości przeprowadzenia przez Organ rentowy postępowania, w tym sporządzenie protokołu,

co doprowadziło do błędnego uznania, że okoliczności sporne zostały już dostatecznie wyjaśnione, a zasada bezpośredniości nie została naruszona pomimo bezkrytycznego oparcia się na postępowaniu dowodowym prowadzonym przez jedną ze stron postępowania, tj. przez Organ rentowy, ujętego w treści protokołu kontroli, dochodząc do zupełnie odmiennych ustaleń niż te, do których mógłby dojść opierając się na własnym postępowaniu dowodowym, na które to uchybienia Odwołująca wniosła zastrzeżenia do protokołu w trybieart. 162 k.p.c.;

c
art. 233 § 1 k.p.c.art. 252 k.p.c.w zw. zart. 244 § 1 k.p.c.w zw. zart. 473 k.p.c.przez:

a
oddalenie wniosku Odwołującej o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkówJ. N. (1)iA. P.,

b
pominięcie dowodu z przesłuchania Ubezpieczonego zawnioskowanego przez Odwołującą i Organ rentowy,

c
pominięcie dowodu z dokumentu - Zastrzeżeń Płatnika z dnia 22.11.2016 r. znajdującego się w aktach z kontroli ZUS,

co doprowadziło do dowolnego uznania, wykraczającego poza uprawnienia wynikające zart. 233 § 1 k.p.c., że domniemanie zgodności z prawdą protokołu z kontroli ZUS nie zostało przez Odwołującą obalone, podczas gdy Sąd, oddalając wszystkie kluczowe dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy wnioski dowodowe Odwołującej, mające na celu wzruszenie protokołu z kontroli organu rentowego, uniemożliwił Odwołującej przeprowadzenie dowodów niezbędnych do zweryfikowania treści zeznań złożonych przez ww. świadków przed Organem rentowym oraz pominął dowód z Zastrzeżeń Płatnika wskazujący na błędy, których dopuścił się Organ rentowy podczas kontroli, wbrew zasadzie, iż w postępowaniach w sprawach ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodu ze świadków i przesłuchania stron, a także wbrew okoliczności, iż stan faktyczny pomiędzy stronami, co do najważniejszych jego aspektów był sporny, a więc obiektywnie niemożliwym było dokonanie takiego wzruszenia, na które to uchybienia Odwołująca wniosła zastrzeżenia do protokołu w trybieart. 162 k.p.c.;

d
art. 177 § 1 pkt 31k.p.c.przez oddalenie wniosku Odwołującej o zawieszenie postępowania w niniejszej sprawie do czasu prawomocnego rozstrzygnięcia sprawy toczącej się przed Trybunałem Konstytucyjnym pod sygnaturą akt K 15/16, pomimo - wbrew nieuzasadnionym twierdzeniom Sądu w tym zakresie, że„omawiany przepis nie rodzi problemów interpretacyjnych, a stanowisko judykatury jest w tej mierze ugruntowane" -wystąpienia przesłanek do jego zawieszenia, na które to uchybienia Odwołująca wniosła zastrzeżenia do protokołu w trybieart. 162 k.p.c.;

e
art. 233 § 1 k.p.c.przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny materiału dowodowego:

a
skutkujące błędnym uznaniem, że stan faktyczny sprawy pozostał bezsporny

między stronami, podczas gdy:

(i
zdaniem Organu rentowego umowa zlecenia była wykonywana przez Ubezpieczonego na rzecz własnego pracodawcy, a zdaniem Odwołującej umowa cywilnoprawna wykonywana była na rzecz podmiotu trzeciego;

(ii
zdaniem Organu rentowego Odwołująca była finalnym beneficjentem usług wykonywanych przez Ubezpieczonego, a zdaniem Odwołującej beneficjentem był każdy z kontrahentów konsorcjumspółek (...) Sp. z o.o.,(...) Sp. z. o.o.i (...) Sp. z o.o., w skład którego wchodziła też Odwołująca, samodzielnie;

(iii) zdaniem Organu rentowego rzeczywistą przyczyną zawierania dwóch umów było wykorzystanie przepisów o ubezpieczeniu społecznym i formalne stworzenie dwóch tytułów ubezpieczenia, z których tylko jeden został wskazany do oskładkowania, natomiast zdaniem Odwołującej powyższe było uzasadnione podziałem zadań pomiędzy Konsorcjantami biorącymi udział w wykonywaniu zamówienia;
zatem wbrew twierdzeniom Sądu, stan faktyczny pomiędzy stronami pozostaje sporny;

b
skutkujące błędnym uznaniem, że umowy zlecenia zawarte z Konsorcjantami stanowiły kontynuację umowy o pracę zawartej z Odwołującą i w toku postępowania dowodowego nie wykazano relewantnych prawnie różnic między przedmiotem i sposobem wykonywania umów na rzecz Odwołującej i każdego z Konsorcjantów, pomimo, że z uznanych za wiarygodne zeznań przesłuchanego za OdwołującąJ. N. (2)wynika szereg okoliczności wskazujących na odrębności między wykonywaniem spornych umów;

c
skutkujące błędnym uznaniem, że„sam Ubezpieczony nie dostrzegał żadnej różnicy pomiędzy czynnościami wykonywanymi w ramach umowy o pracę i umowy zlecenia, ponieważ wykonywał zawsze te same czynności - ochrona mienia czy osób",podczas gdy z uznanych za wiarygodne zeznań przesłuchanego za OdwołującąJ. N. (2)wynika, że czynności wykonywane z tytułu spornych umów były odrębne i nie doszło do połączenia tych dwóch umów w sferze wykonawczej;

d
skutkujące błędnym uznaniem, że„z chwilę podjęcia przez pracowników odwołującego pracy w ramach umów cywilnoprawnych pracownicy przestali wypracowywać u macierzystego pracodawcy godziny nadliczbowe",pomimo, że z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszym postępowaniu nie wynika, że u Odwołującej pracownicy przestali wypracowywać godziny nadliczbowe;

e
skutkujące błędnym uznaniem, że finalnym beneficjentem i odbiorcą pracy świadczonej przez Ubezpieczonego na podstawie umów zlecenia był pracodawca, tj. Odwołująca, podczas gdy z materiału zgromadzonego w niniejszym postępowaniu, a w szczególności z dowodów przedstawionych przez Odwołującą wraz pismem z dnia 28.06.2018 r., wynika, że każdy z Konsorcjantów był samodzielnie odpowiedzialny za wykonanie określonego zadania lub jego skonkretyzowanej części, co potwierdzają dokumenty wewnętrzne oraz sposób rozliczeń kontraktów w konsorcjum, a usługi z tytułu umowy cywilnoprawnej były świadczone na rzecz konkretnego Konsorcjanta, a nie - wbrew nieuzasadnionym twierdzeniom Sądu - lidera konsorcjum, tj. Odwołującej;

f
art. 328 § 2 k.p.c.poprzez sporządzenie uzasadnienia niezgodnie z wymogami przewidzianymi przez przepisy prawa, w szczególności poprzez zbyt daleką ogólność uzasadnienia, tj. zbyt abstrakcyjne, ogólne wskazanie materiału dowodowego lub całkowite pominiecie ujęcia danej kwestii w materiale dowodowym, na podstawie którego Sąd ustalił stan faktyczny, albowiem protokół kontroli Organu rentowego jest obszernym dokumentem (ok. 500 stron) i Odwołująca nie ma obiektywnej możliwości odszukania podstawy poczynionych przez Sąd ustaleń, a co za tym idzie takie ogólne sformułowanie utrudnia, czy wręcz uniemożliwia kontrolę dokonanych przez Sąd ustaleń, w tym w szczególności kontrolę instancyjną;

II.naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.

1
art. 8 ust. 2aw zw. zart. 4 pkt 2 lit. austawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że ma on zastosowanie, pomimo, że:

a
przychód uzyskany przez Ubezpieczonego z tytułu wykonywania umów cywilnoprawnych zawartych z Konsorcjantami, tj. z podmiotami innymi niż własny pracodawca, nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne z tytułu pracy wykonywanej w ramach umowy o pracę z Odwołującą, a nieuprawnione jest przyznawanie dodatkowych obowiązków jednemu podmiotowi, wbrew wyraźnemu brzmieniu umów - zarówno tych zawieranych z Ubezpieczonym, jak i dokumentów regulujących współpracę pomiędzy Konsorcjantami;

b
z ustawy systemowej wynika, że w przypadku gdy umowa zlecenia nie została zawarta ze swoim pracodawcą tylko z podmiotem trzecim, zleceniobiorca nie może być uznany za pracownika z tytułu wykonywania umowy cywilnoprawnej, a zatem Odwołująca nie może być uznana za płatnika składek Ubezpieczonego z tytułu wykonywanej przez niego umowy zlecenia;

c
pomiędzy wszystkimi Konsorcjantami, w tym Odwołującą, nie istniał stosunek podwykonawstwa, zatem nie istnieją przesłanki uzasadniające posłużeniem się przez Sąd wobec Ubezpieczonego konstrukcją„uznania za pracownika",tj. istnienia trójkąta umów: umowy o pracę, umowy zlecenia między pracownikiem i osobą trzecią oraz umowy o podwykonawstwo między pracodawcą a zleceniodawcą;

2
art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejw zw. zart. 58 § 1 i § 2 Kodeksu cywilnegoprzez ich błędne zastosowanie prowadzące do uznania, że przepisyart. 58 § 1 i § 2 k.c.nie znajdują zastosowania w niniejszej sprawie, pomimo, że przepisyk.c.mogą być stosowane w ubezpieczeniach społecznych jedynie gdy ustawa wyraźnie do nich odsyła, co w niniejszej sprawie nie miało miejsca;

3
art. 8 k.p.a.w zw. zart. 11 k.p.a.przez ich błędne zastosowanie polegające na uznaniu, że działanie Organu rentowego, który zmienił dokonywaną wykładnię art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, nie naruszyło zasady zaufania Odwołującej do władzy publicznej ze względu na brak tożsamości organu wydającego decyzję w niniejszej sprawie oraz organu, który wydał w 2009 r. decyzje w sprawach powiązanej z Odwołującąspółki - (...) Sp. z o.o.z siedzibą wL.w analogicznych stanach faktycznych, w których to decyzjach dokonał wykładni, zgodnie z którą postępowała Odwołująca, podczas gdy organem w obu przypadkach był Prezes ZUS działający za pośrednictwem dyrektorów oddziałów terenowych ZUS;

4
art. 45 ust. 1 Konstytucjiprzez prowadzenie postępowania sądowego w niniejszej sprawie w sposób stronniczy, co przejawiało się w dopuszczeniu przez Sąd dowodów zawnioskowanych przez Organ rentowy przy jednoczesnym oddalaniu kluczowych wniosków dowodowych Odwołującej co potwierdzają przywołane przez Odwołującą fragmenty nagrań z rozpraw w uzasadnieniu niniejszej apelacji, a także przybrały one postać konkretnych zachowań stanowiących uchybienia procesowe, które zmaterializowały się poprzez pozbawienie Odwołującej możności obrony jej praw, a w efekcie skutkuje nieważnością postępowania na podstawie określonejart. 379 pkt. 5 k.p.c.

Wskazując na powyższe zarzuty odwołująca spółka wniosła:

1
na podstawieart. 380 k.p.c.oraz382 k.p.c.w zw. zart. 241 k.p.c.wniósł o rozpoznanie przez Sąd II instancji:

a
postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu, VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalającego wniosek Odwołującej o dopuszczenie dowodu z zeznań świadkówA. P.iJ. N. (1),

b
postanowienia Sądu Okręgowego w Poznaniu VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych o pominięciu dowodu z przesłuchania Ubezpieczonego,

i przeprowadzenie tych dowodów na okoliczności wskazane w Odwołaniu od decyzji organu
rentowego z dnia 14.06.2017 r. znajdującego się w aktach sprawy;

2
na podstawieart. 380 k.p.c.oraz382 k.p.c.w zw. zart. 241 k.p.c.wniósł o rozpoznanie przez Sąd II instancji postanowienia oddalającego wniosek o zawieszenie niniejszego postępowania na podstawieart. 177 § 1 pkt 31k.p.c.złożonego w związku postępowaniem toczącym się przed TK pod sygn. akt K 15/16 przez zawieszenie postępowania;

3
na podstawieart. 382 k.p.c.w zw. z 381k.p.c.wniósł o przeprowadzenie dowodu z protokołów rozpraw:

a
z dnia 08.06.2018 r., (sygn. akt VII U 2322/17),

b
z dnia 16.05.2018r. (sygn. akt VII U 2270/17),

c
z dnia 11.04.2018 r. (sygn. akt VII U 2271/17),

d
z dnia 08.06.2018 r., (sygn. akt VII U 2379/17),

tj. protokołów z rozpraw w sprawach toczących się pomiędzy Odwołującą a Organem rentowym przed składem sędziowskim, który wydał zaskarżony Wyrok, naokoliczność negatywnego stosunku składu sędziowskiego do Odwołującej również na innych rozprawach w sprawach toczących się między tymi samymi stronami;

4
na podstawieart. 386 § 2 k.p.c.wniósł o uchylenie Wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji;

ewentualnie, w razie uznania przez Sąd II instancji, że nie doszło do uchybień prowadzących do stwierdzenia nieważności postępowania przed Sądem I instancji, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.w zw. z 386§ 1 k.p.c.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości przez uwzględnienie odwołania Płatnika i stwierdzenie, że przychód uzyskany przez Ubezpieczonego z tytułu umowy zlecenia zawartej z podmiotem trzecim nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne i ubezpieczenia zdrowotne.
Ponadto wniósł o zasądzenie od Organu rentowego na rzecz Odwołującej kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelacjęZakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o oddalenie apelacji odwołującego oraz o zasądzenie od odwołującego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Wniesioną przez odwołującą spółkę apelację uznać należy za bezzasadną.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, Sąd I instancji przeprowadził w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe w sposób staranny, nieuchybiający zasadzie swobodnej oceny dowodów wyrażonej wart. 233 § 1 k.p.c.Zgromadzone w niniejszej sprawie dowody Sąd I instancji oceniał wszechstronnie, tj. wiarygodność i moc poszczególnych dowodów oceniona została w odniesieniu do całokształtu pozostałych dowodów. Sąd I instancji dokonał ustalenia wszystkich okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie i Sąd Apelacyjny podstawę faktyczną wyroku w pełni podziela. Sąd Apelacyjny zaaprobował ustalenia i ocenę prawną Sądu Okręgowego.
Kwestią sporną w niniejszej sprawie było rozstrzygnięcie, czy organ rentowy zasadnie ustalił wysokość podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne i ubezpieczenie zdrowotne ubezpieczonegoR. D.(D.), wliczając do podstawy wymiaru tych składek kwoty wypłacone z tytułu zatrudnienia na podstawie umów cywilnoprawnych, które w ocenie organu rentowego były wykonywane na rzecz pracodawcy ubezpieczonego.
Przed przystąpieniem do rozważań w zasadniczym, zakreślonym powyżej przedmiocie sporu, odnieść należało się jednak najpierw do najdalej idącego zarzutu wywiedzionej w sprawie apelacji, a więc zarzutu nieważności postępowania, którego skarżący upatrywał w stronniczym w jego ocenie prowadzeniu tego postępowania przez Sąd I instancji, a zatem z naruszeniem przepisuart. 45 ust. 1 Konstytucji. Stanowisko apelacji było w tym względzie chybione. Zarzut stronniczości Sądumeriticzy faworyzowania drugiej ze stron procesu powinien był zostać zrealizowany w toku postępowania przed Sądem Okręgowym i to poprzez skorzystanie z instytucji wyłączenia sędziego na podstawieart. 49 k.p.c.Odwołującaspółka (...)nie złożyła zaś stosownego wniosku w tym przedmiocie. Na obecnym etapie sprawy twierdzenia skarżącej mogłyby podlegać rozpoznaniu jedynie w przypadku wykazania, że zachodziły okoliczności skutkujące powinnością złożenia przez sędziego rozpoznającego sprawę wniosku w trybie powołanego przepisu, tj. że zachodziła okoliczność tego rodzaju, że mogłaby wywołać uzasadnioną wątpliwość co do bezstronności tego sędziego w niniejszej sprawie i że nadto miało to wpływ na jej wynik. Ani w podniesionym w apelacji zarzucie, ani w uzasadnieniu środka odwoławczego nie zostały przytoczone żadne fakty skutkujące potrzebą poddania pod rozwagę istnienia tego rodzaju okoliczności, podważających bezstronność sędziego Sądu orzekającego. O stronniczości składu sędziowskiego nie mogą świadczyć suwerenne decyzje w przedmiocie składanych wniosków dowodowych stron, podejmowane w ramach samodzielności orzeczniczej sądua quo. Wadliwość tego rodzaju decyzji nie podlega zresztą kwestionowaniu w drodze zarzutu nieważności, albowiem ewentualne uchybienia w tym zakresie pozostają wyłącznie w sferze gromadzenia i oceny przydatności i mocy dowodowej poszczególnych źródeł informacji o istotnych dla sprawy okolicznościach. Nawet jeśli w istocie miałaby miejsce sytuacja oddalenia wszystkich wniosków dowodowych zgłaszanych przez odwołującą, zaś dopuszczeniu tych dowodów, których domagał się pozwany organ rentowy, to i tak nie można nawet sugerować, by decyzja tego rodzaju podjęta została w sposób bezrefleksyjny i pozbawiony motywów (bądź przy ich bezpodstawnym utajnieniu wobec stron postępowania). Szczegółowa lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku ujawnia bowiem, z jakich powodów wnioski płatnika składek w zakresie czynności postępowania dowodowego nie spotkały się z akceptacją Sądu I instancji. Nade wszystko wskazać trzeba, iż w judykaturze przyjmuje się, że niezadowolenie strony z przebiegu prowadzenia procesu, a nawet wadliwe prowadzenie procesu w skutek uchybień proceduralnych, nie uzasadniają wyłączenia sędziego (zob. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 20.02.1976 r., II CZ 8/76 i z dnia 28.01.2004 r. II UZ 105/03). Nie ma przy tym znaczenia nawet okoliczność, czy takie uchybienia faktycznie miały miejsce. Przeświadczenie strony co do tego, że sędzia prowadzi proces wadliwie, sprzecznie z regułami procedury cywilnej, samo w sobie nie świadczy o stronniczości sędziego. To ostatnie zdanie odnieść należy w szczególności do przytoczonych w dalszej kolejności uwag apelującego na uzasadnienie omawianego zarzutu, a to że ujawniły się konkretne zachowania po stronie Sądumeritistanowiące uchybienia procesowe odbierające odwołującej prawo do obrony. Okolicznością uzasadniającą wątpliwość co do bezstronności sędziego nie jest sposób procedowania w danej sprawie, bowiem to, czy postępowanie prowadzone jest prawidłowo, podlega ocenie jedynie przez sąd wyższej instancji w ramach merytorycznej kontroli orzeczenia poprzez środki odwoławcze. Niezadowolenie strony z przebiegu procesu nie może uzasadniać wyłączenia sędziego. Przewodniczący składu orzekającego wydaje orzeczenia i zarządzenia (m.in. w kwestii dopuszczenia dowodów) takie, jakie w okolicznościach sprawy uznaje za zasadne proceduralnie, nie pozostawiając zgłaszanych wniosków bez rozpoznania, a także czuwa nad prawidłowym przebiegiem postępowania. Nie łamie w ten sposób obowiązujących przepisów prawnych, lecz je stosuje. Stanowisko apelującego co do nieprawidłowego prowadzenia postępowania i łamania jego konstytucyjnych praw jest zatem nieuzasadnione. Nie zasługiwał na uwzględnienie w powyższych względów również wniosek odwołującej spółki w zakresie przeprowadzenia dowodu z protokołu rozpraw w sprawach o sygn. VII U 2322/17, VII U 2270/17, VII U 2271/17 i VII U 2379/17 świadczącego według odwołującej o negatywnym nastawieniu do niej składu sędziowskiego.
Przechodząc do wskazania materialnoprawnej podstawy rozstrzygnięcia, przypomnieć należy, że zgodnie zart. 8 ust. 2a ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, za pracownika w rozumieniu ustawy uważa się także osobę wykonującą pracę na podstawie umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia, albo umowy o dzieło, jeżeli umowę taką zawarła z pracodawcą, z którym pozostaje w stosunku pracy lub jeżeli w ramach takiej umowy wykonuje pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy. Natomiast stosownie do treści art. 18 ust. 1 ustawy systemowej, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych w art. 6 ust. 1-3 stanowi przychód, o którym mowa w art. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniem ust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12. Z kolei zgodnie z art. 18 ust. 1a powołanej ustawy w przypadku ubezpieczonych, o których mowa wart. 8 ust. 2a, w podstawie wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe uwzględnia się również przychód z tytułu umowy agencyjnej, umowy zlecenia lub innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia albo umowy o dzieło.
Sąd Apelacyjny wskazuje, że Sąd I instancji słusznie przyjął w uzasadnieniu, że przepis art. 8 ust. 2a ustawy systemowej, dodany od 30.12.1999 r.ustawą z 23.12.1999 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw, odnosi się do równoczesnego zobowiązania się pracownika wobec jednego pracodawcy do świadczenia pracy na podstawie stosunku pracy oraz pracy na podstawie umowy cywilnoprawnej, zawartej z innym podmiotem. Na taki wypadek przewidziano w prawie ubezpieczeń społecznych konstrukcję „uznania za pracownika”. Stwierdzenie, że pracownik, który zawarł z innym podmiotem umowę cywilnoprawną, wykonuje w ramach takiej umowy w rzeczywistości pracę na rzecz pracodawcy, z którym pozostaje w stosunku pracy oznacza, że – bez względu na charakter lub rodzaj tej dodatkowej umowy – podlega z jej tytułu ubezpieczeniu na podstawieart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Celem takiej regulacji było zapobieżenie praktyce powielania umów o zatrudnienie z własnym pracownikiem w celu obejścia przepisów o czasie pracy oraz o ubezpieczeniu społecznym.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego, uzasadnienie apelacji stanowi jedynie bezzasadną polemikę z prawidłowymi ustaleniami Sądu Okręgowego.
W szczególności Sąd Apelacyjny za bezzasadny uznał zarzut przekroczenia przez Sąd I instancji granicy swobodnej oceny dowodów. Utrwalony w orzecznictwie jest pogląd, że jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i podlega akceptacji, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w powiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27.09.2002 r., II CKN 817/00). Sąd Okręgowy należycie wyjaśnił sprawę, a przeprowadzona ocena dowodów jest prawidłowa i odpowiada powyższym kryteriom. Apelujący nie wykazuje uchybień w rozumowaniu tego Sądu, które podważałyby prawidłowość dokonanej oceny. Przedstawia natomiast własną ocenę dowodów oraz dokonuje własnych ustaleń. Tymczasem zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwalał na przyjęcie, że na podstawie umów zawartych między ubezpieczonymR. D.aspółką (...) sp. z o.o.praca ubezpieczonego była świadczona na rzecz innych podmiotów niż płatnik składek (tj. odwołującaspółka (...)). Ubezpieczony świadczył tę samą pracę w tym samym miejscu. W konsekwencji kwoty wypłacone ubezpieczonemu przez(...)z tytułu umowy zlecenia stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) oraz na ubezpieczenie zdrowotne u płatnika składek z tytułu umowy o pracę. Wszystkie pożytki i korzyści z jakiegokolwiek przejawu działalności realizowanej przez ubezpieczonego w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z(...)uzyskiwał odwołujący będący pracodawcą ubezpieczonego, w ten sposób odwołujący unikał obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych. Bez wątpienia ubezpieczony wykonywał swe czynności w niepodzielnym interesie obu podmiotów, tj. odwołującego ispółki (...). Ubezpieczony pozostawał bowiem w zatrudnieniu w podmiotach powiązanych. Tym samym realizując umowę cywilnoprawną wykonywał pracę na rzecz swego pracodawcy.
Z materiału dowodowego wynika, że ubezpieczonyR. D.był zatrudniony u odwołującego na podstawie umowy o pracę zawartej na okres próbny od 01.07.2013 r. do 30.09.2013 r. na stanowisku pracownika ochrony w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem brutto 1600 zł. Jako miejsce wykonywania pracy określono:K.. Następnie był zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej na czas określony od 01.10.2013 r. do 31.12.2014 r. na stanowisku pracownika ochrony w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem brutto 1600 zł. Jako miejsce wykonywania pracy określono:K.. Od 01.01.2015 r. był zatrudniony na podstawie umowy o pracę zawartej do 31.12.2016 r. na stanowisku licencjonowanego pracownika ochrony w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem brutto 1750 zł. Jako miejsce wykonywania pracy określono:Oddział (...). Od 01.07.2013 r. ubezpieczony był zatrudniony na podstawie umowy zlecenia zawartej z(...). Umowę tę zawarł, by „dorobić”. Ubezpieczony w ramach obu umów wykonywał te same czynności - ochraniał obiekt, lecz na innych posterunkach. Był zastępcą dowódcy zmiany. Obie umowy wykonywał na terenie Elektrociepłowni wK.przyul. (...). Umowę zlecenia z(...)podpisał w miejscu świadczenia pracy, czyli wK.przyul. (...). Nadzorowała go ta sama osoba - dowódca obiektu. Korzystał z tego samego ubioru, który otrzymał z(...). Korzystał z oddzielnych środków przymusu takich jak broń i kajdanki. Każda spółka miała odrębne środki przymusu, przechowywane w tym samym magazynie, lecz w odrębnych sejfach. Na podstawie umowy o pracę nie pracował w nadgodzinach. Wynagrodzenie z umowy zlecenia było ustalone według stawki godzinowej. Odwołujący jest powiązany osobowo i kapitałowo z następującymi spółkami:(...)sp. z o.o. z siedzibą wL.(do 28.09.2011 r.),(...) sp. z o.o.z siedzibą wK.(od 29.09.2011 r. zmiana nazwy),(...) sp. z o.o.z siedzibą wP.,(...) sp. z o.o.z siedzibą wL., z której w wyniku podziału w 2012 r. powstałaspółka (...) sp. z o.o.z siedzibą wL.. W dniu 16.08.2012 r.(...) sp. z o.o.zawarła umowę konsorcjalną nr(...)z(...) spółka z o.o., odwołującym i(...)sp. z o.o., której celem było złożenie przez(...),(...), odwołującego i(...)wspólnej oferty na świadczenie usługi w zakresie stałej ochrony fizycznej CentralnejOczyszczalni (...)wK.i dla(...) S.A.wP.. W ramach konsorcjum spółki udzieliły pełnomocnictwaspółce (...)jako liderowi do reprezentowania wobec zamawiającego. Strony konsorcjum, w przypadku wygrania przetargu, ustaliły następujący podział realizacji przedmiotu zamówienia: konsorcjant(...)zapewnienie potencjału kadrowego do realizacji usługi oraz sprzętu, w tym jednostek broni, konsorcjant(...)usługi doradcze i szkoleniowe w ramach konsorcjum w zakresie realizacji usługi, konsorcjant odwołujący - zapewnienie potencjału kadrowego do realizacji usługi oraz sprzętu, w tym jednostek broni, konsorcjant(...)- usługi doradcze i szkoleniowe w ramach konsorcjum w zakresie realizacji usługi. Odwołujący nieomal w każdym postępowaniu przetargowym bierze udział jako członek konsorcjum. W zależności od potrzeb wynikających z danego zamówienia różnie mogą się kształtować zasady współpracy między członkami konsorcjum. W jego ramach członkowie mogą podzielić między siebie wykonywanie umowy w ten sposób, że każdy z członków będzie realizował inne zadanie. Członkowie konsorcjum mogą także wykonywać to samo zadanie, ale w określonych częściach. Kwestie zasad współpracy oraz podział zadań reguluje umowa konsorcjalna, zaś w przypadku, gdy ma ona charakter jedynie ogólny, jej postanowienia są konkretyzowane przez dodatkowe porozumienia. Rozliczenie kontraktów w konsorcjum następuje powykonawczo w okresach miesięcznych po zaksięgowaniu kosztów za dany miesiąc, bezpośrednio po każdym kontrakcie. Odwołujący w ramach kilku kontraktów zawieranych przez konsorcjum występuje jako lider, którego w wykonywaniu czynności wspiera konsorcjant, obciążając go fakturą, która uwzględnia wartość kosztu poniesionego na kontrakt oraz marży zapewniającej zysk. Sposób podziału zadań między konsorcjantami może różnić się w przypadku każdej poszczególnej umowy. Zasady współpracy w ramach konsorcjum dla odwołującego i innych podmiotów z grupy określa m.in. Zarządzenie Wewnętrzne Nr(...)Prezesa ZarząduPrzedsiębiorstwa Usługowego (...) sp. z o.o.z 03.12.2012 r. w sprawie wprowadzenia do stosowania procedury handlowej, które opisuje procedurę od powzięcia decyzji o startowaniu w przetargu do realizacji kontraktu przez utworzone konsorcja. Szczegółowe zasady współpracy są określane dopiero po wyborze oferty. Ww. zarządzenie systematyzuje dotychczasowe zasady zawierania umów konsorcjalnych i ich rozliczania. Przed wprowadzeniem tego zarządzenia obowiązywały te same zasady. Z materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie w sposób jednoznaczny wynika, że pomiędzy odwołującym ispółką (...)istnieją nierozerwalne powiązania osobowe (rodzinne), kapitałowe i gospodarcze. W realiach sprawy dwie osoby fizyczne biorą udział w zarządzeniu oraz posiadają udziały w kapitale wszystkich spółek.(...)(...)jest większościowym udziałowcem w odwołującej spółce. Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, w której większościowy pakiet udziałów posiada ta sama osoba fizyczna lub te same osoby należy uznać za podmioty powiązane.
W ocenie Sądu Apelacyjnego bezzasadny był zarzut naruszenia prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 2a ustawy systemowej. Sąd Apelacyjny podzielił niewątpliwe ustalenie Sądu Okręgowego, że ubezpieczony, w ramach zawartych ze spółkami umów cywilnoprawnych, wykonywał pracę na rzecz swojego pracodawcy, tj.Przedsiębiorstwa Usługowego (...) sp. z o.o.w rozumieniu cytowanego wyżej przepisu, zaś co do interpretacji normy prawa zawartej w art. 8 ust. 2a ustawy systemowej Sąd Apelacyjny ostatecznie zaaprobował stanowisko Sądu Najwyższego przedstawione w uchwale dnia z 02.09.2009 r., II UZP 6/09, LEX nr 514221. Uwzględnił także pogląd wyrażony przez Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do w wyroku z dnia 07.02.2017 r., II UK 693/15, LEX nr 2238708, w którym wyjaśniono, że praca wykonywana na rzecz pracodawcy to praca, której rzeczywistym beneficjentem jest pracodawca, niezależnie od formalnej więzi prawnej łączącej pracownika z osobą trzecią. Oznacza to, że bez względu na rodzaj wykonywanych czynności przez pracownika, wynikających z umowy zawartej z osobą trzecią, oraz niezależnie od tożsamości rodzaju działalności prowadzonej przez pracodawcę i osobę trzecią, wystarczającą przesłanką zastosowania art. 8 ust. 2a ustawy systemowej jest korzystanie przez pracodawcę z wymiernych rezultatów pracy swojego pracownika, wynagradzanego przez osobę trzecią ze środków pozyskanych od pracodawcy na podstawie umowy łączącej pracodawcę z osobą trzecią. Z punktu widzenia przepływów finansowych, to pracodawca przekazuje osobie trzeciej środki na sfinansowanie określonego zadania, stanowiącego przedmiot swojej własnej działalności, a osoba trzecia, wywiązując się z przyjętego zobowiązania, zatrudnia pracowników pracodawcy. Wszystko to zaś ma na celu obniżenie kosztów zatrudnienia przez zastąpienie „oskładkowanego” wynagrodzenia za pracę „nieoskładkowanym” wynagrodzeniem za wykonanie dzieła lub za wykonanie usług.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, przeprowadzone postępowanie dowodowe przed Sądem I instancji wykazało, żeR. D., świadcząc pracę na podstawie umów zlecenia zawartych ze spółkami powiązanymi z płatnikiem składek, wykonywał ją na rzecz swojego pracodawcy. Ubezpieczony określił swoje czynności jako „często o podobnym charakterze”, przy czym dodał, że różniły się nie tylko tym, na rzecz jakich podmiotów były wykonywane, ale też pod względem okoliczności faktycznych, takich jak wykonywanie czynności w innych obiektach czy innych częściach obiektów, w innych godzinach, na rzecz różnych klientów czy poszczególnych struktur organizacyjnych klienta. W toku postępowania natomiast, nie wykazano relewantnych prawnie różnic między przedmiotem i sposobem wykonywania umów na rzecz odwołującego i(...). Wręcz przeciwnie przedstawiona wypowiedź odwołującego zawarta w odwołaniu wskazuje na sztuczne poszukiwanie różnic między dwoma umowami, których wykonywania nie da się rozgraniczyć, tzn. między dwoma umowami, które wykonywane były jednocześnie. W realiach sprawy sam ubezpieczony nie dostrzegał żadnej różnicy pomiędzy czynnościami wykonywanymi w ramach umowy o pracę i umowy zlecenia, ponieważ wykonywał zawsze te same czynności - ochrona mienia czy osób. Jedynie wskazywał, że były wykonywane na innych posterunkach. W konsekwencji kwoty wypłacone ubezpieczonemu przez(...)z tytułu umowy zlecenia stanowią podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne (emerytalne, rentowe, chorobowe i wypadkowe) oraz na ubezpieczenie zdrowotne u płatnika składek z tytułu umowy o pracę. Wszystkie pożytki i korzyści z jakiegokolwiek przejawu działalności realizowanej przez ubezpieczonego w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej z(...)uzyskiwał m.in. odwołujący będący pracodawcą ubezpieczonego. W ten sposób odwołujący unikał obciążeń i obowiązków wynikających z przepisów prawa pracy i ubezpieczeń społecznych (chociażby pracy w godzinach nadliczbowych). Bez wątpienia ubezpieczony wykonywał swe czynności w niepodzielnym interesie obu podmiotów, tj. odwołującego ispółki (...). Ubezpieczony pozostawał bowiem w zatrudnieniu w podmiotach powiązanych. Tym samym realizując umowę cywilnoprawną wykonywał pracę na rzecz swego pracodawcy. Z zeznań ubezpieczonego wynika jednoznacznie, że praca świadczona przez niego w ramach umowy zlecenia była kontynuacją pracy w ramach stosunku pracy. Z chwilą podjęcia przez pracowników odwołującego pracy w ramach umów cywilnoprawnych pracownicy przestali wypracowywać u macierzystego pracodawcy godziny nadliczbowe. Powyższe ustalenia prowadzą do wniosku, że dzięki takiej organizacji prac, odwołujący unikał ograniczeń związanych z pracą w godzinach nadliczbowych oraz obowiązku płacenia wyższej stawki wynagrodzenia za pracę w takich godzinach. Kolejną korzyścią z tego płynącą było uniknięcie obowiązku płacenia wyższych składek na ubezpieczenia społeczne, gdyż wynagrodzenie z tytułu pracy w godzinach nadliczbowych zamieniono na wynagrodzenie z tytułu umów zlecenia zawartych z innym podmiotem.
Zgodzić się należy również – w ocenie Sądu Apelacyjnego – ze stwierdzeniem Sądu I instancji, że nie sposób jasno rozdzielić obowiązków pracowniczych wykonywanych przez ubezpieczonego na rzecz odwołującego i czynności zleconych przez(...). Odwołujący zresztą nie wskazał i nie udowodnił takiej granicy, w tym nie określił, czym się różniły czynności wykonywane na rzecz pracodawcy, od wykonywanych na rzecz ww. spółki. Finalnym beneficjentem i odbiorcą pracy świadczonej przez ubezpieczonego na podstawie umowy zlecenia był pracodawca, tj. odwołujący. Za powyższym przemawia sposób i zakres współpracy pomiędzy tymi podmiotami, pokrywający i uzupełniający się przedmiot ich działalności, wykonywanie przez pracowników zatrudnionych na podstawie umów cywilnoprawnych tych samych lub zbliżonych czynności, jakie wykonywali w ramach powierzonych obowiązków u swojego pracodawcy, korzystanie z tej samej odzieży roboczej, a oceny tej nie zmienia fakt korzystania przez pracowników z oddzielnych środków przymusu.
Odnosząc się do zarzutu naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c., należy wskazać, że zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji zostało prawidłowo uzasadnione, zgodnie z wymogami przywołanego przepisu. O uchybieniu temu przepisowi można mówić wtedy, gdy uzasadnienie wyroku nie zawiera istotnych jego elementów umożliwiających kontrolę orzeczenia i weryfikację stanowiska sądu. Strona skarżąca winna więc wykazać, że nie ma możliwości jednoznacznej rekonstrukcji podstaw rozstrzygnięcia sprawy. Tymczasem apelujący uzasadniał, że Sąd Okręgowy zbyt lakonicznie i ogólnikowo sporządził uzasadnienie, tj. zbyt abstrakcyjnie, ogólnie wskazał materiał dowodowy lub całkowicie pominął ujęcia danej kwestii w materiale dowodowym, na podstawie którego Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny. W tej kwestii Sąd Apelacyjny wskazuje, że o ile możliwa jest merytoryczna weryfikacja rozstrzygnięcia, to uchybienia w zakresie metodyki sporządzenia uzasadnienia nie mają dla oceny zasadności apelacji istotnego znaczenia prawnego. Sąd I instancji niewątpliwie dokonał na gruncie prawa materialnego oceny merytorycznej, a z pisemnych motywów zaskarżonego wyroku wynika, którym dowodom dał wiarę, a którym odmówił wiarygodności lub je oddalił.
Sąd Apelacyjny podaje, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut, w którym odwołujący zarzucił bezzasadne oddalenie przez Sąd I instancji wniosku o przesłuchanie w charakterze świadkówJ. H.iA. P.oraz ubezpieczonegoR. D.. Sąd Apelacyjny wskazuje, że co do zasady to strony postępowania zgłaszają wnioski dowodowe, natomiast to do oceny sądu ostatecznie należy rozstrzygnięcie, czy powołane wnioski dowodowe są niezbędne do ustalenia określonych faktów. Może zaś dojść do sytuacji, kiedy wniosek dowodowy powołany przez stronę postępowania w sprawie sąd uzna za niecelowy lub zbędny, gdyż okoliczności, na które ma być powołany, są udowodnione na podstawie innych dowodów (np. dokumentów) lub przeprowadzenie tego dowodu nie miałoby znaczenia w sprawie, albo gdy wniosek taki jest sformułowany wyłącznie aby przedłużyć postępowanie. W apelacji odwołujący nie podał konkretnego zarzutu co do spornego faktu, oparł się na ogólnej strukturze organizacyjnej konsorcjum. Zeznaniom wskazanych osób, odebranym w toku kontroli prowadzonej przez organ rentowy, Sąd Okręgowy dał przy tym wiarę w zakresie ogólnego zarysu funkcjonowania konsorcjum, co zresztą stanowiło zasadniczy przedmiot ich relacji oraz – co ważniejsze – odpowiadało powołanej w odwołaniu tezie dowodowej, którą wspierać miały zeznania tych kobiet. Podkreślić należy również, że Sąd I instancji dysponował wystarczającym materiałem dowodowym, w tym również obejmującym umowy konsorcjalne odwołującej z innymi spółkami, z których to wynikały prawa i obowiązki stron umowy. Organ rentowy nie kwestionował umów konsorcjalnych. Treść zeznań wskazanych osób nie naprowadzała zaś na wniosek, że ww. miałyby bardziej szczegółową wiedzę na temat okoliczności istotnych dla rozpoznawanej sprawy, którą należałoby uzyskać w drodze ponownego, weryfikującego i poszerzonego przesłuchania przed sądem. Co równie istotne, na taką wiedzę nie wskazywała sama odwołująca, domagająca się przeprowadzenia spornego dowodu z przesłuchania ww. świadków w wywiedzionym odwołaniu, jak również korzystając z uprawnienia do wniesienia zastrzeżeń do protokołu kontroli. Zakreślona przezeń teza dowodowa („na okoliczność struktury organizacyjnej konsorcjum, zasad współpracy w ramach konsorcjum, przebiegu procedury przetargowej w przypadku wspólnego udziału przez konsorcjum, zastrzeżeń co do kontroli ZUS”) była nader ogólnikowa, nie wskazywała na jakiekolwiek nieścisłości w zeznaniach powołanych świadków i nie rodziła przekonania o przydatności spornych dowodów w sprawie – w szczególności dla zweryfikowania prawidłowości czynności dokonywanych przez organ rentowy w toku kontroli. W tej sytuacji przychylanie się do wniosku skarżącej, nie mając ku temu zasadniczych powodów, stałoby w oczywistej sprzeczności z postulatem szybkości i ekonomiki postępowania, ale nade wszystko nie pozwoliłoby na wykrycie jakichkolwiek okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia. Dopuszczalność przeprowadzenia ww. dowodów, wbrew zapatrywaniom skarżącej, nie stanowiła zaś jeszcze o konieczności ich dopuszczenia w sprawie – gdy brak było ku temu procesowych przesłanek w postaci potencjału dowodowego omawianych zeznań na potwierdzenie istotnych elementów stanu faktycznego, mieszczących się w nakreślonych wyżej granicach przedmiotu sporu (art. 227 k.p.c.). Nie było również konieczności – w ocenie Sądu Apelacyjnego przeprowadzenia dowodu z zeznań ubezpieczonego, bowiem materiał dowodowy pozwalał na wydanie rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie – wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały wyjaśnione, pomocne okazały się zeznania ubezpieczonego złożone podczas kontroli organu rentowego, a więc ponowne przesłuchanie ubezpieczonego na te okoliczności prowadziłoby jedynie do przedłużenia postępowania.
W końcu też znane były Sądowimeritiakta pozwanego organu rentowego, w tym dokumentacja kontroli przeprowadzonej przez ZUS, a dowód z tych akt został dopuszczony w postępowaniu rozpoznawczym, wobec czego niezasadne jest twierdzenie, że Sąd Okręgowy pominął dowód z pisma płatnika stanowiącego zastrzeżenia do protokołu kontroli. Wywiedzione zastrzeżenia, stanowiące realizację uprawnień przysługujących stronie w toku administracyjnego postępowania kontrolnego prowadzonego przez ZUS, były jednak tylko reakcją na niekorzystne ustalenia protokołu kontroli i nie doprowadziły do jego wzruszenia przez organ rentowy. Zważyć należało tutaj, że w postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zastosowanie znajdują przepisyKodeksu postępowania cywilnego, a nie przepisyKodeksu postępowania administracyjnego, w związku z czym nie ma możliwości badania w świetle przepisów tego Kodeksu prawidłowości wydanej przez organ rentowy decyzji, a tym bardziej weryfikacji dokumentu urzędowego, niebędącego nawet władczym rozstrzygnięciem organu administracji – a takim zaledwie dokumentem był sporny protokół kontroli. Dokument ten stanowił nadto tylko jeden z wielu dowodów, na podstawie których Sąd orzekający zbudował swe stanowisko w sprawie, a skoro wyprowadzone przezeń wnioski były logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena tego Sądu nie naruszała reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musiała się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Skarżący powinien zwłaszcza wskazać, jakie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im taką moc przyznając (zob. postanowienie SN z dnia 23.01.2001 r., IV CKN 970/00, wyrok SN z dnia 06.07.2005 r., III CK 3/05). Apelacja płatnika składek tak skonstruowanego zarzutu nie zawierała, a podważanie domniemania zgodności z prawdą protokołu kontroli ZUS poprzez odwoływanie się do nieprzydanych dla istoty sprawy dowodów (zeznańJ. H.iA. P.) musiało zostać uznane za nieskuteczne. To, że ostatecznie wnioski Sądu I instancji okazały się zbieżne z ustaleniami ZUS, jakie legły u podstaw zaskarżonej decyzji, nie wskazywało na stronniczość, brak obiektywizmu czy wybiórczość po stronie Sądu Okręgowego. Od momentu zaskarżenia decyzji odwołaniem następuje przeniesienie sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych na drogę postępowania sądowego, w którym sąd rozpatruje ją od początku (samodzielnie), badając prawidłowość decyzji organu rentowego nie tylko w świetle materiału zgromadzonego w fazie przedsądowej, lecz również zgodnie z zasadami cywilnego postępowania rozpoznawczego, dokonując oceny zasadności zgłoszonych żądań na podstawie własnych ustaleń faktycznych i prawnych, tym bardziej, że sądom pracy i ubezpieczeń społecznych (na mocyart. 473 § 1 k.p.c.) przysługują szersze niż organom rentowym kompetencje w zakresie postępowania dowodowego. Sugerowanie zatem, że Sąd orzekający oparł się jedynie na kwestionowanym przez skarżącą protokole kontroli organu rentowego, było dalece chybione, jako abstrahujące od całego szeregu pozostałych czynności postępowania dowodowego przeprowadzonego w sprawie, a przeto ocenione zostać musiało wyłącznie jako realizowanie przyjętej koncepcji procesowej, nie zaś rzetelna polemika z motywami zaskarżonego wyroku.
Odnosząc się z kolei do zarzutu naruszeniaart. 177 § 1 pkt 31k.p.c.to zarzut ten również okazał się chybiony, gdyż Sąd Apelacyjny, zarówno jak i Sąd Okręgowy, nie widział podstaw do zawieszenia niniejszego postępowania. Przypomnieć należy również, że ustawodawca nie nakłada na sąd obligatoryjnego obowiązku zawieszenia postepowania, lecz jedynie daje możliwość sądowi rozważenia zawieszenia postępowania (fakultatywność), jeśli uzna takie zawieszenie za konieczne.
Jednocześnie zgodzić należało się z apelującą, iż autonomiczność i odrębność przepisów prawa ubezpieczeń społecznych wobec przepisów prawa cywilnego sprawia, że na gruncie stosunków ubezpieczenia społecznego dopuszcza się tylko na zasadzie wyjątku stosowanie wskazanychexpressis verbisregulacji cywilistycznych (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 08.01.1999 r., II UKN 398/98). Jednakże ugruntowane jest w orzecznictwie Sądu Najwyższego zapatrywanie, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest uprawniony do badania ważności stosunków prawnych stanowiących tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym w celu stwierdzenia objęcia ubezpieczeniem społecznym (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23.02.2005 r., III UK 200/04). Przyjąć należy bowiem, że istotne z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych czynności prawne, które w całości lub w części okazują się sprzeczne z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzają do obejścia prawa, nie powinny być akceptowane na gruncie systemowych, aksjologicznych i moralnych wartości oraz zasad prawa ubezpieczeń społecznych, a przeto mogą być zakwestionowane jako niezasługujące na ochronę prawa ubezpieczeń społecznych. Możliwość stwierdzenia sprzeczności z prawem, zasadami współżycia społecznego lub zamiaru obejścia prawa odnosi się do umowy stanowiącej tytuł podlegania ubezpieczeniom społecznym, także umowy cywilnoprawnej, która wywołuje skutki pośrednie w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, kształtuje bowiem stosunek ubezpieczenia społecznego, określa wysokość składki, a w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń. Są to skutki doniosłe zarówno z punktu widzenia interesu ubezpieczonego, jak i interesu publicznego, należy zatem uznać, że ocena ważności postanowień umownych na podstawieart. 58 k.c.może i powinna być dokonywana także z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych (por. m.in. uchwałę SN z dnia 27.04.2005 r., II UZP 2/05, OSNP 2005 nr 21, poz. 338; wyrok z dnia 4.08.2005 r., II UK 16/05, OSNP 2006 nr 11-12, poz. 191; wyrok z dnia 09.08.2005 r., III UK 89/05, OSNP 2006 nr 11-12, poz. 192). W każdym zatem przypadku ocenie pod kątem zgodności z normami prawa cywilnego nie podlega stosunek ubezpieczenia społecznego, lecz wpływający na niego pośrednio stosunek o charakterze cywilnoprawnym lub taki, do którego przepisy prawa cywilnego znajdują zastosowanie z mocy odesłania ustawowego. Właśnie na cytowaną uchwałę w sprawie II UZP 2/05 powoływał się także Trybunał Konstytucyjny w wyroku wydanym pod sygn. akt P 9/15, gdzie zajmował się konstytucyjnością ustalania przez ZUS wysokości podstawy wymiaru składki na ubezpieczenie chorobowe (macierzyńskie) poprzez weryfikację przez organ rentowy wysokości wynagrodzenia pracownika. Poza tym zasadniczym przedmiotem postępowania TK aprobował, dając temu wielokrotnie wyraz w motywach wydanego wyroku, iż ZUS może badać postanowienia umów o pracę (w tym również zawarte w nich postanowienia o wysokości wynagrodzenia). Umowa o pracę jest bowiem czynnością prawną, dla oceny ważności której - w sferze prawa ubezpieczeń społecznych - Sąd Najwyższy dopuszcza, zdaniem Trybunału Konstytucyjnego słusznie, stosowanieart. 58 k.c.Wzorzec konstytucyjny, interpretowany z treści art. 217 Ustawy zasadniczej, dopuszcza więc badanie ważności stosunku prawnego rodzącego podstawę obciążenia określoną daniną publiczną, i odnosić go można odpowiednio także do stanowiących taką podstawę innych stosunków cywilnoprawnych niż umowa o pracę. Zgodnie z konstytucyjną zasadą wyłączności ustawy w sferze prawa daninowego, wszystkie elementy stosunku łączącego - w sferze zabezpieczenia społecznego - pracownika z państwem są ustawowo określone. W szczególności ustawa precyzyjnie określa tytuł ubezpieczenia społecznego, podstawę wymiaru składek i wysokość składki, będącej daniną publiczną. W żaden sposób zasady tej nie narusza to, że na podstawie kwestionowanej regulacjiart. 58 k.c., w szczególnych okolicznościach, elementy te podlegają weryfikacji. Nie zasługiwał przeto na uwzględnienie zarzut naruszenia wskazanego wyżej przepisuKonstytucjiw związku z omawianą regulacjąKodeksu cywilnego, albowiem zapatrywanie o braku podstaw do stosowania przepisuart. 58 § 1 i 2 k.c.w niniejszej sprawie było błędne.
Odnośnie zarzutów zawartych w apelacji, dotyczących naruszenia przepisówKodeksu postępowania administracyjnego, Sąd Apelacyjny zaznacza powtórnie, że w postępowaniu przed sądem w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych zastosowanie znajdują przepisyKodeksu postępowania cywilnego, a nie przepisyKodeksu postępowania administracyjnego. W związku z tym sąd cywilny (sąd ubezpieczeń społecznych) nie ma możliwości zastosowania (tym bardziej błędnego) przepisów procedury administracyjnej, nie bada też w świetle przepisówk.p.a.prawidłowości wydanej przez organ rentowy decyzji. Sąd ubezpieczeń społecznych, jako sąd powszechny, może i powinien dostrzegać jedynie takie wady formalne decyzji administracyjnej, które decyzję tę dyskwalifikują w stopniu odbierającym jej cechy aktu administracyjnego jako przedmiotu odwołania (zob. m.in. Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z dnia 16.04.2013 r., III AUa 1599/12). Wobec tego podniesione przez skarżącą zarzuty naruszeniaart. 8 k.p.a.iart. 11 k.p.a., poprzez ich błędne zastosowanie, nie podlegały w ogóle rozpoznaniu w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Apelacyjny zaznacza, że choć zarzuty sformułowane przez odwołującego w apelacji są dość obszerne, to są nietrafione, a zatem Sąd Apelacyjny nie znalazł podstaw do ich uwzględnienia. Zarzuty powołane w apelacji w żadnej mierze nie wzruszyły rozstrzygnięcia wydanego przez Sąd I instancji. Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się naruszeń ze strony Sądu Okręgowego, postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone w sposób wyczerpujący, Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych oraz dokonał prawidłowej analizy zgromadzonego materiału dowodowego, co w konsekwencji przełożyło się na wydanie wyroku oddalającego odwołanie.
W tej sytuacji słusznie uznał Sąd I instancji, że decyzja organu rentowego z 05.05.2017r. nr(...)była prawidłowa i z związku z tym oddalił odwołanie płatnika składek –Przedsiębiorstwa Usługowego (...) sp. z o.o.
Mając na względzie powyższe Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 385 k.p.c., oddalił apelację (punkt 1 wyroku).
O kosztach orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.i z § 2 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Mając powyższe na względzie, tytułem zwrotu kosztów procesu (kosztów zastępstwa procesowego) zasądzono od odwołującegoPrzedsiębiorstwa Usługowego (...) sp. z o.o.z siedzibą wP.na rzecz organu rentowego kwotę 2700 zł – punkt 2 sentencji wyroku.
sędzia Marta Sawińska