Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 1088/21
Data wyroku: 2022-05-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Małgorzata Jarząbek
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 95 ustawa o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 maja 2022 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Małgorzata Jarząbek
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 6 maja 2022 r. w Warszawie
sprawyS. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o wypłatę emerytury
na skutek odwołaniaS. J.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 10 czerwca 2021 r. znak(...)
oddala odwołanie.

UZASADNIENIE
UbezpieczonyS. J.14 lipca 2021 r. złożył odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z 10 czerwca 2021 r., znak:(...)zarzucając jej naruszenie prawa materialnego poprzez:
- niewłaściwe zastosowanieart. 103a ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi zawieszenie wypłaty przyznanej emerytury, pomimo ustania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego świadczył ją w okresie poprzedzającym nabycie prawa do świadczenia emerytalnego;
- błędną wykładnięart. 95 ust. 1 i 2 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi zawieszenie wypłaty przyznanej emeryturyz powodu zbiegu prawa do świadczeń, pomimo określonego wyjątku od zasady mającego zastosowanie w przedmiotowym stanie faktycznym.
Mając na uwadze powyższe odwołujący wniósł o uchylenie decyzji w części zaskarżonej. W uzasadnieniu odwołania wskazał, że 17 lipca 2018 r., kiedy osiągnął wiek emerytalny, pozostawał w stosunku pracy, który jednak uległ rozwiązaniu 30 listopada 2020 r. W jego ocenie wspomniany art. 103a nie ma zastosowania nawet przy założeniu, że w dniu złożenia wniosku o emeryturę pozostawał w stosunku pracy z innym podmiotem. Ubezpieczony uznał, że skoro stosunek pracy został rozwiązany 30 listopada 2020 r.po nabyciu prawa do świadczenia, choć przed złożeniem wniosku o jego realizację,to przesłanki do zawieszenia wypłaty świadczenia z powodu kontynuacji zatrudnieniaw sposób oczywisty nie zostały spełnione. Odwołujący stanął na stanowisku, że ustawa emerytalna posługuje się określeniem, że wyjątek od zasady jednego świadczenia stosuje się, jeżeli jego wysokość z systemu ubezpieczeń społecznych została obliczona według zasad określonych w art. 15a ustawy o emeryturach wojskowych, a nie przyznana. Jego zdaniem jest to przepis mający znaczenie przedmiotowe, gdyż wskazuje jedynie na sposób obliczenia świadczenia, przy czym powołał się na treść wyroku Sądu Najwyższegoz 24 stycznia 2019 r., I UK 426/17 (odwołanie z 14 lipca 2021 r., k. 3-6 a. s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o oddalenie odwołania na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.Organ rentowy wskazał, że wypłata przyznanej odwołującemu emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych została zawieszona, ponieważ przysługuje mu emerytura wojskowa a także wojskowa renta inwalidzka z Wojskowego Biura Emerytalnego. Mając na uwadze powyższe ZUS powołał się na treśćart. 95 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ponadto przytaczając treść art. 103a w/w ustawy organ rentowy uznał, że ubezpieczony nie ma prawa do wypłaty świadczenia wypłacanego z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, ponieważ w dalszym ciągu pozostaje w zatrudnieniu (odpowiedź na odwołanie z 12 czerwca 2021 r., k. 14 a. s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
S. J.pełnił służbę wojskową w okresie od 1 sierpnia 1972 r. do 30 czerwca 1998 r. Wyłącznie ten okres został zaliczony do emerytury wojskowej przyznanej od 1 lipca 1998 r. przez Wojskowe Biuro Emerytalne na podstawieustawy z 10 grudnia 1993 r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Jednocześnie od 1 listopada 1999 r. odwołujący pobiera wojskową rentę inwalidzką. Oba świadczenia zostały mu przyznane bezterminowo (pismo z 19 maja 2021 r., k. 11 a. e.).
Odwołujący zatrudniony był wInstytucie (...)z siedzibą wW.w okresach od 1 października 1998 r. do 30 września 2001 r.na ½ etatu oraz od 1 października 2001 r. do 30 listopada 2020 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowiskach profesora instytutu, adiunkta z jednoczesnym stanowiskiem kierownika pracowni, adiunkta z jednoczesnym stanowiskiem sekretarza naukowego oraz adiunkta (świadectwo pracy z 30 listopada 2020 r., k. 8-9 a. s. i k. 7 a. e.).
W dniu 30 kwietnia 2021 r. ubezpieczony złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniosek o emeryturę. Tego dnia pozostawał w stosunku pracy w(...)z siedzibą wW.na podstawie umowyo pracę zawartej na czas określony do 30 grudnia 2023 r. Po rozpatrzeniu wniosku organ rentowy wydał zaskarżoną decyzję z 10 czerwca 2021 r., znak:(...), na mocy której przyznał odwołującemu prawo do emerytury od dnia 1 kwietnia 2021 r. Wypłata emerytury została jednak zawieszona z dwóch powodów. Po pierwsze wskazano,że ubezpieczony kontynuuje zatrudnienie, a po drugie ze względu na zbieg prawa do więcej niż jednego świadczenia (
    wniosek z 30 kwietnia 2021 r. i decyzja z 10 czerwca 2021 r.,k. 1-3 i 12 a. e.).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych. Treść wynikającaz dokumentów nie była kwestionowana przez strony postępowania, a zatem nie było podstaw, aby odmówić im waloru wiarygodności.

Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieS. J.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z 10 czerwca 2021 r., znak:(...), jako niezasadne, podlega oddaleniu.
Spór w rozpatrywanej sprawie koncentrował się wokół rozważenia, czy ubezpieczony powinien nabyć prawo do wypłaty zawieszonej emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych w sytuacji zbiegu tego świadczenia z emeryturą wojskową oraz kontynuowaniem zatrudnienia.
Pobieranie zbiegających się świadczeń emerytalnych i rentowych, w tym emerytury nabywanej z powszechnego ubezpieczenia społecznego oraz wojskowej emerytury czy renty inwalidzkiej przyznawanej w oparciu o przepisyustawy z 10 grudnia 1993 r.o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin(

    Dz. U. z 2020 r., poz. 586), zwanej dalej ,,ustawą zaopatrzeniową”, jest objęte regulacjąart. 95 ust. 1 ustawyz 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(

    Dz. U. z 2021 r., poz. 291 z późn. zm.), zwanej dalej ,,ustawą emerytalną”, który wprowadza regułę pobierania jednego świadczenia. Z tego wynika, że w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty uregulowanych w ustawie emerytalnej z prawem do świadczeń przewidzianych w odrębnych przepisach z zakresu zabezpieczenia społecznego, niezależnie od ich ubezpieczeniowego czy też zaopatrzeniowego charakteru, obowiązuje ogólna zasada wypłaty jednego świadczenia. Z treści art. 95 ust. 1 i ust. 2 ustawy emerytalnej wynika niebudząca wątpliwości zasada prawa ubezpieczeniowego, zakładająca prawo do pobierania jednego świadczenia (wyższego lub wybranego przez uprawnionego) w sytuacji tzw. zbiegu u jednej osoby prawa do kilku świadczeń przewidzianych w tej ustawie, jak również w razie zbiegu prawa do emerytury lub renty określonych w ustawie emerytalnej z prawem do świadczeń przewidzianych w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym, między innymi żołnierzy zawodowych. Reguła pobierania jednego świadczenia emerytalno-rentowego znalazła swoje odzwierciedlenie równieżw art. 7 ustawy zaopatrzeniowej, który to przepis stanowi, że w przypadku zbiegu prawa do emerytury lub renty przewidzianych w tejże ustawie zaopatrzeniowej z prawem do emerytury lub renty określonym w odrębnych przepisach wypłaca się świadczenie wyższe lub wybrane przez osobę uprawnioną, jeżeli przepisy szczególne nie stanowią inaczej. Przywołane powyżej unormowania, zarówno art. 95 ustawy emerytalnej, jak i art. 7 ustawy zaopatrzeniowej wykluczają zatem możliwość wypłaty zbiegających się świadczeń wojskowych ze świadczeniami z ubezpieczeń powszechnych, poza wskazanymi przez ustawodawcę wyjątkowymi sytuacjami. Zasada pobierania jednego świadczenia doznaje wyjątku, między innymi w art. 96 ust. 1 ustawy emerytalnej, który w punkcie 1 odnosi się do renty inwalidy wojennego i wojskowego, którego niezdolność do pracy pozostajew związku ze służbą wojskową, w punkcie 2 dotyczy prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej pobytem w miejscach, o których mowa wart. 3 i 4 ust. 1 ustawy z dnia 24 stycznia 1991 r. o kombatantach oraz niektórych osobach będących ofiarami represji wojennych i okresu powojennego(

    Dz. U. z 2020 r., poz. 517), natomiast w punkcie 3 odnosi się do prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy spowodowanej wypadkiem przy pracy, wypadkiem w drodze do pracy lub z pracy lub chorobą zawodową, co znajduje rozwinięcie wart. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych(

    Dz. U. z 2019 r., poz. 1205). Z kolei wyjątek od ogólnych zasad wypłacania jednego świadczenia, wynikającyz art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej, dotyczy przypadku emerytur wojskowych obliczonych na podstawie art. 15a ustawy zaopatrzeniowej, to jest emerytury żołnierza, który został powołany do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po dniu 1 stycznia 1999 r. Przywołane powyżej unormowania, zarówno w art. 95 ustawy emerytalnej, jak i w art. 7 ustawy zaopatrzeniowej wykluczają możliwość wypłaty zbiegających się świadczeń wojskowych ze świadczeniami z ubezpieczeń powszechnych, poza wskazanymi wyżej wyjątkowymi sytuacjami. Zagadnienie związane z prawem do pobierania jednego ze zbiegających się świadczeń emerytalno-rentowych zostało omówione w orzecznictwie Sądu Najwyższego, tym niemniej w dacie, kiedy zostało złożone odwołanie, judykatura nie była w tym względzie jednolita. Między innymi w wyrokach z 4 grudnia 2013 r. (

    II UK 223/13), z 8 maja 2012 r. (

    II UK 237/11) oraz z 24 maja 2012 r. (

    II UK 261/11)

    ,Sąd Najwyższy opowiedział się przeciwko możliwości jednoczesnego pobierania świadczenia wypłacanego z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych oraz z zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych oraz ich rodzin. Natomiast w innych orzeczeniach,a w szczególności z 24 stycznia 2019 r. (

    I UK 426/17), że o zastosowaniu wyjątku od zasady wypłacania jednego świadczenia decyduje brak możliwości obliczenia emerytury wojskowej przy uwzględnieniu "cywilnego" stażu emerytalnego, a nie data przyjęcia żołnierza zawodowego do służby wojskowej.
Ostatecznie, rozstrzygając różne poglądy prezentowane w orzecznictwie, Sąd Najwyższy podjął uchwałę w składzie 7 sędziów z 15 grudnia 2021 r. (III UZP 7/21). Sąd Najwyższy w składzie zwykłym, postanowieniem z 22 września 2021 r., III UZP 5/21, wydanym na podstawieart. 390 § 1 zdanie drugie k.p.c., przekazał do rozstrzygnięcia powiększonemu składowi Sądu Najwyższemu przedstawione mu uprzednio przez Sąd Apelacyjny następujące zagadnienie prawne: czy ubezpieczonemu, urodzonemupo 31 grudnia 1948 r., który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed 2 stycznia 1999 r. i pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75% podstawy jej wymiaru bez doliczenia okresów składkowych poprzedzających zawodową służbę wojskową, jaki przypadających po zakończeniu tej służby, może być wypłacana jednocześnie emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przysługująca z tytułu powyższych okresów składkowych (art. 7 ustawy zaopatrzeniowej w związku z art. 95 ust. 1 i 2 ustawy emerytalnej)?
Występująca w dotychczasowym orzecznictwie kontrowersja wywołująca rozbieżność, a w konsekwencji powodująca poważne wątpliwości i kreująca to zagadnienie prawne nie dotyczyła wykładni całego art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej, ale użytego w tym przepisie zwrotu - "emerytura (...) obliczona według zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy zaopatrzeniowej", który określa wyjątki od niewątpliwie obowiązującejw polskim prawie zabezpieczenia społecznego zasady prawa do jednego świadczeniaz tytułu tego samego ryzyka, zwanej też zasadą niekumulacji świadczeń. W ocenie Sądu Najwyższego w powiększonym składzie wykładnia będącego przedmiotem analizy zwrotu dokonywana z uwzględnieniem reguł gramatycznych musi prowadzić do wniosku, że uprawnione jest zarówno przyjęcie, iż w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej chodzi wyłącznie o odesłanie do zasad, a więc jedynie do sposobów obliczenia emerytury wojskowej określonych w art. 15a i art. 18e ustawy zaopatrzeniowej (
    wyrok Sądu Najwyższegoz 24 stycznia 2019 r., I UK 426/17), jak i uznanie, że owe zasady nie mogą abstrahować od dwóch odrębnych kręgów adresatów owych zasad, gdyż są one odnoszone tylko do nich, skoro unormowane w powołanych przepisach zasady obliczenia emerytur wojskowych dotyczą jedynie "żołnierzy powołanych do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po 1 stycznia 1999 r." oraz "żołnierzy powołanych do zawodowej służby wojskowej po raz pierwszy po 31 grudnia 2012 r." (
    wyrok Sądu Najwyższego z 4 grudnia 2013 r., II UK 223/13), natomiast z całą pewnością nie żołnierzy, którzy pozostawali w służbie przed dniem 2 stycznia 1999 r., gdyż zasady obliczania przysługującej im emerytury wojskowej określają art. 14 i art. 15 ustawy zaopatrzeniowej, przewidujące między innymi możliwość doliczenia do wysługi emerytalnej okresów "stażu cywilnego". To drugie stanowisko bez wątpienia zyskuje wsparcie w wykładni gramatycznej kontekstowej nakazującej odwołanie się do tekstu, którego część stanowi zwrot podlegający interpretacji (kontekstu), a zatem każe uwzględniać także miejsce, w którym ustawodawca ów zwrot umieścił.W świetle uregulowań zawartych w powołanych przepisach wspólnym mianownikiem dla wszystkich wymienionych grup żołnierzy zawodowych jest tylko maksymalna i minimalna kwota emerytury, która nie może przekroczyć 75% podstawy jej wymiaru (art. 18 ust. 1 oraz art. 18h ust. 1), a także nie może być niższa od kwoty najniższej emerytury (art. 18 ust. 2 i 3 oraz art. 18h ust. 2), ale już nie przyjęte w nich reguły obliczania emerytury. Przechodząc do wykładni systemowej użytego w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej zwrotu "z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa (...) została obliczona według zasad określonych w art. 15a albo 18e ustawy (zaopatrzeniowej)...", Sąd Najwyższy jest zdania, że daje on podstawę do przyjęcia, iż wyjątek ten należy interpretować nie tylko przedmiotowo, to znaczy wyłącznie przez pryzmat zasad obliczania emerytury wojskowej wynikających z art. 15a albo 18e ustawy zaopatrzeniowej, ale także podmiotowo, co oznacza konieczność wzięcia pod uwagę adresatów tych przepisów. To dla nich ustawodawca wprowadził bowiem na przyszłość możliwość równoczesnego pobierania emerytury wojskowej i emerytury powszechnej, odbierając im równocześnie prawo do wzrostu emerytury wojskowej z tytułu doliczenia stażu "cywilnego" i pozostawiając jednak taką samą możliwość prawa wyboru także dla żołnierzy powołanych do służby przed2 stycznia 1999 r., po spełnieniu poczynając od 1 stycznia 2025 r. przesłanek określonych w art. 18i ustawy zaopatrzeniowej.
W ocenie Sądu Najwyższego projektodawca nie zakładał możliwości kumulacyjnego pobierania świadczeń z obu systemów. Przyjął bowiem, a założenie to zostało następnie w pełni zaakceptowane i zrealizowane w toku procesu legislacyjnego, że w każdym przypadku osoba uprawniona do emerytury wojskowej oraz emerytury powszechnej, która pozostawała w zawodowej służbie wojskowej 1 stycznia 1999 r. musi dokonać wyboru świadczenia, które ma być jej wypłacane, również wtedy, gdy wysokość emerytury wojskowej została obliczona wyłącznie na podstawie okresów tej służby, bez "uzupełnienia" jej o zwiększenie wynikające z przebytych okresów składkowychi nieskładkowych. Sąd Najwyższy zauważył również, że wyjątki od zasady niekumulacji świadczeń przewidziane wustawie o ubezpieczeniu społecznym rolnikóworaz zustawie o emeryturach kapitałowychwykładane systemowo nie mogą być pomocne przy rozstrzyganiu przedstawionego zagadnienia prawnego, o tyle ich wykładnia funkcjonalna (celowościowa) potwierdza, że użyty w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej zwrot"z wyjątkiem przypadku, gdy emerytura wojskowa (...) została obliczona według zasad określonych w art. 15a albo 18e ustawy (zaopatrzeniowej)..." oznacza jego zastosowanie wyłącznie w odniesieniu do żołnierzy wymienionych w tych przepisach. Jeśli bowiem emeryt korzysta ze wzrostu emerytury wojskowej z tytułu "cywilnej" wysługi emerytalnej, to oznacza, że zostaje zachowana zasada wzajemności składki i świadczeń w rozumieniu funkcjonującym w polskim systemie ubezpieczenia społecznego nawet wtedy, gdy włożony wkład nie jest wprost proporcjonalny do korzyści, jaką przynosi zwiększenie emerytury. Przejście w obecnie obowiązującym modelu zabezpieczenia społecznegoz dotychczasowego systemu "zdefiniowanego świadczenia" na system "zdefiniowanej składki", który wyraża się w daleko idącej proporcjonalności między wniesionym wkładem a wysokością świadczenia istotnie ograniczył zasadę solidarności wspólnoty ryzyka w tym znaczeniu, że nie występuje obecnie mechanizm umożliwiający rozdziałśrodków do osób, które krócej i mniej partycypowały w finansowaniu swojego ubezpieczenia emerytalnego.
Sąd Najwyższy odniósł się również do zasad i praw konstytucyjnych, którew ocenie wielu ubezpieczonych były łamane przy wydawaniu niekorzystnych dla nich decyzji. Tymczasem należy w jego ocenie przede wszystkim podzielić stanowisko wyrażone w przytaczanym już wyroku Sądu Najwyższego z 24 stycznia 2019 r. (I UK 426/17), zgodnie z którym dla analizy ukształtowanego w art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej zbiegu świadczeń nie ma znaczeniaart. 67 ust. 1 Konstytucji RP, gdyż w odniesieniu do wynikającego z tego przepisu prawa do zabezpieczenia społecznego ustawodawca dysponuje dużą swobodą, co potwierdza powołane w wymienionym wyroku orzecznictwo Trybunału Konstytucyjnego.
W konsekwencji Sąd Najwyższy uznał, że przyjęcie założenia, zgodnie z którym dyferencjacja uprawnień żołnierzy w zakresie prawa do wypłaty świadczeń emerytalnychw zbiegu jest związana wyłącznie z datą powołania ich do służby wojskowej przed i po1 stycznia 1999 r. oraz stanowi jej konsekwencję, oznaczałoby ich nierówne traktowanie. Opisane dwie grupy żołnierzy były objęte w okresie odbywania tej służby różnymi systemami emerytalnymi, co data powołania ich do służby jedynie ilustruje. Okoliczność polegająca na wprowadzeniu od 1 stycznia 1999 r. systemu "zdefiniowanej składki"w miejsce systemu "zdefiniowanego świadczenia" i związane z tym istotne różnicew zakresie unormowania sposobu opłacania składek na powszechne ubezpieczenie społeczne przez żołnierzy powołanych do służby do 1 stycznia 1999 r., jak i po tym dniu, nie może zaś pozostać bez znaczenia dla ustalania zakresu podmiotów, którym przysługuje równe traktowanie. Celem oraz treścią wprowadzonego przez ustawodawcę zróżnicowania jest "wpasowanie" żołnierzy pozbawionych prawa do wzrostu emerytury wojskowejz tytułu doliczenia "stażu cywilnego" w nowy system ubezpieczeń społecznych bazujący na zdefiniowanej składce, która w dużym stopniu oznacza realizację zasady wzajemności składki i prawa do świadczenia oraz abstrahuje od solidarnościowego charakteru świadczeń zabezpieczeniowych. Po drugie, moment wprowadzenia omawianej dyferencjacji wskazuje na związanie jej z przyjętym w ustawie emerytalnej procesem stopniowego wygaszania dotychczasowych uprawnień emerytalnych na rzecz jednolitego, powszechnego systemu. Proces ten jest zaś w pełni akceptowany zarówno w orzecznictwie, jak i w doktrynie prawa ubezpieczeń społecznych (wyroki Trybunału Konstytucyjnego:z 22 czerwca 1999 r., K. 5/99, OTK ZU 1999 Nr 5, poz. 100, z 4 stycznia 2000 r., K. 18/99, OTK ZU 2000 Nr 1, poz. 1 oraz K. 1/00, OTK 2000 Nr 6, poz. 185 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z 16 czerwca 2011 r., III UK 217/10, LEX nr 950438 i z 26 kwietnia 2016 r., I UK 151/15, LEX nr 2050671). Po trzecie, wspomniana dyferencjacja ma charakter proporcjonalny, gdyż bilansuje ją omówiona wcześniej regulacja art. 18i ustawy zaopatrzeniowej. Po czwarte, trudne do pogodzenia z zasadami sprawiedliwości społecznej byłoby postawienie jednych żołnierzy powołanych do służby przed 2 stycznia 1999 r.w sytuacji lepszej a przez to nierównej od takich samych żołnierzy, którym wzrost emerytury wojskowej z tytułu uwzględnienia samych okresów służby pozwalałby na uzyskanie tego świadczenia w wysokości tylko nieznacznie niższej niż 75% podstawy wymiaru na przykład 74%.
Odpowiadając na zadane pytanie Sąd Najwyższy wyraził pogląd, że ubezpieczonemu, który pozostawał w zawodowej służbie wojskowej przed 2 stycznia 1999r. i pobiera emeryturę wojskową wynoszącą 75% podstawy jej wymiaru obliczoną bez uwzględnienia okresów składkowych i nieskładkowych, z tytułu których jest uprawniony również do emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wypłaca się jedno z tych świadczeń - wyższe lub wybrane przez niego. Sąd Okręgowy w przedmiotowej sprawie, uwzględniając pogląd zaprezentowany w w/w uchwale oraz dokonując wykładni językowej i systemowej przedstawionych powyżej regulacji prawnych przyjął, że odwołujący, choć nabył prawo do emerytury wojskowej i wojskowej renty inwalidzkiej, jak również emerytury z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu ukończenia powszechnego wieku emerytalnego, to jest uprawniony do pobierania świadczenia wypłacanego przez Fundusz Ubezpieczeń Społecznych albo świadczeńz Wojskowego Biura Emerytalnego. W ocenie Sądu nie zostały spełnione przesłanki umożliwiające odstąpienie od ogólnej zasady wypłacania jednego świadczenia. Nie znajduje zastosowania przepis art. 95 ust. 2 ustawy emerytalnej, ponieważ ubezpieczony pozostawał w służbie wojskowej przed 2 stycznia 1999 r. i przyznane mu przez Wojskowe Biuro Emerytalne świadczenia nie zostały obliczone wedle zasad określonych w art. 15a albo art. 18e ustawy zaopatrzeniowej. Przedstawione przepisy prawa odnoszące się do wyjątków od reguły wypłacania jednego świadczenia, jako regulacje szczególne podlegają wykładni ścisłej, a ich rozszerzająca interpretacja jest niedopuszczalna.
Niezależnie od powyższego, wypłata dwóch świadczeń jednocześnie była niemożliwa również z tego powodu, że ubezpieczony kontynuował zatrudnienie. Zgodnie bowiem z art. 103a ustawy emerytalnej prawo do emerytury ulega zawieszeniu bez względu na wysokość przychodu uzyskiwanego przez emeryta z tytułu zatrudnienia kontynuowanego bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury, ustalonym w decyzji organu rentowego.
Ustawodawca wprowadzając regulację zawartą w art. 103 ust. 2a ustawy emerytalnej miał na uwadze uniemożliwienie ubezpieczonym równoczesnej realizacji prawa do emerytury poprzez jego wypłatę z osiąganiem jakiegokolwiek przychodu z tytułu zatrudnienia kontynuowanego po nabyciu prawa do emerytury u pracodawcy, na rzecz którego realizowali je przed nabyciem prawa do wymienionego świadczenia. Innymi słowy osoba ubiegająca się o emeryturę i pozostająca w zatrudnieniu musiała liczyć się z tym, że z dniem spełnienia wszystkich ustawowych warunków niezbędnych do nabycia prawa do wnioskowanego świadczenia wprawdzie prawo to uzyska, jednakże realizacja tego prawa na jej rzecz w postaci wypłaty świadczenia nastąpi dopiero wówczas, gdy rozwiąże ona stosunek pracy łączący ją z pracodawcą, na rzecz którego świadczyła pracę bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury. W przeciwnym razie prawo do emerytury ulegnie zawieszeniu, skutkując wstrzymaniem jego realizacji do czasu rozwiązania stosunku pracy. Nie jest przy tym istotny fakt czy potwierdzenie spełnienia ustawowych przesłanek nabycia prawa do emerytury nastąpi już w toku postępowania administracyjnego przed organem rentowym czy też dopiero w następstwie ustaleń dokonanych w postępowaniu sądowym wszczętym na skutek odwołania wniesionego od decyzji organu rentowego odmawiającej przyznania prawa do emerytury (wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 20 października 2021 r., III AUa 222/21). Wykładnia językowa art. 103a ustawy emerytalnej wskazuje, że przepis ten zawsze rodzi skutek zawieszający prawo do emerytury polegający na wstrzymaniu wypłaty świadczeniaw sytuacji kontynuowania przez ubezpieczonego zatrudnienia bez uprzedniego rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, na rzecz którego wykonywał je bezpośrednio przed dniem nabycia prawa do emerytury ustalonym w decyzji organu rentowego, bez względu na to, czy decyzja ta została wydana niezwłocznie po zgłoszeniu wniosku o prawo do emerytury, czy też w wykonaniu orzeczenia organu odwoławczego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z 1 stycznia 2019 r., III AUa 2019/20).
Sąd zważył, że prezentowany pogląd ma również zastosowanie do sytuacji, gdy odwołujący po nabyciu prawa do emerytury rozwiązał stosunek pracy z ówczesnym pracodawcą, a następnie związał się z innym. Przy ustalaniu stanu faktycznego nie ma znaczenia, czy odwołujący jest zatrudniony w ramach starego czy nowego stosunku pracy, ponieważ w dalszym ciągu otrzymuje stosowne źródło dochodowe, które stanowi przesłankę negatywną do wypłaty przyznanego mu świadczenia z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Tym niemniej nawet przy przyjęciu hipotetycznym, że stanowisko prezentowane przez ubezpieczonego jest prawidłowe, to i tak nie nabyłby prawa do obydwu świadczeń z uwagi na przyjętą jednolitą linię orzeczniczą przez Sąd Najwyższy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł, jakw sentencji wyroku.