Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych II instancja
Sygnatura akt: VII Ua 90/21
Data wyroku: 2022-01-31 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Kosicka
Słowa kluczowe: Zasiłek chorobowy
Podstawa prawna: art. 13 ust 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego

sygn. akt VII Ua 90/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
31 stycznia 2022 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Kosicka
po rozpoznaniu 31 stycznia 2022 r. na posiedzeniu niejawnym w Warszawie
odwołaniaD. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddziału wW.
z 7 stycznia 2021 r., znak(...)
o zasiłek chorobowy
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddziału wW.
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie
z 13 września 2021 r., sygn. akt VI U 75/21
oddala apelację.

Małgorzata Kosicka

sygn. akt VII Ua 90/21

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 13 września 2021 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Północ w Warszawie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, orzekając w sprawie odwołaniaD. M.od decyzji Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW., zmienił zaskarżoną decyzję z 7 stycznia 2021 r., znak(...), w ten sposób, że przyznałD. M.prawo do zasiłku chorobowego za okres od 9 grudnia 2020 r. do 10 stycznia 2021 r.
Sąd I instancji ustalił, że 31 stycznia 2020 r. odwołujący się zakończył czynną służbę wojskowa i przeszedł na tzw. emeryturę wojskową z 1 lutego 2020 r. Zgodnie z art 41 ust. 2 ustawy termin realizacji wypłaty świadczenia nastąpić miał od 1 lutego 2021 r.
W okresie od 24 lutego 2020 r. do 8 grudnia 2020 r. odwołujący się podjął zatrudnienie na podstawie umowy o pracę w(...)Instytucie Medycyny(...)wW..
8 grudnia 2'020 r. odwołujący się zachorował i był niezdolny do pracy nieprzerwanie przez ponad 30 dni, tj. do 10 stycznia 2021 r.
20 grudnia 2020 r. odwołujący przesłał do ZUS za pośrednictwem Platformy Usług Elektronicznych ZUS wniosek o zasiłek chorobowy za okres niezdolności do pracy po ustaniu zatrudnienia, tj. od 9 grudnia 2020 r. do 18 grudnia 2020 r. oraz od 19 grudnia 2020 r. do 10 stycznia 2021 r.
7 stycznia 2021 r. w ZUS(...)Oddział wW.złożył dokumentację uzupełniającą do wysłanego elektronicznie wniosku ZAS-53.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją z 7 stycznia 2021 r. odmówił prawa do zasiłku chorobowego za okres po ustaniu zatrudnienia, tj. od 9 grudnia 2020 r. do 10 stycznia 2021 r. Uzasadniając stanowisko organ rentowy wskazał, że z posiadanej dokumentacji wynika, że od 1 lutego 2020 r. odwołujący się ma ustalone prawo do świadczenia emerytalno - rentowego wypłacanego przez Wojskowe Biuro Emerytalne. Powyższy fakt pozbawia odwołującego się prawa do zasiłku chorobowego po ustaniu zatrudnienia
Sąd rejonowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy oraz w aktach rentowy. Treści i autentyczności dokumentów żadna ze stron nie kwestionowała toteż zostały uznane za pełnowartościowy materiał dowodowy.
Sąd rejonowy uznał odwołanie za uzasadnione. Wskazał, że decydujące znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy miała wykładnia i interpretacja przepisuart. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa(Dz. U. z 2020 r., poz. 870)- dalej ustawy zasiłkowej. Zgodnie z tym przepisem zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy.
Sąd I instancji ustalił, że od 1 lutego 2018 r. odwołujący się miał przyznane prawo do emerytury wojskowej. Odwołujący podnosił jednak, że pojęcie emerytura w świetle ustawy zasiłkowej nie jest pojęciem tożsamym z emeryturą wojskową.
Sąd rejonowy zważył, że nieprawidłowa jest wykładnia, by ustawodawca w ustawie regulującej stosunki ubezpieczenia chorobowego, odwołując się do pojęcia osoby mającej ustalone prawo do emerytury sięgał do innej definicji świadczenia niż przysługującego na podstawie art. 4 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W systemie zabezpieczenia emerytalnego wojskowego nie przewidziano prawa do świadczeń z ubezpieczenia chorobowego. W konsekwencji prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia wyłączone jest tylko w tych okolicznościach, które wyczerpująco i wyraźnie określone zostały w art 13 ust. 1 ustawy zasiłkowej. Takie stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z 18 lutego 2013 r. II UK 196/12, gdzie wskazał że: pobieranie emerytury wojskowej przyznanej na podstawieustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzinnie stanowi okoliczności wyłączającej prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia (art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej. W uzasadnieniu Sąd Najwyższy podał, że charakter prawa ubezpieczeń społecznych, jako zawierającego zbiór przepisów bezwzględnie obowiązujących, nakazuje nadawanie wskazanym art. 13 ust. 1 ustawy przyczynom odmowy prawa do zasiłku chorobowego bez ekwiwalentu w składce tylko takie znaczenie, jakie wypływa z jego tekstu. Określenie „emerytura”, którym się posługuje, nie może być uznane za pojęcie zbiorcze, obejmujące wszystkie świadczenia przyznawane z tytułu wieku i (lub) wysługi nie tylko z ubezpieczenia emerytalnego, lecz także w postaci świadczeń zabezpieczeniowych z budżetu, jakim jest „emerytura wojskowa” i nie jest tożsame z tym pojęciem. Identyfikacja tych świadczeń jest wykluczona, co dostrzegł Sąd Najwyższy w wyroku z 18 stycznia 2012 r., II UK 168/11

     (OSNP 2012 nr 23-24, poz. 297),wyraźnie odróżniając rentę z tytułu niezdolności do pracy przyznawanej na podstawieustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychod policyjnej renty inwalidzkiej. Rezultat wykładni językowej potwierdza wykładnia systemowa, uwzględniająca brak jakiegokolwiek związku normatywnego między wskazanymi systemami, a także zasady techniki prawodawczej, wskazujące, że w ustawie nie zamieszcza się przepisów, które regulowałyby sprawy wykraczające poza wyznaczony przez nią zakres podmiotowy, czyli regulowane w niej stosunki oraz krąg podmiotów, do których się odnosi. Sąd Najwyższy nie odstąpił od tego stanowiska, podobnie odniósł się do pobierania zasiłku w przypadku ustalonego prawa do emerytury policyjnej

    (postanowienie SN z 28 marca 2019 r., I UK 128/18, LEX nr 2650723).

Sąd rejonowy podkreślił, że prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia wyłączone jest tylko w tych okolicznościach, które wyczerpująco i wyraźnie określone zostały w art. 13 ust. 1 ustawy z 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Nie została w nim wymieniona emerytura wojskowa, więc sąd I instancji podzielił tym samym pogląd Sądu Najwyższego oraz argumentację odwołującego się, że pobieranie tego świadczenia nie uzasadnia zastosowania art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego.
Uwzględniając powołane argumenty, sąd I instancji zmienił zaskarżoną decyzję, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł apelację, zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości oraz zarzucając mu naruszenie przepisów prawa materialnego, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwapoprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że skoro w treści przepisu nie została wymieniona oddzielnie emerytura wojskowa, to emerytura oznacza wyłącznie emeryturę powszechną, podczas gdy słowo emerytura odnosi się do świadczeń emerytalnych w ogóle oraz naruszenie przepisów prawa procesoweart. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie ustaleń w sposób wybiórczy, z pominięciem okoliczności pobierania przez ubezpieczonego emerytury wojskowej od 1 lutego 2020r., która wyłącza prawo do zasiłku chorobowego za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego.
W oparciu o powyższe zarzuty organ rentowy wniósł o zmianę wyroku w całości poprzez oddalenie odwołania od zaskarżonej decyzji i zasądzenie od odwołującego na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za postępowanie apelacyjne według norm przepisanych.
W uzasadnieniu apelacji organ rentowy podniósł, że ubezpieczony pobiera od lutego 2020 r. emeryturę wojskową. Zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Organ rentowy wskazał, że zgodnie z wyrokiem Sądu Najwyższego z 17 kwietnia 2014r. I UK 372/13 stosownie doart. 13 ust 1 pkt 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwazasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy ma ustalone prawo do emerytury. Wobec powyższego w ocenie organu rentowego bezspornym jest, że posiadanie prawa do emerytury stanowi negatywną przesłankę do przyznania prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia(apelacja, k. 57-58 a.s.).

D. M.w odpowiedzi na apelację wniósł o jej oddalenie. Uzasadniając stanowisko wskazał, że sąd rejonowy wbrew twierdzeniu organu rentowego nie dopuścił się zarówno do naruszenia przepisów prawa procesowego jak i przepisów prawa materialnego, a tym samym wyrok w pełni odpowiada obowiązującemu prawu i powinien zostać utrzymany w mocy.D. M.podkreślił, że pobierana przez niego emerytura wojskowa nie powinna być obejmowana pojęciem „emerytury” o której mowa wustawie z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa. Sąd rejonowy trafnie wskazał, że okoliczność jej pobierania nie może stanowić okoliczności wyłączającej prawo do zasiłku chorobowego a tym samym nie może mieć zastosowania art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej. Sąd rejonowy w sposób prawidłowy dokonał wykładni przepisu art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy zasiłkowej. Prawidłowość wydanego Wyroku potwierdza orzecznictwo Sądu Najwyższego, tj. wyrok SN z 18 stycznia 2012 r., II UK 168/11, wyrok SN z 18 lutego 2013 r., II UK 196/12, postanowienie SN z 28 marca 2019 r., I UK 128/18. Ponadto wbrew zarzutowi organu rentowego, sąd rejonowy rozpoznając sprawę uwzględnił okoliczność pobierania emerytury wojskowej, a tym samym zarzut co do naruszenia przepisów prawa procesowego, tj.art. 233 § 1 k.p.c.w ocenie odwołującego należy uznać za chybiony

    (odpowiedź na apelację, k. 70-72 a.s.).

Sąd okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego jest nieuzasadniona.
W ocenie sądu okręgowego, sąd I instancji wydał trafne orzeczenie, znajdujące oparcie zarówno w zebranym w sprawie materiale dowodowym, jak i obowiązujących przepisach prawa. Sąd okręgowy nie stwierdził wadliwości stanu faktycznego ustalonego w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, podzielając ustalenia faktyczne zaprezentowane w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku. Nie zachodzi zatem potrzeba ich szczegółowego powtarzania(postanowienie Sądu Najwyższego z 22 kwietnia 1997r., II UKN 61/97, wyrok Sądu Najwyższego z 12 stycznia 1999r., I PKN 521/98). Zgodnie bowiem z poglądem Sądu Najwyższego wyrażonym w wyroku z 15 maja 2007r.(V CSK 37/07), surowsze wymagania odnośnie oceny zgromadzonego materiału i czynienia ustaleń na potrzeby wydania orzeczenia ciążą na sądzie odwoławczym wówczas, gdy ustala on stan faktyczny sprawy w sposób odmienny, niż uczynił to sąd I instancji. Inaczej jest natomiast wtedy, gdy orzeczenie wydane na skutek apelacji zmierza do jej oddalenia, a tym samym utrzymuje w mocy ustalenia poczynione przez sąd I instancji. W takim bowiem przypadku, jakkolwiek wyrok sądu odwoławczego powinien opierać się na jego własnych i samoistnych ustaleniach, za wystarczające można uznać stwierdzenie, że przyjmuje on ustalenia faktyczne i prawne sądu I instancji jako własne.
Odnosząc się do sformułowanego przez zakład zarzutu naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.sąd okręgowy zważył, sąd rejonowy nie tylko dokonał pełnego i wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, ale również wbrew twierdzeniom skarżącego organu rentowego dokonał prawidłowych ustaleń bez pominięcia okoliczności pobierania przez ubezpieczonego emerytury wojskowej. Podkreślić należy, że w stanie faktycznym sąd I instancji ustalił, żeD. M.od 1 lutego 2020 r. ma ustalone prawo do świadczenia emerytalno - rentowego wypłacanego przez Wojskowe Biuro Emerytalne. Niewątpliwie więc sąd rejonowy okoliczność tę ustalił i odniósł do niej w rozważaniach prawnych. Wobec powyższego zarzut apelacji dotyczący naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.jest chybiony.
Kolejny zarzut apelacyjny dotyczył naruszeniaart. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwapoprzez jego błędną wykładnię. Jednakże w prawidłowo ustalonych okolicznościach faktycznych sprawy sąd rejonowy, w ocenie sądu II instancji, prawidłowo zastosował także przepis art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy, a zarzut apelacyjny naruszenia prawa materialnego okazał się chybiony. Przepis ten wskazuje bowiem zasiłek chorobowy z tytułu niezdolności do pracy powstałej w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego, jak i z tytułu niezdolności do pracy powstałej po ustaniu tytułu ubezpieczenia nie przysługuje za okres po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego, jeżeli osoba niezdolna do pracy ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy.
Wykładnia art. 13 ust. 1 pkt 1. ustawy zasiłkowej dokonana przez skarżący organ jest nieprawidłowa. Godzi się zauważyć w pierwszej kolejności, że przepis ten określa wyjątki od zasady przewidzianej w art. 6 i art. 7 ustawy zasiłkowej i jako taki musi być interpretowany ściśle.
Należy przypomnieć, że stosownie do art. 6 ust. 1 ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego. Tytułem tego ubezpieczenia jest zatrudnienie lub inna działalność, których podjęcie rodzi obowiązek ubezpieczenia chorobowego lub uprawnienie do objęcia tym ubezpieczeniem na zasadach dobrowolności w rozumieniu przepisówustawy o systemie ubezpieczeń społecznych. Świadczenie to przysługuje także osobie, która stała się niezdolna do pracy już po ustaniu tytułu ubezpieczenia chorobowego.
W ocenie sądu okręgowego, regulacja dotycząca wyłączenia prawa do zasiłku nie może być interpretowana w sposób rozszerzający. Dotyczy bowiem podmiotów, które podlegały ubezpieczeniu, opłacały składki na ubezpieczenie chorobowe, a mimo to świadczenia z tym związane nie zostaną im przyznane. Sąd rejonowy prawidłowo stwierdził, powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z 18 lutego 2013 r. sygn. II UK 196/12, że pobieranie emerytury wojskowej przyznanej na podstawieustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzinnie stanowi okoliczności wyłączającej prawo do zasiłku chorobowego po ustaniu tytułu ubezpieczenia. Wbrew twierdzeniom organu rentowego, rozszerzająca wykładnia art. 13 ustawy jest niedopuszczalna już z tego względu, że mogłaby prowadzić do pozbawienia uprawnionego prawa wynikającego z literalnego jej brzmienia. W tej sytuacji jasno wyrażona wola ustawodawcy, zgodnie z którą zasiłek nie przysługuje osobie, która ma ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy oznacza, że zasiłek ten przysługuje w przypadku renty czy emerytury przysługujących z innego tytułu. Trafnie w ślad za orzecznictwem Sądu Najwyższego sąd rejonowy przyjął, że użytej w przepisieart. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychdefinicji „emerytury" nie można traktować jako pojęcia zbiorczego bez rozróżnienia na odmienne przesłanki nabycia prawa do świadczeń i źródło finansowania. Dokonywanie rozszerzającej wykładni art. 13 ust. 1 pkt 1 ww. ustawy, jaką przeprowadził w niniejszej sprawie organ rentowy jest zatem nieuprawnione. Prawa do świadczeń pozbawieni mogą być wyłącznie ubezpieczeni w sytuacjach enumeratywnie wymienionych w art. 13 ustawy zasiłkowej. Z wymienionego przepisu z kolei wynika, że prawo to wyłączone jest tylko (w przypadku ust. 1 pkt 1) w przypadku pobierania emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy. Świadczenia tak nazwane uregulowane zostały wustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2022 r. poz. 504 t.j.). Podkreślenia wymaga, że ubezpieczony żadnego z tych świadczeń nie pobierał. Od 1 lutego 2020 r.D. M.ma ustalone prawo do emerytury wojskowej. Przesłanki przyznania tego świadczenia są odrębne i nie pozostają w związku ze świadczeniami z powszechnego ubezpieczenia społecznego. Gdyby zamiarem ustawodawcy było pozbawienie prawa do zasiłku chorobowego osób uzyskujących emeryturę wojskową zapis taki znalazłby się w ustawie zasiłkowej. Jego brak jednoznacznie wskazuje na to, że pobieranie tego świadczenia nie wyklucza prawa do pobierania zasiłku chorobowego.
W konsekwencji uznać należy, że sąd rejonowy w ramach zaistniałego na gruncie niniejszej sprawy stanu faktycznego, prawidłowo zastosował przepisy ustawy o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa, w tym art. 13 ust. 1 pkt 1 ustawy.
W związku z tym na podstawieart. 385 k.p.c.apelacja organu rentowego podlegała oddaleniu.