Sygnatura akt: XXVIII C 7033/21
Data wyroku: 2021-06-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Tomasz Niewiadomski
Słowa kluczowe: Kredyt walutowy
Podstawa prawna: art. 730, art. 730^1^ kpc

Sygn. akt XXVIII C 7033/21

POSTANOWIENIE
Dnia 16 czerwca 2021 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie, XXVIII Wydział Cywilny w składzie:

Przewodniczący: Sędzia Tomasz Niewiadomski

po rozpoznaniu w dniu 16 czerwca 2021 roku w Warszawie
na posiedzeniu niejawnym
w sprawie z powództwaM. J.
przeciwko(...) Bankowi (...) spółce akcyjnejz siedzibą wW.
o ustalenie i zapłatę
w przedmiocie wniosku o udzielenia zabezpieczenia
postanawia:

I
udzielić zabezpieczenia poprzez unormowanie praw i obowiązków stron umowy kredytu mieszkaniowego Własny kąt hipoteczny nr(...)z 10 lutego 2006 roku na czas trwania postępowania, poprzez wstrzymanie obowiązku dokonywania spłaty rat ww. kredytu przez powoda, w wysokości i terminach określonych ww. umową kredytu, w okresie od czerwca 2021 roku do czasu uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie;

II
w pozostałym zakresie wniosek oddalić.

Sygn. akt XXVIII C 7033/21

UZASADNIENIE

postanowienia z 16 czerwca 2021 roku
W dniu 10 czerwca 2021 roku do tut. Sądu wpłynął pozew w którym powód –M. J., domagał się zasądzenia od pozwanego –(...) Banku (...) spółki akcyjnejz siedzibą wW., zasądzenia kwoty 252 935,43 złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia następującego po dniu doręczenia pozwu do dnia zapłaty. Przedmiotem żądania pozwu było także ustalenie przez Sąd, że umowa kredytu hipotecznego nr(...)waloryzowana kursem CHF z dnia 10 lutego 2006 roku, zawarta pomiędzy powodem a pozwanym, jest nieważna. Oprócz powyższych żądań powód zgłosił również żądania ewentualne bliżej opisane w petitum pozwu (
    k. 3-6).
Ponadto powód wniósł o zabezpieczenie roszczenia o ustalenie zgłoszonego w pozwie, polegającego na unormowaniu praw i obowiązków na czas trwania postępowania poprzez:

a
wstrzymanie obowiązku dokonywania przez niego spłat rat kredytu w wysokości i terminach określonych Umową kredytu, w okresie od czerwca 2021 roku do czasu uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie;

b
zakazanie pozwanemu złożenia oświadczenia o wypowiedzenia ww. umowy - od czerwca 2021 roku do czasu uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie;

c
zakazanie pozwanemu naliczania powodowi odsetek karnych za zaniechanie spłacania rat kredytu wynikających z Umowy kredytu w okresie od czerwca 2021 roku do czasu uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie;

d
zakazanie pozwanemu udostępniania biurom informacji gospodarczej działającym w oparciu o przepisyustawy z dnia 9 kwietnia 2010 roku o udostępnianiu informacji gospodarczych i wymianie danych gospodarczycho zobowiązaniach powoda względem pozwanego w zakresie powstrzymywania się od spłacania rat kredytu wynikających z umowy o kredyt w okresie od czerwca 2021 do czasu uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie.

Uzasadnienie wniosku o zabezpieczenie składało się z dwóch części. W pierwszej części odwołującej się do uprawdopodobnienia roszczenia, powód odwołał się już do wcześniej przedstawionej przez siebie argumentacji, zawartej w głównej części pozwu. Zdaniem powoda uprawdopodobnił on roszczenia o ustalenia i zapłatę, a także jego wysokość oraz że zawarta pomiędzy nim, a pozwanym bankiem umowa kredytu jest nieważna ­­­– przede wszystkim ze względu na zawarcie w umowie klauzul abuzywnych.
W drugiej części, odnosząc się do kwestii interesu prawnego, powód podniósł, że spłacił już udzieloną mu kwotę kredytu, a dalsze wykonywanie umowy, która z dużym prawdopodobieństwem może zostać uznana za nieważną, będzie prowadzić do zwiększenia się skali rozliczeń między stronami, dalszego bezpodstawnego wzbogacenia pozwanego oraz obciążenia majątku powoda (pozew k. 3-51).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Wniosek o zabezpieczenie jest zasadny w części dotyczącej wstrzymania obowiązku uiszczania rat w związku z umową kredytu nr(...)waloryzowanego kursem CHF, zawartej w dniu 10 lutego 2006 roku. W pozostałym zakresie wniosek nie jest zasadny i nie zasługuje na uwzględnienie.
Należy wskazać, iż zgodnie zart. 7301§ 1 kpcudzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia. Okoliczności te muszą być spełnionełącznie, zatem brak uprawdopodobnienia którejkolwiek z nich uniemożliwia uwzględnienie wniosku.
Interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie.
Instytucja uprawdopodobnienia odnosi się do sytuacji, w których ustawa procesowa nie wymaga ustalenia twierdzeń o faktach przy pomocy dowodów, lecz zadawala się mniejszym stopniem pewności. Uprawdopodobnienie może być przeprowadzone przez sąd przy użyciu środków, które uzna za właściwe, nie wyłączając środków dowodowych. Przy uprawdopodobnieniu nie jest jednak konieczne zachowanie szczególnych przepisów o postępowaniu dowodowym (art. 243 kpc). Uprawdopodobnienie, w odróżnieniu od dowodu, nie daje zatem pewności co do prawdziwości twierdzenia o istnieniu konkretnego roszczenia, ale sprawia, że twierdzenie to staje się prawdopodobne (podobnie Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w uzasadnieniu postanowienia z dnia 13 lutego 2012 roku, I ACz 270/12, LEX nr 1111997; M. Iżykowski:Charakterystyka prawna uprawdopodobnienia w postępowaniu cywilnym, Nowe Prawo 1980, nr 3, str. 71).
Do uprawdopodobnienia twierdzeń w postępowaniu zabezpieczającym odnoszą się ogólne reguły dotyczące uprawdopodobnienia stosowane w postępowaniu cywilnym. Wykazanie prawdopodobieństwa roszczenia może być przeprowadzone za pomocą takich niesformalizowanych środków, jak: pisemne oświadczenia osób trzecich, nieformalne przesłuchanie stron lub strony bądź świadków, dokumenty itp. Sąd winien mieć jednak na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Z kolei przy wyborze sposobu zabezpieczenia sąd uwzględni interesy stron lub uczestników postępowania w takiej mierze, aby uprawnionemu zapewnić należytą ochronę prawną, a obowiązanego nie obciążać ponad potrzebę.
Z koleiart. 755 § 1 pkt 1 kpcstanowi, iż jeżeli przedmiotem zabezpieczenia nie jest roszczenie pieniężne, sąd udziela zabezpieczenia w taki sposób, jaki stosownie do okoliczności uzna za odpowiedni, nie wyłączając sposobów przewidzianych dla zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. W szczególnościsąd może unormować prawa i obowiązki stron lub uczestników postępowania na czas trwania postępowania. Nie ulega wątpliwości, iż powództwo o ustalenie nieważności umowy kredytowej ma charakter niepieniężny, a zatem z mocy ww. przepisu możliwe jest unormowanie praw i obowiązków stron na czas trwania takiego postępowania.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, należało stwierdzić, iż powód uprawdopodobnił roszczenie o ustalenie nieważności umowy kredytu nr(...), waloryzowanego kursem CHF, zawartej w 10 lutego 2006 roku pomiędzy nim a(...) Bankiem (...) spółką akcyjnąz siedzibą wW.. Z treści tej umowy kredytu wynika, że na jej mocy pozwany udzielił powodowi kredytu w kwocie 102 106 CHF, denominowanego do kursu CHF, na okres 360 miesięcy (§ 2 ust. 1 i § 12 ust. 4). Przeznaczeniem kredytu było sfinansowanie budowy lokalu mieszkalnego oraz jego wykończenie (§ 2 ust. 1). Umowa przewidywała wypłatę kwoty kredytu w transzach na rachunki inwestora i kredytobiorcy, w sposób bliżej opisany w umowie (§ 5). Kredyt był oprocentowany według zmiennej stopy procentowej, ustalanej na podstawie stawki LIBOR lub EURIBOR powiększonej o stałą marżę banku w wysokości 2,3 punktu procentowego. W dniu zawarcia umowy zmienna stopa procentowa wynosiła 3.356 % w stosunku rocznym, (§ 6 ust. 2). W umowie kredytu przewidziano, że kwota kredytu wskazana w § 2 ust. 1 wypłacana jest w złotych po kursie kupna dla dewiz obowiązujących w pozwanym banku w dniu realizacji zlecenia płatniczego (§5 ust. 4 i 5), spłata kredytu miała odbywać się poprzez potrącenie środków z rachunku powoda w walucie polskiej w wysokości stanowiącej równowartość kwoty kredytu lub raty w walucie wymienialnej, w której udzielony jest kredyt, według obowiązującego w banku w dniu wymagalności, kursu sprzedaży dla dewiz (§ 13 ust. 7). W umowie ani w regulaminie nie określono przy tym zasad ustalania kursów waluty waloryzacji w tabelach kursowych banku.
Przywołane wyżej postanowienia umowne dotyczące waloryzacji nie odwołują się więc do ustalanych w sposób neutralny kursów CHF czy jakichś obiektywnych wskaźników, na które żadna ze stron nie ma wpływu. Zasady ustalania kursów zostały natomiast przekazane do wyłącznych uprawnień pozwanego, nie określając bliżej kryteriów ustalania ich wysokości.
Tymczasem w orzecznictwie sądów polskich przyjmuje się, że w świetle takich postanowień umownych, bank może jednostronnie i arbitralnie modyfikować wskaźniki, według których obliczana jest zarówno wysokość kapitału kredytu (wypłaconej kwoty kredytu) i świadczeń kredytobiorcy (rat kredytowych). Waloryzacja kredytu na podstawie przedmiotowej umowy odbywa się w oparciu o tabele kursowe sporządzane przez pozwanego i to uprawnienie banku do określania wysokości kursów CHF na gruncie zawartej umowy nie doznaje formalnie żadnych określonych ograniczeń. Powszechnie przyjmuje się natomiast, że tego rodzaju klauzule waloryzacyjne stanowią niedozwolone postanowienia umowne w rozumieniuart. 3851kc(vide: wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 września 2020 roku, V ACa 143/20, Legalis nr 2493839, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 12 marca 2020 roku, I ACa 257/19, Legalis nr 2331056), konsekwencją czego jest konieczność uznania umowy za nieważną (podobnie uznał Sąd Najwyższy w wyroku z 11 grudnia 2019 roku, V CSK 382/18, Legalis nr  2277328; Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 13 listopada 2019 roku, I ACa 674/18, Legalis nr  2288617, w wyroku z 4 września 2020 roku, V ACa 44/19, Legalis nr  2502627, z dnia 13 listopada 2019 roku, I ACa 268/19, 2282846; z dnia 23 października 2019 roku, V ACa 567/18, Legalis nr 2271446, z dnia 29 stycznia 2020 roku, I ACa 67/19, Legalis nr 2292747 oraz Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 20 lutego 2020 roku, I ACa 635/19, OSA 2020/2/5.). Ich skutkiem jest wyeliminowanie klauzuli waloryzacyjnej z umowy, która nie może być zastąpiona innymi przepisami, co w efekcie prowadzi do nieważności umowy.
Zatem na potrzeby rozpoznania wniosku o zabezpieczenie Sąd uznał, iż powód uprawdopodobnił swoje roszczenia o ustalenie nieważności ww. umowy. Należy tu mieć na względzie, że uprawdopodobnienie jest łagodniejszym od udowodnienia środkiem procesowym i nie przesądza w żadnym razie o treści ostatecznego rozstrzygnięcia w sprawie, dla którego istotne jest udowodnienie dochodzonych roszczeń.
W ocenie Sądu powód uprawdopodobnił także posiadanie interesu prawnego w zwolnieniu go z obowiązku uiszczania rat w związku z umową kredytu nr(...)waloryzowanego kursem CHF z dnia 10 lutego 2006 roku – aż do momentu uprawomocnienia się orzeczenia kończącego postępowanie w sprawie.
Jak wskazano wyżej - interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Przepis ten powinien być wykładany w sposób zapewniający maksymalne zastosowanie regulacji płynących z prawa europejskiego w tym Dyrektywy 93/13, której implementacją są polskie przepisyart. 3851i następnekc.Rozważane regulacje zmierzają do zaniechania stosowania przez przedsiębiorców niedozwolonych postanowień umownych, w tym do zapewnienia pełnej restytucji świadczeń spełnionych na podstawie takich warunków (por wyrok TSUE w sprawie C-154/15). W wyroku C-407/18 TSUE wskazał, że niezgodne z przepisami powołanej dyrektywy są regulacje krajowe, które uniemożliwiają sądowi zawieszenie postępowania egzekucyjnego do czasu zbadania podniesionych przez konsumenta zarzutów abuzywności umowy. Skoro zgodnie z powołanym orzeczeniem dopuszczalne jest zabezpieczenie roszczenia konsumenta poprzez zawieszenie postępowania egzekucyjnego zmierzającego do wykonania potencjalnie abuzywnych postanowień umowy, to tym bardziej dopuszczalne jest czasowe wstrzymanie wykonywania umowy tego rodzaju.
Celem postępowania w sprawie niniejszej jest nie tylko sądowe zbadanie czy zachodzi nieważność umowy na skutek usunięcia z niej klauzul abuzywnych, ale idefinitywne rozwiązanie powstałych na tym tle sporów pomiędzy stronami. Wstępna analiza pozwu wskazuje, iż powód uprawdopodobnił takie roszczenie. Otrzymał on kredyt w wysokości 243 336,85 złotych, z czego spłacił już 252 935,43 złotych. Zatem kwota spłacona przez powoda przekroczyła już kwotę kapitału udzielonego kredytu. Odmowa zabezpieczenia oznaczałaby zatem zezwolenie Sądu na realizację potencjalnie nieważnej umowy i teoretycznie mogłaby skutkować koniecznością wytoczenia kolejnego powództwa o zapłatę, aby zrealizować w pełni skutek restytucyjny związany z uznaniem określonych postanowień za abuzywne. Uregulowanie stosunków między stronami na czas trwania procesu polegające na wstrzymaniu obowiązku spłaty rat, które z racji nieważności umowy nie są należne, pozwala na uniknięcie kolejnego procesu o ich zwrot.Taki proces należałoby traktować jako poważne utrudnienie realizacji celu niniejszego postępowania, którym jest przecież definitywne rozstrzygnięcie sporu pomiędzy stronami. Spłata przez kredytobiorcę co najmniej kapitału udzielonego kredytu wskazuje, iż zachodzi interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia roszczenia niepieniężnego w sprawach dotyczących ważności kredytów denominowanych lub indeksowanych do walut obcych. Warto zaakcentować, iż analogiczne stanowisko zajął tut. Sąd w postanowieniu z 1 czerwca 2021 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt XXVIII Cz 5/21.
W pozostałym zakresie wniosek podlegał oddaleniu jako bezzasadny. Nie uszła uwadze Sądu pewna niekonsekwencja powoda w zakresie jednego ze sposobów wnioskowanego zabezpieczenia. Z jednej strony twierdzi on, że zawarta przez niego ww. umowa kredytu jest nieważna, a z drugiej strony domaga się on nałożenia na pozwanego zakazu jej wypowiadania. Skoro umowa jest nieważnaex lege, to zbędny jest ewentualny zakaz jej wypowiadania. Nie do zaakceptowania jest pogląd zakładający możliwość nałożenia w trybie zabezpieczenia zakazu wypowiadania umowy, tym bardzie takiej, co do której twierdzi się, że jest nieważna.
Poza tym należy pamiętać, iż podstawą wypowiedzenia ww. umowy mogą być inne okoliczności niż tylko brak spłaty rat kredytu – co wynika z treści § 17 tej umowy. Zatem ustanawianie generalnego zakazu wypowiadania ww. umowy byłoby zdecydowanie zbyt daleko idącą ingerencją Sądu i obciążaniem pozwanego ponad potrzebę w rozumieniu doart. 7301§ 3 kpc.
Sąd nie mógł także zakazać pozwanemu przekazywania informacji do biur informacji kredytowej na temat stanu realizacji kredytu gdyż byłoby to sprzeczne z treściąart. 105 ust. 4i ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 roku – Prawo bankowe(tj. Dz. U. z 2020 roku, poz. 1896 ze zm.). Z treści pkt I postanowienia wynika wręcz obowiązek pozwanego przekazania do podmiotów wskazanych wart. 105 ust. 4ww. ustawy danych o tym, że spłata ww. kredytu uległa zawieszeniu na mocy niniejszego postanowienia Sądu. Brak dokonywania spłat nie może być podstawą skutecznego wypowiedzenia ww. umowy skoro Sąd zawiesił ten obowiązek. Zatem skutek ten wynika już z treści pkt. I sentencji postanowienia.
W zakresie naliczania powodowi przez pozwanego odsetek karnych za zaniechanie spłacania rat kredytu wniosek podlegał oddaleniu, ponieważ jest to oczywistą konsekwencją wstrzymania obowiązku płatności rat kapitałowo-odsetkowych postanowieniem sądu. Natomiast samoistne zakazanie pozwanemu naliczania odsetek karnych stanowiłoby zbyt daleko idącą ingerencję w stosunek zobowiązaniowy między stronami.
Reasumując należy stwierdzić, iż wniosek o zabezpieczenie zasługiwał jedynie na częściowe uwzględnienie. Powód nie wykazał bowiem, iż brak zabezpieczenia ponad sposób określony w sentencji postanowienia - w jakikolwiek uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie. Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawieart. 730 i art. 7301kpc, Sąd orzekł jak w sentencji.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)