Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 575/22
Data wyroku: 2022-12-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Agnieszka Leżańska
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa

Sygn. akt V U 575/22

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 grudnia 2022 r.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w następującym składzie:
Przewodniczący: Sędzia Agnieszka Leżańska
Protokolant:  st. sekr. sądowy Alicja Jesion
po rozpoznaniu w dniu 8 grudnia 2022 r. w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuZ. N. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o emeryturę pomostową
na skutek odwołaniaZ. N. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.

    z dnia(...). sygn.:(...)

1

zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznaje ubezpieczonemuZ. N. (1)prawo do emerytury pomostowej od dnia(...).;

2

zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.na rzecz wnioskodawcyZ. N. (1)kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt VU 575/22

UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją z dnia(...)., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówiłZ. N. (1)przyznania prawa do emerytury pomostowej, albowiem skarżący:
- nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat,
- po dniu 31 grudnia 2008 roku nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Organ rentowy zaliczył do stażu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w myślart. 4, art. 11 oraz art. 49 ustawy o emeryturach pomostowychokres od dnia 1 kwietnia 1978r. do dnia 5 maja 1989r. wynoszący łącznie:11 lat, 1 miesiąc i 5 dni.
ZUS wskazał nadto, iż wnioskodawca po dniu 1 stycznia 2009r. nie został zgłoszony przez pracodawcę w ZUS, jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych.
W odwołaniu z dnia(...)roku, wnioskodawca wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji, poprzez przyznanie prawa do emerytury za pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. W uzasadnieniu podnosił, iż ZUS pominął treść załączonych dokumentów, z których wynika, iż w okresie od 29 czerwca 1989r. do 30 czerwca 2005r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach, jako gięciarz drewna wFabryce (...) S.A.Wskazał, że praca ta należy do kategorii hydrotermicznej obróbki drewna, wskazanej w poz. 17 dziale VI, wykazu Arozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzei wymieniona została w zarządzeniu nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988r. w dziale VI, pozycja 17. Nadto podniósł, iżod dnia 21 czerwca 2022r. do dnia 26 września 2022r. wykonywał pracę w warunkach szczególnych jako ładowacz nieczystości stałych i płynnych wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wR..
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania, powielając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji. Wskazał, że nie zaliczył pracy wnioskodawcy w(...)przy obróbce termicznej drewna ponieważ nie przedstawił on świadectwa pracy w warunkach szczególnych i sam pracodawca w świadectwie pracy nie wskazał okresu wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Nadto ZUS podniósł, że okres ten był już przedmiotem postępowania sądowego w sprawie VU 447/20.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny w sprawie:
Z. N. (1)urodzony w dniu (...)wystąpił w dniu(...)z wnioskiem o przyznanie prawa do emerytury pomostowej(dowód: wniosek o emeryturę pomostową k. 1-2 akt ZUS).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że ubezpieczony udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący łącznie: 28 lat, 7 miesięcy i 29 dni, ale nie udowodnił okresu pracy w warunkach szczególnych wynoszącego co najmniej 15 lat, gdyż przed dniem 1 stycznia 1999 roku nie wykonywał prac w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowychlub art. 32 i art. 33 ustawy emerytalnej, po dniu 31 grudnia 2008 roku nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. ZUS uznał za udowodniony okres pracy w warunkach szczególnych w myślart. 4, art. 11 oraz art. 49 ustawy o emeryturach pomostowychwynoszący łącznie 11 lat, 1 miesiąc i 5 dni(dowód: decyzja ZUS z 9.09.2022r. k. 14 akt ZUS).
Z. N. (1)w okresieod dnia 29 maja 1989r. do dnia 3 czerwca 2005r. był zatrudniony wZakładach (...)wR.na stanowiskach: gięciarza ręcznego, gięciarza drewna, stolarza maszynowego. Stanowisko stolarza maszynowego zostało powierzone wnioskodawcy od dnia 1 maja 2005r.(dowód: świadectwo pracy k. 11 akt emerytalno-rentowych ZUS, porozumienie zmieniające z 26.04.2005r. k. 4 akt ZUS.)
W okresie zatrudnienia w(...)wR.wnioskodawca zajmował się termiczną obróbką drewna. Umieszczał elementy drewniane służące do wyrobu mebli w parownikach, gdzie pooddawane były działaniu pary o wilgotności około 120%, temperatury ok. 110oC i ciśnienia około pół atmosfery. Tak przygotowane elastyczne elementy umieszczał w formie i następnie dokonywał w zależności od potrzeb ich gięcia ręcznego lub też maszynowego. Każdy pracownik obsługiwał kilka parowników. Praca odbywała się na hali, w której znajdowało się wiele maszyn, panowała wysoka temperatura oraz duża wilgotność i hałas. Pracownicy lakierni i giętarni otrzymywali posiłki regeneracyjne oraz mleko. Wnioskodawca w całym okresie zatrudnienia stale wykonywał tylko te prace, w pełnym wymiarze czasu pracy(dowód: zeznania świadkaB. S.nagranie od minuty 4:24 do minuty 12:33, zeznania świadkaE. D.nagranie od minuty 22:09 do minuty 29:50, zeznania wnioskodawcy od minuty 32:44 do minuty 35:53 – protokołu rozprawy z dnia 8 grudnia 2022r.).
Z. N. (1)w okresieod dnia 27 czerwca 2022r. do dnia 26 wrzenia 2022r. zatrudniony był wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wR.na stanowisku ładowacza nieczystości płynnych i stałych. Zajmował się ładowaniem odpadów na śmieciarkę, a potem opróżniał kontener na wysypisku śmieci. Wykonywał taką prace stale, w pełnym wymiarze czasu pracy, innej pracy nie wykonywał(dowód: zaświadczenie z 29.07.2022r. k. 11 akt ZUS, świadectwo pracy z dnia 26.09.2022r. k. 27 akt sprawy, zeznania wnioskodawcy od minuty 37:38 do minuty 39:14 – protokołu rozprawy z dnia 8 grudnia 2022r.).
Pracodawca w świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach wskazał, żeZ. N. (2)w okresie od dnia 27 czerwca 2022r. do dnia 26 września 2022r. stale i pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy wywozie nieczystości stałych i płynnych oraz prace na wysypiskach i wylewiskach nieczystości a także prace przy pryzmach kompostowych z nieczystości miejskich na stanowisku ładowacza nieczystości stałych i płynnych wymienione w załączniku nr 1, pozycja 38 zawartym wustawie z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(dowód: świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z 26.09.2022r. k. 26 – akt sprawy).
W sprawie VU 447/20 prawomocnym wyrokiem z dnia 4 listopada 2020r. w sprawie o emeryturę pomostową, Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim oddalił odwołanieZ. N. (1)od decyzji(...)(dowód: odwołanie k. 3, odpowiedź na odwołanie k. 4, wyrok k.23, uzasadnienie k. 27-31 akt sprawy VU 447/20).

Sąd Okręgowy dokonał następującej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego i zważył, co następuje:
odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych(t.j. Dz. U. z 2022r. poz. 1340) prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1. urodził się po dniu 31 grudnia 1948 roku;
2. ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
3. osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
4. ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych wart. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
5. przed dniem 1 stycznia 1999 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lubart. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;
6. po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle wykładni językowejart. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, jest legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze (w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowychlub dotychczasowych przepisów) oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy, a więc po dniu 1 stycznia 2009 roku. W przypadku kiedy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy "szczególnej" według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do "nowego" świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy (okres prac) można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy). Innymi słowy brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany (tak: wyroku Sądu Najwyższego z dnia 13 marca 2012 r., sygn. akt II UK 164/11, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 2 kwietnia 2014 r., III AUa 2302/13).
Spór w sprawie dotyczył posiadania przez ubezpieczonego szczególnego stażu pracy, gdyż ZUS zaskarżoną decyzją uznał, żeZ. N. (1)dysponuje stażem takim wynoszącym łącznie: 11 lat, 1 miesiąc i 5 dni. Ponadto do stażu pracy w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 3 ustawy o emeryturach pomostowychorgan rentowy nie zaliczył okresu zatrudnienia wnioskodawcy wPrzedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wR.na stanowisku ładowacza nieczystości płynnych i stałych w okresie od 27 czerwca 2022r. do 26 wrzenia 2022r.
W takiej sytuacji na wnioskodawcy, w myślart. 6 k.c., spoczywał ciężar wykazania pracy w szczególnych warunkach.
Stosownie do§ 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeokresy pracy w warunkach szczególnych, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Należy jednak wskazać, że z cytowanego wyżej § 2 rozporządzenia nie wynika, aby stwierdzenie zakładu pracy w przedmiocie wykonywania przez pracownika pracy w warunkach szczególnych miało charakter wiążący i nie podlegało kontroli organów przyznających świadczenia uzależnione od wykonywania pracy w szczególnych warunkach. Także brak świadectwa nie wyklucza dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego. W postępowaniu przed sądami pracy i ubezpieczeń społecznych okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokości mogą być bowiem udowadniane wszelkimi środkami dowodowymi, przewidzianymi wkodeksie postępowania cywilnego.
Na podstawie zgormadzonego materiału dowodowego należy przyjąć, że w okresie zatrudnieniaod dnia 29 maja 1989r. do 3 czerwca 2005r. wZakładach (...)wR.Z. N. (1)pracował na stanowiskach: gięciarza ręcznego, gięciarza drewna, stolarza maszynowego. W Dziale VI, poz. 17 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku wskazane są, jako prace wykonywane w szczególnych warunkach prace przy hydrotermicznej obróbce drewna, natomiast w zarządzeniu nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dnia 31 marca 1988r. zawierającym wykaz stanowisk pracy na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach wskazano w dziale VI, pozycja 17 pkt 1 – że prace przy hydrotermicznej obróbce drewna wykonywane są na stanowisku gięciarza.
Charakter pracy wnioskodawcy na stanowisku gięciarza, Sąd ustalił w oparciu o wystawione świadectwo pracy oraz zeznania świadków:B. S.,E. D., jak i samego skarżącego. ŚwiadekE. D.pracował na jednym oddziale z ubezpieczonym, był jego bezpośrednim przełożonym, ma więc szczegółową wiedzę na temat zakresu i charakteru wykonywanej przez skarżącego pracy w spornym okresie. Również świadekB. S.miała bezpośrednią styczność ze skarżącym i widziała, jakie czynności w trakcie pracy wykonywał. Praca wnioskodawcy polegała na umieszczaniu elementów drewnianych w parownikach, gdzie pooddawane były działaniu pary o wilgotności około 120%, temperatury ok. 110oC i ciśnienia około pół atmosfery. Tak przygotowane elastyczne elementy umieszczał w formie i następnie dokonywał w zależności od potrzeb ich gięcia ręcznego lub też maszynowego.
Zeznania ww. osobowych źródeł dowodowych, co do rodzaju wykonywanych prac Sąd uznał za wiarygodne ponieważ świadkowie i skarżący zeznawali zbieżnie, ich zeznania są spójne i uzupełniają się.
Mając powyższe na uwadze, Sąd przyjął, że w okresie zatrudnieniawZakładzie (...)wR.od 29 maja 1989r. do 31 grudnia 1998r.wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 32 i art.art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychtj. prace przyprace przyhydrotermicznej obróbce drewna wskazane wDziale VI, poz. 17 załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.
Ustalając, czy wnioskodawca wykonywał pracę w warunkach szczególnych po dniu 31 grudnia 2008 roku w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, Sąd oparł się na zeznaniach wnioskodawcy, przedstawionym świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach oraz wystawionym przez pracodawcę zaświadczeniu.
Ustawodawca do pracy w warunkach szczególnych zgodnie z załącznikiem 1poz. 38 ustawy o emeryturach pomostowychzalicza prace przy wywozie nieczystości stałych i płynnych oraz na wysypiskach i wylewiskach nieczystości związane z bardzo ciężkim wysiłkiem fizycznym. Warunkiem zaliczenia tych prac do prac w szczególnych warunkach jest wykonywanie ich stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, ze wnioskodawca wykonywał takie właśnie prace w okresie od 27 czerwca 2022r. do 26 września 2022r. a zatem po 31 grudnia 2008 roku, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Skarżący po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał zatem prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Przy czym wskazać należy, żeZUS nie kwestionował samego faktu wykonywania tego rodzaju pracy przezZ. N. (1)w tym okresiea jedynie podnosił, że nie został on przez pracodawcę tj.Przedsiębiorstwie (...) Sp. z o.o.wR., zgłoszony jako pracownik zatrudniony w warunkach szczególnych. Nie może to mieć jednak, zdaniem Sądu, wpływu na uznanie tego okresu, jako okresu świadczenia pracy w warunkach szczególnych przez skarżącego tylko z tego powodu że pracodawca nie dopełnił ciążących na nim obowiązków. Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 12 grudnia 2017 r. sygn.. III AUa 966/17, iż wykładnia językowaart. 35 ust. 1 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowychprowadzi do jednoznacznego wniosku, zgodnie z którym spoczywający na pracodawcy (płatniku) obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych został uregulowany w tym przepisie w oderwaniu od przesłanek warunkujących nabycie prawa do emerytury pomostowej, określonych w art. 4 powyższej ustawy. Tak więc na płatniku ciąży obowiązek opłacania składki za pracownika wykonującego prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze niezależnie od tego, czy ww. ustawa gwarantuje temu pracownikowi ochronę na wypadek ryzyka zaprzestania zatrudnienia w szczególnych warunkach (o szczególnym charakterze) przed osiągnięciem "podstawowego" wieku emerytalnego. Zatem podniesiony przez organ rentowy argument, że sporny okres zatrudnienia nie może zostać uznany za okres wykonywania pracy w warunkach szczególnych wyłącznie z tego powodu, że pracodawca nie uregulował składek na Fundusz Emerytur Pomostowych, jest bezprzedmiotowy, albowiem nie ma bezpośredniej zależności pomiędzy opłaceniem składek a prawem do świadczenia. Wśród przesłanek nabycia emerytury pomostowej nie ma bowiem wymagania podlegania obowiązkowi opłacania składki na Fundusz Emerytur Pomostowych.
Biorąc pod uwagę uznany przez ZUS okres pracy skarżącego przed 1 stycznia 1999r. jako okres pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze wynoszący: 11 lat, 1 miesiąc i 5 dni i po uwzględnieniu okresu uznanego przez Sąd jako pracę w takich warunkachZ. N. (1)legitymuje się tego rodzajem stażem pracy przekraczającym okres 15 lat.
Skarżący wykazał również iż po dniu 31 grudnia 2008r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Odnośnie podnoszonego przez ZUS faktu, iż okres pracy wnioskodawcy w(...)był przedmiotem postępowania sądowego w sprawie VU 447/20 to Sąd pragnie wskazać, że Sąd Okręgowy w tamtej sprawie badał charakter pracyZ. N. (1)w(...), jako ewentualną pracę w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, gdy tymczasem obecnie wnioskodawca podniósł również, iż świadczył pracę w warunkach szczególnych po dniu 31 grudnia 2008r. Tak więc Sąd w postępowaniu w niniejszej sprawie badał charakter pracy wnioskodawcy w spornym okresie w rozumieniuart. 32i art.art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Biorąc pod uwagę, że wnioskodawca spełnił wszystkie przesłanki, od których zależy prawo do emerytury pomostowej, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie 1 sentencji.
Mając na uwadze, iż Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest stroną przegrywającą, Sąd Okręgowy w zakresie kosztów zastępstwa procesowego orzekł jak w punkcie 2 wyroku na podstawieart. 98 k.p.c.zasądzając na rzeczZ. N. (1)kwotę 180 złotych w myśl § 9 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).