Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 242/22
Data wyroku: 2022-11-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Monika Rosłan-Karasińska
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art. 22 § 1 1 k.p.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 listopada 2022 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Monika Rosłan-Karasińska
Protokolant:       sekr. sądowy Marta Jachacy
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 14 listopada 2022 r. w Warszawie
sprawyS. S.
z udziałem(...)Sp. z o.o. z siedzibą wW.(płatnika składek)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym
na skutek odwołaniaS. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 5 stycznia 2022 r. nr(...)
oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

S. S.

     w dniu 17 lutego 2022 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 5 stycznia 2022 r., nr:(...)zaskarżając ją w części w zakresie punktu 1, w którym stwierdzono, że nie podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemui wypadkowemu, jako pracownik u płatnika składek(...)Sp. z o.o.wW., w okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 19 września 2011 r.

W pierwszej kolejności odwołujący podniósł zarzut przedawnienia, gdyż we wszczętym w dniu 9 listopada 2021 r. postępowaniu wyjaśniającym badany był okres od 1 kwietnia2010 r. do 19 września 2011 r. Powołując się naart. 24 ust. 4 i art. 24 ust. 5f ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychwskazał, że należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat. Ponadto zaakcentował, że zmiana okresu przedawnienia z 10 na 5-letni została wprowadzona od 1 stycznia 2012 r. Bieg terminu przedawnienia nie został skutecznie przerwany w żadnym czasie, ponieważ organ rentowy nie podjął jakichkolwiek czynności w sprawie. W obu przypadkach czynności wyjaśniające zostały podjęte przez organ rentowy w dniu 16 listopada 2021 r. po upływie terminu przedawnienia.W związku z tym odwołujący wniósł o zmianę zaskarżonej decyzji w części poprzez uznanie, że podlega ubezpieczeniom społecznym od 1 kwietnia 2010 r. do 19 września 2011 r., ewentualnie o jej uchylenie oraz zasądzenie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej ubezpieczony zarzucił również zaskarżonej decyzji naruszenie:
-art. 24 ust. 4w związku zart. 24 ust. 5f ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychw związku zart. 11 pkt 1 i art. 27 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorcówprzez niezastosowanie prowadzące do przyjęcia, że pomimo upływu terminu przedawnienia organ rentowy posiadał uprawnienie do podjęcia czynności wyjaśniających, a następnie po upływie ustawowych terminów wydał decyzję, w której stwierdzono, że nie podlega on obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym;
-art. 22 § 1 k.p.w związku zart. 6 ust. 1 pkt 1w związku zart. 8 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychprzez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że wykluczona jest dopuszczalność nawiązania umowy o pracę przy reprezentacji podczas zawierania umowy prokurentaspółki (...)a następnie przez prezesa zarząduŁ. M., tj. na stanowisku niezwiązanym z wykonywaniem czynności zarządu spółką, zawarta przez jedynego wspólnika spółki z o.o. ze względu na brak podporządkowania pracowniczego, jako konstrukcyjnej cechy stosunku pracy;
-art. 58w związku zart. 83 k.c.przez błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że czynności przez niego podejmowane miały na celu obejście ustawy, a oświadczenia składane były dla pozoru, pomimo że podczas zawierania umowy o pracę płatnika składek reprezentował prokurentE. Z., a następnie przy zmianie stanowiska pracy płatnika składek – prezes zarząduŁ. M.;
- przepisów postępowania polegające na pominięciu zgłoszonego w toku postępowania wyjaśniającego materiału dowodowego w postaci przesłuchania świadków posiadających szereg informacji na temat przebiegu jego zatrudnienia;
- błędne ustalenie stanu faktycznego polegające na przyjęciu, że odwołujący nie spełnia warunków do objęcia obowiązkowo ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi, chorobowymi wypadkowym (odwołanie z dnia 17 lutego 2022 r., k. 3-10 a. s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania na podstawieart. 477 
14
          § 1 k.p.c.
Organ rentowy uzasadniając swoje stanowisko wskazał w pierwszym rzędzie, że zaskarżoną decyzją stwierdził istnienie obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznymz określonego tytułu. Decyzja nie zawiera rozstrzygnięcia w przedmiocie obowiązku opłacania zaległych składek na ubezpieczenia społeczne. Ewentualne przedawnienie możliwości dochodzenia zapłaty składek nie ma żadnego wpływu na istnienie możliwości wydania przez organ rentowy decyzji w przedmiocie podlegania ubezpieczeniom społecznym. Przepisart. 83 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychoraz inne przepisy tej ustawy nie nakładają ograniczeń czasowych do wydania przez organ rentowy deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej istnienie obowiązku ubezpieczeń społecznych.
Zakład zaakcentował, że w okresie od 22 marca 2010 r. do 19 września 2011 r. odwołujący był jedynym udziałowcem spółki pełniąc przy tym jednocześnie funkcję prezesa zarządu. Powołując się na poglądy orzecznictwa wskazał, że jedyny udziałowiec nie może pozostawać w stosunku pracy ze spółką ze względu na brak elementów konstrukcyjnych właściwych dla stosunku pracy. Stwierdził również, że nie ma mowy o podporządkowaniu, ponieważ odwołujący występował w roli jedynego wspólnika oraz w charakterze pracownika, którego obowiązki w istocie pokrywają się z zadaniami należącymi do zarządu spółki (odpowiedź na odwołanie z dnia 1 marca 2022 r., k. 89-91 a. s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
(...)Sp. z o.o. z siedzibą wW.została zarejestrowanaw Krajowym Rejestrze Sądowym w dniu 16 maja 2002 r. Funkcję prezesa zarządu w okresie od 16 maja 2022 r. do 22 marca 2010 r. sprawowałM. S.. W tym okresie wspólnikami spółki była(...) S.A.posiadająca 70 udziałów o łącznej wysokości 35.000 złotych oraz odwołujący posiadający 30 udziałów o łącznej wysokości 15.000 złotych. Następnie w okresie od 23 marca 2010 r. do 19 września 2011 r. prezesem zarządu spółki byłS. S., który jednocześnie był jedynym wspólnikiem spółki posiadającym 100 udziałów o łącznej wysokości 50.000 złotych. Począwszy od 20 września 2011 r. prezesem zarządu spółki jestŁ. M., który przejął wszystkie udziały w spółce po odwołującym i został jednocześnie jej jedynym wspólnikiem. Przedmiotem przeważającej części działalności spółki jest świadczenie usług w ramach pozostałego doradztwa w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej i zarządzania (
    wydruk z Krajowego Rejestru Sądowego, akta ZUS).
Spółka reprezentowana przez prokurentaE. Z.zawarła zeS. S.w dniu 1 kwietnia 2010 r. umowę o pracę na czas określony od 1 kwietnia 2010 r. do 30 czerwca 2010 r. na stanowisku prezesa zarządu w pełnym wymiarze czasu pracyz wynagrodzeniem w wysokości 5.000 złotych brutto miesięcznie wraz z miesięczną premią regulaminową określoną w Regulaminie Wynagradzania (umowa o pracę z dnia 1 kwietnia 2010 r., akta ZUS).
Następnie w dniu 1 września 2011 r. spółka reprezentowana przez prezesa zarząduŁ. M.zawarła z odwołującym porozumienie zmieniające umowę o pracę, zgodnie z którą został zatrudniony na stanowisku dyrektora działu technicznego (porozumienie zmieniające umowę o pracę z dnia 1 września 2011 r., akta ZUS).
Odwołujący jako prezes zarządu w imieniu spółki zawierał z podległymi mu pracownikami porozumienia zmieniające warunki ich umów o pracę, wynagradzania czy też premiowania (porozumienia zmieniające umowę o pracę oraz warunki wynagradzania i premiowania, k. 41-45 a. s.).
Ubezpieczony udzielał akceptacji wniosków urlopowych składanych przez pracowników spółki. Zdarzało się, że w okresach nieobecności pracowników spółki zastępował ich odwołujący (wnioski o udzielenie urlopu, k. 36-40 a. s. oraz zeznania świadkówB. W., k. 117-118 a. s.).
Dodatkowo odwołujący utrzymywał kontakt z kontrahentami spółki, zawierał umowy, ustalał grafik wyjazdów ekip konserwatorskich oraz sporządzał oferty handlowe. W ramach relacji biznesowych koordynował dostawy zamówionego towaru i nadzorował kontakt handlowy z klientami. Nadto przekazywałB. W.dokumentację księgowąi zajmował się opisywaniem części faktur zakupowych obejmujących koszty działu technicznego. Jednocześnie był odpowiedzialny za serwis, naprawę i sprzedaż sprzętu gaśniczego.S. S.kierował również podległych mu pracowników na kursy doszkalające oraz rekrutował kandydatów do pracy, gdyż przeprowadzał z nimi rozmowy kwalifikacyjne (zeznania świadkówB. W.,W. B.iA. K.oraz odwołującego, k. 117-118 i 157-161 a. s.).
A. K.przekazywał odwołującemu informacje dotycząca nieprawidłowości lub braków w sprzęcie. Po ich przekazaniuS. S.zajmował się realizacją kwestii formalnych związanych z naprawą lub zamówieniem nowego sprzętu (zeznania świadkaA. K., k. 158 a. s.).
Pomimo zmiany stanowiska pracy w dniu 1 września 2011 r., odwołujący wykonywał większość dotychczasowych obowiązków w okresie pracy na stanowisku prezesa zarządu (zeznania świadkaB. W.i odwołującego, k. 117-118 i 159-161 a. s.).
Odwołujący omawiał poszczególne czynności z prokurentemspółki (...)dwa razy do roku w trakcie realizowanych przeglądów (zeznania świadkaB. W.i odwołującego, k. 117-118 i 159-161 a. s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w dniu 9 listopada 2021 r. zawiadomiłspółkę i (...)na podstawieart. 50 § 1 i art. 61 § 1 i 4 k.p.a.orazart. 123 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznycho wszczęciuz urzędu postępowania wyjaśniającego w sprawie ustalenia prawidłowości zgłoszenia odwołującego do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych u płatnika składek. Po zakończeniu postępowania organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję z dnia 5 stycznia 2022 r., nr:(...)zgodnie zart. 83 ust. 1i2,art. 6 ust. 1 pkt 1 i 5, art. 8 ust. 1 i 6 pkt 4, art. 12 ust. 1 i art. 13 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychw związku zart. 58 § 2 i art. 83 § 1 k.c.orazart. 22 § 1 k.p.ZUS stwierdził, że odwołujący nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u spółki w okresie od 1 kwietnia 2010 r. do 19 września 2011 r. oraz jednocześnie podlega w/w ubezpieczeniom jako wspólnik jednoosobowej spółki w okresie od 23 marca 2010 r. do 19 września 2021 r. (zawiadomienie z dnia 9 listopada 2021 r. i decyzja z dnia 5 stycznia 2022 r., akta ZUS).
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych dokumentów, w oparciu o zeznania świadkówB. W.,W. B.iA. K.oraz przesłuchania strony odwołującej. Dokumenty zostały ocenione jako wiarygodne. Żadna ze stron sporu ich nie kwestionowała, zatem stanowiły one podstawę ustaleń faktycznych. Podobnie zeznania przesłuchanych świadków, jak i odwołującego, zasługiwały na wiarę, ponieważ w zbliżony sposób prezentowali zadania, jakie wykonywałS. S.na stanowisku prezesa zarządu i dyrektora działu technicznego.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieS. S.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 5 stycznia 2022 r., nr:(...)podlegało oddaleniu.
Sąd zważył, że na wstępie odwołujący podniósł zarzut przedawnienia, gdyż w jego ocenie we wszczętym w dniu 9 listopada 2021 r. postępowaniu wyjaśniającym przez organ rentowy badany był okres od 1 kwietnia 2010 r. do 19 września 2011 r. W związku z tym stwierdził, że naruszono tym samym kilka przepisów prawa materialnego, tj.
-art. 24 ust. 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2021 r., poz. 423 z późn. zm.) zwana dalej ,,ustawą systemową”, zgodnie z którym należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniemust. 5-6;
- art. 24 ust. 5f ustawy systemowej, który stanowi, że bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna;
-art. 11 pkt 1 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców(Dz. U. Nr 232, poz. 1378) zwana dalej ,,ustawą”, na podstawie któregow ustawie systemowej wprowadza się następujące zmiany w art. 24 ust. 4, który otrzymuje brzmienie należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6;
- art. 27 ust. 1 ustawy wskazującego, że do przedawnienia należności z tytułu składek, o którym mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r., stosuje się przepisyw brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r.
W ocenie Sądu nie doszło jednak do naruszenia wspomnianych przepisów, a co za tym idzie nie ma mowy o przedawnieniu. Rezultaty wykładni językowej przepisów prawa ubezpieczeń społecznych, zwłaszcza ustawy systemowej, prowadzą do przyjęcia, że upływ terminu przedawnienia składek (aktualnie pięcioletni, liczony od daty ich wymagalności) nie stanowi ani normatywnej, ani faktycznej przeszkody stwierdzenia przez organ rentowy, że konkretna osoba fizyczna w przeszłości podlegała ubezpieczeniom społecznym w okresach, za które płatnik nie odprowadził należnych składek (i których już nie odprowadzi z uwagi na ich przedawnienie). Stosunek ubezpieczenia społecznego powstaje z mocy samego prawa, a to oznacza, że na jego powstanie, ustanie oraz zmianę nie ma żadnego wpływu wola stron. O tym, że osoba fizyczna i w jakich okolicznościach podlega (bądź nie podlega) ubezpieczeniom społecznym decyduje wyłącznie ustawa. Ponieważ publicznoprawny stosunek ubezpieczenia społecznego powstaje (istnieje) ex lege, to wydawana przez organ rentowy na podstawie art. 83 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy systemowej decyzja w indywidualnej sprawie dotyczącej zgłaszania do ubezpieczeń społecznych oraz przebiegu tych ubezpieczeń, jedynie potwierdza podleganie ubezpieczeniu niezależnie od woli ubezpieczonego i płatnika. Taka decyzja ma charakter deklaratoryjny, a nie konstytutywny. W praktyce może więc zdarzyć się, że w określonym stanie faktycznym osoba fizyczna podlegała ubezpieczeniom społecznym a z różnych przyczyn nie zostało to potwierdzone przez organ rentowy. Z drugiej zaś strony może wystąpić sytuacja,w której organ rentowy wyda decyzję stwierdzającą istnienie obowiązku ubezpieczeń społecznych, podczas gdy w rzeczywistości taki obowiązek nie powstał.
Przepis art. 83 ust. 1 ustawy systemowej w żaden sposób nie nakłada ograniczeń czasowych do wydania przez organ rentowy deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej istnienie (nieistnienie) obowiązku ubezpieczeń społecznych. Takich granic czasowych, poza którymi organowi rentowemu nie wolno byłoby już rozstrzygać o podleganiu (niepodleganiu) ubezpieczeniom społecznym, nie narzucają również inne przepisy ustawy systemowej,w szczególności jej art. 38, w rozumieniu którego w razie sporu dotyczącego obowiązku ubezpieczeń społecznych Zakład wydaje decyzję osobie zainteresowanej oraz płatnikowi składek. W oparciu o rezultaty wykładni językowej art. 83 ust. 1 ustawy systemowej oraz po dokonaniu całościowej analizy poszczególnych unormowań zawartych w rozdziałach 2-4 można zatem uznać, że organ rentowy dysponuje nieograniczonym w czasie uprawnieniem do wydawania deklaratoryjnej decyzji stwierdzającej istnienie (nieistnienie) obowiązku ubezpieczeń społecznych. Z tego wynika zaś, że taka możliwość rozciąga się również na sytuację, w której organ rentowy orzeka o podleganiu ubezpieczeniom społecznym w okresach wstecznych, w odniesieniu do których składki powinny, a nie zostały uiszczone, a nadto w dacie wydawania decyzji o podleganiu ubezpieczeniom społecznym były już przedawnione.Z powyższego wynika, że należy odróżnić obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym od obowiązku zapłaty składek na te ubezpieczenia, choć pozostają one ze sobą w określonej relacji. Trzeba przy tym zauważyć, że obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym cechuje nadrzędność względem obowiązku zapłaty składek, zaś obowiązek składkowy ma charakter pochodny wobec obowiązku podlegania ubezpieczeniom. Innymi słowy, obowiązek składkowy istnieje tylko wtedy, gdy istnieje obowiązek ubezpieczeń społecznych. W sytuacji, gdy obowiązek ubezpieczeń społecznych nie istniał w danym przedziale czasu, a za ten okres płatnik opłacił składki, to zapłacone przez niego w przeszłości składki są świadczeniami nienależnymi, w związku z czym powinny zostać przez organ rentowy zaliczone na poczet innych (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2016 r., III UZP 8/16).
Wobec powyższego kluczowym zagadnieniem w rozpatrywanej sprawie było rozważenie, czy należy objąćS. S.obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowymi, wypadkowym i chorobowym w związku z zawarciem umowyo pracę ze spółką od 1 kwietnia 2010 r. jako pracownika do 19 września 2011 r. Rozważaniaw tym zakresie rozpocząć należy od podkreślenia, że dla objęcia pracowniczym ubezpieczeniem społecznym zasadnicze znaczenie ma to, czy strony umowy pozostawaływ stosunku pracy, a o tym, czy taki stosunek strony łączył i czy stanowi on tytuł ubezpieczeń społecznych, nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy,a wynikających zart. 22 § 1 k.p
    .(
    wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 17 marca 2016 r., III UK 83/15, 26 lutego 2013 r., I UK 472/12 i 11 września 2013 r., II UK 36/13)
    .To z kolei oznacza, że treść oświadczeń woli złożonych przez strony przy zawieraniu umowy o pracę nie ma rozstrzygającego znaczenia dla kwalifikacji danego stosunku prawnego służącego pozyskiwaniu "pracy" jako stosunku pracy. Istotne jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych. W tym celu bada się okoliczności i warunki, w jakich dana osoba wykonuje czynności na rzecz innego podmiotu prawa i dopiero
w wyniku tego badania rozstrzyga się, czy czynności te świadczone są w warunkach wskazujących na stosunek pracy.
Szczególna sytuacja, wymagająca ustaleń, a potem wnikliwej oceny, zachodzi w takim przypadku, jaki występuje w przedmiotowej sprawie, a więc jednoosobowej spółkiz ograniczoną odpowiedzialnością, która jest szczególną formą prowadzenia działalności gospodarczej na "własny" rachunek, nawet gdy jest on przez konstrukcję (fikcję) osoby prawnej oddzielony od osobistego majątku jedynego wspólnika (

    wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r., III UK 357/09). Dlatego w dotychczasowym orzecznictwie wskazywano, że nie tylko brak podporządkowania pracowniczego w rozumieniuart. 22 § 1 k.p.przemawia przeciwko przyjęciu pracowniczego stosunku zatrudnienia. Sprzeciwia się temu także zasadnicza sprzeczność pomiędzy właścicielskim a pracowniczym statusem zainteresowanego, jaka pojawia się w takim przypadku. Koncepcja stosunku pracy opiera się na teorii, według której podstawą ustroju pracy jest wymiana świadczeń między dwoma kontrahentami: właścicielem środków produkcji (podmiotem zatrudniającym) a pracownikiem (

    wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 34/10)

    .Z tego punktu widzenia, w świetle cech stosunku pracy oraz ustroju prawa pracy, którego podstawą jest wymiana świadczeń między właścicielem środków produkcji a pracownikiem, jedyny (lub niemal jedyny) wspólnik spółki z o.o. co do zasady nie może pozostawać z tą spółką w stosunku pracy, gdyż w takim przypadku status wykonawcy pracy (pracownika) zostaje "wchłonięty" przez status właściciela kapitału (pracodawcy). Jedyny wspólnik w takiej sytuacji wykonuje czynności (nawet typowo pracownicze) na rzecz samego siebie (we własnym interesie) i na swoje własne ryzyko produkcyjne, gospodarcze i socjalne. Jedyny wspólnik jest od pracodawcy (spółki z o.o.) niezależny ekonomicznie, gdyż - skoro do przesunięcia majątkowego dochodzi w ramach majątku samego wspólnika - nie zachodzi przesłanka odpłatności pracy, a nadto to on sam (jednoosobowy wspólnik) dyktuje sposób działania jako zgromadzenie wspólników (

    wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 11 września 2013 r., II UK 36/13 i 7 kwietnia 2010 r., II UK 357/09)

    .Z tych względów w dotychczasowym orzecznictwie, odnoszącym się do pracowniczego zatrudnienia jedynego wspólnika, Sąd Najwyższy uznawał, że wspólnik jednoosobowej spółki z o.o. podlega ubezpieczeniu społecznemu z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej,a nie w ramach tytułu pracowniczego, ponieważ niespełniona jest przesłanka podporządkowania pracowniczego oraz w istocie niespełniona jest przesłanka odpłatności pracy. Zarazem jednak w orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentowano, że decydujące znaczenie dla oceny charakteru stosunku prawnego łączącego spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z jej jedynym wspólnikiem, wykonującym w ramach zatrudnienia czynności na rzecz tej spółki, ma treść tego stosunku i warunki jego realizacji (

    wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2010 r., II UK 34/10). W ramach tych warunków istotne jest zaś ustalenie zapotrzebowania na "pracę" dla spółki (

    wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 czerwca 2010 r., II UK 33/10)

    .W tym kontekście orzecznictwo i doktryna zwracają uwagę, że z art. 9 ust. 1 ustawy systemowej wynika, że osoby wymienione w art. 6 ust. 1 pkt 1, spełniające jednocześnie warunki do objęcia ich obowiązkowo ubezpieczeniem emerytalnym i rentowymi z innych tytułów, są obejmowane ubezpieczeniami tylko z tytułu ubezpieczenia wynikającego ze stosunku pracy. Wolą ustawodawcy pracowniczy tytuł ubezpieczenia wyprzedza zatem tytuł ubezpieczenia wynikający z prowadzenia działalności pozarolniczej. Choć więc jedyny wspólnik sp. z o.o. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym na podstawie tytułu wynikającego z art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy systemowej, a z treści tego przepisu wynika, że samo posiadanie statusu wspólnika jednoosobowej spółki z ograniczoną odpowiedzialnością decyduje o podleganiu przez niego ubezpieczeniom społecznym z tytułu prowadzenia działalności pozarolniczej , nie można podzielić poglądu, zgodnie z którym przepis art. 8 ust. 6 pkt 4 wyłącza - samoistnie i w każdych okolicznościach - zawieranie umowy o pracę jedynego wspólnika spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z własną spółką w celu objęcia ubezpieczeniami społecznymi z tytułu pozostawania w stosunku pracy. Ustawa systemowa, jak ikodeks spółek handlowychorazkodeks pracy, nie zakazują zatrudniania pracowniczego wspólników spółek kapitałowych w tych spółkach. Brak takiego zakazu także w odniesieniu do jedynego wspólnika sp. z o.o. (

    wyroki Sądu Najwyższego z dnia: 4 sierpnia 2005 r., II UK 320/04, 28 kwietnia 2005 r., I UK 236/04, 26 lutego 2013 r., I UK 472/12 i 16 grudnia 2008 r., I UK 162/08).
Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 13 września 2016 r. (III UK 226/15) podkreślił, że aby zatrudnienie jedynego wspólnika spółki z o.o. w tej spółce zostało uznane za zatrudnienie pracownicze, konieczne są ustalenia faktyczne potwierdzające, w oparciu o analizę treści stosunku prawnego łączącego takiego "pracownika" ze spółką oraz rzeczywiste zasady jego wykonywania, że stosunek ten spełnia przesłanki stosunku pracy. Zdaniem Sądu Najwyższego, w przypadku spółki z o.o., która rzeczywiście prowadzi działalność ukierunkowaną na realizację jej celów określonych w umowie spółki, a w szczególności faktycznie prowadzi działalność gospodarczą i zatrudnia w tym celu pracowników, dopuszczalne jest pracownicze zatrudnienie jedynego wspólnika takiej spółki, jeżeli:

1
zatrudnienie takie ma miejsce na stanowisku specjalistycznym, związanymz prowadzoną przez spółkę działalnością;

1
ustalenia potwierdzają zapotrzebowanie na pracę wspólnika dla spółki na takim stanowisku;

2
jedyny wspólnik nie angażuje się w bieżącą działalność zarządczą spółki;

3
jedyny wspólnik podlega faktycznie przy wykonywaniu pracy na rzecz spółki poleceniom osób zarządzających spółką lub kierujących jej poszczególnymi działami.

W rozpatrywanej sprawie powyższe warunki nie zostały spełnione. W pierwszej kolejności należy stwierdzić, że odwołujący w spornym czasie był jedynym wspólnikiem spółki posiadającym wszystkie 100 udziałów o łącznej wartości 50.000 złotych. W tym okresie ubezpieczony angażował się w zarządzanie spółką, ponieważ był jej prezesem. Żadenz przesłuchiwanych w sprawie świadków ani nawet sam odwołujący nie potwierdził, aby zatrudniony na stanowisku prezesa zarządu oraz dyrektora działu technicznego miał wyznaczane zadania przez kogokolwiek oczekującego ich skutecznego wykonania. Ubezpieczony, pełniący również funkcję prezesa zarządu, wszystkie decyzje w zakresie dalszego rozwoju spółki podejmował samodzielnie. Jedynie dwa razy do roku konsultował aktualną pozycję spółki z jej prokurentemE. Z., co jednakże nie nosiło form podporządkowania pracowniczego. Prokurent nie rozliczał pracy wykonanej przez odwołującego, a jedynie konsultował z nim obecne wyniki osiągane przez spółkę. Przy wykonywaniu zadań przez odwołującego w ramach umowy o pracę nie były określane terminy ich realizacji, a przez to nie był zobowiązany do tego się stosować oraz rozliczać.W wymienionym okresie ubezpieczony był jednoosobowym wspólnikiem posiadającym 100% udziałów w spółce. Zatem należało uznać, że skupiał on w swoim ręku kapitał realizując przy tym pracę w takich warunkach, że dochodziło zdaniem Sądu do takiej symbiozy kapitałui pracy, która wykluczała podleganie ubezpieczeniom społecznym w związku z zatrudnieniem pracowniczym.
Sąd Okręgowy zważył, że odwołujący poprzez objęcie funkcji prezesa zarządu i realne zaangażowanie nie tylko w sprawy operacyjne związane ze stanowiskiem dyrektorskim, ale również w zarządzanie spółką jako całością, łączył w swoich rękach kapitał i pracę. Mimo, że realnie nadal prowadził sprawy w ramach stosunku pracy jako prezes zarządu a później dyrektor działu technicznego, to jednocześnie był aktywnie i w dużym zakresie zaangażowany w proces zarządzania spółką. Chodziło przy tym nie tylko o całokształt spraw finansowych, które były mu przypisane, ale także o realizowaną bieżącą działalność zarządczą. Podejmowanie decyzji w sprawach bieżących i istotnych dla spółki z punktu widzenia jej dalszego rozwoju należały doS. S.. Dodatkowo do czynności ubezpieczonego należała akceptacja wniosków urlopowych pracowników. Zatem dochodziłoby do sytuacji,w której ubezpieczony sam sobie akceptowałaby urlop, co niewątpliwie wiązałoby się również z naruszeniem obowiązujących przepisów. Wobec tego musiały przenikać się sfery jego zaangażowania pracowniczego i działalności zarządczej. Należy również mieć na uwadze, że odwołującemu nie były wyznaczane zadania, bowiem to on samodzielnie decydował o zakresie spraw i czynności, które będzie realizował. Zatem sfera operacyjna, w ramach której ubezpieczony wykonywał pracę oraz sfera zarządcza przenikały się. Nie można wobec tego mówić o takim podporządkowaniu oraz o zupełnym rozłączeniu kapitału i pracy.
Mając na uwadze powyższe w ocenie Sądu nie można przyjąć, aby nawiązany stosunek pracy spełniał wszystkie przesłanki wynikające zart. 22 § 1 k.p.W konsekwencji zawarta umowa o pracę nie może wywoływać skutków prawnych odnoszących się do ubezpieczenia pracowniczegoS. S.. W sprawie bezspornym pozostawało, że ubezpieczony, oprócz zadań związanych z zarządzaniem spółką, wykonywał szereg czynności typowo pracowniczych. Brak było jednak innego podmiotu, pod którego kierownictwem pozostawałby przy świadczeniu tej pracy. Wykonywane przez niego czynności wiązały się bowiemz ryzykiem, które sam ponosił, jako jedyny udziałowiec spółki. Kierownictwo pracodawcy przejawiać się powinno w rzeczywistym a nie tylko formalnym podporządkowaniu pracownika innemu podmiotowi. Sąd doszedł do przekonania, że tam, gdzie status wykonawcy pracy zostaje zdominowany przez właścicielski status jedynego wspólnika sp. z o.o., a zatem nie może być mowy o zatrudnieniu w ramach stosunku pracy takiego wspólnika, który pozostaje w pracowniczej relacji podporządkowania wobec samego siebie.
W związku z tym Sąd oddalił odwołanieS. S., o czym orzekł jakw tenorze wyroku.