Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 575/22
Data wyroku: 2022-10-04 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Obrońca
Podstawa prawna: art. 64 kpk, art. 79§1 kpk

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 575/22

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 13 czerwca 2022 roku w sprawie sygn. akt II K 1101/21

1.2

Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐  oskarżyciel posiłkowy

☐  oskarżyciel prywatny

☐  obrońca

☒  oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐  inny

1.3

Granice zaskarżenia

1.1.1

Kierunek i zakres zaskarżenia

☒  na korzyść
☐  na niekorzyść

☐  w całości

☒  w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2

Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4

Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodamiprzeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5

Ustalenie faktów

1.1.3

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

1.1.4

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6

Ocena dowodów

1.1.5

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.6

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Zarzut błędu w ustaleniach faktycznych poprzez brak ustalenia, że oskarżony jest całkowicie niezdolny do pracy i połączony z tym zarzut rażącej niewspółmierności kary ograniczenia wolności.

☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐  niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Sąd odwoławczy nie będzie odnosił się do tego zarzutu albowiem z urzędu dostrzegł inne powody nakazujące uchylenie zaskarżonego wyroku, które omówi w dalszej części uzasadnienia (art. 436 kpk).

Wniosek

Wniosek o odstąpienie od wymierzenia kary.

☐ zasadny
☒ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Tak jak wyżej napisano Sąd nie będzie odnosił się do tego wniosku albowiem z urzędu dostrzegł inne powody nakazujące uchylenie zaskarżonego wyroku, które omówi w dalszej części uzasadnienia (art. 436 kpk).

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Przy rozpoznawaniu sprawy doszło do rażącego naruszenia prawa do obrony (art. 6 kpk) poprzez rozpoznawanie sprawy bez udziału obrońcy mimo, iż u oskarżonego przed rozprawąrozpoznano poważną chorobę psychiatryczną ( schizofrenię paranoidalną), co powodowało zaistnienie istotnych okoliczności utrudniających obronę i nakazujących wyznaczenie obrońcy z urzędu. Uchybienie to miało wpływ na treść wyroku i powoduje konieczność powtórzenia przewodu sądowego w całości.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

W postepowaniu przygotowawczym powstały wątpliwości co do poczytalności podejrzanego, wobec czego ustanowiono mu obrońcę z urzędu i dopuszczono dowód z opinii psychiatrycznej.
Wydana na etapie postępowania przygotowawczego opinia psychiatryczna zdnia 6 grudnia 2021r ( k. 81 – 84) , a więcsporządzona ponad pół roku przed terminem rozprawy,stwierdzała, że podejrzany nie jest chory psychicznie i może rozsądnie bronić się sam. Dlatego postanowieniem z dnia 17 stycznia 2022 roku w sprawie II Kp 555/21 cofnięto oskarżonemu wyznaczonego obrońcę z urzędu uznając, że jego udział nie jest obowiązkowy.
Już po wydaniu tej opinii, a przed rozpoznaniem sprawy przez Sąd Rejonowy, doszło do drastycznego pogorszenia stanu zdrowia psychiatrycznego oskarżonego.Miał poważny epizod psychiatryczny ( podjął próbę samobójczą, był ściągany z dachu przez policję). Został doprowadzony przymusowo do szpitala psychiatrycznego w dniu 9 marca 2022 r., gdzie rozpoznano u niego istotne pogorszenie stanu zdrowia psychicznego utrzymujące się od kilku tygodni przed przyjęciem na oddział. Oskarżony był hospitalizowanyod dnia 9 marca 2022 roku do dnia 22 kwietnia 2022 roku.Zajmujący się nim lekarze psychiatrzy zdiagnozowali u niego schizofrenię paranoidalną, w wyniku hospitalizacji uzyskano częściową poprawę jego stanu zdrowia pozwalająca na wypisanie ze szpitala z zaleceniem leczenia ambulatoryjnego, ale przy wypisie wyraźnie zaznaczono, że nadal u oskarżonego utrzymują się objawy schizofrenii( karta informacyjna leczenie szpitalnego k. 142-143). W związku ze zdiagnozowaną schizofrenią paranoidalną orzeczono wobec oskarżonego o całkowitej niezdolności do pracy od dnia 9 marca 2022 r. do 31 marca 2024 r. ( orzeczenie komisji lekarskiej ZUS z dnia 29.03.2022 - k. 140).
Sąd Rejonowy przed rozprawąmiał potwierdzoną i wiarygodną informację,że oskarżony jest hospitalizowany w szpitalu psychiatrycznym. W aktach sprawy znajduje się pismo ojca oskarżonego z dnia 18 marca 2022 r. (data wpływu) przekazujące Sądowi tę wiedzę ( k. 120), oraz sprzeciw oskarżonego od wyroku nakazowego ( data wpływu 25 marca 2022 r. - k. 126). W tym sprzeciwie oskarżony wprostinformuje, że jest hospitalizowanyistwierdzono u niego schizofrenię paranoidalną.Ponadto Sąd Rejonowy wysłał zawiadomienie o terminie rozprawy dla oskarżonego na adres tego szpitala psychiatrycznegoi oskarżony tam je odebrałw dniu 1 kwietnia 2022 ( k. 132). Zatem na rozprawie w dniu 13 czerwca 2022 r. Sąd dysponował potwierdzoną już wiedzą, że oskarżony po wydaniu na etapie postępowania przygotowawczego opinii psychiatrycznej był hospitalizowany w szpitalu psychiatrycznym. Ponadto dysponował pochodzącą od oskarżonego informacją, że zdiagnozowano u niego bardzo poważną chorobę psychiatryczną ( a oskarżony nawet twierdzi w nadanym przez siebie piśmie, że zdaniem lekarzy choroba ta trawiła go od dawna, tylko nie została do marca 2022 roku właściwie rozpoznana).
Mimo takich okoliczności Sąd Rejonowy, nie dość, że nie powziął wątpliwości co do dotychczasowej opinii psychiatrycznej, to przede wszystkim nie wyznaczył na nowo oskarżonemu obrońcy i na pierwszej rozprawie pod nieobecność oskarżonego wydał wyrok skazujący.
Oskarżony do apelacji załączył dokumentację medyczną, która potwierdza informacje o zdiagnozowaniu u niego schizofrenii paranoidalnej ( k. 140-143). Co prawda wynika z niej, że oskarżony nie musiał być po dniu 22 kwietnia 2022 r. hospitalizowany, ale przy wypisie stwierdzono, że „utrzymują się objawy negatywne schizofrenii” i zalecono kontynuowania leczenia w warunkach ambulatoryjnych ( k. 142 v).
Zatem cały przewód sądowy trzeba powtórzyć z udziałem obrońcy, albowiem zachodziły poważne wątpliwości co do zdolności oskarżonego do udziału w rozprawie i możliwości prowadzenia przez niego samodzielnej obrony. Zdaniem Sądu Okręgowego oskarżony - chorujący na rozpoznaną krótko przed rozprawą schizofrenię paranoidalną, z utrzymującymi się nawet po wypisaniu ze szpitala objawami tej choroby powodującymi niezbędność leczenia ambulatoryjnego oraz będący w związku z tą chorobą całkowicie niezdolny do pracy - nie jest wstanie bronić się sam w sposób racjonalny i rozsądny, a w każdym razie nieudolne próby takiej obrony nie spełniają standardów, jakie w demokratycznym państwie prawa powinny być zapewnione każdej osobie. Świadczy o tym chociażby nieumiejętnie sporządzona przez oskarżonego apelacja „wprost”, oskarżony nie zdaje sobie nawet sprawy, jakie zarzuty mógł podnieść, formułuje nieudolnie zarzuty od kary, a zasadniczy problem Sąd odwoławczy podniósł z urzędu. Rozpoznawanie przez Sąd Rejonowy w tych okolicznościach sprawy bez udziału obrońcy w sposóbrażącynaruszyło prawo oskarżonego do obrony. Stało się tak na skutek uchybień Sądu Rejonowego, których można było uniknąć, gdyby Sąd ten nie zignorował informacji od oskarżonego i jego ojca oraz zreflektował się, że skoro oskarżony odbierał korespondencję sądową w szpitalu psychiatrycznym i stamtąd ją wysyłał, to należałoby zweryfikować trafność ( a przynajmniej aktualność) wniosków z dotychczasowej opinii psychiatrycznejsporządzonej pół roku przed terminem rozprawy, oraz zapewnić oskarżonemu pomoc obrońcy.

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

1.8

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

1.9

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☒art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Było to już omówione.

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponownym rozpoznawaniu sprawy Sąd Rejonowy:

⚫

ustanowi dla oskarżonego obrońcę z urzędu ( Sąd Okręgowy ustanowił w trybieart. 79 § 2 kpkobrońcę jedynie na etap postępowania odwoławczego, które już się zakończyło);

powtórzy całe postępowanie dowodowe z udziałem obrońcy, którego obecność będzie obowiązkowa;

dopuści dowód z nowej opinii dwóch biegłych psychiatrów, którzy po bezpośrednim zbadaniu oskarżonego i zapoznaniu się z dokumentacją medyczną dotyczącą jego leczenia psychiatrycznego odniosą się do aktualnych wyników badań oskarżonego, w tym do rozpoznania u niego schizofrenii, wypowiedzą się, czy oskarżony faktycznie cierpi (obecnie oraz w czasie czynu) na tę lub inną chorobę psychiczną, czy może brać udział w postępowaniu, czy ta choroba istniała w czasie czynu i czy w związku z tym zachodzą okoliczności zart. 31 § 1 i 2 kk, czy choroba ta mogła ograniczać zdolności zarobkowe oskarżonego i możliwości realizowania przez niego obowiązku alimentacyjnego, czy oskarżony może wykonywać karę ograniczenia wolności;

będzie pamiętał o zakazie reformationis in peius.

1.10

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

2

Zasądzono wynagrodzenie dla obrońcy z urzędu ustanowionego do udziału w rozprawie odwoławczej według stawek minimalnych.

7

PODPIS

1.11

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

oskarżony

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

wymierzenie kary

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść
☒ na niekorzyść

☐ w całości

☒ w części

☐

co do winy

☒

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☒

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana