Sąd Rejonowy w Kielcach
VIII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VIII Ns 840/17
Data wyroku: 2021-01-28 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Agnieszka Kierkowska

Sygn. aktVIII Ns 840/17

POSTANOWIENIE
Dnia 28 stycznia 2021 roku
Sąd Rejonowy w Kielcach VIII Wydział Cywilny
w następującym składzie:
Przewodniczący -  sędzia Agnieszka Kierkowska
po rozpoznaniu w dniu 28 stycznia 2021 roku w Kielcach
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuJ. S.
z udziałemZ. Ś. (1),E. G. (1)H. G.,B. G.,T. G.,Z. Ś. (2),A. S. (1),M. R.
o dział spadku poS. G.iF. G.
p o s t a n a w i a:

I
dokonać działu spadku poS. G.iF. G., obejmującego nieruchomość rolną, położoną wJ.gminaP., składającą się z działek o numerach ewidencyjnych:733/2,733/3,833/1,838/1, dla której w Sądzie Rejonowym w Kielcach jest urządzonaksięga wieczysta (...)w sposób następujący:

1
działkę onumerze ewidencyjnym (...)przyznać na wyłączną własnośćE. G. (1);

2
działkę onumerze ewidencyjnym (...)przyznać na wyłączną własnośćZ. Ś. (1),

3
zasądzić na rzeczJ. S.odE. G. (1)spłatę w kwocie 11 903 zł (jedenaście tysięcy dziewięćset trzy złote), płatną w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia postanowienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminu,

4
zasądzić na rzeczJ. S.odZ. Ś. (1)spłatę w kwocie6 696 zł (sześć tysięcy sześćset dziewięćdziesiąt sześć złotych) płatną w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia postanowienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie w razie uchybienia terminu,

5
zarządzić sprzedaż publiczną działek onumerach ewidencyjnych (...), a sumę uzyskaną ze sprzedaży pomniejszoną o koszty postępowania związanego z dokonaniem sprzedaży przyznać proporcjonalnie w udziałach wynoszących:(...)dlaE. G. (1),(...)dlaZ. Ś. (1),(...)dlaJ. S.;

II
nakazać ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego wK.) tytułem kosztów sądowych:

1
odZ. Ś. (1)kwotę 7 202 zł (siedem tysięcy dwieście dwa złote),

2
odE. G. (1)kwotę 3 558,50 zł (trzy tysiące pięćset pięćdziesiąt osiem złotych i pięćdziesiąt groszy);

III
nie obciążać uczestnikówZ. Ś. (1)iE. G. (1)kosztami sądowymi w pozostałym zakresie;

IV
nie obciążać wnioskodawczyni ani uczestnikówH. G.,B. G.,T. G.,Z. Ś. (2),A. S. (1),M. R.kosztami sądowymi w żadnej części;

V
przyznać adwokatowiD. P.od Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Kielcach wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną z urzędu wnioskodawczyniJ. S.w kwocie 2952 zł (dwa tysiące dziewięćset pięćdziesiąt dwa złote), obejmującej podatek od towarów i usług;

VI
orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie.

SSR Agnieszka Kierkowska
Sygn. akt: VIII Ns 840/17

UZASADNIENIE
We wniosku złożonym 26.06.2014 r.J. S.zawarła żądanie działu spadku poS. G.iF. G., obejmującego gospodarstwo rolne, położone wJ., objęteksięgą wieczystą (...), składające się zdziałek (...)i zniesienia współwłasności tej nieruchomości. Na rozprawie 21.10.2014 r. (k.54-55) wniosła o podziałdziałki (...)i przyznanie części tej działki tj. projektowanejdziałki (...)na jej rzecz. Na rozprawie 20.03.2018 r. wnioskodawczyniJ. S.domagała się zasądzenia spłaty na jej rzecz w wypadku, gdyby podział fizyczny nieruchomości nie był możliwy (k.646) i takie stanowisko podtrzymała do końca postępowania.
UczestnikE. G. (1)w piśmie z 14.08.2014 r. (k.27) przyłączył się do wniosku, domagając się przyznania na wyłączną własnośćdziałki nr (...)z uwagi na to, że dom i inne zabudowania na tej działce to jego nakłady. Na rozprawie21.10.2014 r. nie sprzeciwił się podziałowidziałki (...), domagając się przyznania na jego rzecz części tej działki z zabudowaniami tj. projektowanej 733/4 i położnej za nią 733/5. Na rozprawie 20.03.2018 r. uczestnikE. G. (1)domagał się przyznania na wyłączną własność całejdziałki (...). (k.646) Nie wyraził zainteresowania otrzymaniemdziałek (...)na wyłączną własność. Takie stanowisko podtrzymał do końca postępowania.
UczestniczkaZ. Ś. (1)na rozprawie 21.10.2014 r. przyłączyła się do wniosku, również domagając się podziału fizycznegodziałki (...)i przyznania na jej wyłączną własność projektowanejdziałki (...). Na rozprawie 20.03.2018 r. uczestniczkaZ. Ś. (1)domagała się przyznania na wyłączną własność całejdziałki (...)orazdziałek (...). (k.646) W pismach z 28.09.2018 r. (k.787-788) i z 20.11.2018 r. (k.822-825) domagała się przyznania na jej wyłączną własnośćdziałki (...), częścidziałki (...)położonej zadziałką (...), natomiast nie wyraziła zainteresowania przyznaniemdziałek (...).
UczestniczkaH. G.na rozprawie 21.10.2014 r. nie oponowała wnioskowi, nie domagając się niczego ze spadku w naturze, a następnie na rozprawie 11.02.2016 r. zrzekła się swojego udziału w spadku na rzeczE. G. (1). (k.327, 782)
UczestnikB. G.na rozprawie 21.10.2014 r. zrzekł się swojego udziału w spadku dlaJ. S.iZ. Ś. (1), nie domagając się niczego ze spadku w naturze ani spłaty.
Postanowieniem z 21.10.2014 r. wezwano do udziału w sprawie jako uczestników spadkobiercówJ. G.w osobachS. G.,A. S. (1),M. R.,Z. Ś. (2),T. G.(k.54). Uczestnicy ci zrzekli się udziału w spadku na rzeczE. G. (1)(k.67, 68, 69).
W toku postępowania zmarła uczestniczkaS. G.(k.552, 554). Jej spadkobiercami są uczestniczkiM. R.iA. S. (1)(k.879), które nie zmieniły swojego stanowiska w toku postępowania.
W sprawie pozostajebezsporne:
Na podstawie aktu własności ziemi(...).ON.(...)S. G.i jego żonaF. G.stali się z mocy prawa właścicielami nieruchomości rolnej, o łącznej powierzchni 2,96 ha, położonej wJ., obejmującej działki onumerach ewidencyjnych (...). (k.749 kopia awz, k.750 opis i mapa, k.10-13 odpisksięgi wieczystej (...))
Działka o numerze (...)została w 1989 r. podzielona nadziałki o numerach (...). Umową darowizny z 25.09.1989 r.S. G.iF. G.działkę o numerze (...)darowali córceZ. Ś. (1). (k.751-753) W toku postępowania w niniejszej sprawieZ. Ś. (1)umową z 15.12.2017 r. darowała tę nieruchomość swojemu synowiR. Ś.. (k.754-757)
Działki o numerach (...)po aktualizacji ewidencji gruntów stanowiądziałkę oznaczoną numerem (...).Działka oznaczona numerem (...)stała się z dniem 1.01.1987 r. na podstawie postanowienia wstępnego w sprawie VII Ns 527/97 Sądu Rejonowego w Kielcach własnościąJ. S.iA. S. (2)(k.385 akt VII Ns 527/97)
S. G.zmarł 5.01.1994 r. Spadek po nim nabyli żonaF. G.w ¼ części oraz dzieciJ. G.,E. G. (1),B. G.,J. S.,Z. Ś. (1),H. G.po 3/24 części. (odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach w sprawie I Ns 1141/94 k.7)
F. G.zmarła 15.09.1996 r. Spadek po niej nabyły dzieci:Z. Ś. (1)w 774/1060 części,J. S.w 143/1060 części,J. G.w 143/1060 części. (odpis postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w Kielcach w sprawie VII Ns 527/97 k.16)
W spadku po małżonkachS. G.iF. G.pozostało gospodarstwo rolne, obejmujące działki o numerach ewidencyjnych: 733/2, 733/3, 833/1 i 838/1, dla których urządzona jestksięga wieczysta (...).
Udziały spadkobiercówS. G.we współwłasności tej nieruchomości wynosiły: żonyF. G.5/8 (z czego 4/8 jako jej udział z majątku wspólnego i 1/4 x ½ = 1/8 jako udział ze spadku po mężu), dzieci po 1/16 (1/2 x 3/24). Udziały dzieciF. G.we współwłasności tej nieruchomości po jej śmierci wynosiły:

-

J. G.: 1/16 po ojcu i(...)x 5/8 po matce razem 1/16 +(...)=(...)+(...)=(...)

J. S.: 1/16 po ojcu i(...)x 5/8 po matce razem 1/16 +(...)=(...)+(...)=(...)

Z. Ś. (1): 1/16 po ojcu i(...)x 5/8 po matce razem 1/16 +(...)=(...)+(...)=(...),

B. G.: 1/16 po ojcu =(...)

H. G.: 1/16 po ojcu =(...).

J. G.zmarł 2.12.2005 r. Spadek po nim nabyli żonaS. G.w ¼ części oraz dzieciA. S. (1),M. R.,Z. Ś. (2),T. G.po 3/1624 części. (odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcachw sprawie I Ns 512/12 k.18) Wszyscy jego spadkobiercy zrzekli się swoich udziałóww spadku na rzeczE. G. (1).S. G.zmarła22.01.2017 r., a spadek po niej nabyły córkiA. S. (1)iM. R.po ½ części. (odpis postanowienia Sądu Rejonowego w Kielcach w sprawie VIII Ns 463/19 k.879).
Sąd ustalił:
Należąca do spadku poS.iF. G.nieruchomość, położona wJ., gminaP., obejmuje działki wykorzystywane w różny sposób. Pod względem ekonomicznym i technologicznym nie stanowi gospodarstwa rolnego, nie jest wykorzystywana do produkcji rolnej. Nie ma zatem przeszkód do podziału tej nieruchomości z punktu widzenia zasad prawidłowej gospodarki rolnej.
Działka nr (...)ma 0,11 ha powierzchni, jest położona przy drodze publicznej. Jest zabudowana budynkiem mieszkalnym murowano drewnianym, murowaną oborą i murowaną stodołą. Stanowiła dawne siedliskoS.iF. G.i obecne zabudowania istniały w chwili śmierci małżonkówG.. Wartośćdziałki (...)to 67.000 zł, w tym wartość zabudowań 53.300 zł. Z działki tej korzystaZ. Ś. (1), zamieszkuje w domu po rodzicach ze swoją rodziną, tj. mężem i dorosłymi synami. Utrzymuje się z emerytury.
Z działką tą sąsiadujedziałka nr (...)o powierzchni 0,09 ha, którą rodzice darowaliZ. Ś. (1)w 1989 r. Jeszcze przed zawarciem umowy darowiznyZ. Ś. (1)rozpoczęła budowę domu na tej działce, ale wykonane zostały tylko fundamenty. Od 2017 r.działka nr (...)jest własnościąR. Ś.– synaZ. Ś. (1). Wartośćdziałki (...)według stanu z 1989 r., gdy została darowanaZ. Ś. (1), to 11.200 zł.
Działka nr (...)ma 1,33 ha powierzchni, jest położona przy drodze publicznej, obokdziałki (...), z którą graniczy także od południa. Jest zabudowana dwoma murowanymi domami mieszkalnymi i dwiema drewnianymi szopami. Budynki te istniały już w dacie śmierci małżonkówG.. Wybudował jeE. G. (1)w latach 70-tych XX wieku i od tamtej pory tam mieszka. Uprawiał także grunt rolny położony za jego siedliskiem. Za życiaS.iF. G.całe pole orne nadziałce (...), poza zabudowaniamiE. G. (1), było uprawiane wspólnie przez jego rodziców i rodzeństwo, w tymE. G. (1). Po śmierciS.iF. G.częśćdziałki (...), położoną zadziałką (...), użytkowały rolniczoZ. Ś. (1)iJ. S.. Na tle podziału tego gruntu do korzystania były konflikty między nimi iE. G. (1). Wartośćdziałki (...)to 563.200 zł, w tym zabudowaE. G. (1)ma wartość 515.900 zł, a grunt 47.300 zł.
Działka nr (...)ma 1,07 ha powierzchni, położona jest wśród gruntów rolnych, z dojazdem drogą gruntową od strony wschodniej. Jest niezabudowana i nie użytkowana rolniczo, porośnięta samosiejkami. Działka ta ma przeznaczenie rolne. Jej wartość to 24.100 zł. Żaden ze spadkobiercówS.iF. G.nie korzysta z niej.
Działka nr (...)ma 0,25 ha powierzchni, położona jest wśród gruntów rolnych, z dojazdem drogą gruntową od strony wschodniej. Jest niezabudowana i nie użytkowana rolniczo, porośnięta lasem (samosiejki sosny, brzozy i topoli). Działka ta położona jest na terenie o przeznaczeniu na lasy i dolesienia. Jej wartość to 5.820 zł. Żaden ze spadkobiercówS.iF. G.nie korzysta z niej.
Działka (...), o powierzchni 0,11 ha, objęta aktem własności ziemi, wydanym dlaS.iF. G., od 1966 r. była w posiadaniuJ. S.i jej męża.S. G.pozwolił córce i zięciowi wybudować na niej dom mieszkalny i w 1968 r. zamieszkali oni na tej działce w częściowo niewykończonym jeszcze domu.J. S.mieszka tam do chwili obecnej. Postanowieniem wstępnym w sprawie VII Ns 527/97 Sądu Rejonowego w Kielcach stwierdzono nabycie tej nieruchomości przez zasiedzenie z dniem 1.01.1987 r. przezJ.iA.małżonkówS..
Nie jest możliwy fizyczny podziałdziałek (...)z uwagi na to, że nie mają dostępu do drogi publicznej. Ponadtodziałka (...)ma powierzchnię mniejszą niż 0,3 ha. Dostęp do drogi publicznej dla częścidziałki (...), położonej za linią zabudowań, z której korzystałyJ. S.iZ. Ś. (1), jest możliwy wyłącznie poprzez ustanowienie stosownych służebności z obciążeniemdziałki (...)lub częściowodziałki (...)i działki siedliskowej 733/3.
Okoliczności faktyczne ustalono w oparciu o następujące dowody: opinia biegłegoW. D.k.98-111 (co do dopuszczalności podziału fizycznego gospodarstwa rolnego k.110), 300, 344-348, 402, 408-422 (dot. wartościdziałki (...)), 668-712, 909-954,(...)- (...)(dot. wartościdziałki (...)), zeznania świadkówI. S.k.231,W. T.k.232, zeznania stron k.70-72, 278-280, opinia biegłejM. S.k.480-490, 615, opinia wójta GminyP.k.577-578, zeznania stron i świadków w aktach sprawy VII Ns 527/97 k.315-316, 326-330, 375-376. Wszystkie te dowody Sąd ocenił jako wiarygodne i miarodajne, nie pozostawały między sobą w sprzeczności co do okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia.
Sąd zważył:
WniosekJ. S.o dział spadku po rodzicachS.iF. G.zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie zart. 1035 k.c.jeżeli spadek przypada kilku spadkobiercom, do wspólności majątku spadkowego oraz do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych z zachowaniem przepisów tytułu VIII księgi IV.
Nie było w sprawie sporne, że w skład spadku po małżonkachS. G.iF. G.wchodzi gospodarstwo rolne, położone wJ., gminaP., obejmujące działki o numerach ewidencyjnych: 733/2, 733/3, 833/1 i 838/1, dla których urządzona jestksięga wieczysta (...).
Część współwłaścicieli nie była zainteresowana otrzymaniem czegokolwiek ze spadku i zrzekła się swoich udziałów na rzecz pozostałych.H. G.i wszyscy spadkobiercyJ. G.zrzekli się swoich udziałów dlaE. G. (1).B. G.zrzekł się swojego udziału dlaJ. S.iZ. Ś. (1). Zatem dla potrzeb rozliczeń i działu spadku na skutek tego zrzeczenia udziały w spadku wynoszą:

-

E. G. (1):(...)(udział własny) +(...)(udział poJ. G.) +(...)(udział odH. G.) =(...),

Z. Ś. (1):(...)(udział własny) +(...)(połowa udziału odB. G.) =(...),

J. S.:(...)(udział własny) +(...)(połowa udziału odB. G.) =(...)

Zgodnie zart. 1039§1 k.c.jeżeli w razie dziedziczenia ustawowego dział spadku następuje między zstępnymi albo między zstępnymi i małżonkiem, spadkobiercy ci są wzajemnie zobowiązani do zaliczenia na schedę spadkową otrzymanych od spadkodawcy darowizn oraz zapisów windykacyjnych, chyba że z oświadczenia spadkodawcy lub z okoliczności wynika, że darowizna lub zapis windykacyjny zostały dokonane ze zwolnieniem od obowiązku zaliczenia. Przepisart.1042§1 k.c.stanowi, że zaliczenie na schedę spadkową przeprowadza się w ten sposób, że wartość darowizn lub zapisów windykacyjnych podlegających zaliczeniu dolicza się do spadku lub do części spadku, która ulega podziałowi między spadkobierców obowiązanych wzajemnie do zaliczenia, po czym oblicza się schedę spadkową każdego z tych spadkobierców, a następnie każdemu z nich zalicza się na poczet jego schedy wartość darowizny lub zapisu windykacyjnego podlegającej zaliczeniu. Wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili działu spadku.(art. 1042§2 k.c.)
Nie było między stronami sporne, żeZ. Ś. (1)otrzymała od spadkodawców darowiznę w postacidziałki (...)o wartości 11.200 zł, która powinna być zaliczona na jej schedę spadkową. Umowa darowizny została zawarta w 1989 r. przez oboje spadkodawców jako darczyńców w formie aktu notarialnego. Z treści umowy nie wynika, by darczyńcy zwolniliZ. Ś. (1)z obowiązku zaliczenia tej darowizny na schedę spadkową. Zatem wartość darowanej nieruchomości 11.200 zł należy zaliczyć na jej schedę spadkową.
Z akt sprawy VII Ns 527/97 wynika, żedziałka (...), którą nabyła przez zasiedzenieJ. S.z małżonkiem, również była przedmiotem darowizny od spadkodawców w 1966 r., tyle że dokonanej bez zachowania formy aktu notarialnego. Nie ulega wątpliwości, że spadkodawcy – rodziceJ. S.– wyrażając zgodę na wybudowanie domu nadziałce (...)przezJ. S.i jej męża, przekazali im tę nieruchomość w samoistne posiadanie, które doprowadziło do nabycia jej własności w drodze zasiedzenia. Nastąpiło zatem ze strony spadkodawców nieodpłatne przysporzenie na rzecz córkiJ. S., a jego okoliczności nie wskazują na to, by została zwolniona od obowiązku jego zaliczenia. Wartość tego przysporzenia to połowa wartościdziałki (...)w staniez 1966 r. tj. niezabudowanej, gdyż obdarowanymi byli oboje małżonkowieS., a nie wyłącznieJ. S..
Powołanyart. 1039 k.c.używa określenia „darowizna", ale należy przyjąć, że chodzi o wszelkie przysporzenia dokonane pod tytułem darmym na rzecz zstępnychi małżonka, także takie przysporzenia, które nie mają formy prawnej darowiznyw rozumieniuart. 888 k.c., jeżeli zostały dokonane nieodpłatnie i jeżeli intencją stron było dokonanie ich na poczet przyszłego spadku. W orzecznictwie przyjmuje się, że zaliczeniu na schedę spadkową podlega należąca do spadku nieruchomość rolna, nabyta na własność przez jednego ze spadkobierców w drodze uwłaszczenia – na podstawieart. 1 ust. 2 ustawy z 26.10.1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, jeżeli podstawą jej objęcia w posiadanie przez spadkobiercę było nieformalne wydzielenie mu tej nieruchomości przez spadkodawcę (np. tytułem wyposażenia) bądź też faktyczny (nieformalny) dział spadku, w tym również objęcie nieruchomości w okolicznościach wskazujących na to, że chodzi o objęcie w posiadanie na poczet schedy spadkowej (tak uchw. SN z 7.12.1983 r., III CZP 60/83, OSNCP 1984, Nr 7, poz. 108; zob. także post. SN z 23.10.1975 r., III CRN 281/75, OSNCP 1976, Nr 10, poz. 212; wyr. SN z 2.12.2011 r., III CSK 77/11). Tak samo oceniane są przypadki nabycia przez spadkobiercę nieruchomości w drodze zasiedzenia, jeżeli podstawą jej objęcia w posiadanie samoistne było nieformalne wydzielenie mu tej nieruchomości przez spadkodawcę albo dokonany między spadkobiercami nieformalny dział spadku (zob. post. SN z 15.11.1968 r., III CRN 267/68, niepubl.;S. Wójcik, w: System PrCyw, t. IV, 1986, s. 473).
Ustalając wartość spadku należy zatem doliczyć wartość obu opisanych darowizn. Należy także pomniejszyć wartośćdziałki (...)o wartość zabudowańE. G. (1), które były jego nakładami na nieruchomość. Oznacza to, że wartość spadku z doliczoną wartością darowizn to:

-

działka (...): 11.200 zł

działka (...): 9 120 zł/2 = 4.560 zł

działka (...)563.200 zł – 515.900 zł (zabudowaE. G.) = 47.300 zł

działka (...)67.000 zł

działka (...)24.100 zł

działka (...)5.820 zł

Razem: 159.980 zł
Wartość udziałów zatem to:

-

E. G. (1)(...)x 159.980 = 43.485

Z. Ś. (1)(...)x 159.980 = 88.008

J. S.(...)x 159.980 = 28.487

Z przepisów o współwłasności w częściach ułamkowych, do których odsyła powołany wyżejart. 1035 k.c.wynika, że każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości (art. 211 k.c.). Przepisart. 212 k.c.przewiduje w§1możliwość wyrównania wartości poszczególnych udziałów przez dopłaty pieniężne,a w§2możliwość przyznania rzeczy, która nie daje się podzielić jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedaży rzeczy stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnego.
Między stronami nie było sporu co do tego, bydziałkę (...)ze starym siedliskiem spadkodawców przyznać na wyłączną własnośćZ. Ś. (1). Orzeczonoo tym w pkt. I podpunkt 2).
Żadna ze stron nie chciała przejąć na wyłączną własnośćdziałek (...). Z uwagi na treśćart.93 ust. 2 a i ust.3 ustawy z dnia 21.08.1997 r. o gospodarce nieruchomościami(t. j. Dz. U. z 2020 r., poz. 1990) działek tych nie można podzielić.Działka (...)jest zbyt mała.Działka (...)nie ma dostępu do drogi publicznej, dojazd do niej odbywa się drogą polną, należącą do osób trzecich. Współwłasnośćdziałek (...)zniesiono poprzez sprzedaż. Orzeczono o tym w punkcie I podpunkt 5).
Strony domagały się podziału fizycznegodziałki (...), w taki sposób, byE. G. (1)otrzymał część ze swoimi zabudowaniami. Przyznania częścidziałki (...), położonej zadziałką (...)domagała sięZ. Ś. (1).J. S.ostatecznie przystała na zasądzenie wyłącznie spłaty, rezygnując z częścidziałki (...). Dostęp do drogi publicznej dla częścidziałki (...), położonej poza linią zabudowań, byłby możliwy tylko poprzez ustanowienie służebności obciążającejdziałkę (...). Na częścidziałki (...)przylegającej do drogi publicznej ustanowienie służebności drogowej nie jest możliwe z uwagi na usytuowanie zabudowańE. G. (1).Działka (...)w toku postępowania przestała być własnościąZ. Ś. (1). Mimo, że pochodzi z podziału spadkowej nieruchomości, to skoro aktualnie jest własnością osoby, nie należącej do kręgu spadkobierców, nie może być obciążona służebnością drogową w postepowaniu w niniejszej sprawie.
W tym stanie rzeczy w ocenie Sądu podziałdziałki (...)na trzy części nie jest możliwy. Podział tej działki na dwie części, jak chciała tegoZ. Ś. (1), byłby możliwy wyłącznie z uwagi na to, że obecny właścicieldziałki (...)– jej syn- ustanowił w toku postępowania na jej rzecz służebność przechodu i przejazdu od granicydziałki (...)do granicydziałki (...). (k.826-828) Jednakże w ocenie Sądu nie jest to okoliczność decydująca. Taka służebność gwarantuje bowiem dostęp do drogi publicznej wyłącznie dlaZ. Ś. (1), a nie dla każdoczesnego właścicieladziałki (...). Wprawdzie fizyczny podział rzeczy wspólnej ma pierwszeństwo przed innymi sposobami zniesienia współwłasności, należy jednak zgodnie zart. 623 k.p.c.dokonać podziału w taki sposób, by części przypadające współwłaścicielom odpowiadały wartością ich udziałom oraz uwzględniać wszelkie okoliczności zgodnie z interesem społeczno gospodarczym.Z. Ś. (1)otrzymuje na wyłączną własnośćdziałkę (...)o wartości 67.000 zł, na której zamieszkuje, a na jej schedę podlega zaliczeniu także wartość darowizny 11.200 zł, zatem łącznie ze spadku otrzymuje część o wartości 78.200 zł. Wartość jej udziału zaś to 88.008 zł. Jest emerytką, nie prowadzi gospodarstwa rolnego, zatem grunt rolny w postaci częścidziałki (...)nie jest jej niezbędny. NatomiastE. G. (1)poprzez przyznanie w całościdziałki (...)o wartości 47.300 zł, przy wartości jego udziału 43.485 zł, uzyskuje część spadku zbliżoną do wartości jego udziału. Te względy zadecydowały o tym, że Sąd nie dokonywał fizycznego podziałudziałki (...), przyznając ją w całościE. G. (1), który wybudował wszystkie znajdujące się na niej obiekty, mieszka na niej i ją uprawiał. Orzeczono o tym w punkcie I podpunkt 1) sentencji.
Na rzeczJ. S.natomiast zasądzono spłaty, nie przyznając jej żadnej części spadkowej nieruchomości. Wnioskodawczyni przystała na to w toku postępowania. Orzeczono o tym w punkcie i podpunkt 3) i 4) sentencji. Dla potrzeb obliczenia spłat należy uwzględniać wyłącznie wartośćdziałek (...)oraz darowizn. Zarządzenie sprzedażydziałek (...)powoduje, że uzyskana ze sprzedaży suma, pomniejszona o koszty postępowania związanego z dokonaniem sprzedaży, przypadnie spadkobiercom stosownie do ich udziałów w spadku. Do rozliczenia pozostaje kwota 130.060 zł (159.980 – 24.100 – 5.820).
Wartość udziałów w tej sumie to:

-

udziałE. G. (1)35.352 zł ((...)x 130.060)

udziałZ. Ś. (1)71.548 zł ((...)x 130.060)

udziałJ. S.23.159 zł ((...)x 130.060).

Zatem należnaJ. S.spłata wynosi 18.599 zł, po zaliczeniu na jej schedę wartości darowizny 4560 zł.
E. G. (1), jak wskazano wyżej, otrzymał część spadku wartą 47.300 zł. Jego korzyść ponad wartość udziału wynosi 11.948 zł.Z. Ś. (1)otrzymała część spadku o wartości 78.200 zł. Jej korzyść ponad wartość udziału wynosi 6.652 zł. Suma korzyści ponad wartość udziału to 18.600 zł (11.948 + 6.652). KorzyśćE. G. (1)stanowi 64% tej sumy, a korzyśćZ. Ś. (1)36% tej sumy. W takim stosunku są on zatem zobowiązani do spłaty dlaJ. S.. OdE. G. (1)zasądzono 11.903 zł (64% z 18.599 zł), odZ. Ś. (1)6.696 zł (36% z 18.599 zł)
Termin uiszczenia spłaty oznaczono na podstawieart. 212 k.c.J. S.domagała się zasądzenia spłat jednorazowo, bez rozłożenia na raty. Sumy spłat są stosunkowo nieznaczne i termin 1 miesiąca jest wystarczający dla uczestników na zgromadzenie potrzebnych środków.
O kosztach sądowych orzeczono wpunkcie II, III i IVna podstawieart. 113 ust.1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 roku o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz. U. z 2005 r., Nr 167, poz. 1398 z późn. zm.) w zw. zart. 520§1 k.p.c.orazart. 102 k.p.c.
Żadna ze stron nie została obciążona kosztami sądowymi obejmującymi wynagrodzenie biegłej geodetyM. S., gdyż opinia tej biegłej dotyczyła sporządzenia projektu podziału nieruchomości, a ostatecznie Sąd takiego podziału nie dokonał. Żadna ze stron nie została także obciążona kosztami sądowymi obejmującymi wynagrodzenie biegłegoW. D.za sporządzenie opinii z 5.04.2020 r., która na skutek omyłki dotyczyła innej działki, nie będącej przedmiotem postępowania.
UczestnicyH. G.,B. G.,T. G.,Z. Ś. (2),A. S. (1),M. R., którzy niczego ze spadku się domagali i niczego nie uzyskali, nie zostali obciążeni kosztami sądowymi w żadnej części.
Wnioskodawczyni była zwolniona od kosztów sądowych w całości i dlatego nie została nimi obciążona. UczestnicyE. G. (1)iZ. Ś. (1)zostali obciążeni kosztami sądowymi stosownie do wielkości ich udziałów w spadku. Ogólna suma kosztów sądowych, obejmująca wynagrodzenia biegłegoW. D.nie pokryte z zaliczek to 13 091,66 zł. (k. 239, 298, 350, 424, 714, 956, k.983)E. G. (1)został obciążony tymi kosztami w 2305/8480 części, aZ. Ś. (1)w 4665/8480 części.
Z uwagi na to, żeJ. S.korzystała z pomocy prawnej udzielonej z urzędu przez adwokataD. P., w punkcie V sentencji przyznano temu pełnomocnikowi wynagrodzenie w stawce minimalnej 2400 zł netto przewidzianej w §12 pkt. 3 i §8 pkt. 5 w zw. z §4 ust.1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r., poz.18).
O kosztach postępowania orzeczono w punkcie VI sentencji na podstawieart. 520§1 k.p.c.