Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACa 393/21
Data wyroku: 2022-07-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Ryszard Marchwicki
Słowa kluczowe: Skarga pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 kc

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 lipca 2022 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Ryszard Marchwicki
Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Kaczmarek
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 lipca 2022 r. wP.
sprawy z powództwaI. K.iP. K.
przeciwko(...)sp. z o.o. z siedzibą wP.

o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 1 lutego 2021 r. sygn. akt XII C 180/16

1
apelację oddala;

2
zasądza od pozwanej na rzecz powodów 8.100 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu apelacyjnym.

Ryszard Marchwicki

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 26 stycznia 2016 r. (k. 1-16) skierowanym przeciwko pozwanejspółce (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wP.powodowieI. K.iP. K.wnieśli o uznanie za bezskuteczną w stosunku do powodów umowę sprzedaży prawa własności nieruchomości położonej wJ., gminieS., dla której Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto wP., V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), zawartej dnia 02 grudnia 2015 r. przed asesorem notarialnymA. D., upoważnionym przez notariuszaA. S., Rep.(...), mocą której pozwana nabyła wspominaną nieruchomości. Ponadto, powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanej kosztów postępowania sądowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego w wysokości opłaty maksymalnej tj. 14.400,00 zł podwyższonej o kwotę podatku od towarów i usług wliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług.
W odpowiedzi na pozew, pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości z uwagi na brak podstaw prawnych i faktycznych żądania, zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Wyrokiem z dnia 1 lutego 2021 r Sąd Okręgowy w Poznaniu:

I
uznał za bezskuteczną w stosunku do powodów umowę sprzedaży nieruchomości położonej wJ.gm.S.dla której Sąd Rejonowy Poznań- Stare Miasto wP.prowadziksięgę wieczystą Kw nr (...), zawartą w dniu 2 grudnia 2015r pomiędzyL. G.a pozwaną spółką w Kancelarii Notarialnej notariuszA. S.rep.(...)i to ze względu na wierzytelność przysługującą powodom w stosunku doL. G.o zapłatę kwoty 2.100.000zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie z tytułu umowy pożyczki z dnia 23 marca 2011r , co do którejL. G.poddała się egzekucji w akcie notarialnym z dnia 23 marca 2011r w Kancelarii NotarialnejP. J.iI. S.nr rep.(...)

II
kosztami postępowania obciążył w całości pozwanego, pozostawiając szczegółowe rozliczenie kosztów referendarzowi sądowemu.

Podstawą rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i wnioski Sądu I Instancji.
W dniu 21 marca 2011 r. powodowie iL. G.podpisali tzw. umowę wewnętrzną, której celem była realizacja wspólnego przedsięwzięcia inwestycyjnego polegającego na budowie osiedla domów jednorodzinnych. Zgodnie z jej treściąL. G.i jej mąż mieli kupić od powodówdziałki o numerach (...), a udziałem powodów w inwestycji miała być sprzedaż tych działek za kwotę 2.500.000,00 zł oraz wkład finansowy w formie udzielonej pożyczki pieniężnej w wysokości 1.250.000,00 zł. Strony umowy uzgodniły ponadto, że w zamian za udział powodów w inwestycji podzielą się one całkowitym zyskiem z inwestycji po połowie. Aby umożliwić formalny przepływ środków finansowych strony ustaliły również, że nieruchomości sprzedane zostaną za kwotę 3.000.000,00 zł, a pożyczka zostanie udzielona na kwotę 1.750.000,00 zł, na okres do dnia 31 marca 2014 r. Za udzielenie pożyczkiL. G.i jej mąż zapłacą na rzecz powodów kwotę 500.000,00 zł. Natomiast z zysku ze sprzedaży domów dłużniczka w pierwszej kolejności będzie spłacać pożyczkę. Reszta będzie wypłacana sukcesywnie po połowie.
Co więcej, strony założyły, że możliwe jest uzyskanie dochodu całkowitego z inwestycji znacznie przewyższającego 2.000.000,00 zł. Wtedy rozliczenie tej części zysku będzie mogło nastąpić na podstawie faktur wystawionych przez powodów dlaL. G.i jej męża. Z kolei w razie bardzo niskiego zysku z całej inwestycji, strony umowy uzgodniły, że minimalna zapłata za udzieloną pożyczkę na inwestycje wyniesie 600.000,00 zł.
W dniu 23 marca 2011 r. powodowie orazL. G.zawarli umowę pożyczki w kwocie 1.750.000,00 zł. Kwota ta miała zostać zwrócona powodom najpóźniej do dnia 31 marca 2014 r. wraz ze stałym oprocentowaniem wynoszącym za cały okres pożyczki 500.000,00 zł. W dniu 24 marca 2011 r. powodowie przelali na rzeczL. G.kwotę 1.750.000,00 zł, wskazując w tytule przelewu: „pożyczka wg umowy z dn. 23 marca 2011”.
W dniu 23 marca 2011 r.L. G.złożyła oświadczenie o poddaniu się egzekucji na podstawieart. 777 § 1 pkt 5 k.p.c.w zakresie spłaty pożyczki wraz z oprocentowaniem oraz ewentualnymi odsetkami za opóźnienie i kosztami do kwoty 2.500.000,00 zł.
W dniu 28 maja 2014 r.L. G.przelała na rzecz powodów kwotę 150.000,00 zł wskazując w tytule przelewu: „częściowy zwrot pożyczki wg umowy z 23 marca 2011”. Powodowie kilkukrotnie zwracali się doL. G.o zwrot pozostałej części pożyczki, co dotychczas nie nastąpiło.
Dlatego postanowieniem z dnia 05 listopada 2015 r. Sąd Rejonowy Poznań –Stare Miasto wP., Wydział II Cywilny, nadał klauzulę wykonalności aktowi notarialnemu z dnia 23 marca 2011 r., Rep.(...)zawierającemu obowiązek zapłaty na rzecz powodów kwoty 2.100.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi od kwoty 2.250.000,00 zł od dnia 01 kwietnia 2014 r. do dnia 28 maja 2014 r. i od kwoty 2.100.000,00 zł od dnia 29 maja 2014 r. do dnia zapłaty, z zastrzeżeniem, że kwota wyegzekwowana na podstawie niniejszego tytułu nie może przekroczyć kwoty 2.500.000,00 zł, sygn. akt. II Co 5371/15.
Po uzyskania klauzuli wykonalności, powodowie wystąpili do Komornika Sądowego przy Sadzie Rejonowym w SzamotułachL. S.z wnioskiem o wszczęcie postępowania egzekucyjnego przeciwkoL. G.. Pismem z dnia 18 listopada 2015 r. Komornik Sądowy wezwałL. G.do złożenia wyjaśnień niezbędnych dla prowadzenia dalszej egzekucji (sygn. akt KM 2398/15). Dłużniczka nie stawiła się w wyznaczonym terminie, przedkładając stosowne zwolnienie lekarskie.
W dniu 02 grudnia 2015 r.L. G.zawarła z pozwanąspółką (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąumowę sprzedaży nieruchomości położonej wJ., gminaS., dla której Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto wP., V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą o numerze (...). W § 4 umowy wskazano, że cena sprzedaży wynosi 1.000.000,00 zł i ma zostać przelana na rachunek bankowy wskazany w odrębnym dokumencie w terminie do dnia 04 grudnia 2015 r. Spółka nie uiściła na rzeczL. G.ceny za nabytą nieruchomość. W dniu 17 grudnia 2015 r. pozwana spółka ustanowiła na prawie własności ww. nieruchomości hipotekę do kwoty 3.000.000,00 zł na rzeczspółki (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółka komandytowo-akcyjna z siedzibą wW..
W tym samym okresie, tj. w dniu 02 grudnia 2015 r.,L. G.zbyła na rzeczspółki (...).(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąw drodze umowy sprzedaży nieruchomości położone w miejscowościR., gminaR., dla której Sąd Rejonowy w Gorlicach, Wydział V Ksiąg Wieczystych, prowadziksięgi wieczyste o numerach (...).
Natomiast w dniu 01 grudnia 2015 r.L. G.zbyła swoje udziały współce (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wK.na rzeczspółki (...).(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością.
W chwili zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości położonej w miejscowościJ., wspólnikami pozwanej spółki byliB. K.orazM. K..B. K.była także członkiem jednoosobowego zarządu spółki.
L. G.oraz jej mażS. G.pozostawali w relacjach towarzyskich i biznesowych z członkami rodzinyB. K..B. K.jest spokrewniona zS. J.. Obie są siostrzenicamiK. Z.będącego od wielu lat bliskim znajomym PaństwaG..
W toku prowadzonej egzekucji Komornik Sądowy ustalił, żeL. G.jest właścicielką innych nieruchomości. Powodowie wystąpili o wydanie kolejnych tytułów wykonawczych. W dniu 09 grudnia 2015 r. Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto wP., Wydział II Cywilny wydał powodom dalsze tytułu wykonawcze w postaci aktu notarialnego sporządzonego przez notariuszaI. S.w dniu 23 marca 2011 r. w celu prowadzenie egzekucji z majątku dłużniczkiL. G.w postaci nieruchomości położonych wJ.oraz wR., sygn. akt II Co 5755/15.
Po uzyskaniu tytułów wykonawczych, powodowie złożyli wnioski egzekucyjne do Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Poznań – Stare Miasto wP.i przy Sądzie Rejonowym w Gorlicach. Egzekucja ze wspominanych nieruchomości nie mogła być już jednak prowadzona, ponieważ zostały one wcześniej zbyte przezL. G..
Powodowie wraz zL. G.podejmowali próby ugodowego rozwiązania sprawy. W 2016 r. przygotowany został nawet projekt ugody pozasądowej, do której podpisania jednak nie doszło.
L. G.nie posiada majątku, z którego powodowie mogliby uzyskać zaspokojenie swojego roszczenia. Co prawda,L. G.jest właścicielką nieruchomości znajdującej się wK., przyul. (...), zabudowanej domem jednorodzinnym, dla której Sąd Rejonowy w Szamotułach prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), niemniej nieruchomość ta jest zabezpieczona hipotekami na rzecz(...)(...)w kwocie 2.000.000,00 zł oraz na rzecz(...) Banku S.A.w kwocie 678.000,00 zł. Dłużniczka próbowała sprzedać wspominaną nieruchomość za kwotę 1.900.000,00 zł, aczkolwiek bez oczekiwanego rezultatu. Wspominana nieruchomość objęta jest postępowaniem egzekucyjnym.
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Okręgowy uznał , że powództwo okazało się w całości uzasadnione.
Sąd wskazał , że zostały spełnionewszystkie przesłanki skuteczności skargi pauliańskiej.
Bezsporną okolicznością w niniejszej sprawie jest to, że w wyniku dokonanej transakcji, tj. zawarcia w dniu 02 grudnia 2015 r. umowy sprzedaży, osoba trzecia – pozwana spółka osiągnęła korzyść majątkową w postaci nieruchomości położonej w miejscowościJ., która dotychczas znajdowała się w majątkuL. G..
Postępowanie dowodowe zdaniem sądu wykazało, iż dłużniczka –L. G.nie otrzymała od pozwanej spółki żadnej zapłaty za przeniesioną na jej rzecz własność nieruchomości. Mimo, że z umowy sprzedaży wynikało, że zapłata ceny nastąpi przelewem na rachunek bankowy do dnia 04 grudnia 2015 r. to zarówno pozwana spółka jak iL. G.przyznały, że powyższe nie nastąpiło.
Obie strony zaskarżonej umowy wskazały natomiast, że zapłata nastąpiła w formie obligacji wystawionych przez pozwaną spółkę.T.. Sąd poddał w wątpliwość te twierdzenie, zauważając, że nie tylko nie zostało ono potwierdzone jakimkolwiek dowodem, ale co najważniejsze pozostawało w sprzeczności z treścią zawartej umowy.
Poza tym, zdaniem sądu trudno przyjąć, żeL. G.zgodziłaby się na taką formę zapłaty od rzekomo nieznanej sobie spółki, bez żadnego dodatkowego zabezpieczenia, odraczając przy tym obowiązek zapłaty, chociaż sprzedaż nieruchomości, zdaniemL. G.i jej męża, była spowodowana koniecznością uzyskania środków finansowych.
W ocenie tut. Sądu pozwana spółka otrzymała od dłużniczki korzyść majątkową nieodpłatnie. Co więcej, dłużniczka nie potrafiła nawet wyjaśnić, dlaczego wybrano taki sposób zapłaty ceny i dlaczego zgodziła się na nieotrzymanie żadnego realnego świadczenia w zamian za zbytą nieruchomość. Analogiczna sytuacja miała miejsce podczas sprzedaży nieruchomości położonych w miejscowościR.spółce (...).(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Uwzględniając powyższe, tut. Sąd uznał, że wskazany sposób zapłaty ceny za nieruchomość jest całkowicie niewiarygodny, a nade wszystko niezgodny z zasadami logiki i doświadczenia życiowego.
Nadto, tut. Sąd stwierdził, że w wyniku zbycia nieruchomości wJ.oraz po zbyciu w tym samym czasie nieruchomości wR.i udziałów współce (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąL. G.stała się całkowicie niewypłacalna. Jedyne składniki jej majątku, do których powodowie mogli skierować egzekucję, to nieruchomość położona wK., której wartość jest niższa niż wysokość obciążających ją hipotek oraz udział w nieruchomości wJ.stanowiącej wewnętrzną drogę osiedlową.
Sytuacja majątkowaL. G.po sprzedaży przedmiotowych nieruchomości uległa znacznemu pogorszeniu, a dłużniczka stała się niewypłacalna. Na bardzo trudną sytuację finansowa dłużniczki wskazywał równieżK. Z., który oświadczył, że organizował niezbędne środki finansowe celem podpisania ugody przezL. G.z powodami, która do skutku nigdy nie doszła. Zdaniem tut. Sądu zebrany w sprawie materiał dowodowy jedynie potwierdza, że sprzedaż nieruchomości przez dłużniczkę doprowadziła do pokrzywdzenia powodów jako wierzycieli.
Nie budzi wątpliwości tut. Sądu również fakt, żeL. G.działa ze świadomością pokrzywdzenia powodów. Z zebranego w sprawie materiału dowodowego, a zwłaszcza z zeznań samej dłużniczki, wynika, że w chwili sprzedaży nieruchomości wR.orazJ., a także udziałów współce (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwiedziała o toczącym się względem niej postępowaniu egzekucyjnym. Co więcej, dłużniczka przebywając na zwolnieniu lekarskim, które notabene przedłożyła Komornikowi Sądowemu, dokonała wspominanych transakcji. Okoliczność, że zawarcie tych umów miało służyć tylko i wyłącznie wyprowadzeniu majątku i uniemożliwieniu powodom prowadzenia skutecznej egzekucji, utwierdza dodatkowo fakt, żeL. G.nie otrzymała za zbyte nieruchomości żadnej zapłaty, a ich nabywcami były spółki, w tym spółka pozwana, zarządzane przez siostrzenice –S. J.iB. K.– jej wieloletniego, bliskiego, znajomegoK. Z.. W związku z tą znajomością małżonkowieG.bywali na uroczystościach rodzinnych, w tym na weselach, które odbywały się w rodzinieZ.i jak sami przyznali mieli kontakt z członkami rodzinyZ.. Ponadto,S. G.jest ojcem chrzestnym dzieckaV.iK. Z.. To z kolei świadczy o bliskich relacjach towarzyskich dłużniczki i jej rodziny zZ.. Co więcej, rodzinę dłużniczki orazJ. J.(matkęS. J.) łączyły relacje biznesowe.S. G.był m.in. członkiem rady nadzorczej wraz zJ. J.współce (...) S.A.
ZarównoB. K.,M. K.,L. G.,S. G.,J. J.jak iS. J.pozostawali w bliskiej relacji towarzyskiej. Osoby te wielokrotnie spotykały się na uroczystościach organizowanych przezK. Z.oraz jego rodzinę. Co więcej, powodowie również pozostawali dotąd w bliskich relacjach towarzyskich zL. G.,K. Z.iV. Z., i wiele osób wiedziało i wie, żeL. G.jest winna im sporą sumę pieniędzy, którą pożyczyła na realizację inwestycji budowalnej wJ.(tj. na nieruchomości, która zbyła), co potwierdził zresztą w swoich zeznaniachK. Z..
Poza tym, mąż dłużniczki –S. G.i jeden z dwóch(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością–M. K., którego żoną jestB. K., byli w przeszłości wspólnie zaangażowani we wspólne przedsięwzięcie gospodarcze –(...) S.A.
Zastanawiające pozostaje również to, że pozwana spółka zdecydowała się na zakup nieruchomości, nie mając nawet środków pieniężnych na zapłatę. W tym stanie rzeczy tut. Sąd stwierdził, że dłużniczka dokonując zaskarżonej czynności działała w pełni świadomie – celowo – z pokrzywdzeniem powodów, co jednoznacznie potwierdzają zgromadzone i przeprowadzone w sprawie dowody. To samo tyczy się nabywcy nieruchomości – pozwanej spółki, która również musiała mieć wiedzę oraz świadomość, że sprzedaż nieruchomości ma na celu udaremnienie skutecznej egzekucji wobec dłużniczki.
I wreszcie, Sąd podniósł, nie podziela stanowiska wyrażonego przez pozwaną spółkę, co do tego, że umowa pożyczki z dnia 23 marca 2011 r. zawarta między powodami aL. G., a także oświadczenie o poddaniu się egzekucji są nieważne w oparciu oart. 83 § 1 k.c.Z przedstawionych w sprawie dowodów nie wynikało, że kwota 1.750.000,00 zł wpłacona przez powodówL. G.w dniu 24 marca 2011 r. nie stanowiła pożyczki, a wkład finansowy we wspólne przedsięwzięcie budowlane, który miał zostać zwrócony po zakończeniu i rozliczeniu inwestycji. Powyższe nie wynikało również z tzw. umowy wewnętrznej, która co prawda wskazywała, że strony zaplanowały wspólną inwestycję, aczkolwiek nie było tam mowy o tym, że wspominana kwota nie stanowi pożyczki udzielonej przez powodów na rzeczL. G..
Poza tym, o tym, że strony zawarły umowę pożyczki świadczy również fakt, że w dniu 28 maja 2014 r. dłużniczka przelała na rzecz powodów kwotę 150.000,00 zł wskazując w tytule przelewu, że jest to częściowy zwrot pożyczki zgodnie z umową z dnia 23 marca 2011 r. Niezależnie jednak od tego, trudno jest wskazać powody, dla których strony umowy pożyczki miałyby ukrywać przez jej zawarcie inną czynność prawną.
Rozbieżności pomiędzy umową pożyczki z dnia 23 marca 2011 r. a tzw. umową wewnętrzną z dnia 21 marca 2011 r. dotyczą wysokości udzielonej pożyczki. O ile w umowie wewnętrznej mowa o kwocie 1.250.000,00 zł, o tyle w umowie pożyczki wskazuje się na kwotę 1.750.000,00 zł. Nawet jeśli przyjąć, że pożyczka wynosiła faktycznie 1.250.000,00 zł to pozwana spółka nie przedstawiła wystraczających dowodów na poparcie tej okoliczności. Sama umowa wewnętrzna nie wydaje się być wystraczającym dowodem w sprawie. Niemniej, nawet gdyby przyjąć, że mamy do czynienia w tym przypadku z pozornością względną to oczywistym jest, że nie powstają skutki prawne wyrażone w oświadczeniu woli złożonym dla pozoru, a zamierzone skutki prawne powstają, o ile spełniono przesłanki ważności czynności prawnej. W niniejszej sprawie tak czy inaczej należałoby uznać, że powodom przysługuje wierzytelność o zwrot pożyczki, albowiem twierdzenia przeciwne dłużniczki nie zostały w żaden sposób udowodnione.
Przyjąć należało, w związku z powyższym, że spełnione zostały wszystkie przesłanki skuteczności skargi pauliańskiej.
Stąd też, tut. Sąd w pkt. 1 wyrok, uznał za bezskuteczną w stosunku do powodów umowę sprzedaży nieruchomości położonej wJ., gminaS.dla której Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto wP.prowadziksięgę wieczystą o numerze (...), zawartą w dniu 02 grudnia 2015 r. pomiędzyL. G.a pozwaną spółką w Kancelarii Notarialnej notariuszA. S., Rep(...)i to ze względu na wierzytelność przysługującą powodom w stosunku doL. G.o zapłatę kwoty 2.100.000,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie z tytułu umowy pożyczki z dnia 23 marca 2011 r., co do którejL. G.poddała się egzekucji w akcie notarialnym z dnia 23 marca 2011 r. w Kancelarii Notarialnej notariuszP. J.iI. S., Rep.(...)
O kosztach postępowania tut. Sąd orzekł w pkt. 2 wyroku, na podstawieart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.Powództwo okazało się w całości uzasadnione, wobec czego pozwana spółka powinna ponieść koszty procesu w całości. Szczegółowe rozliczenie kosztów pozostawiono referendarzowi sądowemu.
Apelację od powyższego wyroku wniosła pozwana spółka , zaskarżyła wyrok w całości i zarzuciła :
1. naruszenie prawa procesowego:

a
art. 3271§ 1 k.p.c.poprzez niewskazanie w uzasadnieniu wszystkich istotnych elementów ustalonej podstawy faktycznej oraz niewyjaśnienie istnienia w ogóle wierzytelności i kwestii „pokrzywdzenia wierzycieli" jako koniecznej przesłanki odpowiedzialności z tytułu złożonej skargi pauliańskiej,

b
art. 233 k.p.c.poprzez bezpodstawne przyjęcie i uznanie przez Sąd I instancji, że pomiędzy pozwanym (a konkretnie zarządem pozwanego) jako osobą trzecią iL. G.jako sprzedawcą nieruchomości były osobami pozostającymi w bliskim stosunku (w rozumieniuart. 527 k.c.), co uzasadniałoby przyjęcie świadomości pokrzywdzenia wierzycieli, jak również poprzez bezpodstawne przyjęcie i uznanie przez Sąd I instancji, że w sprawie miało miejsce „pokrzywdzenie" wierzycieli w rozumieniuart. 527 § 2 k.c.uzasadniające zasadność skargi pauliańskiej,

c
art. 231, art. 233 k.p.c.art. 316 § 1 k.p.c.poprzez odstąpienie do przeanalizowania faktów i dowodów w postaci ksiąg wieczystych rzeczonej nieruchomości w zakresie ustanowionych hipotek i zobowiązań (dział III i IV ksiąg wieczystych) i ich wpływu na fakt poszkodowania powodów zarówno w chwili zaskarżenia czynności prawnej jak i w chwili wyrokowania

d
art. 2352k.p.c.poprzez niedopuszczenie na ostatniej rozprawie dowodu z dokumentu w postaci pisma(...)(...)datowanego na dzień 15 czerwca 2020 r. oraz dowodu z przesłuchania w charakterze pozwanego Prezesa ZarząduC. P.- na okoliczność aktualnego statusu przedmiotowej nieruchomości, zakresu obciążenia nieruchomości hipotekami na rzecz wierzycieli hipotecznych, a w konsekwencji brak „pokrzywdzenia" wierzycieli w rozumieniuart. 527 § 2 k.c.

2. naruszenie prawa materialnego
a) w postaci przepisuart. 527§ Ik.c.poprzez błędne zastosowanie przepisuart. 527 § 1 k.c.do stanu faktycznego, w którym brakowało „osobistego stosunku" oraz „pokrzywdzenia wierzycieli" uzasadniających zasadność skargi pauliańskiej.
b) w postaci przepisuart. 527 pkt 2poprzez błędne zastosowanieart. 527 pkt 2 kc-brak związku przyczynowego między zaskarżoną czynnością prawną dłużnika a jego niewypłacalnością prowadzącą do pokrzywdzenia wierzyciela czyli niemożności zaspokojenia przysługującej powodowi wierzytelności.
Wskazując na powyższe pozwana wniosła o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku oraz oddalenie powództwa w całości, ewentualnie:

2
uchylenie wyroku w całości oraz przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I instancji;

3
zasądzenie od powodów solidarnie na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów procesu w postępowaniu apelacyjnym;

4
dopuszczenie dowodów w postaci pisma(...)(...)z dnia 15 czerwca 2020 r., oraz w postaci przesłuchania w charakterze pozwanegoC. P.- na okoliczność wartości nieruchomości oraz zakresu obciążenia hipotekami w zakresie przekraczającym znacznie wartość samej nieruchomości.

W odpowiedzi na apelację powodowie wnieśli o:

1
oddalenie apelacji w całości jako bezzasadnej;

2
zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych;

3
pominięcie zgłoszonych wniosków dowodowych jako spóźnionych, a nadto nieprzydatnych dla rozstrzygnięcia.

4
przeprowadzenie dowodu z dokumentu: odpisu pełnego działu KW nr POI(...)w celu wykazania faktu: możliwości zaspokojenia się(...)z innych nieruchomości, perspektywy zaspokojenia się ze spornej nieruchomości przez powodów.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja jako nieuzasadniona podlegała oddaleniu.
Sąd w całości podziela zarówno ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Okręgowy jak i poczynione na ich podstawie ustalenia i wnioski prawne.
Nieuzasadniony był zarzut naruszeniaart. 3271§ 1 k.p.c.Zgodnie z tym art uzasadnienie wyroku powinno zawierać:
1) wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, obejmującej ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
2) wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa.
W judykaturze przyjmuje się, że obrazaart. 328 § 2( obecnieart. 3271§1 k.p.c.) może być przedmiotem zarzutu w apelacji lub skardze kasacyjnej tylko w wyjątkowych okolicznościach, tj. wtedy, gdy wady uzasadnienia uniemożliwiają dokonanie kontroli instancyjnej lub kasacyjnej(...). Trafnie wskazał przy tym Sąd Okręgowy w Sieradzu, że naruszenieart. 328 § 2 k.p.c., określającego wymagania, jakim powinno odpowiadać uzasadnienie wyroku sądu, może być ocenione jako mogące mieć istotny wpływ na wynik sprawy w sytuacjach tylko wyjątkowych, do których zaliczyć można takie, w których braki w zakresie poczynionych ustaleń faktycznych i oceny prawnej są tak znaczne, że sfera motywacyjna orzeczenia pozostaje nieujawniona bądź ujawniona w sposób uniemożliwiający poddanie jej ocenie instancyjnej (zob. postanowienie SO w Sieradzu z 29.01.2020 r., I Ca 571/19, LEX nr 2797362).
O uchybieniu przepisowi art. 3271§ 1 można mówić jedynie wtedy, gdyby uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia nie zawierało danych pozwalających na kontrolę tego orzeczenia (tak na tle dawnego art. 328 § 2 postanowienie SN z 21.11.2001 r., I CKN 185/01, LEX nr 52726; zob. też wyroki SN: z 18.03.2003 r., IV CKN 1862/00, LEX nr 109420; z 5.10.2005 r., I UK 49/05, M. Praw.(...), s. 214).
Uzasadnienie zaskarżonego wyroku w ocenie Sądu Apelacyjnego w pełni pozwala na kontrolę prawidłowości zastosowania przepisów prawa materialne i procesowego.
Wbrew twierdzeniom apelacji sąd I Instancji wskazał w uzasadnieniu wszystkie istotne elementy ustalonej podstawy faktycznej oraz dokonał analizy wszystkich przesłanej wynikających zart. 527 k.c.
Sąd wnikliwie ocenił cały materiał dowodowy, uzasadnienie zawiera wskazanie podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, a mianowicie: ustalenie faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy, co Sąd uczynił na podstawie dowodu z dokumentów, zeznań świadków i powodów.
W każdym razie sporządzone uzasadnienie pozwala na kontrolę wydanego przez Sąd Okręgowy orzeczenia .
Nieuzasadniony był również zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.i związany z tym zarzut naruszeniaart. 527§ 3 k.c.
Sąd Apelacyjny w całości podziela dokonane w tym zakresie ustalenia faktyczne i ich ocenę .Sąd Okręgowy wskazał bowiem , że nabywcą nieruchomości była spółka, zarządzana przez siostrzenice –B. K.– wieloletniego, bliskiego, znajomego dłużniczki ,K. Z.. W związku z tą znajomością małżonkowieG.bywali na uroczystościach rodzinnych, w tym na weselach, które odbywały się w rodzinieZ.i jak sami przyznali mieli kontakt z członkami rodzinyZ.. Ponadto,S. G.jest ojcem chrzestnym dzieckaV.iK. Z.. To z kolei świadczy o bliskich relacjach towarzyskich dłużniczki i jej rodziny zZ.. Co więcej, rodzinę dłużniczki orazJ. J.(matkęS. J.) łączyły relacje biznesowe.S. G.był m.in. członkiem rady nadzorczej wraz zJ. J.współce (...) S.A.
ZarównoB. K.,M. K.,L. G.,S. G.,J. J.jak iS. J.pozostawali w bliskiej relacji towarzyskiej. Osoby te wielokrotnie spotykały się na uroczystościach organizowanych przezK. Z.oraz jego rodzinę. Co więcej, powodowie również pozostawali dotąd w bliskich relacjach towarzyskich zL. G.,K. Z.iV. Z., i wiele osób wiedziało i wie, żeL. G.jest winna im sporą sumę pieniędzy, którą pożyczyła na realizację inwestycji budowalnej wJ.(tj. na nieruchomości, która zbyła), co potwierdził zresztą w swoich zeznaniachK. Z..
Poza tym, mąż dłużniczki –S. G.i jeden z dwóch(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością–M. K., którego żoną jestB. K., byli w przeszłości wspólnie zaangażowani we wspólne przedsięwzięcie gospodarcze –(...) S.A.
O tym , że pozwana spółka miała wiedzę oraz świadomości , że sprzedaż nieruchomości ma na celu udaremnienie skutecznej egzekucji wobec dłużniczki, świadczy pośrednio również i ta okoliczność , że spółka zdecydowała się na zakup nieruchomości, nie mając nawet środków pieniężnych na zapłatę oraz fakt , że działalność deweloperska nie byłą przedmiotem działalności tej spółki .
Za zasadnością powództwa świadczy też to , że dłużniczka –L. G.nie otrzymała od pozwanej spółki żadnej zapłaty za przeniesioną na jej rzecz własność nieruchomości. Mimo, że z umowy sprzedaży wynikało, że zapłata ceny nastąpi przelewem na rachunek bankowy do dnia 04 grudnia 2015 r. to zarówno pozwana spółka jak iL. G.przyznały, że powyższe nie nastąpiło. Obie strony zaskarżonej umowy wskazały natomiast, że zapłata nastąpiła w formie obligacji wystawionych przez pozwaną spółkę.T.. Sąd Okręgowy słusznie poddał w wątpliwość te twierdzenie, zauważając, że nie tylko nie zostało ono potwierdzone jakimkolwiek dowodem, ale co najważniejsze pozostawało w sprzeczności z treścią zawartej umowy. Poza tym, trudno przyjąć, żeL. G.zgodziłaby się na taką formę zapłaty od rzekomo nieznanej sobie spółki, bez żadnego dodatkowego zabezpieczenia, odraczając przy tym obowiązek zapłaty, chociaż sprzedaż nieruchomości, zdaniemL. G.i jej męża, była spowodowana koniecznością uzyskania środków finansowych.
Wreszcie nieuzasadnione są zarzuty dotyczące naruszeniaart. 527 § 2 k.c.
Zgodnie z wskazanym przepisem czynność prawna dłużnika jest dokonana z pokrzywdzeniem wierzycieli , jeżeli w skutek tej czynności dłużnik stał się niewypłacalny albo stał się niewypłacalny w wyższym stopniu niż był przed dokonaniem czynności.
Według skarżącego w niniejszej sprawie trudno jest stwierdzić, aby nastąpiło pogorszenie perspektyw wierzyciela na zaspokojenie ewentualnych roszczeń wierzyciela, uwzględniając w szczególności wartość rynkową przedmiotu majątkowego (nieruchomości) oraz obciążenia tego składnika ograniczonymiprawami rzeczowymimającymi wpływ na wspomnianą wartość. Nie ulega wątpliwości to, że wartości hipotek obciążających nieruchomość znacznie przekraczają samą wartość nieruchomości, w tym również sama wartość hipoteki wpisanej na rzecz(...)(...). Wspomniana hipoteka obciążała nieruchomość przed samą transakcją i biorąc pod uwagę zasady i kolejność zaspokajania roszczeń z nieruchomości przez poszczególne grupy wierzycieli, to należy przyjąć, że w przypadku zaspakajania wierzycieli w ramach postępowania egzekucyjnego powodowie nie uzyskaliby w jakimkolwiek stopniu zaspokojenia swoich ewentualnych roszczeń, w uwagi na wierzycieli hipotecznych, których roszczenia byłyby zaspokajane w pierwszej kolejności.
W ocenie sądu apelacyjnego zarzuty są nieuzasadnione
Po pierwsze – hipoteka na rzecz(...)w wysokości 3.000.000 zł została wpisana już po sprzedaży nieruchomości przez dłużniczkę.
Natomiast co do hipoteki na rzecz(...)to po pierwsze była to hipoteka łączna , a więc obciążenie tą hipoteką dotyczyło również innych nieruchomości - poza sporną nieruchomością - obciążają także nieruchomości dla których SR Poznań - Stare Miasto wP.prowadzi KW nr: POI(...),(...), PO 1(...), PO 1(...), PO 1(...), PO 1(...), PO 1(...), PO 1(...). Poza tym skarżący nie wykazał by wartość nieruchomości w chwili obecnej byłą niższa niż wartość hipoteki .
Niezależnie od tego należy wskazać na niekonsekwencję pozwanej spółki , skoro spółka twierdziła , że wartość hipoteki przewyższa znacznie wartości nieruchomości to jaki był sens nabywania nieruchomości za kwotę 1.000.000 zł
Ponadto niesporne jest że spółka nie zapłaciła dłużniczce tej kwoty , istnieją również duże wątpliwości co do obligacji , w konsekwencji więc dłużniczka wyjęła ze swojego majątku nieruchomość warta według aktu sprzedaży 1.000.000 zł a w zamian nie otrzymała żadne realnej kwoty . Tym samym również i w tym zakresie nastąpiło zubożenie dłużniczki.
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny apelację jako nieuzasadnioną oddalił na podstawieart. 385 k.p.c., a o kosztach postepowania apelacyjnego sąd orzekł na podstawie rat. 98k.p.c.w zw. zart. 108 § 1 k.p.c.oraz§ 2 pkt 7w zw. z § 10 ust 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 15 października 2015 r we sprawie opłat za czynności adwokackie.( Dz.U. 2015 poz.1800 z późn. zmianami).
Ryszard Marchwicki

"Niniejsze pismo nie wymaga podpisu własnoręcznego na podstawie § 21 ust. 4 zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 19 czerwca 2019 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej jako właściwie zatwierdzone w sądowym systemie teleinformatycznym"
St. sekr. sąd. Katarzyna Surażyńska