Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 2547/20
Data wyroku: 2021-04-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Ewa Milczarek
Podstawa prawna: art.21 ustawy z 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych

Sygn. akt VI U 2547/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 kwietnia 2021 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący Sędzia Ewa Milczarek
Protokolant – starszy sekretarz sądowy Sylwia Sawicka
po rozpoznaniu w dniu 27 kwietnia 2021 r. w Bydgoszczy
na rozprawie
odwołania:D. G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 17 września 2020 r., znak:(...)
w sprawie:D. G.
przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o rekompensatę

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonejD. G.prawo do rekompensaty jako dodatku do kapitału początkowego od dnia 1 sierpnia 2020 r.,

2
stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji,

3
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.na rzecz ubezpieczonej kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

Na oryginale właściwy podpis.
Sygn. akt VI U 2547/20

UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.odmówił ubezpieczonejD. G.prawa do rekompensaty za pracę w szczególnych warunkach, na podstawieart. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że ubezpieczona nie udowodniła 15 lat stażu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze.
Od tej decyzji ubezpieczona wniosła odwołanie wskazując, że w okresie
- od 5.012.1983 r. do 31.07.2003 r. pracowała w(...)wL.oraz od 1.08.2003 r. do 29.01.2007 r., od 3.02.2007 r. do 22.04.2007 t., od 5.05.2007 r. do17.06.2007r., od 7.07.2007 r. do 2.09.2007 r., od 18.09.2007 r. do 7.10.2007 r., od 27.10.2007 r. do 6.11.2007 r. i od 11.11.2007r. do 31.12.2008 r. przy pracach wymienionych w poz.4 działu XIV wykazu A będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach Ubezpieczona domagała się zmiany decyzji i przyznania prawa do rekompensaty oraz zasądzenia kosztów procesu.
I okres tej pracy przekracza 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje :

UbezpieczonaD. G.od 5.12.1983 r. podjęła swoją pierwszą pracę w charakterze lekarza specjalizującego się w dziedzinie radiologii w(...)wL.i taką pracę wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w pracowni RTG do 31.07.2003r. Ubezpieczona korzystała z urlopu wychowawczego od 19.09.1990 r. do 12.10.1990 r. i od czerwca 1991 r. do końca sierpnia 1992 r. Jej praca w(...)wL.polegała na wykonywaniu badań rentgenowskich. Najczęściej ubezpieczona wykonywała badanie klatki piersiowej, przełyku i przewodu pokarmowego i obsługiwała w związku z tym aparat TUR. Ubezpieczona była zatrudniona w pełnym obowiązującym wymiarze czasu pracy. Razem z ubezpieczoną pracowali świadkowie-A. M., która była rejestratorką w(...)wL.i rejestrowała pacjentów na badanie do ubezpieczonej iB. P., która była technikiem RTG i wykonywała inne zdjęcia rentgenowskie.
Po rozwiązaniu stosunku pracy ubezpieczona 1.08.2003 r. zatrudniła się w 10(...) Szpitalu (...)wB.. Początkowo była zatrudniona na czas określony i pracowała w okresach od 1.08.2003 r. do 29.01.2007 r., od 3.02.2007 r. do 22.04.2007 t., od 5.05.2007 r. do17.06.2007r., od 7.07.2007 r. do 2.09.2007 r., od 18.09.2007 r. do 7.10.2007 r., od 27.10.2007 r. do 6.11.2007 r. i od 11.11.2007r. do 31.12.2008 r. U tego pracodawcy ubezpieczona była zatrudniona do 28.08.2020 r. W spornym okresie ubezpieczona pracowała początkowo jako asystent lekarz, a potem starszy asystent lekarz, obsługując aparaturę znajdującą się w pracowni RTG. Pracę taką wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Ubezpieczona nie korzystała w tym okresie z urlopów bezpłatnych za wyjątkiem okresu od 29.10. do 6.11.2007 r. ŚwiadkowieA. B.iD. K.pracowały z ubezpieczoną w spornym okresie jako technicy RTG i na bieżąco obserwowały pracę ubezpieczonej. Zarówno ubezpieczona jak i świadkowieB.iK.pracę wykonywały w odzieży ochronnej i poddawane były odpowiednim poszerzonym badaniom lekarskim, nosiły też kasetki dozymetryczne, które wykazywały stopień narażenia na promieniowanie. Zarówno w okresie pracy w(...)wL.i w 10(...) Szpitalu (...)wB.w spornych okresach ubezpieczona była bezpośrednio narażona na działanie promieniowania jonizującego.

dowód:dokumenty w aktach osobowych ubezpieczonej prowadzonych przez(...)wL.i 10(...) Szpital (...)wB., zeznania świadkówA. B.iD. K.zapis A/V k. 51, zeznania ubezpieczonej zapis A/V k.51, pisemne zeznania świadkówA. M.k.73-77 iB. P.k.66-70, dokumenty w aktach rentowych.
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów w aktach osobowych ubezpieczonej oraz w jej aktach rentowych, których prawdziwości strony nie kwestionowały oraz zeznań świadkówA. B.iD. K.orazA. M.iB. P.oraz zeznań ubezpieczonej, którym dał wiarę bowiem były one zgodne i spontaniczne i korelowały z zeznaniami ubezpieczonej oraz znajdowały potwierdzenie w pisemnych zeznaniach i w dokumentach zgromadzonych w aktach osobowych ubezpieczonej.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Odwołanie zasługiwało na uwzględnienie.
Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, zdaniem Sądu Okręgowego, w sposób niebudzący wątpliwości, że ubezpieczona pracowała w spornych okresach ( z wyłączeniem wyżej wymienionych okresów przebywania na urlopie wychowawczym i bezpłatnym ) w warunkach szczególnych :
- od 5.012.1983 r. do 31.07.2003 r. w(...)wL.przy pracach wymienionych w poz.4 działu XIV wykazu A będącego załącznikiem do rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach oraz w 10(...) Szpitalu (...)wB.od 1.08.2003 r. do 29.01.2007 r., od 3.02.2007 r. do 22.04.2007 t., od 5.05.2007 r. do17.06.2007r., od 7.07.2007 r. do 2.09.2007 r., od 18.09.2007 r. do 7.10.2007 r., od 27.10.2007 r. do 6.11.2007 r. i od 11.11.2007r. do 31.12.2008 r., pracowała również przy takich pracach wymienionych w dziale XIV poz. 4 załącznika A do rozporządzenia Rady Ministrów z 7.02.1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach).
Stosownie do treściart. 2 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz.U. z 2015 r. poz. 965) rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
W art. 21 i 23 ww. ustawy określono warunki nabycia prawa do rekompensaty i sposób jej przyznawania. Zgodnie z art. 21 ustawy rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Artykuł 23 ustawy o emeryturach pomostowychstanowi, iż ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę. Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Rekompensata jest zatem odszkodowaniem za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze dla osób, które rozpoczęły pracę przed 1 stycznia 1999 r. i nie nabędą prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (analogiczne stanowisko zajął Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 25 listopada 2010 r. (K 27/09, OKT-A 2010, Nr 9, poz. 109).
W związku z powyższym, aby przyznać ubezpieczonej prawo do rekompensaty, ubezpieczona musiała udowodnić, że ma co najmniej 15-letni staż pracy w warunkach szczególnych w rozumieniurozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Sąd dokonał więc oceny ustalonego stanu faktycznego w kontekście przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Zgodnie z treściąart.32 ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r.w sprawie emerytur i rent z FUS -ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1 ( 65 lat dla mężczyzn, 60 lat dla kobiet.) W myśl ustępu 2 art.32 cytowanej ustawy dla celów ustalenia uprawnień, o których mowa wustępie 1, za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. Przepisy rozporządzenia wykonawczego Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r, które nadal zachowały swoją moc na warunkach określonych wart. 32 ust. 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, mają zastosowanie do wszystkich pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zgodnie z § 2 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku, a okresy te stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy. Niemniej jednak należy wskazać, iż w przypadku, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczeń potwierdzających okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach z przyczyn od siebie niezależnych,art. 472 i 473 k.p.c.umożliwiają ustalenie tych okoliczności w drodze postępowania odwoławczego przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych. Zgodnie z powołanymi przepisami w postępowaniu w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych każdy fakt mający wpływ na prawo do świadczenia lub jego wysokość może być dowodzony wszelkimi środkami, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe. Zaliczenie nieudokumentowanych, spornych okresów pracy w szczególnych warunkach do stażu pracy uprawniającego do wcześniejszej emerytury wymaga dowodów niebudzących wątpliwości, spójnych i precyzyjnych. Nie ulega wątpliwości, że w postępowaniu o świadczenie emerytalno-rentowe dopuszczalne jest – jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w uchwale z 27 maja 1985 r. (III UZP 5/85, LEX nr14635) – przeprowadzenie przed sądem pracy i ubezpieczeń społecznych dowodu z zeznań świadków na okoliczność zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, jeżeli zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy z powodu jego likwidacji lub zniszczenia dokumentów dotyczących zatrudnienia.
Okres pracy w warunkach szczególnych można również ustalić w postępowaniu sądowym na podstawie akt osobowych pracownika.
Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Sąd potwierdziło fakt pracy ubezpieczonej w spornych okresach w szczególnych warunkach o których mowa w dziale XIV poz.4 załącznika A do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7.02.1983 r., i okresy te przekraczały 15 letni okres, czego nie kwestionował organ rentowy.
Mając na względzie powyższe, skoro ubezpieczona spełniła warunki do uzyskania spornego świadczenia w postaci rekompensaty jako dodatku do kapitału początkowego, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.Sąd orzekł jak w wyroku.
Na zasadzieart. 98 k.p.c.oraz na podstawie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. orzeczono o kosztach zastępstwa prawnego, przyznając wynagrodzenie pełnomocnikowi ubezpieczonego w wysokości podwójnej stawki minimalnej z uwagi na nakład pracy niezbędny do prawidłowego prowadzenia procesu.
Na zasadzie art. 118 ust 1 a ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS Sąd Okręgowy orzekł o braku odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji z uwagi na brak w sprawie świadectwa pracy w szczególnych warunkach, co wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego przed Sądem na okoliczność charakteru pracy ubezpieczonej.
SSO Ewa Milczarek