Sąd Okręgowy w Warszawie
XXV Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XXV C 1106/20
Data wyroku: 2022-07-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Edyta Bryzgalska

Sygn. akt XXV C 1106/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 lipca 2022 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Edyta Bryzgalska
Protokolant: sekretarz sądowy Weronika Kutyła
po rozpoznaniu w dniu 6 lipca 2022 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaM. S. (1)iM. S. (2)
przeciwko(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.
o ustalenie i zapłatę ewentualnie o zapłatę

I
oddala powództwo;

II
zasądza odM. S. (1)iM. S. (2)łącznie na rzecz(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.kwotę 10.817 zł (słownie: dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.

Sygn. akt XXV C 1106/20

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 3 kwietnia 2020 r.(data nadania k.70)skierowanym przeciwko(...) S.A.z siedzibą wW.powodowieM. S. (1)iM. S. (2)wnieśli o:

I
ustalenie nieważnościumowy nr (...)o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych(...)waloryzowaną kursem CHF zawartej w dniu 29 marca 2007 r. i zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwoty 128.420,51 zł wrazz odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia kolejnego po dniu doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty,

II

    ewentualniena wypadek nie uznania żądania opisanego w punkcie I, zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów solidarnie kwoty 98.652,28 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia kolejnego po dniu doręczenia pozwu pozwanemu do dnia zapłaty, wskutek uznania niektórych postanowieńumowy nr (...)o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych(...)waloryzowanej kursem CHF zawartej w dniu 29 marca 2007 r. za abuzywnew rozumieniuart. 385(
    1)k.c.i tym samym bezskuteczne względem powodów.

Ponadto wnieśli o zasądzenie solidarnie na ich rzecz od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
W uzasadnieniu pozwu powodowie wskazali, że zawarli z(...) Bank S.A.umowęo pożyczkę hipoteczną waloryzowaną kursem CHF. Zdaniem powodów § 1 ust. 3A, § 1 ust. 2, § 1 ust. 7, § 7 ust. 1, § 10 ust. 2, § 11 ust. 4, § 13 ust. 5 umowy oraz § 1 i § 24 Regulaminu stanowią postanowienia abuzywne, ponieważ są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy powodów jako konsumentów. Ich zdaniem postanowienia te wprowadzają rażącą dysproporcję praw i obowiązków stron, przyznając bankowi uprawnienie do dowolnego ustalania kryteriów wpływających na wysokość świadczeń stron, przy czym pożyczkobiorcy nie mają możliwości zweryfikowania poprawności działania banku. Powodowie wywodzili, że kwestionowane przez nich postanowienia umowne nie były indywidualnie uzgodnione. Ponadto powodom nie wyjaśniono mechanizmu indeksacji oraz nie poinformowano ich rzetelnie o ryzyku walutowym. Bank nie przedstawił im symulacji zmiany wysokości kapitału w wyniku zmiany kursu waluty indeksacyjnej ani informacjio historycznym kursie waluty. Nie przedstawiono powodom także negatywnych scenariuszy kształtowania się kursu franka szwajcarskiego i wpływu tej zmiany na zadłużenie powodów. Powodowie wskazywali, że nie wiedzieli, że kwota długu może wzrosnąć w sposób nieograniczony. Nie byli także świadomi, że dla ustalenia kursu indeksacji pozwany będzie korzystał z opracowanych przez siebie tabel kursowych. Powodowie podnosili, że gdyby znali wszystkie skutki umowy nie zdecydowaliby się na jej zawarcie. Powodowie powołując się na szereg orzeczeń Sądu Najwyższego i Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazywali, że kwestionowane przez nich postanowienia umowne nie stanowią głównych świadczeń stron. Jednakże niezależnie od powyższego ich zdaniem klauzule te są niejednoznaczne, ponieważ w momencie zawarcia umowy ani bezpośrednio przed jej zawarciem powodowie nie byli w stanie ocenić wysokości wynagrodzenia banku, które ten zastrzeże z tytułu uprawnienia do ustalania kursu wymiany walut. Tym samym powodowie nie mogli ocenić ekonomicznych skutków podejmowanej przez siebie decyzji. W ocenie powodów klauzula opisująca warunki waloryzacji rat pożyczki jest również niezgodnaz regulacjami Komisji Nadzoru Finansowego, w tym z Rekomendacją S (II) z grudnia 2008 r., ponieważ bank nie ustalił precyzyjnie sposobu ustalania kursów franka. Zdaniem powodówustawa – Prawo bankowezobowiązuje banki do szczegółowego określania terminówi sposobu ustalania kursów waluty waloryzacji. Powodowie wskazywali także, że klauzula waloryzacyjna może działać prawidłowo jedynie wówczas, gdy miernik wartości, według którego dokonywana jest waloryzacja jest ustalany w sposób obiektywny, przede wszystkim w sposób niezależny od woli którejkolwiek ze stron umowy. Powodowie powoływali się również na fakt wpisania podobnych postanowień umownych do rejestru klauzul niedozwolonych. Zdaniem powodów tzw. „ustawa antyspreadowa” nie konwalidowała zawartych umowie postanowień abuzywnych. Ponownie powołując się na orzecznictwo TSUE powodowie twierdzili, że wskutek ich wyłączenia z umowy powstaje w niej luka, przy czym brak jest w ich ocenie możliwości zastąpienia niedozwolonych postanowień umownych przepisami dyspozytywnymi. Powyższe w ich ocenie prowadzi do upadku umowy w całości.
Niezależnie od powyższego powodowie wskazali także, że umowa, którą zawarliz pozwanym jest umową o kredyt hipoteczny, w którym kwota kredytu indeksowana jest do CHF. Zdaniem powodów umowa ta jest sprzeczna z przepisamiustawy – Prawo bankoweoraz z zasadą swobody umów. Wywodzili, że zastosowana klauzula indeksacyjna sprawia, że zwracana kwota pożyczonego kapitału nigdy nie będzie równa kwocie kapitału pożyczonego – równa będzie wyłącznie równowartość kapitału pożyczanego i zwracanego wyrażonaw walucie waloryzacji. Z tego powodu umowę należy uznać za nieważną jako sprzeczną zart. 69 ust. 1 ustawy – Prawo bankowe.
Jako podstawę roszczeń o zapłatę powodowie wskazaliart. 410 k.c.w zw. zart. 405 k.c.W okresie od dnia zawarcia umowy do 7 stycznia 2020 r. powodowie wpłacili łącznie 292.420,51 zł. Roszczenie główne powodów obejmuje różnicę między ww. kwotą a kwotą udostępnionego powodom kapitału w wysokości 164.000 zł. Z kolei roszczenie ewentualneo zapłatę odpowiada różnicy pomiędzy sumą dokonanych przez powodów wpłat na poczet spłat poszczególnych rat kapitałowo-odsetkowych a hipotetyczną wysokością rat należnych bankowi wyliczoną z pominięciem klauzul abuzywnych, przy przyjęciu, że zaciągnięta przez powodów pożyczka jest pożyczką złotową oprocentowaną stopą LIBOR (180.312,68 zł).
Uzasadniając z kolei interes prawny w żądaniu ustalenia nieważności umowyi ewentualnie bezskuteczności spornych klauzul umownych powodowie wskazali, że istnieje stan niepewności w zakresie tego czy nadal powinni świadczyć na rzecz pozwanego, a jeśli tak, to w jakiej wysokości.
W odpowiedzi na pozew(...) S.A.z siedzibą wW., kwestionując roszczenie co do zasady i wysokości, wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od strony powodowej na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych (k.102-124).
Pozwany zaprzeczył, aby do umowy pożyczki miał zastosowanieart. 69 ustawy – Prawo bankoweoraz aby wskazane przez powodów postanowienia umowny stanowiły klauzule abuzywne. Pozwany wskazał, że powodowie zostali poinformowani o sposobiei mechanizmie ustalania kursu CHF, w tym o ryzyku walutowym, została im także przedstawiona symulacja kursów walut. Umowa została między stronami wynegocjowana,a o wpływie powodów na jej treść świadczy wniosek, w którym powodowie samodzielnie wystąpili o udzielenie im pożyczki, której walutą jest CHF. Zdaniem pozwanego powodowie nie wykazali w jaki sposób postanowienia umowy odnoszące się do waloryzacji pożyczki pozostają w sprzeczności z dobrymi obyczajami i w jaki sposób rażąco naruszyły ich interesy jako konsumentów. Pozwany powoływał się przy tym na fakt, że powodowie kwestionują umowę po około 13 latach od jej zawarcia. Do tego czasu powodowie nie twierdzili, że umowa jest sprzeczna z dobrymi obyczajami. Pozwany zaprzeczył, aby kształtował kursy walut jednostronnie, a powodowie ponosili nieograniczone ryzyko kursowe. Podnosił, żew dacie zawarcia umowy ustawodawca nie nakładał na banki obowiązku wskazywania czynników wpływających na kształtowanie kursów walut obcych i spreadu walutowego, UOKiK uznał praktykę banku w zakresie zasad ustalania kursu walut i spreadu za przejaw prawidłowej polityki informacyjnej a praktyka waloryzacji w oparciu o określony kurs waluty była powszechnie akceptowana. Pozwany wskazywał, że stosowane przez niego kursy walut były kursami rynkowymi. Mimo, że nie istniał ustawowy obowiązek informowaniao sposobie i terminie ustalania kursu wymiany walut bank sprecyzował te zasadyw regulaminie. Tabele kursów były dla konsumentów dostępne w Internecie, w oddziałachi agencjach banku oraz za pośrednictwem infolinii telefonicznej.
Zdaniem pozwanego umowa pożyczki jest ważna i zgodna z zasadami współżycia społecznego. Pozwany podniósł, że nie zarabiał dodatkowo na spreadzie walutowym. Klauzule indeksacyjne nie powodowały nieokreśloności kwoty udzielonej pożyczki i nie wprowadzały rażącej nierównowagi stron. Odnosząc się do wysokości roszczeń powodów pozwany zarzucił im wyliczenia sprzeczne z treścią umowy, zasady ekonomii oraz obowiązującą linią orzeczniczą. W przypadku roszczenia ewentualnego powodowie dążą do wyeliminowania klauzuli waloryzacyjnej i pozostawienia oprocentowania LIBOR, które nie przestaje do oprocentowania kredytów złotówkowych i przez to wypacza sens oraz cel umowy. Zdaniem pozwanego w stosunkach między stronami należy dążyć do utrzymania umowy. Pozwany wskazywał, że art. 4 ustawy antyspreadowej nakazuje utrzymanie mechanizmu indeksacji w umowach zawartych przed 29 lipca 2011 r. Do przeliczenia kwoty w PLN na CHF i z CHF na PLN powinien mieć zastosowanie kurs średni NBP, gdyż byłoby to zgodne z treściąart. 65 k.c.w zw. zart. 358 § 2 k.c.oraz dyrektywą 93/13.
Pozwany podniósł również zarzut przedawnienia roszczeń powodów, wskazując, że żądanie zwrotu rat z tytułu udzielonej pożyczki jest roszczeniem okresowym, którego termin przedawnienia wynosi 3 lata. Roszczeniem okresowym jest także roszczenie z tytułu nadpłaconych odsetek kapitałowych od udzielonej pożyczki.
Pismem procesowym z dnia 13 maja 2022 r.(data nadania k.285)powodowie zmodyfikowali żądanie, domagając się:

I
zasądzenia od pozwanego na rzecz powodów solidarnie (ewentualnie łącznie) kwoty 350.759,47 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie:

a
liczonymi od kwoty 128.420,51 zł od dnia następnego po dniu doręczenia odpisu pozwu pozwanemu do dnia zapłaty,

b
liczonymi od kwoty 222.338,96 zł od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pisma zawierającego modyfikację powództwa do dnia zapłaty

tytułem zwrotu nienależnie pobranych od powodów przez pozwanego świadczeń pieniężnych wskutek uznaniaumowy nr (...)o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych(...)waloryzowaną kursem CHF zawartą w dniu 29 marca 2007 r. za nieważną,

II
ewentualniew przypadku nie uznania powyższego żądania, zasądzenie od pozwanego na rzecz powodów solidarnie (ewentualnie łącznie) kwoty 122.243,42 zł wrazz odsetkami ustawowymi za opóźnienie:

a
liczonymi od kwoty 98.652,28 zł od dnia następnego po dniu doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty,

b
liczonymi od kwoty 23.591,14 zł od dnia następnego po doręczeniu pozwanemu odpisu pisma zawierającego modyfikację powództwa do dnia zapłaty

wskutek ustalenia postanowień § 1 ust. 2 i 3A, § 7 ust. 1, § 11 ust. 4 i § 13 ust. 5 umowy nr(...)o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych(...)waloryzowaną kursem CHF zawartej w dniu 29 marca 2007 r., za abuzywnew rozumieniuart. 385(

    1)k.c.i tym samum bezskuteczne względem powodów.
Przyczyną modyfikacji powództwa była zmiana w orzecznictwie Sądu Najwyższego dotycząca tzw. teorii dwóch kondykcji oraz dokonanie przez powodów całkowitej spłaty pożyczki hipotecznej(modyfikacja powództwa k.263-267).
Pozwany wniósł o oddalenie w całości zmodyfikowanego powództwa(k.291-298).
Na rozprawie w dniu 6 lipca 2022 r., na której zamknięto przewód sądowy, strony podtrzymały dotychczasowe stanowiska w sprawie.
Sąd ustalił, co następuje:
W 2007 r. w ofercie(...) Bank S.A.znajdowały się zarówno kredyty i pożyczki złotowe jak i indeksowane do walut obcych, w tym do CHF. Procedura ubiegania się o kredyt hipoteczny i pożyczkę hipoteczną rozpoczynała się od przeprowadzenia rozmowy z klientemi ustaleniu jego oczekiwań. Pracownik banku przedstawiał wówczas informacje na temat oferty kredytów złotowych i waloryzowanych. Następnie wypełniany był wniosek, w którym klient dokonywał wyboru parametrów kredytu. Tak wypełniony wniosek był analizowany i na jego podstawie była wydawana decyzja kredytowa. Po poinformowaniu klienta o decyzji kredytowej i zdecydowaniu się na ofertę banku, była przygotowywana i podpisywana umowa kredytu bądź pożyczki. Po zawarciu umowy klient składał dyspozycje wypłaty kredytu/pożyczki ze wskazaniem daty wypłaty. Standardem w banku było udzielenie klientom odpowiedzi na każde zadane pytanie. W sytuacji, gdy pracownik banku nie znał odpowiedzi, mógł skorzystać z pomocyH.lub bezpośrednio z pomocy centrali. Każdy pracownik przechodził szkolenia z zakresu kredytów/pożyczek hipotecznych. Pracownicy mieli informować klientów o spreadzie i ryzyku walutowym. Decyzja o wyborze waluty kredytu/pożyczki zawsze należała do kredytobiorcy i wynagrodzenie prowizyjne pracowników nie było uzależnione od waluty, w jakiej klient zawarł umowę. Samo złożenie wniosku także nie obligowało klienta do kontynuowania procedury i zawarcia umowy. Kredytobiorcy/pożyczkobiorcy, którzy decydowali się na zawarcie umowy kredytu indeksowanego, byli informowani o ryzykach związanych z takim kredytem/pożyczką (ryzyku kursowym i ryzyku zmiennej stopy procentowej) oraz o dalszych krokach związanych z uruchomieniem kredytu/pożyczki. Byli również informowani o wpływie kursu CHF na wysokość raty kredytu/pożyczki oraz salda kredytu/pożyczki wyrażonego w PLN oraz o stosowaniu kursów z Tabeli kursów banku – kursu kupna i kursu sprzedaży. Klienci mogli również wnioskować o negocjacje – decyzję w tym zakresie podejmowała centrala. Rezygnacja z podpisania umowy nie wiązała się z koniecznością poniesienia żadnych kosztów.

dowód: protokół z zeznań świadkaM. D.ze sprawy III C 1071/18k.242-246
W 2007 r. małżonkowieM.iM. S. (2)poszukiwali kredytu na zakup nieruchomości, na której planowali wybudować dom dla siebie i córki. Powódka skontaktowała się z doradcą kredytowym poleconym jej przez znajomych i przedstawiła mu swoje oczekiwania. Powodom przedstawiono kilka ofert, lecz uznali, że najkorzystniejszą jest pożyczka waloryzowana kursem CHF. W dacie zawierania umowy powód w ramach działalności gospodarczej prowadził autoryzowany serwisfirmy (...), powódka była asesorem komorniczym.

dowód: częściowo zeznania powoda k.301-302, częściowo zeznania powódki k.302, wnioseko udzielenie planów finansowych k.137-139
W dniu 16 marca 2007 r. powodowie złożyli wniosek o udzielenie planów finansowychM.walutowy przez(...) Bank S.A.(poprzednika prawnego pozwanego), w którym jako wnioskowaną kwotę wskazali 160.000 zł, a jako walutę CHF. We wniosku spośród opcji przeznaczenia kredytu wybrano pozycję „pożyczka”. Cel pożyczki nie został we wniosku określony. Wnioskowany okres kredytu powodowie określili na 15 lat. Jako zabezpieczenie spłaty kredytu powodowie zaproponowali hipotekę na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego, w którym wówczas zamieszkiwali, a także ubezpieczenie nieruchomości wraz z przelewem polisy i grupowe ubezpieczenie na życie.

dowód: wniosek k.137-139
Decyzją z dnia 22 marca 2007 r. bank przyznał powodom pożyczkę w kwocie 164.000 zł waloryzowaną do CHF, podlegającą spłacie przez okres 180 miesięcy w równych ratach kapitałowo-odsetkowych. W decyzji wskazano kwotę pożyczki w walucie waloryzacji, która na koniec dnia 21 marca 2007 r. według kursu kupna waluty z tabeli kursowej(...)Banku wynosiła 69.959,90 CHF i miała charakter informacyjny i nie stanowiła zobowiązania banku, gdyż wartość pożyczki wyrażona w CHF miała zostać określona w dniu uruchomienia pożyczki. Składkę tytułem grupowego ubezpieczenia mieszkań i budynków mieszkalnych określono na 0,0065% wartości nieruchomości, tj. 18,98 zł, a składkę tytułem grupowego ubezpieczenia na życie i całkowitej niezdolności do pracy określono na 0,0417% kwoty bieżącego zadłużenia. W decyzji określono sposób wypłaty pożyczki. Decyzja była ważna do 21 maja 2007 r.

dowód: decyzja k.140
W dniu 29 marca 2007 r. została zawartaumowa nr (...)o pożyczkę hipoteczną dla osób fizycznych(...)waloryzowaną kursem CHF pomiędzy(...) Bankiem S.A.z siedzibą wW.(poprzednik prawny(...) S.A.) aM. S. (1)iM. S. (2), na podstawie której bank udzielił pożyczkobiorcom pożyczki w wysokości 164.000 zł waloryzowanej kursem waluty obcej CHF (§ 1 ust. 2 umowy). Bank udzielił pożyczkobiorcom na ich wniosek pożyczki hipotecznej przeznaczonej na dowolny cel konsumpcyjny, w kwocie waloryzowanej wg tabeli kursowej(...) Banku S.A.Kwota pożyczki wyrażona w CHF była określona na podstawie kursu kupna waluty CHF z tabeli kursowej(...) Banku S.A.z dnia i godziny uruchomienia pożyczki (§ 7 ust. 1 umowy). W § 1 ust. 3A umowy wskazano, że kwota pożyczki wyrażona w walucie waloryzacji na koniec dnia 21 marca 2007 r. według kursu kupna waluty z tabeli kursowej(...)Banku wynosi 69.959,90 CHF, ma charakter informacyjny i nie stanowi zobowiązania banku, a wartość pożyczki wyrażona w CHF zostanie określona w dniu uruchomienia pożyczki i może być różna od podanej w umowie. Okres kredytowania wynosił 180 miesięcy tj. od 29 marca 2007 r. do 5 marca 2022 r. (§ 1 ust. 3 umowy). Pożyczkobiorcy zobowiązali się spłacać pożyczkę w równych ratach kapitałowo-odsetkowych płatnych 5 dnia każdego miesiąca (§ 1 ust. 4 i 5 umowy).
Pożyczka była oprocentowana według zmiennej stopy procentowej, która na dzień zawarcia umowy wynosiła 5,48% przy marży(...)3,25%, przy czym w okresie ubezpieczenia pożyczki w(...) S.A.i (...) S.A.dokonanego zgodnie z § 3 ust. 6 pkt 1 oprocentowanie pożyczki ulegało podwyższeniu o 1,5 p.p. i wynosiło 6,98% (§ 1 ust. 7 i § 10 ust. 1 i 2 umowy). Oprocentowanie dla należności przeterminowanych w stosunku rocznym w dniu zawarcia umowy wynosiło 11,48% (§ 1 ust. 8 umowy). Wysokość zmiennej stopy procentowej został ustalona jako stawka bazowa LIBOR 3M dla waluty, w której została udzielona pożyczka w wysokości 2,23% powiększonej o stałą w całym okresie kredytowania marżę(...)w wysokości 3,25% (§ 10 ust. 2 umowy).
W § 3 umowy jako zabezpieczenie spłaty pożyczki ustanowiono m.in.:

1
hipotekę kaucyjną do kwoty 246.000 zł na spółdzielczym własnościowym prawie dolokalu mieszkalnego nr (...)położonego w budynku przyulicy (...)wP.,

2
przelew praw z umowy ubezpieczenia od ognia i innych zdarzeń losowych nieruchomości obciążonej hipoteką na kwotę nie niższą niż 292.000 zł,

3
przelew praw z tytułu grupowego ubezpieczenia na życie i całkowitej niezdolności do pracy Bezpieczny Kredyt dokonany na warunkach określonych w oświadczeniuo przystąpieniu do Umowy Ubezpieczenia,

4
ubezpieczenie pożyczki w(...) S.A.i (...) S.A.na okres przejściowy.

Pożyczkobiorcy w zakresie roszczeń banku wynikających z umowy dobrowolnie poddali się na rzecz banku egzekucji prowadzonej na podstawie bankowego tytułu egzekucyjnego według przepisówKodeksu postępowania cywilnegodo wysokości 328.000 zł obejmującej kwotę długu wraz z odsetkami oraz koszty sądowe i wszelkie inne kosztyi wydatki niezbędne do celowego dochodzenia praw banku (§ 4 ust. 1 i § 23 ust. 1 umowy).
W § 5 umowy strony uzgodniły wypłatę pożyczki jednorazowo zgodnie z dyspozycją pożyczkobiorcy.
Pożyczka miała być spłacana na podstawie nieodwołalnego przez czas trwania umowy zlecenia dokonywania przelewu ze wskazanego przez pożyczkobiorcę rachunku(§ 6 ust. 1 i 3 umowy).
Zgodnie z § 8 ust. 4 umowy bank miał uruchomić pożyczkę w terminie 3 dni roboczych od daty wskazanej przez pożyczkobiorców w pisemnej dyspozycji uruchomienia pożyczki.
Od udzielenia pożyczki została pobrana prowizja w wysokości 2% kwoty pożyczki tj. kwota 3.280 zł (§ 1 ust. 6 i § 9 umowy).
Pożyczkobiorcy zobowiązali się spłacać kapitał wraz z odsetkami miesięcznie w ratach kapitałowo-odsetkowych w terminach i kwotach zawartych w harmonogramie spłat, który stanowił załącznik nr 1 do umowy oraz integralną jej część i był doręczany pożyczkobiorcom listem poleconym w terminie 14 dni od daty uruchomienia pożyczki; harmonogram spłat był sporządzany w CHF (§ 11 ust. 1 i 2 umowy). Raty kapitałowo-odsetkowe były spłacanew złotych po uprzednim ich przeliczeniu według kursu sprzedaży CHF z tabeli kursowej(...) Banku S.A., obowiązującego na dzień spłaty z godziny 14:50 (§ 10 ust. 4 umowy). Bank pobierał odsetki za okres od dnia powstania zadłużenia do dnia poprzedzającego spłatę pożyczki. W przypadku wcześniejszej spłaty bank miał pobierać odsetki za okres wykorzystania pożyczki do dnia poprzedzającego wcześniejszą spłatę pożyczki (§ 10 ust. 6 umowy). Odsetki były naliczane w okresach miesięcznych, licząc od dnia uruchomienia pożyczki (§ 10 ust. 7 umowy).
W § 12B ust. 1 umowy pożyczkobiorcy zlecili i upoważnili bank do pobierania środków pieniężnych na spłatę kapitału i odsetek z tytułu udzielonej pożyczki z rachunku wskazanego w umowie. Zlecenie było nieodwołalne i wygasało z chwilą całkowitego rozliczenia pożyczki. W § 12B ust. 2 umowy pożyczkobiorcy zobowiązali się zapewnić na rachunkuw terminach zawartych w harmonogramie spłat, środki odpowiadające wysokości wymagalnej raty kapitału i odsetek.
W § 13 umowy uregulowano uprawnienie pożyczkobiorców do wcześniejszej spłaty całości lub części pożyczki bez pobierania prowizji. Zgodnie z ust. 5 wcześniejsza spłata całości pożyczki lub raty kapitałowo-odsetkowej, a także spłata przekraczająca wysokość raty powoduje, że kwota spłaty jest przeliczana po kursie sprzedaży CHF z tabeli kursowej(...) Banku S.A.obowiązującym na dzień i godzinę spłaty.
W § 14 ust. 1 pkt 3 umowy pożyczkobiorcy zobowiązali się do dokonaniaw umówionym terminie spłaty pożyczki wraz z należnościami ubocznymi.
Z chwilą wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego/od dnia wytoczenia powództwa o zapłatę wierzytelności(...)z tytułu umowy,(...)dokonuje przeliczenia wierzytelności na złote po kursie sprzedaży CHF z tabeli kursowej(...) Banku S.A.z dnia wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego lub wytoczenia powództwa (§ 16 ust. 3 umowy).
W § 19 ust. 1 pkt 1 umowy bank zastrzegł sobie prawo do odstąpienia od umowyi odmowy uruchomienia pożyczki, jeżeli pożyczkobiorca nie wykorzysta pożyczki w terminie 90 dni od daty podpisania umowy,
Zgodnie z § 26 integralną część umowy stanowił ,,Regulamin udzielania kredytówhipotecznych dla osób fizycznych w ramach(...)”. Pożyczkobiorcy oświadczyli, że przed zawarciem umowy zapoznali się z powyższym dokumentem i uznają jego wiążący charakter. W dalszej kolejności w sprawach nieuregulowanych w umowie stosuje się przepisy powszechnie obowiązującego prawa.
W § 30 ust. 1 umowy pożyczkobiorcy oświadczyli, że zostali dokładnie zapoznaniz warunkami udzielania pożyczki złotowej waloryzowanej kursem waluty obcej, w tymw zakresie zasad dotyczących spłaty pożyczki i że je w pełni akceptują, oraz że są świadomi, że z pożyczką waloryzowaną jest związane ryzyko kursowe, a jego konsekwencje wynikające z niekorzystnych wahań kursu złotego wobec walut obcych mogą mieć wpływ na wzrost kosztów obsługi pożyczki.
Załącznikami do umowy były: harmonogram spłat, taryfa prowizji i opłat bankowych.

dowód: umowa k.38-41
W Regulaminie udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznychw ramach(...)(zwanego dalej „Regulaminem”) wskazano, że w ramach(...)hipotecznych występują dwie różne oferty: kredytów w złotych i walutach obcych (Rozdział I pkt 2).
Zgodnie z § 1 ust. 2 Regulaminu(...)udziela kredytów i pożyczek złotowych waloryzowanych kursem następujących walut wymienialnych: USD/EURO/CHF/GBP/SEK według tabeli kursowej(...) Banku S.A.

W Rozdziale II wskazano, że przez pojęcie „kredyt” w Regulaminie należy rozumieć także pożyczkę na cel dowolny, zabezpieczoną hipoteką.
W § 6 ust. 1 Regulaminu wskazano m.in., że wysokość kredytu jest uzależniona od wartości przedstawionych przez wnioskodawcę zabezpieczeń.
Zgodnie z § 24 ust. 2 Regulaminu wysokość każdej raty odsetkowej lub kapitałowo-odsetkowej kredytu waloryzowanego kursem waluty obcej jest określona w tej walucie, natomiast jej spłata jest dokonywana w złotych po uprzednim jej przeliczeniu wg kursu sprzedaży danej waluty obcej, określonym w tabeli kursowej(...) Banku S.A.na dzień spłaty. Wysokość rat odsetkowych i kapitałowo-odsetkowych kredytu waloryzowanego wyrażonaw złotych ulega comiesięcznej modyfikacji w zależności od kursu sprzedaży waluty obcej według tabeli kursowej(...) Banku S.A.na dzień spłaty (§ 24 ust. 3 Regulaminu).
W § 26 ust. 1 Regulaminu wskazano, że(...)może sporządzać harmonogramy spłat kredytu – przy każdej wypłacie transzy lub dopiero w dniu wypłaty ostatniej transzy kredytu. Harmonogram spłat kredytu sporządzony w dniu uruchomienia kredytu ma charakter wiążący dla kredytobiorcy przez cały okres obowiązywania warunków umowy(§ 26 ust. 2 Regulaminu). Zasady sporządzania harmonogramu określał § 26 ust. 4 Regulaminu wskazując, że termin płatności rat (rat kapitałowych lub kapitałowo-odsetkowych) jest ustalany przez(...)w porozumieniu z kredytobiorcą na konkretny dzień miesiąca.
Kredytobiorca był uprawniony do dokonania wcześniejszej spłaty całości lub części kredytu, za co bank nie pobierał prowizji. Wcześniejsza spłata całości kredytu lub raty kapitałowo-odsetkowej, a także spłata przekraczająca wysokość raty przeliczana jest po kursie sprzedaży waluty ogłaszanym na dzień spłaty (§ 26 ust. 2 Regulaminu).
W Rozdziale IX Regulaminu uregulowano przewalutowanie kredytu. Kredytobiorca mógł w dowolnym czasie i dowolną ilość razy zmienić walutę będącą podstawą waloryzowania kredytu.

dowód: Regulamin k.41v-52
Przedmiotowa umowa pożyczki hipotecznej została zawarta przez strony według standardowego wzorca umownego stosowanego przez bank. Powodowie mieli możliwość negocjowania postanowień umownych zawartych w umowie. Indywidualnie została uzgodniona kwota pożyczki, waluta pożyczki (w 2007 r. w ofercie(...) Bank S.A.były zarówno kredyty i pożyczki złotowe jak i waloryzowane do walut obcych), zastosowanie indeksacji do CHF, okres spłaty pożyczki, rodzaj rat, rodzaj oprocentowania (zastosowanie indeksacji do CHF pozwalało na przyjęcie stopy oprocentowania opartej na LIBOR, pożyczkobiorca mógł wybrać PLN na WIBOR).Powodowie zapoznali się z treścią umowy przed jej podpisaniem. Mieli możliwość zadawania pytań i z niej skorzystali. Powodom nie został przedstawiony sposób ustalania przez bank stosowanych do przeliczeń kursów waluty CHF i nie mieli oni na to żadnego wpływu.

dowód:  protokół z zeznań świadkaM. D.ze sprawy III C 1071/18 k.242-246, częściowo zeznania powoda k.301-302, częściowo zeznania powódki  k.302
Procedura informowania o ryzyku kursowym odbywała się zgodnie z Rekomendacją S. Po wejściu w życie Rekomendacji S obowiązkiem było przedstawienie w pierwszej kolejności oferty kredytu w PLN, a dopiero po odrzuceniu tej oferty kredytu powiązanegoz walutą obcą. Zgodnie z Rekomendacją S udzielenie kredytu indeksowanego wymagało wyższej zdolności kredytowej niż w przypadku kredytów złotowych.

dowód: protokół z zeznań świadkaM. D.ze sprawy III C 1071/18 k.242-246
W związku z umową bank pobrał od powodów prowizję za udzielenie pożyczkiw kwocie 3.280 zł, prowizję za ubezpieczenie w kwocie 328 zł, składki ubezpieczeniowe (na życie) w kwocie 9.126,28 zł, składki ubezpieczeniowe (nieruchomość) w kwocie 721,24 zł, zapłacone odsetki w wysokości 67.002,71 zł (do 20 stycznia 2020 r.).

dowód: zaświadczenie banku  k.55
Pożyczka została w całości uruchomiona w dniu 16 maja 2007 r., powodom wypłacono kwotę 164.000 PLN, co stanowiło równowartość 73.220,83 CHF.

dowód: zaświadczenie banku k.54
Powodowie wydali dyspozycję uruchomienia pożyczki. W chwili składania dyspozycji ani w chwili wypłaty transz nie sprawdzali kursu CHF.

dowód: zeznania powoda k.301-302, zeznania powódki k.302
Powodowie zrealizowali cel inwestycyjny i zakupili nieruchomość ze środków pożyczki(bezsporne).
Saldo pożyczki powodów w księgach bankowych jest wyrażone w CHF. Kredyty indeksowane do CHF były finansowane przez pozwany bank poprzez transakcje na rynku międzybankowym. Bank, aby mógł udzielić kredytu indeksowanego kursem CHF, musiał wcześniej pozyskać na rynku dostęp do określonej sumy franków szwajcarskich najczęściej zaciągając kredyty i pożyczki frankowe od innych banków. Stosowanie przez pozwanego kursu kupna oraz sprzedaży wynika z przyjętej konwencji i mechanizmu funkcjonowania rynku walutowego. W zależności od tego w jakim kierunku jest zawierana transakcja (kupno/sprzedaż waluty) transakcje są zawierane odpowiednio po kursie kupna lub kursie sprzedaży danej pary walutowej. Bank stosował w relacji z klientem kurs kupna i sprzedaży, ponieważ w tym samym momencie bank również stosował kurs kupna i sprzedaży waluty tylko w wyniku transakcji walutowych na rynku walutowym.

dowód:  protokół z zeznań świadkaM. D.ze sprawy III C 1071/18k.242-246
W związku z Rekomendacją S (II) bank od 20 kwietnia 2009 r. wprowadził do Regulaminu udzielania kredytów i pożyczek hipotecznych dla osób fizycznych w ramach(...)definicję spreadu walutowego oraz informację o czynnikach wyznaczających kursy kupna/sprzedaży walut jak również spreadu walutowego.

dowód: pismo okólne z 01.04.2009 r. k.151-152, Regulamin k.153-159
W związku z Rekomendacją S (II) bank wprowadził możliwość spłaty kredytuw walucie waloryzacji od 1 lipca 2009 r., o czym informował kredytobiorców doręczając regulamin udzielania kredytów uwzględniający taką możliwość.

dowód: pismo okólne z 01.07.2009 r. k.142, Regulamin k.143-150
W dniu 26 sierpnia 2011 r. weszła w życie ustawa z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 165, poz. 984), umożliwiająca spłatę rat kapitałowo-odsetkowych oraz przedterminową spłatę pełnej lub częściowej kwoty kredytu bezpośrednio w walucie indeksacji. Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy podstawą nowelizacji m.in.Prawa bankowegobyła przyjęta w grudniu2008 r. przez Komisję Nadzoru Finansowego Rekomendacja S (II) dotycząca dobrych praktyk w zakresie ekspozycji kredytowych zabezpieczonych hipotecznie, a także opublikowany we wrześniu 2009 r. przez Urząd Ochrony Konkurencji i Konsumentów Raport o spreadach. Jej celem była ochrona praw konsumentów przed jednostronnym i dowolnym kształtowaniem wysokości zobowiązania kredytobiorcy, a także wprowadzenie przejrzystych zasad spłacania rat kredytów walutowych, przy zabezpieczeniu interesów zarówno banków, jak i ich klientów.
Powodowie od początku spłacają pożyczkę w PLN. Powodowie nie zdecydowali się na spłatę pożyczki w CHF, choć wiedzieli o takiej możliwości.

dowód: zaświadczenie z banku k.58-61, k.277-281,  częściowo zeznania powódki  k.302
NBP ustala bieżące kursy średnie na podstawie notowań kursów banków pełniących funkcję dealera rynku pieniężnego. Średnie kursy NBP nie są kursami transakcjami(fakt powszechnie znany).
Od daty zawarcia umowy kurs CHF znacznie wzrósł, co spowodowało wzrost rat kapitałowo-odsetkowych w przeliczeniu na PLN oraz salda zadłużenia po przeliczeniu na PLN(okoliczność bezsporna).Wzrost kursu CHF spowodował istotny spadek oprocentowaniaz pierwotnego na poziomie 7,10% do 2,48% w okresie od 16 maja 2007 r. do 7 marca 2022 r.

dowód: zaświadczenie k.277
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił przede wszystkim na podstawie powołanych wyżej dowodów z dokumentów, uznanych przez Sąd za mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy. Treść tych dokumentów nie budziła wątpliwości Sądu co do ich autentyczności, jaki wiarygodności. Prawdziwość dokumentów nie była też kwestionowana przez strony.
Sąd nie miał podstaw by zakwestionować prawdziwość zeznań świadkaM. D.zawartych w protokole ze sprawyIII C 1071/18,dołączonym przez pozwanego. Jego zeznania cechowały się znacznym stopniem szczegółowości, były wewnętrznie spójne i logiczne, a także znajdowały potwierdzenie w dowodachz dokumentów.
Oceniając zeznania powodów, Sąd dał im wiarę jedynie w ograniczonym zakresie,a mianowicie co do przeznaczenia pożyczki i zawarcia umowy przy wykorzystaniu wzorca stosowanego przez bank. Za niewiarygodne Sąd uznał natomiast zeznania powodów co do zakresu informacji, jakie otrzymali od doradcy kredytowego i braku wiedzy na temat nabywanego produktu, w szczególności istnienia ryzyka kursowego i jego ewentualnego wpływu na wysokość całości zadłużenia. Zeznania w tym zakresie pozostają bowiemw sprzeczności z § 30 ust. 1 umowy, w którym powodowie potwierdzili świadomość ryzyka kursowego i jego wpływu na wysokość raty i całego zadłużenia w przeliczeniu na CHF.W żadnym z dokumentów podpisanych przez powodów nie ma informacji, że kurs CHF jest stabilny i że jego wahania na przestrzeni kilkudziesięciu lat będą minimalne. Powodowie mogli nie wiedzieć, o ile konkretnie wzrośnie kurs CHF i czy będzie to wzrost istotny. Mieli natomiast wiedzę, że wahania kursu złotego wobec walut obcych będą mieć wpływ na wysokość raty w przeliczeniu na złotówki i wzrost kosztów obsługi pożyczki. W ocenie Sądu nie jest prawdopodobne, aby powodowie podjęli decyzję o związaniu się długoterminową pożyczką na wysoką kwotę bez szczegółowego zapoznania się z warunkami udzielonej pożyczki. Powodowie przyznali, że przeczytali umowę, wiedzieli, że wysokość ich zobowiązania będzie zależała od kursu CHF. Okoliczność, że nie spodziewali się tak istotnego wzrostu kursu CHF, nie może zwalniać ich od odpowiedzialności za zaciągnięte zobowiązanie. Nie można też nie zauważyć, że powodowie złożyli wniosek w dniu 16 marca 2007 r., a umowę zawarli w dniu 29 marca 2007 r. Powodowie mieli zatem wystarczająco dużo czasu na przemyślenie i podjęcie decyzji, ewentualnie przekonsultowanie z osobą biegłą w kwestii produktów finansowych. Powodowie mieli zaspokojone potrzeby mieszkaniowei zakup działki nad morzem nie był inwestycją niezbędną. Nie można też nie zauważyć, że sama umowa nie prowadziła do powstania zobowiązania pożyczkobiorców. Powodowie mieli 90 dni na podjęcie decyzji o uruchomieniu pożyczki. Niewydanie dyspozycji uruchomienia pożyczki powodowało wygaśnięcie umowy bez żadnych konsekwencji prawnych. Powodowie nie mieli presji czasu. Powodowie mieli wykształcenie wyższe, powód od wielu lat prowadził działalność gospodarczą. W ocenie Sądu nie jest prawdopodobne, aby nie analizowali zawieranej umowy pod względem ekonomicznym, nie kalkulowali opłacalności zawieranej umowy i związanego z nią ryzyka walutowego. Zmienność i nieprzewidywalność zmian kursów walut zwłaszcza w perspektywie kilkudziesięciu lat jest wiedzą powszechną, tym bardziej dla osób z wyższym wykształceniem.
Sąd – na podstawieart. 2352§ 1 pkt 2 i 3 k.p.c.– pominął dowody z dokumentów wskazane w postanowieniu z dnia 6 lipca 2022 r. jako niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy i nieprzydatne dla wykazania poszczególnych faktów bądź nie stanowiące dowodu w rozumieniuart. 227 k.p.c.
Sąd na podstawieart. 2352§ 1 pkt 2 i 5 k.p.c.oddalił wnioski stron o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu bankowości i finansów jako niemające znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Rozstrzygnięcie sporu nie wymagało wiadomości specjalnych z uwagi na dokonaną przez Sąd ocenę prawną.
Sąd zważył, co następuje.
Powództwo podlegało oddaleniu w całości.
Pomimo dokonanej przez powodów modyfikacji powództwa pismem procesowymz dnia 13 maja 2022 r., nie cofnęli oni żądania o ustalenie, że umowa pożyczki jest nieważna, wobec czego żądanie to podlegało rozpoznaniu.
W pierwszej kolejności należało rozstrzygnąć kwestię charakteru prawnego umowy zawartej przez strony. Powodowie wywodzili bowiem, że mimo nazwania umowy umową pożyczki w rzeczywistości jest ona umową kredytu bankowego. Z twierdzeniem tym nie sposób się zgodzić. Zgodnie bowiem z treściąart. 69 ust. 1 ustawy – Prawo bankowe(w brzmieniu obowiązującym w chwili zawierania spornej umowy) przez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu. Do postanowień przedmiotowo istotnych umowy kredytu należy zatem określenie celu przeznaczenia środków z udzielonego kredytu. Wymóg ten nie dotyczy z kolei umowy pożyczki, uregulowanej wart. 720 § 1 k.c.Zgodnie z tym przepisem przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości.W umowie zawartej przez strony nie określono celu, na który bank udostępnia powodom środki pieniężne. Wręcz przeciwnie – w umowie wprost wskazano, że środki z pożyczki mogą być przeznaczone przez pożyczkobiorców na dowolny cel konsumpcyjny. Zauważyć także należy, że już we wniosku wszczynającym procedurę zawarcia umowy zaznaczono pozycję o nazwie „pożyczka”. Wszystkie te okoliczności, w tym literalna treść umowy, prowadzą do wniosku, że strony związane są stosunkiem prawnym umowy pożyczki waloryzowanej kursem obcej waluty. Niezależnie od powyższego zaznaczyć należy, żeustawa – Prawo bankowenakazuje wart. 78stosować do umów pożyczek pieniężnych zawieranych przez bank odpowiednio przepisy dotyczące zabezpieczenia spłatyi oprocentowania kredytu. Mimo oczywistych różnic pomiędzy umową kredytu bankowegoa umową pożyczki analiza rozważanej umowy prowadzi do wniosku, że zastosowany w niej mechanizm waloryzacji jest analogiczny do tych, które banki stosowały w przypadku umów kredytu waloryzowanego. Również pozwany bank dla kredytów i pożyczek waloryzowanych kursem waluty obcej bank przewidział jednakowe postanowienia Regulaminowe. Wobec powyższego należy odpowiednio odnosić do analizowanej umowy cały dorobek orzeczniczy powstały na gruncie umów kredytu waloryzowanego.
Odnosząc się do najdalej idącego zarzutu nieważności umowy, Sąd nie podzielił argumentacji strony powodowej w tym zakresie. W ocenie Sądu zawarta pomiędzy stronami umowa pożyczki waloryzowanej kursem CHF jest umową ważną, a argumentacja strony powodowej chybiona.
Zgodnie zart. 58 § 1 k.c.nieważna jest czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek,w szczególności ten, że na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Nieważna jest również czynność sprzeczna z zasadami współżycia społecznego (art. 58 § 2 k.c.). Jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba żez okoliczności wynika, że bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana (art. 58 § 3 k.c.). Czynność prawna jest sprzeczna z ustawą, gdy jej treść jest formalnie i materialnie niezgodna z bezwzględnie obowiązującym przepisem prawa. Niewątpliwie nieważność czynności prawnej może wynikać nie tylko z wyraźnej dyspozycji przepisu, ale także z natury zobowiązania.
W ocenie Sądu sporna umowa spełnia wymogi określone wart. 720 § 1 k.c.,w brzmieniu obowiązującym w dacie zawarcia umowy. Zgodnie z tym przepisem przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Wszystkie wyżej wymienione elementy zostały zawartew badanej umowie. W szczególności znajduje się w niej zobowiązanie banku do przeniesienia na rzecz pożyczkobiorców określonej kwoty pieniężnej i jednocześnie zobowiązanie pożyczkobiorców do jej zwrotu. Jak już wcześniej wspomniano, zgodnie zart. 78 ustawy – Prawo bankowedo umów pożyczek pieniężnych zawieranych przez bank stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zabezpieczenia spłaty i oprocentowania kredytu. Również postanowienia regulujące te kwestie, choć nie stanowią essentialia negotii umowy pożyczki, znalazły się w umowie (§ 3 i § 10 umowy).
Przedmiotowa umowa – co do zasady – nie może być uznana za nieważną ze względu na określenie świadczeń stron poprzez zastosowanie klauzul waloryzacyjnych. Zauważyć należy, że w dacie zawarcia umowy pożyczki obowiązywałart. 3581§ 2 k.c., zgodniez którym strony mogły zastrzec w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. Chodzi tu o miernik inny niż ten pieniądz, na który zobowiązanie opiewa. Miernikiem tym może być zatem inna waluta.W świetle tego przepisu, Sąd uznał, że waloryzacja wartością CHF pożyczki zaciągniętej przez powodów nie może być uznana za sprzeczną z prawem. W doktrynie i w judykaturze przesądzono już dopuszczalność konstruowania umów kredytu (i pożyczki) indeksowanego (waloryzowanego) do waluty obcej w stanie prawnym obowiązującym w dacie zawarcia przedmiotowej umowy(por. wyrok SN z 22.01.2016 r., I CSK 1049/14, OSNC 2016/11/134 i wyrok SN z 19.03.2015 r., IV CSK 362/14, Biul. SN z 2015 r., nr 5).Jak słusznie podkreślił Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z dnia 29 kwietnia 2015 r., wydanym w sprawieV CSK 445/14 (Lex nr 1751291), „dopuszczalne jest ułożenie stosunku prawnego w taki sposób, że strony ustalą w umowie inną walutę zobowiązania i inną walutę wykonania zobowiązania. Strony mogą zatem ustalić jako walutę zobowiązania (wierzytelności) walutę obcą, a jako walutę wykonania tego zobowiązania (spłaty wierzytelności) walutę polską. Także zart. 69 ust. 2 i 4 Prawa bankowegowynika, że określona w umowie kredytu bankowego waluta kredytu oraz określona w tej umowie waluta spłaty kredytu nie muszą być tożsame”.
Na zastosowanieart. 69 ust. 2 pkt 4a oraz art. 75b Prawa bankowego, w stosunku do tych kredytów lub pożyczek pieniężnych, które zostały zaciągnięte przez kredytobiorcę lub pożyczkobiorcę, a nie zostały całkowicie spłacone przed dniem wejścia w życie ustawy z dnia 29 lipca 2011 r. o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw (Dz. U.z 2011 r., Nr 165, poz. 984), wskazuje też jej art. 4. Zgodnie z tym przepisem w zakresie kredytu lub pożyczki, która pozostała do spłacenia, bank dokonuje bezpłatnie stosownej zmiany umowy kredytowej lub umowy pożyczki. Skoro przepis ten wprost potwierdza stosowanie przepisów dodanych ustawą nowelizującą do umów zawartych wcześniej, to nielogicznym byłoby uznanie, że wyrażona w nim norma nie ma zastosowania, gdyż wcześniej zawarte umowy pożyczki indeksowanej czy denominowanej są nieważne. Wprowadzenie konieczności określenia zasad ustalania kursów walut do treści umowy kredytowej i umowy pożyczki oznacza potwierdzenie dopuszczalności stosowania klauzul przeliczeniowych w odniesieniu do kwoty udzielonego kredytu lub pożyczki.
Zwrócić trzeba nadto uwagę, że obowiązująca ustawa z 23 marca 2017 r. o kredycie hipotecznym oraz o nadzorze nad pośrednikami kredytu hipotecznego i agentami (Dz. U.z 2020 r., poz. 1027) jednoznacznie dopuszcza – choć z pewnymi ograniczeniami – zawieranie umów kredytu hipotecznego w walucie obcej lub indeksowanego do waluty obcej (art. 6 i art. 10 pkt 7 tejże ustawy) wraz z wszystkimi konsekwencjami, jakie może to mieć dla ustalenia wysokości zobowiązania konsumenta. Oczywiście przepisy tej ustawy nie znajdują zastosowania do umowy zawartej przez strony, jednakże pozwalają na ocenę dopuszczalności określonej konstrukcji w systemie prawa.
W tej sytuacji stwierdzić należy, że wprowadzenie do umowy pożyczki postanowień dotyczących przeliczenia kwoty pożyczki mieści się w granicach swobody umówi nie stanowi naruszenia przepisów ustawy, w szczególnościart. 720 k.c.Sąd w niniejszym składzie podziela ten kierunek orzecznictwa, który prezentuje pogląd, że indeksacja do franka szwajcarskiego stanowiła jedynie dodatkowe postanowienia umowne, nie zmieniające charakteru umowy kredytu, czy też jak ma to miejsce w niniejszym przypadku – pożyczki. Mechanizm indeksacji jest związany ze sposobem określenia wysokości zobowiązań stroni nie prowadzi do braku określenia tych zobowiązań. Postanowienia umowy odnoszące się do indeksacji nie sprawiają, że świadczenia stron umowy pożyczki pozostają nieoznaczone. Zauważyć należy, że w § 1 ust. 1 i 2 umowy bank udzielił pożyczkobiorcom pożyczkiw wysokości 164.000 zł waloryzowanej kursem waluty obcej CHF. W § 7 ust. 1 umowy wskazano, że kwota uruchomionej pożyczki wyrażona w walucie CHF zostanie określona na podstawie kursu kupna waluty CHF z tabeli kursowej(...) Banku S.A.z dnia i godziny uruchomienia pożyczki. Wykonanie prostego działania matematycznego pozwalało pożyczkobiorcom na określenie wysokości salda zadłużenia w walucie obcej w chwili wydawania dyspozycji uruchomienia pożyczki po ustaleniu tego dnia kursu w banku. Termin uruchomienia pożyczki podlegał uzgodnieniom stron. Z oczywistych względów nie było możliwe ustalenie salda w walucie indeksacji w chwili zawierania umowy. Powodowie mieli 90 dni na uruchomienie pożyczki. Kursy walut ulegają ciągłym wahaniom. Ustalenie salda pożyczki w CHF w dniu zawarcia umowy było zatem niemożliwe z przyczyn obiektywnych, niezależnych od banku. Kursy walut dyktuje bowiem rynek i to przede wszystkim międzynarodowy. Banki muszą za nim podążać chcąc zachować nie tylko konkurencyjność, ale również rentowność. Powodowie nie musieli w ogóle uruchomić pożyczki. Dopiero po wypłacie powodom przez bank kwoty pożyczki zgodnie z ich dyspozycją, a niez dyskrecjonalną wolą banku, można było ustalić wysokość ich zobowiązania w CHF. Przyjęcie odmiennego stanowiska prowadzi do absurdalnych wniosków. Zadłużenie powodów w CHF byłoby bowiem całkowicie oderwane od realiów rynkowych, a zmiana kursu CHF w okresie pomiędzy zawarciem umowy a uruchomieniem pożyczki na co pożyczkobiorca miał aż 90 dni wcale nie musiała być tylko na niekorzyść pożyczkobiorców. Wszystko zależało bowiem od tego czy kurs aktualnie rósł czy spadał. Jeszcze raz należy podkreślić, że samo zawarcie umowy nie prowadziło do powstania zobowiązania pożyczkobiorców. Warunkiem powstania zobowiązania było uruchomienie pożyczki,a decyzja co do uruchomienia pożyczki, czasu uruchomienia i wysokości uruchamianej kwoty należała do pożyczkobiorcy. Dopóki zatem nie uruchomiono pożyczki w wyniku dyspozycji pożyczkobiorców ich zobowiązanie względem banku nie powstawało. Natomiast po ustaleniu salda zadłużenia w walucie obcej pozostawało ono niezmienne, za wyjątkiem oczywiście zmniejszania się salda na skutek spłaty kapitału. Nieznajomość zasad tworzenia tabel kursowych banku nie stanowiła przeszkody w ustaleniu wysokości zobowiązania pożyczkobiorców w sytuacji, gdy mogli bez większego problemu ustalić wysokość tego kursu w tabeli kursowej banku w chwili wydawania dyspozycji uruchomienia pożyczki.W przypadku uznania, że kurs jest niekorzystny, pożyczkobiorcy mogli cofnąć dyspozycję uruchomienia pożyczki. Przepisy umowy i Regulaminu nie wyłączały odwołalności dyspozycji wypłaty pożyczki. Niewykorzystanie pożyczki przez pożyczkobiorcę w terminie 90 dni od daty podpisania umowy skutkowało odstąpieniem przez bank od umowy bez konsekwencji finansowych dla powodów (§ 19 ust. 1 pkt 1 umowy). Powodowie nie weryfikowali kursu CHF ani w chwili składania dyspozycji uruchomienia pożyczki aniw chwili jej wypłaty, gdyż wahania kursu CHF były wtedy niewielkie. Z kolei zobowiązanie powodów do spłaty rat kapitałowo-odsetkowych było ściśle oznaczone. Raty pożyczki były wyrażone w walucie CHF (§ 11 ust. 1 i 2 umowy). Harmonogram spłat pożyczki sporządzony w dniu uruchomienia pożyczki miał charakter wiążąc dla pożyczkobiorcy przez cały okres obowiązywania warunków umowy (§ 26 ust. 2 Regulaminu). Z powyższych względów brak jest podstaw do uznania nieważności umowy z uwagi na jej sprzeczność zart. 3531k.c., tj. sprzeczność z naturą stosunku zobowiązaniowego wyrażającą się w zastrzeżeniu na rzecz banku prawa do określenia wysokości swojej wierzytelności i wysokości świadczenia powodów, z uwagi na przeliczenia kwoty pożyczki w PLN na CHF według kursów z tabeli banku.
Odnosząc się natomiast do kwestii nieograniczonego ryzyka kursowego jako przesłanki ustalenia nieważności umowy z uwagi na naruszenieart. 3531k.c., należy wskazać, że powodowie zostali poinformowani o tym ryzyku w sposób zrozumiały nie tylko pod względem gramatycznym, ale również ekonomicznym, co potwierdza § 30 ust. 1 umowy. Procedura informowania o ryzyku kursowym odbywała się zgodnie z Rekomendacją S i była dostateczna. Sąd nie ma podstaw by przypisać bankowi działanie w złej wierze, podobnie jak nie ma podstaw do przyjęcia, że kierowane do powodów informacje w zakresie ryzyka walutowego były dla nich niejasne i niezrozumiałe, nie tylko pod względem gramatycznym, ale i ekonomicznym. Powodowie mieli wykształcenie wyższe, wiedzieli, że kursy się zmieniają, nie myśleli jednak, że CHF można tak mocno wzrosnąć. Mało jest zatem prawdopodobne, aby powodowie nie mieli wiedzy co do nieprzewidywalności kursów walut kształtowanych przez wielość różnorodnych czynników gospodarczych i politycznych. Powód od wielu lat prowadził działalność gospodarczą. Poza tym powodowie przyznali, że przeczytali umowę przed jej podpisaniem i mieli możliwość zadawania pytań. Zatem powodowie mieli szansę na rozwianie swoich wątpliwości co do rozumienia zapisów umowy. W wyroku z dnia 18 listopada 2021 r. C-212/20 Trybunał Sprawiedliwości jednoznacznie wskazał, że przestrzeganie przez kredytodawcę wymogu przejrzystości, o którym mowawart. 5dyrektywy 93/13 należy oceniać w świetle informacji, którymi ten przedsiębiorca dysponował w chwili zawierania umowy z konsumentem(por. postanowienie z dnia 3 marca 2021 r.,I. B., C-13/19).Wniosek ten ze względu na analogiczną konstrukcję mechanizmu waloryzacji należy odnieść również do umowy pożyczki waloryzowanej. Pożyczkodawca w chwili zawierania umowy nie może z przyczyn obiektywnych przewidzieć zmiany obciążenia finansowego jakie może pociągnąć za sobą zmiana kursu waluty, stanowiącej walutę pożyczki. Nie można też nie zauważyć, że powodowie mieli możliwość przewalutowania pożyczki wielokrotnie, bez opłat w trakcie trwania umowy. Kwestię tę regulował Regulamin w Rozdziale IX. Powodowie mieli zatem skuteczne narzędzie, które pozwalało im na wyeliminowanie ryzyka kursowego. Nie można też nie zauważyć, że przeciwwagę do ryzyka kursowego stanowiło oprocentowanie tego rodzaju pożyczek stopą LIBOR. Wzrost kursu CHF powodował spadek oprocentowania i to w sposób istotny. Zauważyć należy, że w przypadku pożyczki powodów oprocentowanie z pierwotnego na poziomie 7,10% do 2,48% w okresie od 16 maja 2007 r. do 7 marca 2022 r. (zaświadczenie k.277).
Mając powyższe na względzie nie można postawić pozwanemu zarzut nielojalnego postępowania względem pożyczkobiorców poprzez naruszenie obowiązków informacyjnych.
Odnosząc się do zarzutu powodów niestosowania przez bank kursów NBP dla przeliczenia świadczeń stron, należy wskazać, że kurs NBP nie jest kursem transakcyjnym,a przepisart. 111 Prawa bankowegodopuszcza ustalanie przez banki kursów walutz obowiązkiem ogłaszania w sposób ogólnie dostępny stosowanych przez siebie kursów. Działalność banków jest działalnością rynkową i kursy te mogą się różnić tak jak kursyw kantorach czy ceny towarów w sklepach.
Także stosowanie przez bank spreadów nie narusza istoty umowy. Stosowanie przez bank dwóch różnych kursów: kursu kupna przy wypłacie pożyczki i kursu sprzedaży przy spłacie rat wynikało z postanowień umowy sformułowanych w sposób jednoznaczny. Powodowie wiedzieli, że bank stosuje dwa różne kursy i że różnią się one wysokością. Wynikało to bowiem wprost z umowy. Występowanie dwóch kursów na rynku stanowi powszechną praktykę rynkową i wynika z przyjętej konwencji i mechanizmu funkcjonowania rynku walutowego. W zależności od tego w jakim kierunku zawierana jest transakcja (kupno/sprzedaż waluty) transakcje są zawierane odpowiednio po kursie kupna lub kursie sprzedaży danej pary walutowej. Nie ma żadnego znaczenia dla dopuszczalności stosowania dwóch różnych kursów w rozliczeniach z powodami okoliczność, że pomiędzy powodamia pozwanym nie dochodziło do transakcji walutowych. Pozwany chcąc udzielić powodom pożyczki w CHF musiał nabyć walutę CHF by mieć pokrycie tego zobowiązania. Stąd kurs kupna. Z kolei powodowie chcąc nabyć CHF by spłacić ratę musieli ją zakupić. Stąd kurs sprzedaży.
Sąd nie podzielił argumentacji powodów, że umowa naruszaart. 358 i 3581k.c.Przepisart. 3581§ 2 k.c.obowiązywał w chwili zawierania spornej umowy i dopuszczał zastrzeżenie przez strony w umowie, że wysokość świadczenia pieniężnego zostanie ustalona według innego niż pieniądz miernika wartości. Norma wyrażona wart. 3581§ 1 k.c.miała charakter dyspozytywny. Z przepisu tego wprost wynika, że jeżeli przedmiotem zobowiązania od chwili jego powstania jest suma pieniężna, spełnienie świadczenia następuje przez zapłatę sumy nominalnej, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej.
Reasumując, brak jest podstaw do stwierdzenia nieważności umowy na podstawieart. 58 § 1 k.c.Umowa spełnia wymogi określone wart. 720 § 1 k.c.w brzmieniu obowiązującym w dacie jej zawarcia, pozostając w zgodzie z naturą tego rodzaju umowy, jej konstrukcja nie narusza zasady swobody umów określonej wart. 3531k.c.ani zasady nominalizmu.
Odnosząc się natomiast do kwestii abuzywności wskazanych przez powodów postanowień 1 ust. 2 i 3A, § 7 ust. 1, § 11 ust. 4 i § 13 ust. 5 umowy należy wskazać, że problematykę abuzywności postanowień umownych regulujeart. 3851§ 1 k.c.Zgodnie z tym przepisem postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Sąd przychyla się do poglądu pozwanego, że dla rozstrzygnięcia sprawy nie mają decydującego znaczenia uprzednio wydane orzeczenia sądowe w innych sprawach, albowiem każdorazowo sąd jest obowiązany do dokonania całościowej oceny materiału dowodowegow celu ustalenia wiążącej strony treści stosunku prawnego. Przepisart. 3852k.c.wyraźnie stanowi, że oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy,biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Także Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej w swoich orzeczeniach wielokrotnie prezentował stanowisko, że oceniając zgodność postanowień umowy z przepisami dyrektywy nr 93/13/EWG z dnia 5 kwietnia 1993 r. w sprawie nieuczciwych warunków w umowach konsumenckich (Dz. Urz. WE z 1993 r., L. 95, s. 29), zwanej dalej „dyrektywą 93/13” należy badać i uwzględniać wszystkie okoliczności zawarcia umowy, a niedozwolony charakter postanowienia umownego należy badać z uwzględnieniem pozostałych postanowień umowy. Nie można zatem uprościć badania sprawy poprzez odwołanie się do prejudycjalnego waloru wyroków Sądu Ochrony Konkurencjii Konsumenta. Kontrola dokonywana w trybie przepisówart. 47936-47945k.p.c.dotyczy nie analizy konkretnego stosunku zobowiązaniowego, lecz abstrakcyjnie rozumianej treści normatywnej wzorca umownego (niezależnie od tego nawet, czy znalazł on zastosowanie w następstwie zawarcia umowy). Kontrola abstrakcyjna polega zatem na kontroli wzorca jako takiego, w oderwaniu od konkretnej umowy, której wzorzec dotyczy(por. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 19 grudnia 2003 r. sygn. akt III CZP 95/03).
W tym kontekście istotne jest rozważenie zagadnienia rozszerzonej prawomocności wyroku uznającego postanowienie wzorca umowy za niedozwolone. Stosownie do obecnie dominującej linii orzeczniczej prawomocność, o której mowa była wart. 47943k.p.c., pod względem podmiotowym działa jednokierunkowo, tj. na rzecz wszystkich osób trzecich, ale wyłącznie przeciw pozwanemu przedsiębiorcy. Oznacza to, że wyrok od chwili wpisania uznanego za niedozwolone postanowienia wzorca umowy do rejestru prowadzonego przez Prezesa Urzędy Ochrony Konkurencji i Konsumenta działa na rzecz wszystkich (strony powodowej i wszystkich osób trzecich), ale tylko przeciwko konkretnemu pozwanemu przedsiębiorcy(tak uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższego z dnia 20 listopada 2015 r.w sprawie sygn. akt III CZP 17/15). Regulacja dotycząca rozszerzonej prawomocności wyroku Sądu Ochrony Konkurencji i Konsumenta ma jednak to ograniczone znaczenie, że dotyczy wyłącznie postanowień będących przedmiotem kontroli abstrakcyjnej, tj. objętych wzorcami umownymi (ogólne warunki umów, regulaminy), nie dotyczy zaś postanowień umów zawartych indywidualnie pomiędzy stronami.
Tym samym w niniejszej sprawie konieczna jest całościowa kontrola, polegająca na badaniu wszystkich przesłanek abuzywności. Jest to sytuacja najwłaściwsza z punktu widzenia założeń procedury cywilnej, a także realizacji postanowień dyrektywy 93/13, gdyż pozwala w oparciu o przeprowadzone postępowanie dowodowe w sposób wszechstronnyi niezredukowany zrekonstruować wszystkie okoliczności istotne dla indywidualnego stosunku prawnego.
Unormowania zawarte wart. 3851-3853k.c.mają charakter szczególny w stosunku do tych przepisów, które mają powszechne zastosowanie do kształtowania przez kontrahentów treści umowy (wskazać należy chociażby naart. 58, art. 3531czyart. 388 k.c.). Stanowią one wyraz implementacji w prawie polskim dyrektywy 93/13, co rodzi określone konsekwencje dla ich wykładni. Przede wszystkim musi ona prowadzić do takich rezultatów, która pozwoli urzeczywistnić cele dyrektywy. Sądy krajowe, stosując prawo wewnętrzne, są zobowiązane tak dalece, jak jest to możliwe, by dokonywać jego wykładni w świetle brzmienia i celu rozpatrywanej dyrektywy, tak by osiągnąć przewidziany w niej rezultat, a zatem zastosować się doart. 288 akapit trzeci Traktatu o funkcjonowaniu Unii Europejskiej(por. wyrok Trybunału Sprawiedliwości z 21.04.2016 r., C-377/14). Ten obowiązek dokonywania wykładni prawa krajowego zgodnej z prawem Unii jest w istocie nierozerwalnie związanyz systemem Traktatu, gdyż zezwala sądom krajowym na zapewnienie, w ramach ich właściwości, pełnej skuteczności prawa Unii przy rozpoznawaniu zawisłych przed nimi sporów. W przypadku omawianych przepisów należy mieć też na uwadze, że sama dyrektywa wart. 8stanowi, że w celu zapewnienia wyższego stopnia ochrony konsumenta państwa członkowskie mogą przyjąć lub utrzymać bardziej rygorystyczne przepisy prawne zgodnez traktatem w dziedzinie objętej dyrektywą. W dyrektywie został więc określony jedynie minimalny poziom ochrony konsumentów.
Zart. 3851§ 1 k.c.wynika, że niedozwolonymi postanowieniami umownymi są klauzule umowne, które spełniają łącznie trzy przesłanki pozytywne: zostały zawartew umowach z konsumentem, kształtują prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzecznyz dobrymi obyczajami oraz rażąco naruszają interesy konsumenta. Kontrola abuzywności postanowień umowy wyłączona jest jedynie w przypadku spełnienia jednej z dwóch przesłanek negatywnych, to jest: gdy postanowienie umowne zostało indywidualnie uzgodnione z konsumentem oraz postanowienie umowne określa główne świadczenia stroni jest sformułowane w sposób jednoznaczny.
Sąd nie miał podstaw, by podważyć konsumencki charakter umowy, a okoliczność ta nie była sporna pomiędzy stronami.
Artykuł 3851§ 3 k.c.stanowi, że nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta. Przez „rzeczywisty wpływ” należy rozumieć realną możliwość oddziaływania na treść postanowień umownych.
Powodowie indywidualnie uzgodnili kwotę pożyczki, walutę pożyczki, indeksację kursem CHF, okres spłaty pożyczki, rodzaj rat pożyczki, rodzaj oprocentowania (saldo pożyczki wyrażone w walucie obcej pozwalało na przyjęcie stopy oprocentowania opartej na LIBOR, powodowie mogli wybrać PLN z oprocentowaniem opartym na WIBOR).
Z uwagi na to, że indeksacja kursem CHF została uzgodniona indywidualnie, a przy tym – wbrew twierdzeniom powodów – sformułowana prostym i zrozumiałym językiem, nie podlegała badaniu w trybieart. 385(
    1)k.c.Powodowie wiedzieli, że wyrażona w PLN kwota udzielonej pożyczki zostanie przeliczona na CHF po kursie kupna z tabeli banku. Wynikało to z § 1 ust. 1 i 2 umowy, a mechanizm działania indeksacji obrazował § 1 ust. 3A umowy wskazując, że kwota pożyczki wyrażona w walucie waloryzacji na koniec dnia 21 marca 2007 r. według kursu kupna waluty z tabeli kursowej(...)Banku wynosi 69.959,90 CHF, ma charakter informacyjny i nie stanowi zobowiązania banku, a wartość pożyczki wyrażonaw CHF zostanie określona w dniu uruchomienia pożyczki i może być różna od podanejw umowie. Klauzula indeksacyjna jest dopuszczalna przezPrawo bankowe. Postanowienie umowne zgodne z przepisem ustawy nie może być abuzywne. Nie można też pominąć, że TSUE w swoim orzecznictwie wyraźnie rozróżnia klauzulę ryzyka walutowego (klauzulę indeksacyjną) od klauzuli przeliczeniowej odsyłającej do tabel kursowych banku
    (por. wyrok z dnia 20 września 2018 r. w sprawie C-51/17(...)Bank (...)oraz wyrok z dnia 14 marca 2019 r. w sprawie C-118/17D.).

Z uwagi na to, że indeksacja kursem CHF w § 1 ust. 1 i 2 umowy została uzgodniona indywidualnie, a przy tym sformułowana prostym i zrozumiałym językiem, nie podlegała badaniu w trybieart. 3851k.c.Niezależnie od powyższego należy jednak wskazać, że w ocenie Sądu nie sposób przyjąć, by fakt wprowadzenia do umowy klauzul przeliczeniowych doprowadził do ukształtowania sytuacji prawnej powodów w sposób tak dalece niekorzystny w stosunku do sytuacji pozwanego, który nakazywałyby uznać umowę za nieuczciwą czy kolidującą z dobrymi obyczajami. Jak już wyżej wskazano, konstrukcja kredytu indeksowanego i pożyczki indeksowanej nie jest sprzeczna z prawem, jak też nie można wykluczyć jej stosowania nawet w umowach zawieranych z konsumentami. Materiał dowodowy sprawy nie daje podstaw do stwierdzenia, żeby zawarcie pożyczki w złotychi wprowadzenie do niej klauzul przeliczeniowych prowadziło do uzyskania, w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, znaczącej przewagi kontraktowej przez bank kosztem powodów. W szczególności brak jest podstaw do postawienia wniosku, że taka konstrukcja pożyczki chroni przede wszystkim interesy banku kosztem interesów pożyczkobiorców. Zwrócić należy uwagę, że zawarcie umowy pożyczki w walucie CHF albo waloryzowanej do CHF pozwalało na zaoferowanie pożyczkobiorcom niższego oprocentowania niżw przypadku pożyczek złotowych. Dla wielu pożyczkobiorców był to istotny czynnik decydujący o wyborze zaciąganego zobowiązania. Konstrukcja pożyczki waloryzowanej nie powinna więc być uznana za nieuczciwą co do zasady. Dzięki oprocentowaniu opartemu na stopie LIBOR rata kapitałowo-odsetkowa była znacznie niższa niż w przypadku pożyczek złotowych. W konsekwencji koszty pożyczki były znacznie niższe. Większe też były szanse na wcześniejszą spłatę pożyczki, co dla wielu pożyczkobiorców było okolicznością istotną przy planowaniu inwestycji. Istotna jest natomiast świadomość konsumenta istnienia ryzyka walutowego w chwili zaciągania zobowiązania. Jak ustalono w toku postępowania powodowie taką świadomość mieli, co potwierdzają podpisane przez nich dokumenty. Co więcej, pozwanemu nie można zarzucić naruszenia obowiązków informacyjnych względem powodów, jak również działania w złej wierze. Powodowie otrzymali należytą informację, także w aspekcie ekonomicznym w zakresie ryzyka walutowego. Brak możliwości przewidzenia w chwili zawierania umowy jak będzie kształtował się kurs CHF w przyszłości, tj. czy wzrośnie i o ile, czy utrzyma się na stałym poziomie, czy też będzie spadał – co byłoi w dalszym ciągu jest obiektywnie niemożliwe, nie podważa udzielonych powodom informacji. Zmiany kursów walut są wynikiem normalnych reguł rynku ekonomicznego, na którego mechanizmy pozwany bank nie miał wpływu. W wyroku z dnia 18 listopada 2021 r.C-212/20 Trybunał Sprawiedliwości jednoznacznie wskazał, że przestrzeganie przez kredytodawcę wymogu przejrzystości, o którym mowa wart. 5dyrektywy 93/13 należy oceniać w świetle informacji, którymi ten przedsiębiorca dysponował w chwili zawierania umowy z konsumentem (postanowienie z dnia 3 marca 2021 r.,I. B., C-13/19). Bank w chwili zawierania umowy nie może z przyczyn obiektywnych przewidzieć zmiany obciążenia finansowego jakie może pociągnąć za sobą mechanizm indeksacji przewidziany w umowie. Zaciąganie zobowiązań wyrażonych w obcej walucie w celu skorzystania z mającej do nich zastosowanie korzystniejszej dla pożyczkobiorcy stawki oprocentowania jest związane z ponoszeniem ryzyka kursowego, czego każda osoba powinna mieć świadomość, przy zachowaniu elementarnej staranności. Powodowie zaciągając pożyczkę na 15 lat musieli być świadomi braku stabilności waluty i nieprzewidywalności wahań kursów w tak długim okresie czasu. Ostateczną decyzję dotyczącą zawarcia umowy pożyczki waloryzowanej do waluty CHF powodowie podjęli z uwagi na korzystniejsze oprocentowanie i niższą ratę. Jednocześnie wskazać należy, że o braku zachowania równowagi stron nie świadczy okoliczność, że pozwany bank zabezpieczał się od nieograniczonego ryzyka kursowego. Działalność bankowa podlega bowiem ścisłym rygorom określonym przez przepisy prawa, w tymPrawa bankowego, a realizacja obowiązków nałożonych na banki przez ustawodawcę podlega kontroli Komisji Nadzoru Finansowego. Nie można tez pominąć, że powodowie otrzymali skuteczne narzędzie pozwalające wyeliminować ryzyko poprzez przewalutowanie pożyczki w dowolnym czasie wykonywania umowy.
W rezultacie należy stwierdzić, że powodowie nie wykazali, że zawarta przez strony umowa pożyczki narusza w jakikolwiek sposób zasady uczciwości, lojalności lub słuszności kontraktowej, że prowadzi do rażącej dysproporcji świadczeń stron. Ryzyko walutowe jest immanentną cechą pożyczek walutowych (w sytuacji osiągania dochodów w walucie polskiej), co jednak nie daje podstaw do uznania postanowień umownych odnoszących się do pożyczki w walucie obcej za naruszających dobre obyczaje. Poniesienie ryzyka kursowego związanego z możliwością zmiennej wartości CHF było rekompensowane przez zastosowanie niższej stopy procentowej.
Niemniej jednak powodowie nie negocjowali sposobu ustalania kursów walut przez pozwanego jak również nie znali metody tworzenia tabel kursowych, dlatego też obowiązkiem Sądu było zbadanie czy postanowienia § 1 ust. 3A umowy (postanowienie dotyczące wypłaty pożyczki), postanowienia § 11 ust. 4 umowy i § 13 ust. 5 umowy (postanowienia dotyczące spłaty rat kapitałowo-odsetkowych) oraz postanowienie § 15 ust. 3 umowy (dotyczące wystawienia bankowego tytułu egzekucyjnego/wytoczenia powództwao zapłatę przez bank) w zakresie w jakim odnoszą się do stosowania przez bank własnych kursów walut kształtują prawa i obowiązki powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają ich interesy.
W okolicznościach niniejszej sprawy kwestie abuzywności stosowania przez bank własnych kursów do wypłaty i spłaty pożyczki należy badać odrębnie. Nie każde bowiem naruszenie interesów konsumenta sprawia, że dana klauzula nabiera charakteru niedozwolonej klauzuli umownej. Naruszenie takie, aby mogło wywołać skutek wskazanywart. 385(
    1)k.c.musi mieć charakter kwalifikowany – rażący
    (zob. wyrok Sądu Apelacyjnegow Warszawie z dnia 4 października 2018 r., VI ACa 618/18).Dokonując oceny czy poprzez wprowadzenie klauzuli zawartych w § 1 ust. 3A umowy i § 1 ust. 2 i 3 Regulaminu doszło do rażącego naruszenia interesów konsumenta należy odwołać się do treści umowy pożyczki łączącej strony. Powodowie zawarli umowę pożyczki waloryzowanej kursem CHF. Jak już wyżej wskazano w § 1 ust. 1 i 2 umowy bank zobowiązał się oddać do dyspozycji pożyczkobiorców kwotę 164.000 zł indeksowaną do waluty obcej CHF. Ustalenie saldaw walucie indeksacji w chwili zawierania umowy nie było możliwe z oczywistych względów. Samo zawarcie umowy nie prowadziło bowiem do powstania zobowiązania pożyczkobiorców. Warunkiem powstania zobowiązania było uruchomienie pożyczki. Decyzja co do uruchomienia pożyczki i czasu uruchomienia należała do pożyczkobiorców (§ 8 ust. 4 umowy). Dopóki zatem nie uruchomiono pożyczki w wyniku dyspozycji pożyczkobiorców ich zobowiązanie względem banku nie powstawało. Z oczywistych zatem względów § 1 ust. 3A umowy mógł mieć charakter wyłącznie informacyjny i taka była jego rola w tej umowie. Obrazował on bowiem mechanizm działania pożyczki waloryzowanej kursem CHF celem podjęcia przez powodów świadomej decyzji co do zawieranej umowy z uwagi na wyrażenie salda pożyczki w walucie obcej, a nie w PLN, co miało istotne znaczenie dla oceny zobowiązania powodów w przypadku wahania kursów walut. Natomiast po ustaleniu salda zadłużenia w walucie obcej pozostawało ono niezmienne, za wyjątkiem oczywiście zmniejszania się salda na skutek spłaty kapitału. Nieznajomość zasad tworzenia tabel kursowych banku nie stanowiła przeszkody w ustaleniu wysokości zobowiązania pożyczkobiorców w sytuacji, gdy mogli bez większego problemu ustalić wysokość tego kursu w tabeli kursowej banku zarówno w chwili wydawania dyspozycji uruchomienia pożyczki jak i uruchamiania pożyczki przez bank. Wykonanie prostego działania matematycznego pozwalało pożyczkobiorcom na określenie wysokości salda zadłużenia w walucie obcejw chwili wydawania dyspozycji uruchomienia pożyczki, jak również w dniu uruchamiania pożyczki po ustaleniu tego dnia w banku i ocenę opłacalności tej transakcji. W przypadku uznania, że kurs jest niekorzystny, pożyczkobiorcy mogli cofnąć dyspozycję uruchomienia pożyczki. Przepisy umowy i Regulaminu nie wyłączały odwołalności dyspozycji wypłaty pożyczki. Brak jest zatem podstaw do stwierdzenia, że zastosowanie przez bank własnego kursu do wypłaty pożyczki rażąco naruszało interesy powodów. Choć bowiem powodowie nie znali mechanizmu ustalenia przez bank kursu kupna mogli ustalić tę wartość bez większych trudności. Samo ustalanie przez bank kursów walut nie prowadzi jeszcze do znaczącego naruszenia interesów konsumenta, tym bardziej w sytuacji gdy bankowi nie można przypisać złej woli w tym zakresie. Banki były i są uprawnione do ustalania własnych tabel kursowych, a w okresie zawierania umowy żaden przepis prawa rangi ustawy czy rozporządzenia nie nakładał na banki obowiązku wskazywania metody ustalania kursów banku. Przepisart. 111 ust. 1 pkt 4 Prawa bankowegozobowiązywał jedynie banki do ogłaszania w miejscu wykonywania czynności w sposób ogólnie dostępny stosowanych kursów walut. Działalność banków podlega nadzorowi Komisji Nadzoru Finansowego. Banki pełnią funkcję dealera rynku walut i to w oparciu o kursy banków pełniących funkcję dealera rynku Narodowy Bank Polski ustala średni kurs NBP. Banki natomiast ustalają kursy walut w oparciu o globalne wskaźniki rynkowe. Zauważyć należy, że także Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 18 listopada 2021 r. C-212/20 w pkt 65 wskazał, że w przypadku braku podstaw przypisania bankowi złej wiary przy tworzeniu tabel kursowych walut, na sądzie krajowym spoczywa obowiązek ustalenia czy istnieje znaczna nierównowaga wynikającychz umowy praw i obowiązków stron ze szkodą dla konsumenta. W ocenie Sądu taka równowaga na etapie ustalania salda pożyczki w walucie obcej nie istnieje.
Odmiennie natomiast przedstawia się sytuacja, jeżeli chodzi o stosowanie przez bank własnego kursu przy spłacie rat kapitałowo-odsetkowych, co zostało sprecyzowanew postanowieniach § 11 ust. 4 umowy i § 13 ust. 5 umowy. Raty pożyczki były wyrażonew walucie CHF, co wynikało z harmonogramu spłat. Harmonogram spłat pożyczki sporządzony w dniu uruchomienia pożyczki miał charakter wiążący dla pożyczkobiorców przez cały okres obowiązywania warunków umowy (§ 26 ust. 2 Regulaminu). Umowa nie dawała jednak możliwości spłaty pożyczki bezpośrednio w walucie CHF. Powodom narzucono spłatę pożyczki w złotówkach po kursie sprzedaży banku. W umowiei Regulaminie zabrakło precyzyjnego, jednoznacznego i zrozumiałego dla powodów określenia warunków ustalania kursów sprzedaży w bankowej tabeli. Odnosi się to także zapisu § 16 ust. 3 umowy. W ocenie Sądu bankowy tytuł egzekucyjny powinien uwzględniać kwotę zaległości wyrażoną w CHF, a nie przy zastosowaniu mechanizmu przeliczeniowego.
W judykaturze utrwalił się już pogląd, że postanowienia umowy kredytowej/umowy pożyczki – denominowanej/indeksowanej, które pozwalają bankowi swobodnie i bez sprecyzowania przesłanek określać kursy walut, służące następnie do przeliczania należnych od kontrahenta rat są abuzywne. Są one sprzeczne zarówno z dobrymi obyczajami, jaki znacząco naruszają interesy powodów. Godzą bowiem w równowagę kontraktową stron.W konsekwencji za niedozwolone należy uznać postanowienie § 11 ust. 4 umowy i § 12 ust. 5 umowy w zakresie w jakim narzucają powodom spłatę rat w złotówkach po kursie sprzedażyz tabeli banku. Podkreślić należy, że stosownie doart. 3852k.c.oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Ponadto zgodnie z brzmieniemart. 4dyrektywy, nadanym sprostowaniem z 13 października 2016 r. (Dz. Urz. UE. L z 2016 r. Nr 276, poz. 17), nieuczciwy charakter warunków umowy jest określany z uwzględnieniem rodzaju towarów lub usług, których umowa dotyczyi z odniesieniem, w momencie zawarcia umowy, do wszelkich okoliczności związanychz zawarciem umowy oraz do innych warunków tej umowy lub innej umowy, od której ta jest zależna. W rezultacie przy dokonywaniu oceny niedozwolonego charakteru określonego postanowienia umownego, w tym także oceny indywidualnej, nie ma żadnego znaczenia,w jaki sposób umowa była wykonywana przez strony. W szczególności nie ma znaczenia, czy przedsiębiorca rzeczywiście korzystał z możliwości, jakie wynikają dla niego z określonego brzmienia postanowień umownych. Istotne jest jedynie, że nie było żadnych przeszkód, abyz takich uprawnień, mogących naruszać interesy konsumenta, mógł skorzystać. Postanowienie umowne ma niedozwolony charakter nie dlatego, że jest w niewłaściwy sposób wykorzystywane przez przedsiębiorcę – tym bardziej, że jest to okoliczność, która w toku wykonywania umowy może się zmieniać. To samo postanowienie nie może być abuzywne bądź tracić taki charakter jedynie w wyniku przyjęcia przez jedną ze stron umowy określonego sposobu jej wykonania, korzystania bądź niekorzystania z wynikających z niego uprawnień. Postanowienie jest niedozwolone, jeśli daje kontrahentowi konsumenta możliwość działania w sposób rażąco naruszający interesy konsumenta. Dlatego też argumentację pozwanego, że kursy walut nie były przez niego ustalane w sposób arbitralny, dowolny i jednostronny, lecz w oparciu o obowiązujące w danym czasie kursy na rynku międzybankowym, Sąd uznał za irrelewantną dla oceny prawnej wyżej wskazanych postanowień umownych. Analogiczne uwagi należy poczynić w kontekście § 16 ust. 3 umowy.
Stwierdzenie abuzywności postanowienia § 11 ust. 4 umowy, § 13 ust. 5 umowy i § 16 ust. 3 umowy w zakresie w jakim odnoszą się do spłaty rat pożyczki w złotówkach po kursie sprzedaży z tabeli banku – co do zasady – nie skutkuje nieważnością umowy. Przepisart. 3851§ 1 k.c.wprowadza jedynie sankcję niezwiązania konsumenta postanowieniami umowy kształtującymi jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszającymi jego interesy. Trybunał Sprawiedliwości w wyroku z dnia 29 kwietnia 2021 r. w sprawie C-19/20 po raz kolejny wyartykułował, że zgodnie zart. 6 ust. 1in fine dyrektywy 93/13 taka „umowa w pozostałej części będzie nadal obowiązywała strony, jeżeli jest to możliwe po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków”. Jak wskazano głównym celem dyrektywy jest dążenie do przywrócenia równowagi kontraktowej między stronami, która mogła być naruszona poprzez stosowanie przez przedsiębiorcę nieuczciwych warunkóww umowach, poprzez wyłączenie zastosowania warunków uznanych za nieuczciwe, przy jednoczesnym zachowaniu, co do zasady, ważności pozostałych warunków danej umowy(wyrok z dnia 7 sierpnia 2018 r.,B.S.iE. C., C‑96/16 i C‑94/17, EU:C:2018:643, pkt 75). W tym względzie cel realizowany przez prawodawcę unijnegow ramach dyrektywy 93/13 nie polega na wyeliminowaniu z obrotu wszystkich zawierających nieuczciwe warunki umów(wyrok z dnia 15 marca 2012 r.,P.iP., C‑453/10, EU:C:2012:144, pkt 31). Jeśli zaś chodzi o kryteria umożliwiające dokonanie oceny tego, czy umowa może rzeczywiście nadal obowiązywać po wyłączeniu z niej nieuczciwych warunków, należy podnieść, że zarówno brzmienie art. 6 ust. 1 dyrektywy 93/13, jaki wymogi pewności prawa przy prowadzeniu działalności gospodarczej przemawiają za przyjęciem przy wykładni tego przepisu podejścia obiektywnego, w ramach którego sytuacja jednej ze stron umowy – w niniejszym przypadku konsumenta – nie może zostać uznana za decydujące kryterium rozstrzygające o dalszym losie umowy(zob. wyrok z dnia 15 marca 2012 r.,P.iP., C‑453/10, EU:C:2012:144, pkt 32). Podkreślono również, że unieważnienie umowy w postępowaniu głównym nie może zależeć od wyraźnego żądania konsumentów, lecz wynika z obiektywnego zastosowania przez sąd krajowy kryteriów ustanowionych na mocy prawa krajowego. Co istotne, Trybunał w powyższym orzeczeniu po raz kolejny przypomniał, żewyeliminowaniu z umowy podlega tylko i wyłącznie postanowienie uznane za abuzywne, a nie inne postanowienia, choćby pozostające z nimw związku. Mając zatem powyższe na względzie, nie ulega wątpliwości, że po wyeliminowaniu postanowienia § 11 ust. 4 umowy i § 12 ust. 5 umowy i § 16 ust. 3 umowyw zakresie w jakim odnoszą się do spłaty rat pożyczki w złotówkach po kursie sprzedażyz tabeli banku umowa mogła i nadal może być wykonywana. Raty pożyczki były bowiem wyrażonew walucie obcej, a pożyczkobiorcy zobowiązali się spłacać raty pożyczki obejmujące część kapitałową oraz odsetkową w terminach i wysokościach określonychw umowie.
Harmonogram spłat pożyczki sporządzony w dniu jej uruchomienia miał charakter wiążący dla pożyczkobiorców przez cały okres obowiązywania warunków umowy (§ 26 ust. 2 Regulaminu). Jak wynika z powyższego umowa mogła i może być dalej wykonywana,z tymże powodowie zamiast spłaty rat pożyczki w PLN powinni byli spłacać raty w CHF od samego początku trwania umowy. Nie powstaje żadna luka w umowie, skoro od początku powodowie mieli świadomość wysokości ich zobowiązań wyrażonych w walucie obcej. Po wyeliminowaniu postanowienia umownego wprowadzającego przeliczenie wysokości raty pożyczki z CHF na PLN po kursie ustalanym jednostronnie przez bank powodowałoby brak potrzeby dokonywania przeliczeń. W takim przypadku wysokość zobowiązania pożyczkobiorcy i tak jest znana, gdyż została wyrażona w harmonogramie spłat.
W rezultacie stwierdzić należy, że skoro umowa pożyczki łącząca strony nie jest nieważna, to nie zasługiwały na uwzględnienie dochodzone pozwem żądania zwrotu wszystkich wpłaconych przez pożyczkobiorców na rzecz banku kwot pieniężnych, gdyż pozwany bank nie był bezpodstawnie wzbogacony kosztem powodów z tytułu wykonania tej umowy.
Również odnosząc się do ewentualnych nadpłat związanych ze stwierdzeniem abuzywności postanowienia § 11 ust. 4 umowy i § 13 ust. 5 umowy i § 16 ust. 3 umowyw zakresie w jakim odnoszą się do spłaty rat pożyczki w złotówkach po kursie sprzedażyz tabeli banku, zauważyć należy, że powodowie nie wykazali, że bank pobierając od nich raty kapitałowo-odsetkowe w złotówkach zamiast w CHF wzbogacił się ich kosztem. Po pierwsze, zauważyć należy, że w pozwanym banku istniała możliwość spłaty pożyczki bezpośredniow walucie indeksacji od 1 lipca 2009 r., o czym powodowie zostali poinformowani, gdyż otrzymali zmieniony Regulamin. Powodowie z tej opcji nie skorzystali nawet po wejściuw życie w dniu 26 sierpnia 2011 r. ustawy o zmianie ustawy – Prawo bankowe oraz niektórych innych ustaw umożliwiającej spłatę rat kapitałowo-odsetkowych oraz przedterminową spłatę pełnej lub częściowej kwoty pożyczki bezpośrednio w walucie indeksacji. Na temat kredytów frankowych zrobiło się bardzo głośno w mediach już w IV kwartale 2008 r. kiedy po upadkuL.B.nastąpił istotny wzrost kursu franka szwajcarskiego i ogólnoświatowy kryzys gospodarczy. Mało jest zatem prawdopodobne by powodowie już wówczas nie interesowali się swoją pożyczką. Po drugie, nie udowodnili, że we wskazanym okresie byli w stanie kupić CHF po kursie niższym od zastosowanego przez bank i o ile niższym. Kurs NBP nie jest kursem transakcyjnym i po tym kursie nie ma możliwości nabycia waluty na rynku, co jest informacją powszechnie znaną. W ocenie Sądu brak jest zatem podstaw do rozliczenia ewentualnych nadpłat po tym kursie. Zresztą nie było to przedmiotem żądania powodów, gdyż ci żądali rozliczenia ewentualnych nadpłat przy przyjęciu koncepcji złoty na LIBORZE, co zdaniem Sądu nie jest właściwe. Stosowanie do kredytu złotowego i pożyczki złotowej oprocentowania opartego o stopę LIBOR, jak przy kredytach/pożyczkach denominowanych lub indeksowanych do waluty obcej, w istocie prowadzi do tego, że pożyczkobiorca dwa razy zyskuje, raz na skutek przewalutowania na złotówki, z chwili udzielenia pożyczki, a drugi raz przez oprocentowanie LIBOR, które w sytuacji gdy waluta staje się mocniejsza w stosunku do złotego, maleje,a wzrasta gdy waluta słabnie w stosunku do złotego
    (por. postanowienie Sądu Najwyższegoz dnia 2 czerwca 2021 r. I CSK 114/21). Walutę udzielonej pożyczki i ewidencję zadłużenia wiąże się ściśle z rodzajem stawki referencyjnej przewidzianej dla tej waluty. Powodowie zawarli umowę pożyczki waloryzowanej ze stawką LIBOR, a nie pożyczki złotowej ze stawką WIBOR. Mając zatem na względzie treśćart. 385(
    1 )§ 2 k.c.brak jest podstaw do tworzenia nowej konstrukcji umowy. Z powyższych względów żądanie ewentualne pozwu nie może być również uwzględnione na podstawieart. 471 k.c.Zgodnie z tym przepisem dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Powodowie nie udowodnili wysokości szkody jaką ponieśli na skutek stosowania przez bank własnych kursów sprzedaży do przeliczenia raty w CHF na PLN.
Żądanie powodów należy również uznać za sprzeczne zart. 5 k.c.Powodowie wykorzystali środki kredytu, a umowę kwestionują dopiero po kilkunastu latach, kiedy stwierdzili, że przestała być ona dla nich opłacalna z uwagi na wysoki kurs CHF, pomijając jednocześnie niskie oprocentowanie jaki minimalizuje wysoki kurs CHF.
Z powyższych względów żądanie pozwu główne o ustalenie i o zapłatę oraz żądanie ewentualne o zapłatę oddalono. W zakresie roszczenia o zapłatę powodowie nie wykazali zaistnienia przesłanek zart. 410 § 2 k.c.w zw. zart. 405 k.c.Kwestię zwrotu bezpodstawnego wzbogacenia regulujeart. 405 k.c., w myśl którego, kto bez podstawy prawnej uzyskał korzyść majątkową kosztem innej osoby, obowiązany jest do wydania korzyści w naturze,a gdyby to nie było możliwe, do zwrotu jej wartości. Zobowiązanie z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia powstaje przy zaistnieniu trzech przesłanek. Po pierwsze, korzyść musi być uzyskana bez podstawy prawnej, co ma miejsce, gdy u jej podstaw nie leży ani czynność prawna, ani przepis ustawy, ani orzeczenie sądu lub decyzja administracyjna. Po drugie, korzyść musi mieć wartość majątkową, możliwą do określenia w pieniądzu. Po trzecie, korzyść musi być uzyskana kosztem innej osoby, co oznacza istnienie powiązania pomiędzy wzbogaceniem po jednej stronie, a zubożeniem po drugiej stronie. Szczególnym rodzajem bezpodstawnego wzbogacenia jest tzw. świadczenie nienależne, o którym mowa wart. 410 k.c.Świadczenie jest nienależne w sytuacjach określonych wart. 410 § 2 k.c., w tym również w przypadku, gdy spełniający świadczenie nie był w ogóle zobowiązany lub nie był zobowiązany względem osoby, której świadczył. Sytuacje kwalifikowane jako świadczenie nienależne zakładają uzyskanie korzyści majątkowej w następstwie świadczenia, czyli zachowania zmierzającego do wykonania zobowiązania. W niniejszej sprawie pobranie przez pozwanego środków pochodzących z rat pożyczki spłacanych przez pożyczkobiorców miało – wbrew twierdzeniom strony powodowej – podstawę prawną w ważnie zawartej umowie. Żądanie zwrotu ewentualnych nadpłat w związku ze spłatą pożyczki w PLN po kursie banku oddalono jako nieudowodnione. Powodowie nie zaoferowali żadnego dowodu by wykazać, że do 1 lipca 2009 r., kiedy bank wprowadził możliwość spłaty pożyczki bezpośrednio w CHF, mogli zakupić CHF na rynku i ile wynosiłaby różnica pomiędzy przelicznikiem bankua kwotą za którą mogli nabyć CHF w celu spłaty raty.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.Mając na uwadze zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, Sąd zasądził od powodów łącznie na rzecz pozwanego zwrot kosztów zastępstwa procesowego ustalonego na podstawie § 2 pkt 7 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.