Sąd Okręgowy w Słupsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 359/20
Data wyroku: 2021-02-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Krzyżanowska
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność solidarna
Podstawa prawna: art. 379 kc zd pierwsze kc

Sygn. I C 359/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 lutego 2021 r.
Sąd Okręgowy w Słupsku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR del. Joanna Krzyżanowska

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Małgorzata Bugiel

po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2021 r. w Słupsku
na rozprawie
sprawy z powództwaE. O.
przeciwkoJ. O.
o zapłatę

1
oddala powództwo;

2
zasądza od powódkiE. O.na rzecz pozwanegoJ. O.kwotę 5.417 zł (słownie: pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych 00/100) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn akt I C 359/20

UZASADNIENIE
Powódka –E. O.wniosła przeciwkoJ. O.o zapłatę 113.020 zł z ustawowymi odsetkami od daty spłaty. Na uzasadnienie wskazała, że strony zawarły małżeństwo 14 stycznia 1978 r. Małżeństwo to zostało wyrokiem z dnia 19 października 2011 r. rozwiązane przez rozwód. Wyrok uprawomocnił się 10 listopada 2011 r. W dniu 29 października 2010 r. powódka, pozwany i ich synR. O.zaciągnęli kredyt w(...) S. A.na kwotę 280.000 zł. Strony ustaliły, że zaciągnięty kredyt zostanie przekazany synowiR. O.na zakup nieruchomości mieszkalnej. Jednocześnie ustalono, że spłatę kredytu biorą na siebie powódka i pozwany. W trakcie małżeństwa kredyt był spłacany ze wspólnych pieniędzy, gdyż strony nie miały rozdzielności majątkowej. Po uprawomocnieniu się wyroku rozwodowego powódka samodzielnie spłacała kredyt i na dzień 2 września 2019 r. spłaciła 92.436,12 zł tytułem odsetek oraz 133.604,21 zł tytułem spłaty kapitału. Wobec tego powódka dochodzi od pozwanego połowy spłaconej kwoty w wysokości113.020 zł.
Pozwany –J. O.wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów wg norm przepisanych. Przyznał przy tym, że małżeństwo stron zostało rozwiązane wyrokiem z dnia 19 października 2011 r. oraz że 29 października 2010 r. strony oraz ich syn zawarli umowę kredytu hipotecznego na kwotę 280.000 zł. Zaprzeczył jednak wskazywanym przez powódkę ustaleniom. Podniósł, że kredyt został zaciągnięty na nieruchomość położoną wW.objętąksięgą wieczystą nr (...). Kredyt został zaciągnięty w trakcie postępowania o rozwód, na prośbę powódki, która chciała tam zamieszkać. Z uwagi na fakt, że strony w czasie podpisywania umowy kredytowej pozostawały formalnie w związku małżeńskim, nieruchomość została nabyta na nazwisko ich synaR. O.. Po rozwiązaniu małżeństwa stron, w dniu 22 października 2013 r., zgodnie z wcześniejszymi ustaleniamiR. O.darował matce zakupioną nieruchomość. Ze złożonych dokumentów bez wątpienia wynika powiązanie umowy kredytu z nabyciem nieruchomości wW.. Wobec powyższego pozwany argumentował, że powódka spłacając kredyt za nieruchomość wW.spłaciła swoje własne zobowiązanie, związane z nabyciem tej nieruchomości na własność. Ponadto pozwany wskazał, że powódka sprzedała przedmiotową nieruchomość 6 września 2019 r., a cena z tej sprzedaży przypadła wyłącznie jej.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
E. O.iJ. O.byli małżeństwem od 1978 r. Po wielu latach małżeństwaJ. O.postanowił się rozstać z żoną, wyprowadzić i wystawił na sprzedaż dom, w którym wspólnie mieszkali.E. O.obawiała się, że nie będzie miała gdzie się podziać, więc postanowiła poszukać domu.
(bezsporne, nadto: zeznaniaE. O.iJ. O.– k. 228 – 230)
Do zakupu nieruchomości miało dojść w trakcie sprawy rozwodowej, a więc formalnie w trakcie trwania małżeństwa, toteż ustalono, że nieruchomość zostanie zakupiona na syna stron –R. O..J. O.nie brał udziału w poszukiwaniach nieruchomości, nie miał też wpływu na jej wybór. Nie było żadnych planów, by mieszkał lub w jakikolwiek sposób korzystał z nieruchomości ,która miała być zakupiona za środki z kredytu. Jego udział w umowie kredytowej był potrzebny, żeby bank udzielił kredytu. Na osobęJ. O.zarejestrowana była firma, toteż jej dochody uwzględniał bank przy wyliczaniu zdolności kredytowej.
(bezsporne, nadto: zeznaniaE. O.iJ. O.– k. 228 – 230)
W dniu 29 października 2010 r.E. O.,J. O.iR. O.jako kredytobiorcy podpisali umowę kredytu zBankiem (...) S. A.Bank udzielił im kredytu w kwocie 280.000 zł na zakup nieruchomości siedliskowej składającej siędziałek gruntu nr (...)zabudowanej jednorodzinnym budynkiemmieszkalnym i nr (...)niezabudowanej, położonych wW.. W umowie ustalono, że spłata kredytu będzie następowała przez obciążenie konta osobistegoE. O.. Małżonkowie nie ustalali, że w spłacie kredytu ma partycypowaćJ. O..
(dowód: umowa kredytowa – k. 21 – 25, zeznaniaE. O.– k. 228 – 229, zeznaniaR. O.– k. 219 - 219v)
W dniu 19 listopada 2010 r.R. O.za środki pochodzące z kredytu zakupił nieruchomość położoną wW.stanowiącą gospodarstwo rolne zabudowane składające się zdziałek o numerach (...).
(bezsporne, nadto kopia umowy kupna nieruchomości – k. 27 – 31)
R. O.miał zamieszkać z matką, jednak poznał swoją późniejszą żonę, zaczęli wspólnie prowadzić działalność wD.i porzucił plany zamieszkania wW.. Jego matka –E. O.zamierzała wyremontować nieruchomość i zamieszkać w niej. W dniu 22 października 2013 r.R. O.darował nieruchomość wW.matce. Wartość darowizny określono na 280.000 zł.
(dowód: zeznaniaR. O.– k. 219 – 219v, kopia umowy darowizny – k. 119 - 121)
Plan wyremontowania nieruchomości przezE. O.zakończył się niepowodzeniem. Właścicielka nie zamieszkała wW.. Postanowiła sprzedać posiadłość. Umową z dnia 6 września 2019 r.E. O.przeniosła własność nieruchomości na nabywców za kwotę 150.000 zł. Kwota ta w całości została przelana na spłatę pozostałej części kredytu w(...) S. A.
(dowód: zeznaniaE. O.– k. 228 – 229, umowa sprzedaży – k. 124 – 128)
E. O.spłacała kredyt samodzielnie. Od dnia uprawomocnienia się wyroku rozwodowego do dnia sprzedaży nieruchomości spłaciła 133.604,21 zł kapitału i 92.436,12 zł tytułem odsetek.
(bezsporne, nadto historia rachunku kredytowego – k. 5 – 18)
Sąd zważył co następuje:
Powództwo nie jest zasadne.
Powódka domagała się zapłaty połowy spłaconego kredytu powołując się na ustne ustalenia stron co do spłaty kredytu.
Bezsporne było między stronami, żeE. O.,J. O.iR. O.zaciągnęli wspólne zobowiązanie wBanku (...) S. A.z tytułu kredytu. Ich solidarna odpowiedzialność wynika z § 4 ust. 1 umowy kredytowej, który stanowi że współkredytobiorcy zobowiązują się solidarnie do spłaty kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie oraz do spłaty wszelkich innych zobowiązań wynikających z umowy. Zapis ten jest zgodny zart. 369 kc, który stanowi, że zobowiązanie jest solidarne, jeżeli to wynika z ustawy lub z czynności prawnej.
Jak wynika zart. 376 § 1 kcjeżeli jeden z dłużników solidarnych spełnił świadczenie, treść istniejącego między współdłużnikami stosunku prawnego rozstrzyga o tym, czy i w jakich częściach może on żądać zwrotu od współdłużników. Jeżeli z treści tego stosunku nie wynika nic innego, dłużnik, który świadczenie spełnił, może żądać zwrotu w częściach równych. Przepis ten daje pierwszeństwo istniejącemu pomiędzy współdłużnikami stosunkowi prawnemu przed wyrażoną wzdaniu drugimregułą ustawową.
Nie ulega przy tym wątpliwości, że strony zawierając umowę kredytową dokonały jakichś ustaleń, gdyż każda ze stron na takie ustalenia się powołuje i każda ze stron oraz świadek,R. O.podnosili, że syn stron nie miał partycypować w spłacie.
Rolą sądu było ustalenie na podstawie zaoferowanego materiału dowodowego jakie były ustalenia stron przed zawarciem umowy.
Powódka podnosiła, że nieruchomość miała zostać zakupiona dla syna, na jego potrzeby a kredyt mieli spłacać oboje rodzice. Z jej zeznań wynika jednak, że to ona sama rozpoczęła poszukiwania nieruchomości, kiedy dowiedziała się, że mąż wystawił nieruchomość, w której zamieszkiwali, na sprzedaż. Bała się, jak twierdziła, że zostanie bez dachu nad głową. Już te motywy poszukiwania nieruchomości do zamieszkania poddają w wątpliwość wskazywaną w pozwie regułę, jakoby nieruchomość miała stanowić miejsce zamieszkania syna. Najwyraźniej bowiem założenie było takie, że zamieszka tam wspólnie syn i matka. Skoro więc bezspornieR. O.nie miał być obciążony spłatą, zasadne jest by kredyt spłacała powódka.
Wniosek ten znajduje potwierdzenie już w treści umowy kredytu. § 4 ust. 7 stanowi bowiem, że spłata kredytu następuje w formie obciążenia należną kwotą kredytu konta osobistego w(...) S. A.E. O.przyznała, że wymienione w umowie konto było jej kontem osobistym, do którego nie miał dostępu mąż. Pomimo twierdzeń, że kredyt mieli spłacać razem, powódka nie potrafiła określić jak technicznie miało się to odbywać. CzyJ. O.miał wpłacać pieniądze bezpośrednio do banku, czy na konto powódki, z którego bank pobierał raty? Jak miało się to odbywać – czy miał płacić połowę każdej raty, czy co drugą, a może rozliczać się kwartalnie czy półrocznie? Skoro powódka nie potrafiła określić jaka była treść rzekomych ustaleń w tym względzie, wątpliwe jest by takie ustalenia miały miejsce.
Istotne znaczenie dla rozważań w tym względzie miał fakt, że w 2013 r.R. O.darował nieruchomość powódce. Niewątpliwie więc przynajmniej od tego momentuE. O.była jedynym beneficjentem zawartej umowy kredytowej i jedynym dysponentem nieruchomości. Mogła ją wyremontować i w niej zamieszkać, wydzierżawić czy wreszcie sprzedać. Pozwany nigdy nie miał korzystać z domu wW.ani nie miał żadnego wpływu na decyzje powódki. W szczególności – nie brał udziału w poszukiwaniach kupca i negocjowaniu ceny.
W kontekście zeznań powódki i świadkaR. O.bardziej wiarygodne i wewnętrznie spójne są wyjaśnienia pozwanego w zakresie ustaleń jakich dokonały strony przed zawarciem umowy kredytu. Wynikało z nich, że udziałJ. O.w umowie kredytu miał ograniczać się głównie do zapewnienia beneficjentom kredytu zdolności kredytowej. Okoliczność tę potwierdziła powódka w zeznaniach wskazując, że miało to być takie „zabezpieczenia przez firmę”, bo firma wówczas była na męża. Nieruchomość została zaś zakupiona przez syna, bo z uwagi na przewidywany już wówczas rozpad małżeństwa, małżonkowie nie chcieli powiększać majątku wspólnego, który w najbliższej przyszłości miał podlegać podziałowi. Chodziło także o to, by jeszcze przed prawomocnym wyrokiem rozwodowym, a więc przed ustaniem wspólności majątkowej małżeńskiej zapewnić powódce dom, którego miała się stać właścicielką.
Wobec powyższego, należało przyjąć, że stosunki pomiędzy współdłużnikami solidarnymi nie uzasadniały równego ponoszenia przez nich rat kredytowych. Ustalenia te nie zakładały, że w spłacie kredytu będzie partycypowałJ. O., którego rola ograniczała się do zapewnienia przedsięwzięciu zdolności kredytowej.
Wobec powyższego, na podstawieart. 379 kczd pierwsze należało orzec jak w punkcie pierwszym wyroku.
O kosztach orzeczono wpunkcie drugimna podstawieart. 98 kpcmając na uwadze zasadę odpowiedzialności za wynik procesu. Na zasądzone koszty złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego wg stawki minimalnej, zgodnie z § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. z 2015 r. poz. 1804) w wysokości 5400 zł oraz koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa – 17 zł.
O kosztach orzeczono na podstawie