Sąd Okręgowy w Łodzi
XIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
Sygnatura akt: XIII Ga 148/22
Data wyroku: 2022-06-01 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: sędzia SO Beata Matysik
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie OC
Podstawa prawna: art. 361, at. 822, art. 436 k.c.

Sygn. akt XIII Ga 148/22

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 2 lutego 2021 r. wydanym w sprawie z powództwa(...) spółki akcyjnejz siedzibą wW.przeciwko(...) spółce akcyjnejz siedzibą wŁ.(obecnie(...) spółka akcyjnaz siedzibą wW.) o zapłatę, Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w punkcie 1. oddalił powództwo; w punkcie 2. zasądziłod powoda na rzecz pozwanego kwotę 3.617,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
(wyrok k. 87, uzasadnienie k. 93-93v.)
Apelację od powyższego wyroku wniósł powód, zaskarżając powyższy wyrokw całości.
Zaskarżonemu wyrokowi skarżący zarzucił:
1. naruszenie przepisów, tj.art. 6 k.c.poprzez niezgodną ze stanem faktycznym i niepełną ocenę materiału dowodowego,
2. naruszenie przepisów, tj.art. 227 k.p.c.w zw. zart. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie wybiórczej oceny materiału dowodowego oraz jego dowolnej, a nie swobodnej oceny, sprzecznej z zasadami logiki, doświadczenia życiowego oraz całością zgromadzonego materiału dowodowego, co niewątpliwie miało wpływ na rozstrzygnięcie sprawy z uwagina wadliwe uznanie, iż powódka nie wykazała, że koparka w chwili uszkodzenia znajdowała się w ruchu,
3. naruszenie przepisów, tj.art. 232zd. pierwszek.p.c.poprzez błędne uznanie, iż powódka nie zaprezentowała materiału dowodowego na potwierdzenie swych twierdzeń, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez błędne ustalenie stanu faktycznego, błędną subsumpcję i niewłaściwe niezastosowanie prawa materialnego oraz naruszenie zasadyda mihi factum, dabo tibi ius.
W konkluzji do tak sformułowanych zarzutów skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie powództwa poprzez zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego kwoty 15.900,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, o których mowawart. 481 § 2 k.c.od kwoty 15.900,00 zł od dnia 16.06.2016 r. do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania z I instancji wrazz kosztami opłaty skarbowej od pełnomocnictwa, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi, pozostawiając temu sądowi do rozstrzygnięcia kwestię zasądzenia kosztów procesu za postępowanie apelacyjne oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania apelacyjnego według norm prawa.
(apelacja k. 115-116)
W odpowiedzi na apelację powoda, pozwany wniósł o jej oddalenie w całościi zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego według norm prawem przepisanych.
(odpowiedź na apelację k. 139-141)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powoda okazała się zasadna w przeważającej części.
Pozbawione racji są zarzuty apelującego spod punktu 1. i 2. petitum apelacji, w których skarżący zarzuca Sądowi Rejonowemu niepełną ocenę materiału dowodowego i błędne uznanie, że powód nie wykazał materiałem dowodowym zasadności swojego roszczenia.Tak sformułowane zarzuty wskazują, że skarżącemu w rzeczywistości chodzi o przepisart. 233 § 1 k.p.c., co do którego Sąd Okręgowy zajmie stanowisko w dalszej części uzasadnienia, a którego z resztą naruszenie powód wskazuje w punkcie 2. apelacji.
W tym miejscu należy jedynie zauważyć, że z przepisówart. 6 k.c.iart. 232 zd. 1 k.p.c.nie wynikają bezpośrednio żadne obowiązki sądu i nie są to też przepisy odnoszące siędo oceny materiału dowodowego. To przepisy adresowane do stron, nakładające na nie powinność wykazania okoliczności faktycznych, z których wywodzą skutki prawne.
Art. 232 zd. 1 k.p.c., określając reguły rozkładu ciężaru dowodu, stanowi niejako procesowy „odpowiednik” przepisuart. 6 k.c.Wyraża zasadę kontradyktoryjności, zgodniez którą ciężar dowodu spoczywa na stronach postępowania cywilnego i to strony, a nie sąd, pozostają dysponentem toczącego się postępowania i one ponoszą odpowiedzialność za jego wynik(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 maja 2008 r., sygn. akt II PK 307/07, Lex nr 490351; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 1998 r., sygn. akt II UKN 244/98, OSNAPiUS 1999, nr 20, poz. 662). Oznacza to, że to strona ma obowiązek wyraźnego powołania konkretnego środka dowodowego dla wykazania podnoszonych przez siebie twierdzeń, uzasadniających żądanie. Przepisart. 232 zd. 1 k.p.c.wskazuje jedyniena obowiązek przedstawienia faktów i dowodów przez strony. Przepis ten nie stanowi podstawy wyrokowania sądu i z tego względu nie może mieć wpływu na poprawność wydanego przez sąd rozstrzygnięcia(tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 lutego 2008 r., sygn. akt I CSK 426/07, Lex nr 465919). Adresatem omawianej normy są strony, a nie sąd,co oznacza, że to strony obowiązane są przedstawiać dowody, a sąd nie jest władny tego obowiązku wymuszać. Nie może również co do zasady zastępować stron w jego wypełnieniu(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 listopada 2007 r., sygn. akt II CSK 293/07, Lex nr 487510).
Z koleiartykuł 6 k.c.ustanawia podstawową regułę dowodową, zgodnie z którą ciężar udowodnienia faktu spoczywa na osobie, która z tego faktu wywodzi skutki prawne.
Konsekwencją niewykazania przez stronę prawdziwości jej twierdzeń o istotnych faktach jest to, że fakty te nie będą stanowiły podstawy rozstrzygnięcia sądowego, przez co strona nie osiągnie korzystnego dla siebie orzeczenia.
Do naruszeniaart. 6 k.c.dochodzi gdy sąd orzekający przypisuje obowiązek dowodowy innej stronie niż ta, która z określonego faktu wywodzi skutki prawne(stanowisko takie zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 15 marca 2012 r., sygn. akt I CSK 345/11, Lex nr 1212043,w wyroku z dnia 30 stycznia 2015 r., sygn. akt III CSK 132/14, Lex nr 1652694).
W rozpoznawanej sprawie do takiej sytuacji nie doszło. Sąd Rejonowy prawidłowo uznał, że to na stronie powodowej ciążył obowiązek wykazania, że koparka w chwili uszkodzenia znajdowała się w ruchu. Inną kwestią jest czy ruch koparki w znaczeniu komunikacyjnym jest niezbędny do ewentualnego uwzględnienia powództwa.
Trafny jest zarzut skarżącego odnoszący się do dokonania wybiórczej oceny materiału dowodowego przez Sąd Rejonowy (zarzut spod punktu 2. petitum apelacji). Sąd I instancji nieprawidłowo upatrywał przyczyny oddalenia powództwa w braku wykazania przez powoda, iż w dniu 16 czerwca 2017 r. koparka w czasie pracy znajdowała się w ruchu.
Istota apelacji dotyczy zagadnienia prawnego rozstrzygniętego Uchwałą 7 Sędziów Sądu Najwyższego z dnia 14 stycznia 2022 r. o sygn. akt III CZP 7/22(Lex nr 3287098), której przedmiotem była sprawa dotyczącą zakresu odpowiedzialności z umowy OC posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody wyrządzone w wyniku ruchu pojazdów wielofunkcyjnych. Uchwała ta jest następstwem działań Rzecznika Finansowego,który w dniu 18 sierpnia 2020 r. wystąpił z wnioskiem do Sądu Najwyższego o podjęcie uchwały mającej na celu rozstrzygnięcie rozbieżności występujących w orzecznictwiew odniesieniu do zakresu odpowiedzialności z umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody wyrządzone ruchem pojazdów wielofunkcyjnych (koparek, spycharek, ciągników rolniczych z podpiętym urządzeniem rolniczym etc.). Nie ulega wątpliwości, iż rozbieżności interpretacyjne sądów krajowych pojęcia „ruchu pojazdu”, powodowały rozbieżności także w interpretacji zakresu odpowiedzialności w ramach umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych w przypadku szkód spowodowanych przez działanie pojazdów wielofunkcyjnych.
W powyższej uchwale Sąd Najwyższy stwierdził, że „odpowiedzialność zakładu ubezpieczeń wynikająca z umowy obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych obejmuje szkody wyrządzone w wyniku pracy urządzenia zamontowanego w pojeździe także wtedy, gdy w chwili wyrządzenia szkody pojazd nie pełnił funkcji komunikacyjnej (art. 34 ustawy z dnia 22 maja 2003 r.o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych– jedn. tekst: Dz.U. z 2021 r., poz. 854 w związku zart. 436 k.c.)”.
Sąd Okręgowy w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego wyrażonew przytoczonej uchwale. Na gruncie tej uchwały, która uchwalona przez 7 Sędziów Sądu Najwyższego ma szczególne znaczenie, można uznać, że koparka połączona z ramieniem łyżki, stanowiła mechaniczny środek komunikacji w rozumieniuart. 436 § 1 k.c.oraz pojazd mechaniczny w rozumieniuustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych. Uchwała ta ujednolica prezentowane w orzecznictwie stanowisko, że o ruchu pojazdu mechanicznego decyduje włączenie silnika również wtedy, gdy w chwili wypadku pojazd nie spełniał funkcji transportowej czy komunikacyjnej,ale wykonywał pracę z wykorzystaniem zamontowanego na nim narzędzia specjalistycznego(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 września 2020 r., sygn. akt II CSK 749/18, Lexnr 3093402).
Mając powyższe na uwadze, skoro dla zaistnienia odpowiedzialności pojazd nie musi pełnić funkcji komunikacyjnej w momencie wyrządzenia szkody, a bezsprzecznym jest,że w trakcie obrotu ramienia koparki doszło do uszkodzenia pojazdu marki(...), roszczenie powoda było zasadne z wyjątkiem odsetek, które dochodzone są w postępowaniu apelacyjnym ponad żądanie wyrażone w pozwie. Bowiem w pozwie powód domagał się zasądzenia kwoty 15.900,00 zł wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia 16 września 2017 r. do dnia zapłaty (prawidłowo po 30 dniach od otrzymania przez pozwanego wezwania),zaś w apelacji od dnia 16 czerwca 2016 r. do dnia zapłaty.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok i w punkcie 1. zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 15.900,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 16 września 2017 r. do dnia zapłaty.
Konsekwencją zmiany zaskarżonego orzeczenia w zakresie należności głównej jest zmiana rozstrzygnięcia o kosztach procesu za postępowanie przed Sądem I instancji,dla których podstawą będzieart. 98 § 1 k.p.c.
Powód wygrał postępowanie w całości i pozwany winien zwrócić poniesione przez niego koszty w tej instancji w całości, czyli 216,00 zł (199,00 zł – opłata od pozwu, 17,00 zł – opłata skarbowa od pełnomocnictwa).
Na podstawieart. 385 k.p.c.Sąd oddalił apelację powoda w pozostałej części(w zakresie odsetek).
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 100zd. drugiek.p.c.
W związku z tym, że powód w postępowaniu apelacyjnym uległ jedynie w nieznacznej części co do odsetek, pozwany powinien zwrócić mu pełne koszty tego postępowania, które wyniosły 205,00 zł (opłata od apelacji).
Sąd Okręgowy w punkcie IV. wyroku nakazał ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Łodzi kwotę 795,00 zł tytułem nieuiszczonej opłatyod apelacji na podstawie art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Z/
Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego poprzez umieszczenie na portalu informacyjnym Sądu.
01.06.2022 r.