Sąd Okręgowy w Suwałkach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 150/21
Data wyroku: 2021-04-26 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Cezary Olszewski

Sygn. akt I.C 150/21

POSTANOWIENIE
Dnia 26 kwietnia 2021 roku
Sąd Okręgowy w Suwałkach I Wydział Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący : SSO Cezary Olszewski
po rozpoznaniu w dniu 26 kwietnia 2021 roku w Suwałkach
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaK. D.
przeciwkoŁ. D.
o rozwód
p o s t a n a w i a:

1
odmówić odrzucenia pozwu;

2
wstrzymać rozpoznanie sprawy do czasu uprawomocnienia się niniejszego postanowienia.

SSO Cezary Olszewski
Sygn. akt I C 150/21

UZASADNIENIE

(postanowienia z dnia 26 kwietnia 2021 roku k. 135)
Dnia 23 lutego 2021 roku PowódkaK. D.wystąpiła z pozwem o rozwód przeciwko pozwanemuŁ. D.. W odpowiedzi na pozew pozwany wniósł o odrzucenie pozwu z uwagi na brak jurysdykcji sądu krajowego. Argumentując wniosek podkreślał, że obecnie zamieszkuje na terenie Wielkiej Brytanii pod adresem(...)–C. R.,L.(...)zaś ostatnim wspólnym miejscem zamieszkania stron był adresF.1E. C.,(...)C. R.,S.,L. (...)BW Wielka Brytania, gdzie też urodził się pochodzący ze związku stron syn. W opinii pozwanego przy ocenie jurysdykcji istotny pozostawał również fakt, iż powódka dopiero od przełomu kwietnia i maja 2021 roku przebywa na terenie Polski, gdyż w tym okresie porzuciła męża i wróciła do kraju.
Uwzględniając przedstawione okoliczności oraz treść regulacji prawnej dotyczącej uznawania w umawiającym się państwie rozwodów i separacji, zamieszczonej w ramach art. 2 Konwencji o uznawaniu rozwodów i separacji z dnia 01 czerwca 1970 roku (Dz.U. 2001 Nr 53, poz. 561) zdaniem pozwanego rozpoznanie niniejszej sprawy nie należy do jurysdykcji krajowej, co przemawia za odrzuceniem pozwu.

Sąd zważył, co następuje:
Wniosek o odrzucenie pozwu należało uznać za bezzasadny.
Stosownie do zapisów umowy o wystąpieniu Zjednoczonego Królestwa Wielkiej Brytanii i Irlandii Północnej z Unii Europejskiej i(...), do 31 grudnia 2020 roku trwał okres przejściowy kiedy to wobec Wielkiej Brytanii obowiązywały akty prawne Unii Europejskiej tożsame jak wobec pozostałych państw członkowskich. Po tym okresie (jak ma to miejsce w niniejszej sprawie gdyż pozew wniesiono po 31 grudnia 2020 roku) ocena jurysdykcji sądu właściwego do rozpoznania sprawy winna być w pierwszej kolejności poprzedzona analizą przepisów krajowych oraz konwencji i umów międzynarodowych wiążących zarówno Polskę jak i Wielą Brytanię.
W ramach aktów prawnych międzynarodowych, odnoszących się do spraw rodzinnych, zastosowanie znajdują m.in. konwencje haskie, tj.:Konwencja o jurysdykcji, prawie właściwym, uznawaniu, wykonywaniu i współpracy w zakresie odpowiedzialności rodzicielskiej oraz środków ochrony dzieci z dnia 19 października 1996 rokuorazKonwencja dotycząca cywilnych aspektów uprowadzenia dziecka za granicę, sporządzona dnia 25 października 1980 roku.
W niniejszej sprawie zastosowania nie znajdowała żadna z powyższych konwencji zatem należało odwołać się do stosownych przepisów prawa krajowego.
Ogólnym przepisem regulującym jurysdykcję w sporach na gruncie procesu cywilnego jestart. 1103 k.p.c., który stanowi, że sprawy rozpoznawane w procesie należą do jurysdykcji krajowej, jeżeli pozwany ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu albo siedzibę w Rzeczypospolitej Polskiej. Jednocześnie jurysdykcję w zakresie spraw małżeńskich (w tym rozwodowych) normujeart. 11031§ 1-3. Zgodnie z powołanym przepisem sprawy małżeńskie oraz sprawy dotyczące małżeńskich stosunków majątkowych należą do jurysdykcji krajowej także wtedy, gdy: 1) oboje małżonkowie mieli ostatnie miejsce zamieszkania lub ostatnie miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej, jeżeli jedno z nich nadal ma miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej, lub 2) małżonek będący powodem ma co najmniej od roku bezpośrednio przed wszczęciem postępowania miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej, lub 3) małżonek będący powodem jest obywatelem polskim i ma co najmniej od sześciu miesięcy bezpośrednio przed wszczęciem postępowania miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej, lub 4) oboje małżonkowie są obywatelami polskimi.
Okoliczności zaistniałe w niniejszej sprawie pozwalały w ocenie Sądu uznać, iż zostały spełnione przesłanki warunkujące uznanie sądu krajowego jako właściwego do rozpoznania sprawy. O ile bowiem pozwany twierdzi, że zamieszkuje pod wskazanym adresem na terenie Wielkiej Brytanii, to bezsprzecznie materializacji uległy przesłanki z art. 11031§ 1 pkt. 3 . Powódka jest bowiem obywatelem polskim i w okresie co najmniej 6 miesięcy, przed złożeniem pozwu inicjującego przedmiotowe postępowanie posiadała miejsce zamieszkania lub miejsce zwykłego pobytu w Rzeczypospolitej Polskiej, co potwierdza treść uzasadnienia pozwu, załączonej do pozwu kopii umowy najmu lokalu przyul. (...)wE., czy też informacje zawarte w aktach sprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Ełku pod sygn. akt III NSM 480/20 - załączonych do sprawy niniejszej (powódka 2 październiku 2020 roku odbierała korespondencję na terenie Polski pod w/w adresem).
Podkreślić równocześnie w tym miejscu należy, że miejscem zamieszkania danej osoby, w rozumieniuart. 25 k.c.jest miejscowość, w której osoba ta przebywa z zamiarem stałego pobytu. Na prawną konstrukcję miejsca zamieszkania składają się dwa integralne elementy: przebywanie w sensie fizycznym w określonej miejscowości (corpus)oraz uzewnętrzniona wola tego przebywania (animus).Pobyt stały (zwykły) polega zaś na faktycznym przebywaniu, zamieszkiwaniu w danej miejscowości. Zamieszkanie połączone jest zwykle z określonym tytułem prawnym do lokalu i posiadaniem w nim przedmiotów niezbędnych do materialnej egzystencji. Składnikiem pobytu stałego jest realizowanie w danej miejscowości obiektywnie sprawdzalnej aktywności życiowej (rodzinnej, zawodowej, społecznej) (T. Sokołowski, Komentarz do art. 25 k.c., w:A. Kidyba(red.), Kodeks cywilny. Komentarz. Tom I. Część ogólna, LEX/el. 2012).
Zdaniem Sądu na gruncie przedmiotowej sprawy ziściła się również przesłanka z§ 1 pkt. 4 art. 11031k.p.c.dotycząca obywatelstwa stron. Przy czym w doktrynie prawa panuje konsensus co do stanowiska, iż dla istnienia jurysdykcji z mocyart. 11031§ 1 pkt 4 k.p.c.nie ma znaczenia, czy jedno z małżonków jest powodem a drugie pozwanym, czy też oboje są pozwanymi. Nie mają też znaczenia inne okoliczności stanowiące łączniki jurysdykcyjne (zamieszkiwanie, zwykły pobyt). Sprawa małżeńska albo sprawa wynikająca z małżeńskich stosunków majątkowych obywateli polskich zawsze może być rozpoznana przed sąd polskim, choćby małżonkowie mieli miejsce zamieszkania w państwie obcym(patrz. kom. do art. 11031k.p.c. I. Kunicki, red A. Marciniak).
Co się zaś tyczy samej kwestii wykonywania wyroków rozwodowych, jedynie na marginesie wskazać należy, iż istotnie odpowiednie zastosowanie będą w tej kwestii miały przepisy konwencji haskiej o uznawaniu rozwodów i separacji z dnia 01 czerwca 1970 roku (Dz.U. 2001 Nr 53, poz. 561). Niemniej w art. 2 pkt. 3 tejże konwencji wskazano, iż wyrok o rozwód lub separację orzeczony w innym państwie umawiającym się w ramach konwencji będzie uznawany we wszystkich umawiających się państwach, jeżeli w dniu wszczęcia postępowania w państwie, w którym został orzeczony rozwód lub separacja oboje małżonkowie byli obywatelami tego państwa.
Łącznik w postaci obywatelstwa stron został już jednak wyżej omówiony.
Na gruncie powyższego, uwzględniając wystąpienie przesłanek zart. 11031k.p.c., wniosek pozwanego o odrzucanie pozwu, z uwagi na brak jurysdykcji, należało uznać za nieuprawniony, co też znalazło wyraz w pkt. 1 sentencji postanowienia.

SSO Cezary Olszewski
Z: odpis postanowienia pełnomocnikom stron – bez pouczenia.
SSO Cezary Olszewski