Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1004/20
Data wyroku: 2022-06-02 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Roman Troll
Słowa kluczowe: Testament
Podstawa prawna: art.926 § 1 kc,art.941 kc,art.948 § 1 kc,art.950 kc,art.959 kc oraz art.109 ustawy z 14 lutego 1991 r.Prawo o notariacie

Sygn. akt III Ca 1004/20

POSTANOWIENIE
Dnia 2 czerwca 2022 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego Roman Troll
Protokolant Monika Piasecka
po rozpoznaniu w dniu 2 czerwca 2022 r.
na rozprawie zdalnej
sprawy z wnioskuA.(A.)S.(S.) poprzednio noszącego nazwiskoK.
z udziałemK. K. (1),R. K.,G. K. (1),H. K. (1),U. A.iB. M.
o stwierdzenie nabycia spadku poJ. K.iM. K. (1)
na skutek apelacji uczestnika postępowaniaK. K. (1)
od postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 10 marca 2020 r., sygn. akt II Ns 811/19
postanawia:

1
zmienić zaskarżone postanowienie:

a
w punkcie I w ten sposób, że: stwierdzić, iż spadek poJ. K.(K.), synuP.iF., zmarłym 4 czerwca 1999 r. wP., ostatnio stale zamieszkałemu wŚ., na podstawie testamentu notarialnego sporządzonego 19 listopada 1992 r. przed notariuszemA. P. (1)w jej Kancelarii Notarialnej wG., pod Rep. A nr 195/92, otwartego i ogłoszonego 24 stycznia 2022 r. przed Sądem Rejonowym w Gliwicach, w sprawie o sygn. akt II Ns 48/22, nabył w całości jego synK. K. (2), synJ.iM., zmarły 28 maja 2014 r.,

b
w punkcie II tiret szóste, o tyle tylko, że w miejsce nazwiska wnioskodawcy(...)wpisać jego obecne nazwisko(...);

2
oddalić apelację w pozostałej części.

SSO Roman Troll
Sygn. akt III Ca 1004/20

UZASADNIENIE
Wnioskiem złożonym do Sądu Rejonowego w GliwicachA.(A.)K.domagał się stwierdzenia nabycia spadku poJ. K., zmarłym 4 czerwca 1999 r. wP.oraz poM. K. (1), zmarłej 9 września 2004 r. wP., na podstawie ustawy.
Uczestnik postępowaniaR. K.oświadczył, że zgadza się z wnioskiem, z kolei uczestnik postępowaniaK. K. (1)oświadczył, że kwestionuje żądanie wniosku w zakresie stwierdzenia nabycia spadku poJ. K., gdyż – według jego wiedzy – spadkodawca sporządził testament notarialny przed notariuszemW. W., na podstawie którego ustanowił swoim spadkobiercąK. K. (2). Nadto uczestnik postępowaniaH.(H.)K.oświadczył, że nie składa zastrzeżeń do wniosku wnioskodawcy.
Postanowieniem z 10 marca 2020 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach stwierdził, że:
I) spadek poJ. K.na podstawie ustawy nabyli:
- żonaM. K. (1)z domuS., córkaF.iE., w 1/4 (jednej/czwartej) części,
- synH. K. (2), synJ.iM., w 1/8 części,
- synJ. K., synJ.iM., w 1/8 części,
- synK. K. (1), synJ.iM., w 1/8 części,
- synG. K. (2), synJ.iM., w 1/8 części,
- synR. K., synJ.iM., w 1/8 części,
- synK. K. (2), synJ.iM., w 1/8 części;
II) spadek poM. K. (1)na podstawie ustawy nabyli:
- synH. K. (2), synJ.iM., w 1/6 części,
- synJ. K., synJ.iM., w 1/6 części,
- synK. K. (1), synJ.iM., w 1/6 części,
- synR. K., synJ.iM., w 1/6 części,
- synK. K. (2), synJ.iM., w 1/6 części,
- wnukA.(A.)K., syn.G.iU., w 1/12 części;
- wnuczkaB. M., córkaG.iU., w 1/12 części.
Orzeczenie to zapadło przy ustaleniu, że spadkodawcaJ. K.zmarł 4 czerwca 1999 r. wP., przed śmiercią stale zamieszkiwał wŚ., w chwili śmierci był żonaty zM. K. (1)z domuS.; żonaty był raz i z tego związku małżeńskiego pochodziło sześcioro synów:H.,J.,K.,G.,R.iK., a nie posiadał dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych; spadkodawca nie pozostawił testamentu, w tym nie ujawniono żadnego testamentu notarialnego sporządzonego przed notariuszemW. W., a także żaden ze spadkobierców ustawowych nie złożył oświadczenia spadkowego; nikt ze spadkobierców nie zrzekł się dziedziczenia po wskazanym spadkodawcy, ani nie toczyło się wcześniej postępowanie spadkowe po nim.
Sąd Rejonowy ustalił także, że spadkodawczyniM. K. (1)zmarła 9 września 2004 r. wP., przed śmiercią stale zamieszkiwała wŚ., w chwili śmierci była wdową, zamężna była raz zJ. K., a z tego związku małżeńskiego pochodziło sześcioro ww. synów, a nie posiadała dzieci pozamałżeńskich ani przysposobionych; jedenz jej synów -G. K. (2)- nie dożył otwarcia spadku po wskazanej spadkodawczyni, bowiem zmarł 1 kwietnia 2003 r., pozostawiając jednak dwójkę dzieci, tj.A. K.iB. M., z kolei syn spadkodawczyniK. K. (2)zmarł 28 maja 2014 r. jako kawaler, nie pozostawiając zstępnych; spadkodawczyni nie pozostawiła testamentu, a także żaden z jej spadkobierców ustawowych nie złożył oświadczenia spadkowego, nikt ze spadkobierców nie zrzekł się dziedziczenia po niej, ani nie toczyło się wcześniej postępowanie spadkowe po niej.
W oparciu o przedstawiony stan faktyczny Sąd Rejonowy uznał, przywołując regulacjeart. 926 k.c.iart. 931 § 1 i 2 k.c., mając na uwadze fakt, że spadkodawcy nie pozostawili testamentów stwierdził, ie spadek po nich dziedziczą spadkobiercy ustawowi.
Apelację od postanowienia złożył uczestnik postępowaniaK. K. (1), zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie:
-art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie, że testamentK. K. (2), do którego nawiązywał w odpowiedzi na wniosek, nie istniał;
-art. 299 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez zaniechanie przesłuchania apelującegow charakterze strony, gdy po wyczerpaniu wszystkich dowodów pozostawała nie niewyjaśniona istotna wątpliwość w sprawie, a to istnienie testamentu, do którego się odwoływał apelujący;
-art. 931 § 1 k.c.poprzez jego zastosowanie i przyjęcie trybu dziedziczenia ustawowego poM.iJ. K.w sytuacji istnienia ważnego testamentu;
-art. 941 k.c.poprzez jego niezastosowanie w sytuacji, gdyJ. K.sporządził ważny testament, aM. K. (1)mogła go pozostawić.
Przy tak postawionych w zarzutach wniósł o rozpoznanie sprawy na rozprawie, o dopuszczenie przeprowadzenia dowodu z testamentu notarialnegoJ. K.z 19 listopada 1992 r. na okoliczność ustalenia testamentowego porządku dziedziczenia poJ. K.i ustalenia spadkobiercy testamentowego w osobieK. K. (2). Wniósł także o ustalenie w archiwach Sądu Rejonowego w Gliwicach czy przed notariuszemA. P. (2)nie został sporządzony testamentM. K. (1)i w razie jego ujawnienia - dopuszczenia i przeprowadzenia z niego dowodu na okoliczność ustalenia testamentowego porządku dziedziczenia poM. K. (1). Wniósł także o zmianę zaskarżonego postanowienia w punkcie I poprzez stwierdzenie, że spadek poJ. K.nabył na podstawie testamentuK. K. (2)w całości, względnie uchylenie postanowienia w punkcie I i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu.
Wnioskodawca pozostawił apelację do uznania sądu, a uczestniczki postępowaniaB. M.iU. A.wniosły o jej uwzględnienie co do spadku poJ. K.i oddalenie w pozostałej części.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Orzeczenie zostało wydane po przeprowadzeniu rozprawy zdalnej, a to zgodnie z art. 15zzs1ust. 1 pkt 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1842 ze zm.), z uwagi na stan epidemii i nadmierne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego. Orzeczenie zapadło w składzie jednego sędziego z uwagi na regulację art. 15zzs1ust. 1 pkt 4 ustawy z 2 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (t.j. Dz. U. poz. 1842 ze zm. w brzmieniu nadanym wskazaną niżej ustawą z 28 maja 2021 r.) i art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090); ta regulacja obowiązuje od 3 lipca 2021 r.
Już po zamknięciu rozprawy w Sądzie Rejonowym w Gliwicach odnaleziono testament w formie aktu notarialnego sporządzony wG.19 listopada 1992 r. przed notariuszA. P. (1), zgodnie z którymJ. K.powołał na jedynego spadkobiercę całego spadku swojego synaK. K. (2). Testament ten został otwarty i ogłoszony 24 stycznia 2022 r. przed Sądem Rejonowym w Gliwicach w sprawie o sygn. akt II Ns 48/22. W prawie polskim ważny testament wyprzedza dziedziczenie ustawowe (por.art. 926 § 1, 2 i 3 k.c.). Sąd Rejonowy przed wydaniem postanowienia co do istoty sprawie nie wiedział o jego istnieniu, a więc nie mógł na jego podstawie orzec o dziedziczeniu zgodnie z wolą spadkodawcy wyrażoną w testamencie. Zgodnie z ustaleniami Sądu Odwoławczego testament ten jest ważny, nie został odwołany przez spadkodawcę i wskazuje jako spadkobiercęK. K. (2), który na jego podstawie nabywa cały spadek z chwilą śmierci spadkodawcyJ. K., to jest 4 czerwca 1999 r. (por.art. 922 § 1 k.c.).
Zgodnie zart. 941 k.c.,art. 948 § 1 k.c.,art. 950 k.c.,art. 959 k.c.orazart. 109 ustawy z 14 lutego 1991 r. – Prawo o notariacie(t.j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1192 ze zm.) testament notarialny jest podstawą dziedziczenia, przy czym jego wypis ma moc prawną oryginału,a o tym kto i w jaki sposób dziedziczy decyduje jego treść związana z wolą spadkodawcy.
W związku z powyższym stwierdzić należało, że spadek poJ. K.(K.), synuP.iF., zmarłym 4 czerwca 1999 r. wP., ostatnio stale zamieszkałemu wŚ., na podstawie jego testamentu notarialnego sporządzonego 19 listopada 1992 r. przed notariuszemA. P. (1)w jej Kancelarii Notarialnej wG., pod Rep. A nr 195/92, otwartego i ogłoszonego 24 stycznia 2022 r. przed Sądem Rejonowym w Gliwicach, w sprawie o sygn. akt II Ns 48/22, nabył w całości jego synK. K. (2), synJ.iM., zmarły 28 maja 2014 r.
Dodatkowo wobec zmiany nazwiska wnioskodawcy, obecnieA.(A.)S., która to zmiana wynika przedstawionego przez wnioskodawcę dokumentu - aktu małżeństwa wnioskodawcy z 4 czerwca 2021 r. wraz z tłumaczeniem /k. 166-167/, zaskarżone postanowienie w punkcie II należało, w tym tylko zakresie, zmienić.
Apelacja okazała się w tej części zasadna.
W pozostałej części ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy są prawidłowe i jako takie Sąd Okręgowy uznaje je za własne. Dodać należy, że apelujący nie twierdzi, iżM. K. (1)pozostawiła testament, ale mogła go pozostawić. Jej testamentu jednak nie odnaleziono, pomimo przeprowadzonych poszukiwań, a więc orzeczenie o dziedziczeniu musi być oparte na regułach ustawowych (art. 926 § 1 k.c.). Podniesione zarzuty proceduralne nie dotyczą też istnienia testamentu tej spadkodawczyni. Zastosowana w tym zakresie przez Sąd Rejonowy regulacja prawna, z powyższymi doprecyzowaniami, jest prawidłowa.
Dlatego też na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.zaskarżone postanowienie zmieniono, o czym orzeczono jak w punkcie 1. sentencji.
W pozostałym zakresie, co do stwierdzenia nabycia spadku po zmarłejM. K. (2), apelację oddalono jako bezzasadną, bowiem nie odnaleziono testamentuM. K. (1), nie ma też żadnej informacji o jego złożeniu. Dlatego orzeczenie Sądu Rejonowego w tym zakresie, stwierdzające ustawowy porządek dziedziczenia, jest prawidłowe. Orzeczenie w tej części (pkt 2.) wydano w oparciu oart. 385 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
SSO Roman Troll