Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 426/20
Data wyroku: 2020-12-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Grażyna Łazowska
Słowa kluczowe: Dodatki do emerytur i rent
Podstawa prawna: art. 21 ust.1 ustawy o emeryturach pomostowych

Sygn. aktVIII U 426/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 grudnia 2020 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

sędzia Grażyna Łazowska

Protokolant

Anna Krzyszkowska

po rozpoznaniu w dniu16 grudnia 2020 r. w Gliwicach
sprawyK. C.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
orekompensatę
na skutek odwołaniaK. C.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia19 lutego 2020 r.nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu prawo do rekompensaty określonej wart. 21 ustawy o emeryturach pomostowychpoczynając od 1 lutego 2020 roku.
(-) Sędzia Grażyna Łazowska
Sygn. akt VIII U 426/20

UZASADNIENIE
Decyzją z 19 lutego 2020r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemuK. C.prawa do rekompensaty, gdyż do 31 grudnia 2008r. ubezpieczony nie udokumentował 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Organ rentowy wskazał, że do pracy w warunkach szczególnych nie uwzględnił okresów zatrudnienia od 15 sierpnia 1985r. do 31 grudnia 1997r. oraz od 8 czerwca 1998r.do 30 czerwca 2005r., gdyż nie zostały właściwie udokumentowane, brak powołania właściwego wykazu, działu, pozycji i punktu stosownego zarządzenia resortowego.
W odwołaniu od decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany przez przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach, po uprzednim zaliczeniu powyższych nieuwzględnionych przez organ rentowy okresów zatrudnienia.
W uzasadnieniu ubezpieczony podniósł, że w ramach różnych form zatrudnienia wykonywał w tym czasie pracę właściwą dla instruktora terapii uzależnień, co jest zgodnez rozporządzeniem Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. – wykaz A dział XII poz. 1 oraz Zarządzeniem Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej z 12 lipca 1983r. Ubezpieczony dodał, że jest certyfikowanym specjalistą psychoterapii uzależnień, ale taka specjalizacja nie mogła znaleźć się w wykazie Ministra Zdrowia i Opieki Społecznej, ponieważ system szkoleń i certyfikacji uruchomiony został dopiero w 2002r.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w decyzji skarżonej.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Decyzją z 16 grudnia 2019r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemuK. C.(ur. (...)) zaliczkę na poczet przysługującej emerytury od 30 listopada 2019r., to jest od osiągnięcia wieku emerytalnego.
Wysokość świadczenia organ rentowy obliczył zgodnie z art.25 i art.26 ustawy emerytalnej.
Do obliczenia emerytury przyjęto kwotę składek na ubezpieczenie emerytalne oraz kapitału początkowego z uwzględnieniem waloryzacji składek i kapitału początkowego zewidencjonowanych na koncie do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przyznano emeryturę. Emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia emerytury przez średnie dalsze trwanie życia, które ustalono na dzień zgłoszenia wniosku o emeryturę:
- kwota składek zewidencjonowanych na koncie z uwzględnieniem waloryzacji wynosi232 088,38 zł,
- kwota zwaloryzowanego kapitału początkowego wynosi 535 337,67 zł,
- kwota środków zewidencjonowanych na subkoncie, z uwzględnieniem ich waloryzacji wynosi 119 819,34 zł,
- średnie dalsze trwanie życia wynosi 217,10 m-cy,
- wyliczona kwota emerytury wynosi 4 086,81 zł.
Ubezpieczony był zatrudniony w(...) Oddziale (...)wŚ.( późniejszeCentrum (...)wG.) na stanowiskach:
- od 15 sierpnia 1985r. do 31 grudnia 1988r. - przyuczonego instruktora terapii zajęciowej,
- od 1 stycznia 1989r. do 28 lutego 1989r. – instruktora terapii zajęciowej,
- od 1 marca 1989r. do 31 grudnia 1997r. - kierownika.
Ubezpieczony był zatrudniony w Niepublicznym Zakładzie Opieki ZdrowotnejZakład (...)wP.jako kierownik – dyrektor(...), specjalisty terapii uzależnień w oddziale odwykowym od 8 czerwca 1998r. do 30 czerwca 2005r.
UbezpieczonyK. C.ukończyłWyższą Szkołę (...)wW.i następnie szereg szkoleń uzyskując w 2002r. uprawnienia do prowadzenia terapii i rehabilitacji uzależnienia od narkotyków w zakresie specjalisty terapii uzależnień.
Ośrodek wŚ.był przeznaczony na około 25-30 pacjentów, dla którychbył prognozowany 24 miesięczny okres terapii. Kierowani tam pacjenci byli uzależnieni przede wszystkim od narkotyków. Mieszkali oni w ośrodku. Bezpośrednio z pacjentami pracowało około 7 pracowników, do których należeli psychologowie, pedagodzy i instruktorzy terapii zajęciowej oraz kierownik ośrodka. Plan dnia pacjentów był ustalony w ten sposób, że rano odbywała się odprawa, gdzie uzgadniano rozkłady zajęć, podział na grupy. Pacjenci mogli się wypowiedzieć. Potem w godzinach od 8 do 14 była ergoterapia, czyli pacjenci wykonywali wszelkie prace potrzebne do funkcjonowania ośrodka: gotowali, sprzątali, wykonywali drobne remonty wewnątrz i na zewnątrz budynku. Następnie popołudniu odbywały się spotkania indywidualne z terapeutami. Pracownicy wykonywali pracę w ramach dyżurów 48 godzinnych lub 72 godzinnych. Również praca ubezpieczonego miała charakter dyżurowy. Zwykle praca rozpoczynała się o godzinę 8. Ubezpieczony, podobnie jak inni terapeuci, pracował albo w gabinecie, albo obchodził ośrodek, zaglądał co robią pacjenci. Jeśli była potrzeba to interweniował, rozmawiał, przyjmował pacjentów. Po południu prowadził terapie indywidualne albo terapie tematyczne w małych grupach. Ta terapia mogła trwać około 3 godzin. Nadto w czasie dnia miały miejsce spotkania całej społeczności, które były zwoływane albo przez terapeutów albo przez samych pacjentów. Pozostawał cały czasw gotowości do działania. Zajmował się również prowadzeniem dokumentacji medycznej.Raz w tygodniu odbywało się zebranie kliniczne pracowników ośrodka, gdzie omawiane były kwestie dotyczące ośrodka i konkretnych pacjentów. Spotkania trwały od 8 do 14. Brali w nim udział terapeuci, którzy w tym czasie mieli dyżur, a pozostali przyjeżdżali w swoje wolne dni. Terapeuta dyżurujący brał udział w spotkaniu, a jeżeli była taka potrzeba, to wychodził z zebrania i zajmował się pacjentami, a ponadto raz w miesiącu odbywało się specjalne zebranie „ superwizja ”. Różniło się ono od spotkań tygodniowych tym, że przyjeżdżała na nie osoba z zewnątrz, która odnosiła się do zgłaszanych przez personel problemów. W spotkaniu tym brali udział dyżurujący i pozostali pracownicy, którzy specjalnie przyjeżdżali. Trwało to spotkanie około 3 godzin. Do obowiązków ubezpieczonego jako kierownika ośrodka należało organizowanie spotkania w środę, organizowanie pracy ośrodka, zapewnienie odpowiedniej obsady. Nadto z uwagi na fakt, że miał największe doświadczenie w leczeniu uzależnień był liderem społeczności terapeutycznej. Wszystkie kwestie kadrowe, księgowe, zaopatrzeniowe były rozwiązywane przez biuro wG.. Ubezpieczony głównie prowadził spotkania społeczności terapeutycznej, na których omawiane były kwestie leczenia, kwestie interpersonalne, rozwiązywane były konflikty społeczności, omawiane były role społeczne pełnione przez poszczególnych pacjentów w ramach terapii itp. Spotkania odbywały się dwa razy w tygodniu. Ubezpieczony pracował albo 48 godzin w tygodniu, albo na dyżurach24 godzinnych. Jeśli nie miał dyżuru w dzień wyznaczonego spotkania społeczności terapeutycznej to albo prowadził je ktoś inny albo ubezpieczony przyjeżdżał w ramach nadgodzin. Ubezpieczony w tym czasie często pracował w nadgodzinach, nie pracował dodatkowo, za wyjątkiem kilku zleceń w szkołach. Praca ubezpieczonego wP.była taka sama jak w Ośrodku wŚ.. Obydwa te ośrodki zostały utworzone przy udziale ubezpieczonego i ubezpieczony bardzo się angażował w ich powstanie. Była to bardzo obciążająca praca, bo była to praca z osobami poważnie zaburzonymi, były to też osoby uzależnione od substancji psychoaktywnych. Część tych osób miała przeszłość kryminalną, doświadczyła różnych traumatycznych przeżyć. Nadto panował strach przed zarażeniem HIV. Bezpośrednio praca z pacjentem zajmowała praktycznie wszystkie godziny dyżurów, oprócz godzin snów, a i w tym czasie zdarzało się, że ubezpieczony musiał zająć się pacjentem.
Nie było różnicy pomiędzy pracą w ośrodku terapeutycznym a pracą na oddzialew klinice, co więcej praca w ośrodku była nawet trudniejsza z tego względu, że osoby uzależnione od narkotyków tworzyły własną subkulturę, trudno było do nich dotrzeć,co wymagało większego zaangażowania.
Centrum (...)wystawiło ubezpieczonemu świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach na oddziale stacjonarnym odwykowym polegające na diagnozie i terapii osób uzależnionych od substancji psychoaktywnych ( narkotyków )była to praca w bezpośrednim kontakcie z pacjentem - wykaz A dział XII pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. – na stanowiskach: od 15 sierpnia 1985r. do 31 grudnia 1988r. przyuczony instruktor terapii zajęciowej, od 1 stycznia 1989r. do 28 lutego 1989r. – instruktor terapii zajęciowej, od 1 marca 1989r. do 31 grudnia 1997r. – kierownik. Podano, że zmiana stanowiska następowała w wyniku podniesienia kwalifikacji zawodowych i nie powodowała zmiany charakteru wykonywanej pracy.
(...) Zakład (...)wystawił ubezpieczonemuw dniu 18 grudnia 2019r. świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach,że w okresie zatrudnienia od 8 czerwca 1998r. do 30 czerwca 2005r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w szczególnych warunkach na oddziale stacjonarnym odwykowym polegające na diagnozie i terapii osób uzależnionych od substancji psychoaktywnych ( narkotyków ), była to praca w bezpośrednim kontakcie z pacjentem – wykaz A dział XII pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r.
Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego, aktach osobowych ubezpieczonego oraz świadków z okresu zatrudnienia wOśrodkach (...)i(...), zeznań świadkówJ. S. (1),E. M.,K. Z.,J. G.,J. S. (2),K. C.( protokół elektroniczny z rozprawy: z 12 sierpnia 2020r. czas 00:05:10 – 02:02:25, z 28 października 2020r. czas 00:01:57 – 00:24:39, z 16 grudnia 2020r. czas 00:00:59 – 00:51:53 ).
Sąd dał wiarę zeznaniom słuchanych w sprawie świadków – współpracowników ubezpieczonego ze spornych okresów zatrudnienia w ośrodkach wŚ.iP.oraz zeznaniom ubezpieczonego, gdyż były one rzeczowe, logiczne, szczegółowe, zgodneze sobą i korespondujące z zebraną w sprawie dokumentacją.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonegoK. C.zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 21 ust. 1 ustawy z 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(t.j. Dz.U. z 2015r., poz. 965 ze zm.), rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżelima okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
W myśl ust. 2 rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, przy czym chodzi tu o prawo do wcześniejszej emerytury. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Gdańsku w wyroku z 17 grudnia 2015r. ( sygn. akt III AUa 717/15 ), celem rekompensaty jest złagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na wcześniejszą emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach. Nie polega ona jednak na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, ale na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego ( w myśl art.23 ustawy rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS ). Nabycie prawa do emerytury na zasadach ogólnych nie wpływa w żaden sposób na uprawnienia do rekompensaty.
UbezpieczonyK. C.jest uprawniony do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, w oparciu o przepisy ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (t.j. Dz.U. z 2020r. poz. 53 ze zm.).W takiej sytuacji możliwe jest przyznanie mu prawa do rekompensaty na podstawieart. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowychpod warunkiem, że legitymuje się on co najmniej 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS ( art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS - art. 21 ust. 1 ustawy ).
W rozpoznawanej sprawie spór sprowadzał się do ustalenia, czy istnieją podstawydo zaliczenia do pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia ubezpieczonegood 15 sierpnia 1985r. do 31 grudnia 1997r. oraz od 8 czerwca 1998r. do 30 czerwca 2005r. kolejno w(...) Oddziale (...)wŚ.orazw Niepublicznym Zakładzie Opieki ZdrowotnejZakład (...)(...)wP..
W wykazie A dziale XII poz.1 wymieniono prace: „ Prace na oddziałach: intensywnej opieki medycznej, anestezjologii, psychiatrycznych i odwykowych, onkologicznych, leczenia oparzeń oraz ostrych zatruć w bezpośrednim kontakcie z pacjentami ”.
W ocenie Sądu przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe pozwalana zaliczenie do pracy w warunkach szczególnych spornych okresów zatrudnienia, gdyż ubezpieczony wykonywał w tym czasie pracę w warunkach szczególnych wymienionąw ww. przepisierozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz.U. z 1983r., poz.43 ze zm. ). Ubezpieczony pracował stalei w pełnym wymiarze czasu pracy na oddziale odwykowym ośrodków wŚ.iP.w bezpośrednim kontakcie z pacjentami jako terapeuta uzależnień, również pracę taką wykonywał kiedy zajmował stanowisko kierownika ośrodka. Ubezpieczony zajmował się leczeniem osób uzależnionych od narkotyków i innych środków psychoaktywnych. Wykonywał pracę w ramach dyżurów, przyjmował pacjentów, prowadził terapie grupowe i indywidualne, w pozostałym czasie był cały czas w gotowości do działania.
Powyższe wynika z wiarygodnych zeznań słuchanych w sprawie świadków, współpracowników ubezpieczonego, z zeznań ubezpieczonego, a także ze zgromadzonejw sprawie dokumentacji, w tym przedłożonych świadectw wykonywania prac w warunkach szczególnych.
Okoliczność, że pracodawca nie wskazał konkretnego stanowiska pracy według wykazu resortowego nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Decydujące znaczenie w sprawie ma to jaką faktycznie pracę ubezpieczony wykonywał i czy możnają zakwalifikować do prac wymienionych w załączniku do rozporządzenia Rady Ministrów ( wykaz A i B ), w którym zawarty jest kompletny wykaz stanowisk pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Zarządzenia resortowe nie mają mocy powszechnie obowiązującej i mogą być stosowane jedynie pomocniczo, porządkują co (por. wyrok Sądu Najwyższego z 29 stycznia 2008r., I UK 192/07, Lex nr 447272).
Po zaliczeniu spornych okresów zatrudnienia do pracy w warunkach szczególnych, ubezpieczony na dzień 31 grudnia 2008r. legitymuje się co najmniej 15 – letnim okresem takiej pracy. Tym samym spełnia przesłanki do przyznania mu prawa do rekompensaty.
W konsekwencji powyższego Sąd z mocyart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do rekompensaty określonej wart.21 ustawy o emeryturach pomostowych, poczynając od 1 lutego 2020r., od miesiąca zgłoszenia wniosku o rekompensatę.
(-) sędzia Grażyna Łazowska