Sąd Rejonowy w Ciechanowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 69/21
Data wyroku: 2021-09-06 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt I Ns 69/21

UZASADNIENIE
Wnioskodawca małoletniK. K. (1)reprezentowany przez przedstawicieli ustawowychJ. K.iS. K. (1)- rodziców wystąpił w dniu 17 lutego 2021 r. do Sądu Rejonowego w Ciechanowie z wnioskiem o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych przyjęcia spadku z dobrodziejstwem inwentarza po babceS. K. (2)w następstwie upływu terminu do złożenia oświadczenia o przyjęciu spadku. Jednocześnie wnosił o przyjęcie jego oświadczenia o odrzuceniu spadku poS. K. (2).
Postanowieniem z dnia 28 maja 2021 r. Sąd Rejonowy wezwał do udziału w sprawie charakterze uczestników postępowaniaC. I.Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty wW.oraz(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.– wierzycieli zmarłejS. K. (2).
Uczestnik postępowaniaC. I.Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty wW.nie zajął stanowiska w sprawie.
Uczestnik postępowania(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.wnosił o oddalenie wniosku oraz o przyznanie na jego rzecz zwrotu kosztów postepowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd ustalił, co następuje:
S. K. (3) z d. K., córkaT.iB. z d. C., zmarła w dniu 3 listopada 2019 r. wC.; ostatnie miejsce stałego pobytu zmarłej to miejscowośćK., gminaS..S. K. (2)w chwili śmierci była wdową. Miała troje dzieci: córkiJ. P.iA. M.oraz synaS. K. (1)( bezsporne ).
W Sądzie Rejonowym w Ciechanowie w sprawie I Ns 145/20 toczy się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłejS. K. (2). Postanowieniem z dnia 1 lipca 2020 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania małoletniegoK.K.( bezsporne ).
Syn zmarłejS. K. (1)w dniu 14 kwietnia 2020 r. złożył oświadczenie o odrzuceniu spadku po matceS. K. (2). Notariusz, przed którą złożone zostało oświadczenie pouczyłaS. K. (1)o treściart. 1012 – 1024 kc.S. K. (1)wskazał, że na skutek odrzucenia przez niego spadku po zmarłej matceS. K. (2), do spadku z ustawy powołane zostały jego iJ. I.dzieci:S. K. (4),K. M.iK. K. (1)( oświadczenie k. 31 – 32 akt I N 588/19 ).
W dniu 16 lipca 2020 r.J. K.iS. K. (1)złożyli do Sądu Rejonowego w Ciechanowie wniosek o zezwolenie na dokonanie czynności przekraczającej zakres zwykłego zarządu majątkiem małoletniegoK. K. (1). Postanowieniem z dnia 30 lipca 2020 r. Sąd zezwoliłJ. K.iS. K. (1)na dokonanie w imieniu małoletniego dzieckaK. K. (1)czynności polegającej na odrzuceniu spadku przypadającego małoletniemu poS. K. (2)zmarłej dnia 3 listopada 2019 r. wC.. Postanowienie uprawomocniło się dnia 21 sierpnia 2020 r. Odpis prawomocnego postanowieniaJ. K.otrzymała dnia 24 września 2020 r. ( akta III Nsm 241/20 ).
W dniu 14 grudnia 2020 r.S. K. (1)iJ. K.działając w imieniu i na rzecz małoletniego synaK. K. (1)jako jego przedstawiciele ustawowi, złożyli przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu w jego imieniu spadku po jego babceS. K. (2)( oświadczenie k. 68 – 69 akt I N 588/19 ).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie akt sprawy I Ns 145/20, I N 588/19 orazI. N.241/20.
Sąd nie dał wiary zeznaniom przedstawicieli ustawowych małoletniego wnioskodawcyJ. K.orazS. K. (1), iż w okresie po uprawomocnieniu się postanowienia w sprawieI. N.124/20 nie mieli możliwości złożenia przed notariuszem oświadczenia o odrzuceniu spadku z uwagi na pandemię oraz brak wolnych terminów u notariuszy. Wskazać należy, że, oboje przyznali, że kontaktowali się tylko z dwoma notariuszami, podczas gdy wC.działa 5 kancelarii notarialnych; nie skorzystali również z możliwości złożenia oświadczenia przed sądem.
Sąd zważył, co następuje:
Postępowanie w sprawach uchylenia się od skutków prawnych wadliwego oświadczenia spadkobiercy bądź nie złożenia oświadczenia w terminie zostały unormowane wart. 1019 kci wart. 690 kpc.
Zgodnie zart. 1019 § 1 kc,jeżeli oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku zostało złożone pod wpływem błędu lub groźby, stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:

1
uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem,

2
spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca.

Wykonanie prawa do uchylenia się od skutków prawnych swego oświadczenia woli bądź nie złożenia takiego oświadczenia w terminie następuje przez złożenie odpowiedniego oświadczenia woli. Wymagane jest w tym zakresie zatwierdzenie tego oświadczenia przez Sąd.
Podnoszone przez przedstawicieli ustawowych małoletniego wnioskodawcyK. K. (1)twierdzenia, a przede wszystkim przytaczane fakty, wskazane we wniosku, wskazują, że podstawą wniosku jest normaart. 1019 § 2 kc.Wnioskodawca reprezentowany przez przedstawicieli ustawowych domaga się bowiem zatwierdzenia przez Sąd uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, z powodu pandemii oraz zamknięcia kancelarii notarialnych.
Wnioskodawca reprezentowany przez przedstawicieli ustawowych złożył w dniu 14 grudnia 2020 r. oświadczenie o odrzuceniu spadku po babceS. K. (2)przed notariuszem, a następnie powtórnie oświadczenie tej samej treści w dniu 19 sierpnia 2021 r. w sprawie niniejszej.
Dla wywołania zamierzonego przez wnioskodawcę skutku, należało więc wykazać, iż wystąpiły takie okoliczności, które miały wpływ i usprawiedliwiały nie złożenie przez niego w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po babceS. K. (2).
Zgodnie zart. 1015 kc, oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania ( § 1 ). Brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza ( § 2 ).
Termin przewidziany wart. 1015 § 1 kcjest terminem zawitym prawa materialnego, w rezultacie czego nie podlega on przywróceniu. Do jego obliczania znajdują zastosowanieart. 110–115 kc.Oświadczenie o przyjęciu lub odrzuceniu spadku złożone po terminie nie wywołuje żadnych skutków prawnych. Termin do złożenia oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku biegnie od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swojego powołania, najwcześniej więc od dnia otwarcia spadku. Dla spadkobiercy ustawowego dziedziczącego w dalszej kolejności przeważnie istotna będzie natomiast chwila, w której dowiedział się on o wyłączeniu od dziedziczenia spadkobiercy dziedziczącego we wcześniejszej kolejności ( np. chwila powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku albo o uznaniu za niegodnego spadkobiercy powołanego przed nim ).
W sytuacji, w której ustawa wymaga uzyskania zgody sądu, od której uzależniona jest możliwość skutecznego odrzucenia spadku, wystąpienie przez przedstawiciela ustawowego spadkobiercy do sądu opiekuńczego o jej udzielenie przed upływem terminu do złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku sprawia, że termin ten ulega przerwaniu na podstawieart. 123 § 1 pkt 1 kcstosowanego w drodze analogii ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 28 maja 2015 r. w sprawie III CSK 352/14 ). Zatem dla małoletniego dziecka spadkobiercy, który odrzucił spadek, termin zart. 1015 § 1 kczacznie swój bieg z chwilą powzięcia przez jednego z rodziców wiedzy o tym, że dziecko zostało powołane do spadku. Upłynie on, jeśli jego przedstawiciele ustawowi pozostaną bierni wobec prekluzji. Wszczęcie sprawy przed sądem opiekuńczym spowoduje jedynie przerwanie jego biegu. Bezczynność w wyznaczonym na nowo okresie doprowadzi natomiast do nabycia spadku przez dziecko, albowiem wymagane przez ustawę zezwolenie nie zastępuje samego oświadczenia. Nastąpi to po upływie sześciu miesięcy od prawomocnego zakończenia postępowania opiekuńczego. Zgodnie bowiem zart. 124 § 1 kc, po każdym przerwaniu przedawnienia ( tu: termin do złożenia oświadczenia w przedmiocie przyjęcia lub odrzucenia spadku ) biegnie ono na nowo.
W świetle powyższych uwag, uznać należy, że wobec złożenia wniosku przez rodziców małoletniego wnioskodawcy o zezwolenie na dokonanie czynności w jego imieniu przed upływem sześciomiesięcznego terminu od odrzucenia spadku poS. K. (2)przez jej syna, a ojca małoletniego wnioskodawcyK. S.K., bieg terminu do złożenia oświadczenia w imieniu małoletniegoK. K. (1)uległ przerwaniu. W związku z uprawomocnieniem się postanowienia Sądu Rejonowego w Ciechanowie z dnia 30 lipca 2020 r. wydanego w sprawieI. N.241/20 z dniem 21 sierpnia 2020 r., uznać należy, że w dat dacie termin do złożenia oświadczenia rozpoczął bieg na nowo, a zatem złożenia oświadczenia w dniu 14 grudnia 2020 r. nastąpiło w ustawowym terminie.
W związku z powyższym, Sąd nie uwzględnił wniosku i odmówił zatwierdzenia uchylenia się przez wnioskodawcę KapraK.od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poS. K. (2).
Nie zasługują natomiast na uwzględnienie argumenty podnoszone przez przedstawicieli ustawowych małoletniego wnioskodawcy. Niewątpliwie w okresie od 14 marca 2020 r. zgodnie z rozporządzeniem Ministra Zdrowia z dnia 13 marca 2020 r. na obszarze kraju ogłoszono stan zagrożenia epidemicznego w związku z zakażeniami wirusem(...)2, a następnie od dnia 20 marca 2020 r. stan epidemii ( rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 20 marca 2020 r. ). Wprowadzenie stanu epidemii wiąże się z licznymi utrudnieniami i obostrzeniami, w tym zawieszeniem biegu terminów procesowych i sądowych w okresie 8 czerwca 2020 r. w związku z treścią art. 68 ust. 6 i 7 ustawy z dnia 14 maja 2020 r. o zmianie niektórych ustaw w zakresie działań osłonowych w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa(...)2. Podkreślić jednak należy, że zarówno sądy, jak i kancelarie notarialne działały po 14 marca 2020 r., a w związku z powyższym nie było przeszkód, na które powołują się przedstawiciele ustawowi małoletniego wnioskodawcy. Tym niemniej, podstawą wniosku w przypadku niezłożenia oświadczenia w terminie winno być wykazanie, że strona działała pod wpływem błędu lub groźby.
Rozstrzygając o kosztach postępowania, Sąd kierował się dyspozycjąart. 520 § 3 kpc, mając na uwadze, że wnioski stron były sprzeczne.