Sąd Okręgowy w Warszawie
XII Wydział Karny
Sygnatura akt: XII Ko 36/21
Data wyroku: 2021-12-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Katarzyna Stasiów

1.Sygn. akt XII Ko 36/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
13 grudnia 2021 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XII Wydział Karny w składzie:
Przewodnicząca:SSO Katarzyna Stasiów
Protokolant:Monika Raczyńska
w obecności prokuratora Roberta Makowskiego
po rozpoznaniu w dniu 3 grudnia 2021 r.
sprawy z wnioskuŁ. P.przeciwko Skarbowi Państwa
o zadośćuczynienie za krzywdę doznaną z tytułu internowania w okresie od 13 grudnia 1981 r. do 24 grudnia 1981 r. na podstawiedecyzji nr (...)Komendanta(...)wB.z 13 grudnia 1981 r.
na podstawie art. 8 ust. 1 i 13 ustawy dnia 23 lutego 1991 roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego (Dz. U. z 1991 roku Nr 34, poz. 149 ze zm.)
I. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcyŁ. P.kwotę 20.000 (dwudziestu tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę wraz z ustawowymi odsetkami od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;
II. w pozostałym zakresie wniosek oddala;
III. zasądza od Skarbu Państwa na rzeczŁ. P.kwotę 265,68 złotych (dwustu sześćdziesięciu pięciu złotych i 68 groszy) w tym VAT tytułem zwrotu poniesionych przez niego kosztów zastępstwa procesowego;
IV. kosztami postępowania obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Formularz UWO

Sygnatura akt

XII Ko 36/21

1. WNIOSKODAWCA

Ł. P.

1.ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA

1.

Odszkodowanie (kwota główna)

Odsetki

-

-

2.

Zadośćuczynienie (kwota główna)

Odsetki

65 218,45 złotych

od uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty

3.

Inne

żądanie zasądzenia od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy zwrotu uzasadnionych wydatków z tytułu ustanowienia w sprawie pełnomocnika z wyboru

1.3. Ustalenie faktów

0.1.3.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Fakt

Dowód

Numer karty

Ł. P.był członkiem(...). Był założycielem(...)w(...)Polskiego Radia(...)wB., gdzie pracował. Został przewodniczącym Komisji Zakładowej(...)w tej rozgłośni.
Komendant(...)wB.na podstawie art. 42 Dekretu z dnia 12 grudnia 1981 r. o ochronie bezpieczeństwa Państwa i porządku publicznego w czasie obowiązywania stanu wojennego, wydał w dniu 13 grudnia 1981 r.decyzję nr (...)o internowaniuŁ. P..
Wobec wnioskodawcy powyższą decyzję o internowaniu wykonywano w okresie od 13 grudnia 1981 r. godzina 1.20 do 24 grudnia 1981 r.
Zatrzymany został w piżamie i kożuchu i jedynie tym ubraniem dysponował przez cały czas internowania.
Pierwszą noc spędził w izbie zatrzymań Komendy(...)wB.w celi z kilkunastoma innymi mężczyznami. Wnioskodawca musiał położyć swój materac przy beczce z nieczystościami, bo tylko tam było miejsce.
Zatrzymani mężczyźni nie wiedzieli, co ich czeka. Obawiali się wywiezienia naS., gdyż podejrzewali, że władze polskie są w tej akcji czynnie wspierane przezZwiązek (...). Jeszcze przed świtem zostali przeprowadzeni między dwuszeregiem funkcjonariuszy(...)z ujadającymi psami na smyczach. Zostali upchnięci na stojąco do więziennej ciężarówki. Wówczas wnioskodawca najbardziej obawiał się o swoje życie. Przewożeni mężczyźni podejrzewali, że wkrótce zostaną zabici. Nawet policzyli, ilu ich jest w ciężarówce na wypadek, gdyby komuś udało się przeżyć – żeby mógł być precyzyjnym świadkiem z tych wydarzeń. Internowani zostali przewiezieni do więzienia wB., gdzieŁ. P.przebywał do końca internowania.
Wnioskodawcę osadzono w celi przerobionej z pomieszczenia biurowego – posiadała duże okno i parkiet. W celi były niezasłonięte niczym sedes i umywalka. Cela miała 8-10 metrów, a mieszkało tam 6 mężczyzn na dwóch trzypiętrowych łóżkach. Było ciasno. Materac był niewygodny – czuć było blachy łóżka. Był też koc i chyba prześcieradło. Jedzenie było dostarczane 3 razy dziennie. Było złej jakości. Wnioskodawca zmuszał się do jedzenia przez rozsądek – żeby nie osłabnąć.
W czasie osadzenia wnioskodawcy tylko raz zorganizowano krótki spacer.
Ł. P.odbywał w tym czasie spotkania z oficerem SB nakłaniającym go do tajnej współpracy albo wyjazdu na stałe z Polski. Był przez tego oficera straszony „nieznanymi sprawcami”, którzy mogą zagrozić jemu lub żonie i synom. Bał się tak, że aż mu się włosy zjeżyły na głowie.
Podczas internowania wnioskodawca cierpiał z powodu suchego zębodołu – bolesnego stanu zapalnego dziąsła po ekstrakcji zęba. Nie miał ze sobą antybiotyków, które zażywał do chwili internowania i które pozostały w domu. Lekarze zajmujący sięŁ.P.w trakcie osadzenia nie pomogli.
Na czas internowania wnioskodawca rozstał się z żoną oraz synami – trzyletnim i ośmioletnim. Żona zachorowała na nerwicę i chorobę tę wiąże ze stresem związanym z internowaniem.
Ł. P.nie podjął działalności stanowiącej zaprzeczenie działalności niepodległościowej.

dokumen-ty,
zeznania wniosko-dawcyŁ.

P.i świadkaE.P.

k. 14-45,
70-103, 105, 112v-114

0.1.3.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Fakt

Dowód

Numer karty

Wnioskodawca od końca lat 70. miał problemy z wysuwaniem dysku kręgosłupa. Brak jest zdarzeń wskazujących na możliwość nasilenia się schorzenia na skutek internowania – pracy fizycznej, urazów, dźwigania ciężkich rzeczy.

4

ocena DOWODów

0.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 3.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

dokumenty uznane za ujawnione

Sąd Okręgowy w Warszawie uznał zgromadzony w sprawie i wymieniony ogół dokumentów za w pełni wiarygodny. Dokumenty zostały sporządzone zgodnie z przepisami prawa, we właściwym trybie i formie oraz przez uprawnione i właściwe do tego organy (osoby). Żadna z osób, w tym wnioskodawca, nie kwestionowała ich wiarygodności. Dokumenty złożone przez wnioskodawcę korespondują z nadesłanymi przez IPN oraz z zeznaniami obu przesłuchanych świadków.

zeznania wnioskodawcy
i jego żony

Sąd dał wiarę zarówno zeznaniom wnioskodawcy, jak i zeznaniom jego żony. Brak jest dowodów kwestionujących ich treść. Są one potwierdzone dowodami z dokumentów.
Świadkowie zeznawali spontanicznie, logicznie i spójnie.

0.1.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów

0.2.(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

-

-

1.PODSTAWA PRAWNA

Odszkodowanie

1.

Kwota główna

Odsetki

-

-

Zwięźle o powodach podstawy prawnej

Zadośćuczynienie

2.

Kwota główna

Odsetki

art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz.U. z 1991r. Nr 34, poz. 149 z późn.zm.)

art. 481 kodeksu cywilnego

Zwięźle o powodach podstawy prawnej

W świetle dokumentacji archiwalnej z Instytutu Pamięci Narodowej i zgodnych z jej treścią zeznań wnioskodawcy i jego żony nie ma żadnych wątpliwości, że wobec wnioskodawcy wydano decyzję o internowaniu i że decyzja ta była wykonywana. Jej wykonywanie datuje się na okres od 13 grudnia 1981r. do 24 grudnia 1981 r.
Wskazać jeszcze należy, że art. 8 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy wyraźnie ogranicza prawo do dochodzenia zadośćuczynienia za doznaną krzywdę tylko do konsekwencji wynikłych z m.in. wykonania decyzji o internowaniu.
Uwzględniając powyższe oraz odpowiedzialność Skarbu Państwa kształtującą się w oparciu o zasadę ryzyka, nie ma najmniejszych wątpliwości, że żądanie wnioskodawcy jest zasadne, ale częściowo.

Inne

3.

artykuł 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz.U. z 1991r. Nr 34, poz. 149 z późn.zm.)

Zwięźle o powodach podstawy prawnej

Przepis art. 13 ww. ustawy przewiduje, że koszty postępowania w sprawach objętych ustawą, w tym z tytułu ustanowienia pełnomocnika, ponosi Skarb Państwa.

1.ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA

Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia

Odszkodowanie

1.

Kwota główna

Odsetki

-

-

Zadośćuczynienie

2.

Kwota główna

Odsetki

Zasądzając zadośćuczynienie, sąd miał na względzie nie tylko czas trwania pozbawienia wolnościŁ. P., ale także warunki pobytu, bardzo złe warunki w izbie zatrzymań Komendy(...)wB., brak odpowiedniego ubrania, stres związany z brakiem informacji, jak będzie przebiegać internowanie, ile będzie trwało, czym się skończy. Wnioskodawca bał się o swoje życie, nie wiedząc początkowo, czy nie jest wieziony na egzekucję, a następnie będąc straszonym przez oficera SB. Sąd uwzględnił niehumanitarne warunki związane z przeludnieniem, złym jedzeniem, koniecznością załatwiania potrzeb fizjologicznych w obecności współinternowanych, rozstanie z rodziną, trudne znoszenie tej sytuacji przez żonę. Z powodu braku leków i niewłaściwego leczenia w warunkach więziennychŁ. P.bardziej cierpiał z powodu schorzenia stomatologicznego niż miałoby to miejsce na wolności, gdzie rozpoczęte prawidłowe leczenie zaczynało już przynosić pozytywne rezultaty.
Przyznanie osobie represjonowanej zadośćuczynienia nie może być wygórowane i prowadzić do bezpodstawnego wzbogacenia, wysokość przyznanego zadośćuczynienia powinna być utrzymana w rozsądnych granicach odpowiadających aktualnym warunkom i przeciętnej stopie życiowej społeczeństwa (wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 21 listopada 2012 r., sygn. akt II AKa 228/12). Zadośćuczynienie winno wyrównać doznane krzywdy ale też być „odpowiednie”, a ustalenie, jaka kwota w konkretnych okolicznościach jest „odpowiednia”, należy do sfery swobodnego uznania sądu.
Dlatego też sąd uznał, że kwotę adekwatną do stopnia i rodzaju doznanych dolegliwości oraz czasu ich trwania, będzie kwota 20 000 złotych.
W ocenie sądu żądana przez wnioskodawcę w tym zakresie kwota zadośćuczynienia 65.218,45 złotych jest zbyt wygórowana i dlatego też w części ponad kwotę 20 000 zł wniosek oddalono.

Odsetki od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty zostały zasądzone wobec zawarcia we wniosku takiego żądania.

Inne

3.

-

1.Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

pkt III sentencji wyroku.

Na podstawieart. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz.U. z 1991r. Nr 34, poz. 149 z późn.zm.) w zw. z §11 ust. 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015r. (Dz.U. z 2015r., poz. 1800), sąd zasądził od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcy kwotę 265,68 złotych tytułem zwrotu uzasadnionych wydatków z tytułu ustanowienia pełnomocnika z wyboru.

1.KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

pkt IV sentencji wyroku.

Kosztami postępowania, sąd obciążył Skarb Państwa na podstawie art. 13 ww. „ustawy rehabilitacyjnej”.

1.PODPIS