Sąd Okręgowy w Suwałkach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Cz 13/21
Data wyroku: 2021-02-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Aneta Ineza Sztukowska; Joanna Walczuk, Cezary Olszewski

Sygn. akt I.Cz 13/21

POSTANOWIENIE
Dnia 9 lutego 2021 roku
Sąd Okręgowy w Suwałkach I Wydział Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Cezary Olszewski
Sędziowie SO : Aneta Ineza Sztukowska;J. W.
po rozpoznaniu w dniu 9 lutego 2021 roku w Suwałkach
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaA. B.iJ. B.
przeciwkoW.S.
o wydanie
na skutek zażalenia powodówA. B.iJ. B.na postanowienie Sądu Rejonowego w Olecku z dnia 11 grudnia 2020 r., sygn. akt I C 397/20
p o s t a n a w i a:
uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do merytorycznego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Olecku pozostawiając temu sadowi rozstrzygnięcie o kosztach za postępowanie zażaleniowe.
SSO Joanna Walczuk SSO Aneta Ineza Sztukowska SSO Cezary Olszewski
Sygn. akt I Cz 13/21

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 11 grudnia 2020 roku wydanym w sprawie o sygn. akt I C 397/20 Sąd Rejonowy w Olecku I Wydział Cywilny odrzucił pozew powodówA. B.iJ. B.wniesiony przeciwko pozwanejW. S. (1).
Uzasadniając skarżone orzeczenie Sąd I instancji wskazał, iż w zainicjowanym postępowaniu powodowie żądali wydania im przez pozwaną zajętej części strychu, stanowiącego część nieruchomości powodów położonej w miejscowościP., oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)i posiadającej urządzoną księgę wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Olecku pod nrKW (...). Ponadto powodowie domagali się rozebrania nielegalnie wzniesionej ściany działowej, stanowiącej przeszkodę w swobodnym korzystaniu ze strychu. Pozwana wnosiła zaś o odrzucenie powództwa z uwagi na powagę rzeczy osądzonej. Podkreślała przy tym, że przed Sądem Rejonowym w Olecku toczyło się postępowanie o to samo roszczenie, między tymi samymi stronami.
Z poczynionych przez Sąd I instancji ustaleń wynikało, iż przed Sądem Rejonowym w Olecku toczyło się uprzednio postępowanie w sprawie o sygn akt I C 93/15 gdzieA. B.iJ. B.zażądali zobowiązania pozwanejW.S.do wydania im części nieruchomości budynkowej o powierzchni 24 m2wchodzącej w skład nieruchomości powodów, położonej wP., oznaczono nr. geodezyjnym(...)i posiadającej urządzoną księgę wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Olecku nr(...)i sąsiadującej z nieruchomością pozwanej oraz o nakazania pozwanej opuszczenia tej nieruchomości wraz z należącymi do niej rzeczami, z jednoczesnym obowiązkiem przesunięcie ściany działowej do granicydziałki (...), której pozwana jest współwłaścicielką. W ramach postępowania powodowie zażądali również rozgraniczenia ww. nieruchomościdziałek (...)w części.
Wyrokiem datowanym na dzień 10 maja 2016 roku, Sąd Rejonowy w Olecku dokonał rozgraniczenia nieruchomości oraz nakazał pozwanejW. S.aby wydała powodomA. B.iJ. B.część nieruchomości gruntowej, zabudowanej, położonej w miejscowościP., gminaO., powiat(...), województwo(...), oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...), dla której to nieruchomości w Sądzie Rejonowym w Olecku prowadzona jest księga wieczysta o numerzeKW (...)m.in. w zakresie powierzchni 27 m2strychubudynku mieszkalnego nr (...), oznaczoną przez biegłego sądowegoR. W.literami: A, B, C, D, E, F, A na szkicu znajdującym się na k. 133 akt sprawy, który to dokument stanowi integralną część orzeczenia. Równocześnie, w następstwie apelacji pozwanejW.S., wyrokiem z dnia 24 sierpnia 2016 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt I Ca 321/16 Sąd Okręgowy w Suwałkach zmienił zaskarżony wyrok Sądu I instancji i oddalił powództwo.
W zaprezentowanych okolicznościach Sąd Rejonowy uznał, iż pomiędzy tymi samymi stronami toczyło się już (prawomocnie zakończone) postępowanie o wydanie przedmiotowej nieruchomości. W następstwie czego działając na podstawieart. 199 § 1 pkt. 2 k.p.c.w zw. zart. 366 k.p.c.Sąd I instancji pozew odrzucił.
Przedmiotowe postanowienie zaskarżyli powodowieA.iJ. B.wnosząc o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów postępowania zażaleniowego.
Argumentując wniesione zażalenie wskazywali, iż w niniejszej sprawie oraz prawomocnie zakończonej sprawie prowadzonej pod sygn. akt I C 93/15, nie zachodzi tożsamość roszczeń, a zatem nie została spełniona przesłanka pozwalająca na odrzucenie pozwu poprzez skorzystanie z instytucji res iudicata. Podkreślali przy tym, że w poprzednio zainicjowanej sprawie wywodzili swoje roszczenie zart. 191 k.c.tj.: instytucji superficies solo cedit zaś w skarżonej sprawie podstawą żądania była regulacja zart. 222 § 1 k.c.W realiach niniejszej sprawy pozwana dokonała bezprawnego wzniesienia ściany na strychu wspólnej nieruchomości, wykraczając poza posiadane prawo własności, uniemożliwiając im, tym samym, swobodne korzystanie z przynależnej części strychu. Zdaniem powodów tożsamość powództw w rozumieniuart. 199 § 1 pkt. 2 k.p.c.w zw. zart. 366 k.p.czachodzi gdy w każdej ze spraw występuje jednakowa podstawa faktyczna i prawna roszczenia a spór prowadzą te same strony, co jednak w omawianych sprawach nie miało miejsca.
Odpowiadając na zażalenie pozwanaW. S. (2)żądała oddalenia zażalenia oraz zasądzenia od powodów na jej rzecz kosztów postępowania. Uzasadniając swoje stanowisko wskazała, że z inicjatywy powodów było już prowadzone postępowanie w sprawie o sygn. akt I C 93/15 gdzie przedmiotem sporu było m.in. roszczenie o wydanie części strychu, którego dotyczy również przedmiotowa sprawa. Zaistniały zatem przesłanki do odrzucenia powództwa z uwagi na powagę rzeczy osądzonej.

Sąd zważył, co następuje:
Zażalenie było zasadne, co skutkowało uchyleniem zaskarżonego postanowienia.
Przyczynę odrzucenia pozwu stanowi brak bezwzględnej przesłanki procesowej. Oznacza to, że w postępowaniu sądowym zachodzi przeszkoda, która nie może zostać w żaden sposób usunięta lub nie została usunięta w terminie wyznaczonym przez sąd. Skutkiem zajścia takiej przeszkody jest brak możliwości merytorycznego rozstrzygnięcia przez sąd żądania zgłoszonego przez powoda.
Katalog sytuacji skutkujących odrzuceniem pozwu został przewidziany m.in. wart. 199 k.p.c.Równocześnie opróczart. 199 k.p.c.sytuacje, w których dochodzi do odrzucenia pozwu, zostały określone wart. 1099 § 1, art. 1113, 1124 § 3 i art. 1165 § 1 k.p.c.W myślart. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.Sąd odrzuci pozew jeżeli o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami sprawa jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. Sąd rozpoznający sprawę odrzuci zatem wniesiony pozew jeżeli uzna, że w realiach sprawy zachodzi powaga rzeczy osądzonej, przy czym prawomocny wyrok (lub prawomocne postanowienie) ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami.
Zgodnie z brzmieniemart. 366 k.p.c.powagą rzeczy osądzonej objęte jest tylko to, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia. Istotny dla oceny granic przedmiotowych jest stan sprawy z chwili zamknięcia rozprawy (art. 316 § 1 k.p.c.).
Następstwami powagi rzeczy osądzonej nie będą zatem dotknięte roszczenia, które wynikają z nowych okoliczności faktycznych, powstałych już po wydaniu wyroku. Jak wskazuje się bowiem w orzecznictwie, do uznania, że sprawa została prawomocnie osądzona, a więc że istnieją podstawy do odrzucenia nowego pozwu (art. 199 § 1 i art. 366 k.p.c.), nie wystarcza samo stwierdzenie, iż w obydwu sprawach chodzi o to samo roszczenie i że identyczne są strony obydwu procesów; mimo bowiem identyczności stron i dochodzonego roszczenia stan rzeczy osądzonej nie występuje, jeżeli uległy zmianie okoliczności, których istnienie było przyczyną oddalenia pierwszego powództwa, a więc jeżeli roszczenie stało się w świetle nowego stanu faktycznego uzasadnione(por. z wyr. SN z 18.4.1980 r., IV CR 85/80, legalis).Podobnie stwierdzono, że do uznania tożsamości porównywanych roszczeń wymagane jest stwierdzenie, że oparte one zostały na jednakowej podstawie faktycznej i prawnej, a stan taki nie będzie występował w sytuacji, gdy uległy zmianie okoliczności, które legły u podstaw rozstrzygnięcia o wcześniej zgłoszonym roszczeniu(por. z wyr. SN z dnia 5.10.1973 r., sygn. akt I CR 511/73, Legalis i z dnia 21.6.2003 r., II CSK 34/06, Legalis).
Przedmiotową kwestię jednoznacznie wyartykułował Sąd Najwyższy m.in.: w postanowieniu z dnia 30 czerwca 2020 roku, gdzie wskazano, iż prawomocne ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto między tymi samymi uczestnikami. Tożsamość roszczeń wystąpi dopiero wtedy, gdy identyczny jest przedmiot, podstawa faktyczna i prawna roszczenia(post. SN z dnia 30 czerwca 2020 roku, sygn. akt IV CSK 707/19, legalis).
Przenosząc powyższe rozważania na kanwę przedmiotowej sprawy, Sąd Okręgowy uznał, iż nie wystąpiły wszystkie przesłanki niezbędne do skorzystania z instytucji res iudicata, a w konsekwencji do odrzucenia pozwy na podstawieart. 199 § 1 pkt. 2 k.p.c.
Co oczywiście bezsporne zarówno w przedmiotowej sprawie jak i w prawomocnie zakończonej sprawie o sygn. akt I C 93/15 zachodziła zbieżność stron postępowania. Jednocześnie zdaniem Sądy nie sposób było uznać, że w prawomocnie zakończonej sprawie oraz niniejszej sprawie roszczenie oparto na tożsamej podstawie prawnej. W sprawie prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Olecku pod sygn. akt I C 93/15 podstawą prawną roszczenia była regulacja zart. 191 k.c.(superficies solo cedit - związanie ruchomości z nieruchomością) zaś w niniejszej sprawie roszczenie powodów wywiedzione zostało z roszczenia windykacyjnego tj.:art. 222 § 1 k.c.Brak zatem przymiotu tożsamości w podstawach wywiedzionych roszczeń.
Ponadto dostrzec zdaniem tut. Sądu należy, że istotnej zmianie, względem poprzedniego postępowania, uległa podstawa faktyczna roszczenia, będąca w istocie zespołem faktów i okoliczności, których wystąpienie skłoniło powodów do zainicjowania (przedmiotowego) postępowania. W ramach przedmiotowych okoliczności powodowie wskazali, iż po prawomocnym zakończeniu sprawy I C 93/15 pozwanaW. S. (2), mimo braku stosownego zezwolenia, podjęła prace, które uniemożliwiły powodom korzystanie z części strychu, będącego w ich posiadaniu. Przy czym rzeczone działania pozwanej znajdują potwierdzenie w załączonym do pozwu materiale dowodowym.
Uwzględniając zatem fakt, iż w sprawie nie uległy kumulatywnemu spełnieniu wszystkie przesłanki wymagane przy zastosowaniu instytucji res iudicata, zaskarżone postanowienie należało uchylić w oparciu oart. 386 § 4 k.p.c.w zw zart. 397 § 3 k.p.c., co też uczyniono w sentencji.

    SSO Joanna Walczuk SSO Aneta Ineza Sztukowska SSSO Cezary Olszewski