Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1176/19
Data wyroku: 2021-03-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sławomir Jamróg, Józef Wąsik, Paweł Rygiel

Sygn. akt I ACa 1176/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 marca 2021 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Paweł Rygiel (spr.)

Sędziowie:

SSA Józef Wąsik
SSA Sławomir Jamróg

Protokolant:

Katarzyna Mitan

po rozpoznaniu w dniu 3 marca 2021 r. w Krakowie na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...)Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą wW.
przeciwkoP. Ż.iM. Ż.
o zapłatę
na skutek apelacji strony powodowej
od wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie
z dnia 26 września 2019 r. sygn. akt I C 299/19
oddala apelację.
SSA Józef Wąsik   SSA Paweł Rygiel  SSA Sławomir Jamróg
sygn. akt I ACa 1176/19

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 3 marca 2021 r.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy oddalił powództwo, którym powód,(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty wW., domagał się odM. Ż.iP. Ż.zapłaty kwoty 41.209,65 CHF wraz z odsetkami, z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej do nieruchomości obciążonej hipoteką umowną kaucyjną do kwoty 10.572,11 CHF oraz umowną zwykłą w kwocie 36.455,55 CHF ustanowioną na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy wB.prowadziksięgę wieczystą numer (...), a stanowiącej własność pozwanych.
Sąd I instancji ustalił, że pozwani zawarli w dniu 30 maja 2008 r. z(...) Bankiem (...) S.A.wW.umowę kredytu Hipotecznego(...)ze zmiennym oprocentowaniem nr(...)Prawnym zabezpieczeniem spłaty kredytu była hipoteka umowna kaucyjna do kwoty 10.572,11 CHF, zabezpieczająca spłatę odsetek i należności ubocznych oraz hipoteka umowna zwykła w kwocie 36.455,55 CHF, zabezpieczająca spłatę kapitału, ustanowiona na nieruchomości stanowiącej własność pozwanych, dla której Sąd Rejonowy wB.V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą numer (...).
Wobec zaprzestania przez pozwanych spłaty rat kredytu, pismem z dnia 12 lipca 2012 r. Bank wypowiedział umowę kredytową, a w dniu 16 listopada 2012 r. wezwał pozwanych do zapłaty kwoty 35.935,22 CHF. W dniu 13 lutego 2013 r. Bank wystawił przeciwko pozwanym Bankowy Tytuł Egzekucyjny nr(...), któremu postanowieniem z dnia 18 kwietnia 2013 roku Sąd Rejonowy wB.nadał sądową klauzulę wykonalności. Na podstawie tego tytułu przeciwko pozwanym prowadzone było postępowanie egzekucyjne, które postanowieniem Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wB.z dnia 25 lutego 2014 r. zostało umorzone.
Pismem z dnia 6 lutego 2015 r.(...) S.A.poinformowałM. Ż.iP. Ż., że w dniu 23 grudnia 2014 r. zawarł z(...)Niestandaryzowanym Sekurytyzacyjnym Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym umowę sprzedaży wierzytelności, na mocy której Bank zbył na rzecz Funduszu wierzytelność przysługującą mu w stosunku do pozwanych z tytułu umowy kredytu, wraz z hipoteką umowną zwykłą kwocie 36.455,55 CHF oraz hipoteką umowną kaucyjną do kwoty 10.572,11 CHF, zabezpieczającą powołaną wierzytelność oraz wpisaną doksięgi wieczystej numer (...). W treści pisma Bank wskazał, że przeniesienie w/w wierzytelności stało się skuteczne z dniem 20 stycznia 2015 roku.
W dniu 22 marca 2018 r.(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty wW.zawarł ze stroną powodową umowę przelewu wierzytelności. Przedmiotem ww. umowy były wierzytelności, które Fundusz nabył na podstawie odrębnej umowy zbankiem (...) S.A., wskazane w załączniku nr 1. Strony ustaliły, że z tytułu nabycia portfeli wierzytelności nabywca zapłaci funduszowi określoną w przedmiotowej umowie cenę. Cena miała być uiszczona przez nabywcę tj. powoda na rachunek bankowy Funduszu w terminie 3 dni roboczych od daty podpisania ww. umowy przelewu wierzytelności. Następnie, w dniu 8 stycznia 2019 r. strona powodowa zawarła z w/w Funduszem Sekurytyzacyjnymaneks nr (...)do Umowy przelewu wierzytelności, zgodnie z którym strony zmieniły załącznik nr 1 do Umowy.
Pismami z dnia 20 kwietnia 2018 r. oraz z dnia 24 kwietnia 2018 r. strona powodowa zawiadomiła pozwanych o zmianie wierzyciela.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy uznał zgłoszone roszczenie za bezzasadne. Ocenił, że powodowy Fundusz nie sprostał wymogom określnymart. 6 k.c.i nie wykazał, iż przysługuje mu dochodzona pozwem wierzytelność. Przede wszystkim powód nie wykazał, iż doszło do szeregu skutecznych czynności przenoszących wierzytelność z pierwotnego wierzyciela pozwanych, tj.(...) S.A.na rzecz(...)Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty wW., a następnie z(...)Niestandaryzowanego Funduszu Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego wW.na stronę powodową.
Odwołując się do treściart. 509 k.c.Sąd wskazał, iż dla wykazania cesji wierzytelności Banku na rzecz(...)Niestandaryzowany Fundusz Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty wW.nie było wystarczające przedłożenie jedynie dokumentu zawierającego oświadczenie Banku. Z kolei wykazując kolejną umowę przelewu wierzytelności strona powodowa nie dołączyła załącznika nie wykazała, jakie konkretnie wierzytelności są objęte cesją, w tym, czy przedmiotową czynnością objęta jest także wierzytelność przeciwko pozwanym.
W tych warunkach istnieją wątpliwości co do zgodności z prawdziwym stanem rzeczy okoliczności faktycznych przytoczonych w pozwie.
Sąd uwzględnił także podniesiony przez pozwanych zarzut przedawnienia. Wskazał, że roszczenie strony powodowej wynikające z umowy kredytu zawartej przez pozwanych z(...) S.A.w dniu 30 maja 2008 roku należy zakwalifikować jako roszczenie związane z prowadzeniem przez bank działalności gospodarczej, w związku z czym ulegało ono przedawnieniu po upływie trzech lat od dnia jego wymagalności. W ocenie Sądu jest to wierzytelność pieniężna, w związku z czym uległa przedawnieniu za zasadach ogólnych, zgodnie z treściąart. 118 k.c.
Od powyższego orzeczenia apelację wniósł powód, zarzucając naruszenie przepisów postępowania tj.:
-art. 233 § 1 k.p.c.polegające na błędnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wyrażającej się w uznaniu, że strona powodowa nie wykazała legitymacji czynnej;
-art. 233 § 2 k.p.c.poprzez błędne jego zastosowanie i przeprowadzenie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów, a w rezultacie przyjęcie, że nie została wykazana cesja wierzytelności przysługującej(...)wW.;
-art. 129 § 2 i 3 k.p.c.w zw. zart. 244 § 1 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i odmówienie mocy dowodowej poświadczonego przez radcę prawnego wyciągu do umowy cesji;
-art. 129 § 4 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie i zaniechanie wezwania powoda do przedłożenia: umowy cesji pomiędzy pierwotnym Bankiem a(...)Niestandaryzowanym Funduszem Sekurytyzacyjnym Funduszem Inwestycyjnym Zamkniętym wW.oraz oświadczenia o zapłacie ceny;
-art. 209 § 3 k.p.c.poprzez brak uwzględnienia pisma procesowego złożonego przez stronę powodową w odpowiedzi na wezwanie Sądu.
Apelujący zarzucił także naruszenie przepisów prawa materialnego tj.:
-art. 6 k.c.w zw. zart. 232 k.p.c.polegające na błędnym uznaniu, że strona powodowa nie przedłożyła dowodów na poparcie swoich twierdzeń oraz wniosków, z których wywodzi skutki prawne;
-art. 65 k.c.w zw. zart. 509 k.c.poprzez błędną wykładnię prowadzącą do uznania umowy cesji za nieskuteczną;
-art. 511 k.c.poprzez błędne przyjęcie, że nie został spełniony wymóg stwierdzenia przelewu wierzytelności pismem, mimo przedłożenia przez powoda do akt sprawy umowy cesji wraz z wyciągiem z załącznika do umowy cesji;
-art. 79 ustawy o księgach wieczystych i hipotecepoprzez błędną wykładnię polegającą na tym, iż pomimo wpisu w księdze wieczystej nie doszło do przeniesienia wierzytelności hipotecznej, która wynikała z przedmiotowego powództwa;
-art. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotecepoprzez jego niezastosowanie, czego skutkiem było uznanie, iż wierzytelność w stosunku do pozwanych jest przedawniona.
W uwzględnieniu podniesionych zarzutów powodowy Fundusz wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda kwoty 156.979,92 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie – o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Zasadnicza część zarzutów podniesionych w apelacji powoda jest zasadna.
Przede wszystkim trafnie podnosi apelujący, że Sąd I instancji naruszył przepisart. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, zgodnie z którym przedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Skoro zatem poza sporem pozostaje, że wierzytelność będąca przedmiotem roszczenia jest zabezpieczona hipoteką, jak też powodowy Fundusz został ujawniony w księdze wieczystej jako wierzyciel hipoteczny, to brak było podstaw do nieuwzględnienia zgłoszonego w pozwie roszczenia z odwołaniem się do przedawnienia.
Zasadnie odwołuje się także powód do treści art. 79 ustawy o księgach wieczystych. Z przepisu tego wynika, że w razie przelewu wierzytelności hipotecznej na nabywcę przechodzi także hipoteka, chyba że ustawa stanowi inaczej. Do przelewu wierzytelności hipotecznej niezbędny jest wpis w księdze wieczystej. Zważyć zatem należy, że powodowy Fundusz uzyskał wpis w księdze wieczystej jako wierzyciel hipoteczny, a tym samym wykazał, iż w sposób skuteczny doszło do przelewu wierzytelności.
W tym stanie rzeczy oraz przy przedłożeniu przez powoda dokumentów (poświadczonych za zgodność) nie sposób było zakwestionować skuteczności przelewu spornej wierzytelności przezBank (...) S.A.na rzecz(...)wW., a następnie przez ten Fundusz na rzecz strony powodowej. W tym zakresie ustalenia i ocena prawna Sądu I instancji muszą ulec modyfikacji.
Pomimo tego apelacja strony powodowej nie może odnieść zamierzonego skutku. Zważyć bowiem należy, że zgłoszonym w niniejszej sprawie roszczeniem powód domagał się zasądzenia od pozwanych świadczenia pieniężnego określonego w walucie obcej (kwoty 41.209,65 CHF), z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanej do nieruchomości obciążonej powołaną w petitum pozwu hipoteką. Oceniając takiej treści roszczenie Sąd orzekł, oddalając powództwo wyrokiem z dnia 26 września 2019r.
Przed wydaniem zaskarżonego wyroku powód nie zmodyfikowała w sposób skuteczny zgłoszonego roszczenia. Jakkolwiek w aktach sprawy zalega pismo powoda wskazujące, że domaga się zasądzenia od pozwanych świadczenia pieniężnego wyrażonego w walucie polskiej (156.979,92 zł) z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanych do nieruchomości obciążonej hipoteką, to pismo to zostało złożone już po wydaniu przez Sąd Okręgowy wyroku. Pismo datowane jest bowiem na dzień, w którym doszło do ogłoszenia wyroku, zaś nadane zostało dzień bo wydaniu wyroku – bo w dniu 27 września 2019 r.
Z kolei w apelacji, we wniosku apelacyjnym, po raz kolejny powód dokonał zmiany powództwa, bo wniósł o zmianę wyroku poprzez zasądzenie od pozwanych kwoty 156.979,92 zł, ale już bez ograniczenia rzeczowego pozwanych do nieruchomości obciążonej hipoteką.
Odnotować zatem należy, że zgodnie zart. 383 k.p.c.w postępowaniu apelacyjnym nie można rozszerzyć żądania pozwu ani występować z nowymi roszczeniami. W sprawie nie zachodzą także szczególne okoliczności uzasadniające zmianę żądania w warunkach określonychzd. 2cyt. przepisu – nie doszło w sprawie do zmiany okoliczności, jak też powód nie dochodzi świadczeń powtarzających się.
Po drugie, żądane w apelacji świadczenie jest innym niż to, które zostało zgłoszone w pozwie i co do którego wyrokował Sąd I instancji. Roszczenie wyrażone w walucie obcej jest innym roszczeniem niż żądane świadczenie pieniężne wyrażone w walucie polskiej. Wynikający zart. 187 § 1 k.p.c.wymóg ścisłego określenia żądania wraz z powołanymi na jego uzasadnienie okolicznościami faktycznymi określa zakres prawa podmiotowego poddanego ochronie, identyfikując zgłoszone roszczenie procesowe. Tym samym określa granice rozpoznania sprawy i zakres orzekania przez Sąd. Stąd określonyart. 321 k.p.c.zakaz orzekania co do przedmiotu, który nie był objęty żądaniem. W wypadku roszczeń pieniężnych żądanie jest dokładnie określone wtedy, gdy wskazuje konkretną sumę, wyrażoną za pomocą liczby jednostek pieniężnych oraz nazwy waluty. Wskazanie przez powoda żądanej, w ten sposób określonej kwoty, wiąże sąd. (tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 28 kwietnia 1998 r., II CKN 712/97). Po drugie, powód domagał się w pozwie zapłaty z ograniczeniem odpowiedzialności pozwanych do wartości nieruchomości obciążonej hipoteką, w apelacji zaś dochodzi zapłaty bez tego ograniczenia. Także i z tego względu określone we wniosku apelacyjnym żądanie jest innym, niż to, o którym orzekał Sąd I instancji zaskarżonym wyrokiem.
Skoro zatem w apelacji powód dochodzi innego roszczenia niż objęte zaskarżonym wyrokiem, to apelacja nie mogła odnieść skutku.
Zważyć także należy, że z treści dołączonej do akt umowy kredytowej nie wynika, w jakiej walucie miała nastąpić spłata świadczenia kredytowego. Jakkolwiek kwota udzielonego kredytu została określona we frankach szwajcarskich, to już koszty kredytu zostały określone w części w złotych polskich, zaś w samej umowie nie wskazano waluty, w jakiej będzie następowała spłata należności kredytowych. Niezależnie zatem od tego, że apelacja nie mogła odnieść skutku z uwagi na dochodzenie w niej innego żądania niż to, które było objęte wyrokowanie, to w sprawie nie wykazano, w jakiej walucie istnieje zobowiązanie pozwanych.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 385 k.p.c., orzekł jak w sentencji.

SSA Józef Wąsik SSA Paweł Rygiel SSA Sławomir Jamróg