Sąd Okręgowy w Toruniu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1859/19
Data wyroku: 2021-11-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Andrzej Westphal
Słowa kluczowe: Służebność
Podstawa prawna: art. 293 paragraf 1 k.c.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 listopada 2021r.
Sąd Okręgowy w Toruniu, I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: sędzia Andrzej Westphal
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Katarzyna Chudzińska
po rozpoznaniu w dniu: 18 listopada 2021r. w Toruniu

na rozprawie
sprawy z powództwa:W. P.
przeciwko:M. M. (1)
o zobowiązanie ewentualnie o nakazanie

I
Oddala powództwo o zobowiązanie oraz powództwo o nakazanie ,

II
Zasądza od powódkiW. P.na rzecz pozwanejM. M. (1)kwotę 5.417,00 zł ( pięć tysięcy czterysta siedemnaście ) z tytułu zwrotu kosztów procesu,

III
Nakazuje wypłacić adw.M. G.ze Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego wT.kwotę 6.642,00 zł ( sześć tysięcy sześćset czterdzieści dwa) brutto z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika z urzędu,

IV
Nie obciąża powódki kosztami sądowymi.

Sygn. akt I C 1859/19

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 8 marca 2019 r. powódkaW. P.wniosła o:

I

    zobowiązaniepozwanejM. M. (1)do zawarcia z powódką umowy o następującej treści: pozwanaM. M. (1)oświadcza, że przenosi na powódkę własność nieruchomości objętej aktem notarialnym z dnia(...)r., rep.(...), tj.działki (...)o pow. 00.86.00 ha, zabudowanej domem mieszkalnym murowanym krytym eternitem, oborą murowaną krytą eternitem i garażem murowanym krytym papą, znajdującej się wB., objętejksięgą wieczystą nr (...)– w związku z odwołaniem darowizny objętej wskazanym wyżej aktem notarialnym; zaś powódkaW. P.oświadcza, że wyraża na to zgodę;

ewentualnie o:

II

    nakazaniepozwanej złożenia oświadczenia woli o następującej treści:M. M. (1)oświadcza, że przenosi na powódkę własność nieruchomości objętej aktem notarialnym z dnia(...)r., rep.(...), tj.działki (...)o pow. 00.86.00 ha, zabudowanej domem mieszkalnym murowanym krytym eternitem, oborą murowaną krytą eternitem i garażem murowanym krytym papą, znajdującej się wB., objętejksięgą wieczystą nr (...)– w związku z odwołaniem darowizny objętej wskazanym wyżej aktem notarialnym;

III
zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki ewentualnych kosztów procesu, według norm przepisanych;

IV
zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adw.R. S.kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powódce z urzędu, według przedłożonego zestawienia, ewentualnie według norm przepisanych, powiększonych o należny podatek od towarów i usług.

W uzasadnieniu wskazano, że powódka jest matką pozwanej. W dniu(...)r. strony zawarły umowę darowizny, mocą której powódka przekazała pozwanej w/w nieruchomość, a pozwana zaś ustanowiła nieodpłatnie na rzecz powódki na w/w nieruchomości służebność osobistą polegającą na prawie korzystania z mieszkania składającego się z jednego pokoju i wspólnej kuchni z oświetleniem i ogrzewaniem na koszt zobowiązanej, nadto pozwana zobowiązała się także zapewnić powódce opiekę. Pozwana nie wywiązała się z żadnego z w/w obowiązków, nie zapewniła powódce pokoju ani dostępu do wspólnej kuchni ani oświetlenia i ogrzewania na swój koszt, a przede wszystkim nie zapewniła powódce opieki. Z tego powodu powódka postanowiła złożyć oświadczenie o odwołaniu darowizny z uwagi na rażącą niewdzięczność obdarowanej (k. 3-6).
Postanowieniem Sądu Rejonowego wG.z dnia 10 września 2019 r. ( sygn. akt(...)) ustalono wartość przedmiotu sporu na kwotę 180.600,00 zł i przekazano sprawę zgodnie z właściwością Sądowi Okręgowemu wT.(k. 70).
W odpowiedzi na pozew z dnia(...)r. pozwana wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie od pozwanej zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu wskazała , że pozwana wraz z rodziną wprowadziła się do przedmiotowej nieruchomości w 2004 r., a wtedy powódka wyprowadziła się do synaM. P. (1). Wówczas powódka zadeklarowała, że nie ma zamiaru wracać do przedmiotowej nieruchomości i będzie opiekować się małoletnim wnukiemM.- synemM. P. (1). Przez długi czas, do 2018 r., strony pozostawały w dobrych, rodzinnych stosunkach, a pozwana była powódce życzliwa i pomocna. W pewnym momencie do domuM. P. (1)wprowadziła się partnerka wnukaM. P. (2), która zmusiła powódkę do wyprowadzenia się do siostry. Powódka dopiero w 2018 r. podjęła starania zmierzające do odwołania darowizny i swój żal oraz pretensje wywołane postawą wnuka i jego partnerki przelała na pozwaną. Podkreślono, że służebność niewykonywana przez lat 10 wygasa z mocy prawa (k. 86-92).

Sąd ustalił, co następuje:
W 2000 r. pozwana wraz z mężemJ. M.i synemM. M. (3)mieszkała w miejscowościK., a powódka - w domu w miejscowościB.. WK.mąż pozwanej wraz z bratem jeszcze przed ślubem zaczął budowę domu na działce stanowiącej własność ich rodziców . On miał zajmować piętro domu , a brat parter . Gdy strony były już małżeństwem to rzeczywiście tak się stało , ale wówczas własność nieruchomości była już przeniesiona na brata męża pozwanej , a relacje między nimi przestały się układać.
dowód: zeznania świadkaM. M. (3)(k. 196v, g. 00:18:26), zeznania świadkaJ. M.(k. 171, g. 01:03:07), zeznania świadkaA. M. (1)(k. 173 g. 02:30:09), zeznania świadkaL. Z.(k. 189, g. 00:05:23), zeznania świadkaK. B.(k. 190-191, g. 00:36:22, 00:58:02) ,B. J.( k. 191 – 191 , g.01:08:34 ) , przesłuchanie powódki k. 229 v i pozwanej k. 232 ,
Aktem notarialnym z dnia(...)r. ( rep nr(...)) sporządzonym przed notariuszemZ. Z.wG., powódkaW. P.darowała na rzecz swojej córkiM. M. (1)nieruchomość położoną w miejscowościB.gm.G., ujętą w KW nr(...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy wG., stanowiącą zabudowaną działkę rolną o obszarze(...)ha, w skład której wchodziły m. in. działka rolna o obszarze(...)ha oznaczona numerem(...), na której znajdował się dom mieszkalny murowany, kryty eternitem, czteroizbowy o pow. użytkowej 80 m2, wybudowany w 1920 r., obora murowana kryta eternitem i garaż murowany kryty papą. Na polecenie darczyńcy – powódki, pozwana ustanowiła na jej rzecz na nabytej nieruchomości dożywotnią służebność osobistą polegającą na prawie korzystania z mieszkania składającego się z jednego pokoju i wspólnej kuchni z oświetleniem i ogrzewaniem na koszt zobowiązanej oraz zobowiązała się zapewnić jej opiekę.
dowód: akt notarialny (k. 7-9), wydruk z księgi wieczystej (k. 10-14)
Przez pewien czas powódka w dalszym ciągu mieszkała w domu, który darowała pozwanej, a następnie wyprowadziła się do położonego na działce obok domu swojego synaM. P. (1), który rozwiódł się z żoną . Powódka podjęła się opieki nad wnukiemM. P. (2), jak również prowadziła im dom: prała , sprzątała , gotowała . W tym domu miała wyremontowany pokój na poddaszu.
W 2004 r. pozwana wraz z mężemJ. M.i dziećmi przeprowadziła się do domu mieszkalnego wB.objętego darowizną. Wówczas od około 2 lat był on niezamieszkały i pusty. Powódka przeprowadzając się do domuM. P. (1)zabrała wszystkie swoje rzeczy i sprzęty. Ponieważ dom objęty darowizną przez długi czas stał niezamieszkały i nieogrzewany, pozwana wraz z mężem musiała przeprowadzić remont, między innymi, instalacji centralnego ogrzewania. Powiększono również dom wykonując dobudówkę. Pozwana wraz z rodziną zajęła wszystkie pokoje.
Po pewnym czasie do domuM. P. (1), w którym mieszkała powódka, wprowadziła sięM. P. (3)– partnerka wnuka powódki. Pomiędzy powódką, aM. P. (3)zaczęło dochodzić do nieporozumień i kłótni , wywoływanych i prowokowanych przezM. P. (3). W tym sporzeM. P. (1)stanął po stronie syna i jego partnerki .M. P. (2)także opowiadał się po jej stronie . Ostatecznie w 2016 r. powódka wyprowadziła się z tego domu nie mogąc wytrzymać panującej tam atmosfery . Wówczas zamieszkała u swojej drugiej córki –E. W..
Przez cały okres zamieszkiwania uM. P. (1)powódka odwiedzała pozwaną i jej rodzinę, była tam mile widziana. Ich stosunki były przyjacielskie, pomagały sobie wzajemnie. Powódka przychodziła do pozwanej, aby ta obcinała jej włosy, czy też szyła ubrania i zasłony. Pozwana robiła to bezpłatnie . Wspólnie chodziły na spacery. Powódka odwiedzała również prawnuka ,czyli synaM. M. (3). W 2016 r. uczestniczyła w weselu wnuczkiA. M. (1)– córki pozwanej. Powódka z własnej woli pomagała pozwanej przy uprawie pomidorów pod folią. Opiekowała się również krową należącą do córkiE. W.. Otrzymywała od pozwanej mleko i pomidory bezpłatnie . Pozwana pomagała powódce w myciu okien i zawieszaniu firan w domuM. P. (1).
W połowie 2018 r. powódka dwukrotnie odwiedziła pozwaną i zaczęła mówić , że chciałaby zamieszkać w jej domu. Wówczas mieszkała tam powódka, jej mążJ. M.oraz synM. M. (3)wraz obecną żonąA. M. (2)i ich wspólnym dzieckiem. Zarówno pozwana jak i jej mążJ. M.nie byli zadowoleni z żądania powódki. Czuli się zaskoczeni, ponieważ przez lata powódka nigdy nie wyrażała chęci zamieszkania w tym domu. Sytuacja stała się wówczas napięta i wywiązała się awantura. Niedługo później pod domem pozwanej bez zapowiedzi pojawiłM. P. (2)z kolegąM. K.i zakomunikowali, że zamierzają wnosić meble powódki. Pozwanej i jej mężowi nie spodobała się ta sytuacja i doszło wówczas do agresywnej wymiany zdań.
dowód: częściowo zeznania świadkaM. P. (2)(k. 167-168) zeznania świadkaM. M. (3)(k. 196v-170v, g. 00:18:26-00:48:47), zeznania świadkaJ. M.(k. 171-172, g. 01:03:07-01:36:15), zeznania świadkaA.M.(zd.(...)) (k. 172v-173, g. 01:51:51-02:02:31), zeznania świadkaA. M. (1)(k. 173-174, g. 03:30:09-02:51:31), zeznania świadkaL. Z.(k. 189-190, g. 00:05:23-00:31:54), zeznania świadkaK. B.(k. 190-191, g. 00:36:22-00:59:09) ,B. J.( k. 191 – 191 , g.01:08:34 ) ,zeznanie świadkaM. P. (1)k. 200 , przesłuchanie powódki k. 230 – 232 v ( częściowo ) i pozwanej k. 232 – 233 v,
Pozwem z dnia 28 czerwca 2018 r., złożonym do Sądu Rejonowego wG.M. M. (1)wniosła o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym, wnosząc o to, aby w dziale II kw nr(...)prowadzonej w SR wG.dla nieruchomości położonej wB.(...)dokonać wykreślenia służebności osobistej na rzeczW. P.wskutek wygaśnięcia z powodu jej niewykonywania – niezamieszkiwaniaW. P.w przedmiotowej nieruchomości od 2001 r.
W odpowiedzi na w/w pozew z dnia 13 sierpnia 2018 r. powódkaW. P.wniosła o oddalenie powództwa.
Postanowieniem Sądu Rejonowego wG.z(...)r. sygn. akt(...)postanowienie w w/w sprawie na mocy art. 177 § 1 pkt 1 zawieszone zostało do czasu prawomocnego zakończenia sprawy(...).
dowód: pozew z 28 czerwca 2018 r. (k. 113-113v), odpowiedź na pozew z 13 sierpnia 2018 r. (k. 19-19v), postanowienie SR wG.(k. 62)
W dniu 04 września 2018 r. wmiejscowości B.(...)miała miejsce interwencja policji, zgłoszona przezM. M. (3), który „miał zostać pobity przezM. P. (2)i poszarpać mamę.”
dowód: informacja zK.wG.(k. 111)
W piśmie z dnia 07 marca 2019 r. powódka oświadczyła o odwołaniu darowizny z dnia(...)r. z powodu rażącej niewdzięczności pozwanej, która uniemożliwiała jej zamieszkanie w pokoju objętym służebnością. Powódka wskazała, że „wiele razy przez te wszystkie lata, a ostatnio w czerwcu 2018 r.”, prosiła o umożliwienie jej zamieszkania w tym pokoju, ale pozwana jej to ciągle uniemożliwiała, wyganiała ją i nie chciała zapewnić jej dachu nad głową. Wskazała, że: „Pod koniec czerwca 2018 r. chciałam zadomowić się w tym pokoju i w tym celu przyszłam do domu, w który mieszkaM..M.powiedziała, że jak przyjdę i się wprowadzę, to mną się nie będzie opiekowała nigdy, chociaż byłaby bardzo chora i z rodziny nikogo nie wpuści nawet na podwórko. Powiedziała, że jak ktoś do mnie przyjedzie to żywy stąd nie wyjdzie. Zrobiła mi awanturę. Ja powiedziałam, że mam akt notarialny, w którym jest zapisana służebność, aleM.powiedziała, że jej ten papier nie obchodzi i mogę go sobie wsadzić. Powiedziała, że od momentu jak podpisałam akt notarialny, to dom nie należy do mnie i nie mam do niego żadnego prawa. Powtarzała, że mną się nie będzie opiekowała. Ja wtedy byłam z pieskiem ratlerkiem.M.powiedziała, że jak przyjdę tutaj z tym psem, to go też wyrzuci, po czym go kopnęła. Potem po dwóch dniach poszłam jeszcze raz, bo chciałam jeszcze raz spróbować tam zamieszkać i wymierzyć pokój. Chciałam go umeblować. Wtedy przyszłaM.i powiedziała do mnie „co ta kurwa tu chce” i powiedziała do mnie „wynocha z tego domu”. Ja się bałam.M.się zamachnęła tak jakby chciała mnie uderzyć i jak się przestraszyłam. ZapytałamM., czy chce mnie uderzyć, ale ona cały czas stała z podniesioną ręką. Ja powiedziałamM., że mam prawo tu być, bo mam przyznany pokój. Wtedy mążM.-J.powiedział, że powinnam już być dawno w piachu, a nie porządnych ludzi nachodzić. Ja zaniemówiłam i myślałam, że pęknie mi serce.M.ciągle mnie wyzywała i krzyczała.M.kazała mi się wynosić i powiedziała, że nie mam więcej tu przychodzić, bo ja nigdy tu nie zamieszkam, bo ona mi nie pozwoli. Ja pamiętam, że weszłam wtedy do tego pokoju w którym miałam mieszkać i trzymałam wtedy klamkę od drzwi bo nie chciałam ich puścić. Z drugiej strony drzwi staliM.i jej mąż i mówili, że mam puścić klamkę i wyjść z domu. W pewnym momencie ja puściłam klamkę, a oni pchnęli te drzwi, które mnie uderzyły w rękę i w bok. Jak się te drzwi otworzyły, toM.kazała mi się wynosić. Był tam też jej mążJ.i synM., którzy też na mnie krzyczeli. Ja się cały czas bałam i stamtąd chciałam wyjść. Pamiętam, że jak wychodziłam to zatkałam sobie rękoma uszy, bo już miałam dość tych wyzwisk i krzyków.M.cały czas szła za mną i jak zobaczyła, że rękoma zatykam uszy, to powiedziała do mnie, że mam jej posłuchać i zapamiętać, że nie mam więcej tu nigdy przychodzić, bo się nigdy tu nie wprowadzę. Wtedy złapała mnie za rękę i szarpnęła do tyłu. Ja wołałam, żeby mnie puściła, bo mnie to bolało. Ona mówiła, że nie puści ręki, bo mam posłuchać i zapamiętać co do mnie mówi. Pamiętam, że jak stamtąd wyszłam, toM., jej mąż i syn szli za mną i do mnie krzyczeli, aM.ciągle mnie wyzywała. ja szybko poszłam do furtki i poszłam do wnuka.”
Oświadczenie o odwołaniu darowizny doręczone zostało pozwanej w dniu 12 listopada 2019 r.
dowód: oświadczenie o odwołaniu darowizny (k. 18-18v), potwierdzenie doręczenia (k. 84)

Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 888 § 1 k.c.(kodeksu cywilnego) przez umowę darowizny darczyńca zobowiązuje się do bezpłatnego świadczenia na rzecz obdarowanego kosztem swego majątku. Zgodnie zart. 898 § 1 k.c., darczyńca może odwołać darowiznę nawet już wykonaną, jeżeli obdarowany dopuścił się względem niego rażącej niewdzięczności.Art. 899 § 3 k.c.stanowi natomiast, że darowizna nie może być odwołana po upływie roku od dnia, w którym uprawniony do odwołania dowiedział się o niewdzięczności obdarowanego.
Art. 296 k.c.stanowi, że nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista).
W myślart. 298 k.c., zakres służebności osobistej i sposób jej wykonywania oznacza się, w braku innych danych, według osobistych potrzeb uprawnionego z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego i zwyczajów miejscowych.
Zgodnie zart. 297 k.c.do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowych z zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego. W myśl zaśart. 293 § 1 k.c., służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć.
Odnosząc się do argumentacji powódki, która wskazywała na uniemożliwianie jej przez pozwaną korzystania ze służebności mieszkania , to należy wskazać, że gdy w 2004r. pozwana wprowadziła się do domu objętego darowizną ,to powódka już tam od około dwóch lat nie mieszkała . Dom stał pusty. Pozwana wraz z rodziną zajęła cały budynek . Nie było tam pokoju pozostawionego dla powódki w ramach służebności . Powódka akceptowała ten stan. Sama zeznała przesłuchiwana jako strona , że pozwana miała mieszkać tylko trzy lata do czasu wybudowania sobie domu( czemu sąd nie dał wiary )oraz ,że : „Potem jak się jednak nie wyprowadzili , to ja nie mówiłam ,że chcę wprowadzić się , bo tam nie było gdzie się wprowadzić , bo były trzy pokoje a oni w piątkę mieszkali” - k. 231.
Powódka nie miała potrzeby ,żeby się wprowadzać do pozwanej. Mieszkała bowiem w położonym na sąsiedniej posesji domu synaM. P. (1). Ten dom traktowała jako swoje miejsce zamieszkania, miała tam wydzielony pokój. Tam skupiała się jej aktywność życiowa , gdyż zajmowała się prowadzeniem gospodarstwa domowego i opieką nad wnukiem – synemM. P. (1). Okres zamieszkiwania tam powódki nie był w żaden sposób limitowany . Taki stan trwał w sposób niezakłócony do 2016 r., kiedy to powódka, ze względu na konflikty wywoływane przez partnerkę wnuka, zmuszona była przeprowadzić się do drugiej córki -E. W.. Nadal , przez cały okres – do roku 2018 , stosunki pomiędzy powódką i pozwaną przebiegały w sposób prawidłowy . Strony pozostawały w bliskich stosunkach, adekwatnych do relacji matka – córka. Powódka także wówczas nie wyrażała woli, żeby zamieszkać w domu pozwanej. Gdyby pozwana rzeczywiście przez lata odmawiała przyjęcia powódki do mieszkania , to niewątpliwie byłaby to okoliczność uniemożliwiająca utrzymywanie przyjaznych stosunków przez strony .
Sąd nie dał wiary ze zeznaniom świadków :M. P. (2)iM. P. (1)oraz przesłuchaniu powódki , z których ma wynikać ,że te stosunki źle się układały . Zeznania te są nie tylko sprzeczne z przedstawionym powyżej wnioskiem wynikającym z zasad doświadczenia życiowego , ale także z zeznaniami pozwanej oraz zgłoszonych przez nią świadków , którym sąd dał wiarę . Należy też zwrócić uwagę ,że w piśmie w którym powódka odwołała darowiznę nie powołuje się na złe relacje z pozwaną , przedstawione obecnie w czasie przesłuchania jej i zgłoszonych przez nią świadków . Ten argument także przekonuje o niewiarygodności tych twierdzeń.
Powódka wysunęła pierwsze żądanie udostępnienia mieszkania dopiero w połowie 2018 r. , gdy z jakichś przyczyn nie mogła już nadal mieszkać u córkiE. W.. Nie sposób zgodzić się z twierdzeniem powódki jakoby przez cały czas, przez wszystkie te lata, zależało jej na zamieszkaniu w domu pozwanej , że zgłaszała ten fakt , a pozwana nie wyrażała zgody. Należy wskazać , że powódka opuszczając nieruchomość i przeprowadzając się do domu synaM. P. (1)zabrała ze sobą wszystkie potrzebne rzeczy i sprzęty. Również gdy w 2004 r. pozwana wprowadzała się do przedmiotowej nieruchomości, powódka nie sygnalizowała woli wykonywania służebności, chociażby poprzez domaganie się wydzielenia dla niej pokoju, który mogłaby w razie potrzeby zająć.
Nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym twierdzenie powódki, że miała jedynie czasowo zamieszkiwać u syna . Miało to mieć miejsce przez trzy lata , aż pozwana wybuduje sobie dom ( k. 230 ) . Zeznania te są gołosłowne , a przez to niewiarygodne . Wprawdzie świadekM. P. (1)zeznał , że : „CórkaM.prosiła mamę żeby wyprowadziła się na około trzy lata . W tym czasie miała postawić dom wK.na działce męża” – k. 197 , ale twierdzenia te są niewiarygodne . Są one bowiem sprzeczne z zeznaniami samej powódki , która nie wskazywała , że pozwana miała jakąś działkę budowalną wK.. Jest to niewiarygodne także dlatego ,że własność nieruchomości rodzice męża pozwanej przenieśli na jego brata . Zeznanie to jest także nielogiczne , bo przecież pozwana z mężem i dziećmi wyprowadziła się zK.z już wybudowanego przez nich piętra domu , właśnie po to ,żeby w domu wB.zaspokajać potrzeby mieszkaniowe. Poza tym , dlaczego powódce miałoby zależeć na tym, żeby pozwana zajmowała ten dom tylko przez 3 lata , skoro i tak od dwóch lat stał on pusty ?
Powódka sama popada w sprzeczność w swoim stanowisku . W uzasadnieniu pozwu nie ma bowiem mowy o udostępnieniu nieruchomości na trzy lata , a także przedstawia się tam zupełnie inne okoliczności zawarcia umowy darowizny . Pisze się tam , że powódka dokonała darowizny w celu „zabezpieczenia przyszłości córki”: „Troskę o przyszłość pozwanej , powódka argumentowała tym, że jej córka w okresie dokonanej umowy darowizny miała złe relacje z mężem , przez co miała ona zamieszkać w w/w nieruchomości w zamian za zapewnienie matce dożywotniej opieki” – k. 4. Rozbieżności te także oznaczają, że stanowisko powódki nie zasługuje na uwzględnienie . Zgodnie bowiem zart. 3 k.p.c.(kodeksu postępowania cywilnego) : „Strony i uczestnicy postępowania obowiązani są dokonywać czynności procesowych zgodnie z dobrymi obyczajami , dawać wyjaśnienia co do okoliczności sprawy zgodnie z prawdą i bez zatajania czegokolwiek oraz przedstawiać dowody”. Gdyby więc twierdzenia powódki odzwierciedlały rzeczywisty stan rzeczy , to przedstawiałaby ona okoliczności jednolicie w toku całego procesu . Skoro tak się nie stało , to należy wyprowadzić z tego wnioski niekorzystne dla powódki.
Powódka nie mieszkała w domu objętym umową darowizny od 2002r. Stan akceptacji przez nią takiego sposobu zamieszkiwania stron utrzymywał się więc przez 16 lat . Ten fakt także przeczy twierdzeniom , że pozwana miała mieszkać wB.tylko przez 3 lata . Mając już chociażby na uwadze ten fakt należy stwierdzić ,że nie są wiarygodne zeznania świadkaM. P. (2)że : „Babcia zawsze mówiła, że chce wrócić do tego pokoju” – k. 167 . Nie jest też zrozumiałe dlaczego pozwana miałby ten dom opuścić, skoro stała się jego właścicielem na podstawie umowy darowizny. Powódce przysługiwało tylko prawa do zamieszkania w jednym pokoju na zasadzie służebności . Nie miała więc prawa własności do tej nieruchomości i nie mogła formułować roszczeń o wydanie rzeczy, które z niego wynikają . Dlaczego więc miałaby oczekiwać ,że pozwana z rodziną opuszczą cały dom ?
Powódka rzekomo chciała zamieszkać w domu będącym przedmiotem darowizny , ale do 2018 r. nie podjęła żadnych kroków prawnych ,żeby odzyskać tę nieruchomość , czy chociażby móc wykonywać prawo służebności mieszkania. Fakt ten także podważa wiarygodność jej słów oraz zeznań świadkówM. P. (2)iM. P. (1)o chęci powrotu powódki .
Podkreślić należy ,że nawet gdy utraciła ona możliwość dalszego zamieszkiwania w domu syna , to nie zwróciła się do pozwanej o możliwość zamieszkania , tylko przeniosła się do córkiE. W.. Ta okoliczność także świadczy o akceptacji faktu korzystania przez pozwaną z całości domu i braku oczekiwań ze strony powódki , co do korzystania z niego w jakimkolwiek zakresie. Jeżeli rzeczywiście chciałaby korzystać z przysługującej jej służebności i byłaby przekonana o przysługującym jej roszczeniu, to udałaby się wówczas nie doE. W., ale do pozwanej.
Powódka nie wykonywała więc służebności ze swojej woli . Brak jest jakichkolwiek wiarygodnych dowodów ,że było inaczej . Należy podkreślić , że wykonywanie służebności mieszkania polega na zamieszkiwania w pokoju będącym jej przedmiotem i korzystaniu z pozostałych pomieszczeń w sposób określony w umowie . Nie jest więc wykonywaniem służebności mówienie o chęci jej wykonywania – zamieszkania, abstrahując w tym miejscu od oceny , czy rzeczywiście powódka wypowiadała takie słowa .
Służebność powódki na skutek niewykonywania wygasła więc z upływem 10 lat. Jest okolicznością niesporną ,że pozwana wprowadziła się do domu wB.w 2004r. Bliższa data nie jest znana . Powódka nie mieszkała tam już od dwóch lat . W tym przypadku także nie można określić bliższej dokładnej daty . Należy więc przyjąć ,że z całą pewnością od 1 stycznia 2005r. powódka nie mieszkała już w domu objętym darowizną . Służebność wygasła więc z upływem dnia 2 stycznia 2015r. ( mając na uwadze ,że dzień 1 stycznia jest wolny od pracy - por.art. 112 i 115 k.c.) .
Rozstrzygając o zasadności odwołania darowizny sąd ocenia ,czy zaistniały fakty podane w piśmie, w którym dokonano tego odwołania . Jak już wcześniej wskazano zarzut ,że „przez te wszystkie lata” powódka prosiła o umożliwienie jej zamieszkiwania jest niewiarygodny , bezpodstawny .
Nie zasługują również na uwzględnienie zarzuty dotyczące tego co działo się w roku 2018. Niewątpliwie wtedy powódka podjęła czynności jednoznacznie świadczące o zamiarze wprowadzenia się do domu objętego darowizną , a pozwana temu się sprzeciwiała . Analiza zachowania pozwanej pod kątem spełnienia przesłanki „rażącej niewdzięczności” jest jednak zbędna . W tym okresie powódka nie miała już bowiem żadnego prawa ,żeby domagać się zamieszkiwania , gdyż jej służebność wygasła . Pozwanej nie obciążał więc już obowiązek udostępnienia powódce domu w zakresie określonym w umowie darowizny .
Nie podlega ocenie w niniejszej sprawie argument stanowiący ,że pozwana nie wywiązywała się z obowiązku opieki nad matką – k. 5 . Nie został on bowiem zgłoszony w piśmie, w którym powódka wypowiedziała umowę darowizny. Nie był on więc podstawą dla tej czynności.
Sąd w pełni dał wiarę zeznaniom świadków :M. M. (3),J. M.,A.M.,A. M. (1),L. Z.,K. B.,B. J.oraz przesłuchaniu pozwanej . Dowody te są bowiem spójne , wzajemnie się uzupełniają i tworzą logiczną, niesprzeczną całość.
Zeznania świadkaM. K.potwierdziły w istocie niesporny fakt ,że w 2018r. powódka chciała się wprowadzić do domu , w którym mieszkała pozwana wraz z rodziną .
Mając na uwadze powyższe ustalenia i rozważania sąd oddalił powództwo.
Skoro powódka przegrała sprawę , to obciąża ją obowiązek zwrotu kosztów procesu pozwanej –art. 98§ i§ 3 k.p.c.Powódka była zwolniona od kosztów sądowych – k. 223 . Okoliczność ta nie zwalnia jej jednak od obowiązku zwrotu kosztów przeciwnikowi – art. 108 ustawy z dnia 28 lipca 2005r. o kosztach sadowych w sprawach cywilnych ( tekst jednolity - Dz. U. z 2020r. , poz. 755 ze zm. ) . Od powódki zasądzono więc na rzecz pozwanej kwotę 5.400,00 zł z tytułu wynagrodzenia pełnomocnika ( ustalonego na podstawie § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie - Dz. U. poz. 1800 z zm.) oraz 17,00 zł z tytułu opłaty skarbowej od pełnomocnictwa - łącznie 5.417,00 zł .
Wynagrodzenie pełnomocnika z urzędu podlegało wypłacie ze Skarbu Państwa . Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd wyrażony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 2020r. ( I CSK 438/20 ) z którego wynika , że brak jest podstaw dla różnicowania wynagrodzeń pełnomocników z wyboru i z urzędu . Wobec tego sąd przyznał adw.M. G.wynagrodzenie w wysokości 5.400,00 zł , powiększone o podatek VAT w wysokości 23 %, czyli łącznie 6.642,00 zł.
Brak było podstaw do pobierania w wyroku od powódki jakichkolwiek kosztów sądowych – por. art. 113 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych .