Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 295/21
Data wyroku: 2022-03-18 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sadu Okręgowego Andrzej Dyrda
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art.292 kc

Sygn. akt III Ca 295/21

POSTANOWIENIE
Dnia 18 marca 2022r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący – Sędzia Sadu Okręgowego Andrzej Dyrda
po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2022 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.
z udziałem GminyG.iPrzedsiębiorstwa Budowlanego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.
o zasiedzenie służebności gruntowej
na skutek apelacji uczestnika postępowania GminyG.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 9 lutego 2021r., sygn. akt I Ns 992/17
postanawia:

1
oddalić apelację;

2
zasądzić od uczestnika postępowania GminyG.na rzecz wnioskodawcy kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Andrzej Dyrda
Sygn. akt III Ca 295/21

UZASADNIENIE
(...) Sp. z o.o.wG.wniósł o stwierdzenie, że poprzednik prawny wnioskodawcy –Przedsiębiorstwo Budowlane (...) Sp. z o.o.wG.nabył – najpóźniej z dniem 5 grudnia 2010r. - na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą nr (...)służebność gruntową polegającą na prawie korzystania z części nieruchomości niezabudowanej stanowiącej fragmentdziałki ewidencyjnej nr (...), obrębT., o powierzchni 160 m2, położonej wG.przyul. (...), dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą nr (...)- pasa gruntu o powierzchni 0,0160 ha zgodnie ze szkicem oraz mapą sporządzoną przez biegłego sądowegoK. T.w sprawie o sygn. VII GC 607/14. Nadto wniósł o zasądzenie od uczestnika postępowania GminyG.na jego rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Uzasadniając swoje stanowisko wnioskodawca podał, że jest właścicielem budynku(...)usytuowanego na nieruchomości położonej przyul. (...)wG., sąsiadującej zdziałką gruntu nr (...). Wnioskodawca jest użytkownikiem wieczystym ww. nieruchomości, zaś jej właścicielem jest Skarb Państwa. Wskazał, że poprzedni właściciel –Przedsiębiorstwo Budowlane (...) Sp. z o.o.wG.nabył przedmiotowe prawo wraz z własnościąPrzedsiębiorstwa (...)w likwidacji w drodze pisemnego przetargu sprzedaży prowadzonej przez syndyka masy upadłości. W treści umowy sprzedaży z 5 kwietnia 2007r. przedstawiciel sprzedającego oświadczył, że zbywane prawo użytkowania wieczystego gruntu wraz z własnością budynków i urządzeń, poza prawami i roszczeniami wynikającymi z umów najmu, jest wolne od praw i roszczeń osób trzecich nie wpisanych do księgi wieczystej. W 2013r. wnioskodawca otrzymał korespondencję z Urzędu Miejskiego wG., na podstawie której powziął informację, że znajdujący się na niej budynek wykracza ok. 160 m2poza granice działki, której użytkownikiem wieczystym jest wnioskodawca. W związku z tym uczestnik postępowania wezwał wnioskodawcę do zapłaty wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z nieruchomości. Wnioskodawca podkreślił, że w okresie dysponowania tytułem prawnym do nieruchomości nie dokonał żadnej przebudowy lub nadbudowy nieruchomości budynkowej. Tym samym nieprzerwane korzystanie z fragmentu nieruchomości uczestnika postępowania trwa od dnia budowy budynku. Fragment budynku, który zajmuje cześć działki, będącej własnością uczestnika postępowania został wybudowany prawdopodobnie w 1957r. Budynek ten od chwili wybudowania jest nieprzerwalnie użytkowany przez kolejnych właścicieli.
W odpowiedzi na wniosek GminaG.wniosła o oddalenie wniosku oraz ustalenie, że strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. Podała, że do 5 grudnia 1990r. właścicielem obydwu nieruchomości był Skarb Państwa. Własnośćdziałki nr (...)nabyła z mocy prawa GminaG.z dniem 27 maja 1990r. Poprzednik prawny wnioskodawcy z mocy prawa nabył prawo użytkowania wieczystegodziałki nr (...)dnia 5 grudnia 1990r. Zakwestionował posiadanie w dobrej wierze. Podniósł, że bieg zasiedzenia nieruchomości stanowiących własność Skarbu Państwa mógł się zacząć dopiero od 1 października 1990r. z uwagi na obowiązujące od tej daty przepisy wyłączające możliwość nabycia przez zasiedzenie jakichkolwiek praw na nieruchomości Skarbu Państwa, a skrócenie terminów obejmuje jednak wyłącznie okres posiadania biegnącego przeciwko Skarbowi Państwa i wykonywanego przez inny podmiot niż przedsiębiorstwo państwowe, a więc mogącego prowadzić do zasiedzenia. W niniejszej sprawie nie podlega zaliczeniu ani okres władania przez poprzednika prawnego wnioskodawcy w czasie obowiązywaniaart. 128 k.c., gdyż w tym czasie właścicielem obciążonej nieruchomości był Skarb Państwa ani w czasie gdyPrzedsiębiorstwo Budownictwa (...)nie było jeszcze użytkownikiem wieczystym nieruchomości władnącej. Termin zasiedzenia służebności w sprawie zaczął biec z dniem 5 grudnia 1990r. i skutki zasiedzenia mogą nastąpić najwcześniej w dacie 5 grudnia 2020r. bowiem brak jest możliwości przypisania dobrej wiary posiadacza w chwili rozpoczęcia wykonywania służebności nadziałce nr (...). W ocenie uczestnika postępowania fakt zajęcia przezPrzedsiębiorstwo Budownictwa (...)przedmiotowego fragmentu działki już w 1957r. nie może prowadzić do skrócenia terminu biegu zasiedzenia służebności rozpoczętego w dniu 5 grudnia 1990r.
Postanowieniem z dnia 24 września 2020r. Sąd wezwał do wzięcia udziału w sprawiePrzedsiębiorstwo Budowlane (...) Sp. z o.o.wG..
Na rozprawie 26 stycznia 2021r. uczestnik postępowaniaPrzedsiębiorstwo Budowlane (...) Sp. z o.o.wG.poparł wniosek.
Sąd Rejonowy w Gliwicach postanowieniem z dnia 9 lutego 2021r. stwierdził nabycie, przez wnioskodawcę(...) Sp. z o.o.wG.z dniem 5 grudnia 2020r. na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystego nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą numer (...), przez zasiedzenie służebności gruntowej polegającej na prawie korzystania z części nieruchomości niezabudowanej stanowiącej fragmentdziałki ewidencyjnej numer (...), obrębT., o powierzchni 160 m2położonej wG.przyulicy (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Gliwicach prowadzona jestksięga wieczysta numer (...)tj. pasa gruntu o powierzchni 0,0160 ha zgodnie ze szkicem sytuacyjnym - załącznik numer 2 oraz mapą dla celów sądowych sporządzonymi przez biegłego sądowegoK. T.w opinii z dnia 07.12.2015 r. w ramach postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w Gliwicach sygnatura VII GC 607/14 na kartach 186, 187 tych akt, które uczynić częścią integralną niniejszego postanowienia oraz kosztami postępowania obciążyć uczestników w zakresie przez nich poniesionym.
Orzeczenie to poprzedził ustaleniem, że Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą nr (...)dla nieruchomości położonej wG.przyul. (...), o łącznej powierzchni 1,5565 ha. Nieruchomość ta składa się z działki onumerze ewidencyjnym (...)i jest własnością Skarbu Państwa.
Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadzi takżeksięgę wieczystą nr (...)dla nieruchomości położonej wG.przyul. (...), o łącznej powierzchni 0,0944 ha. Nieruchomość ta składa się z działki onumerze ewidencyjnym (...)i jest własnością GminyG..
Na nieruchomości obejmującejdziałkę nr (...)w latach 30 – tych ubiegłego wieku rozpoczęto budowę hali warsztatowej tj. hangar. Budowę zakończono w 1957r., a następnie dobudowano do niej przybudówkę z cegły. W przybudówce tej mieściła się narzędziownia, hala maszyn, hala do obróbki skrawaniem oraz warsztat elektryczny. Przybudówka ta znajduje się od stronyul. (...)i obecnie zajmuje także cześć nieruchomości składającej się z działki onumerze ewidencyjnym (...), o powierzchni 160 m2. Z kolei po drugiej stronie hangaru dobudowano pomieszczenie z cegły, w którym znajdowała się kotłownia. Pomieszczenie to znajdowało się na tereniedziałki nr (...). W tamtym czasie ściany budynku stanowiącego hangar były jednocześnie częścią ogrodzeniadziałki nr (...).
Początkowo działalność w budynku hangaru prowadziłoPrzedsiębiorstwo Państwowe (...). Przedsiębiorstwo to zmieniło nazwę na(...)Kombinat (...), a następnie przekształciło się wPrzedsiębiorstwo Budownictwa (...)wG..
Decyzją nr G.II/8224/59/92 z września 1992r. wydaną przez Wojewodę(...)stwierdzono nabycie z dniem 5 grudnia 1990r. przezPrzedsiębiorstwo Budownictwa (...)wG.przyul. (...)prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa położonego wG.przyul. (...), będącego w dniu wejścia w życieustawy z dnia 29 września 1990r.o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości w zarządzie ww. przedsiębiorstwa, obejmującego działki o ówczesnych numerach(...). Okres użytkowania wieczystego został ustalony na 99 lat z możliwością jego przedłużenia na dalszy okres.
Decyzją nr Gd.II-(...)z dnia 20 grudnia 1993r. wydaną przez Wojewodę(...)stwierdzono nabycie z mocy prawa z dniem 5 grudnia 1990r. przezPrzedsiębiorstwo Budownictwa (...)wG.prawa użytkowania wieczystego gruntu stanowiącego własność Skarbu Państwa, położonego wG.przyul. (...)o łącznej powierzchni 22421 m2, obejmującego działki o ówczesnych numerach(...)
Dnia 5 kwietnia 2007r. pomiędzy syndykiem masy upadłościPrzedsiębiorstwa Państwowego Przedsiębiorstwo Budownictwa (...)w likwidacji w upadłości z siedzibą wG.aPrzedsiębiorstwem Budowlanym (...) Sp. z o.o.wG.została zawarta umowa na mocy którejPrzedsiębiorstwo Budowlane (...) Sp. z o.o.wG.nabyło prawo użytkowania wieczystegodziałki nr (...)o powierzchni 1,5565 ha wraz z własnością budynków, budowli i urządzeń stanowiących odrębny od gruntu przedmiot własności.
Dnia 22 października 2012r. pomiędzyPrzedsiębiorstwem Budowlanym (...) Sp. z o.o.wG.a(...) Sp. z o.o.wG.(obecnie(...) Sp. z o.o.wG.) została zawarta umowa przeniesienia zorganizowanej części przedsiębiorstwa jako aportu, w skład którego wchodzi m.in. prawo użytkowania wieczystegodziałki numer (...)położonej wG., dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą nr (...).
Obecnie użytkownikiem wieczystym nieruchomości składającej się zdziałki nr (...)jest(...) sp. z o.o.wG..
Pismem z dnia 8 października 2013r. Urząd Miejski wG.poinformował wnioskodawcę o naliczeniu miesięcznej opłaty z tytułu bezumownego użytkowania częścidziałki nr (...), obrębT.o pow. 160 m2w wysokości 1968 zł płatną do 20-go dnia każdego miesiąca.
Dnia 31 marca 2014 r. GminaG.wytoczyła przeciwko(...) Sp. z o.o.wG.powództwo o zapłatę kwoty w łącznej wysokości 34.112 zł tytułem opłat za bezumowne korzystanie z nieruchomości położonej wG.przyul. (...), obejmującejdziałkę nr (...), obejmujący okres od grudnia 2013r. do marca 2014r. Postępowanie toczy się przez tut. Sądem, VII Wydział Gospodarczy pod sygn. VII GC 607/14. Postanowieniem z dnia 7 grudnia 2017r. Sąd zawiesił postępowanie na podstawieart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.
Obecnie na nieruchomości składającej się zdziałki nr (...)poza budynkiem hangaru znajduje się 10 innych budynków, w tym 2 o przeznaczeniu administracyjno – biurowym, a pozostałe to magazyny produkcyjne i hale. Budynek hangaru ma obecnie 3 przybudówki stanowiące jedność. Ostatnia przybudówka została wybudowana w latach 2009 – 2010. W tym czasiePrzedsiębiorstwo Budowlane (...) Sp. z o.o.wG.przeprowadziło także generalny remont hali oraz wykonano termoizolację całego budynku hangaru i wszystkich przebudówek. W nieruchomości nie dokonano istotnych zmian od momentu nabycia przez wnioskodawcę prawa użytkowania wieczystego ww. nieruchomości. W momencie nabycia przez wnioskodawcę prawa użytkowania wieczystego nieruchomości była ona ogrodzona płotem wykonanym z siatki i blachy, a część granicydziałki nr (...)stanowi ściana budynku hangaru.
Zarówno wnioskodawca w momencie nabycia prawa użytkowania wieczystego nieruchomości, jak i jego poprzednicy prawni nie mieli świadomości, że pierwsze dobudowane przybudówki znajdujące się od stronyul. (...)wykraczają poza granicędziałki nr (...)i zajmują częśćdziałki nr (...), stanowiącej własność GminyG..
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy stwierdził, że wniosek zasługiwał na uwzględnienie, a jako podstawę prawną wskazałart. 292 k.c.,art. 172 k.c.orazart. 176 k.c.§ 1 k.c., przytaczając treść tych przepisów oraz wyjaśniając charakter prawnych instytucji zasiedzenia. Sąd wskazał, że z przytoczonych przepisów wynika, że do nabycia służebności gruntowej wymagane jest łączne spełnienie następujących przesłanek: posiadanie (przy czym chodzi o posiadanie służebności w rozumieniuart. 352 k.c.), upływ czasu – długość okresu uzależniona jest od dobrej lub złej wiary posiadacza, istnienie trwałego i widocznego urządzenia.
Sąd, na podstawie zebranego materiału dowodowego stwierdził, że na nieruchomości obejmującejdziałkę nr (...)w latach 30 – tych ubiegłego wieku rozpoczęto budowę hali warsztatowej tj. hangar, a następnie dobudowano do niej przybudówkę z cegły. Budowę zakończono w 1957r. Początkowo działalność w budynku hangaru prowadziłoPrzedsiębiorstwo Państwowe (...), który zmienił nazwę na(...)Kombinat (...), który przekształcił się wPrzedsiębiorstwo Budownictwa (...)wG.. Obecnie użytkownikiem wieczystym nieruchomości składającej się zdziałki nr (...)jest(...) Sp. z o.o.z siedzibą wG..
Następnie Sąd wskazał, że przed dniem 31 stycznia 1989r. i wprowadzoną z tym dniem zmianąart. 128 k.c.obowiązywała w polskim systemie prawnym zasada jednolitości własności państwowej, wyjaśniając charakter tej zasady, oraz wskazał, że z dniem 1 lutego 1989r., zniesiono konstrukcję jednolitej własności państwowej, lecz nie spowodowało to jednak przekształcenia przysługujących państwowym osobom prawnym - z mocykodeksu cywilnegoi ustaw szczególnych - uprawnień do części mienia ogólnonarodowego, pozostających w ich zarządzie. Przekształcenie zarządu w odniesieniu do gruntów w prawo użytkowania wieczystego, a w odniesieniu do znajdujących się na tych gruntach budynków, innych urządzeń i lokali w prawo własności nastąpiło w dniu 5 grudnia 1990r. na podstawieart. 2 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 29 września 1990r., o zmianie ustawy o gospodarce gruntami i wywłaszczeniu nieruchomości, natomiast w odniesieniu do innych składników majątkowych - również w prawo własności - przekształcenie dokonało się w dniu 7 stycznia 1991r. na podstawie art. 1 pkt 9 ustawy z dnia 20 grudnia 1990r. o zmianie ustawy o przedsiębiorstwach państwowych.
Sąd uznał, że termin zasiedzenia służebności gruntowej w przedmiotowej sprawie zaczął biec z dniem 5 grudnia 1990r. przy czym stwierdził, że wnioskodawca pozostawał w złej wierze, albowiem jego poprzednik prawny już w momencie podjęcia decyzji o wybudowaniu pierwszej przybudówki (około 1960r.), która stanowiła ingerencję w budynek hangaru istniejący od dłuższego czasu, należało zlecić kolejne badania geodezyjne mające na celu wytyczenie punktów stanowiących granice nieruchomości, aby mieć zagwarantowaną pewność, że przybudówka ta wzniesiona zostanie w granicachdziałki nr (...).
Uwzględniając powyższe okoliczności Sąd uznał, że wnioskodawca(...) Sp. z o.o.wG.nabył z dniem 5 grudnia 2020r. na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystego nieruchomości dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą numer (...), przez zasiedzenie służebności gruntowej polegającej na prawie korzystania z części nieruchomości niezabudowanej stanowiącej fragmentdziałki ewidencyjnej numer (...), obrębT., o powierzchni 160 m2położonej wG.przyulicy (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Gliwicach prowadzona jestksięga wieczysta numer (...)tj. pasa gruntu o powierzchni 0,0160 ha zgodnie ze szkicem sytuacyjnym – załącznik numer 2 oraz mapą dla celów sądowych sporządzonymi przez biegłego sądowegoK. T.w opinii z dnia 7 grudnia 2015 r. w ramach postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w Gliwicach, sygnatura VII GC 607/14 na kartach 186, 187 tych akt, wskazując że skorzystanie przez Sąd z opinii biegłego sporządzonej w postępowaniu prowadzonym przez Sad Rejonowy w Gliwicach, VII Wydział Gospodarczy, sygn. VII GC 607/14 było uzasadnione na podstawieart. 2871k.p.c.
O kosztach postępowania Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.
Apelację od tego orzeczenia wniósł uczestnik postępowania zaskarżając postanowienie w całości oraz zarzucając naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonejart. 233 § 1 k.p.c.przez ustalenie, iż wnioskodawca i jego poprzednicy prawni w okresie 1990 - 2020r. będąc użytkownikami wieczystymidziałki nr (...)korzystali zdziałki nr (...)w zakresie prawa służebności gruntowej przy jednoczesnym ustaleniu, że do 2013r. nie wiedzieli oni o przekroczeniu granicy działki(...)przez budynek stanowiący ich własność, gdy tymczasem zgodnie z zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego użytkownik wieczysty, który znajduje się w błędnym przekonaniu, iż do całego zajętego przez niego terenu przysługuje mu prawo użytkowania wieczystego nie może jednocześnie korzystać z części tego gruntu w zakresie prawa służebności, tj. być posiadaczem służebności gruntowej,
Nadto zarzucił obrazę przepisów prawa materialnego , a to:

1
art. 292 k.c.w zw. zart. 172 k.c.iart. 352 § 1 k.c.przez błędną ich wykładnię prowadzącą do wniosku, iż osoba która władała częścią nieruchomości będąc przekonaną, że przysługuje jej prawo użytkowania wieczystego może zostać uznana za posiadacza służebności gruntowej wykonywanej na tej nieruchomości,

2
art. 352 k.c.i zart. 285 § 1 k.c.przez ich niezastosowanie przy wykładni pojęcia posiadania służebności gruntowej, co prowadziło do błędnego przyjęcia, że władztwo wnioskodawcy i jego poprzedników prawnych polegało na posiadaniu służebności gruntowej.

Na tych podstawach wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia i oddalenie wniosku o stwierdzenie zasiedzenia prawa służebności gruntowej, ewentualnie uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd I Instancji.
W odpowiedzi na apelację wnioskodawca wniósł o jej oddalenie oraz zasądzenie od uczestnika postępowania kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Sąd pierwszej instancji prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności faktyczne istotne dla rozstrzygnięcia sprawy oraz przekonująco uzasadnił swoje rozstrzygnięcie. Poczynione ustalenia dotyczące okoliczności faktycznych mają podstawę w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym, który w zakresie dokonanych ustaleń jest logiczny i wzajemnie spójny, natomiast informacje zawarte w poszczególnych źródłach dowodowych nawzajem się uzupełniają i potwierdzają, przez co są w pełni wiarygodne.
Wbrew stanowisku uczestnika postępowania, Sąd Rejonowy nie dopuścił się stawianych mu naruszeń prawa procesowego.
Przewidziane wart. 233 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c., ramy swobodnej oceny dowodów wyznaczone są wymogami prawa procesowego, doświadczeniem życiowym oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonując wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 14 sierpnia 2012r. III AUa 620/12). Stawiając zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.należy wykazać, że Sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Z tych względów za niewystarczające należy uznać przekonanie strony o innej niż przyjęta przez Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i o ich odmiennej ocenie niż ocena dokonana przez Sąd (tak: Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyrokach: z dnia 1 marca 2012r. I ACa 111/12; z dnia 3 lutego 2012r., I ACa 1407/11). Uznać zatem należy, że jeżeli Sąd, ze zgromadzonego materiału dowodowego, wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, co ma miejsce w niniejszej sprawie, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, chociażby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne (tak: Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyrokach: z dnia 8 lutego 2012r. (I ACa 1404/11), z dnia 14 marca 2012r. (I ACa 160/12), z dnia 29 lutego 2012r. (I ACa 99/12); a także wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 17 maja 2012r. VI ACa 31/12).
Nie można również pominąć, iż same, nawet poważne wątpliwości co do trafności oceny dokonanej przez sąd pierwszej instancji, jeżeli tylko nie wykroczyła ona poza granice zakreślone wart. 233 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c., nie powinny stwarzać podstawy do zajęcia przez sąd drugiej instancji odmiennego stanowiska (porównaj: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 kwietnia 2012r., I UK 347/11).
Naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.uczestnik postępowania dopatrzył się w ustaleniu przez Sąd I instancji, iż wnioskodawca i jego poprzednicy prawni w okresie 1990 - 2020r. będąc użytkownikami wieczystymidziałki nr (...)korzystali zdziałki nr (...)w zakresie prawa służebności gruntowej przy jednoczesnym ustaleniu, że do 2013r. nie wiedzieli oni o przekroczeniu granicy działki dz. 780 i 781/2 przez budynek stanowiący ich własność, gdy tymczasem zgodnie z zasadami logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego użytkownik wieczysty, który znajduje się w błędnym przekonaniu, iż do całego zajętego przez niego terenu przysługuje mu prawo użytkowania wieczystego nie może jednocześnie korzystać z części tego gruntu w zakresie prawa służebności, tj. być posiadaczem służebności gruntowej, a zatem, czy zasadnie zostały uznane za spełnione przesłanki do zasiedzenia służebności gruntowej.
Wskazać zatem należy, że zasiedzenie stanowi pierwotny sposób nabycia prawa ex lege przez dotychczas nieuprawnionego, z upływem oznaczonego terminu wykonywania posiadania zasiadywanego prawa, a jego funkcją jest dostosowanie, pod pewnymi warunkami, stanu prawnego do układu stosunków faktycznych i ustabilizowanie stosunków prawnych. Przedmiotem posiadania prowadzącego do nabycia przez zasiedzenie każdegoprawa rzeczowego, a zatem zarówno własności, użytkowania wieczystego, jak i służebności gruntowej i przesyłu są rzeczy materialne w rozumieniuart. 45 k.c., mogące być przedmiotem obrotu cywilnoprawnego i indywidualnego posiadania (nieruchomości i ruchomości).
Posiadanie nieruchomości w zakresie służebności musi wykazywać się szczególnymi cechami, określonymi wart. 292 i 3051k.c., a zatem polegać na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia, wzniesionego przez posiadacza służebności gruntowej. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 24 czerwca 2014r., (I ACa 1527/13) posiadania prowadzącego do nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie nie należy utożsamiać z posiadaniem prowadzącym do nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości. Przy ocenie posiadania prowadzącego do zasiedzenia służebności gruntowej chodzi o faktyczne korzystanie z gruntu w takim zakresie i w taki sposób, w jaki czyniłaby to osoba, której przysługuje służebność, natomiast władanie w zakresie służebności gruntowej kwalifikuje się, zgodnie zart. 336 k.c., jako posiadanie zależne.Jak słusznie podkreślał Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 31 maja 2006r. (IV CSK 149/2005), przy ocenie posiadania prowadzącego do zasiedzenia służebności trzeba mieć na uwadze, że zgodnie zart. 292 k.c.do nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie stosuje się przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie jedynie odpowiednio. Tym samym posiadania prowadzącego do nabycia służebności gruntowej przez zasiedzenie nie należy utożsamiać z posiadaniem prowadzącym do nabycia przez zasiedzenie własności nieruchomości.
Zgodnie z utrwalonym w orzecznictwie poglądem, właściciel nieruchomości oddanej w użytkowanie wieczyste zachowuje status jej posiadacza samoistnego, a użytkownik wieczysty jest jej posiadaczem zależnym w zakresie treści przysługującego mu prawa (porównaj: uchwała Sądu Najwyższego z 28 marca 2014r., III CZP 8/14; wyrok Sądu Najwyższego z 28 czerwca 1973r., III CRN 154/73). W uchwale natomiast składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 9 grudnia 2016r. (III CZP 57/16) stwierdzono, że status posiadacza samoistnego nieruchomości, zachowywany przez właściciela po powstaniu użytkowania wieczystego, legitymuje go do dochodzenia roszczeń posesoryjnych dotyczących nieruchomości (art. 344 k.c.), tak jak status właściciela upoważnia go do dochodzenia roszczeń petytoryjnych (art. 222 k.c.).
Nie można także zaakceptować stanowiska, że po ustanowieniu użytkowania wieczystego właściciel przestaje weryfikować dane na temat stanu faktycznego, w jakim pozostaje nieruchomość i nie ma wiedzy o tym, kto i w jakim zakresie z niej korzysta. Wybudowanie na nieruchomości trwałego i widocznego urządzenia, w tym przesyłowego, służącego posiadaczowi służebności do jej wykorzystania w sposób mogący finalnie prowadzić do zasiedzenia, niewątpliwie wpływa na cechy fizyczne nieruchomości determinujące jej wartość, w nawiązaniu do której właściciel określa stawki opłat rocznych za użytkowanie wieczyste. Urządzenia te bowiem zwiększają wartość nieruchomości albo ją obniżają, wpływając na obligacyjny aspekt relacji między właścicielem i użytkownikiem wieczystym. Właściciel jest też w stanie ocenić, czy z pewnymi właściwościami nadanymi nieruchomości w okresie jej oddania w użytkowanie wieczyste będzie musiał liczyć się na stałe, gdyż wynikają one z działań mających za przedmiot nieruchomość, a zatem skierowanych także przeciwko niemu, czy też - ze względu na ich dokonanie wyłącznie w relacji użytkownik wieczysty i nabywający służebność na użytkowaniu wieczystym, jak dopuścił to Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z 16 maja 2017 r.,(III CZP 101/16) - może oczekiwać, że ich skutki zostaną usunięte wraz z ustaniem użytkowania wieczystego, gdy wygaśnie także ustanowione na nim uprawnienie osoby trzeciej.
Nadto, w postanowieniu z dnia 15 października 2008r. (I CSK 135/08), Sąd Najwyższy stwierdził, że obciążeniu prawa użytkowania wieczystego służebnością drogi koniecznej nie sprzeciwia się istota służebności gruntowej. Określając ją wart. 285 k.c., ustawodawca wprawdzie postanowił, że służebność gruntowa obciąża nieruchomość, ale w przepisie tym chodzi o zasadniczy model ustawowy służebności gruntowej, niewyłączający ustanowienia tego ograniczonegoprawa rzeczowegona prawie użytkowania wieczystego. Ustawodawca określił funkcjonalną treść służebności gruntowej i w zasadniczym modelu przyjął, że wymieniona służebność polega na korzystaniu z nieruchomości. W związku z tym uwzględnienie odrębnego przepisuart. 233 k.c., przyznającego użytkownikowi wieczystemu uprawnienie do rozporządzania jego prawem, rozbudowujeart. 285 k.c., rozszerzając w ten sposób - od strony przedmiotowej - zakres dopuszczalności stosowania instytucji służebności gruntowej również na prawie użytkowania wieczystego, co nie narusza numerus clausus ograniczonychpraw rzeczowych, obejmującego także służebność i ustawowej treści służebności gruntowej, a jedynie rozszerza katalog przedmiotów podlegających obciążeniu służebnością gruntową.
Przyjąć zatem należy, że założenie, że po powstaniu użytkowania wieczystego, do zasiedzenia służebności może dojść wyłącznie na tym prawie, oznaczałoby, iż ustanowienie użytkowania wieczystego niweczyłoby skutki posiadania służebności trwającego do tego momentu. Akty władania nieruchomością wykonywane przez posiadacza służebności mogą być bowiem postrzegane jako skierowane przeciwko użytkownikowi wieczystemu dopiero od powstania użytkowania wieczystego, a wcześniejsze, skierowane przeciwko właścicielowi, traciłyby prawną doniosłość. Nie sposób przyjąć, że czynność prawna właściciela i użytkownika wieczystego polegająca na ustanowieniu użytkowania wieczystego miałaby pozbawiać prawnej doniosłości stan faktyczny, w który zaangażowany jest posiadacz służebności albo że miałaby przekształcać skutki tego stanu faktycznego w ten sposób, że zamiast prawa, do uzyskania którego zmierzał posiadacz, uzyska on prawo o innym przedmiocie (użytkowanie wieczyste zamiast nieruchomości) i innej trwałości. (porównaj: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2020r., V CSK 39/19).
Mając zatem na względzie powyższe, uznać należało, że Sąd I instancji prawidłowo stwierdził, że zaistniały przesłanki zasiedzenia służebności gruntowej na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystego. Przesłanki te określająart. 292 k.c.orazart. 172 k.c., a są nimi: posiadanie służebności polegające na korzystaniu z widocznego i trwałego urządzenia w zakresie odpowiadającym określonej treści służebności oraz określony w ustawie upływ czasu, w zależności od tego czy posiadacz był w dobrej czy złej wierze. Przesłanki te muszą być spełnione kumulatywnie.
Nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca był posiadaczem przedmiotowej służebności gruntowej. Jak wynika bowiem z ustaleń faktycznych, w 1957r. poprzednik prawny wnioskodawcy zakończył budowę przybudówki z cegły do hali warsztatowej i od tamtego czasu, zarówno on jak i jego następcy prawni, stale z niej korzystali. Przybudówka ta znajdowała się na gruncie uczestnika postępowania. Nadto, brak było podstaw do stwierdzenia, że wnioskodawca wszedł w posiadanie służebności gruntowej inaczej aniżeli w złej wierze. Z tego też powodu termin do jej zasiedzenia wynosił 30 lat, przy czym nie mógł być liczony od 1957r. ze względu na obowiązujący wtedyart. 128 k.c., co słusznie stwierdził Sąd I instancji i nie było kwestionowane apelacją.
Z przytoczonych powyżej względów  apelacja podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
Wobec ewidentnej sprzeczność interesów wnioskodawcy i uczestnika postępowania, o  kosztach postępowania odwoławczego, Sąd Okręgowy orzekł w oparciu oart. 520 § 2 k.p.c.w związku zart. 98 § 1 i 3 k.p.c.iart. 99 k.p.c.orazart. 13 § 2 k.p.c.iart.108 § 1 k.p.c.Koszty te ustalono w oparciu o§ 5 pkt 3w związku z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości  z dnia 22 października 2015r.  w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity Dz.U. z 2018r. poz. 265 ze zmianami) .

SSO Andrzej Dyrda