Sąd Okręgowy w Płocku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 2717/18
Data wyroku: 2021-01-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Łukasz Wilkowski
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 828 § 1 k.c. w zw. z art. 415 k.c.
Teza: Sąd karny orzekający w sprawie karnej obowiązek naprawienia szkody, w tym zakresie zobligowany jest stosować przepisy kodeksu cywilnego i nie może ich samodzielnie zmienić. Tymczasem zgodnie z art. 441 § 1 k.c. jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna. Taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej, bowiem pozwani działając wspólnie i w porozumieniu doprowadzili właściciela do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Ich odpowiedzialność względem niego, a tym samym również względem ubezpieczyciela jest odpowiedzialnością solidarną. Czym innym są ich wzajemne rozliczenia (...) Sposób orzeczenia częściowego obowiązku naprawienia szkody w sprawie karnej, nie może zmieniać w.w zasad powszechnie obowiązujących przepisów prawa.

Sygn. akt I C 2717/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

(zaoczny w stosunku do pozwanychA. Ś.iA. R.)

Dnia 12 stycznia 2021 roku
Sąd Okręgowy w Płocku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

sędzia Łukasz Wilkowski

po rozpoznaniu w dniu 12 stycznia 2021 roku w Płocku na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.
przeciwkoA. O.,A. R.iA. Ś.
o zapłatę kwoty 128.516,52 zł

I
zasądza od pozwanychA. O.,A. R.iA. Ś.solidarnie na rzecz powoda(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.kwotę 128.516,52 zł (sto dwadzieścia osiem tysięcy pięćset szesnaście złotych pięćdziesiąt dwa grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od dnia 18 czerwca 2016 roku do dnia zapłaty;

II
zasądza od pozwanychA. O.,A. R.iA. Ś.solidarnie na rzecz powoda(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.kwotę 11.843,00 zł (jedenaście tysięcy osiemset czterdzieści trzy złote) tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 5.400,00 zł (pięć tysięcy czterysta złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego;

III
nadaje wyrokowi w punkcie I. rygor natychmiastowej wykonalności w stosunku do pozwanychA. Ś.iA. R..

Sygn. akt I C 2717/18

UZASADNIENIE

(...) S.A.wW.w pozwie z dnia 16 grudnia 2018 roku, skierowanym do Sądu Okręgowego w Płocku, wniosła o zasądzenie solidarnie od pozwanychM. B.,A. O.,A. R.iA. Ś.na swoją rzecz kwoty 128.516,52 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 czerwca 2016 roku do dnia zapłaty. Nadto wniosła o zasądzenie solidarnie od pozwanych na rzecz powódki kosztów postępowania oraz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. W uzasadnieniu wskazała, iż na podstawie zlecenia transportowego nr(...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.zleciła przewoźnikowi BEKA(...)transport drogowy towaru – wyrobów cukierniczych. Miał on zostać załadowany w siedzibiefirmy (...) Sp. z o.o.wK., zaś miejscem docelowym miała być miejscowośćC.na terenie Wielkiej Brytanii. W dniu 8 czerwca 2012 roku ok. godz. 11.40 na terenie firmy został załadowany ciągnik siodłowy markiR. (...)onr rej. (...)wraz z naczepą onr rej. (...). Kierowcą pojazdu była osoba legitymująca się dowodem osobistym wystawionym na daneK. P.. Towar miał zostać dostarczony na tern Wielkiej Brytanii w dniu 12 czerwca 2012 roku. Po otrzymaniu informacji, że towar nie dotarł do miejsca rozładunku, pracownicyfirmy (...)kilkunastokrotnie podjęli próby kontaktu telefonicznego najpierw z kierowcą pojazdu, a następnie właścicielem firmy. Dopiero w dniu 13 czerwca 2012 roku udało się skontaktować z właścicielem firmy transportowej, który poinformował, że jego firm nie realizowała żadnego zlecenia dla tego podmiotu. Wobec powyższego w dniu 14 czerwca 2012 roku zostało złożone zawiadomienie na Komisariacie Policji wK.o możliwości popełnienia przestępstwa.(...) Sp. z o.o.wO.zawarła z(...) S.A.wW.umowę ubezpieczenia mienia w transporcie „cargo” nr(...)na okres od dnia 01 listopada 2011 roku do dnia 31 października 2012 roku. W wykonaniu tej umowy powódka wypłaciła na rzecz(...) Sp. z o.o.wO.odszkodowanie za skradziony towar w kwocie 136.516,52 zł. Wskazana kwota uwzględnia ustaloną w umowie ubezpieczenia franszyzę redukcyjną w kwocie 1.000,00 zł. Na skutek prowadzonego dochodzenia udało się ustalić sprawców przywłaszczenia należącego do(...) Sp. z o.o.mienia. Prawomocnym wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015 roku Sad Okręgowy w Koszalinie w sprawie sygn. akt(...)uznałM. B.,A. Ś.,A. R.iA. O., za winnych tego, że w dniu 8 czerwca 2012 roku wK., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw, wspólnie i w porozumieniu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadzili(...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w postaci towaru stanowiącego słodycze o wartości 137.516,52 zł posługując się podrobioną dokumentacją przewozową, licencją przewozową oraz polisą OC, poprzez wprowadzenie w błąd przedstawicieli(...) Sp. z o.o.co do zamiaru wywiązania się z umowy dostawy tego towaru do Wielkiej Brytanii, posługując się danymi przewoźnikaB.– (...)iK. P., a także wprowadzając w błąd co do tożsamości kierowcy posługującego się podrobionym dokumentem w postacidowodu osobistego nr (...)wystawionego na daneK. P., w wyniku czegoA.(...)wypłaciło odszkodowanie w kwocie 136.516,52 zł. Jednocześnie w punkcie 48 lit e) wskazanego wyroku Sąd Okręgowy w Koszalinie nałożył na skazanegoA. O.częściowy obowiązek naprawienia szkody przez zapłatę na rzecz(...) S.A.z siedzibą wW.kwoty 2.000,00 zł, natomiast w pkt 49 wyroku na podstawieart. 72 § 2 k.k.zobowiązałM. B.,A. Ś.,A. R.do zapłaty na rzecz(...) S.A.z siedzibą wW.po 2.000,00 zł każdy w terminie 4 lat od uprawomocnienia się wyroku. Do chwili wniesienia pozwu żadna z w.w osób nie wywiązała się z w.w obowiązku. Dalej powódka wskazała na treśćart. 828 § 1 k.c.powołując się na przejście z mocy prawa na jego rzecz wierzytelności wobec pozwanych. Wskazała, iż pismami z dnia 26 maja 2016r i 13 czerwca 2016 roku wezwała pozwanych do zwrotu wypłaconego odszkodowania. PozwaniM. B.,A. O.iA. R.nie odnieśli się do tych wezwań, a pozwanaA. Ś.pismem z dnia 07 czerwca 2016 roku podniosła, iż wezwanie do zapłaty traktuje jako bezzasadne. Dalej wskazała, iż kwota dochodzona pozwem odpowiada różnicy pomiędzy kwotą wypłaconą na rzecz(...) Sp. z o.o.tytułem odszkodowania, a zasądzoną od skazanych rzecz powódki na mocy wyroku karnego tytułem częściowego obowiązku naprawienia szkody kwotą 8.000,00 zł (k. 3 – 10).
A. O.w odpowiedzi na pozew z dnia 17 stycznia 2020 roku wniósł o oddalenie powództwa. Wskazał, iż powódka nie przedstawiła potwierdzenia odbioru wezwania do zapłaty. Nadto wskazał, iż błędna jest wartość przedmiotu sporu, bo w wyroku Sądu Okręgowego w Koszalinie mowa jest jedynie o kwocie 2.000,00 zł. Nie ma również podstaw do zasądzania solidarnie żądanej kwoty, bowiem Sąd Okręgowy w Koszalinie zasądził kwoty po 2.000,00 zł odA. O.,A. R.iA. Ś., a kwotę 20.000,00 zł odM. B.. W tej sytuacji powódka powinna zachować ten podział. W tej sytuacji kwota sporu dotycząca jego osoby winna wynosić 7.885,00 zł (k. 166 – 167).
Prawomocnym postanowieniem z dnia 17 września 2020 roku Sąd Okręgowy w Płocku umorzył postępowanie w sprawie w stosunku do pozwanegoM. B.(k. 172).
PozwaniA. Ś.iA. R.nie złożyli odpowiedzi na pozew i nie zajęli stanowiska w sprawie.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Na podstawie zlecenia transportowego nr(...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.zleciła przewoźnikowi BEKA(...)z siedzibą wO.transport drogowy towaru – wyrobów cukierniczych. Miał on zostać załadowany w siedzibiefirmy (...) Sp. z o.o.wK., zaś miejscem docelowym miała być miejscowośćC.na terenie Wielkiej Brytanii. W dniu 8 czerwca 2012 roku na terenie firmy został załadowany ciągnik siodłowy markiR. (...)onr rej. (...)wraz z naczepą onr rej. (...). Kierowcą pojazdu była osoba legitymująca się dowodem osobistym wystawionym na daneK. P.. Towar miał zostać dostarczony na teren Wielkiej Brytanii w dniu 12 czerwca 2012 roku (zlecenie transportowe – k. 25, 24 list przewozowy CMR – k. 26, 24).
W dniu 12 czerwca 2012 roku towar nie dotarł do miejsca dostawy. W tej sytuacji pracownicy spółki podjęli próby kontaktu telefonicznego najpierw z kierowcą pojazdu, a następnie właścicielem firmy. Dopiero w dniu 13 czerwca 2012 roku udało się skontaktować z właścicielem firmy transportowej, który poinformował, że jego firma nie realizowała żadnego zlecenia, bowiem od około miesiąca nie prowadzi on działalności gospodarczej. Wobec powyższego w dniu 14 czerwca 2012 roku zostało złożone zawiadomienie na Komisariacie Policji wK.o możliwości popełnienia przestępstwa (protokół zawiadomienia – k. 27 – 31, zaświadczenie – k. 32).
(...) Sp. z o.o.wO.zawarła z(...) S.A.wW.umowę ubezpieczenia mienia w transporcie „cargo” nr(...)na okres od dnia 01 listopada 2011 roku do dnia 31 października 2012 roku (umowa ubezpieczenia – k. 41 – 45).
W wykonaniu tej umowy(...) S.A.wypłaciła na rzecz(...) Sp. z o.o.wO.odszkodowanie za skradziony towar w kwocie 136.516,52 zł. Wskazana kwota uwzględnia ustaloną w umowie ubezpieczenia franszyzę redukcyjną w kwocie 1.000,00 zł (pismo ubezpieczyciela – k. 46, potwierdzenie przelewu – k. 47).
Na skutek prowadzonego dochodzenia udało się ustalić sprawców przywłaszczenia należącego do(...) Sp. z o.o.mienia. Prawomocnym wyrokiem z dnia 17 grudnia 2015 roku Sad Okręgowy w Koszalinie w sprawie sygn. akt(...)uznałM. B.,A. Ś.,A. R.iA. O., za winnych tego, że w dniu 8 czerwca 2012 roku wK., w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, działając w ramach zorganizowanej grupy przestępczej mającej na celu popełnianie przestępstw, wspólnie i w porozumieniu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadzili(...) Sp. z o.o.z siedzibą wO.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem, w postaci towaru stanowiącego słodycze o wartości 137.516,52 zł posługując się podrobioną dokumentacją przewozową, licencją przewozową oraz polisą OC, poprzez wprowadzenie w błąd przedstawicieli(...) Sp. z o.o.co do zamiaru wywiązania się z umowy dostawy tego towaru do Wielkiej Brytanii, posługując się danymi przewoźnikaB.– (...)iK. P., a także wprowadzając w błąd co do tożsamości kierowcy posługującego się podrobionym dokumentem w postacidowodu osobistego nr (...)wystawionym na daneK. P., w wyniku czego(...) SAwypłaciło odszkodowanie w kwocie 136.516,52 zł. Jednocześnie w punkcie 48 lit e) wskazanego wyroku Sąd Okręgowy w Koszalinie nałożył na skazanegoA. O.częściowy obowiązek naprawienia szkody przez zapłatę na rzecz(...) S.A.z siedzibą wW.kwoty 2.000,00 zł, natomiast w pkt 49 wyroku na podstawieart. 72 § 2 k.k.zobowiązał tytułem naprawienia szkody w częściA. Ś.iA. R.do zapłaty na rzecz(...) S.A.z siedzibą wW.kwot po 2.000,00 zł każdy, aM. B.kwoty 20.000,00 zł w terminie 4 lat od uprawomocnienia się wyroku (wyrok – k. 48 – 71).
Do chwili wniesienia pozwu żadna z w.w osób nie wywiązała się z w.w obowiązku.(...) S.A.pismami z dnia 26 maja 2016r i 13 czerwca 2016 roku wezwała pozwanych do zwrotu wypłaconego odszkodowania (pisma – k. 72 – 79).
PozwanaA. Ś.pismem z dnia 07 czerwca 2016 roku podniosła, iż wezwanie do zapłaty traktuje jako bezzasadne (pismo z dnia 07.06.2016 – k. 80 – 81).
Powód jest następcą prawnym(...) S.A.wS.(wydruk z KRS – k. 17 – 23).
Powyższy stan faktyczny był bezsporny i wynikał z przedłożonych przez powoda dokumentów i ich kopii. Spór sprowadzał się do oceny prawnej w/w ustaleń.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Powództwo podlegało uwzględnieniu w pełni.
Pozwani ponoszą odpowiedzialność cywilną za szkodę spowodowaną(...) Sp. z o.o.wO.przestępstwem, za które zostali skazani prawomocnym wyrokiem Sądu Okręgowego w Koszalinie z dnia 17 grudnia 2015 roku. W tym zakresie Sąd cywilny jest związany zgodnie z regułąart. 11 k.p.c.ustaleniami w/w wyroku karnego. Pozwani zatem w sprawie niniejszej nie mogą się bronić tym, iż takiego zdarzenia nie było. Odpowiedzialność pozwanych wobec właściciela towaru, który przywłaszczyli opiera się na treściart. 415 k.c.i nie budzi ona żadnych wątpliwości. Szkoda, którą spowodowali swoim działaniem to ustalona przez Sąd Okręgowy w Koszalinie kwota 137.516,52 zł. Kwestia ta również nie budzi żadnych wątpliwości. Towar, który przywłaszczyli pozwani był ubezpieczony przez poprzednika prawnego powódki i to on wypłacił odszkodowanie właścicielowi w kwocie136.516,52 zł, co również nie budzi wątpliwości i nadto jest elementem opisu czynu, za który pozwani zostali skazani.
Zgodnie zart. 828 § 1 k.c.jeżeli nie umówiono się inaczej, z dniem zapłaty odszkodowania przez ubezpieczyciela roszczenie ubezpieczającego przeciwko osobie trzeciej odpowiedzialnej za szkodę przechodzi z mocy prawa na ubezpieczyciela do wysokości zapłaconego odszkodowania. W sprawie niniejszej w ten sposób przeszło na rzecz strony powodowej roszczenie właściciela skradzionego towaru wobec pozwanych do kwoty 136.516,52 zł, bowiem taka właśnie kwota została wypłacona tytułem odszkodowania.
W tym miejscu pojawia się pytanie o kwestie zasad odpowiedzialności pozwanych za szkodę. Sąd Okręgowy orzekający w sprawie karnej zasądził tytułem częściowego odszkodowania kwoty po 2.000,00 zł odA. Ś.,A. O.orazA. R.i kwotę 20.000,00 zł odM. B.. PozwanyA. O.z powyższego wywodzi proporcjonalną odpowiedzialność każdego z nich, wskazując, iż źródłem owej proporcjonalności jest wyrok sądu karnego. W tym miejscu wskazać należy, iż również Sąd karny orzekający w sprawie karnej obowiązek naprawienia szkody, w tym zakresie zobligowany jest stosować przepisykodeksu cywilnegoi nie może ich samodzielnie zmienić. Tymczasem zgodnie zart. 441 § 1 k.c.jeżeli kilka osób ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym, ich odpowiedzialność jest solidarna. Taka sytuacja ma miejsce w sprawie niniejszej, bowiem pozwani działając wspólnie i w porozumieniu doprowadzili właściciela do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Ich odpowiedzialność względem niego, a tym samym również względem ubezpieczyciela jest odpowiedzialnością solidarną. Czym innym są ich wzajemne rozliczenia, o tych bowiem stanowiart. 441 § 2 k.c.wskazując, iżjeżeli szkoda była wynikiem działania lub zaniechania kilku osób, ten, kto szkodę naprawił, może żądać od pozostałych zwrotu odpowiedniej części zależnie od okoliczności, a zwłaszcza od winy danej osoby oraz od stopnia, w jakim przyczyniła się do powstania szkody. W sprawie niniejszej kwestia ta jest jednak nieistotna. Sposób orzeczenia częściowego obowiązku naprawienia szkody w sprawie karnej, nie może zmieniać w.w zasad powszechnie obowiązujących przepisów prawa. A skoro tak, to każdy z pozwanych odpowiada do pełnej wartości szkody tj. kwoty 136.516,52 zł. Skoro od pozwanychA. Ś.,A. O.iA. R.w postępowaniu karnym orzeczono o obowiązku naprawienia szkody w kwocie po 2.000,00 zł od każdego z nich, to powódce przysługuje roszczenie przeciwko każdemu z nich o brakującą kwotę 134.516,52 zł. Powódka w sprawie niniejszej dochodziła kwoty mniejszej tj. 128.516,52 zł i stąd też powództwo jej podlegało w pełni uwzględnieniu.
Cechą charakterystyczną roszczeń wynikających z czynów niedozwolonych jest to, że na ogół wymagalność ich zbiega się z datą ich powstania. Kwestia kształtuje się inaczej tylko wówczas, gdy data powzięcia przez poszkodowanego wiadomości o szkodzie i osobie sprawcy nie jest zbieżna z datą powstania szkody. Zobowiązania z czynów niedozwolonych są bezterminowe, dlatego stan opóźnienia w ich wykonaniu pojawia się dopiero wtedy, gdy dłużnik nie spełnia świadczenia niezwłocznie po wezwaniu przez wierzyciela. Jednakże stosownie do orzecznictwa Sądu Najwyższego – reguła ta jest przełamywana w sytuacjach, w których czyn niedozwolony polega na kradzieży lub innej postaci przywłaszczenia cudzych pieniędzy. Wychodzi się z założenia, że sprawca takiego czynu powinien natychmiast zwrócić zabrane pieniądze, nie czekając na wezwanie wierzyciela. Innymi słowy, natychmiastowy zwrot skradzionej czy też przywłaszczonej sumy pieniężnej wynika z właściwości zobowiązania (por. uchwała składu siedmiu sędziów SN z 22 września 1970 r. – zasada prawna, III PZP 18/70, OSNCP 1971, nr 1, poz. 5, z glosą A. Szpunara, PiP 1971, z. 7, s. 180, oraz z omówieniem A. Szpunara i W. Wanatowskiej, Przegląd orzecznictwa, NP 1972, nr 3, s. 443). W sprawie niniejszej bez wątpienia wiedza pozwanych, co do wysokości ich zobowiązania oraz podmiotu na rzecz którego muszą je spełnić została ugruntowana po tym, jak zostali prawomocnie skazani w grudniu 2015 roku przez Sąd Okręgowy w Koszalinie. W sentencji wyroku wskazano, jaka była wartość skradzionego towaru i na czyją szkodę to nastąpiło. A zatem pozwaniu już co najmniej w tej dacie pozostawali w opóźnieniu. Następnie powód wezwał ich na przełomie maja i czerwca do zapłaty kwoty wskazanej w pozwie. Mimo tego wezwania nadal nie wykonali swego zobowiązania. W pełni zatem zasadne jest żądanie powoda zasądzenia od pozwanych odsetek od dnia 18 czerwca 2016 roku. Podstawą tego rozstrzygnięcia jest treśćart. 481 § 1 i 2 k.c.
O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu o treśćart. 98 k.p.c.obciążając nimi w całości pozwanych solidarnie. Na koszty te złożyła się opłata sądowa uiszczona od pozwu w kwocie 6426,00 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17,00 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika będącego adwokatem ustalone wg. tzw. stawek minimalnych na kwotę 5.400,00 zł.
O rygorze natychmiastowej wykonalności orzeczono w oparciu o treśćart. 333 § 1 pkt 3 k.p.c.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł, jak w sentencji wyroku