Sąd Rejonowy w Bydgoszczy
XIV Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XIV C 225/21
Data wyroku: 2022-02-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Rejonowego Anna Samosiuk

Sygn. akt: XIV C 225/21 upr

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 lutego 2022 r.
Sąd Rejonowy w Bydgoszczy XIV Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Sądu Rejonowego Anna Samosiuk

po rozpoznaniu w dniu 22 lutego 2022 r. w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.
przeciwko(...) Companyz siedzibą w Irlandii
o zapłatę

1
Oddala powództwo,

2
Zasądza od powoda na rzecz pozwanego 287 zł (dwieście osiemdziesiąt siedem złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.

Sygn. akt: XIV C 225/21

UZASADNIENIE
W dniu 25 sierpnia 2020 r. powód(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.wystąpiła z pozwem przeciwko(...) Companyz siedzibą wS.(Irlandia),(...) Company sp. z o.o.Oddział w Polsce z siedzibą wW., domagając się zapłaty na swoją rzecz kwoty 250 Euro wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 sierpnia 2019 r. do dnia zapłaty. Powód wniósł również o zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu wskazano, żeR. D.był pasażerem obsługiwanego przez pozwanego zL.doB.. Zgodnie z rozkładem, lot miał rozpocząć się w dniu 15 listopada 2018 r. o godz. 6:40 czasu lokalnego a zakończyć się w tym samym dniu o godz. 9:50 czasu lokalnego. Pasażer został poinformowany o zakłóceniu lotu w dniu 2 listopada 2018 r. Przewoźnik zaproponował lot na dzień 17 listopada 2018 r. o godz. 14.:50 czasu lokalnego. Wskazując na powyższe powód podniósł, że pasażerowi przysługiwało prawo do żądania zapłaty odszkodowania na podstawie Rozporządzenia nr 261/2004. Powód wyjaśnił, że jego legitymacja czynna wynika z zawarcia z pasażerem umowy przelewu powierniczego wierzytelności, o czym pozwany został poinformowany. Powód wskazał, że działając w imieniu pasażera złożył reklamację dotyczącą odwołanego lotu wzywając pozwanego do zapłaty odszkodowania. Pozwany odmówił zapłaty. Powód wskazał nadto, że lot, którego pozew dotyczy, miał zostać zrealizowany na podstawie Warunków i Postanowień Pozwanej w brzmieniu z dnia 15 sierpnia 2017 r. W art. 2 tego dokumentu dokonano wyboru prawa właściwego, w związku z czym do rozstrzygnięcia sporu zastosowanie znajdzie Konwencja Montrealska, stosowane wprost przepisy Rozporządzenia oraz, w zakresie w nich nieuregulowanym, prawo irlandzkie.
Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym dnia 5 listopada 2020 r. orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu.
Pozwany skutecznie wniósł sprzeciw od powyższego orzeczenia domagając się odrzucenia pozwu, ewentualnie oddalenia powództwa w całości i zasądzenia na swoją rzecz od powoda kosztów procesu. Pozwany podniósł zarzut braku jurysdykcji sądu polskiego, wskazując, iż zgodnie z umową przewozu strony dokonały dla rozstrzygania sporów, które mogą między nimi zaistnieć, wyboru sądów irlandzkich. Ponadto pozwany podniósł zarzut nieważności umowy cesji, wobec jej prawnej niedopuszczalności, podnosząc, iż przelew wierzytelności z tytułu odszkodowania za odwołanie lotu skutkuje zmianą właściwości zobowiązania, zatem jest prawnie nieodpuszczalny wobec brzmieniaart. 509 § 1 k.c.Podniósł również zarzut przedawnienia wierzytelności, przywołując się przy tym naart. 205c Prawa lotniczegoorazart. 778 k.c, przewidujące roczny termin przedawnienia roszczeń z tytułu umowy przewozu lotniczego, liczony od daty, w której odbyć miał się lot odwołany.
Ustosunkowując się do okoliczności i zarzutów podniesionych w sprzeciwie od nakazu zapłaty powód podniósł, że żaden z przepisów nie wyłącza możliwości zbycia wierzytelności o zapłatę odszkodowania za odwołany lot. Wskazał również, że postanowienia Regulaminu dotyczące jurysdykcji winny być uznane za niedozwoloną klauzulę umowną, albowiem ograniczają one prawo pasażerów do dochodzenia odszkodowania. Odnosząc się do kwestii przedawnienia podniósł, że strony umowy dokonały wyboru prawa irlandzkiego dla rozstrzygania sporów, w związku z czym zastosowanie znajdzie Konwencja Montrealska a w kwestiach nieuregulowanych prawo irlandzkie, na gruncie którego termin przedawnienia roszczenia będącego przedmiotem procesu wynosi 6 lat.
W dalszym toku procesu, strony podtrzymywały swoje stanowiska.

S ąd ustalił, co następuje:
PasażerR. D.dokonał rezerwacji i opłacił obsługiwany przez pozwanego lot(...)zaplanowany na dzień 15 listopada 2018 r. zL.((...)) doB.((...)). Lot ten miał zgodnie z rozkładem rozpocząć się o godz. 6.40 czasu lokalnego, a zakończyć się w tym samym dniu o godz. 9:50 czasu lokalnego. Dnia 2 listopada 2018 r. pasażer otrzymał informację o zmianie terminu lotu w której został poinformowany, że został on przeniesiony na dzień 17 listopada 2018 r. na godz. 14:50. Odległość pomiędzy lotniskiemL.S.a lotniskiem wB.liczona według metody trasy po ortodromie wynosi 1210 km.
O.ści bezsporne
Na podstawie umowy przelewu powierniczego, wierzytelność z tytułu naruszenia warunków umowy przewozu lotniczego zawartej zR. D.nabyła powódka. Pozwana została poinformowana przez pasażera o przelewie wierzytelności drogą elektroniczną. Działając w imieniu pasażera powód złożył reklamację dotyczącą odwołanego lotu, wzywając pozwanego do zapłaty odszkodowania w terminie 30 dni od daty otrzymania reklamacji. Pozwany odmówił uiszczenia należności.
O.ści bezsporne

S ąd zważył, co następuje:
Okoliczności faktyczne, istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, nie były pomiędzy stronami sporne.
Odnosząc się do zarzutu pozwanego dotyczącego braku jurysdykcji krajowej należy wskazać, że był on nieuzasadniony. Jurysdykcja w niniejszej sprawie wynika z art. 7 pkt 1 lit. a rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2012 r. w sprawie jurysdykcji i uznawania orzeczeń sądowych oraz ich wykonywania w sprawach cywilnych i handlowych. Zgodnie z tym przepisem, powód mógł wytoczyć powództwo przed sąd miejsca wykonania umowy, tj. w miejscu planowanego zakończenia odwołanego lotu.
Pozwany powoływał się na zapis art. 2.4(...)RegulaminuP., w którym wskazano, że w braku odmiennych postanowień wynikających z Konwencji lub obowiązującego prawa, umowa przewozu zawarta z przewoźnikiem, Ogólne Warunki Przewozu oraz Regulamin, podlegają interpretacji zgodnie z przepisami prawa irlandzkiego i wszelkie spory wynikające lub związane z umową przewozu będą podlegały jurysdykcji irlandzkich sądów. Podkreślić jednak należy, że powyższe regulacje mają zastosowanie jedynie przy braku odmiennych uregulowań wynikających z obowiązującego prawa, które jak wyżej wskazano w tym przypadku obowiązują.
W tym miejscu należy również wskazać, że nabywca wierzytelności może powołać się na abuzywność umownej klauzuli jurysdykcyjnej wobec konsumenta (wyrok(...)w sprawie C-519/19). W myśl przepisuart. 3851 k.c.wdrażającego cele Dyrektywy Rady 93/13/EWG, abuzywność postanowienia umownego wiąże się ze spełnieniem łącznie czterech warunków, tj. zawarcia umowy z konsumentem, brakiem indywidualnego uzgodnienia jego treści, ukształtowaniem praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszający jego interesy, a także niemożnością jego klasyfikacji jako postanowienia sformułowanego jednoznacznie, a odnoszącego się do głównych świadczeń stron. W ocenie Sądu, powyższe przesłanki zostały w rozpoznawanej sprawie spełnione. Zgodnie z zawartą pomiędzy stronami umową główne świadczenia stron polegały na zapłacie przez konsumenta określonej ceny, a po stronie przewoźnika na wykonaniu przewozu, a zatem oceniane pod kątem abuzywności postanowienie wyłączające jurysdykcję krajową nie dotyczyło głównych świadczeń stron.
Dokonując oceny prawnej zapisów postanowień regulaminu sformułowanego przez pozwanego przewoźnika, zauważyć należy, że objęte treścią regulaminu postanowienie dotyczące jurysdykcji sądów w sporach pomiędzy konsumentem a przewoźnikiem w żaden sposób nie może być uznane za podlegające indywidulanemu uzgodnieniu. Pasażer aby zakupić bilet za pośrednictwem strony internetowej pozwanego musiał zaakceptować Ogólny RegulaminP.R.i nie miał jakiegokolwiek wpływu na postanowienia w nim się znajdujące. Rażące naruszenie interesów konsumenta ma miejsce wówczas, gdy postanowienie umowne znacząco odbiega od uczciwego sposobu ukształtowania praw i obowiązków stron umowy. Ustalenie natomiast, czy zachodzi sprzeczność z dobrymi obyczajami musi opierać się na wyważeniu czy przedsiębiorca traktujący konsumenta w sposób sprawiedliwy i słuszny mógłby racjonalnie spodziewać się, że konsument zgodziłby się na sporne postanowienie wzorca w drodze negocjacji indywidualnych(wyr. ETS z 14 marca 2013 r. w sprawie C-415/11, Aziz, pkt 68 i 69, powołany za P. Mikłaszewicz, Kodeks cywilny. Komentarz, red. de Konrad Osajda, 2015" C.H.Beck, Wydanie 13).
W rozpoznawanej sprawie Sąd uznał, że zapis regulaminu zapewniający w sporach z konsumentem jurysdykcję sądów irlandzkich jest abuzywny, albowiem ogranicza traktatowe prawo obywatela państwa członkowskiego UE do skutecznej ochrony sądowej. Powyższe postanowienie regulaminu nie wiązało zatem powoda.
Oceny powyższej nie zmienia okoliczność, iż wierzytelność dochodzona pozwem stała się w tym przypadku przedmiotem przelewu na rzecz przedsiębiorcy, bowiem w myślart. 513 § 1 kc, dłużnikowi przysługują przeciwko nabywcy wierzytelności wszelkie zarzuty, które miał przeciwko zbywcy w chwili powzięcia wiadomości o przelewie.
W ocenie Sądu, na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut pozwanego dotyczący niedopuszczalności przelewu roszczenia odszkodowawczego regulowanego art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów.Art. 509 kcstanowi, że wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.
Jak trafnie wskazała strona powodowa, przepisyKodeksu cywilnegooraz Rozporządzenia 261/2004 nie przewidują zakazu zbywania roszczenia o odszkodowanie za spóźniony/odwołany lot. Roszczenie oparte na przepisieart. 7przywołanego rozporządzenia ma charakter majątkowy, nie ma ściśle osobistego charakteru, nie jest szczególnie związane z osobą pasażera, ma charakter zryczałtowany. Dla jego istnienia i wysokości nie ma zatem znaczenia istnienie i rozmiar rzeczywistej krzywdy (w przeciwieństwie do roszczeń o zadośćuczynienie opartych naart. 445 §1 kcczy 448kc), a zatem przepisart. 449 kcograniczający zbywalność roszczeń za szkody na osobie oraz roszczeń o zadośćuczynienie nie znajduje w tym przypadku zastosowania.
Art. 5 ust. 1 lit. c) Rozporządzenia (WE) nr 261/2004 stanowi, że w przypadku odwołania lotu pasażerowie, których to odwołanie dotyczy, mają m.in. prawo do odszkodowania od obsługującego ich przewoźnika lotniczego. Wysokość odszkodowania określona w art. 7 ust. 1 a-c Rozporządzenia wynosi 250 euro dla wszystkich lotów o długości do 1500 kilometrów, 400 euro dla wszystkich lotów wewnątrzwspólnotowych dłuższych niż 1500 kilometrów i wszystkich innych lotów o długości od 1500 do 3500 kilometrów. Zgodnie z art. 7 ust. 1 w/w Rozporządzenia, przy określaniu odległości podstawą jest ostatni cel lotu, do którego przybycie pasażera nastąpi po czasie planowego przylotu na skutek opóźnienia spowodowanego odmową przyjęcia na pokład lub odwołaniem lotu. Według art. 7 ust. 4 odległości podane w ust. 1 mierzone są metodą trasy po ortodromie, którą to trasę należy rozumieć, jako najkrótszą drogę pomiędzy dwoma punktami na powierzchni kuli ziemskiej.
Co do zasady przysługuje odszkodowanie za odwołany lot na trasie krótszej niż 1500 km w wysokości 250 euro, o ile nie zaistniały okoliczności wyłączające odpowiedzialność przewoźnika.
Pozwany w toku procesu nie powołał się na jakiekolwiek okoliczności zwalniające go od odpowiedzialności określonej w art. 5 i 7 wskazanego rozporządzenia. W tym stanie rzeczy roszczenia powoda uznać należało za usprawiedliwione co do zasady i wysokości.
Powyższe okoliczności nie uzasadniały jednak uwzględnienia powództwa z uwagi na podniesiony zarzut przedawnienia.
Zgodnie zart. 775 k.c., przepisy tytułu niniejszego (dotyczące umowy przewozu) stosuje się do przewozu w zakresie poszczególnych rodzajów transportu tylko o tyle, o ile przewóz ten nie jest uregulowany odrębnymi przepisami. Niewątpliwie jednak, umowa przewozu lotniczego regulowana jest również przepisami odrębnymi zawartymi wustawie z dnia 03 lipca 2002r. Prawo lotnicze. Zgodnie z art. 205 ust. 1 w/w ustawy, do umowy przewozu lotniczego, w tym czarteru lotniczego oraz do innych stosunków cywilnoprawnych związanych z przewozem lotniczym, nieuregulowanych przepisami niniejszej ustawy i umowami międzynarodowymi, stosuje się przepisy prawa cywilnego. Natomiast, w myślart. 208 ust. 1 Prawa lotniczegoprzewoźnik lotniczy odpowiada za szkody w przewozie pasażerów, bagażu i towarów na zasadach określonych w umowach międzynarodowych ratyfikowanych przez Rzeczpospolitą Polską, stosownie do zakresu ich stosowania. Przewoźnik lotniczy odpowiada zatem również z tytułu odszkodowania za odwołany lot uregulowanego art. 7 Rozporządzenia (WE) nr 261/2004. Jednakże,art. 205c ust. 7 Prawa lotniczegostanowi równocześnie, że roszczenia majątkowe pasażerów wynikające z przepisów, o których mowa wust. 1(w tym roszczeń majątkowych wynikających z przepisów Rozporządzenia nr 261/2004/WE), przedawniają się z upływem 1 roku od dnia wykonania przewozu, a w przypadku gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, w którym miał być wykonany. Przepis ten wyraźnie wskazujący okres przedawnienia roszczeń z art. 7 w/w Rozporządzenia wprowadzono w życie 01.04.2019r., jednak już uprzednio zastosowanie w tym zakresie znajdowałart. 778 kcokreślający termin przedawnienia roszczeń z tytułu umów przewozu (w tym opartych na art. 7) również na okres jednego roku. Stanowisko o zastosowaniu do kwestii przedawnienia roszczeń związanych z umową przewozu lotniczego polskiego prawa cywilnego, podzielane przez Sąd orzekający, jednoznacznie sformułował Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 17 marca 2017r. (III CZP 111/16) stwierdzając, iż roszczenie pasażera w przypadku odwołania lotu, jego opóźnienia lub odmowy przyjęcia pasażera na pokład przedawnia się z upływem terminu rocznego zastrzeżonego dla umowy przewozu wgart. 778 k.c.
Zgodnie z wyrokiem z dnia 22 listopada 2012 r., C-139/11, termin do wytoczenia powództwa o odszkodowanie, o którym mowa w art. 5 i 7 rozporządzenia nr 261/2004, powinien być ustalany według przepisów każdego państwa członkowskiego regulujących przedawnienie roszczeń. Kwestia przedawnienia została zaliczona przez Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej do zasad proceduralnych, dotyczących wytaczania powództw przed sądami, których regulacja pozostaje w kompetencji państw członkowskich, z zastrzeżeniem obowiązku przestrzegania zasad równoważności i skuteczności.
Mając powyższe na względzie Sąd uznał, że określony w art. 35 Konwencji montrealskiej 2-letni termin wygaśnięcia prawa dochodzenia odszkodowania nie ma zastosowania do roszczeń przewidzianych w rozporządzeniu nr 261/2004.
Sąd nie podzielił również stanowiska powoda co do tego, iż pasażerowie odwołanego lotu i pozwany zawarli umowę poddającą umowę przewozu prawu irlandzkiemu. Powód twierdził, że zgodnie z rozporządzeniem Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (R. I) mógł poddać sprawę prawu irlandzkiemu, ponieważ siedziba głównego organu zarządzającego przewoźnika znajduje się w I. Zakres zapisu znajdującego się w regulaminie przewoźnika nie tworzy jednak takiej podstawy. Po pierwsze, postanowienie regulaminu zawarte w art. 2.4 przewiduje własne zastosowanie jedynie przy braku odmiennych uregulowań wynikających z obowiązującego prawa (które w prawie polskim ustanowiono). Po wtóre, brak jest przesłanek do uznania, iż strony zawartej umowy przewozu uzgodniły i miały zamiar objąć właściwością prawa irlandzkiego konkretną kwestię przedawnienia.
Mając powyższe na względzie należał uznać, że skoro lot odbyć miał się w dniu 15 listopada 2018 r. to termin przedawnienia roszczeń upłynął z dniem 15 listopada 2019 r, pozew złożono zatem już po upływie terminu przedawnienia.
Mając powyższe na względzie, powództwo oddalono.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 kpc, uwzględniając zasadę odpowiedzialności stron za wynik procesu oraz zasadę kosztów niezbędnych i celowych. Na koszty poniesione przez pozwanego złożyły się opłata skarbowa należna od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa w wysokości 17 zł oraz minimalne wynagrodzenie adwokata przewidziane dla wartości przedmiotu sprawy wskazanego w pozwie – tj. 270 zł, w zgodzie z § 2 pkt 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie.
SSR Anna Samosiuk
Sygn. akt II Ca 449/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 2 lutego 2023 r.

Sąd Okręgowy w Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Aurelia Pietrzak

po rozpoznaniu w dniu 2 lutego 2023 r. w Bydgoszczy

na posiedzeniu niejawnym

sprawy z powództwa(...) Spółki z o.o.z siedzibą wW.

przeciwko(...) Companyz siedzibą w Irlandii

o zapłatę

na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy
z dnia 22 lutego 2022 r. sygn. akt XIV C 225/21 upr

I
oddala apelację;

I
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 135 zł (sto trzydzieści pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego

SSO Aurelia Pietrzak
Sygn. akt II Ca 449/22

UZASADNIENIE
Powód(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.domagał się zapłaty od pozwanego(...) Companyz siedzibą w Irlandii kwoty 250 EUR z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 5 sierpnia 2019 roku do dnia zapłaty oraz domagał się zwrotu kosztów procesu.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania, a w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 22 lutego 2022 roku Sąd Rejonowy w Bydgoszczy - w sprawie XIV C 225/21 upr - oddalił przedmiotowe powództwo o zapłatę /w pkt 1/ i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 287 zł tytułem zwrotu kosztów procesu wraz z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty /w pkt 2/.
W apelacji od wyroku powód domagał się jego zmiany poprzez uwzględnienie powództwa w całości, a w konsekwencji zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wniósł także o zwrot kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący zarzucił Sądowi I instancji:
I/ naruszenie prawa procesowego, tj.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez zaniechanie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego, a w tym pominięcie istotnych zapisów stosowanego przez pozwanego regulaminu oraz zaniechanie zbadania rzeczywistej woli stron umowy przewozu co do zakresu zastosowania prawa irlandzkiego wybranego w umowie;
II/ naruszenie prawa materialnego:

1
art. 3 ust. 5 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) nr 593/2008 z 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (R.I) poprzez jego niezastosowanie do dokonania wykładni autonomicznej klauzuli wyboru prawa właściwego i w konsekwencji dokonanie błędnej wykładni oświadczeń woli stron co do wyboru prawa właściwego dla umowy przewozu, prowadzącej do konkluzji, że wybór prawa irlandzkiego nie objął kwestii przedawnienia,

2
art. 5 ust. 2 w/w rozporządzenia (R.I) poprzez jego błędne zastosowanie i uznanie, że wobec niedokonania wyboru prawa właściwego dla umowy przewozu (regulaminu) zastosowanie znajdzie prawo polskie, podczas gdy strony dokonały wiążącego wyboru prawa irlandzkiego w umowie przewozu (regulaminie) obejmującego także kwestię przedawnienia roszczeń pasażerów,

3
art. 5 Dyrektywy Rady nr 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich poprzez jego niezastosowanie dla dokonania wykładni niejasnych postanowień wzorca umowy (regulaminu) wykorzystanego dla zawarcia umowy przewozu z konsumentem,

1
art. 5 k.c.orazart. 1171 § 1 i § 2 k.c.poprzez ich niezastosowanie, mimo że w świetle niejasnych postanowień stosowanego przez pozwanego wzorca umowy, w którym m.in. wprowadza konsumentów w błąd co do terminu, w jakim mogą wytoczyć powództwo z tytułu dochodzenia roszczeń na gruncie umowy przewozu oraz właściwego sądu dla rozpoznania sprawy, jak również z uwzględnieniem postawy pozwanego, który stosuje szereg praktyk naruszających zbiorowe interesy konsumentów oraz utrudniających dochodzenie należnego odszkodowania, podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego należało uznać za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i naruszające względy słuszności, a co za tym idzie niezasługujące na ochronę prawną,

2
art. 778 k.c.poprzez jego błędne zastosowanie i przyjęcie, że roszczenie powoda uległo przedawnieniu z upływem roku, zgodnie z prawem polskim;

III/ nierozpoznanie istoty sprawy na skutek uwzględnienia przez Sąd meriti zarzutu przedawnienia roszczenia, przez co Sąd I instancji w ogóle nie orzekł merytorycznie o żądaniu strony powodowej, bowiem zaniechał zbadania materialnej podstawy żądania pozwu.
W odpowiedzi na apelację, pozwany wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od powoda na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

S ąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powoda nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Rejonowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych w sprawie, które legły u podstaw zaskarżonego wyroku, które Sąd Okręgowy przyjął także za podstawę swego orzeczenia, co dopuszczaart. 387 § 21 pkt 1 k.p.c.Podzielił też ocenę prawną tych ustaleń z wnioskiem końcowym o przedawnieniu dochodzonego przez powoda roszczenia i to w świetle przepisów prawa krajowego.
Dokonując analizy złożonego środka zaskarżenia należało stwierdzić, że istota apelacji sprowadzała się do oceny kwestii przedawnienia roszczenia powoda, a w szczególności ustalenia czy na gruncie przedmiotowej sprawy zastosowanie znajdują przepisy prawa irlandzkiego czy przepisy prawa polskiego. W ocenie skarżącego Sąd I instancji błędnie uznał, iż prawem właściwym do rozstrzygnięcia sprawy jest prawo polskie, gdyż strony zawarły skuteczną umowę co do prawa właściwego dla nawiązanego między nimi stosunku prawnego, to jest w zawartej umowie przewozu dokonały wyboru prawa irlandzkiego, które winno znaleźć zastosowanie przy ocenie kwestii przedawnienia roszczenia.
Niemniej jednak zdaniem Sądu drugiej instancji takie stanowisko pozostawało błędne. W realiach rozpoznawanego przypadku, do oceny kwestii przedawnienia zastosowanie winno znaleźć prawo polskie w oparciu o art. 3 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (WE) Nr 593/2008 z dnia 17 czerwca 2008 r. w sprawie prawa właściwego dla zobowiązań umownych (R.I) (Dz.U.UE.L.2008.177.6 z dnia 2008.07.04) w związku z art. 15.5(...)RegulaminuP.R.(regulaminu), a nie powoływane przez skarżącego zawarte w art. 3 ust. 5 i art. 5 ust. 2 tego rozporządzenia uregulowania.
Zgodnie z treścią art. 3 ust. 1 rozporządzeniaR.I, pierwszeństwo ma wybór prawa przez strony, przy czym musi on być dokonany wyraźnie lub w sposób jednoznaczny wynikać z jej postanowień lub okoliczności sprawy. Strony mogą dokonać wyboru prawa właściwego dla całej umowy lub tylko dla jej części. Zdaniem Sądu Okręgowego w tej sprawie strony dokonały wyboru prawa w zakresie przedawnienia roszczeń z umowy przewozu. Świadczył o tym art. 15.5 regulaminu, który poprzednik powoda zaakceptował zawierając umowę z przewoźnikiem. Stanowi on, że wszelkie prawa do odszkodowania wygasną, jeżeli roszczenie nie zostanie zgłoszone w ciągu dwóch lat od dnia przylotu do miejsca przeznaczenia lub dnia, w którym statek powietrzny miał planowo wylądować lub dnia, w którym przewóz zakończył się. Metoda obliczenia terminu przedawnienia zostanie określona na podstawie przepisów prawa obowiązującego w jurysdykcji, w której toczy się sprawa /k. 59 akt sprawy/.
Zdaniem Sądu drugiej instancji, Sąd Rejonowy zasadnie uznał, iż w przedmiotowej sprawie bezwzględne zastosowanie winien miećart. 778 k.c., zgodnie z którym roszczenia z umowy przewozu osób przedawniają się z upływem roku od dnia wykonania przewozu, a gdy przewóz nie został wykonany - od dnia, kiedy miał być wykonany. To samo wynika również zart. 77 ust. 1 ustawy z dnia 15 listopada 1984 r. Prawo przewozowe(t.j. w Dz. U. z 2020 r. poz. 8).
Sąd Okręgowy w całości podziela uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 17 marca 2017 r., sygn. akt III CZP 111/16, który stwierdził, iż roszczenie pasażera w przypadku odwołania lotu, jego opóźnienia lub odmowy przyjęcia pasażera na pokład przedawnia się z upływem terminu rocznego zastrzeżonego dla umowy przewozu wedługart. 778 k.c.Odpowiedzialność przewoźnika nie zależy od wykazania przez pasażera jego winy ani powstałej szkody, tym bardziej termin roczny znajduje uzasadnienie funkcjonalne. Wobec braku dodatkowych wymagań stawianych dla dochodzenia roszczeń przez uprawnionego należy uznać go za wystarczający dla ich potencjalnego zaspokojenia. Wiąże się to z celem jak najszybszego uzyskania odszkodowania w sprawach standardowych, nie wymagających zindywidualizowanej oceny, w przeciwieństwie do przypadków dochodzenia szkód wynikłych wskutek przewozu.
Również w tym zakresie ma aprobatę zasługuje stanowisko zawarte w wyroku Trybunału Sprawiedliwości z dnia 22 listopada 2012 r. w sprawieC-139/11, z którego wynika, że do przedawnienia roszczenia o odszkodowania opartego na przepisachrozporządzenia(WE) nr 261/2004 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 11 lutego 2004 r. ustanawiającego wspólne zasady odszkodowania i pomocy dla pasażerów w przypadku odmowy przyjęcia na pokład albo odwołania lub dużego opóźnienia lotów stosować się powinno przepisy danego państwa członkowskiego.
Niezasadne pozostawało stanowisko strony apelującej, jakoby podniesienie zarzutu przedawnienia stanowiło nadużycie prawa podmiotowego.Art. 5 k.c.pozwala odmówić ochrony podmiotowi, który prawo swoje wykonuje sprzecznie z zasadami współżycia społecznego lub społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa. W judykaturze przyjmuje się, że uznanie podniesienia zarzutu przedawnienia za nadużycie prawa jest możliwe całkowicie wyjątkowo, w wypadkach szczególnie rażących i wtedy, gdy indywidualna ocena okoliczności sprawy wskazuje, że opóźnienie w dochodzeniu przedawnionego roszczenia nie jest nadmierne i było usprawiedliwione szczególnymi przyczynami (vide: wyrok Sądu Najwyższego z 17 stycznia 2019 r., IV CSK 503/17). O nagannym w świetleart. 5 k.c.czynieniu użytku z zarzutu przedawnienia można mówić dopiero wówczas, gdy postawa dłużnika powołującego się na przedawnienie z jakichś innych powodów, poza samym skorzystaniem z tej instytucji, budzi etyczne zastrzeżenia. Tylko nielojalne, intencjonalne działania pozwanego, które byłyby ukierunkowane na wyrządzenie szkody wierzycielowi, mogłyby uzasadniać zgłoszenie zarzutu przedawnienia za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 27 czerwca 2001 r., II CKN 604/00).
W obecnie obowiązującym stanie prawnym przyczyny opóźnienia w dochodzeniu roszczenia, które należy badać pod kątem istnienia podstaw do nieuwzględnienia zarzutu przedawnienia, ustawodawca zwerbalizował wart. 1171 § 2 k.c., który stanowi, że korzystając z uprawnienia, o którym mowa w§ 1, sąd powinien rozważyć w szczególności długość terminu przedawnienia, długość okresu od upływu terminu przedawnienia do chwili dochodzenia roszczenia, charakter okoliczności, które spowodowały niedochodzenie roszczenia przez uprawnionego, w tym wpływ zachowania zobowiązanego na opóźnienie uprawnionego w dochodzeniu roszczenia.
Powód, którego zgodnie zart. 6 k.c.obciążał ciężar dowodu, nie sprostał zadaniu wskazania okoliczności na tyle wyjątkowych, aby mogły stanowić podstawę skutecznego zarzutu nadużycia prawa podmiotowego przez pozwanego. Nie wykazał, że pozwany skorzystał ze swojego prawa w sposób, który mógłby zostać zakwalifikowany jako szczególnie rażące jego nadużycie. Charakter dochodzonego roszczenia powoda nie stanowił natomiast szczególnej okoliczności przemawiającej za nieuwzględnieniem zarzutu przedawnienia.
Mając powyższe na uwadze, chybione okazały się zarzuty naruszenia przez Sąd Rejonowy przepisówart. 5 k.c.w zw. zart. 1171 § 1 i 2 k.c.orazart. 778 k.c.
W niniejszej sprawie pozwany skutecznie zgłosił zarzut przedawnienia, który jest wystarczający do oddalenia powództwa bez potrzeby ustalenia, czy zachodzą wszystkie inne przesłanki prawnomaterialne uzasadniające jego uwzględnienie. Powód dochodził - na podstawie zawartego z pasażerem umowy przelewu powierniczego wierzytelności - odszkodowania za odwołany lot, który miał odbyć się w dniu 15 listopada 2018 roku, zaś z powództwem o zasądzenie tego roszczenia wystąpiono w dniu 25 sierpnia 2020 roku, a więc niewątpliwie po upływie terminu przedawnienia.
W konsekwencji, skoro roszczenie powoda podlegało oddaleniu, to tym samym rozstrzygniecie Sądu Rejonowego należało ocenić jako prawidłowe, co czyniło zbędnym odnoszenie się do pozostałych zarzutów apelacji dotyczących merytorycznej oceny zasadności powództwa.
Z tych zasadniczych przyczyn, Sąd Okręgowy na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację powoda jako niezasadną.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Odwoławczy orzekł na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 109 § 1 k.p.c.zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 135 zł stanowiącą koszty zastępstwa adwokackiego, ustalone według stawki minimalnej w oparciu o§ 2 pkt 2w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie, Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.).
SSO Aurelia Pietrzak
Sygn. akt II Cz 107/23 p-II

POSTANOWIENIE
Dnia 18 maja 2023 r.
Sąd Okręgowy Bydgoszczy II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący SSO Aurelia Pietrzak
po rozpoznaniu w dniu 18 maja 2023 r. w Bydgoszczy na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.
przeciwko(...) Companyz siedzibą w Irlandii (S.) o zapłatę
na skutek zażalenie pozwanego na postanowienie o kosztach postępowania apelacyjnego zawarte w punkcie II. (drugim) wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 2 lutego 2023 r. sygn. akt II Ca 449/22

postanawia:
1. na podstawieart. 395 § 2 k.p.c.uchylić zaskarżone postanowienie i zasądzić od powoda na rzecz pozwanego kwotę 135 zł (sto trzydzieści pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego,
2. nie obciążać powoda kosztami postępowania zażaleniowego.
SSO Aurelia Pietrzak