Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 148/21
Data wyroku: 2021-09-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Rosłan-Karasińska
Słowa kluczowe: Podstawa wymiaru składki
Podstawa prawna: art. 477^14^ § 2 kpc

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 września 2021 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Monika Rosłan-Karasińska
Protokolant:      Agata Bisek
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 września 2021 r. w Warszawie
sprawyM. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o wysokość podstawy wymiaru składek
na skutek odwołaniaM. G.(ubezpieczonej)
z udziałemI. K.(płatnika składek)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 20 listopada 2020 r. numer(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza, iż podstawę wymiaru składek na ubezpieczeniaM. G.podlegającej ubezpieczeniom z tytułu umowy o pracę u płatnikaI. K.od 1.11.2018 r. stanowi kwota zgodnie z zawartym porozumieniem zmieniającym warunki umowy o pracę w wymiarze czasu pracy 7/8 etatu w wysokości 7100,00 zł brutto (siedem tysięcy sto).

UZASADNIENIE
Decyzją z 20 listopada 2020r. nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.stwierdził, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenieM. G.podlegającej ubezpieczeniom z tytułu umowy o pracę u płatnikaI. K.od 1 listopada 2018r. stanowi kwota odpowiadająca wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w wymiarze czasu pracy 7/8 etatu, w przeliczeniu na pełny miesiąc. Uzasadniając decyzję, organ rentowy wskazał, żeM. G.została zatrudniona przezI. K.od 14 listopada 2012r.na stanowisku asystenta ds. handlowych z wynagrodzeniem – 1600 zł brutto miesięcznie. 1 lutego 2013r. i 1 czerwca 2013r. ubezpieczona i płatnik zawierały porozumienia zmieniające, zgodniez którymM. G.była zatrudniona kolejno na stanowiskach specjalisty ds. handlowychi koordynatora ds. handlowych – na mocy tych porozumień poszerzany był zakres obowiązków ubezpieczonej, lecz nie wzrastało jej wynagrodzenie. 31 października 2018r.M. G.iI. K.zawarły kolejne porozumienie zmieniające warunki umowy o pracę, w którym ustalono, że ubezpieczona będzie zatrudniona na stanowisku kierownika ds. sprzedaży i marketingu, istotnie zwiększono jej zakres obowiązków, zmniejszono wymiar etatu do 7/8 i podniesiono wynagrodzenie do kwoty 7100 zł brutto miesięcznie. W toku postępowania wyjaśniającego płatnik wskazał, że w porozumieniu z 31 października 2018r. wynagrodzenie ustalone było w taki sposób, aby odpowiadało rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom zawodowym a także uwzględniało ilość i jakość świadczonej pracy w oparciu o zakres obowiązków i faktyczne efekty pracy. Powodem zmiany wysokości wynagrodzenia była zmiana zakresu obowiązków i zakresu odpowiedzialności ubezpieczonej, zaś wymiar czasu pracy został zmniejszony na wniosekM. G.. Ubezpieczona miała świadczyć pracę w siedzibie firmy w systemie ruchomego czasu pracypo 7 godzin dziennie pięć dni w tygodniu. Ubezpieczona należała do kadry zarządzającej,w związku z czym była rozliczana z wykonywania całokształtu określonych w zakresie obowiązków zadań, bez prawa do wynagrodzenia za godziny nadliczbowe, a nadzór nad pracą ubezpieczonej sprawowałaI. K..
Organ rentowy wskazał, że w jego ocenie płatnik nie przedstawił materialnych dowodów na wykonywanie szeroko opisanych czynności w zakresie obowiązków na stanowisku kierownika ds. sprzedaży i marketingu i brak było racjonalnego uzasadnienia podwyższenia kwoty wynagrodzenia za pracę przy jednoczesnym zwiększeniu obowiązków i zmniejszeniu czasu pracy. ZUS zauważył, że ubezpieczonej dwukrotnie podwyższano stanowisko i zwiększano zakres obowiązków, jednak nie wiązało się to wówczas z podwyższeniem wynagrodzenia. W związkuz tym, że zmiana zakresu obowiązków i zmiana podstawy wymiaru składek na wyższą przy zmniejszeniu czasu pracy na krótko przed powstaniem niezdolności do pracy prowadządo wniosku, że jedynym celem i zamiarem było ustalenie kwoty wynagrodzenia, które miałoby stanowić podstawę do wyliczenia zasiłków z ubezpieczenia chorobowego (decyzja z 20.11.2020r. – nienumerowane akta rentowe).
28 grudnia 2020r.M. G.za pośrednictwem organu rentowego wniosła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.nr(...)z 20 listopada 2020r., w której organ rentowy stwierdził, że podstawę wymiaru składekna ubezpieczenia społeczne z tytułu pracy u płatnika składekI. K.od 1 listopada 2018r. stanowi kwota odpowiadająca wysokości minimalnego wynagrodzenia za pracę w wymiarze czasu pracy 7/8 etatu, w przeliczeniu na pełny miesiąc, a nie kwota 7100,00 zł miesięcznie, wynikająca ze złożonej w ZUS przez płatnika dokumentacji rozliczeniowej (imienne raporty miesięczne). Odwołująca zarzuciła decyzji, że została wydana 1) bez podstawy prawnej, z rażącym naruszeniemart. 40 ustawy z dnia 25 czerwca 1999r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa; 2) na podstawie błędnej oceny zebranego materiału dowodowego; 3) przy zastosowaniu wysoce tendencyjnego sposobu interpretacji materiału dowodowego.M. G.wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i stwierdzenie, że podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne odwołującej z tytułu umowy o pracę u płatnikaI. K.od 1 listopada 2018r. stanowią kwoty zawarte w przekazanej do ZUS dokumentacji rozliczeniowej, tj. 7 100 zł miesięcznie (k.3-8 a.s.).
W uzasadnieniu odwołania, ubezpieczona wskazała, że przez niemal sześć lat pracyw „Hurtowni odzieży”I. K.jej zakres obowiązków był sukcesywnie powiększany,co nie znajdowało odzwierciedlenia w wysokości zarobków.M. G.godziła się na takie warunki, ponieważ warunki pracy były na tyle elastyczne, że mogła godzić pracę z wychowywaniem dwójki dzieci, tym bardziej, że zakład pracy był zlokalizowany niedaleko od jej miejsca zamieszkania. W czerwcu 2018r. odwołująca straciła ciążę i postanowiła skupić się na karierze zawodowej – zażądała podwyżki do kwoty 10 000 zł brutto miesięcznie i zmniejszenia wymiaru etatu do 3/4, ustnie deklarując wypowiedzenie umowy o pracę w wypadku nieprzyjęcia tych warunków przez pracodawcę. Finalnie odwołująca i płatnik 31 października 2018r. zawarły porozumienie zmieniające warunki umowy o pracę w ten sposób, żeM. G.została awansowana na stanowisko kierownika ds. sprzedaży i marketingu, jej wynagrodzenie podniesiono do kwoty 7100 zł brutto miesięcznie, a wymiar etatu zmniejszono do 7/8. Odwołująca podkreśliła, że uzyskanie podwyżki było podyktowane chęcią zadbania o karierę i rodzinę, nie zaś planowanym macierzyństwem, gdyż po poronieniu w czerwcu 2018r. ubezpieczona nie spodziewała się,że jeszcze w przyszłości zajdzie w ciążę.
W odpowiedzi na odwołanie z 10 lutego 2021r.organ rentowywniósł o oddalenie odwołania na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oraz o zasądzenie od odwołujących na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych. Organ rentowy wskazał, że z przedłożonych w postępowaniu wyjaśniającym dokumentów w postaci wiadomości e-mail i faktur nie wynika, aby od 1 listopada 2018r. odwołująca wykonywała dodatkowe obowiązki służbowe ponad te wynikające z porozumienia zawartego 1 czerwca 2013r., a zatem wysokość wynagrodzenia ustalonego w porozumieniu zmieniającym warunki umowyo pracę z 31 października 2018r. została zawyżona (k.17-18 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
PłatnikI. K.prowadzi działalność gospodarcząHurtowniaodzieży”I. K.. Firma zajmuje się kupnem odzieży używanej zza granicy i jej sprzedażą (wyjaśnieniaI. K.– nienumerowane akta rentowe).
OdwołującaM. G.w 2006r. ukończyła studia magisterskie na kierunku geografii regionalnej na Uniwersytecie(...), ponadto w 2007r. – studia podyplomowe w zakresie rachunkowości w Szkole(...)wW.. Odwołująca dysponuje ponadto certyfikatem znajomości j. angielskiego na poziomie C (certyfikat, dyplom – nienumerowane akta rentowe).
M. G.iI. K.14 listopada 2012r. zawarły umowę o pracę, zgodniez którą odwołująca została zatrudniona na stanowisku Asystenta ds. handlowych w wymiarze pełnego etatu z wynagrodzeniem w wysokości 1600 zł brutto miesięcznie. Do obowiązków odwołującej należało wsparcie działu sprzedaży w codziennej pracy, kontakt z potencjalnym klientem telefoniczny, mailowy. Umowa została zawarta na czas nieokreślony (umowa o pracę, załącznik – nienumerowane akta rentowe).
1 lutego 2013r.M. G.i płatnik zawarły porozumie zmieniające warunki umowyo pracę. Odwołująca została awansowana na stanowisko Specjalisty ds. handlowych, bez zmiany wynagrodzenia. Ustalono, że do obowiązkówM. G.będzie należało: wsparcie biurowo-organizacyjne działu, pomoc przy pozyskiwaniu klientów, kontakt z potencjalnym klientem telefoniczny, mailowy, zarządzanie bazą klientów – bieżące jej uaktualnianie i rozbudowywanie, analiza potrzeb klientów (porozumienie zmieniające warunki umowy o pracę z 1.02.2013r. i załącznik – nienumerowane akta rentowe).
1 czerwca 2013r. ubezpieczona i płatnik zawarły porozumie zmieniające warunki umowyo pracę. Odwołująca została awansowana na stanowisko Koordynatora ds. handlowych, bez zmiany wynagrodzenia. Zakres obowiązkówM. G.poszerzono o: realizowanie planów sprzedażowych działu, opracowywanie ofert handlowych, efektywne pozyskiwanie klientówi budowanie bazy kontaktów na terenie Polski, ocena i rozwój nowych możliwości marketingowych dla produktu, budowa świadomości marki, realizacja planu sprzedaży w podległym sektorze (porozumienie zmieniające warunki umowy o pracę z 1.06.2013r. i załącznik – nienumerowane akta rentowe).
W okresie od 14 listopada 2012r. do 31 października 2018r.M. G.świadczyła pracę w pełnym wymiarze czasu, tj. 8 godzin dziennie przez 5 dni w tygodniu, w systemie ruchomego czasu pracy. Odwołująca wykonywała obowiązki służbowe w siedzibiefirmy (...)I. K.wW.przyul. (...).M. G.otrzymywała w tym okresie wynagrodzenie równe pensji minimalnej (wyjaśnieniaI. K., listy płac z okresu 01.2018-06.2020, historia rachunku – nienumerowane akta rentowe).
W 2017r.I. K.z powodu problemów rodzinnych zaczęła przekazywać odwołującej większość swoich obowiązków związanych z prowadzeniem firmy – w styczniu 2018r. ubezpieczona niemal samodzielnie prowadziła firmę, jedynie telefonicznie konsultowała swoje działania z płatnikiem.M. G.zaczęła wówczas zabiegać o podwyżkę. W 2018r. odwołująca zaszła w ciążę, którą w czerwcu 2018r. straciła.M. G.nie korzystała wówczasze zwolnienia lekarskiego, ponieważ była świadoma, żeI. K.nie może jej zastąpićze względu na sytuację osobistą. W lipcu 2018r. odwołująca zażądała podwyżki wynagrodzeniado kwoty 10 000 zł brutto miesięcznie – w odczuciuM. G.byłaby to kwota odpowiadająca rynkowo do jej doświadczenia i zakresu obowiązków, oświadczając, że w wypadku nieotrzymania podwyżki – wypowie umowę o pracę. Wskutek tego ultimatum, 31 października 2018r. odwołująca iI. K.zawarły porozumie zmieniające warunki umowy o pracę. Odwołująca została awansowana na stanowisko Kierownika ds. sprzedaży i marketingu, jednocześnie zmniejszono jej wymiar czasu pracy z pełnego etatu do 7/8 etatu. Ustalono, że wynagrodzenie będzie wynosić 7100 zł brutto miesięcznie.
Ustalono, że do obowiązkówM. G.będzie należało:

1
pozyskiwanie pracowników, przeprowadzanie ich rekrutacji,

2
nadzorowanie pracy zespołu,

3
wyznaczanie obowiązków i nadzór nad ich poprawnością,

4
tworzenie strategii zakupów i sprzedaży w firmie,

5
wyszukiwanie dostawców towaru na terenie kraju i za granicą,

6
rozwój sprzedaży u aktualnych klientów i dbanie o pozyskiwanie nowych,

7
kontakt z kontrahentami i klientami firmy,

8
tworzenie ofert handlowych,

9
dbanie o wizerunek firmy w kraju i za granicą,

10
reprezentowanie interesów firmy w kraju i za granicą,

11
podtrzymywanie i rozwijanie pozytywnych kontaktów handlowych z kontrahentamii klientami firmy w kraju i za granicą,

12
przeprowadzanie rozmów handlowych,

13
tworzenie ofert, negocjowanie cen i finalizowanie kontraktów,

14
przeprowadzanie analiz sprzedaży i tendencji rynkowych,

15
zarządzanie stroną internetową,

16
rozwijanie sieci sprzedaży poprzez dostępne narzędzia na rynku (reklama),

17
wspieranie firmy w kontaktach zagranicznych (pisma, maile, umowy w j. angielskim),

18
przeprowadzanie rozmów handlowych w j. angielskim (tłumaczenia, zarządzanie spotkaniem biznesowym, negocjacje),

19
nadzorowanie płynności dostaw,

20
przeprowadzanie reklamacji i zażaleń do otrzymanych dostaw na terenie kraju i za granicą,

21
realizacja planu sprzedaży w podległym sektorze,

22
współpraca z innymi działami

(porozumienie zmieniające warunki umowy o pracę z 31.10.2018r. i załącznik – nienumerowane akta rentowe, dokumentacja medyczna k.13-15, zeznaniaM. G.k.68-69,I. K.k.69-70 a.s.).
Powyższy zakres obowiązków odpowiadał czynnościom i zadaniom, któreM. G.wykonywała od stycznia 2018r.M. G.była odpowiedzialna za planowanie dostaw, ustalanie cen, kierowanie zespołem 20 pracowników. Firma przyjmowała dostawy w ilości 3 tirów tygodniowo – w zależności od jakości towaru konieczne było negocjowanie cen. Odwołująca wskazała, że przejęcie przez nią dotychczasowych obowiązkówI. K.było naturalne, gdyż ubezpieczona jako jedyna w firmie posługuje się biegle językiem angielskim, co jest kluczową umiejętnością, gdyż firma współpracuje z zagranicznymi kontrahentami, m.in. z Norwegii (zeznaniaM. G.k.68-69 a.s.).
Ubezpieczona od 1 listopada 2018r. pracowała w wymiarze 7/8 etatu, tj. 7 godzin dziennie w 5-dniowym tygodniu pracy, w ruchomym systemie czasu pracy.M. G.wykonywała obowiązki na stanowisku kierownika ds. sprzedaży i marketingu do stycznia 2019r. kiedy stałą się niezdolna do pracy z powodu ciąży, o której dowiedziała się w listopadzie 2018r. Od czasu niezdolności odwołującej do pracy, jej obowiązki przejęłaI. K.. Obecnie ubezpieczona korzysta z urlopu wychowawczego. Zarówno odwołująca, jak i płatnik deklarują chęć dalszej współpracy po zakończeniu przez ubezpieczoną urlopu wychowawczego (wiadomości e-mail, faktury – nienumerowane akta rentowe, zeznaniaM. G.k.68-69 a.s.).
23 września 2020r. organ rentowy wszczął postępowanie w sprawie wysokości podstawy wymiaru składekM. G.z tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę zawartejz płatnikiem, w wyniku którego wydano skarżoną decyzję (zawiadomienia z 23.09.2020r., decyzjaz 20.11.2020r. – nienumerowane akta rentowe).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach sprawy (w tym w aktach rentowych), dokumentację medyczną ubezpieczonej (k.10-15), jak i na podstawie dowodu z przesłuchania stron postępowania - przesłuchaniaM. G.(k.68-69) i przesłuchaniaI. K.(k.69-70).
Zdaniem Sądu dokumenty, w zakresie w jakim Sąd oparł na nich swoje ustalenia,są wiarygodne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny stan faktyczny. Dokumenty nie były przez strony sporu kwestionowane w zakresie ich autentyczności i zgodności z rzeczywistym stanem rzeczy, a zatem wynikające z treści tych dokumentów okoliczności należało uznaćza bezsporne i mające wysoki walor dowodowy. Z kolei zeznania korespondują ze sobąoraz ze zgromadzonym materiałem dowodowym. Mając na uwadze spójność złożonych zeznań, wzajemnie potwierdzających przedstawione fakty i uzupełniających się, Sąd dał im wiarę. Jednocześnie zauważyć należy, że fakt świadczenia przez ubezpieczoną pracy na rzecz płatnikaw niniejszej sprawie nie stanowił przedmiotu sporu pomiędzy stronami. Kwestią sporną pozostawała jedynie ważność porozumienia zmieniającego warunki umowy o pracęz 31 października 2018r. Stąd też spór koncentrował się wokół zagadnienia związanegoz wysokością wynagrodzenia ubezpieczonej w związku z objęciem wyższego stanowiska i większej odpowiedzialności w firmie.
Z powyższych względów Sąd uznał materiał dowodowy zgromadzonyw sprawie należało za kompletny i wystarczający do wydania orzeczenia kończącego postępowanie.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie było zasadne.
Spór w niniejszej sprawie koncentrował się na kwestii wysokości wynagrodzeniaM. G., jakie przysługiwało jej z tytułu zatrudnienia w(...). Zgodniezart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz. U. z 2021 r. poz. 423, dalej: u.s.u.s.)obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniemart. 8 i 9osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są m.in. pracownikami, z wyłączeniem prokuratorów. Za pracownika uważa się osobę pozostającąw stosunku pracy, z zastrzeżeniemust. 2 i 2a. Osoby będące pracownikami podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu chorobowemu (art. 11 ust. 1u.s.u.s.), z kolei osoby podlegające obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają obowiązkowo ubezpieczeniu wypadkowemu (art. 12 ust. 1u.s.u.s.). Jak wynika natomiast zart. 18 ust. 1u.s.u.s., podstawę wymiaru składekna ubezpieczenia emerytalne i rentowe pracowników stanowi przychód w rozumieniu przepisówo podatku dochodowym od osób fizycznych z tytułu zatrudnienia w ramach stosunku pracyz zastrzeżeniemust. 2. Zgodnie zaśart. 20 ust. 1u.s.u.s., że podstawę wymiaru składekna ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniemust. 2 i ust. 3.
Na podstawie skarżonej decyzji organ rentowy zakwestionował przewidziane w umowieo pracę wynagrodzenie odwołującej jako podstawę wymiaru składek, twierdząc, że ustalenie przez strony wynagrodzenia w kwocie 7100 zł miało na prowadzić do uzyskania przez odwołującą wyższych świadczeń przysługujących z tytułu zasiłku chorobowego i macierzyńskiego. Dokonując wskazanego zabiegu organ rentowy skorzystał z prawa kontrolowania wysokości wynagrodzeniaw zakresie zgodności z prawem i zasadami współżycia społecznego. Przedmiotem takiej kontroli może być prawidłowość i rzetelność obliczenia, potrącenia i płacenia składek. Zakład ma przy tym prawo badać zarówno tytuł zawarcia umowy, jak i ważność jej poszczególnych postanowień.Nie jest ograniczony do kwestionowania faktu wypłacenia wynagrodzenia we wskazanej kwocie, lecz może też ustalić stosunek ubezpieczenia społecznego na ściśle określonych warunkach. Potwierdził to wyraźnie Sąd Najwyższy w uchwale z 27 kwietnia 2005r.

    (II UZP 2/05), w której stwierdził, że autonomia stron umowy w kształtowaniu jej postanowień podlega ochronie jedyniew ramach wartości uznawanych i realizowanych przez system prawa, a strony obowiązuje nie tylko respektowanie własnego interesu jednostkowego, lecz także wzgląd na interes publiczny. W ramachart. 41 ust. 12 i 13u.s.u.s. Zakład Ubezpieczeń Społecznych może zakwestionować wysokość wynagrodzenia stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe,jeżeli okoliczności sprawy wskazują, że zostało wypłacone na podstawie umowy sprzecznejz prawem, zasadami współżycia społecznego lub zmierzającej do obejścia prawa (art. 58 k.c.). Nadmierne podwyższenie wynagrodzenia pracownika w zakresie prawa ubezpieczeń społecznych może być bowiem ocenione jako dokonane z zamiarem nadużycia prawa do świadczeń. Wynikato z tego, że nadmiernemu uprzywilejowaniu płacowemu pracownika, które w prawie pracy mieściłoby się w ramachart. 353(

    1)k.c., w prawie ubezpieczeń społecznych, w którym pierwiastek publiczny zaznacza się bardzo wyraźnie, można przypisać – w okolicznościach konkretnego wypadku – zamiar nadużycia świadczeń przysługujących z tego ubezpieczenia albowiem alimentacyjny charakter tych świadczeń oraz zasada solidaryzmu wymagają, żeby płaca – stanowiąca jednocześnie podstawę wymiaru składki – nie była ustalana ponad granicę płacy słusznej, sprawiedliwej i zapewniającej godziwe utrzymanie oraz żeby rażąco nie przewyższała wkładu pracy, a w konsekwencji, żeby składka nie przekładała się na świadczenie w kwocie nienależnej

    (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 28.03.2018r., III AUa 963/17; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 20.09.2012r., III AUa 420/12; wyrok Sądu Apelacyjnego w Krakowiez 16.10.2013r., III AUa 294/13). W związku z powyższym ustalenie w umowie o pracę rażąco wysokiego wynagrodzenia za pracę stanowiącego podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne może być w konkretnych okolicznościach uznane za nieważne z mocyart. 58 § 3 k.c.w związku zart. 300 k.p.jako dokonane z naruszeniem zasad współżycia społecznego.W konsekwencji nieważnością mogą być dotknięte jedynie uzgodnienia stron umowy dotyczące wynagrodzenia za pracę, przy zachowaniu ważności pozostałych postanowień umownych, ponieważ zgodnie zart. 58 § 3 k.c., jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana

    (por. wyroki Sądu Najwyższego z 4.08.2005r., II UK 16/05; z 9.08.2005r., III UK 89/05; z 6.02.2006r., III UK 156/05; z 5.06.2009r., I UK 19/09).
Nie budzi wątpliwości, że w prawie pracy obowiązuje zasada swobodnego kształtowania postanowień, jednocześnie zaznaczenia wymaga, że wolność kontraktowa jest możliwa do realizacji w takim zakresie, w jakim przewiduje to obowiązujące prawo. Jakkolwiek z punktu widzeniaart. 18 § 1 k.p., umówienie się o wyższe od najniższego wynagrodzenia jest dopuszczalne,gdyż semiimperatywne normy prawa pracy swobodę tę ograniczają tylko co do minimum świadczeń należnych pracownikowi w ramach stosunku pracy, to należy pamiętać, że autonomia stron umowy w kształtowaniu jej postanowień podlega ochronie jedynie w ramach wartości uznawanych i realizowanych przez system prawa, a strony obowiązuje nie tylko respektowanie własnego interesu jednostkowego, lecz także wzgląd na interes publiczny. Sam cel zawarcia umowy o pracę w postaci osiągnięcia świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie jest sprzeczny z ustawą, ale nie może to oznaczać akceptacji dla nagannych i nieobojętnych społecznie zachowańoraz korzystania ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, przy zawarciu umowy o pracę na krótki okres przed zajściem zdarzenia rodzącego uprawnienie do świadczenia i ustalenia wysokiego wynagrodzenia w celu uzyskania świadczeń obliczonych od tej podstawy. Taka umowa o pracę jest nieważna w części ustalającej wygórowane, nieusprawiedliwione rzeczywistymi warunkami świadczenia pracy wynagrodzenie jako sprzeczna z zasadami współżycia społecznego
    (por. uchwała Sądu Najwyższego z 27.04.2005r., II UZP 2/05; wyroki Sądu Najwyższego z 18.10.2005r., II UK 43/05, z 12.02.2009r., III UK 70/08). Zgodnie bowiem zart. 78 k.p.wynagrodzenie za pracę powinno być tak ustalone, aby odpowiadało w szczególności rodzajowi wykonywanej pracy i kwalifikacjom wymaganym przy jej wykonywaniu, a także uwzględniało ilość i jakość pracy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego wskazuje się, że do oceny ekwiwalentności wynagrodzenia należy stosować wzorzec, który w najbardziej obiektywny sposób pozwoli ustalić poziom wynagrodzenia za pracęo zbliżonym lub takim samym charakterze, który będzie uwzględniał również warunki obrotui życia społecznego
    (por. wyrok Sądu Najwyższego z 23.01.2014r. I UK 302/13). Ocena godziwości wynagrodzenia wymaga uwzględnienia każdego konkretnego przypadku, a zwłaszcza rodzaju, ilości i jakości świadczonej pracy oraz wymaganych kwalifikacji
    (zob. wyrok Trybunału Konstytucyjnegoz 26.11.1996r., U 6/96, wyrok Sądu Najwyższego z 16.12.1999r. I PKN 456/99).
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe w celu weryfikacji prawidłowości skarżonej decyzji. Wynikiem powyższego było stwierdzenie braku podstaw do obniżenia podstawy wymiaru składek ubezpieczonejM. G., jaka wynikała ze zgłoszenia jej do ubezpieczeń z tytułu porozumienia zmieniającego warunki umowy o pracę z 31 października 2018r. Sąd Okręgowy nie podzielił stanowiska organu rentowego w zakresie uznania, że podstawa wymiaru składek ubezpieczonej została ustalona w celu umożliwienia uzyskania wyższych świadczeń. Na tle cytowanego wyżej orzecznictwa należy zaznaczyć, że samo ustalenie przez strony wysokiego wynagrodzenia nie przesądza o naruszeniu zasad współżycia społecznego. Za takim stwierdzeniem nie przemawia również okoliczność zawarcia przez ubezpieczoną porozumienia zmieniającego warunki umowy o pracę w czasie ciąży lub niedługo przed ciążą. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem samo zawarcie umowy o pracę (czy w tym wypadku aneksu do umowy o pracę)w okresie ciąży, nawet gdyby głównym motywem było uzyskanie zasiłku macierzyńskiego bądź też podwyższenie świadczeń związanych z nadchodzącym macierzyństwem i potencjalnym okresem niezdolności do pracy, nie jest naganne ani tym bardziej sprzeczne z prawem; przeciwnie, jest to postępowanie rozsądne i uzasadnione zarówno z osobistego, jak i społecznego punktu widzenia(por. wyrok Sądu Najwyższego z 6.02.2006 r., III UK 156/05). Z dokonanych w sprawie ustaleń wynika, że odwołująca w styczniu 2018r. została obciążona wszystkimi obowiązkami płatnika, dotyczącymi wszelkich aspektów działalności firmy,de factoprzejęła funkcję kierownika hurtowni. Początkowo nie wiązało się to z podwyższeniem wynagrodzenia –M. G.uzyskiwała wówczas pensję minimalną. Przedłożone w sprawie dowody, uzupełnione przez wiarygodne zeznania odwołującej i zainteresowanej – płatnika składek potwierdzają faktyczne wykonywanie przezM. G.takich czynności jak zamawianie dostaw odzieży, kontakty z kontrahentami, negocjowanie umów. W ocenie Sądu brak przy tym podstaw do tego, by kwestionować adekwatność zadeklarowanej przez płatnika wysokości podstawy wymiaru składek ubezpieczonej. Wprawdzie ubezpieczonejod 1 listopada 2018r. zmniejszono wymiar czasu pracy do 7/8 etatu, niemniej jednak w ocenie Sądu charakter jej pracy mógł obiektywnie uzasadniać wysokość przewidzianego w porozumieniu wynagrodzenia jako odpowiedniego do powierzonych jej obowiązków. Sąd dał wiarę ubezpieczonej w zakresie, w jakim wskazała, że ze względu na sytuację osobistąI. K.w styczniu 2018r. samodzielnie wykonywała czynności związane z kierowaniem firmą, w tym dokonywała zamówień towaru. Zdaniem Sądu realizacja tego rodzaju obowiązków miała istotne znaczenie dla działalności gospodarczej płatnika – dokonywanie zamówień odzieży z firm zagranicznych stanowi jeden z podstawowych przedmiotów działalności firmy. Przyznanie odwołującej trzykrotnie wyższego wynagrodzenia jest uzasadnione przede wszystkim faktem,żeM. G.zastępowałaI. K.we wszystkich czynnościach podczas jej nieobecności, ale również przemawiało za tym wieloletnie doświadczenie odwołującej w pracyna rzecz płatnika składek. Jak wynika z zeznań odwołującej i zainteresowanej,M. G.od dłuższego czasu przed zawarciem porozumienia z 31 października 2018r. była przygotowywana przezI. K.do samodzielnego prowadzenia firmy i wykonywała takie czynności przez dziesięć miesięcy bez sformalizowania awansu.
Mając na względzie powyższe okoliczności Sąd Okręgowy stwierdził, że stanowisko organu rentowego wyrażone w skarżonej decyzji było niezasadne. Uwzględniając całokształt okoliczności faktycznych ustalonych w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowego Sąd nie znalazł podstaw do uznania wynagrodzeniaM. G.przysługującego z tytułu porozumienia zmieniającego warunki umowy o pracę za rażąco zawyżone, a przez to ustalone z naruszeniem zasad współżycia społecznego. Wobec powyższych ustaleń Sąd Okręgowy stwierdził, że odwołanieM. G.było zasadne, co skutkowało jego uwzględnieniem i stosowną zmianą skarżonej decyzji, o czym Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł w sentencji wyroku.