Sąd Okręgowy w Lublinie
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 489/21
Data wyroku: 2022-03-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Dariusz Iskra
Słowa kluczowe: Zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli
Podstawa prawna: art. 64 k.c., art. 918 k.c., art. 158 k.c., art. 888§ 1 k.c.

Sygn. akt II Ca 489/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 marca 2022 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący Sędzia Sądu Okręgowego Dariusz Iskra
po rozpoznaniu w dniu 24 marca 2022 roku w Lublinie, na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaM. S. (1)
przeciwkoL. P.
o zobowiązanie do złożenia oświadczenia woli o przyjęciu darowizny własnościlokalu mieszkalnego numer (...), stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego wM.przyul. (...), wraz ze związanym z własnością tego lokalu udziałem(...)w częściach wspólnych budynku i prawie własności gruntu, na którym budynek jest posadowiony
na skutek apelacji powoda od wyroku Sądu Rejonowego wP.z dnia 2 marca 2020 roku, w sprawie(...)
I.oddala apelację;
II.zasądza odM. S. (1)na rzeczL. P.kwotę 905,90 zł (dziewięćset pięć złotych dziewięćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia zasądzającego koszty postępowania odwoławczego do dnia zapłaty.
Sygn. akt II Ca 489/21

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 19 czerwca 2018 roku, złożonym w tym samym dniu do Sądu Rejonowego wP., powód –M. S. (1)wniósł między innymi o zobowiązanie pozwanej –L. P.do złożenia oświadczenia woli o przyjęciu darowizny własnościlokalu mieszkalnego numer (...), stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego wM.przyul. (...), wraz ze związanym z własnością tego lokalu udziałem(...)w częściach wspólnych budynku i prawie własności gruntu, na którym budynek jest posadowiony, w celu wykonania ugody sądowej zawartej w dniu 19 czerwca 2012 roku przed Sądem Rejonowym wP.w sprawie(...), oraz o zasądzenie od pozwanej na swoją rzecz zwrotu kosztów procesu (k. 3-9).
W uzasadnieniu powód wskazał między innymi, że jest ojcem pozwanej i w przeszłości pozostawał w wspólnym pożyciu z matką pozwanej –J. G.(poprzednie nazwiskoC.). Po zakończeniu związku, w sprawie o wydanie nieruchomości stanowiącej własnośćM. S. (1)w dniu 19 czerwca 2021 roku powód zawarł zJ. G.ugodę, w której określili warunki wydania nieruchomości przezJ. G., jak i zobowiązanie powoda do zapłatyJ. G.do dnia 26 czerwca 2012 roku kwoty 7200 zł tytułem zwrotuJ. G.kosztów najmu mieszkania za okres od dnia 26 czerwca 2013 roku do dnia 26 czerwca 2013 roku.
Powód wskazał, że zobowiązał się płacić na rzeczJ. G.kwoty po 600 zł miesięcznie, poczynając od dnia 26 czerwca 2013 roku, tytułem najmu przezJ. G.mieszkania za dalszy okres. Strony zastrzegły jednak, że zobowiązanieM. S. (1)określone w punkcie 3 ugody zostanie wykonane również wówczas, gdyM. S. (1)zapłaci jednorazowo na rzeczJ. G.kwotę 7200 zł za każdy kolejny rok najmu przez nią lokalu. ZobowiązanieM. S. (2)do comiesięcznego uiszczaniaJ. G.kwoty 600 zł lub 7200 zł rocznie zostanie wykonane również wówczas, gdyM. S. (1)kupi mieszkanie – kawalerkę i przeniesienie jego własność na rzecz córkiL. S.lub też przekaże na jej rachunek bankowy kwotę 100000 zł.
Powód wskazał, że zabezpieczeniem jego zobowiązania wobecL. S.było ustanowienie do dnia 19 lipca 2012 roku hipoteki do kwoty 100000 zł na nieruchomości położonej wK.przyul. (...), oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka numer (...).
Powód wskazał, że kupił nieruchomość lokalową numer(...), położoną wM.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy wW.prowadziksięgę wieczystą numer (...), i wezwał pozwaną do stawienia się w kancelarii notarialnej notariuszaM. S. (3)w dniu 9 listopada 2017 roku celem darowania na rzecz pozwanej własności tej nieruchomości. Pozwana nie stawiła się w dniu umówionego spotkania (k. 3-9).
*
W odpowiedzi na pozewL. P.wniosła o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów postępowania (k. 37-48).
*
W piśmie procesowym z dnia 25 marca 2019 roku powód popierał powództwo w całości, a dodatkowo wniósł o ustalenie, że z dniem 9 listopada 2017 roku wygasło zobowiązanie powoda wobecJ. G.określone ugodą sądową z dnia 19 czerwca 2012 roku w sprawie(...), a uzależnione od zachowania pozwanej (k. 54).
Żądanie zawarte w piśmie z dnia 25 marca 2019 roku nie było przedmiotem rozpoznania i rozstrzygnięcia Sądu Rejonowego wP.w sprawie(...), ponieważ zostało wyłączone do odrębnego postępowania (k. 55).
*
Wyrokiem z dnia 2 marca 2021 roku Sąd Rejonowy wP.
I. oddalił powództwo;
II. zasądził odM. S. (1)na rzeczL. P.kwotę 1800 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (k. 92).
W uzasadnieniu wyroku Sąd Rejonowy ustalił, żeM. S. (1)pozostawał w nieformalnym związku zJ. C.(obecne nazwiskoG.). Posiadali wspólne dzieci, w tymL. S.. Zamieszkiwali na nieruchomości będącej własnościąM. S. (1).
Sąd Rejonowy ustalił, że po rozpadziezwiązku (...)wniósł przeciwko pozwanejJ. G.pozew o eksmisję. W toku procesu w dniu 19 czerwca 2012 rokuM. S. (1)zawarł zJ. G.ugodę.J. G.zobowiązała się opuścić lokal mieszkalny położony na nieruchomości znajdującej się wK.przyul. (...)oraz wymeldować się z tego lokalu i wydać goM. S. (1)do dnia 26 czerwca 2012 roku. W punkcie 2 ugodyM. S. (1)zobowiązał się zapłacić na rzeczJ. G.kwotę 7200 zł do dnia 26 czerwca 2012 roku tytułem zwrotu kosztów najmu przezJ. G.mieszkania za okres od dnia 26 czerwca 2012 roku do dnia 26 czerwca 2013 roku na rachunek bankowyJ. G.. W punktach 3 i 4M. S. (1)zobowiązał się płacić na rzeczJ. G.kwoty po 600 zł miesięcznie, poczynając od dnia 26 czerwca 2013 roku, bądź kwoty 7200 zł rocznie tytułem zwrotu kosztów najmu przezJ. G.na dalszy okres. W punkcie 5 ugody postanowiono, żeM. S. (1)zostanie zwolniony z obowiązku zapłaty kwot wskazanych w punktach 3 i 4 na rzeczJ. G.w momencie, gdy zakupi mieszkanie – kawalerkę i przeniesie jej własność na rzecz córki stronL. S.(obecne nazwiskoP.) lub też przekaże na jej rachunek bankowy kwotę 100000 zł. W punkcie 6 ugodyM. S. (1)zobowiązał się celem zabezpieczenia swoich zobowiązań wobecL. P.do ustanowienia do dnia 19 lipca 2017 roku hipoteki do kwoty 100000 zł na nieruchomości położonej wK.przyul. (...), oznaczonej w ewidencji jakodziałka numer (...).M. S. (1)iJ. G.oświadczyli, że ugoda wyczerpuje wszelkie wzajemne roszczenia wynikające z faktu zajmowania przezJ. G.lokalu mieszkalnegoM. S. (1).
Sąd Rejonowy ustalił, że wobec zawarcia ugody postępowanie w sprawie o eksmisję zostało umorzone. Została nadana klauzula wykonalności postanowieniom zawartym w punktach 2 i 3 ugody.
Sąd Rejonowy ustalił, że w dacie zawarcia ugodyL. P.była pełnoletnia, studiowała wL..J. G.iM. S. (1)nie posiadali pełnomocnictwa do działania w imieniuL. P..
Sąd Rejonowy ustalił, żeM. S. (1)nie ustanowił hipoteki na rzeczL. P..
Sąd Rejonowy ustalił, żeL. P.złożyła pozew o zobowiązanieM. S. (1)do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu na jej rzecz hipoteki do kwoty 100000 zł na nieruchomości, dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...), na zabezpieczenie roszczeńL. P.o przekazanie przezM. S. (1)na jej rzecz kwoty 100000 zł, względnie przeniesienia przez powoda na rzecz powódki prawa własności mieszkania. Sąd Okręgowy wL.wyrokiem z dnia 7 lipca 2014 roku oddalił powództwo.
L. P.złożyła również wniosek o wpis hipoteki przymusowej wksiędze wieczystej (...). Wniosek o wpis został oddalony.
Sąd Rejonowy ustalił, żeM. S. (1)nabył prawo odrębnej własności lokalu mieszkalnego położonego w miejscowościM., gminaM., powiat(...), województwo(...), przyul. (...), o powierzchni 24,26 m2, składającego się z pokoju, kuchni, łazienki, wc, przedpokoju oraz pomieszczeń przynależnych – piwnicy, strychu i komórki, dla którego prowadzona jest przez Sąd Rejonowy wW.księga wieczysta (...), wraz z udziałem związanym z własnością lokalu wielkości(...)w prawie własności gruntu nieruchomości, dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...).
Sąd Rejonowy ustalił, żeM. S. (1)zawiadomiłJ. G.o zakupieniu mieszkania w celu wywiązania się z ugody i o zamiarze przekazania prawa własności nabytego lokalu w dniu 9 listopada 2017 roku. Pismem z dnia 1 października 2017 rokuM. S. (1)wezwałL. P.do stawienia się w Kancelarii NotarialnejM. S. (3)wW.w dniu 9 listopada 2017 roku, o godzinie 12.00, w celu dokonania „cesji mieszkania” w myśl zawartej ugody. Wezwanie do stawiennictwa odebrała w dniu 4 października 2017 roku matka pozwanej.
W odpowiedzi na wezwanie, w dniu 2 listopada 2017 rokuL. P.skierowała doM. S. (1)pismo, w którym wskazała, że wezwanie uważa ze bezskuteczne, wobec braku jej zgody na przeniesienie prawa do lokalu mieszkalnego położonego wM.przyul. (...). Pozwana wskazała, że działanieM. S. (1), polegające na nabyciu lokalu położonego 500 km od jej miejsca zamieszkania w celu zwolnienia się z ugody, jest nadużyciem prawa sprzecznym z społeczno-gospodarczym przeznaczeniem prawa oraz zasadami współżycia społecznego. Podjęcie decyzji uzależniła od uzyskania informacji i dokumentów umożliwiających ustalenie stanu prawnego i technicznego lokalu.
Sąd Rejonowy ustalił, że w dniu 9 listopada 2017 rokuM. S. (1)udał się do kancelarii notarialnej.L. P.nie stawiła się w celu zawarcia umowy darowizny.
Sąd Rejonowy ustalił, żeM. S. (1)pisemnie wskazał córce numer księgi wieczystej prowadzonej dla lokalu oraz że stan prawny lokalu można ustalić poprzez zapoznanie się z treścią księgi wieczystej.M. S. (1)dokonał opisu lokalu i zadeklarował udzielenie odpowiedzi na dalsze pytania o stan lokalu. W kolejnym piśmie z dnia 7 maja 2018 rokuM. S. (1)wezwałL. P.do złożenia w terminie 7 dni pisemnego oświadczenia, czy przyjmuje darowiznę.
Sąd Rejonowy ustalił, że dotychczasL. P.nie wyraziła zgody na przyjęcie darowizny lokalu mieszkalnego położonego w miejscowościM.przyul. (...).L. P.nie oglądała lokalu nabytego przezM. S. (1). Nie jest zainteresowana przeniesieniem się doM..
Sąd Rejonowy ustalił, żeM. S. (1)płaciJ. G.kwotę 600 zł miesięcznie, zgodnie z treścią zawartej ugody. Prowadzona była w tym celu egzekucja komornicza.M. S. (1)płacił również alimenty na rzeczL. P.przez okres jej nauki. Oświadczenia woli zawarte w ugodzie nie zostały odwołane ani przezM. S. (1), ani przezJ. G..M. S. (1)pozostaje w sporze zJ. G.. Jego relacje z córką są złe.
Sąd Rejonowy ustalił, że aktualnie pozwana nosi nazwiskoP..
Sąd Rejonowy wskazał dowody, na podstawie których dokonał ustaleń faktycznych, oraz przedstawił swoje stanowisko w zakresie oceny dowodów.
Sąd Rejonowy przytoczył treść przepisuart. 64 k.c.i wskazał, że przepis ten można zastosować wyłącznie wówczas, gdy istnieje zobowiązanie do złożenia określonego oświadczenia woli, którego źródłem może być na przykład ustawa bądź czynność prawna. Przesłanką uwzględnienia powództwa o zobowiązanie do złożenia oświadczenie woli jest nie tylko odmowa złożenia takiego oświadczenia, ale również istnienie obowiązku złożenia takiego oświadczenia. Z ustalonego stanu faktycznego niewątpliwie wynika, że pozwana uchyliła się od złożenia oświadczenia o przyjęciu darowizny, jednak pozwana nie ma obowiązku złożenia oświadczenia o przyjęciu darowizny od pozwanego.
Sąd Rejonowy przytoczył treść przepisuart. 888 § 1 k.c.i wskazał, że w doktrynie przyjmuje się, iż obdarowanym może być osoba trzecia w przypadku umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej. Istnieją wówczas dwa stosunki prawne: pierwszy pomiędzy darczyńcą a wierzycielem oraz drugi pomiędzy darczyńcą i obdarowanym. Wówczas stronami umowy są: darczyńca oraz osoba, która zastrzegła świadczenie na rzecz osoby trzeciej, przy czym konieczna jest zgoda osoby trzeciej na przyjęcie przedmiotu darowizny. Darczyńcę oraz osobę, która zastrzegła świadczenie na rzecz osoby trzeciej, może łączyć stosunek obligacyjny o charakterze majątkowym, natomiast świadczenie na rzecz obdarowanego musi mieć charakter nieodpłatny. Darowizna dochodzi do skutku w takim wypadku dopiero w razie złożenia oświadczenia o przyjęciu darowizny przez osobę trzecią.
Sąd Rejonowy uznał, że zawarta przed powoda zJ. G.ugoda nie stanowi klasycznej umowy o świadczenie na rzecz osoby trzeciej. Ugoda nie jest umową o świadczenia na rzecz osoby trzeciej w rozumieniuart. 393 k.c., ponieważ na jej podstawieL. P.nie nabyła uprawnienia do żądania świadczenia odM. S. (1), a wyłącznie uprawnienie do odbioru świadczenia. Powyższe odpowiada tzw. niewłaściwej umowie na rzecz osoby trzeciej – nie stypizowanej odrębnie w ustawie, dopuszczalnej w świetle zasady swobody umów. Na podstawie ugodyL. P.uzyskała upoważnienie do otrzymania „roszczenia” odM. S. (1), zaśM. S. (1)dopiero w razie spełnienia świadczenia na jej rzecz uzyskuje zwolnienie z długu względemJ. G..M. S. (1)może zwolnić się z długu względemJ. G.poprzez świadczenie na rzecz córki, wyłącznie za zgodą pozwanej. Pozwana nie wyraziła zgody na zawarcie umowy darowizny na jej rzecz i miała prawo do odmowy przyjęcia darowizny. Przyjęcie darowizny nie jest bowiem obowiązkiem obdarowanego. Na obdarowanym nie spoczywa obowiązek jej przyjęcia. Obowiązek taki nie został wykreowany w ugodzie. Pozwana nie była stroną w sprawie o eksmisję. Nie brała udziału w sporządzeniu ugody, ani w uzgodnieniu jej warunków. Nie była reprezentowana przy zawieraniu ugody przezM. S. (1)aniJ. G.. Obowiązek przyjęcia darowizny nie wynika z żadnego przepisu ustawy, ani z dokonanej przez nią czynności prawnej. Pozwana nie zobowiązywała się do zwolnienia powoda z długu względem jej matki pod jakimkolwiek warunkiem. Sama wiedza o tym, że została zawarta ugoda, ani nawet znajomość jej treści przed jej zawarciem nie sprawia, że pozwana jest w jakikolwiek sposób związana jej treścią. Również następcze czynności pozwanej w postaci złożenia wniosku o wpis hipoteki lub złożenia pozwu o zobowiązanie powoda do złożenia oświadczenia woli o ustanowienie hipoteki nie tworzą obowiązku przyjęcia darowizny, albowiem nastąpiły przed dokonaniem wyboru przez powoda, że zamierza zwolnić się z obowiązku zapłaty na rzeczJ. G.i przed skonkretyzowaniem przedmiotu darowizny.
Jako podstawę prawną rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd Rejonowy wskazał przepisyart. 98 § 1 i 3 k.p.c.
*
Od wyroku z dnia 2 marca 2021 roku apelację wniósłM. S. (1), zaskarżając wyrok w całości.
Powód zarzucił:
„1. sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych Sądu ze zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym polegającą na:
a) bezzasadnym ustaleniu przez Sąd, iż w okolicznościach niniejszej sprawie pozwana, na podstawie ugody z dnia 19 czerwca 2012 r. nie nabyła uprawnienia do żądania świadczenia od powoda w postaci zakupionego przez powoda mieszkania, a wyłącznie uprawnienie do odbioru świadczenia w sytuacji, gdy taka interpretacja ugody z dnia 19 czerwca 2012 r. nie tylko pozbawia ją znaczenia prawnego, ale również jest wewnętrznie sprzeczna, gdyż poza uprawnieniem do odbioru świadczenia powstało po stronie pozwanej uprawnienie do żądania świadczenia;
b) niezasadnym pominięciu przez Sąd przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy czynności pozwanej w postaci złożenia wniosku o wpis hipoteki oraz złożenie pozwu o zobowiązanie powoda do złożenia oświadczenia woli o ustanowienie hipoteki w kontekście interpretacji ugody z dnia 19 czerwca 2012 r. w sytuacji, gdy czynności pozwanej w tym zakresie świadczą jednoznacznie o woli wykonania ugody oraz woli pozwanej do traktowania treści ugody jako wiążącej oraz niosącej określone uprawnienia stron;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.
a)art. 393 § 1 k.c.w zw. zart. 65 § 1 i § 2 k.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęcie przez Sąd, iż ugoda z dnia 19 czerwca 2012 r. zawarta pomiędzy powodem aJ. G.nie stanowiła umowy na rzecz osoby trzeciej (w tym wypadku pozwanejL. P.) w sytuacji, gdy:
- interpretacja postanowień umowy dokonana zgodnie z wolą stron tej umowy, a także w oparciu o wszechstronną analizę okoliczności faktycznych sprawy pozwala na uznanie, iż ugoda ta zmierza do wykreowania po stronie pozwanej uprawnienia do żądania świadczenia od powoda, zaś po stronie powoda obowiązku świadczenia w postaci lokalu mieszkalnego i posiada wszelkie cechy nadające się do jej wykonania,
- interpretacja postanowień umowy przedstawiona przez Sąd a zmierzająca do wykazania, iż strony nie uczyniły pozwanej uprawnionej do żądania spełnienia świadczenia w postaci przeniesienia własności nieruchomości - lokalu mieszkalnego w konsekwencji musiałaby stanowić, iż ugoda taka byłaby ze swojej istoty ugodą nieważną i jako nieważna zostałaby ona zatwierdzona przez Sąd Rejonowy orzekający w sprawie IC 94/11;
b)art. 5 k.c.w zw. zart. 393 § 1 k.c.poprzez jego niezastosowanie i oddalenie powództwa w sytuacji, gdy okoliczności niniejszej sprawie wskazują, iż zaakceptowanie przez Sąd zachowania pozwanej, która w zależności od swojej sytuacji wybiórczo traktuje ugodę z dnia 19 czerwca 2012 r. z jednej strony poprzez złożenie wniosku o wpis hipoteki oraz złożenie pozwu o zobowiązanie powoda do złożenia oświadczenia woli o ustanowienie hipoteki jako ugodę uprawniającą ją do przedsięwzięcia pewnych czynności, z drugiej zaś, tendencyjnie uchylając się od odbioru świadczenia z powołaniem na domniemaną nieatrakcyjność nieruchomości, nie zasługuje na ochronę prawną i odmowa uwzględnienia powództwa jawi się jako sprzeczna z podstawowymi zasadami współżycia społecznego, słuszności i sprawiedliwości”.
Powód wniósł o „zmianę zaskarżonego wyroku w całości i:
- zobowiązanie pozwanej do złożenia oświadczenia woli o przyjęciu od powodaM. S. (1)darowizny własności nieruchomości lokalowej nr 5 położonej wM.przyul. (...)wraz ze związanym z własnością tego lokalu udziałem(...)w częściach wspólnych budynków i prawie własności gruntu, na którym budynek jest posadowiony, objętychksięgą wieczystą KW (...)prowadzoną przez Sąd Rejonowy wW., dla którego to lokalu prowadzona jestksięga wieczysta (...)przez Sąd Rejonowy wW., w wykonaniu ugody sądowej zawartej w dniu 19 czerwca 2012 r. przed Sądem Rejonowym wP.w sprawie(...)

- zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów procesu za postępowanie przed Sądem pierwszej oraz Sądem drugiej instancji” (k. 111-120).
÷
W odpowiedzi na apelacjęL. P., reprezentowana przez pełnomocnika, wniosła o oddalenie apelacji w całości i zasądzenie odM. S. (1)na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k. 132-141)
*
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
W niniejszej sprawie do rozpoznania apelacji mają zastosowanie przepisyKodeksu postępowania cywilnegow brzmieniu obowiązującym od dnia 7 listopada 2019 roku.
Przepis art. 9 ust. 2 ustawy z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1469) stanowi, że do spraw wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy ustaw zmienianych w art. 1 i art. 5, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą.
Do wniesionej apelacji nie ma natomiast zastosowania przepis art. 9 ust. 4 ustawy z dnia 4 lipca 2019 roku o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw.
÷
Apelacja powoda jest oczywiście bezzasadna i w związku z tym podlega oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c., zaś zaskarżony wyrok, pomimo częściowo nietrafnego uzasadnienia, jest prawidłowy.
Prawidłowe jest stanowisko Sądu pierwszej instancji co do tego, że powodowi nie przysługuje w stosunku doL. P.roszczenie o zobowiązanie pozwanej do złożenia oświadczenia woli mającego stanowić element umowy darowizny lokalu mieszkalnego wskazanego w pozwie.
Zawarta w dniu 19 czerwca 2012 roku przezM. S. (1)iJ. G.(poprzednie nazwiskoC.) ugoda sądowa w sprawie(...)Sądu Rejonowego wP.w ogóle nie zawiera postanowień, które mogłyby odpowiadać treści umowy darowizny uregulowanej w przepisachart. 888 k.c.i następnych, w szczególności umowy darowizny na rzecz osoby trzeciej.
O ile przyjmuje się, że forma czynności prawnej właściwa dla ugody sądowej jest równoważna pod względem skutków prawnych z formą aktu notarialnego, o tyle nie oznacza to, że wymogi co do treści ugody, jako czynności prawnej, są mniejsze niż wymogi co do treści czynności prawnej, którą ugoda sądowa miałaby zastępować. W odniesieniu do umowy darowizny, w szczególności darowizny nieruchomości, oznacza to, że ugoda sądowa powinna zawierać w swojej treści wszystkie istotne postanowienia właściwe dla umowy darowizny.
Z ugody z dnia 19 czerwca 2012 roku nie wynika, abyM. S. (1)zobowiązał się do spełnienia nieodpłatnego świadczenia na rzeczL. P., czy to pieniężnego, czy to niepieniężnego, pomijając już fakt, żeL. P.nie była stroną tej ugody, zaś żadna ze stron ugody nie była umocowana do działania w jej imieniu i nie działała w jej imieniu.
W treści ugody nie określono wreszcie, że przedmiotem ugody miałby byćlokal mieszkalny numer (...), stanowiący odrębną nieruchomość, położony wM.przyul. (...), i już tylko ta okoliczność oznacza, że z ugody nie wynikają dla stron tej ugody, jak i osób trzecich jakiekolwiek roszczenia o przeniesienie własnościtej nieruchomości. W świetle wskazanej okoliczności jakiekolwiek żądanie zawarcia umowy przenoszącej własność opisanej wyżej nieruchomości, czy też tylko żądanie zobowiązania do złożenia oświadczenia woli o przeniesieniu własności nieruchomości jest oczywiście bezzasadne.
Z przepisówart. 155 § 1 k.c.iart. 158 k.c.w zw. zart. 890 § 1 i 2 k.p.c.jednoznacznie wynika, że do istoty umowy darowizny nieruchomości, jako umowy zobowiązującej do przeniesienia własności nieruchomości, należy oznaczenie w umowie darowizny konkretnej nieruchomości, której darowizna ma dotyczyć.
Ugoda z dnia 19 czerwca 2012 roku nie zawiera jakichkolwiek postanowień, z których wynikałoby, żeM. S. (1)zobowiązuje się do darowania córcelokalu mieszkalnego numer (...), stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego wM.przyul. (...).
W związku z powyższym należy podkreślić, że na podstawie ugody z dnia 19 czerwca 2012 rokuL. P.nie przysługiwało roszczenie o przeniesienie na nią własnościlokalu mieszkalnego numer (...), stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego wM.przyul. (...), zaśM. S. (1)nie przysługiwało roszczenie o zobowiązanieL. P.do złożenia oświadczenia woli o przyjęciu własności tego samego lokalu mieszkalnego. Żadne z tych roszczeń nie przysługiwało równieżJ. G.. W szczególnościJ. G.nie mogła się domagać przeniesienia przezM. S. (1)naL. P.własności wskazanej nieruchomości, jak również jakiejkolwiek innej nieruchomości.
To samo dotyczy roszczenia o spełnienie świadczenia pieniężnego w kwocie 100000 zł określonego w punkcie 5 ugody.L. P.nie przysługiwało roszczenie o spełnienie na jej rzecz przezM. S. (2)świadczenia pieniężnego w kwocie 100000 zł, w szczególności mające wynikać z umowy darowizny tej kwoty, zaśM. S. (1)nie przysługiwało roszczenie o to, abyL. P.przyjęła tę kwotę, w szczególności w wyniku wykonania darowizny przezM. S. (1). Żadne z tych roszczeń nie przysługiwało równieżJ. G..
W punkcie 5 ugody z dnia 19 czerwca 2012 roku strony tej ugody, a więcM. S. (1)iJ. G., określiłyalternatywniezdarzenia przyszłe i niepewne, a więc warunki w znaczeniu prawnym, których zaistnienie spowoduje wygaśnięcie zobowiązań pieniężnychM. S. (1)względemJ. G.określonych w punktach 3 i 4 ugody. Zdarzeniami tymi były:
1) przeniesienie w przyszłości na córkęL. P.własności bliżej nie określonego w chwili zawarcia ugody lokalu mieszkalnego, który zostanie dopiero nabyty przezM. S. (1)po zawarciu ugody; podstawa prawna przysporzenia na rzeczL. P.polegającego na przeniesieniu własności lokalu, które to przeniesienie stanowiło element zdarzenia prawnego stanowiącego omawiany warunek, nie została określona wyraźnie w ugodzie, chociaż można przypuszczać, że chodziło o przeniesienie nieodpłatne w celu darowania (causa donandi); zawarcie w przyszłości umowy darowizny przezM. S. (1)iL. P.zależało wyłącznie od woli tych osób i na podstawie ugody z dnia 19 czerwca 2012 roku żadna z tych osób nie była zobowiązana do zawarcia umowy darowizny i jej wykonania; darowizna taka miałaby znaczenie z punktu widzenia zobowiązańM. S. (1)określonych w punktach 3 i 4 ugody,gdyby w przyszłości rzeczywiście została zawarta i wykonana;
b) wpłata na rachunek bankowyL. S.kwoty 100000 zł; podstawa prawna tego przysporzenia na rzeczL. P.nie została określona wyraźnie w ugodzie, chociaż można przypuszczać, że również w tym wypadku chodziło o przeniesienie nieodpłatne w celu darowania (causa donandi); zawarcie w przyszłości umowy darowizny kwoty 100000 zł przezM. S. (1)iL. P.zależało wyłącznie od tych osób i na podstawie ugody z dnia 19 czerwca 2012 roku żadna z tych osób nie była zobowiązana do zawarcia umowy darowizny i jej wykonania; darowizna taka miałaby znaczenie z punktu widzenia zobowiązańM. S. (1)określonych w punktach 3 i 4 ugody,gdyby w przyszłości rzeczywiście została zawarta i wykonana.
Wykładni omawianego postanowienia ugody nie stoją na przeszkodzie postanowienia zawarte w punkcie 6 ugody. Pozostawały one w sprzeczności z istotą ustaleń stron ugody zawartych w punkcie 5 tej ugody i nie dawały komukolwiek roszczeń o ustanowienie hipoteki na(...), czego potwierdzeniem był chociażby fakt, że Sąd Okręgowy wL.wyrokiem z dnia 7 lipca 2014 roku, wydanym w sprawie(...), oddalił powództwoL. P.o zobowiązanieM. S. (1)do złożenia oświadczenia woli o ustanowieniu hipoteki na nieruchomości objętejksięgą wieczystą numer (...), jak również fakt, że Sąd Rejonowy wP.oddalił wniosek o wpis hipoteki w tej księdze wieczystej.
Z ugody z dnia 19 czerwca 2012 roku wynikało jedynie zobowiązanieJ. G.względemM. S. (1)do opuszczenia lokalu mieszkalnego (punkt 1 ugody) oraz zobowiązaniaM. S. (1)względemJ. G.do zapłaty kwot wskazanych w punktach 2 i 3 ugody. Postanowienie zawarte w punkcie 4 ugody określało dodatkowe uprawnienie dlaM. S. (1)wykonania zobowiązania określonego w punkcie 3 ugody. Nie było przy tym nawet upoważnieniem przemiennym, gdyż oznaczało w istocie spełnienie świadczenia określnego w punkcie 3, tyle tylko że jednorazowo i, jak należy przypuszczać, z góry za każdy kolejny rok, a nie z dołu.
÷
Nie są uzasadnione zarzuty apelacji.
Prawidłowe są ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji przedstawione na stronach 2-5 uzasadnienia wyroku. Prawidłowa jest również ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego.
Prawidłowe jest także ustalenie Sądu pierwszej instancji, że ugoda z dnia 19 czerwca 2012 roku nie stanowiła umowy na rzecz osoby trzeciej w znaczeniu prawnym (art. 393 k.c.). Już tylko treść ugody wskazuje, żeL. P.nie przysługiwało na podstawie tej ugody roszczenie o spełnienie na jej rzecz przezM. S. (1)jakiegokolwiek świadczenia niepieniężnego lub pieniężnego. W szczególnościL. P.nie przysługiwało roszczenie o przeniesienie własnościlokalu mieszkalnego numer (...), stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego wM.przyul. (...). Lokal ten nie został nawet wymieniony w ugodzie, a nawet należy przypuszczać, że w chwili zawarcia ugody strony ugody nie miały świadomości istnienia tego lokalu.
Zarówno treść ugody, jak i intencje stron zawierających ugodę jednoznacznie wykluczają możliwość przyjęcia, że strony ugody umówiły się między innymi o to, żeM. S. (1)ma obowiązek przeniesienia na rzecz córki własnościlokalu mieszkalnego numer (...), stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego wM.przyul. (...), albo też obowiązek zapłaty na rzecz córki kwoty 100000 zł, aL. P.jest uprawnienia do domagania się spełnienia przezM. S. (1)na swoją rzecz jednego ze wskazanych świadczeń. Gdyby taka była treść ugody i wola stron zawierających ugodę, to należy przyjąć z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością, żeL. P.zażądałaby odM. S. (2)spełnienia na swoją rzecz świadczenia pieniężnego w kwocie 100000 zł. Tymczasem jest oczywiste, że z ugody z dnia 19 czerwca 2012 roku jednoznacznie wynika, żeM. S. (1)nie zobowiązał się do zapłaty na rzecz córki kwoty 100000 zł, a tym samymL. P.nie była uprawniona do domagania się spełnienia na swoją rzecz takiego świadczenia.
Ugoda z dnia 19 czerwca 2012 roku nie była nawet niewłaściwą umową o spełnienie świadczenia na rzecz osoby trzeciej, nieuregulowaną w przepisachKodeksu cywilnego. Jak już wyżej wyjaśniono, postanowienia zawarte w punkcie 5 ugody przewidywały jedynie zdarzenie przyszłe i niepewne, którego ewentualne zaistnienie w przyszłości spowoduje wygaśnięcie zobowiązańM. S. (1)względemJ. G.określonych w punktach 3 i 4 ugody, a w zasadzie zobowiązania określonego w punkcie 3 ugody, gdyż postanowienie zawarte w punkcie 4 ugody przewiduje jedynie dlaM. S. (1)możliwość spełnienia świadczenia określonego w punkcie 3 w inny sposób niż wskazano to w punkcie 3.
Oczywiście bezzasadny jest zarzut naruszenia przepisuart. 5 k.c., zawarty w części wstępnej apelacji. Powołany przepis stanowi, że nie można czynić ze swego prawa użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
Przytoczony wyżej przepis określa sposób wykonywania podmiotowych praw cywilnych przez osoby, którym prawa te przysługują, jak również skutki prawne nadużycia prawa podmiotowego, a więc skutki uczynienia z niego takiego użytku, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Przepisart. 5 k.c.jest przepisem prawa materialnego, a więc przepisem określającym prawa i obowiązki podmiotów stosunku cywilnoprawnego.
Powszechne jest stanowisko, że przepisart. 5 k.c.nie jest i nie może być źródłem samodzielnych praw podmiotowych lub roszczeń cywilnoprawnych. Powołanie się na treść przepisuart. 5 k.c.może stanowić jedynie środek obrony przed wykonywaniem przez uprawnionego przysługującego mu prawa, w sposób, który by był sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Zasady współżycia społecznego, czy też szerzej – względy słuszności, nie mogą być samodzielnym źródłem cywilnych praw podmiotowych i roszczeń.
÷
Mając na uwadze powyższe rozważania, należało oddalić apelację, jako oczywiście bezzasadną.
*
Na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 zd. 1 k.p.c.Sąd Okręgowy zasądził odM. S. (1)na rzeczL. P.kwotę 905,90 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się rozstrzygnięcia zasądzającego koszty postępowania odwoławczego do dnia zapłaty.
W związku z tym, że apelacja powoda została oddalona w całości, powód jest stroną przegrywającą sprawę w całości w postępowaniu odwoławczym. Powód powinien zatem zwrócić pozwanej koszty pozwanej w postępowaniu odwoławczym. Koszty te obejmują:
1) wynagrodzenie pełnomocnika procesowego – 900 zł, ustalone według stawki minimalnej na podstawie § 2 pkt 4 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r. poz. 1800 ze zm.),
2) opłatę pocztową za przesłanie do Sądu Okręgowego przesyłki poleconej zawierającej odpowiedź na apelację – 5,90 zł (k. 142).
÷
Z tych wszystkich względów i na podstawie powołanych wyżej przepisów Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji wyroku.