Sąd Okręgowy w Łodzi
XIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
Sygnatura akt: XIII Ga 204/21
Data wyroku: 2022-03-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: sędzia Jolanta Jachowicz
Słowa kluczowe: Odszkodowanie

Sygn. akt XIII Ga 204/21

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 24 listopada 2020 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w sprawie z powództwa(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wG.przeciwko(...)(...)spółce akcyjnej z siedzibą wW.o zapłatę, w punkcie 1. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 2.711,32 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 listopada 2019 r. do dnia zapłaty; w punkcie 2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie; w punkcie 3. zasądził od powoda na rzecz pozwanego 2.056,14 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty tytułem zwrotu kosztów procesu; w punkcie 4. nakazał pobrać od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi kwotę 666,68 zł tytułem wydatków poniesionych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa; w punkcie 5. nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi kwotę 224,25 zł tytułem wydatków poniesionych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa.
(wyrok k. 133, uzasadnienie k. 138-140)
Powód(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wG.wniósł apelację od powyższego wyroku zaskarżając go w części, to jest w pkt 2 co do kwoty 7.587,10 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 listopada 2019 r. do dnia zapłaty oraz w pkt 3, 4 i 5.
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił naruszenie:
- naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy, a w szczególności:
(I) naruszenie przepisuart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 2431k.p.c.i245 k.p.c.poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów w zakresie oceny dowodu z dokumentów:

⚫

umowy zlecenia naprawy pojazdu z dnia 22 lipca 2019 r.,

faktury VAT za naprawę pojazdu nr(...)z dnia 30 sierpnia 2019 r.,

faktury VAT za naprawę pojazdu nr(...)z dnia 27 września 2019 r.,

faktury VAT za naprawę pojazdu nr(...)z dnia 7 października 2019 r.,

oświadczenia o VAT z dnia 22 lipca 2019 r.,

Umowy Leasingu Operacyjnego Niekonsumenckiego z Wysoką Wartością Końcową nr(...)- (...)- (...)zawartej przez(...)z s. wB.(działającą poprzez(...) GmbH Sp. z o.o.Oddział wP.z s. wW.) zI. P.prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwąI. H.-P.(...),

które to dokumenty dowodzą, iż w wyniku kolizji z dnia 20 lipca 2019 r. i zaistnienia szkody w pojeździe markiS. (...)nr rej. (...)stanowiącym przedmiot wskazanej umowy leasingu, zasadnym było zasądzenie odszkodowania z tytułu przedmiotowej szkody w kwocie brutto, ponieważ zgodnie z umową leasingu to leasingobiorca był zobligowany do dokonania naprawy ww. pojazdu i poniesienia kosztów wynikających z tego tytułu (z tego względu faktura VAT za naprawę jest wystawiona na leasingobiorcę, a nie na leasingodawcę - w konsekwencji zobowiązanie do zapłaty kwoty wynikającej z ww. faktur - łącznie z zawartym w cenie tej usługi podatkiem od towaru i usług - obciąża leasingobiorcę, który - wobec braku możliwości odliczenia podatku VAT - ponosi szkodę w tym zakresie); w konsekwencji rozstrzygające znaczenie ma w przedmiotowej sprawie nie sytuacja podatkowa w zakresie VAT leasingobiorcy, a nie - jak błędnie przyjął Sąd I instancji - leasingodawcy,
- naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
(II) naruszenie przepisuart. 5 ust. 1 pkt. 1, art. 7 ust. 1 ust. 2 i art. 86a ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 roku o podatku od towarów i usług(t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 106) poprzez ich niezastosowanie oraz błędne zastosowanie art. 86 ust. 1 tejże ustawy do oceny stanu faktycznego i dochodzonych roszczeń w niniejszej sprawie, a w konsekwencji uznanie, że odszkodowanie z tytułu kosztów naprawy pojazdu winno być zasądzone w kwocie netto z powołaniem się na możliwość dokonywania odliczeń w zakresie VAT przez leasingodawcę, podczas gdy VAT powstały w transakcji leasingu jest delegowany w całości na leasingobiorcę i to jego sytuacja podatkowa (i ewentualna możliwość dokonywania odliczeń w zakresie VAT) winna być miarodajna dla oceny zasądzenia odszkodowania w kwocie netto, brutto lub netto + 50 % VAT,
(III) naruszenie przepisuart. 7097§ 1 k.c.poprzez jego błędną interpretację i nieuwzględnienie okoliczności, iż z istoty umowy leasingu wynika, że to korzystający jest zobligowany do dokonywania napraw przedmiotu leasingu (niezbędnych do zachowania przedmiotu leasingu w stanie niepogorszonym), tak więc to korzystający / leasingobiorca był zobowiązany do przeprowadzenia naprawy pojazdu markiS. (...)nr rej. (...)po zdarzeniu drogowym z dnia 20 lipca 2019 r. celem zachowania auta w stanie niepogorszonym (vide zlecenie naprawy pojazdu z dnia 22 lipca 2019 r.),
(IV) naruszenie przepisuart. 361 i 363 k.c.poprzez błędną wykładnię i uznanie, iż przyznane odszkodowanie nie musi pokrywać w całości poniesionych przez poszkodowaną, udokumentowanych i uzasadnionych kosztów wynikających z konieczności naprawy pojazdu na skutek zaistniałej szkody zgodnie z zasadą pełnego odszkodowania. Wskazanie przez Sąd I instancji twierdzenie, iż w niniejszej sprawie kwota netto stanowi odpowiednią sumę pieniężną tytułem odszkodowania jest błędne z uwagi na fakt, iż poszkodowanym w tej sytuacji pozostaje leasingobiorca zobowiązany do pokrycia kosztów wynikających z faktur VAT za naprawę pojazdu wraz z podatkiem VAT stanowiącym element ceny za usługę naprawczą, tak więc zapłata przez pozwanego ubezpieczyciela odszkodowania w kwocie netto nie stanowi realizacji zasady pełnej kompensacji szkody w niniejszej sprawie.
Mając na względzie powyższe, powód wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części tj. w pkt. 2 - w części to jest co do kwoty 7.587,10 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 listopada 2019 r. do dnia zapłaty oraz w pkt 3, 4 i 5 poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 7.587,10 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 listopada 2019 r. do dnia zapłaty i kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego za I instancję według norm przepisanych, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w części, to jest w pkt. 2 co do kwoty 7.587,10 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 listopada 2019 r. do dnia zapłaty oraz w pkt 3, 4 i 5 i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Ponadto skarżący wniósł o zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym, wedle norm przepisanych.
(apelacja k. 153-161)
W odpowiedzi na apelację pozwany wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
(odpowiedź na apelację k. 177-179)

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powoda zasługiwała na uwzględnienie i skutkuje zmianą zaskarżonego orzeczenia.
Sąd pierwszej instancji w sposób niewadliwy przeprowadził postępowanie dowodowe i poczynił na podstawie jego wyników prawidłowe ustalenia faktyczne i prawne, które Sąd odwoławczy przyjmuje za własne, dokonując jednak ich odmiennej oceny prawnej w zakresie wskazanym przez stronę apelującą.
Zarzut strony powodowej dotyczący naruszenia przez Sąd Rejonowy zasady swobodnej oceny dowodów, to jestart. 233 § 1 k.p.c.w związku zart. 2431k.p.c.w związku iart. 245 k.p.c.jest błędnie sformułowany. Do naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.dochodzi wtedy, kiedy Sąd I instancji dokonuje oceny dowodów w sposób sprzeczny z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego. Podnosząc zarzut w oparciu oart. 233 § 1 k.p.c.skarżący powinien wskazać konkretny dowód przeprowadzony w sprawie, oraz w czym upatruje on wadliwą ocenę tego dowodu. Natomiast powód nie wskazuje żadnego dowodu, którego ocena jego zdaniem jest wadliwa. Skarżący jedynie kwestionuje zasadność zasądzenia odszkodowania w kwocie netto. To jednak stanowi efekt subsumpcji stanu faktycznego do przepisów prawa materialnego, a nie wadliwej oceny poszczególnych dowodów. Dlatego też należy uznać, iż powyższy zarzut w efekcie powiela treść zarzutów przepisów prawa materialnego, wskazanych w punktach (II), (III), (IV) zarzutów apelacyjnych. A zatem, zarzuty skarżącego w tym zakresie nie zmierzały do zmiany ustaleń faktycznych, ale ich celem było wykazanie naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 361 k.c.w związku zart. 86 ust. 1 ustawy o podatku od towarów i usług) poprzez ich błędną wykładnię.
Zasadne są wszystkie zarzuty naruszenia prawa materialnego zawarte w apelacji powoda kwestionujące stanowisko Sądu Rejonowego, który oceniając wysokość należnego odszkodowania z tytułu poniesionych przez leasingobiorcę kosztów naprawy w kwocie netto wziął jedynie pod uwagę, że poszkodowanym w niniejszej sprawie jest leasingodawca, jako właściciel uszkodzonego pojazdu i jego status jako podatnika uprawnionego do odliczenia podatku VAT.
Istota apelacji dotyczy zagadnienia prawnego rozstrzygniętego Uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 11 września 2020 r., sygn. akt III CZP 90/19 (Lex nr 3050727), której przedmiotem była sprawa o nabyte w drodze przelewu wierzytelności roszczenie leasingobiorcy (a nie leasingodawcy) o naprawienie szkody wynikającej z konieczności poniesienia kosztów usługi naprawy pojazdu w zakresie podatku od towarów i usług, których nie mógł odliczyć od wydatków na pojazdy samochodowe.
W sprawie, w której przedstawiono zagadnienie prawne do rozstrzygnięcia Sądowi Najwyższemu, szkoda majątkowa nie polega na uszkodzeniu, zniszczeniu lub utracie mienia, a na jego naprawieniu z uwagi na zobowiązanie z umowy leasingu - tak jak w rozpoznawanej sprawie. Szkoda w tym ujęciu, jak wskazał Sąd Najwyższy, powstaje w majątku posiadacza zależnego, a nie właściciela pojazdu i nie polega na zmniejszeniu wartości uszkodzonego lub zniszczonego pojazdu lub jego pełnej utracie, kiedy to poszkodowanym może być właściciel rzeczy, a na jego naprawieniu z uwagi na zobowiązanie z umowy leasingu (art.art. 7097§ 1, 70911, 70915k.c.), w której finansujący pełni rolę jedynie podmiotu kredytującego, a korzystający ma uprawnienie do wyłącznego korzystania z rzeczy i ponosi wszelkie koszty jej utrzymania i ciężary obciążające właściciela (por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2017 r., sygn. akt II CSK 213/16, Lex nr 2237408). Skoro leasingobiorca zleca zgodnie ze spoczywającym na nim obowiązkiem ustawowym naprawę uszkodzonego na skutek wypadku komunikacyjnego pojazdu mechanicznego i ponosi wydatki z tym związane, co miało miejsce w niniejszej sprawie, to należy go traktować jako poszkodowanego. W przypadku, gdy szkoda częściowa została wyrządzona w pojeździe mechanicznym będącym przedmiotem leasingu, istnieje adekwatny związek przyczynowy między zdarzeniem wyrządzającym szkodę w majątku finansującego a powstaniem obowiązku korzystającego (leasingobiorcy) dokonania naprawy pojazdu we własnym imieniu i na własny rachunek. (…) W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalił się pogląd, że odszkodowanie przysługujące na podstawie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego za szkodę powstałą w związku z ruchem tego pojazdu, ustalone według cen części zamiennych i usług obejmuje kwotę podatku od towarów i usług (VAT) w zakresie, w jakim poszkodowany nie może obniżyć podatku od niego należnego o kwotę podatku naliczonego. W sytuacji, gdy leasingobiorca jako podmiot wyłącznie uprawniony do korzystania z pojazdu i jednocześnie zobowiązany do utrzymania uszkodzonego pojazdu w należytym stanie pokrywa koszty usług naprawczych, w skład których wchodzi podatek od towarów i usług, to jest on poszkodowanym. W konsekwencji to jego możliwości odliczenia podatku od towarów i usług decydują o tym, czy i w jakim zakresie odszkodowanie może być pomniejszone o podatek VAT.
Tym samym leasingobiorca jako podmiot, który doznał szkody pozostającej w związku przyczynowym ze zdarzeniem szkodzącym wbrew swojej woli, jest poszkodowanym w niniejszej sprawie, gdyż to on poniósł koszty naprawy uszkodzonego pojazdu (o czym świadczą faktury i zlecenie naprawy).
W tych okolicznościach zarzut naruszeniaart. 7097§ 1 k.c.w odniesieniu do objętego pozwem roszczenia jest bezprzedmiotowy.
Sąd Najwyższy w oparciu o powyższe sformułował tezę, że: „Odszkodowanie z tytułu ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego, przysługujące leasingobiorcy w związku z poniesieniem wydatków na naprawę uszkodzonego pojazdu będącego przedmiotem leasingu, obejmuje kwotę podatku od towarów i usług w zakresie, w jakim nie może on obniżyć podatku od niego należnego o kwotę podatku zapłaconego”.
Jeżeli finansujący przekazuje pojazd do wyłącznego korzystania leasingobiorcy, nie ponosi kosztów jego naprawy i nie jest nabywcą usługi opodatkowanej podatkiem od towarów i usług, okoliczność że ma on status podatnika podatku VAT jest pozbawiona istotnego znaczenia. Przeciwny pogląd byłby sprzeczny z zasadą pełnej kompensacji szkody (art. 361 § 2 k.c.), funkcjami i celem ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej, skutkując przerzuceniem na poszkodowanego ciężaru pokrycia części kwoty wydatkowanej na naprawę samochodu.
Skoro zatem w rozpoznawanej sprawie poszkodowany leasingobiorca nie jest uprawniony do odliczenia podatku VAT w całości (oświadczenie k. 12), to odszkodowanie winno obejmować na jego rzecz w całości ten podatek, do którego odliczenia poszkodowany jest uprawniony. Z uwagi na powyższe należne na rzecz poszkodowanego odszkodowanie winno uwzględniać kwotę podatku VAT. Z uwagi na to należy też uznać, że cesja wierzytelności leasingobiorcy z dnia 22 lipca 2019 r. na rzecz(...) sp. z o.o.sp. k., a następnie cesja z dnia 17 października 2019 r. zawarta między(...) sp. z o.o.sp. k. a powodem, obejmuje kwotę VAT.
Reasumując, powód jako poszkodowany w niniejszej sprawie miał uprawnienie do dochodzenia od pozwanego roszczenia z tytułu naprawy pojazdu, które pozostawało w adekwatnym związku przyczynowym ze szkodą powstałą na skutek kolizji z dnia 20 lipca 2019 r. Zgodnie z opinią biegłego koszt naprawy pojazduS. (...)przy zastosowaniu technologii naprawy, która pozwoliłaby przywrócić mu wszystkie funkcje techniczne i estetyczne przy stawce za roboczogodzinę 200 zł wyniósłby 40.574,47 zł brutto.
Mając na uwadze, iż w toku postępowania likwidacyjnego pozwany wypłacił kwotę w wysokości 30.276,05 zł, a Sąd Rejonowy zasądził kwotę 2.711,32 zł do zasądzenia pozostała kwota 7.587,10 zł.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy w punkcie I. wyroku zmienił na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.wyrok Sądu Rejonowego w zakresie punktu 2. zasądzając od pozwanego na rzecz powoda kwotę 7.587,10 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 27 listopada 2019 r. do dnia zapłaty i oddalił powództwo w pozostałej części.
W związku ze zmianą zaskarżonego wyroku, Sąd Okręgowy zmienił także rozstrzygnięcie o kosztach procesu zawarte w punkcie 3. tego wyroku, uwzględniając treśćart. 100 k.p.c.zd. 2 k.p.c.i zasądzając od pozwanego na rzecz powoda, poniesione przez niego koszty w wysokości 4.367,00 zł, na które złożyły się: 750,00 zł tytułem opłaty od pozwu, 17,00 zł tytułem opłaty skarbowej, 3.600,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego ustalonych na podstawie § 2 pkt 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2018 roku, poz. 265).
Zmiana wyroku spowodowała też zmianę rozstrzygnięcia o kosztach sądowych (wydatkach z tytułu wynagrodzenia biegłego pokrytych częściowo przez Skarb Państwa), o których orzeczono na podstawieart. 113 ust. 1w zw. zart. 83 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tekst jedn. Dz. U. z 2020 r. poz. 755 ze zm.) w związku zart. 100zd. pierwszek.p.c., zmieniając wyrok w punkcie 4 i 5. Łącznie wydatki poniesione tymczasowo przez Skarb Państwa wyniosły 890,93 zł. Tak więc pozwany powinien ponieść 95,60 % tych wydatków (851,73 zł), zaś powód 4,40 % (39,20 zł).
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy oparł na zasadzie odpowiedzialności za jego wynik na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 99 k.p.c.Powód wygrał postępowanie apelacyjne w całości.
Pozwany winien zwrócić poniesione przez powoda koszty w wysokości 1.400 zł, na które złożyły się: opłata od apelacji w wysokości 500 zł i wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika w wysokości 900 zł ustalone na podstawie § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tj. Dz. U. z 2018 r., poz. 265).

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć przez PI pełnomocnikowi pozwanego i powoda.
16.03.2022r.