Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 173/22
Data wyroku: 2022-12-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Tomasz Choczaj
Podstawa prawna: art. 189 kpc

Sygn. akt I C 173/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 grudnia 2022 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: sędzia Tomasz Choczaj
Protokolant: Joanna Wołczyńska - Kalus
po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2022 roku w Sieradzu
na rozprawie
sprawy z powództwaJ. M.
przeciwko Syndykowi masy upadłościM. M. (1)
o ustalenie

1
oddala powództwo;

2
nie obciąża powodaJ. M.kosztami procesu, w tym brakującymi kosztami sądowymi;

3
przyznaje adwokatowiM. P.kwotę 8 856,00 zł (osiem tysięcy osiemset pięćdziesiąt sześć złotych) brutto tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, którą nakazuje wypłacić z środków budżetowych Skarbu Państwa - Sądu Okręgowego w Sieradzu.

Sygn. akt I C 173/22

UZASADNIENIE
J. M.wniósł o ustalenie, że w dniu 11 stycznia 2008 r. doszłodo zawarcia umowy bezpłatnego i dożywotniego używania (użyczenia) nieruchomości położonej wB., oznaczonej numeremdziałki (...), dla której Sąd Rejonowy w Sieradzu prowadziksięgę wieczystą (...). Wskazał, że biorącymi w użyczenie był on i jego żonąZ. M., a dającąw użyczenie byłaM. M. (1), wobec której obecnie toczy się postępowanie upadłościowe. Wniósł również o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz kosztów procesu.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, iżM. M. (1)jest żoną jego syna. Nieruchomość została jej sprzedana ze względu na powiązania rodzinne i pod warunkiem, że powód i jego żoną będą mogli tam dalej zamieszkiwać do końca życia i bezpłatnie, tj. korzystać z nieruchomości w formie użyczenia. Od dnia zawarcia umowy powód wraz z żoną zamieszkują w domu, który znajduje się na przedmiotowej nieruchomości. Powód dodał, że kwestia umowy użyczenia nie została uregulowana w umowie sprzedaży ze względuna brak wystarczających środków pieniężnych.
Postanowieniem z 2 marca 2022 r. Sąd Okręgowy w Łodzi stwierdził swoją niewłaściwość miejscową i przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Sieradzu jako właściwego rzeczowo i miejscowo.
Z. M.nie zajęła stanowiska w sprawie, natomiast Syndyk masy upadłościM. M. (1)wniósł o oddalenie powództwa w całościi zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów procesu.
Pismem z 16 sierpnia 2022 r. powód oświadczył, iż wniesiony przez niego pozew nie był skierowany przeciwkoZ. M.i cofnął go w tym zakresie.
Postanowieniem z 16 września 2022 r. Sąd umorzył postępowaniew niniejszej sprawie w części dotyczącej pozwanejZ. M.i na podstawieart. 195 k.p.c.zawiadomił ją o toczącym się postępowaniu.
Z. M.w zakreślonym jej terminie nie wstąpiła do procesupo stronie powodowej.

Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

Powód wraz z żonąZ. M.sprzedaliM. M. (2)(obecnieM.) nieruchomość położoną wB., gminaB.,o powierzchni 0,1100 ha, oznaczoną numeremdziałki (...), dla której Sąd Rejonowy w Sieradzu prowadziksięgę wieczystą nr (...), (dowód: akt notarialny - k. 6 - 10).
W umowie tej nie zawarto żadnych ograniczonychpraw rzeczowychna rzecz powoda i jego żony,(bezsporne).
WobecM. M. (1)toczy się postępowanie upadłościowe. Syndyk masy upadłości prowadzi likwidację jej majątku,(dowód: postanowienie - k. 40; zawiadomienie o likwidacji masy upadłości - k. 51 - 53).
Powyższy stan faktyczny jest bezsporny, gdyż został oparty na dokumentach, które nie były negowane przez strony.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
Podstawę żądania powoda stanowiart. 189 k.p.c., zgodnie z którym, powód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
Normaart. 189 k.p.c.kreuje szczególną (niewynikającą z przepisów prawa materialnego) formę ochrony prawnej praw podmiotowych. Jako przyznającej prawo do żądania szczególnej ochrony prawnej, normie tej przypisuje się charakter materialnoprawny. Interes prawny jest zazwyczaj pojmowany jako przesłanka materialnoprawna powództwa o ustalenie. Powód ma zatem procesowo - prawny obowiązek przytoczenia (a następnie materialnoprawny obowiązek udowodnienia) okoliczności faktycznych uzasadniających istnienie po jego stronie interesu prawnego w żądaniu ustalenia (prawa do żądania ochrony przez uzyskanie wyroku ustalającego). Interes prawny postrzega się z jednej strony jako przesłankę, która musi istnieć obiektywnie. Z drugiej zaś strony interes jest przesłanką warunkującą dopiero możliwość dalszego badania w procesie twierdzeń stron co do istnienia lub nieistnienia ustalanego prawa lub stosunku prawnego. Interes prawny istnieje wówczas, jeżeli sam skutek, jaki wywoła uprawomocnienie się wyroku ustalającego, zapewni powodowo ochronę jego prawnie chronionych interesów, czyli definitywnie zakończy spór istniejący lub prewencyjnie zapobiegnie powstaniu takiego sporu w przyszłości.
Zgodnie z twierdzeniami powoda, stronami umowy użyczenia, której ustalenia istnienia się domaga, oprócz niego, miały być także jego żonaZ. M.orazM. M. (2). Mając to na uwadze, należało uznać,że w sprawie po stronie powodowie zachodzi współuczestnictwo konieczne jednolite, o którym mowa w treściart. 72 § 1 k.p.c.iart. 73 § 2 k.p.c.
Współuczestnictwo konieczne może występować zarówno po stronie biernej, jak i czynnej procesu. Powstaje ono, gdy po danej stronie procesu istnieje kilka podmiotów, którym przysługuje legitymacja procesowa grupowa łączna. Wszystkie te podmioty muszą wspólnie dochodzić swoich praw lub wspólnie podejmować obronę, a ich działanie indywidualne uznawane jest jako działanie podejmowane w warunkach braku pełnej legitymacji procesowej, co skutkuje oddaleniem powództwa. Współuczestnictwo konieczne może wynikać z istoty spornego stosunku prawnego lub z przepisu ustawy. Jego istota polega na tym, że współuczestnicy muszą w sprawie występować łącznie. Nie ma możliwości rozdzielenia spraw i prowadzenia ich odrębnie.
W przypadku braku legitymacji po stronie czynnej lub biernej sąd nie może orzec o zasadności roszczenia poddanego jego badaniu. Brak ten powinien zostać uwzględniony z urzędu, co uzasadnia zastosowanieart. 195 § 1 i 2 k.p.c., który obliguje sąd do działania z urzędu niezależnie od aktywności stron. Sąd obwiązany jest postąpić w sposób wskazany w tym przepisie, gdy ustali,że w charakterze powodów lub pozwanych nie występują wszystkie osoby, których łączny udział w sprawie jest konieczny (patrz wyrok Sądu Najwyższegoz 26 października 2017 r., II CSK 790/16).
W pozwie skierowanym pierwotnie do Sąd Okręgowego w Łodzi, powód wskazał swoją żonęZ. M.jako współuczestniczkę sporu, a jako pozwanego wymienił jedynie Syndyka masy upadłościM. M. (1). Sąd Okręgowy w Łodzi uznał jednakZ. M.za pozwaną w sprawie.
Powyższe wskazywało na to, że zachodzą braki w zakresie pełnej legitymacji procesowej czynnej. Sąd Okręgowy w Sieradzu miał zatem obowiązek uzyskać od powoda niezbędne dane umożliwiających uzupełnienie tych braków. Dlatego zarządzeniem z 3 czerwca 2022 r. Sąd wezwał pełnomocnika powodado sprecyzowania żądania pozwu, zwłaszcza wskazania przeciwko komu ten pozew został skierowany. Powód oświadczył, iż uczynił to jedynie wobec Syndyka masy upadłościM. M. (1). Nie inicjował postępowania przeciwkoZ. M.i z daleko idącej ostrożności procesowej cofnął wobec niej pozew.
Mając powyższe na uwadze oraz to, żeZ. M.nie przystąpiłado sprawy w charakterze powódki, Sąd oddalił powództwo, o czym orzekł, jakw pkt 1 wyroku.
Ze względu na trudną sytuację życiową, a zwłaszcza majątkową powoda, Sąd nie obciążył go kosztami procesu, o czym orzekł, jak w pkt 2 wyroku,na podstawieart. 102 k.p.c.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej powodowi z urzędu, Sąd orzekł, jak w pkt 3 wyroku, na podstawie § 8 pkt 7 w zw. z § 1 - 4 ust. rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r.,w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (tekst jedn. Dz.U. z 2019 r., poz. 18 ze zm.).