Sąd Rejonowy w Toruniu
X Wydział Cywilny
Sygnatura akt: X Ns 1097/18
Data wyroku: 2022-02-22 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jolanta Sikorska
Teza: nietezowane

Sygn. akt: X Ns 1097/18

POSTANOWIENIE
Dnia 22 lutego 2022 r.
Sąd Rejonowy w Toruniu X Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Jolanta Sikorska
Protokolant: Starszy Sekretarz Sądowy Małgorzata Kunińska
po rozpoznaniu w dniu 1 lutego 2022 r. w Toruniu na rozprawie sprawy z wnioskuJ. S. (1)z udziałemI. D.,S. S. (1),R. B. (1),M. B. (1),M. S. (1),A. S. (1),Z. M.,A. M.,T. B.,M. S. (2),J. K.,M. B. (2),K. K. (1),M. W.,M. R.,S. C.,M. K.iM. B. (3)o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości w drodze zasiedzenia;
postanawia:

1
stwierdzić, żeJ. S. (1)nabyła z dniem 1 stycznia 2015 w drodze zasiedzenia prawo własności niezabudowanej nieruchomości gruntowej położonej wG.gminaL., zapisanej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadziksięgę wieczystą numer (...)o pow. 0,1900 ha;

2
ustalić, ze każda ze stron ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.

Sygn. akt X Ns 1097/18

UZASADNIENIE
W grudniu 2018J. S. (1)wniosła o ustalenie, że z dniem 1 stycznia 2015 nabyła w drodze zasiedzenia prawo własności niezabudowanej nieruchomości gruntowej położonej wG.gminaL.stanowiącej działkę onumerze ewidencyjnym (...)o pow. 0,19 ha, dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadziksięgę wieczystą numer (...). Wskazana działka była wcześniej częścią gospodarstwa rolnego należącego doJ. M., który aż do śmierci 13 marca 1988 zamieszkiwał na terenie swojego gospodarstwa.M.gospodarstwo przekazał Skarbowi Państwa w zamian za rentę, pozostawiając sobie siedlisko 0,19 ha. Ponieważ gospodarstwo z jego rekomendacji nabyła od Skarbu PaństwaJ. S. (1), którą znał od wielu lat, w 1984 po żniwach sprzedał jej w oparciu o ustną umowę także siedlisko, zastrzegając sobie prawo zamieszkiwania na nim aż do śmierci. Cenę uzgodniono na 800.000,- starych złotych. W dniu 24 września 1988, po śmierci męża,F. M.spisała zJ. S. (1)umowę sprzedaży działki, w której wskazano że wzięła od kupujących zadatek 250.000,- starych zł a cena zakupu to 800.000,- staruch zł. Świadkami umowy byliA. K.iM. D. (1). Reszta ceny czyli 550.000,- starych zł została zapłacona na ręceF. M.5 maja 1989. Od chwili zawarcia umowy ustnejJ. S. (1)z rodziną zajmowała się siedliskiem o pow. 0,19 ha i traktowała je jak własne, zwłaszcza że otaczały je dookoła wyłącznie grunty nabyte poM.od Skarbu Państwa.
UczestniczkaM. K.pismem z 11 września 2019 wniosła o oddalenie wniosku wskazując, że w jej ocenieJ. M., którego jest spadkobierczynią ustawową, aż do swojej śmierci w 1988 władał całością swojej nieruchomości aJ. S. (1)opłacała podatek od spornej nieruchomości dopiero od 1994. Dokument z 1988 zdaniem uczestniczki nie dotyczy spornej nieruchomości a nadto podpisF. M.nie jest jej. Zaprzeczyła jakoby po oddaniu gospodarstwa Skarbowi Państwa, siedliskoJ. M.nie miało własnej drogi dojazdowej łączącej je z drogami publicznymi.
Pozostali uczestnicy postępowania nie sprzeciwiali się wnioskowi.
Sąd ustalił co[(...):BY 'Sikorska Jolanta'ON '2022-03-(...):20:00'SJ(...): '']następuje :
J. M.był właścicielem zabudowanej nieruchomości rolnej o pow. 4,81 ha położonej wG.( grunt rolny i siedlisko ), dla której Sąd Rejonowy w Toruniu prowadziłksięgę wieczystą numer (...)( bezsporne ).
GruntJ. M.składał się z siedliska o pow. 0,19 ha zabudowanego starym domem mieszkalnym (działka (...)), wydzielonego gruntu rolnego o pow. 0,30 ha (działka (...)) i reszty gruntu rolnego (działka (...)) ( bezsporne oraz wyrys z mapy ewidencyjnej k. 12 - 13, wypis z rejestru gruntów odnośnie siedliska k. 11, kopia decyzji z 15. II. 1988 ).
J. M.pracował z ojcemJ. S. (1)w(...). Był strażnikiem. Jeszcze przed 1980 rodzinaS.często pomagałaM.przy pracach polowych. W latach 80. podupadł na zdrowiu i miał trudności z pracą na roli. Zastanawiał się co zrobić z gospodarstwem. Ani jego dzieci, czyliW. P.iT. M., ani dzieci jego żonyF.czyliM. K.,Z. M.,A. M.iI. D., nie chcieli przejąć gospodarstwa ( dowód : zeznania świadkaM. B.k. 323 v, treść uzasadnienia decyzji administracyjnej z 15. II. 88 k. 208 – 209, zeznania świadkaB. S.k. 224v ).
W dniu 30 marca 1984J. S. (2)przekazała synowiA.i jego żonieJ.swoje gospodarstwo rolne o pow. 5,31 ha (kw (...)) położone wG.(dowód : kopia aktu notarialnego k. 205 – 206 i akt własności ziemi wystawiony naJ. S. (2)k. 207 ). Gospodarstwo sąsiadowało z nieruchomościąJ. M.(bezsporne ).
S.chcieli powiększyć swoje gospodarstwo rolne. PonieważJ. M.znał ojcaJ. S. (1)i ją samą i miał zaufanie do ich rodziny z racji wieloletniego sąsiedztwa, porozumiał się w 1984 zJ. S. (1)w sprawie przejęcia przez nią całości jego ziemi. Uzgodnili, żeS.będzie obrabiać całość jego gospodarstwa, zapłaci kiedy będzie miała pieniądze a on będzie mógł mieszkać na jego terenie aż do śmierci. W tym samym roku, w którymS.przejęła z mężem gospodarstwo teściowej, zaczęła obrabiać całość ziemi należącej doJ. M., w tym zajmować się jego siedliskiem czylidziałką nr (...): kosić tam trawę itd.J. M.nadal mieszkał na terenie tego siedliska w starym domu ( dowód : zeznania świadkaB. S.k. 324, zeznania świadkaB. S.k. 325, zeznania świadkaM. M.k. 325 v ).
Na początku 1985 Naczelnik GminyL.wydał decyzję administracyjną ( nakaz płatniczy ) ustalającą wysokość podatku rolnegoza rok 1985dlaA. S. (2). Wysokość podatku ustalono z uwzględnieniem gruntów o pow.0,30 hastanowiącychdziałkę (...), wchodzącą pierwotnie w składgospodarstwa (...)a obecnie faktycznie obrabianą przezS.. Postanowieniem z 30 marca 1985 Naczelnik sprostował omyłkę w swej decyzji i zmniejszył należnyodA. S. (2)za 1985 podatek rolny odziałkę (...), uzasadniając swą decyzję faktem, że wskazana działka została oddana w bezpłatne użytkowanie ( dowód : kopia postanowienia k. 116 v ).
S.uprawiali ziemięM.jeszcze za jego życia.M.był zadowolony z tego jakS.zajmują się ziemią, nie wtrącał się ani nie dyrygowałS.jak mają obrabiać ziemię od niego przejętą. Nikt pozaS.tej ziemi nie obrabiał ( dowód : zeznania świadkaM. D.z 6. X. 20 – k. 322 (2), zeznania świadkaB. S.k. 325, zeznania świadka k. 326 ).
J. M.mówiłJ. S. (3), z którym wcześniej pracował w(...), że sprzedałgospodarstwo (...).J. S. (3)zajmował się wtedy odbiorem mleka od gospodarzy. KiedyJ. M.sprzedał krowę i zachorował już nie było okazji, żeby się widywali ( dowód : zeznania świadkaJ. S.k. 479 v ).
J. G. (1), koleżanka z pracyJ. S. (1), kupowała odS.ziemniaki uprawiane na ziemi odM.. PoznałaM.i jego żonę u koleżankiJ. S. (1)w domu ( zeznania świadkaJ. G.k. 480 ).
H. W. (1), znajomyS., zawiózł kiedyś na ich prośbę zboże i ziemniaki na ich posesję pod lasem, gdzie stał stary dom. Tam poznałJ. M., który mówił im gdzie najlepiej posadzić przywiezione ziemniaki. MówiłH. W. (2), ze sprzedał ziemięS.( dowód : zeznania świadka H.W.k. 552v ).
SiostraJ. Ł.M.zbierała kiedyś z dziećmi ziemniaki na prośbę szwagra posadzone na ziemi należącej wcześniej doJ. M.. Kiedy zbierała ziemniakiJ. M.nadal tam mieszkał ( dowód : zeznania Ł.M.k. 553 ).
K. M. (1)rocznik ok. 1968 jako dziecko często przejeżdżał z ojcem obok spornej nieruchomości. PonieważJ. M.mieszkał sam to często wychodził na drogę i zaczepiał ludzi. Z tego powodu ojciecK. M. (1)często rozmawiał zM..M.nie obrabiał już ziemi, jednak mieszkał na terenie siedliska. Mówił, ze ma tu dożywocie a ziemie sprzedałS.. OjciecM.często pomagał w pracach polowych na tym gruncie ale o tę pomoc prosił goS.a nieM..S.prosił o pomoc dla siebie a nie dlaM.. ToS.decydowali co posadzić na tej ziemi i jak ją obrabiać ( dowód : zeznania świadkaK. M.k. 553 ).
Mimo iż co najmniej od początku 1985A. S. (2)opłacał podatek od gruntów poM.objętychdziałką nr (...), a w odniesieniu dodziałki (...)( 0,30 ha ) - choć podatku nie opłacał to by traktowany przez organa administracji jako adresat decyzji podatkowych, dopiero w dniu 15 lutego 1988 Naczelnik GminyL.wydał decyzję administracyjną opartą oustawę z 1982 o ubezpieczeniu społecznym rolników, sprostowaną w dniu 16 marca 1988, w oparciu o którą formalnie przejął nieodpłatnie na Skarb Państwagospodarstwo rolne (...)objęteksięgą wieczystą Kw (...)iKw (...)o po. 6,70 ha w zamian za rentę dla obojga małżonków zdających gospodarstwo (działki (...)). Przejęcie nie objęło siedliska o pow. 0,19 ha zabudowanego budynkiem mieszkalnym krytym dachówka oraz stodołą krytą słomą. MałżonkomM.pozostawiono do bezpłatnego użytkowania działkę gruntu rolnego nr 157/3 o pow. 0,30 ha ( tę, co do której w 1985 prostowano decyzję podatkowąwydaną naA. S. (2)k. 116 v ). W uzasadnieniu decyzji organ administracyjny wskazał, że decyzja została wydana na wniosek małżonkówM., którzy powoływali się na swój wiek i stan zdrowia oraz na fakt, że ich następcy odmawiają przejęcia gospodarstwa ( dowód : kopia decyzji k. 208 – 209 oraz jej sprostowanie k. 170 akt I C 1632/18 ).
J. M.zmarł 13 marca 1988 ( bezsporne, akt zgonu k. 31 akt I C 1632 / 18 ). W dniu 24 września 1988 jego żonaF. M.podpisała zJ. S. (1)porozumieniew sprawiekupna działki o pow. 49 arów ( czyli zarówno spornego siedliska 0,19 ha jak i działki o pow. 0,30 ha pozostawionejJ. M.przez Skarb Państwa mocą decyzji z 15. II. 1988 k. 208 ). Wskazano, że zadatek za grunt w kwocie 250.000,- starych zł został „dany” w gotówce przy obecnych w chwili podpisywania porozumienia świadkach :A. K.( mąż uczestniczki kwestionującej zasiedzenie, który odmówił składania zeznań w sprawie ) iM. D. (1), a całość ceny uzgodniono na 800.000,- starych zł. Dokument podpisały strony umowy oraz wymienieni w nim świadkowie. W dniu 5 maja 1989 sporządzono pokwitowanie odbioru reszty ceny czyli sumy 550.000 starych zł opatrzone podpisem(...)( dowód : kopia umowy i pokwitowania k. 14, zeznania świadkaM. D.k. 322 (2) ).
Świadek umowyM. D. (1)był mężem córkiF. I.D.( uczestniczka postępowania ). W jego obecności w dniu 13 marca 1988A. S. (2)przekazałF. M.bezpośrednio do ręki pieniądze za ziemię. Był i jest przekonany, że gotówka była przekazywana dlatego, ze ziemia była kupowana a nie z innego tytułu.M. K.– córkaF. M.bardzo rzadko odwiedzała matkę ( dowód : zeznania świadkaM. D.z 6. X. 2020 k. 322(1) – 322(2) ).
W dniu 22 września 1989 Naczelnik GminyL.wydał decyzję ustalającą, żeA. S. (2)będzie kandydatem na nabywcędziałki nr (...)położonej wG.a należącej do Skarbu Państwa ( przejętej wcześniej odJ. M.). Aktem notarialnym z 18 grudnia 1989 małżonkowieS.nabyli od Skarbu Państwa do majątku wspólnegodziałkę (...)( dowód : akt notarialny k. 17 – 18 i dokumenty w nim powołane ).
Spadek poJ. M.zmarłym 13 marca 1988 wG.i tam przed śmiercią zamieszkałym, nabyli : żonaF. M.oraz dzieciJ. M.z pierwszego małżeństwa :W. P.iT. M.po 1/3 części każde z nich. Spadek poW. P.zmarłej 16 lutego 2000 nabyły jej dzieci :S. B.,R. B. (1),R. B. (2)iJ. K.po ¼ części każde z nich ( dowód : orzeczenie spadkowe SR w Toruniu XI Ns 109 / 17 k. 74, akt zgonu k. 32 akt I C 1632/18 ).
Decyzją z 22 kwietnia 1997 działka o pow. 0,30 ha oznaczona w ewidencji gruntów numerem 157/3, wchodząca wcześniej w składgospodarstwa (...)i przejęta przez Skarb Państwa decyzją z 15 lutego 1988, została przyznana nieodpłatnie na własnośćF. M.. Aktem notarialnym z 27 października 1997 małżonkowieS.kupili odF. M.opisaną działkę.Z.potwierdziła, że cena nabycia została wcześniej w całości zapłacona ( dowód : akt notarialny k. 21 – 24 i dokumenty w nim powołane ).
Spadek poF. M., zmarłej 14 stycznia 2008, nabyły jej dzieci z pierwszego małżeństwa :M. K.,Z. M.,A. M.iI. D.po ¼ części każde z nich ( dowód : orzeczenie spadkowe SR w Toruniu XI Ns 109 / 17 k. 74, akt zgonu k. 32 akt I C 1632/18 ).
Spadek poR. B. (2)zmarłym 29 października 2002 nabyły dzieci :M. B. (2)orazM. B. (1)( dowód : akt zgonu k. 312, kopia orzeczenia spadkowego SR w Gdańsku II Ns 2756/02 k. 79 )
MążJ. S. (1)mówił swojemu szwagrowiR. B. (3), że kupił ziemię odM.( dowód : zeznania świadkaR. B.k. 479 v ).
T. M.zmarł 7 kwietnia 1992. Jego spadkobiercy byli przez sąd bezskutecznie poszukiwani w drodze ogłoszenia prasowego ( opłacone ogłoszenie z lutego 2020 k. 160 ).
Urząd Gminy wL.posiada dowody opłacania podatku od nieruchomości dotyczącedziałki (...)o pow. 0,19 ha przezJ. S. (1)od 2010. Dokumenty dotyczące opłacania podatków w okresie wcześniejszym zostały zniszczone w związku z upływem okresu ich wymaganej archiwizacji wynoszącym 10 lat ( dowód : pismo k. 27 i k. 184, dowody opłaty podatku k. 185 – 195 ).
W dniu 25 stycznia 2017 zawisła przed tutejszym sądem sprawa z powództwaJ. K.,M. K.iS. B.przeciwkoJ. S. (1)o wydaniedziałki (...)( dowód : pozew I C 1632/18 ).
Sąd zważył co następuje :
Ustalony powyżej stan faktyczny sąd ustalił w oparciu o dowody osobowe oraz dowody z dokumentów urzędowych oraz prywatnych ( w większości ), którym dał wiarę także w zakresie wykraczającym poza domniemanie zart. 245 kpctj. także co do prawdziwości treści w nich zawartych, z przyczyn o których w odniesieniu do najważniejszych dla sprawy - poniżej.
Prawdziwość treści dokumentu k. 14 akt czyli umowy pisemnej z 24 września 1988 potwierdził świadek czynności czyliM. D. (1)– zięćF. M.( k. 322 (1) ). Drugi bezpośredni świadek czynnościA. K.( też zięćF. M.) odmówił zeznań w sprawie, co zdaniem sądu było znamienne bowiem jest mężem wnioskodawczyni kwestionującej czynność wykazywaną tym dokumentem. Na prawdziwość treści tego dokumentu wskazywały też pośrednio ( fakt kupna ) zeznania świadków :M. B. (5),B. S. (3),B. S. (4),J. G. (1).
Uczestniczka zasadniczo nie kwestionowała prawdziwości treści dokumentu k. 116 v potwierdzającego, że co najmniej od początku 1985 grunt co najmniejdziałki (...)o pow. 0,30 ha obrabialiS.a nieM..
UczestniczkaM. K.kwestionowała prawdziwość treści zarówno samej umowy jak i pokwitowania na 550.000,- starych zł k. 14, twierdząc w piśmie procesowym k. 68, że podpisy pod dokumentem nie zostały nakreślone przezF. M.. Jednak zdaniem sądu, mając na uwadze domniemanie zart. 339 kc, dowód obalający owo domniemanie czyli wykazanie sfałszowania podpisuF. M., obciążał stronę uczestniczki postępowania czyliM. K.. Nie został jednak zawnioskowany. Z tych przyczyn, w obliczu także zeznań świadków zeznających o sprzedaży i zapłacie, sąd dał wiarę także pokwitowaniu w zakresie prawdziwości jego treści.
ŚwiadekM. D. (1)( zeznania z 6. X. 2020 w trybie zabezpieczenia potwierdzone 14. XII. 2021 k. 552 v ) był zięciemF. M.. Pamiętał, żeA. S. (2)zajmował się ziemią i budynkamiM.jeszcze przed jego śmiercią czyli przed 13 marca 1988. Potwierdził, że był świadkiem umowy pisemnej z 24 września 1988 k. 14, potwierdził fakt przekazania pieniędzyF. M.oraz przede wszystkim – fakt udziału w czynnościF. M., co przeczy tezie uczestniczki, że podpisF.pod dokumentem jest sfałszowany. Stopień powinowactwa świadka zF. M.jest / był dokładnie taki sam jak stopień powinowactwa drugiego świadka umowyA. K., który zeznań odmówił z uwagi na pierwszy stopień powinowactwa z uczestniczkąM. K.negującą zasiedzenie. Choć świadekK.odmówił zeznań toM. K.nie zakwestionowała autentyczności podpisu męża pod podważaną przez nią umową, co jest zdaniem sądu znamienne i burzy logikę negowania faktu zawarcia takiej umowy ( nie było przeszkód aby mąż złożył próbki pisma, jego jakkolwiek zły stan zdrowia nie przeszkadzałby na pewno w złożeniu próbek pisma ). Świadek potwierdził fakt przekazywania pieniędzyF.w jego obecności a nadto konsekwentnie utrzymywał, iż była to zapłata za ziemię a nie z innego tytułu. Nawet jeśli świadek użył słowa „użytkował” to zdaniem sądu absurdem byłoby twierdzenie, że jest to dowód na zależny w ocenie świadka charakter władania ziemią przezS., bowiem notorią powszechną znaną każdemu prawnikowi jest wiedza, że ludzie bez wykształcenia prawniczego utożsamiają słowo „własność” również ze słowem „użytkowanie”. Zresztą świadek także te akcentowane przez uczestniczkę wątpliwości natychmiast rozwiał stwierdzeniem : „po mojemu to było kupione”. Sąd dał wiarę jego zeznaniom poza jedną kwestią. Świadek mianowicie z jednej strony podał, że po przekazaniu pieniędzyF.uważałaS.za właściciela ziemi a chwilę potem mówi, że sąsiedzi uważaliM.za właściciela domu, co w zasadzie jest sprzeczne. Jednakże zdaniem sądu dowodzi to tylko tego, że świadek, jak wielu mu podobnych zeznających w takich sprawach, nie będąc prawnikiem, problem własności postrzega dość płynnie.
ŚwiadekM. B. (5)( zeznania z 6. X. 2020 ) jest siostrą wnioskodawczyni. Potwierdziła tylko pośrednio czyli ze słyszenia ( świadkiem czynności nie była ) fakt zakupu ziemi przez wnioskodawczynię, nie będąc pewna czy zapłata była przed czy po śmierciM.. Podała ponadto, że siostra była tą ziemią zainteresowana bo wcześniej ją obrabiała. Twierdziła, że jak siostra kupowała toM.jeszcze żył i działo się to prawdopodobnie w tym roku, w którym dostała gospodarstwo od teściów czyli około 1984 a ponadto szwagier (S.) obrabiał to gospodarstwo zanim jeszcze je kupił. Z jej zeznań wynikało, żeS.traktowali całą nieruchomość jak własną. Mimo pokrewieństwa świadka z wnioskodawczynią sąd jednak zasadniczo dał świadkowi wiarę bowiem jej zeznania, choć nie zawsze precyzyjne, to jednak korespondowały z zeznaniami świadków powiązanycn rodzinnie z uczestniczką ( np.M. D.) oraz dokumentem k. 116v, o czym niżej. Świadek wiedziała o przekazaniu przezM.gospodarstwa na Skarb Państwa w zamian za rentę ale nie umiała tego sensownie połączyć ze sprzedażą gruntów siostrze, co zdaniem sądu może być konsekwencją braku precyzyjnej wiedzy o faktach i braku wykształcenia prawniczego. Poza tym
ŚwiadekB. S. (3)( zeznania z 6. X. 2022 k. 324 )była osobą obcą dla stron. Podobnie jak poprzedni świadek tylko słyszała o sprzedażygospodarstwa (...)oraz o zapłacie, która miała nastąpić częściowo przed śmierciąM.a częściowo po jego śmierci do rąkF. M.. Potwierdziła, że od lat 80 gospodarstwo obrabialiS.a jeszcze przed 1980 pomagaliM.przy ziemniakach i w innych pracach, co uwiarygadnia tezę o przyczynie dla którejM.był zainteresowany przekazaniem gospodarstwa właśnieS.( finalnie droga formalno – prawna czyli „pośrednictwo” Skarbu Państwa zdaniem sądu nie niweczy wiarygodności takich zamiarów ). Sąd dał zasadniczo wiarę temu świadkowi z tych samych przyczyn, z których uczynił to wobec świadkaM. B. (5). W tym przypadku także świadek raz podawała, zeM.do śmierci decydował o swojej nieruchomości a potem, że nie wie czy po sprzedażyM.był właścicielem domu czy tylko miał prawo tam mieszkać. Dowodzi to zdaniem sądu tylko tego, jak ułomne są próby ustalania przesłanek zasiedzenia w oparciu o pojedyncze stwierdzenia świadków. Finalnie okazało się, że świadek po prostu nie wie czy czuł się właścicielem domu przed śmiercią czy nie, co zdaniem sądu – tak jak w przypadku świadkaD., oznacza tylko tyle, że wiedząc o sprzedaży ale widząc żeM.nadal tam mieszkał i dobrze się tam czuł ( jakby nic się nie zmieniło ) nie umiała wskazać czy czuł się jednak właścicielem czy nie bo tego nie wiedziała. Z punktu widzenia laika jeśli było mu tam nadal dobrze, to w pewnym potocznym sensie nadal czuł się tam jak u siebie i stąd skonfundowanie świadka w tej kwestii.
ŚwiadekB. S. (4)( zeznania z 6. X. 2022 k. 325 ) to kuzynka wnioskodawczyni. Rodzice świadka i wnioskodawczyni byli sąsiadamiJ. M.. Świadek potwierdziła zamiaryM.zdania gospodarstwa Skarbowi Państwa w zamian za rentę oraz kupno ziemi przezS.. Nie są to okoliczności wykluczające się bowiem bezspornym jest, że większość gruntówM.przekazał na Skarb Państwa ( nota bene podkreślając, że spadkobiercy jego i żony nie chcą ziemi obrabiać ) a potemS.nabyli je od Skarbu Państwa. Ważnym jest, że świadek potwierdziła, że ziemię obrabialiS.już w 1984 i pośrednio potwierdziła fakt sprzedaży ziemiS.mówiąc, ze słyszała od swojej matki, żeS.kupili ziemię odM.. W przypadku tego świadka, tak jak w przypadku dwóch poprzednich, okazało się że kiedy świadek bez wiedzy prawniczej próbuje oceniać czyM.czuł się właścicielem nieruchomości po jej sprzedaży to raz mówi, że aż do śmierci czuł się właścicielem nieruchomości bo na niego przychodziły dokumenty z Gminy a potem, na pytanie kogo sąsiedzi traktowali jako właściciela nieruchomości po jej sprzedaży, odpowiada skonfundowana : „nie wiem”. Dowodzi to zdaniem sądu tylko tego, że świadkowie czy strony nie przywiązują wagi do takich kwestii a pojęcia „własności” czy „posiadania” w odbiorze potocznym, zwłaszcza w przypadku braku wykształcenia, są po prostu niestety płynne.
ŚwiadekM. M. (3)( zeznania z 6. X. 2022 k. 325 v – 326 ) to też kuzyn wnioskodawczyni. Był sąsiademM.. Potwierdził fakt obrabiania ziemi przezS.jeszcze w pierwszej połowie lat 80 ( przed 1984 ) oraz to, żeM.ani jego żona nie mieli doS.z tego tytułu żadnych pretensji. Potwierdził także, że po śmierciM.jego rodzina także takich pretensji doS.nie zgłaszała. Sąd dał wiarę świadkowi.
ŚwiadekJ. S. (3)( zeznania z 29. X. 2021 k. 479 v )to osoba obca dla stron. Był wiarygodny w ocenie sądu. Zeznał, że pracował razem zJ. M.w(...)a potem, zajmując się zawodowo dostarczaniem mleka od rolników do mleczarni, spotykał się zJ. M.kiedy odbierał od niego mleko.M.był wtedy jeszcze zdrowy i miał nieduże gospodarstwo, to było siedlisko z ziemią, razem ok. 3-4 ha. Zeznał, żeM.mówił mu, że sprzedał całe swojegospodarstwo (...)ale do śmierci może mieszkać w swoim domu. Ziemią zajmował sięS.. Świadek nie słyszał aby ktokolwiek miał pretensje doS., że zajmują się tą ziemią.
ŚwiadekR. B. (3)( zeznania z 29. X. 2021 k. 479 v – 480 ) to szwagier wnioskodawczyni. Podał, żeS.informował go, że kupił ziemię odM.. Słyszał o tym także od nieżyjącego sąsiadaK.. Już po śmierciM.pomagałS.orać te grunty. ŚwiadekJ. G. (1)( zeznania z 29. X. 2021 k. 480 ) jest koleżanką wnioskodawczyni. Spotkała kiedyś uS.M.z żoną. Mąż koleżanki interesował sięgospodarstwem (...). Po kilku miesiącach dowiedziała się, że koleżanka z mężem kupili to gospodarstwo. To były chyba lata 80. albo później. Zeznania obu świadków zasługiwały na danie im wiary – korespondowały z zeznaniami pozostałych świadków.
ŚwiadekH.W.( zeznania z 14. XII. 21 k. 552 v )był osobą obcą dla stron. Opowiadał o tym, ze w latach 80. na prośbęS.wiózł na sporne grunty ziemniaki i zboże po to aby to wszystko posadzić i zasiać. Poznał wtedyM., który doradzał gdzie posadzić ziemniaki i opowiadał mu, że sprzedałS.ziemię i był zadowolony z tego jak oni o nią dbają. Sąd nie widzi podstaw aby odmówić temu świadkowi wiarygodności.
ŚwiadekŁ. M.( zeznania z 14. XII. 2021 k. 552 v – 553 ) jest siostrą wnioskodawczyni. Zeznała, ze słyszała, ze siostra kupiłagospodarstwo (...)po 1980, może w 1984. Jej zeznania zasadniczo korespondują z zeznaniami pozostałych świadków.
ŚwiadekK. M. (1)( zeznania z 14. XII. 2021 k. 553 )jest osobą obcą dla stron.Potwierdził bezsporną i wynikającą z zeznań innych świadków okoliczność, żeJ. M.mieszkał w swoim domu sam ( żona mieszkała wG.). W czasie, w którym świadek go widywałM.nie uprawiał już ziemi i opowiadał jego ojcu, ze sprzedał jąS.a sam ma tu dożywocie. Ojciec świadka na prośbęS.czasem pomagał w pracach polowych na tym gospodarstwie.S.prosił o pomoc dla siebie a nie dlaM..
UczestniczkaM. K.zeznawała 1 lutego 2022 ( k. 618 ). Nie była wiarygodna kiedy twierdziła, że mąż nigdy nie mówił jej, że był świadkiem przekazywania pieniędzy pomiędzyF.aS.. ŚwiadekD.jednoznacznie potwierdził obecność przy tej czynności męża uczestniczki a sama uczestniczka nie zarzucała podrobienia podpisu jej męża pod umową k. 14. Mąż zatem ponad wszelką wątpliwość był tam obecny. Z jednaj strony nie jest zdaniem sądu prawdopodobnym aby siedem lat po ślubie nie rozmawiał z żoną o sprzedaży przez matkę żony ziemi. Z drugiej strony, mimo iż oficjalne stanowisko procesowe uczestniczki to twierdzenie, ze umowy k. 14 nie było, podpisF.jest sfałszowany a pieniędzy nigdyF.nie przekazano, uczestniczka zapytana czemu mąż nie mówił jej że był przy zawieraniu umowy w związku z którą mama dostała 250.000 staruch zł, zamiast powiedzieć że dlatego, że takiej umowy nigdy nie było, powiedziała jednak, że nie wie dlaczego jej tego nigdy nie powiedział. Z zeznań wszystkich świadków zeznających w sprawie, również tych obcych dla stron, wynikało że uczestniczka na spornej nieruchomości nie była nigdy widywana lub bywała tam bardzo rzadko. W takcie przesłuchania najpierw podała, ze w 1982, 1984 i 1989 urodziła dzieci i wtedy rzadko tam bywała, po czym na pytanie swego pełnomocnika powiedziała jednak, że w latach 1984 – 1988 jeździła tam mniej więcej raz w miesiącu. Twierdzenie uczestniczki, że wystąpiła z pozwem o wydanie gruntu bo chciała przekazać tą ziemię wnukomM.razi naiwnością zdaniem sądu, podobnie jak twierdzenie że owi wnukowie zrazili się informacją uzyskaną w Gminie, ze ziemią zajmuje sięS.i dlatego sami nie wystąpili z pozwem o wydanie gruntu. Uczestniczka przyznała, ze jej matkaF. M.nigdy nie miała pretensji doS.o sporny grunt.
Słuchany w charakterze stronyS. S. (1)to syn wnioskodawczyni rocznik 1967 ( zeznania k. 618 v – 619 ). Zeznał, że słyszał o kupowaniu gospodarstwa odM.i było to po przejęciu gospodarstwa po dziadkach a rodzice dogadali się zM.ustnie. Zapłata nastąpiła chyba po śmierciM.. Rodzice świadka już w latach 80. uprawiali tą ziemię a świadekW.handlował ich ziemniakami pochodzącymi z tego gospodarstwa. Uczestnik osobiście sprawdzał co trzeba tam zrobić, kosił trawę. Robił to ponieważ to było ich. Nikt z rodzinyF.aniM.nigdy tam nie pracował ani się gospodarstwem nie interesował. Zasadniczo sąd dał wiarę uczestnikowi.
Jeśli chodzi o wiarygodność wnioskodawczyni ( przesłuchanie z 1. II. 2022 k. 617 – 618 ), to choć twierdzenia o czynionych jeszcze w 1984 uzgodnieniach z Naczelnikiem Gminy o przejęciugospodarstwa (...)i płaceniu podatków za owo gospodarstwo mogły wydawać się z pozoru absurdalne, to jednak w świetle dokumentu k. 116 v taki ich osąd staje się zdaniem sądu absolutnie nieuzasadniony. Ten istotny w sprawie dokument to dowód na to, że choćdokumentyna okoliczność sprzedaży gospodarstwa ( w szczególności siedliska czyli spornejdziałki nr (...)) nie istniały a nawet nie doszło jeszcze do zdania przezJ. M.gospodarstwa na Skarb Państwa ( zdanie nie obejmowało jednak siedliska 157 / 2 ) po to aby pozyskać rentę ( stało się to dopiero w 1988 ), to jednak organa lokalnej administracji posiadały co najmniej od początku 1985 ( skoro podatek za 1985 ) wiedzę o tym, że toS.są posiadaczami opodatkowanych gruntów a nieJ. M.. Choć postanowienie k. 116 v nie wskazuje numeru działki to jednak wymieniona w nim powierzchnia w zestawieniu z datą, adresatem i wskazaniem : „bezpłatne użytkowanie” ( nie wspominając o dowodzie z zeznań świadków ), nie pozostawia zdaniem sądu żadnych wątpliwości, że chodzi odziałkę (...). Jeśli tak, to zeznanie wnioskodawczyni o tym, że już w 1984 uzgodnili zM., że biorą od niegocałośćgospodarstwa ( w konsekwencji czego już od początku 1985 płacili za nabyte grunty podatki ), w tym sporną działkę siedliskową, potwierdzone dowodami osobowymi, rysuje się jako wiarygodne zdaniem sądu. Na marginesie : sporne siedlisko jest ze wszystkich stron otoczone gruntamidziałek (...), nabywanie gospodarstwa bez siedliska byłoby gospodarczo wątpliwe. Wnioskodawczyni twierdziła zeM.zgodził się, że na zapłatę umówionej na 800.000,- starych zł ceny poczeka. Biorąc pod uwagę kontekst społeczny ( relacje z rodzinąS.i brak zainteresowania gospodarstwem ze strony rodziny ) oraz przywiązanieJ. M.do ziemi i jego dbałość o nią, fakt poczekania na zapłatę nawet bez określenia jej terminu, przy jednoczesnej pewności, że przekazuje ziemię w dobre ręce, rysuje się w okolicznościach tej sprawy jako jak najbardziej realny. Zdaniem sądu nie ma podstaw aby negować wiarygodność wnioskodawczyni co do zapłaty „zadatku”, o czym było powyżej. Mimo iż co do zapłaty reszty ceny czyli 550.000,- starych zł nie przeprowadzono dowodu z zeznań postronnych i jednocześnie bezpośrednich świadków ( są zeznania wnioskodawczyni i pośrednie – ze słyszenia - zeznania kilku świadków ), to jednak sąd uznał iż mając na uwadze całokształt dowodów w sprawie przeprowadzonych, w tym zakresie wnioskodawczyni także była wiarygodna. Aczkolwiek oczywistym jest, że z punktu widzenia przepisuart. 172 kcnajistotniejszą kwestią jest charakter posiadania, a nie fakt zapłaty w tym sensie, że brak zapłaty sam w sobie nie uniemożliwia zasiedzenia ( nie przesądza o braku samoistności ). Choć uczestniczka negowała prawdziwość podpisów matki pod dokumentem z 24. IX. 88 i pokwitowaniem, nie negowała jednocześnie widniejącego pod umową z 24. IX. 1988 podpisu swego męża. Nie wnioskowała jednak o ustalenie w drodze opinii grafometry, że podpis matki jest sfałszowany, co zdaniem sądu jest dodatkową okolicznością przemawiającą za wiarygodnością wnioskodawczyni w kwestii zarówno umowy jak i zapłaty. Wnioskodawczyni nie mogła być wiarygodna kiedy twierdziła, żeM.przekazał ziemię Skarbowi Państwa w 1984 bo przeczy temu dokument z 1988 ale skoro już w 1984 organa administracji naliczały podatki jednak jużS.a nieM.( pismo k. 116 v ), to nie należy się dziwić zdaniem sądu, że wnioskodawczyni nie będąc prawnikiem po tylu latach utożsamia zdanie gospodarstwa z nieformalnymi uzgodnieniami nie tylko zM.ale i z Gminą z 1984, które w jakiejś formie musiały mieć miejsce, skoro już od początku 1985 podatki naliczano jednak im a nieM.. Co do pism urzędowych to wbrew twierdzeniom wnioskodawczyni, jak wynika z dokumentów złożonych przez uczestniczkę k. 166 - 185 akt I C 1632 / 18, były one adresowane także doJ. M.lub jego wymieniały jako właściciela nieruchomości. Wydaje się to jednak oczywiste skoro formalnie nadal widniał jako właściciel w księdze wieczystej i zapewne w wielu innych miejscach urzędowej ewidencji, oczywiście poza podatkami, o które od 1985 byli wzywani jużS.. W szczególności ani pismo Urzędu GminyL.z 15. X. 1987 k. 166 akt powołanych wyżej ani pisma następne nie potwierdzają zdaniem sądu jak chciałaby tego uczestniczka ( pismo k. 66 i nast. ) zachowania pełni władztwa nad siedliskiem przezJ. M.. Dowodzą jedynie, że nadal formalnie figurował jako właścicielw niektórychrejestrach urzędowych. Dokumenty te zdaniem sądu nie niweczą więc twierdzeń wnioskodawczyni o tym, że od 1984 objęła w posiadanie całośćgospodarstwa (...), w tym sporne siedlisko i traktowała wszystko jak swoją własność a mieszkający tam nadalJ. M.tylko doradzał co mają albo mogą robić z ziemią którą im zbył.
Wnioskodawczyni wnosiła o stwierdzenie, że nabyła po 30 latach samoistnego posiadania w złej wierze rozpoczętego co najmniej od 1 stycznia 1985 własność siedliska czylidziałki nr (...). Data 1 stycznia 1985 była o tyle w sprawie istotna, że pozwem z 25 stycznia 2017 uczestniczkaM. K.wraz zJ. K.iS. B.wystąpili przeciwko wnioskodawczyni o wydaniedziałki (...)( I C 1632 / 18 ), co mogło mieć istotne znaczenie dla oceny biegu zasiedzenia własności tej działki biegnącego na korzyść wnioskodawczyni. Ustalenie bowiem początku biegu zasiedzenia dopiero na datę umowy k. 14 akt, czyli na 24 września 1988, niweczyłoby możliwość ustalenia, że do zasiedzenia na korzyść wnioskodawczyni doszło ( 24. IX. 88 – 25. I. 2017 = brak 30 lat ). Uczestniczka stała na stanowisku, że przed śmierciąJ. M.( marzec 1988 ) wnioskodawczyni posiadaczką samoistną siedliska nie była ( pismo k. 65 i nast. ). A zatem istota sporu w sprawie sprowadzała się do ustalenia czy zaistniały podstawy ku temu aby ustalić, że już od początku 1985 wnioskodawczyni. Ciężar wykazania faktów uzasadniających samoistność posiadania już od początku 1985 (art. 6 kc) spoczywał na wnioskodawczyni.
W ocenie sądu wnioskodawczyni sprostała ciążącemu na niej obowiązkowi. Istotne z punktu widzenia przepisuart. 172 kcprzesłanki samoistności posiadania przez okres 30 lat, który upłynął przed datą powództwa w I C 1632/18, zostały wykazane. Z informacji nadsyłanych kilkukrotnie przez organa administracji wynika, ze okres archiwizacji dokumentacji podatkowej to maksymalnie 10 lat ( co w zasadzie dla każdego prawnika jest notorią urzędową ) a zatem fakt braku dokumentów opłacania podatku przez wnioskodawczynię od gruntów poJ. M.sprzed 2010 ( pismo k. 184 ) czy nawet sprzed 1994 nie dowodzi, że takich podatków nie płaciła, szczególnie wobec istnienia pisma k. 116 v o naliczaniu już za 1985 podatkuS.za między innymi 157/3. Fakt płacenia podatków nie jest zresztą przesłanką zasiedzenia sam w sobie. Również bezsporna okoliczność, że w 1988 czyli w dacie umowy k. 14 akt i już po śmierciJ. M., jego druga żonaF.nie była jedyną właścicielką spadku po nim, nie niweczy sama przez się możliwości zasiedzenia siedliska. Istotne jest tu tylko to czy posiadanie miało charakter samoistny. Oczywistym jest, że nie będąc właścicielką całości nie mogłaby skutecznie tej całości sprzedać, ale w sprawie nie zajmujemy się wykazaniem formalnej sprzedaży - bo jej wymogów formalnych nie dopełniono, tylko oceniamy czy, a jeśli tak – od jakiej daty, wnioskodawczyni posiadała siedliskojakwłaściciel. A dla oceny tej kwestii zachowanieF. M.wykazane dokumentem z 1988 ma istotne znaczenie – potwierdza samoistność.
Wnioskodawczyni wnosząc o stwierdzenie na swoją rzecz zasiedzenia siedliska winna stosownie do przepisuart. 172 kcwykazać w niniejszym postępowaniu, że :

1
stała się w pewnej dacie posiadaczem samoistnym nieruchomości;

2
posiadała nieruchomość w tym charakterze nieprzerwanie przez okres lat 30 ( posiadanie w złej wierze ) czyli co najmniej od 1 stycznia 1985.

Posiadanie samoistne oznacza wolę posiadania jak właściciel a więc wolę traktowania siebie jak właściciela z zamiarem posiadania dla siebie (cum animo rem sibi habendi) a sama tylko świadomość posiadacza, że inna osoba jest właścicielem rzeczy nie wyklucza samoistnego charakteru posiadania. Dla oceny charakteru władztwa posiadacza nad rzeczą decydujące znaczenia ma jego rzeczywista wola a pomocne w jej ocenie są jej zewnętrzne, widoczne dla otoczenia przejawy władztwa. Na korzyść wnioskodawczyni działało wynikające zart. 339 kcdomniemanie samoistności posiadania oznaczające, iż to po stronieM. K.leżał obowiązek wykazania, że posiadanie spornej nieruchomości nie miało charakteru samoistnego ale zależny.
Uczestniczka nie zdołała wykazać zdaniem Sądu zaistnienia ze strony wnioskodawczyni przejawów władania siedliskiem w sposób zależny odJ. M.przed jego śmiercią. Mając na uwadze wnioski płynące przede wszystkim z szeroko omawianego wyżej dokumentu k. 116 v oraz zeznań świadków,w szczególności tych obcych dla stron, są podstawy zdaniem sądu aby przyjąć iż umowa k. 14 akt datowana na 24 września 1988 potwierdza tylko uzgodnienia z 1984.
Z tych przyczyn na podstawieart. 172 par. 1 i 2 kcw związku z art. 9 ustawy z 28 lipca 1990 o zmianieustawy kodeks cywilny.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 520 par. 1 kpc.