Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmE 275/19
Data wyroku: 2021-09-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Stasińska
Słowa kluczowe: Energetyczne prawo, Koncesja i taryfy
Podstawa prawna: art. 47  ust 2  w zw. z art. 30 ust. 1  i art. 45 ustawy z dn. 10.04.1997 r. –

Sygn. akt XVII AmE 275/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 30 września 2021 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SO Jolanta Stasińska
po rozpoznaniu w dniu 30 września 2021 roku w Warszawie
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z odwołania(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ.
przeciwko Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o zatwierdzenie taryfy
na skutek odwołania(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ.od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 28 listopada 2018 roku, Nr(...)

1
oddala odwołanie,

2
zasądza od(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ.na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720,00 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia SO Jolanta Stasińska
Sygn. akt XVII AmE 275/19

UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 28 listopada 2018 roku, numer(...), na podstawieart. 47 ust. 2w związku zart. 30 ust. 1 i art. 45 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne(Dz. U. z 2018 r. poz. 755 ze zmianami) oraz w związku zart. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego(Dz. U. z 2018 r. poz. 2096), po rozpatrzeniu wniosku przedsiębiorstwa energetycznego(...)Sp. z o.o. z siedzibą wL., zawartego w piśmie z dnia 11 grudnia 2017r., znak(...), uzupełnionego pismami z dnia: 19 lutego 2018 r., znak(...), 12 kwietnia 2018 r., znak(...), 17 lipca 2018 r., znak(...), odmówił zatwierdzenia przedstawionej taryfy w zakresie dystrybucji energii elektrycznej.
Od wyżej wymienionej decyzji powód– (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wJ.złożyła odwołanie, zaskarżając decyzję w całości.
Powyższej decyzji powód zarzucił:

a
błędne ustalenie co do zebranego materiału dowodowego na zasadzieart. 107  § 3 k.p.a.,

b
naruszenie przepisów prawa (KPAoraz ustawy prawo Przedsiębiorcy –Konstytucjabiznesu) na zasadzieart. 7 k.p.a.w zw. zart. 77  § 1 k.p.a.orazart. 80 k.p.a.,

c
brak zastosowania zasady utrwalonej praktyki w zakresie rozstrzygania spraw w takim samym stanie faktycznym i prawnym na podstawieart. 8  § 2 k.p.a.w zw. z art. 14 ustawy – prawo przedsiębiorców z dnia 6 marca 2018 roku, Dz. U. 18, poz. 646,

d
brak zastosowaniaart. 10  § 1 k.p.a.w zw. zart. 79a k.p.a.

Wskazując na powyższe, wniósł o:

1
zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez zatwierdzenie przedstawionej taryfy w zakresie dystrybucji energii elektrycznej

bądź ewentualnie:

2
uchylenie zaskarżonej decyzji w całości i przekazanie do ponownego rozpatrzenia przez URE

oraz

3
o zwrot kosztów postępowania sądowego na rzecz powoda.

W odpowiedzi na odwołanie pozwany wniósł o oddalenie odwołania i zasądzenie od powoda na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pozwany w całości podtrzymał stanowisko zawarte w treści zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:
Na wniosek z dnia 11 grudnia 2017 roku(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wL.(dalej: „Przedsiębiorca”), posiadającego koncesję na dystrybucję energii elektrycznej, z dnia 20 grudnia 2009 roku, nr(...)ze zmianami, zostało wszczęte postępowanie administracyjne w sprawie zatwierdzenia taryfy w zakresie dystrybucji energii elektrycznej ustalonej przez Przedsiębiorcę./k. 1-49 akt adm./
W dniu 12 stycznia 2018 r. wezwano Przedsiębiorstwo do m.in. uzasadnienia stwierdzenia zawartego we wniosku taryfowym, że „(...) Spółka dysponuje środkami i zapleczem techniczno-prawnym umożliwiającym zapewnienie prawidłowej działalności w zakresie objętym w koncesjach zgodnie z wymogamiPrawo Energetyczne. Sprzedaż i dystrybucja energii elektrycznej odbywa się zgodnie z przepisamiPrawa energetycznego(…)”, mając na uwadzeart. 4 ust 2. orazart. 4e1ustawy - Prawo energetyczne, sprawozdania finansowego dot. działalności gospodarczej związanej z dystrybucją energią elektryczną za rok 2016 i 2017, a w przypadku braku sprawozdania finansowego za rok 2017 proszono o przedstawienie sprawozdania o przychodach, kosztach i wyniku finansowym oraz o nakładach na środki trwałe F-01/I-01, a także do dokonania analizy planowanych na pierwszy rok obowiązywania taryfy i poniesionych w latach 2014-2017 kosztów własnych wraz ze szczegółowym uzasadnieniami każdej pozycji tych kosztów wskazującym na konieczność ich poniesienia w związku z prowadzoną działalnością koncesjonowaną. Poproszono o przedstawienie odpowiednich umów oraz faktury z których będą wynikały poniesione koszty własne w roku 2017., a w szczególności pozycje (w załączniku 5_E.) „zużycie materiałów i energii", „Usługi obce" oraz „koszty finansowe"./k. 51 akt adm./
Pismem z dnia 12 kwietnia 2018 r. Przedsiębiorca poinformował, „że Przedsiębiorstwo energetyczne uzyskało stosowne koncesje na prowadzenie działalności. Dystrybucja energii elektrycznej odbywa się na podstawie podpisanych umów z odbiorcami na świadczenie tych usług. Ponadto Spółka wystąpiła do Prezesa URE z wnioskiem o uzyskanie statusu OSD, postępowanie jest w toku." Przedsiębiorstwo nie przedstawiło sprawozdania finansowego za rok 2016 i 2017, a także nie uzasadniło i nie udokumentowało każdej pozycji kosztów własnych planowanych na pierwszy rok obowiązywania taryfy i poniesionych w roku 2017.
    /k. 74-76, 77-374 akt adm./

Następnie pismem z dnia 13 czerwca 2018 r. wezwano Przedsiębiorcę m.in. do udokumentowania zmniejszenia ilości odbiorców zaplanowanych na I rok obowiązywania taryfy w stosunku do roku 2017 poprzez przedstawienie stosownych dokumentów potwierdzających ten fakt (np. wypowiedzeń, rozwiązań umów pomiędzy Odbiorcami a Przedsiębiorstwem)./k. 375 akt adm./
Pismem z dnia 17 lipca 2018 roku Przedsiębiorca przedstawił wyjaśnienia wraz z ponownymi kalkulacjami stawek opłat. /k. 377, 378-392 akt adm./
W dalszej kolejności pismem z dnia 30 sierpnia 2018 r. wezwano ponownie przedsiębiorstwo do podania informacji, jakie podjęło kroki w celu uzyskania statusu Operatora Sieci Dystrybucyjnej wymaganego do wykonywania działalności gospodarczej związanej z dystrybucją energii elektrycznej./k. 433-434 akt adm./
W odpowiedzi z dnia 1 października 2018 r. Przedsiębiorstwo poinformowało jedynie, że wystąpiło z wnioskiem o uzyskanie statusu OSD./k. 435 – 436 akt adm./
Pismem z dnia 24 października 2018 r. zawiadomiono Przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego w sprawie zatwierdzenia taryfy dla dystrybucji energii elektrycznej, w którym wyznaczono 7 dniowy termin na zapoznanie się z zebranym materiałem dowodowym i złożeniem ewentualnych dodatkowych uwag i wyjaśnień oraz poinformowano Przedsiębiorcę, że postępowanie może skutkować wydaniem decyzji niezgodnej z żądaniem strony ze względu na fakt, że usługi dystrybucji mogą być świadczone wyłącznie przez operatora systemu dystrybucyjnego (art. 4e:ustawy Prawo energetyczne)./k. 438 akt adm./
Przedsiębiorca nie skorzystał z przysługującego mu prawa. /bezsporne/
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane, jak również w ocenie Sądu nie budziły wątpliwości.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:
Strony nie wystąpiły o przeprowadzenie rozprawy, natomiast rozpoznanie sprawy na rozprawie nie było konieczne, wobec czego wystąpiły podstawy rozstrzygnięcia sprawy na posiedzeniu niejawnym.
Odwołanie jest niezasadne.
W odniesieniu do podniesionych przez powoda zarzutów naruszenia prawa procesowego wskazać należy, że w przypadku wniesienia odwołania od decyzji Prezesa URE do Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumentów, Sąd rozpoznaje sprawę merytorycznie. Mając bowiem na względzie charakter postępowania przed Sądem Ochrony Konkurencji i Konsumentów, postępowanie niniejsze ma charakter postępowania rozpoznawczego, pierwszoinstancyjnego i kontradyktoryjnego. Z tych względów wskazywane przez powoda zarzuty naruszeniaart. 7, 8 § 2 , 10 § 1,  77 § 1, 79a k.p.a.nie mogły skutkować uchyleniem lub zmianą zaskarżonej decyzji.
Zgodnie z treściąart. 45 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne(Dz. U. z 2018 r. poz. 755 ze zmianami, dalej „Pe”)  taryfy w zakresie dystrybucji energii elektrycznej należy kalkulować w sposób zapewniający:
- pokrycie kosztów uzasadnionych działalności gospodarczej przedsiębiorstw energetycznych w zakresie dystrybucji, wraz z uzasadnionym zwrotem z kapitału zaangażowanego w tę działalność,
- pokrycie kosztów uzasadnionych ponoszonych przez operatorów systemów przesyłowych i dystrybucyjnych w związku z realizacją ich zadań,
- ochronę interesów odbiorców przed nieuzasadnionym poziomem stawek opłat.
Powyższe prowadzi do konstatacji, że taryfa nie powinna być „zawyżona”, albowiem przepis art. 45 ust. 1 Pe nakłada na przedsiębiorstwa energetyczne obowiązek takiego kalkulowania taryf, by z jednej strony opłaty wynikające z tych taryf pokrywały wyłącznie uzasadnione koszty realizacji świadczenia i koszty związane z tą realizacją (pkt 1), a z drugiej strony zapewniały ochronę odbiorców przed nieuzasadnionymi cenami i stawkami opłat (pkt 3). Warta uwagi jest również okoliczność, że ustawodawca odnosząc się do kosztów uwzględnianych w kalkulacji taryfy użył określenia „uzasadnionych”, nie zaś faktycznie poniesionych.
Z powyższego wynika, że jedną z istotnych zasad przy rozstrzyganiu wniosku o zatwierdzenie taryfy jest zatem zasada pokrywania przez taryfy kosztów uzasadnionych. W doktrynie wskazuje się, że zasadę tę „(…) należy rozumieć jako zasadę oparcia wielkości cen i stawek opłat zawartych w taryfie na rozsądnych i udowodnionych kosztach produkcji i dostawy paliw lub energii do odbiorców. Takie unormowanie nie pozostawia wątpliwości, że choć państwo za pośrednictwem wyznaczonego organu ma prawo zatwierdzać ceny i stawki opłat zawarte w taryfach, to nie może tego robić na zasadzie całkowitego i swobodnego uznania. Musi je zatwierdzić na poziomie umożliwiającym pokrycie niezbędnych (uzasadnionych) kosztów danego przedsiębiorstwa energetycznego. Zasadę tę można określić jako zasadę najniższego możliwego i rozsądnego kosztu, który należy ponieść, żeby z zachowaniem wymogów prawa i zasad wynikających z bezpieczeństwa wykorzystywania danej technologii, paliwa lub energia mogły zostać dostarczone.” (red. M. Czarnecka, T. Ogłódek, Prawo energetyczne. Ustawa o odnawialnych źródłach energii. Ustawa o rynku mocy. Ustawa o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych. Komentarz, wyd. 2020, C.H.Beck)
W świetle powyższego przyjąć należało, że Prezes URE wydając decyzję w przedmiocie wniosku powoda z dnia 11 grudnia 2017 roku, uzupełnianego w toku postępowania administracyjnego o zatwierdzenie taryfy w zakresie dystrybucji energii elektrycznej, zobowiązany był w szczególności do ustalenia poziomu kosztów uzasadnionych działalności powoda, jako przedsiębiorstwa energetycznego w zakresie prowadzonej działalności. Pomimo skierowanego do powoda wezwania z dnia 12 stycznia 2018 roku (k. 51 akt adm.) o dokonanie stosownych uzupełnień, powód nie dokonał szczegółowego uzasadnienia poszczególnych pozycji kosztów, nie udokumentował wielkości kosztów poniesionych w 2017 roku, a także nie przedstawił sprawozdania finansowego za 2017 roku (k. 74-76 akt adm.). Wskazywane przez powoda w odwołaniu okoliczności, że powód każdorazowo odpowiadał na wezwania Prezesa URE – składając pisma wraz z załącznikami, nie oznacza, że odpowiedzi te były kompletne. Zasadnie też przyjął pozwany, że powód składając odpowiedź na wezwanie pozwanego w piśmie z dnia 12 kwietnia 2018 roku, wraz z tym pismem powinien mieć już możliwość złożenia przedmiotowego sprawozdania za 2017 roku, jako sporządzonego nie później niż w terminie 3 miesięcy od dnia 31 grudnia 2017 roku.
Ponadto, zasadnie zauważył pozwany w treści zaskarżonej decyzji, że zgodnie zart. 4e(
    1 )Pe usługi dystrybucji energii elektrycznej mogą być świadczone wyłącznie przez operatora systemu dystrybucyjnego, a według treściart. 9c ust. 8Pe, operator systemu dystrybucyjnego za korzystanie z krajowego systemu elektroenergetycznego pobiera opłaty na warunkach określonych w przepisach wydanych na podstawieart. 46 ust. 3 i 4a, atakże może żądać od odbiorców przyłączonych do systemu elektroenergetycznego informacji o ilości energii elektrycznej zużywanej przez tych odbiorców, służącej do obliczenia tej opłaty. Należy tu bowiem przypomnieć, że w toku postępowania administracyjnego, powód w piśmie z dnia 1 października 2018 roku (k. 435-436) wskazał jedynie, że wystąpił ze stosownym wnioskiem. Bezsporna była w niniejszej sprawie okoliczność, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji powód nie uzyskał przedmiotowego statusu. W świetle powyższych okoliczności uzasadniona była zatem konstatacja pozwanego, że w świetle powyższej regulacji powód nie może świadczyć usług dystrybucji energii elektrycznej i pobierać opłat za korzystanie z krajowego systemu elektroenergetycznego. Zasadnie też pozwany przyjął, że konsekwencją takiego stanu rzeczy jest to, że przedstawiona taryfa wbrew wymaganiom nie mogła zostać skalkulowana i nie została skalkulowana w sposób zapewniający pokrycie kosztów uzasadnionych ponoszonych przez operatorów systemów przesyłowych i dystrybucyjnych (gdyż powód takiego statusu nie posiada) w związku z realizacją ich zadań, co skutkować musiało odmową zatwierdzenia taryfy w zakresie dystrybucji energii elektrycznej. Istotnie, zatwierdzenie taryfy dla powoda w realiach niniejszej sprawy stałoby w oczywistej sprzeczności w treścią wyżej przywołanegoart. 4e(
    1)Pe, które daje podstawę do świadczenia usług dystrybucji energii elektrycznej. Zgodnie bowiem zart. 47 ust. 4Pe Przedsiębiorstwo energetyczne wprowadza taryfę do stosowania nie wcześniej niż po upływie 14 dni i nie później niż do 45 dnia od dnia jej opublikowania. Niezasadnie argumentował powód w odwołaniu, że w okresie wcześniejszym względem powoda Prezes URE zatwierdzał taryfy. Wskazać tu należy, że okoliczności leżące u podstaw wydania innych decyzji Prezesa URE w latach poprzednich nie mogą mieć wpływu na analizę przesłanek i ustalenia w przedmiocie zasadności wniosku powoda z dnia 20 grudnia 2017 roku o zatwierdzenie taryfy. Ocena zasadności wniosku o zatwierdzenie taryfy musi być bowiem dokonywana przez Prezesa URE – każdorazowo, w oparciu o treśćart. 45pe, nie zaś na podstawie faktu, że w okresie wcześniejszym wniosek taryfowy przedsiębiorcy energetycznego został uwzględniony. Nie można też przyjąć w niniejszej sprawie, że doszło do naruszeniaart. 8 § 2 k.p.a.Jak wskazał pozwany, poprzednia decyzja taryfowa, wydana po wejściu w życieart. 4e(
    1)Pe była nadmiarowa, a jej wydanie nie powoduje, że organ zobowiązany jest do powielania tejże decyzji w kolejnych postępowaniach. Pomimo przekonania powoda, przesłanki ustalenia taryfy w niniejszej sprawie określa wspomniany jużart. 45Pe. Z tego względu, wskazywana przez powoda w odwołaniu okoliczność, że brak zatwierdzenia taryfy stanowi dla powoda dodatkowy element ryzyka związanego z prowadzoną działalnością gospodarczą nie mogła mieć wpływu na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Na powyższe nie mogą wpływać również dalsze plany powoda co do dofinansowania spółki oraz poszukiwania inwestora, aby powód mógł w przyszłości uzyskać status OSD.
Zgodnie z art. 47 ust. 2e. Prezes URE analizuje i weryfikuje koszty uzasadnione, o których mowa w art. 45 ust. 1 pkt 1 i 2, w zakresie ich zgodności z przepisami ustawy, na podstawie sprawozdań finansowych i planów rzeczowo-finansowych przedsiębiorstw energetycznych, biorąc pod uwagę tworzenie warunków do konkurencji i promocji efektywności wykonywanej działalności gospodarczej, a w szczególności stosując metody porównawcze oceny efektywności przedsiębiorstw energetycznych wykonujących w zbliżonych warunkach działalność gospodarczą tego samego rodzaju. Z tego wynika uprawnienie Prezesa URE, jako uprawnienie regulatora do analizy i weryfikowania kosztów uzasadnionych. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 stycznia 2010 roku, Sygn. akt III SK 31/09 :„Prezes Urzędu Regulacji Energetyki w razie stwierdzenia w toku postępowania, że przedstawiona do zatwierdzenia taryfa nie w pełni odpowiada wymaganiom art. 44-46 p.e. może w granicach określonych przez przepis art. 23 ust. 2 pkt 2 p.e. żądać od przedsiębiorstwa energetycznego dostosowania przedstawionej taryfy do tych wymagań. W wypadku, gdy przedsiębiorstwo odmówi w toku postępowania zmiany przedstawionej taryfy celem dostosowania jej do wymagań określonych w art. 44-46 p.e., to Prezes Urzędu zgodnie z dyspozycją art. 47 ust. 2 odmówi zatwierdzenia taryfy.”(Lex Nr 578156). Mając zatem na względzie fakt, że powód wezwany przez pozwanego do dokonania stosownych uzupełnień w szczególności do uzasadnienia i udokumentowania każdej pozycji kosztów, nie wykonał wezwania w relewantnym zakresie, jak również uwzględniając okoliczność braku statusu operatora OSD, a tym samym braku możliwości pokrycia kosztów uzasadnionych ponoszonych przez OSD, zasadnie pozwany przyjął, że przedstawiona przez powoda taryfa do zatwierdzenia nie spełnia wymogów z art. 45 ust. 1 Pe.
Z tego względu niezasadny był również zarzut naruszeniaart. 107§3 k.p.a., albowiem wbrew twierdzeniom powoda, pozwany w sposób wyczerpujący wskazał w treści zaskarżonej decyzji, dlaczego wniosek taryfowy powoda nie mógł zostać uwzględniony.
Mając powyższe na względzie, Sąd na podstawieart. 47953§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie.
O kosztach procesu, Sąd orzekł stosownie do wyników postępowania na podstawieart. 98 k.p.c.oraz Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych. Na koszty postępowania po stronie pozwanego złożył się koszt zastępstwa procesowego w wysokości 720,00 zł.
Sędzia SO Jolanta Stasińska