Sąd Okręgowy w Sieradzu
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 54/21
Data wyroku: 2021-06-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Dorota Załęska
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 1 ustawy z 17.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt IV U 54/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 czerwca 2021 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Dorota Załęska
Protokolant: st. sekr. sąd. Beata Krysiak
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 27 maja 2021 roku w Sieradzu
odwołaniaR. U.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.
z dnia 23.11.2020 r. Nr(...)
w sprawieR. U.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.

o podleganie ubezpieczeniom społecznym

1
Oddala odwołanie.

2
Zasądza odR. U.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt IV U 54/21

UZASADNIENIE
Decyzją z 23.11.2020r. wydaną na podstawieart. 38 ust. 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2019r. poz. 300, z późn. zm.) orazart. 22§1 ustawy z 26 czerwca 1974r. Kodeks Pracy(Dz. U. z 2020r. poz. 1320 t.j.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.stwierdził, żeR. U.nie podlega od 17.02.2020r. ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik(...) Sp. z o. o.
Od powyższej decyzjiR. U.złożył odwołanie, wnosząc o jej zmianę poprzez stwierdzenie, że podlega ubezpieczeniu emerytalnemu, rentowemu, chorobowemu jako pracownikspółki (...) Sp. z o.o.W uzasadnieniu odwołania zarzucał ZUS błędnie zastosowanyart. 22§1 k.p.i przyjęcie, że w stosunku prawnym łączącym skarżącego brak było pracowniczego podporządkowania, podczas gdy ten element stosunku pracy występował, gdyż skarżący podlegał nie samemu sobie, tylko prezesowi Zarządu Spółki(...) Sp. z o.o.W spółce nie dochodziło do krzyżowania się kompetencji skarżącego jako wspólnika i pracownika, z kompetencjami prezesa zarządu, gdyż funkcje te były starannie oddzielone (funkcja jedynego wspólnika od funkcji zarządcy). Organ rentowy nie dostrzegł faktu, że skarżący będąc wspólnikiem, powierzył funkcję jedynego członka zarządu – Prezesa Zarządu innej osobie, sam nie pełnił natomiast żadnych funkcji zarządczych, nie wydawał żadnych poleceń prezesowi zarządu, nie był umocowany do prowadzenia spraw spółki i reprezentowania jej na zewnątrz, podlegał jednocześnie Prezesowi Zarządu spółki i wykonywał jego polecenia w ramach podporządkowania służbowego na podstawie stosunku pracy. Odwołanie poparł pełnomocnik strony ustanowiony w sprawie.
W odpowiedzi na odwołanie ZUS wnosił o oddalenie odwołania podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji. Nadto wnosił o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Spółka z o. o. (...)z.s wW.powstała na mocy umowy z 23 10.2019r. i jest wpisana do rejestru przedsiębiorców KRS od 30.10.2019r., pod nr(...).
Prezesem zarządu spółki byłaM. K.. 100% udziałowcem Spółki była(...) Sp. z o. o.Sp. k. z.s wW..
W dniu 11.02.2020r., została zawarta umowa sprzedaży udziałów w kapitale zakładowym spółki pomiędzy(...) Sp. z o. o.Sp. k. z.s wW.– jako zbywcą, aR. U.– jako nabywcą, mocą którejR. U.nabył 100 udziałów (100%) w kapitale zakładowym(...) sp. z o. o.o wartości 5000 zł.(umowa sprzedaży udziałów w kapitale zakładowym spółki z 11.02.2020r./akta ZUS).
W dniu 5.03.2020 r. wprowadzono zmiany w KRS co do osób wchodzących w skład organu iM. K.została wykreślona jako prezes zarządu(...) sp. z o. o., a jako prezesa zarządu spółki wpisanoS. B.(wydruk z KRS nr(...)akta ZUS).
Wg. wpisu w KRS z 5.03.2020r. przedmiotem przeważającym spółki jest naprawa i konserwacja metalowych wyrobów gotowych. Przedmiotem pozostałej działalności jest między innymi produkcja pozostałych części i akcesoriów do pojazdów silnikowych, z wyłączeniem motocykli , konserwacja i naprawa pojazdów samochodowych , z wyłączeniem motocykli.
(...) Sp. z o. o.specjalizuje się w pozyskiwaniu przetargów dla wojska, m. in. na sprzęt polowy, tj. łóżka, kuchnie polowe, remont kontenerów chłodniczych, cystern do wody.

R. U.prowadzi od kilkunastu lat własną działalność gospodarczą -(...)z.s wW.,ul. (...). Działalność jest prowadzona w 3 miejscach. Profil działalności w-cy jest zbliżony do(...) Sp. z o. o.

R. U.był zatrudniony w(...) Sp.z.o.o.z.s wW.ul. (...)od 1.03.2013 – 16.02.2020r. jako konsultant d.s ekonomicznych. Prezesem zarządu spółki byłS. B.( świadectwo pracy 16.02.2020r. / akta osoboweR. U.)
W dniu 17.02.2020r. międzyR. U., a(...) Sp. z o. o., reprezentowaną przez Prezesa ZarząduS. B.została zawarta umowa o pracę na czas nieokreślony, mocą którejR. U.został zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku konsultanta ds. ekonomicznych, za wynagrodzeniem zasadniczym 2.600zł. brutto miesięcznie.R. U.został zgłoszony przez płatnika składek do ubezpieczeń społecznych i do ubezpieczenia zdrowotnego.
Zakresem obowiązkówR. U.objęto : analizę warunków finansowych w umowach z kontrahentami pracodawcy i kontrolę rozliczeń, współtworzenie budżetu i analizę jego wykonywania, analizę dokumentacji kontraktu/projektu od strony prawno – finansowej, dostarczanie informacji ekonomicznych o kontrakcie na potrzeby wewnętrzne pracodawcy.
W ramach w.w obowiązków wnioskodawca zajmuje się opracowywaniem kosztorysów do przetargów zgodnie z jego specyfiką, na co składa się m. innymi tj. dostarczanie informacji ekonomicznych o kontrakcie na potrzeby wewnętrzne spółki, opracowywanie logistyczne
( transport danego towaru), rozeznanie cen na rynku dla danego towaru. W tym zakresie wnioskodawca dokonuje oceny możliwościspółki (...)jeśli chodzi o cenę za wykonaną usługę w ramach kontraktu. Kilkunastoletnia wiedza i doświadczenie w przetargach pozwala ocenić wnioskodawcy, czy np. dany remont w ramach przetargu jest możliwy. Przykładowo, jeśli wnioskodawca otrzymuje zlecenie na remont sprzętu polowego, tj. stoły, taborety, łóżka, to musi przeczytać całą dokumentację, której analiza wymaga wiedzy specjalistycznej. Opisy przedmiotu zamówienia znajdują się w dokumentacji i każda jednostka wojskowa musi swoje parametry wojskowe opisać w dokumentacji. Jest mnóstwo kruczków prawnych, zagadnień specjalistycznych, typowo przetargowych. Analiza dokumentacji kontraktu od strony prawno-finansowej sprowadza się do analizy wzoru umowy narzuconego przez zamawiającego. Dokumentacja techniczna to duże spektrum wiadomości, np. łóżka mają kilkadziesiąt elementów, podlegających skosztorysowniu. Po przeczytaniu dokumentacji wnioskodawca sporządza notatki i opracowuje kosztorys danego przetargu - kalkuluje, oblicza czasogodziny remontu danego elementu, sprawdza dokumentację, czy firma posiada atesty, certyfikaty. Po wykonaniu kosztorysu na dany przetarg, wnioskodawca przesyła go prezesowi zarząduS. B.do akceptacji, przekazując mu swoje sugestie.R. U.nie posiada wiedzy czy prezes zarządu weryfikuje jego pracę od strony merytorycznej. W spółce poza wnioskodawcą nie ma innej osoby posiadającej wiedzę specjalistyczną w zakresie przetargów. W-ca nie ma pełnomocnictwa do zawierania kontraktów.
Wnioskodawca ma swoje biuro pod prywatnym adresem i większość czasu przeznacza na wykonanie powyższych czynności w tym biurze, w trybie pracy zdalnej, na sprzęcie spółki(...)Nie musi być obecny w siedzibie pracodawcy. Wg. odwołującego , przed wykonaniem danego zadania, dzień wcześniej prezes zarządu przesyła w-cy wiadomość e-mail. W-ca „odhacza” się o 7.30 rano następnego dnia, przez coS. B.wie, że w-ca przeczytał od niego wiadomości. Pracy przetargowej jest bardzo dużo
    (zeznania wnioskodawcy – na nagraniu CD – 00:49:15 – 00:52:38 k. 20/akta sprawy; umowa o pracę na czas nieokreślony z 17.02.2020r. z zakresem obowiązków, świadectwo pracy/akta osobowe).

Pismem z 23.09.2020r., ZUS zawiadomiłR. U., płatnika i jego pełnomocnikaB. T.o wszczęciu postępowania w sprawie podlegania przezR. U.ubezpieczeniom społecznym jako pracownikaspółki (...) Sp. z o. o.(zawiadomienia/akta ZUS).
Kolejnym zawiadomieniami z 4.11.2020r., ZUS poinformował w.w o zebraniu całości dokumentacji, która będzie stanowić podstawę do wydania decyzji w sprawie, udzielając stronom terminu do 16.11.2020r. na zapoznanie się z dokumentacją, po wcześniejszym telefonicznym umówieniu(zawiadomienia/akta ZUS).
W dniu 9.10.2020r. została zawarta umowa sprzedaży udziałów, mocą której żona wnioskodawcyM. U.nabyła odR. U.9 udziałów współce (...)
Sp. z o.o., o wartości nominalnej 50 zł. każdy udział, stanowiących łącznie 9% kapitału zakładowego Spółki, wraz z wszelkimi prawami, przywilejami oraz zobowiązaniami wynikającymi z udziałów(uwierzytelniona kserokopia umowy sprzedaży udziałów k. 24/akta sprawy).
Decyzją z 23.11.2020r. wydaną na podstawieart. 38 ust. 1, art. 68 ust. 1 pkt 1 lit. a, art. 83 ust. 1 pkt 1 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2019r. poz. 300, ze zm.) orazart. 22§1 k.p., Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wW.stwierdził, żeR. U.nie podlega od 17.02.2020r. ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik(...) Sp. z o. o.(decyzja/akta ZUS).

    Powyższy stan faktycznySąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w postepowaniu przed organem rentowym, powołanego powyżej oraz w niniejszej sprawie. Fakty dotyczące profilu prowadzonej przez wnioskodawcę własnej działalności gospodarczej , charakteru wykonywanej pracy w Spółce z.o.o(...), Sąd ustalił na podstawie zeznań wnioskodawcy oraz dokumentów z akt osobowych odwołującego się dot. zakresu obowiązków objętych umową o pracę na czas nieokreślony z 17.02.2020r. oraz co do poprzedniego pracowniczego zatrudnienia odwołującego się, na podstawie akt osobowych - świadectwa pracy z 16.02.2020r.

Sąd Okręgowy zważył:
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Odnośnie do zarzutu naruszenia przez ZUS przepisówk.p.a., należy podkreślić , że
postępowanie sądowe, w tym w sprawach z zakresu prawa ubezpieczeń społecznych, skupia się na wadach wynikających z naruszenia prawa materialnego, a kwestia wad decyzji administracyjnych spowodowanych naruszeniem przepisów postępowania administracyjnego, pozostaje w zasadzie poza przedmiotem tego postępowania. Rolą Sądu orzekającego w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych nie jest bowiem badanie prawidłowości trybu postępowania przed organem rentowym. Sąd bada prawidłowość zaskarżonej decyzji i jej zgodność z prawem ( por. wyroku Sądu Najwyższego z 9 lutego 2010 r. I UK 151/09, LEX nr 585708).
Wbrew twierdzeniom wnioskodawcy, nie był pozbawiony czynnego udziału w postępowaniu wyjaśniającym prowadzonym przez ZUS. Zawiadomieniem z 23.09.2020r., odwołujący został powiadomiony o wszczęciu postępowania i mógł brać w nim udział.
Przechodząc do meritum sprawy , osią jej sporu jest podleganie przez odwołującego się ubezpieczeniom społecznym w reżimie pracowniczym, z tytułu umowy o pracę ze Spółką z.o.o.(...). , będąc jednocześnie większościowym wspólnikiem tej Spółki.
Zgodnie z treścią art. 6 ust. 1 i art. 12 ust. 1 w związku z art. 13 pkt. 1 u.s.u.s. ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowemu, wypadkowemu i chorobowemu podlegają osoby fizyczne, które są pracownikami, począwszy od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.
Stosownie doart. 22§1 k.p., przez nawiązanie stosunku pracy pracownik zobowiązuje się do wykonywania pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę, a pracodawca - do zatrudniania pracownika za wynagrodzeniem.
Czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł do ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, a wynikających zart. 22§1 k.p.(por. wyrok SN z 24.02.2010r. sygn. akt II UK 204/09).
Elementami, bez istnienia których stosunek prawny nie może być uznany za stosunek pracy są więc: osobiste wykonywanie przez osobę zatrudnioną pracy zarobkowej (za wynagrodzeniem), na rzecz podmiotu zatrudniającego, a zatem „na ryzyko” socjalne, produkcyjne i gospodarcze (ekonomiczne) tego podmiotu, w warunkach podporządkowania jego kierownictwu (por. wyrok SN z 7.04 2010r. II UK 357/09).
Powstały w wyniku zawarcia umowy o pracę stosunek prawny musi się charakteryzować w/w cechami, w przeciwnym razie nie jest możliwe przyjęcie, że strony łączy stosunek pracy, a jedynie że została zawarta pewnego rodzaju umowa, mająca za przedmiot świadczenie pracy, nie będąca jednak umową o pracę.
Jedyny(lub niemal jedyny) wspólnik spółki z o. o. co do zasady nie może pozostawać z tą spółką w stosunku pracy, gdyż w takim przypadku status wykonawcy pracy (pracownika), zostaje „wchłonięty” przez status właściciela kapitału (pracodawcy) Tam gdzie status wykonawcy pracy (pracownika) zostaje zdominowany przez właścicielski status wspólnika spółki z o. o., nie może być mowy o zatrudnieniu w ramach stosunku pracy wspólnika, który w takiej sytuacji wykonuje czynności (nawet typowo pracownicze) na rzecz samego siebie (we własnym interesie) i na swoje własne ryzyko produkcyjne, gospodarcze, socjalne. Jedyny wspólnik (lub niemal jedyny) jest od pracodawcy tj. spółki z o. o. niezależny ekonomicznie, gdyż – skoro do przesunięcia majątkowego dochodzi w ramach majątku samego wspólnika – nie zachodzi przesłanka odpłatności pracy, a nadto dyktuje mu sposób działania jako zgromadzenie wspólników(por. wyrok SN z 11.09.2013r., II UK36/13).
Materiał dowodowy zgromadzony w sprawie nie daje podstaw do przyjęcia, że międzyR. U.– większościowym właścicielem kapitału spółki, a(...) Sp. z o.o., doszło do nawiązania stosunku pracy, skutkującego objęciem jako pracownika ubezpieczeniem emerytalnym, rentowym, chorobowym i wypadkowym. Materiał ten wskazuje na ciąg następujących po sobie zdarzeń, zmierzających do objęcia przez odwołującego się 100% udziałów w Spółce z.o.o.(...)oraz bezpośredniego udziału wnioskodawcy w decyzjach dot. zarządzania i funkcjonowania spółki, wyznaczania kierunku jej działalności, jej celów ekonomicznych.
Z akt osobowych wynika , że poprzednio był pracownikiem(...) Sp.z.o.o.z.s wW.ul. (...)od 1.03.2013 – 16.02.2020r. jako konsultant d.s ekonomicznych, której prezesem zarządu spółki byłS. B.. a kolejną umowę o pracę zawiera następnego dnia tj. 17.02.2020r. zeSpółką (...), również jako konsultant d.s ekonomicznych, której prezesem zarządu zostałS. B.. W międzyczasie mocą umowy sprzedaży udziałów z 11.02.2020r. wnioskodawca staje się 100% udziałowcem Spółki z.o.o.(...). Z zeznań wnioskodawcy jako strony wynika, że z wieloletniego doświadczenia posiada specjalistyczną wiedzę w zakresie przetargów, gdyż profil własnej działalności gospodarczej, którą nadal prowadzi jest zbliżony do zasadniczej działalności(...) sp.z.o.o., czyli udział w przetargach, zwłaszcza dla potrzeb wojska. Zeznania wnioskodawcy co do zakresu obowiązków sprowadzających się do przygotowania spółki do przetargów, jak rozeznanie cen na rynku , analiza dokumentacji zamawiającego, opracowanie kosztorysu konkretnego przetargu, opracowanie logistyczne dotyczące transportu danego sprzętu , wpisują się w zakres obowiązków odwołującego wynikający z zawartej umowy o pracę zespółką (...)jako specjalisty d.s ekonomicznych, ale jednocześnie wskazują na bezpośredni wpływR. U.jako większościowego udziałowca na kierunek działalności Spółki, na jej cele ekonomiczne oraz na ryzyko niepowodzenia gospodarczego spółki, czego dodatkowym potwierdzeniem jest także współtworzenie budżetu i analiza jego wykonywania, jako należące do zakresu obowiązków odwołującego wynikających z zawartej umowy o pracę. Powyższego wnioskowania nie zmienia fakt, że prezesem zarządu spółki jest inna osoba , tj.S. B., jak i wskazywany brak pełnomocnictwa wnioskodawcy do zawierania kontraktów na przetarg. Znamienne są także zeznaniaR. U., że poza nim nie ma w spółce osoby posiadającej specjalistycznej wiedzy w zakresie przetargów, a przesyłając prezesowi zarządu kosztorys do akceptacji na dany przetarg, przekazuje mu także swoje ,,sugestie”. Na przedstawioną powyżej ocenę nie ma wpływu umowa zbycia 9 % udziałów współce (...)przezR. U.na rzecz żonyM. U.. W ocenie Sądu jest to iluzoryczny wspólnik, który pojawia się na etapie wszczętego już przez ZUS postępowania w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym przezR. U., by wykazać jej udział w kapitale spółki i uczynićR. U.już nie jako 100% udziałowca.
Co do pracowniczego podporządkowania wnioskodawcy prezesowi zarządu Spółki(...), to w stanie faktycznym sprawy, jawi się ono także jako iluzoryczne. Dodatkowo tę argumentację wzmacniają zeznania wnioskodawcy, że nie pracuje w siedzibie spółki, lecz w swoim prywatnym biurze, nadal prowadzi własną działalność gospodarczą, zbliżoną profilem do działalnościSpółki (...), a jego kontakt z prezesem zarządu spółki sprowadza się do korespondencji mailowej. Poza zeznaniami strony o podporządkowaniu pracodawcy, w sprawie nie przedstawiono jakichkolwiek dowodów na faktyczne realizowanie uprawnień pracodawcy przez prezesa zarządu spółki względemR. U.. Nadto trudno mówić o podporządkowaniu pracowniczym, w sytuacji gdyR. U.występuje zarówno w roli właściciela kapitału i niemal jedynego wspólnika spółki oraz w charakterze jej pracownika. W tej sytuacji zachodzi więc połączenie pracy i kapitału, status pracowniczy zostaje zdominowany przez status właścicielski, co wyklucza nawiązanie stosunku pracy z własną spółką i podleganie pracowniczym ubezpieczeniom społecznym.
W ocenie Sądu kierunek rozwoju spółki, jej cele ekonomiczne wyznacza i podejmuje decyzjeR. U.. Z przyczyn wyżej wskazanych, stosunek pracowniczy nawiązany przezR. U.zespółką (...) Sp. z o.o.umową z 17 lutego 2020r. nie nosi znamion stosunku pracy w rozumieniuart. 22§1 k.p., bowiem nie występują w nim wskazane wyżej konstytutywne cechy stosunku pracy.
Mając na uwadze powyższe, na podstawieart. 47714§1 kpc, oddalono odwołanie.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawieart. 98 kpcw zw. z §9 ust. 2 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. 2018.265 t.j.).