Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 472/20
Data wyroku: 2021-09-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Małgorzata Jarząbek
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art. 477^14^ § 1 kpc, art. 49 ustawa o emeryturach pomostowych

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 września 2021 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Małgorzata Jarząbek
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 17 września 2021 r.
w Warszawie
sprawyR. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o emeryturę pomostową
na skutek odwołaniaR. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 26 lutego 2020r. znak:(...)
oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

    Skarżoną decyzjąz 26 lutego 2020r. znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że do pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze nie zaliczono okresów zatrudnienia:

-

od dnia 1 sierpnia 1977r. do dnia 15 października 1989r., ponieważ ze świadectwa pracy, zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu oraz kartotek wynagrodzeń nie wynika, że prace, które odwołujący wykonywał na stanowisku mechanika były pracami wykonywanymi wyłącznie w kanałach remontowych;

od dnia 1 grudnia 1992r. do dnia 31 marca 2002r., ponieważ w świadectwie pracy z 26 maja 2003r. w punkcie 8 pracodawca nie wymienił charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. oraz nie podał stanowiska pracy zgodnie z wykazem, działem, pozycją i punktem rozporządzenia resortowego ministra, pod którego podlega zakład pracy.

Z uwagi na nieuwzględnienie powyższych okresów, organ rentowy uznał, żeR. K.nie przysługuje prawo do emerytury pomostowej na podstawieart. 4ani na podstawieart. 49 ustawy o emeryturach pomostowych, bowiem nie spełnia warunku określonego w obu powyższych przepisach, tj. nie udowodnił okresu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze przed 1 stycznia 1999r. w wymiarze 15 lat (wniosek k.1, decyzja k.32a.r.).
R. K.w dniu 17 marca 2020r. wniósł odwołanie od wymienionej decyzji. Ubezpieczony wskazał, że wbrew ustaleniom ZUS, nie wnosił o przyznanie prawa do emerytury pomostowej na podstawieart. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, lecz na podstawie art. 49 ustawy, który przyznaje prawo do tego świadczenia osobom, które nie świadczyły pracy w szczególnych warunkach ani o szczególnym charakterze po 31 grudnia 2008r.R. K.wskazał, że organ rentowy w toku postępowania wyjaśniającego nie uwzględnił, że odwołujący wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w okresie od 1 sierpnia 1977r. do 15 października 1989r. wPrzedsiębiorstwie Państwowym (...)wW.w charakterze mechanika samochodowego, mimo iż ubezpieczony przedłożył dane z kartoteki wynagrodzeń dotyczące wypłaty dodatku specjalnego za pracę w warunkach specjalnych. Zdaniem ubezpieczonego fakt, że przedsiębiorstwo państwowe we wskazanym okresie wypłacało wnioskodawcy tzw. dodatek szkodliwy, jednoznacznie świadczy o tym, że praca była świadczona w warunkach szczególnych. Odwołujący zaznaczył, że nie ma obecnie możliwości uzyskania świadectwa pracy w warunkach szczególnych, ponieważ przedsiębiorstwo już nie istnieje.R. K.wskazał, że jego praca w(...)kwalifikowała się jako wskazana pod pozycją 16 działu XIV wykazu A rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. – prace wykonywane w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych. W odniesieniu do nieuwzględnienia przez ZUS świadectwa pracy z 26 maja 2003r. za okres pracy w(...)(...)od 1 grudnia 1992r. do 31 marca 2002r., ubezpieczony wskazał, że niedopuszczalne jest, aby braki w zaświadczeniu uderzały w byt i uprawnienia byłego pracownika, zaś fakt świadczenia przez odwołującego pracy w szczególnych warunkachu pracodawcy(...)(...)potwierdzą świadkowie (odwołanie k.3-5 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie z 14 kwietnia 2020r.organ rentowywniósł o oddalenie odwołania na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.W uzasadnieniu stanowiska ZUS wskazał, że w toku postępowania wyjaśniającego ubezpieczony nie udowodnił, aby przed dniem 1 stycznia 1999r. przez okres 15 lat wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Zdaniem organu rentowego ze świadectwa pracy ani z kartotek płacowych zPrzedsiębiorstwa Państwowego (...)wW.nie wynika, aby praca mechanika była wykonywana wyłącznie w kanałach remontowych, zaś w świadectwie pracy w(...) S.A.pracodawca nie wymienił charakteru pracy ściśle wg wykazu, działu i pozycji Rozporządzenia Ministra Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. ani nie podał stanowiska pracy zgodnie z wykazem, działem, pozycją i punktem zarządzenia resortowego (odpowiedź na odwołanie k.6-7 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
R. K.urodził się (...)Odwołujący legitymuje się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze 26 lat, 8 miesięcy i 8 dni (bezsporne).
Ubezpieczony w okresie od 1 sierpnia 1977r. do 15 października 1989r. był zatrudnionywPrzedsiębiorstwie (...)na stanowisku mechanika samochodowego. Przez cały okres zatrudnienia otrzymywał tzw. dodatek szkodliwy.
Do obowiązków odwołującego należało dokonywanie napraw samochodów, m.in. zawieszenia, silnika, wymiana rozrządu i panewek. Część pracy odwołujący wykonywał przebywając w kanale remontowym, których na terenie zakładu było ok. 20, dotyczyło to czynności naprawczych na poziomie podwozia samochodów, zaś naprawy silnika odbywały się na stanowiskach warsztatowych poza kanałem.W (...)w latach 70’ i 80’ pracowało kilkuset pracowników, a praca odbywała się w systemie zmianowym w godzinach od 6:00 do 14:00 lub od 14:00 do 22:00 (
    świadectwo pracy z 24.09.1992r. k.11 a.k.p., zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu k.14-15 a.k.p., zeznania świadkówM. M.k.53-54 a.s.,T. P.k.54-55 a.s., zeznania odwołującegoR. K.k.55-56 a.s., opinia biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracyA. P.z 5.04.2021r. k.71-81 a.s.).
W okresie od 1 grudnia 1992r. do 26 maja 2003r.R. K.pracował w(...) S.A., do 31 marca 2002r. jako mechanik samochodowy, a od 1 kwietnia 2002r.jako portier. W wydanym 26 maja 2003r. świadectwie pracy wskazano, że ubezpieczony w okresie od 1 grudnia 1992r. do 31 marca 2002r. wykonywał pracę w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze jako mechanik samochodowy – Wykaz A, dział XIV, pkt 16.Do obowiązków odwołującego należało dokonywanie napraw samochodów, w tym napraw podwozia, układów kierowniczych, wydechowych, hamulców, wymiany oleju, klocków hamulcowych. W zależności od potrzeb pracodawcy, odwołujący dokonywał niekiedy wymiany kół czy opon. Z poziomu kanału remontowego ubezpieczony dokonywał wymiany oleju i napraw podwozia (
    świadectwo pracy z 26.05.2003r. k.23, zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu k. 27 akt kapitału początkowego, zeznania świadkówM. M.k.53-54 a.s.,T. P.k.54-55 a.s., zeznania odwołującegoR. K.k.55-56 a.s., opinia biegłego sądowego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracyA. P.z 5.04.2021r. k.71-81 a.s.).
W dniu 30 stycznia 2020r.R. K.wniósł o przyznanie emerytury pomostowej. Do wniosku ubezpieczony karty wynagrodzeń wydane przez(...) S.A.(jako prowadzącego archiwum poPrzedsiębiorstwie (...)) z lat 1977-1989, potwierdzające otrzymywanie tzw. dodatku szkodliwego. W wyniku rozpoznania ww. wniosku, organ 26 lutego 2020r. wydał skarżoną decyzję (wniosek k.1 a.r.)
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu zebrane w sprawie dowodyz dokumentów załączonych do akt sprawy (a.s.), akt rentowych (a.r.) i akt kapitału początkowego (a.k.p.), częściowo także na podstawie zeznań świadkówM. M.,T. P.oraz zeznań odwołującego. Zeznania świadków iR. K.zostały przez Sąd uwzględnione jedynie w tej części, w jakiej osoby te wskazywały rodzaj czynności wykonywanych przez ubezpieczonego w(...)- (...) S.A., gdyż w tym zakresie zeznania świadków i odwołującego były spójne z oceną dokonaną przez biegłego sądowego w zakresie bhp. Sąd uznał za niewiarygodne zeznania świadkaM. M.co do tego, iż odwołujący w(...)przez 90% czasu pracy wykonywał czynności służbowe w kanale remontowym, a w(...)(...)wykonywał wszystkie naprawy z kanału, podobnie Sąd ocenił zeznania świadkaT. P.co do tego, że wszystkie naprawy zawieszenia, sprzęgła, układów wydechowych i kierowniczych były przez odwołującego dokonywane z kanału remontowego.
Na okoliczność warunków wykonywania pracy przez wnioskodawcę, rodzaju wykonywanych czynności i charakteru pracy w trakcie zatrudnienia w(...)i w(...) S.A.Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy. Podkreślić należy w tym miejscu, że Sąd w pełni akceptuje wydaną przez biegłego opinię. Wnioski opinii są jasne i logiczne oraz prawnie uzasadnione a opinia sporządzona została zgodnie z wiedzą i sztuką obowiązującą w tym zakresie. Zdaniem Sądu opinia jest wnikliwa, wyczerpująca, logiczna i spójna, a wnioski w niej zawarte prawidłowo uzasadnione. Brak jest zatem podstaw by opinię podważać. Merytoryczna analiza poczynionych przez biegłego wniosków pozwala na przyznanie opinii waloru wiarygodności. W oparciu o wydaną opinię możliwym stało się przesądzenie charakteru zatrudnieniaR. K.w spornych okresach. Nie może też uchodzić uwadze fakt, że zadaniem biegłego nie jest rozstrzyganie zagadnień prawnych, a jedynie naświetlenie wyjaśnianych okoliczności z punktu widzenia wiadomości specjalnych, posiadanego doświadczenia przy uwzględnieniu zebranego i udostępnionego mu materiału sprawy. Wnioski ostateczne i ocena warunków zatrudnienia wnioskodawcy, a także charakteru wykonywanych przez niego prac przez pryzmat regulacji prawnych należą do Sądu orzekającego.
Podkreślić należy, że biegły sądowy w swojej opinii szczegółowo opisał zasady napraw, których według zeznań świadków i odwołującegoR. K.dokonywał w czasie zatrudnienia w(...)- (...) S.A.Zdaniem biegłego sądowego z poziomu kanału remontowego wykonuje się jedynie niektóre czynności naprawcze, głównie w zakresie montażu części podwozia. Biegły wyjaśnił również, że naprawy silnika i skrzyni biegów nie są dokonywane w kanale remontowym, ponieważ opuszczanie tych części do kanału generuje ryzyko ich uszkodzenia, a ponadto stanowi naruszenie przepisów bhp. Z powyższych względów Sąd uznał zeznania świadkówM. M.iT. P.orazR. K.za niewiarygodne w zakresie, w jakim były sprzeczne z opinią biegłego sądowego.
O braku wiarygodności zeznań odwołującego świadczy dodatkowo fakt, żeR. K.w odwołaniu i w zeznaniach przemilczał fakt, że w latach 1978-1981 odbywał służbę wojskową (co wynikało z akt osobowych dotyczących okresu zatrudnienia w(...)), a ponadto zeznał, że nie korzystał z urlopów bezpłatnych, podczas gdy z akt osobowych wynika, że korzystał z urlopu bezpłatnego w dniach 14-31 grudnia 1981r.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołanieR. K.nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2015 r., poz. 965 z późn. zm.) prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 roku;
2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącyco najmniej 15 lat;
3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub pracew szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;
6) po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkachlub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.
Z uwagi na to, że wnioskodawca – co w sprawie bezsporne – nie wykonywał pracyw warunkach szczególnych po 31 grudnia 2008r., kwestię jego uprawnienia do emerytury pomostowej należało rozpoznać wyłącznie na podstawie art. 49 ustawy.
Prawo do emerytury pomostowej zgodnie zart. 49 ustawy o emeryturach pomostowychprzysługuje również osobie, która:
1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkachlub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;
3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Prace w szczególnych warunkach – zgodnie zart. 3 ust 1 ustawy o emeryturach pomostowych– to prace związane z czynnikami ryzyka wymienionymi w art. 3 ust 2 ustawy, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy, a prac w szczególnym charakterze załącznik nr 2 do ustawy.
Warunkiem skutecznego ubiegania się o emeryturę pomostową w świetle wykładni językowej art. 4 i art. 49 ustawy z 2008 r. o emeryturach pomostowych, jest legitymowanie się określonym stażem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze(w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowychlub dotychczasowych przepisów)oraz kontynuowanie pracy w tych warunkach po wejściu w życie ustawy, a więc po 1 stycznia 2009r. W przypadku kiedy osoba ubiegająca się o to świadczenie nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy „szczególnej” według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do „nowego” świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy (okres prac) można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 ustawy) lub o szczególnym charakterze (art. 3 ust. 3 ustawy). Innymi słowy brak podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany (
    por. wyrok Sądu Najwyższego z 13.03.2012r., sygn. akt II UK 164/11, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 2.04.2014r., III AUa 2302/13).
W pierwszej kolejności należy wskazać, że wbrew twierdzeniomR. K.zawartym w odwołaniu od decyzji ZUS z 26 lutego 2020r., organ rentowy dokonał oceny spełniania przez ubezpieczonego przesłanek wymienionych wart. 49 ustawy o emeryturach pomostowych.
Wnioskodawca spełnił przesłanki z art. 4 pkt 1, 3, 4 i 7 ustawy, gdyż urodził się po 31 grudnia 1948 roku, na dzień złożenia wniosku o emeryturę pomostową ukończył 60 lat, legitymował się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze przekraczającym 25 lati nie pozostawał w stosunku pracy.
W ocenie Sądu okres pracy wnioskodawcy na stanowisku mechanika samochodowegow okresach od 1 sierpnia 1977r. do 15 października 1989r. wPrzedsiębiorstwie (...)i od 1 grudnia 1992r. do 31 marca 2002r. w(...) S.A.polegała na naprawie pojazdów samochodowych nie tylko w kanałach remontowych, ale także poza kanałami, co wynikało z uwzględnionego przez Sąd w całości dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu bhp. Tymczasem ustawodawca do prac w warunkach szczególnych wymienionych w wykazie A dział XIV poz. 16 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku zalicza wyłącznie prace w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych. Skoro wnioskodawca w spornym okresie wykonywał nie tylko prace w szczególnych warunkach (przy naprawie pojazdów samochodowych w kanale remontowym), ale także prace przy naprawie pojazdów samochodowych poza kanałami remontowymi, które nie są pracami w warunkach szczególnych, to nie pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w warunkach szczególnych, jak tego wymaga ustawodawca. Powyższe wyklucza możliwość zaliczenia spornych okresów do pracy w warunkach szczególnych nie tylko według przepisówustawy o emeryturach pomostowych, ale także według przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Podsumowując, brak było podstaw do przyjęcia, że pracaR. K.w(...)- (...) S.A.była pracą w warunkach szczególnychlub w szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 lub 3 ustawy o emeryturach pomostowych, a zatem również do przyjęcia, że w dniu wejścia w życie ustawy legitymował się 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu ww. przepisu. Odwołujący nie spełnia zatem przesłanek określonych w art. 4 pkt 6 ustawy, ani też w art. 49 ust. 1 pkt 3 ustawy. W konsekwencji należało więc stwierdzić, że nie spełnił kumulatywnie przesłanek uprawniających do emerytury pomostowej, wobec czego zaskarżona decyzja odpowiada prawu. W konsekwencji, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., Sąd oddalił odwołanie.