Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1287/20
Data wyroku: 2022-10-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Krężołek
Słowa kluczowe: Dobra osobiste
Podstawa prawna: 23 i 24 § 1 1 kc oraz 448 kc
Teza: Dobro osobiste w przypadku osoby prawnej to immanentnie z nia zwiazana wartosc niemajatkowa, dzieki ktorej moze funkcjonowac zgodnie ze swym zakresem zadan. Jednym z takich dóbr jest dobre imie (zwiazku zawodowego) w aspekcie zewnetrznym tego pojecia (dobrej sławy), rozumianej jako w odbiorze społecznym srodowiska w ktorym funkcjonuje, szerszym niz grono jego formalnych czlonkow, pozytywnej opinii o sposobie jego dzialania jako organizacyjnej całosci, w tym własciwego wykonywania statutowych i ustawowych zadań, bez której byłoby to niemożliwe lub co najmniej znacznie utrudnione.

Niniejszy dokument nie stanowi doręczenia w trybie art. 15 zzs9ust. 2 ustawy COVID-19 (Dz.U.2021, poz. 1842)
Sygn. akt I ACa 1287/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 października 2022 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Grzegorz Krężołek

Protokolant:

Marta Sekuła

po rozpoznaniu w dniu 19 września 2022 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa(...) SAwK.
przeciwko(...) SAwK.
o ochronę dóbr osobistych i zapłatę
na skutek apelacji strony powodowej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 21 lipca 2020r.,
sygn. akt I C 865/19

1
prostuje oczywiste niedokładności w treści zawartych w komparycji zaskarżonego wyroku oznaczeń stron w ten sposób, że odnoszące się do strony powodowej określenie(...)zastępuje określeniem prawidłowym(...), natomiast oznaczenie strony pozwanej uzupełnia w ten sposób, że określenie(...) SA„zastępuje określeniem prawidłowym(...) SAwK.”;

2
zmienia zaskarżony wyrok nadając mu nową treść :

„I. nakazuje(...) SAwK.zmieszczenie na pierwszej stronie wydawanego przez Związek pisma „Z.„ , w pierwszym numerze, który ukaże się po upływie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, napisanych pogrubioną czcionką typ Arial Ce, rozmiar 12, przeprosin o treści:
(...) SAwK.oświadcza , że informacje zawarte w wydaniu(...)z dnia 19 grudnia 2018r. nr(...)na temat rzekomych nieprawidłowości uszczuplających świadczenia pracowników oraz mających polegać na rzekomym wyprowadzaniu środków finansowych z funduszu „pod ochroną(...)i(...)„ , są nieprawdziwe.,
(...) SAwK.oświadcza, że informacje zawarte w wydaniu(...)z dnia 22 stycznia 2019r nr(...)na temat rzekomego zawarcia przez spółkę, w której(...)związki zawodowe mają swoje udziały, niekorzystnych umów na obsługę funduszu socjalnego, które miały powodować niekorzystny skutek dla pracowników są nieprawdziwe.,
Informacje te naruszyły dobre imię(...) SAwK.i dlatego przepraszamy za naruszenie tego jego dobra osobistego”,
II. w pozostałym zakresie powództwo oddala,
III. zasądza od(...) SAwK.na rzecz(...) SAwK.kwotę 1.337 zł (jeden tysiąc trzysta trzydzieści siedem złotych) tytułem części kosztów procesu”;

3
w pozostałym zakresie apelację oddala;

4
zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 1.140 zł (jeden tysiąc sto czterdzieści złotych), tytułem części kosztów postępowania apelacyjnego.

SSA Grzegorz Krężołek
Sygn. akt I ACa 1287/20

UZASADNIENIE
(...) S.A.wK.pozwie skierowanym przeciwko(...) S.A.wK., domagając się udzielenia ochrony dobra osobistego w postaci swojego dobrego imienia , wniósł o nakazanie stronie przeciwnej zaprzestania działań naruszających je , polegających na publikowaniu i rozpowszechnianiu poprzez wydania prasowe, ulotki i materiały drukowane a także za pośrednictwem internetu treści pomawiających związek o działania nieetyczne, sprzeczne z prawem i niegodne organizacji związkowej , mających szkodzić pracownikom. Miały one polegać na rzekomym czerpaniu zysków z wyprowadzania środków z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w(...)oddziale(...) SA.
Żądanie obejmowało także nakazanie usunięcia skutków tego naruszenia poprzez:

a
nakazanie stronie pozwanej aby zamieściła w wydaniu(...), który ukazywał się będzie jako pierwsze wydanie po 14 dniach od uprawomocnienia się wyroku w niniejszej sprawie, przeprosin o następującej treści:

(...) S.A.niniejszym oświadcza, że informacje zawarte w numerze(...)z dnia 19 grudnia 2018 r., nr(...)na temat rzekomego występowania nieprawidłowości uszczuplających świadczenia pracowników i podlegających na rzekomym wyprowadzaniu środków finansowych z funduszu ,,pod ochroną(...)(...)i(...)” – są nieoparte na prawdzie.(...) S.A.niniejszym oświadcza, że informacje zawarte w numerze(...)z dnia 22 stycznia 2019 r., nr(...)na temat rzekomego zawarcia przez spółkę, w których(...)związki zawodowe mają swoje udziały, niekorzystnych umów na obsługę funduszu socjalnego, które powodować miały rzekomo niekorzystny skutek dla pracowników – są nieoparte na prawdzie.
Powyżej wymienione teksty naruszyły dobrą sławę(...) S.A.i dlatego przepraszamy za naruszenie dóbr osobistych w tej organizacji.”
Przy czym treść przeprosin powinna być opublikowana na 1 stronie czasopisma pogrubioną czcionką Arial- b Ce o wielkości 12;

b
nakazanie pozwanemu związkowi, w terminie 14 dni od daty uprawomocnienia się wyroku, opublikowania na stronie internetowej w portaluF.:(...)i utrzymanie wpisu przez okres co najmniej 6 miesięcy, przeprosin o następującej treści:

(...) S.A.niniejszym oświadcza, że informacje zawarte w numerze(...)z dnia 19 grudnia 2018 r., nr(...)na temat rzekomego występowania nieprawidłowości uszczuplających świadczenia pracowników i podlegających na rzekomym wyprowadzaniu środków finansowych z funduszu ,,pod ochroną(...)(...)i(...)” – są nieoparte na prawdzie.(...) S.A.niniejszym oświadcza, że informacje zawarte w numerze(...)z dnia 22 stycznia 2019 r., nr(...)na temat rzekomego zawarcia przez spółki, w których(...)związki zawodowe mają swoje udziały, niekorzystnych umów na obsługę funduszu socjalnego, które powodować miały rzekomo niekorzystny skutek dla pracowników – są nieoparte na prawdzie.
Powyżej wymienione teksty naruszyły dobrą sławę(...) S.A.i dlatego przepraszamy za naruszenie dóbr osobistych w tej organizacji.”
przy czym treść przeprosin powinna być opublikowana pogrubioną czcionką Arial Ce- 12, a wpis utrzymany na portalu przez okres co najmniej 6 miesięcy
Ponadto strona powodowa wniosła o zasądzenie od pozwanego związku , w terminie siedmiu dni od uprawomocnienia się wyroku , kwoty 10 000zł na rzecz(...)Fundacji(...)z siedzibą wK.przyul. (...).
Domagała się również obciążenia przeciwnika procesowego kosztami postępowania.
Uzasadniając żądania wskazała , iż na łamach wydawanego przez pozwany związek biuletynu zakładowego o tytule ,,Z.’ – który kolportowany jest przezeń na terenie zakładu pracy gdzie działają obydwie organizacje związkowe , strona pozwana zamieściła w grudniu 2018 r. w numerze tego wydawnictwa(...)z dnia 19 grudnia 2018 r., tekst pod tytułem:(...), w którym naruszono dobrą sławę powoda.
W artykule zawarto między innymi oskarżenia o udział w procederze mającym na celu wyłudzenie kilku milionów złotych z zakładowego funduszu socjalnego, a także o czerpanie przez powodową organizację związkową z takiego działania bezprawnych korzyści, poprzez uczestnictwo w spółce świadczącej usługi za środki pochodzące z tego funduszu.
Po przytoczeniu wybranego przez siebie fragmentu publikacji mającego potwierdzać te depozycje,(...) S.A.wK.podniósł , iż stwierdzenia te są pejoratywne , w oczywisty sposób naruszają dobre imię związku , wpływające negatywnie na odbiór jego działalności przez pracowników , w których interesie działa.
Naruszenie miało też miejsce w kolejnej publikacji autorstwa członków strony pozwanej , stanowiącej kontynuację pierwszej.
Została zamieszczona w „Z.nr(...)z dnia 22 stycznia 2019r w tekście zatytułowanym(...)Podniesiono w nim , że opisana wcześniej praktyka trwa nadal i kontynuowany jest proces drenażu funduszu i kieszeni pracowników do spółki w której m. in strona powodowa ma swoje udziały. Powódka powołała także stosowny fragment tej publikacji.
Odpowiadając na pozew(...) S.A.wK.domagał się oddalenia powództwa i przyznania na swoją rzecz kosztów postępowania.
W swoim stanowisku przecząc zasadności roszczeń zgłoszonych w pozwie argumentował, że kwestionowane publikacje są elementem kampanii informacyjnej wśród pracowników , której nie może zaprzestać. Jej podjęcie było konsekwencją ich stałych , sygnalizowanych pozwanemu związkowi, zastrzeżeń w zakresie wysokich kosztów świadczeń otrzymywanych z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych , które na podstawie umowy z pracodawcą(...) SArealizuje spółka(...)SA w której udziały ma m. in. strona powodowa.
Wyrokiem z dnia 21 lipca 2020r Sąd Okręgowy w Krakowie :
- oddalił powództwo [ pkt I ] oraz
- zasądził od strony powodowej na rzecz strony pozwanej kwotę 2.537 zł, tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Za okoliczności niesporne pomiędzy stronami Sad I instancji uznał to , iż :
Strony postępowania są organizacjami związkowymi działającymi w(...) S.A.
Na mocy umowy zawartej z tą spółką przez pracodawcę realizacja świadczeń z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych obsługiwana jest przez(...)S.A., w której udziały posiadają związki zawodowe.
W zakresie okoliczności spornych Sąd Okręgowy ustalił , iż :
Na łamach wydawanego przez stronę pozwaną- (...) S.A.biuletynu zakładowego zatytułowanego(...), kolportowanego przez nią m.in. na terenie zakładu pracy, został opublikowany tekst pod tytułem:(...)
Treść tego artykułu odnosiła się do organizowanych z zakładowego funduszu świadczeń socjalnych wyjazdów. W jego treści strona pozwana podała, iż zapoczątkowała postępowanie sądowe w związku z szeregiem nieprawidłowości, które uszczuplają świadczenia pracowników. Wskazała, iż

(...)

W jednym z kolejnych wydań biuletynu(...)nr(...)z dnia 22 stycznia 2019 r. po raz kolejny opublikowano artykuł odnoszący się do kwestii wyjazdów organizowanych z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
W tekście pod tytułem(...)wskazano, iż:

(...)

Z dalszej części ustaleń wynika , że(...) S.A.wK.jest udziałowcem spółki(...)„w udziale wynoszącym 20%.
Imprezy dla pracowników są organizowane ze środków Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych lub dofinansowywane z jego środków. Koszty imprez uwzględniają obowiązkową dodatkową marżę na rzecz tej spółki naliczaną od każdej czynności i każdego pracownika stanowiącą, stosownie do umowy zawartej w dniu 17 listopada 2016 r. pomiędzy(...) S.A.i(...)SA na świadczenie usług socjalnych, jej zysk.
Powoduje to , iż ceny np. wycieczek są wyższe niż ceny wolnorynkowe.(...)nie organizuje wycieczek i innych usług, lecz zakupuje je na wolnym rynku doliczając swoje marże i opłaty.
Wynagrodzenie pobierane jest za obsługę funduszu oraz od organizacji poszczególnych imprez. Pomimo, że pracownicy zyskali możliwość indywidualnego wykupu np. wczasów na wolnym rynku, nadal wniosek o dofinansowanie musi zostać złożony za pośrednictwem spółki, która pobiera z tego tytułu marże.
Pracowników korzystających z funduszu jest ponad 3,5 tysiąca , nie licząc członków ich rodzin. Liczba różnego rodzaju usług może sięgać 50.000 w różnych formach świadczeń socjalnych – m.in. dofinansowanie do biletów, kina, przedszkola. Oznacza to znaczne kwoty sięgające kilku milionów złotych, za okres ostatnich trzech lat wstecz, wydatkowane jest z Funduszu wyłącznie na rzecz spółki, uszczuplając zgromadzone na nim środki.
Jak ustalił także Sąd Sporne publikacje i wypowiedzi podjęte zostały przez przedstawicieli strony pozwanej w celu ochrony interesów pracowników(...)i związku zawodowego, który reprezentują oraz dla wykazania nieprawidłowości w wydatkowaniu środków z ZFŚS.
Ocenę prawną w ramach której uznał roszczenia strony powodowej za nieuzasadnione , Sąd I instancji oparł na stwierdzeniach i wnioskach , które można podsumować w następujący sposób :
a/ strona powodowa nie wykazała, aby pozwany związek zawodowy naruszył jej dobro osobiste w postaci dobrego imienia/ dobrej sławy /.
Ustalenia dokonane w postępowaniu dają uzasadnioną podstawę do przyjęcia , iż zarzuty i sformułowania zawarte w spornych artykułach dotyczą spółki(...)S.A.- podmiotu świadczącego usługi z zakresu organizacji wypoczynku z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych natomiast w stosunku do powodowego(...) S.A.odnoszą się jedynie pośrednio,
b/ strona pozwana podała do publicznej wiadomości informacje zgodne z prawdą, dotyczące obsługi funduszu socjalnego, dążąc do wyjaśnienia okoliczności związanych z jego funkcjonowaniem i obsługą, a negatywna jej ocena podyktowana była troską o społeczny interes członków związku zawodowego i szeroko rozumiany interes pracowników(...) S.A.
Wyłącza to uznanie publikacji kwestionowanych fragmentów obu artykułów jako działania o charakterze bezprawnym. Taka ich kwalifikacja prowadzi do oddalenia powództwa w całości.
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu był art.art. 98 § 1 i 3 i art. 99 k.p.c.i zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.
W apelacji od tego wyroku(...) S.A.wK., kwestionując go w całości , domagał się wydania przez Sąd Apelacyjny orzeczenia reformatoryjnego , którym powództwo zostanie uwzględnione w całości , a strona przeciwna obciążona kosztami procesu i postępowania przed Sądem II instancji.
Jako wniosek ewentualny sfomułował żądanie uchylenia wyroku i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Środek odwoławczy został oparty na zarzutach :
- naruszenia prawa procesowego, w sposób mający dla treści orzeczenia istotne znaczenie , a to :
a/art. 233 par 1 kpcw postaci braku wszechstronnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału procesowego , który doprowadził do wadliwych ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyrokowania.
Zarzucanych błędów skarżący związek upatrywał w ustaleniu przez Sąd Okręgowy , że : a/ powoływane przez niego fragmenty obu publikacji naruszają jego dobro osobiste jednie pośrednio , co powoduje , iż nie zasługuje ono na ochronę ,
b/ sposób działania spółki(...)można utożsamić z działaniem związku , który ma w niej udziały ,
c/ opłaty pobierane przez tę spółkę w związku z obsługą Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych było działaniem niezgodnym z prawem i uzasadniało decyzje strony pozwanej o przygotowaniu obu publikacji.
Podnoszone nieprawidłowości w zakresie oceny i ustaleń dotyczyły także braku przeprowadzenia przez Sąd analizy materiału procesowego znajdującego się w aktach postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową wD.w sprawie(...)mimo , że stanowiły one ich element składowy.
W taki sam sposób - brakiem analizy tego elementu materiału dowodowego - strona skarżąca motywowała kolejny zarzut procesowy, naruszeniaart. 233 kpcw zw zart. 3271pkt 1 kpc, w ramach którego kwestionowała zupełne nie odniesienie się do niego w motywach zaskarżonego orzeczenia,
- naruszenia prawa materialnego poprzez:
a/ nieprawidłowe niezastosowanieart. 23 i 24 kci wadliwe przyjęcie , że obydwie publikacje nie stanowią naruszenia dobra osobistego strony powodowej w postaci dobrej sławy,
b/ nieprawidłowe zastosowanieart. 24 kcw zw zart. 6 kc, na skutek nieprawidłowego określenia rozkładu ciężaru dowodzenia okoliczności faktycznych przy ocenie roszczeń ochronnych tego rodzaju i obarczenie nim strony , która dochodzi ochrony takich dóbr, w zakresie wykraczającym poza te fakty , które potwierdzają ich naruszenie.
Apelujący związek złożył wnioski dowodowe z dokumentów znajdujących się w aktach(...)r Prokuratury Rejonowej wD.oraz z przesłuchania zeznających w tym postępowaniu świadków.
Twierdził , że potrzeba ich przeprowadzenia wynika z faktu , iż Sąd I instancji , mimo , że miał taką możliwość i z treścią zebranego w tych aktach materiału zapoznał się, nie dokonał jego oceny, a w świetle treści tych dowodów ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji , które zaważyły na treści kwestionowanego instancyjnie orzeczenia są błędne.
Odpowiadając na apelację(...) S.A.wK.domagał się jej oddalenia jako pozbawionej uzasadnionych podstaw oraz obciążenia skarżącego kosztami postępowania przed Sądem II instancji.
Wnosił także o oddalenie wniosków dowodowych przeciwnika procesowego uznając , że są one procesowo spóźnione w sytuacji, gdy przed Sądem Okręgowym strona powodowa nie przejawiała żadnej aktywności dowodowej.
Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny rozważył :
Środek odwoławczy strony powodowej jest uzasadniony w części , prowadząc do zmiany objętego nim orzeczenia w sposób wskazany w punkcie 2 I-III rozstrzygnięcia Sądu II instancji.
W pozostałym zakresie apelacja , jako nieuzasadniona, ulega oddaleniu .
Rozpoczynająca jej ocenę od zarzutów procesowych przypomnieć należy , iż  zarzut tego rodzaju jest uzasadniony jedynie wówczas , gdy spełnione zostaną równocześnie dwa warunki.
Strona odwołująca się do niego wykaże , że rzeczywiście sposób postępowania Sądu naruszał indywidualnie oznaczoną normę [ normy ] formalne. Jednocześnie nieprawidłowości te prowadziły do następstw , które miały istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia. Nieco inaczej kwestię tę ujmując, zarzut procesowy jest usprawiedliwiony jedynie wówczas, jeżeli zostanie dowiedzione , że gdyby nie potwierdzone błędy proceduralne Sądu niższej instancji , orzeczenie kończące spór stron miałoby inną treść.
Biorąc pod rozwagę to generalium uznać należy za trafne zarzuty strony skarżącej w ramach których neguje ona nie objecie, w ramach motywów wydanego wyroku, oceną tych dowodów , które zostały zgromadzone w ramach postepowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową wD.o sygnaturze(...)i nie zaliczenie faktów z nich wynikających do ustaleń , które uczynił podstawą kwestionowanego rozstrzygnięcia, tym bardziej , że uprzednio zdecydował aby materiał ten w poczet dowodów zaliczyć.
Trzeba przy tym także zauważyć , że w świetle treści tych dowodów , a w szczególności złożonych w postępowaniu przygotowawczym zeznań świadków, część ustaleń , które zdecydowały o ocenie roszczeń strony powodowej , należy uznać za błędne , podzielając także i ten wniosek strony apelującej.
Sąd Okręgowy nieprawidłowo ocenił także dowód z dokumentu w postaci księgi akcyjnej spółki(...)SA / k. 76-106 akt / niepoprawnie ustalając na jej podstawie, iż strona pozwana ma udział 20 % w jej kapitale zakładowym.
Obydwie te wady trafnie w ramach podniesionych zarzutów procesowych oraz w ramach zarzutu błędu ustaleń faktycznych , zasadnie wytknęła strona apelująca.
Ponadto Sąd II instancji rozpoznając apelację uznał , iż niezbędnym jest uzupełnienie postępowania dowodowego i w jego ramach :
a/ przeprowadzenie oceny zeznań świadków przesłuchanych w ramach wskazanego wyżej postępowania przygotowawczego oraz złożonych w nim dokumentów w zakresie w jakim treść tych dowodów była istotna z punktu widzenia oceny roszczeń powódki , których weryfikacji zaniechał Sąd I instancji.
b/ uzupełniającego przesłuchania w charakterze strony członka zarządu strony pozwanejW. K./ por. zapis dźwiękowy rozprawy apelacyjnej z 19 września 2022r minuty 44- 1 h 03 - zapis skrócony k. 255 akt/ oraz - warunkach uznania tego dowodu za niezbędny także członka zarządu powodowej organizacji związkowejK. W./ zapis dźwiękowy tej samej rozprawy minuty 6-40 , zapis skrócony k. 254 akt/,
c/ uznając , że zeznania świadków , które zgodnie z wnioskami dowodowymi złożonymi w apelacji przez stronę powodową stanowiły już element materiału dowodowego zgromadzonego w aktach a tylko , /w warunkach nie kwestionowania ich wiarygodności przez strony /nie zostały przez Sąd I instancji ocenione , Sąd Apelacyjny oddalił wniosek o ich przeprowadzenie w postępowaniu odwoławczym.
Sąd Odwoławczy nie uwzględnił także wniosku o o przeprowadzenie dowodu z wnioskowanych w środku odwoławczym dokumentów albowiem ich część, podobnie jako wskazane dowody osobowe, stanowiła już składniki materiału albo też ich treść nie była podstawą do dokonywania ustaleń faktycznych istotnych dla rozstrzygnięcia ,
d/ Sąd II instancji zmienił też swoje pierwotnie podjęte postanowienie o przeprowadzeniu dowodu z umowy na obsługę Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych w(...) SApomiędzy pracodawcą a spółką(...)z 16 października 2016r ostatecznie uznając , że treść tej umowy, objęta klauzulą poufności / przy niekwestionowanej w apelacji części ustaleń dotyczących niektórych z jej postanowień , które z punktu widzenia oceny roszczeń zgłoszonych w pozwie są najistotniejsza , nie jest [ w pozostałym zakresie ] niezbędna dla poczynienia ustaleń relewantnych dla rozstrzygnięcia. Dlatego dowodu z niej jako całości nie przeprowadził / por. k. 254 akt /
Te uzupełniająco przeprowadzone w postępowaniu apelacyjnym dowody, są podstawą do częściowej zmiany ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy oraz ich uzupełnienia. Sad uznał wskazane niżej dowody z dokumentów za wiarygodne wobec ich niekwestowania przez strony , natomiast dowody osobowe z zeznań świadków oraz przesłuchania stron za także obdarzone tą cechą w takim zakresie w jakim dało się je pogodzić z treścią innych dowodów uznanych za wiarygodne w całości.
Te uzupełnione lub skorygowane fakty przedstawiają się następująco :

- (...) S.A.wK.ma 10 % akcji imiennych w kapitale akcyjnym spółki akcyjnej(...)wK., a jego przewodniczącyK. W.jest członkiem jej Rady Nadzorczej. Sprawuje te funkcję już trzecią kadencję.
/ dowód : księga akcyjna spółki(...)k. 76-106 akt , częściowo zeznanieK. W.na rozprawie apelacyjnej w dniu 19 września 2022r., zapis dźwiękowy ; minuty 6-40 , zapis skrócony k. 254 akt/.
- (...) SApoczątkowo samodzielnie zarządzał środkami Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych, kierując do jego obsługi własnych pracowników obu oddziałów mających siedzibę wK.iD.. Z biegiem czasu spółka - pracodawca- zdecydowała o tym aby wyłonić w drodze przetargu wyspecjalizowany podmiot zewnętrzny , który na podstawie umowy ze spółką prowadził wszystkie czynności związane z jego obsługą na terenie obu oddziałów.
W oparciu procedurę przetargową obsługę tę w okresie trzyletnim pomiędzy 2016r a końcem grudnia 2019r wykonywała na potrzeby pracowników oddziałuspółki w (...) spółka Akcyjna„(...)„
Jej podstawą była umowa na prowadzenie obsługi Funduszu zawarta pomiędzy(...) SAi spółką z 17 października 2016r.
Obowiązywała ona do 31 grudnia 2019r.
Za wykonywanie obowiązków umownych „(...)otrzymywała uzgodnione umownie wynagrodzenie , wypłacane przez pracodawcę wyłącznie ze środków obrotowych(...) SA, na podstawie faktur wystawianych przez zarządzającą, przy czym żadna jego część nie pochodziła ze środków zgromadzonych w Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych prowadzonym dla pracowników(...)oddziału pracodawcy.
/ dowód : zeznanie świadkówJ. R. (1)iA. K. (1), złożone w ramach postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Prokuraturę Rejonową wD.,w sprawie o sygnaturze(...)- k. 408-409 i k. 414-415 tych akt/- w załączeniu /,
- z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych współfinansowane są różnego rodzaju świadczenia tego rodzaju w tym w tym m. in. zapomogi , dopłaty do biletów na wydarzenia kulturalne , do wyjazdów wypoczynkowych oraz wycieczek w tym wycieczek zagranicznych.
Pracownik o ile chciał skorzystać z odpłatnej wycieczki był jest zobligowany pokryć jej koszt , który był minimalizowany poprzez dopłatę dla organizatora ze środków Funduszu.
Na każdy kolejny rok przygotowywany był [ i jest nadal] Regulamin Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych , przy czym jego propozycję / założenia / przygotowuje pracodawca , a funkcjonujące na terenie oddziałów organizacje związkowe, mają prawo uczestniczyć w negocjacjach służących ukształtowaniu ostatecznego tekstu Regulaminu. Określa on jakie formy świadczeń mogą być finansowane lub współfinansowane ze środków Funduszu i w jakiej skali kwotowej oraz jakie kategorie pracowników[ w tym emerytowanych ] i na jakich zasadach, mogą z nich skorzystać w danym okresie rocznym gdyż taki jest czasokres obowiązywania Regulaminu.
Od roku 2013 spółka „(...), która już wówczas zajmowała się zarzadzaniem środkami ZFŚS, uruchomiła zupełnie niezależnie od umowy na obsługę świadczeń współfinansowanych niego , w ramach swojej komercyjnej działalności , biuro turystyczne z którego oferty mogli skorzystać także pracownicy(...) SA- oddział wK.

Taka oferta ze wskazaniem kosztu każdej takiej wycieczki do którego doliczony jest także narzut obejmujący koszt obsługi wydarzenia , którą zapewnia „(...)SA oraz przyjętą marżę - spółka jest bowiem podmiotem , nastawionym na zysk, była z odpowiednim wyprzedzeniem przekładana Zakładowej Komisji Świadczeń Socjalnych działającej w oddziale(...)pracodawcy.
Zawarta w ofercie cena proponowanej wycieczki była taka sama dla każdego zainteresowanego , tak pracownika(...) SAjak i klienta zewnętrznego. Korzyść pracownika o ile chciał z niej skorzystać , polega na tym , że część tej ceny była mu zrefundowana ze środków ZFŚS w rozmiarze określonym w Regulaminie.
Skład tej Komisji współtworzyli także delegaci organizacji związkowych funkcjonujących w oddziale. Od 2019r w skład Komisji wchodzą także przedstawiciele strony pozwanej.
Oferta ta była [ i jest nadal ] każdorazowo zatwierdzana lub odrzucana przez Komisję, przy czym odrzucenie następowało bez podawania powodów.
Proponowane ceny wykupienia wycieczek były czasem wyższe a czasem niższe niż indywidualnie nabywane w konkurencyjnych biurach podróży . Wszystko to zależało od rzeczywistej ilości chętnych do wzięcia udziału w niej , przy czym ewentualną stratę finansową z wydarzenia spółka „(...)„ pokrywała z własnych środków, pochodzących z działalności operacyjnej jako całości , a w to pokrycie środki Funduszu nie były [ani nie są ] w jakikolwiek sposób angażowane.
Taka reguła dotyczyła także sposobu organizacji i finansowania wycieczki doK.w 2018r , przy czym oferta jej przeprowadzenia była utrzymywana przez spółkę(...)SA także w latach wcześniejszych w porównaniu z okresem ,kiedy zostały upublicznione obydwie kwestionowane publikacje.
/ dowód : zeznania świadkówJ. R. (1)iA. K. (1)k. 408-409 , k. 414-415 wskazanych wyżej akt postępowania przygotowawczego , częściowo zeznanieW. K.w charakterze strony k. 255 akt sprawy , pismo prezesa zarządu(...)SAT. K.z dnia 5 sierpnia 2019r złożone w tym postępowaniu przygotowawczym k. 384-386 tych akt /,
- postępowanie przygotowawcze prowadzone przez Prokuraturę Rejonową wD., zapoczątkowało zawiadomienie strony pozwanej o uzasadnionym podejrzeniu popełnienia przestępstwa zart. 218 §1 a kkprzez zarząd(...) SApoprzez uporczywe naruszanie praw pracowników wynikających zkodeksu pracy, poprzez uniemożliwianie im skorzystania z dopłat z ZFŚS, w sytuacji wyboru innego podmiotu aniżeli(...)SA w zakresie usług z zakresu organizacji wypoczynku.
Zostało ono prawomocnie umorzone, na podstawie postanowienia z dnia 30 września 2019r wobec stwierdzenia braku ustawowych znamion czynu zabronionego.
Środek odwoławczy od tego orzeczenia nie został przez Sąd uwzględniony.
/ dowód: postanowienie z dnia 30 września 2019r k. 436 wskazanych wyżej akt , postanowienie Sądu Rejonowego wD.z dnia 10 grudnia 2019r k. 30-35 akt(...)- w załączeniu /,
- strona pozwana wszczęła także w 2018r. przed Sądem pracy postępowanie przeciwko(...) SA, którego przedmiotem było nieprawidłowe dysponowanie środkami zgromadzonymi w Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych. Pozew został cofnięty.
/ dowód : kopia zażalenia strony pozwanej z dnia 3 czerwca 2019r w sprawie o sygnaturze(...)Sądu Okręgowego wK./ k.42-43/.
- przyjętym przez pozwany związek zawodowy celem pierwszej z kwestionowanych publikacji było doprowadzenie do zmiany obowiązującej wówczas umowy na obsługę Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych zawartej pomiędzy pracodawcą a spółką(...)
Sam tekst artykułu był pracą zbiorową i podlegał konsultacji pomiędzy związkowcami tworzącymi władze strony pozwanej. U podstaw zainteresowania się poruszanymi w publikacjach zagadnieniami były sygnały pochodzące niektórych pracowników , którzy uważali , że koszty ich uczestnictwa w przedsięwzięciach współfinansowanych z Funduszu jest zbyt wysoki w porównaniu z cenami takich samych usług na wolnym rynku.
/ dowód częściowo zeznanie wiceprzewodniczącego strony pozwanejW. K.k.130 v i 255 akt /
Pozwany związek nie zwracał się do strony powodowej po powzięciu zamiaru przygotowania materiału o wyjaśnienie reguł dysponowania środkami Funduszu , nie uprzedzał jej o nim ani o fakcie samej publikacji , nie odpowiedział też na wezwanie powoda o dokonanie sprostowania do ukazaniu się numeru(...)(...)z 19 grudnia 2018r.
/ dowód częściowo zeznania przesłuchanych w charakterze stron,K. W.iW. K.254 v oraz 130 v i 255 akt /.
Fakty ustalone w postępowaniu w tym te o które Sąd II instancji uzupełnił okoliczności powołane przez Sąd Okręgowy lub je zmienił , dają wystarczającą podstawę do przyjęcia , że treść obu publikacji , do których odwołuje się strona powodowa , stanowiły naruszenie jego dobra osobistego.
Na wstępie należy wskazać , że w przypadku osoby prawnej jaką jest związek zawodowy , naruszenie takie może dotyczyć tej organizacji jako całości zupełnie niezależnie od tego , czy działanie naruszyciela ingeruje równocześnie sferę dóbr osobistych osób będących członkami organów związku.
Dobro takie w przypadku osoby prawnej, to immamentnie nią związana wartość niemajątkowa , dzięki której może funkcjonować zgodnie ze swym zakresem zadań.
/ por. w tej materii także, podzielane przez Sąd Apelacyjny stanowisko SN zawarte w wyroku z dnia 29 marca 2017r , sygn. I CSK 450/16 - powolnym za zbiorem Lex/
Jednym z takich dóbr jest dobre imię [ związku zawodowego ] w aspekcie zewnętrznym tego pojęcia / dobrej sławy / ,  rozumianej jako - w odbiorze społecznym środowiska w którym funkcjonuje , szerszym niż grono jego formalnych członków - pozytywnej opinii o sposobie jego działania jako organizacyjnej całości w tym właściwego wykonywania statutowych i ustawowych zadań , bez której byłoby to niemożliwe lub co najmniej znacznie utrudnione.
/por. także powołany jedynie dla przykładu judykat Sądu Najwyższego z dnia 22 stycznia 2015 , sygn. I CSK 16/14 - za zbiorem Lex /.
Oczywistym jest , że ocena tego , czy do naruszenia w realiach rozstrzyganej sprawy rzeczywiście doszło , musi mieć charakter obiektywny - dokonany według reguł , które stosuje zewnętrzy obserwator. W przypadku naruszenia dotyczącego osoby prawnej reguła ta powinna być stosowana ściśle, a już pozbawionymi tej cechy pozostaną nie tylko oceny członków władz związku ale także poszczególnych związkowców , chociaż z formalnego punktu widzenia także będzie to ocena dokonywana przez podmioty zewnętrzne wobec podmiotu dotkniętego naruszeniem.
Uwzględniając te generalia i odnosząc je do okoliczności faktycznych rozstrzyganego sporu , w pierwszej kolejności powiedzieć należy , iż :
Sąd II instancji podzielił w części postawione przez stronę powodową zarzuty procesowe w zakresie sposobu dokonania przez Sąd Okręgowy oceny zgromadzonych w sprawie dowodów oraz poprawności dokonanych ustaleń , uzupełniając , a w części, zmieniając je , na podstawie analizy i oceny dowodów już wcześniej zgromadzonych albo też uznając za niezbędne uzupełnienie materiału procesowego o treść dowodów z zeznań osób przesłuchanych w charakterze stron w postępowaniu odwoławczym.
Ma też w części rację(...) S.A.wK., formując zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Sąd II instancji podziela stanowisko strony skarżącej , że Sąd Okręgowy naruszyłart. 24 par. 1 kcw zw zart. 23 kcuznając , iż strona pozwana poprzez treść obu publikacji w wydawanym przez siebie biuletynie(...)nie naruszyła dobra osobistego powodowego związku zawodowego w postaci jego dobrego imienia w zewnętrznym aspekcie rozmienia tego pojęcia o którym była już uprzednio mowa.
Odwołując się zatem do tych uwag, przypomnieć należy , że obydwie publikacje w tym w szczególności pierwsza, upubliczniona w wydaniu biuletynu nr(...)z dnia 19 grudnia 2018r [ kolejna w numerze(...)z dnia 22 stycznia 2019r stanowiła tylko nawiązanie i jej kontynuację , że stwierdzeniem , że opisany wcześniej(...)„ ] , doprowadziły do naruszenia tego dobra.
Sąd I instancji wyraził inne stanowisko przyjmując , że treść publikacji odnosi się do strony powodowej „ jedynie pośrednio „ i zarzuty tam zawarte tylko w ten sposób jej dotyczą [ nie stanowiąc naruszenia dobrej sławy związku] .
W sposób bezpośredni odnoszą się one natomiast do spółki(...), która zajmuje się obsługą świadczeń socjalnych załogi oddziału(...) SAwspółfinansowanych z Zakładowego Funduszu Świadczeń Socjalnych.
Jest ono nieuzasadnione albowiem nie opiera się na treści ustalonych w postępowaniu faktów / nawet w wersji sprzed ich uzupełnienia i częściowej zmiany przez Sąd II instancji /.
Sąd Okręgowy formułując taką ocenę nie uwzględnił ,że(...) S.A.wK.jest akcjonariuszem spółki”(...)i już z tej przyczyny jednoznacznie negatywne oceny działania spółki w ramach zarządzania środkami Funduszu – w realizacji umowy , która łączyła ją z pracodawcą- (...) SAwD.bezpośrednio odniesione być mogły - według oceny obiektywnej – także do strony powodowej.
Ponadto i przede wszystkim nie uwzględnił całego tekstu szczególnie pierwszej z publikacji z której o ile dokonać takiej jego analizy , także uwzględnić wydźwięk użytych, jednoznacznie pejoratywnych zawartych w nim sformułowań. Wynika z niej , że dwa związki zawodowe , w tym strona powodowa, nie tylko tworzą warunki „parasol ochronny „ w których możliwe jest nierzetelne zarządzanie przez(...)SA środkami ZFŚS i wyprowadzanie od szeregu lat w sposób bezprawny ich poza Fundusz kosztem pracowników ale także z tego nielegalnego działania związki zawodowe czerpią korzyści finansowe.
W dalszej części publikacji z 19 grudnia 2018r. zawarty jest opis mechanizmu pozyskiwania w ten sposób środków / w drodze zawyżania cen ofert wypoczynku skierowanych do pracowników oddziału(...) SA/, określona została także - jako wielomilionowa- skala w ten sposób odniesionych korzyści , w których podziale(...)także bierze udział.
Bezpośrednim nawiązaniem do tej publikacji , o czym świadczy chociażby tytuł(...),jest kolejny tekst zamieszczony w numerze biuletynu rozpowszechnionego przez(...) S.A, w którym w szczególności wskazano , że sytuacja od tej opisanej uprzednio nie uległa zmianie , a(...)
Poza tym artykuł z 22 stycznia 2019r. powtarzał zarzuty o udziale m. in. strony powodowej w osiąganiu korzyści z tego , że o ogromne środki finansowe Zakładowy Fundusz Świadczeń Socjalnych był / jak wynika z kontekstu treści bezpodstawnie/ umniejszany.
Przytoczone fragmenty obu kwestionowanych publikacji pozwalają na stanowczy wniosek , iż obydwie odnoszą się bezpośrednio do akcjonariusza Spółki Akcyjnej(...)Niezależny Samorządny Związek Zawodowy Pracowników(...)S.A. wK., skoro każdy zainteresowany , nawet spoza środowiska zawodowego oddziału(...) SAmógł, bez nadmiernych trudności, zidentyfikować te organizacje związkowe , które miały czerpać zyski ze stosowanego - jednoznacznie negatywnie ocenianego jako niezgodne z prawem - mechanizmu wyprowadzania środków finansowych zgromadzonych w Funduszu.
Dla osób , które były związane z oddziałemspółki (...),w tym w szczególności dla wszystkich jego pracowników, taka identyfikacja była oczywista.
Treść obu artykułów w „Z.„ -niespornie autorstwa członków strony pozwanej - zawiera jednoznacznie negatywne i stanowcze , nie niuansowane [ za takie nie można bowiem uznać retorycznego pytania zawartego w końcowym fragmencie pierwszej z publikacji , które było jedynie figura retoryczną, mającą jedynie posłużyć pokreśleniu wagi krytykowanego sposobu postępowania ] w jakikolwiek sposób stwierdzenia na temat faktów opisujących nielegalny zdaniem autorów , trwający od wielu lat proceder , na szkodę pracowników oraz ostre , pejoratywne oceny tego , iż aktywnie bierze w nim udział powodowy związek zawodowy nie tylko „ chroniąc „ cały mechanizm ale także osiągając z niego zyski, kosztem potencjalnych beneficjentów świadczeń z Funduszu , których” kieszenie są drenowane „ poprzez zawyżanie kosztów udziału pracowników oddziału spółki w imprezach mających być finansowanymi lub współfinansowanymi ze środków socjalnych.
Już tylko uzupełniająco wskazując , że przed pierwszą z publikacji strona pozwana nie zabiegała o odniesienie się do mających być opisanymi sytuacji i zagadnień przez bezpośrednio zainteresowaną organizację związkową, a po niej odmówiła sprostowania treści rozpowszechnionej wśród pracowników publikacji, Sąd Apelacyjny oceniania , że w ten sposób doszło naruszenia dobra osobistego strony powodowej - jej dobrej sławy / renomy / , którą powinien cieszyć się w odbiorze społecznym / nie tylko aktualnych i potencjalnych członków organizacji/ związek zawodowy aby móc realizować swoje statutowe i ustawowe cele.
Użyte w obu publikacjach sformułowania oraz ich kontekst są tak jednoznacznie negatywne, w odniesieniu do sposobu funkcjonowania powodowego związku , iż w odbiorze zewnętrznym stawia pod znakiem zapytania i poddaje wątpliwość nie tylko legalność jego dotychczasowego działania, w tym rzeczywistego celu dysponowania akcjami spółki(...)ale także to czy dalsze funkcjonowanie organizacji związkowej będzie zgodne z interesami członków z których najważniejszym jest ochrona ich uprawnień pracowniczych w relacjach z pracodawcą
W konsekwencji, ewentualne nie udzielenie ochrony dobru strony powodowej w warunkach jego naruszenia publikacjami przeciwnika procesowego, mogło nastąpić tylko wówczas , gdyby(...) S.AwK.wykazał w postępowaniu że jego działanie było legalne.
W motywach kontrolowanego instancyjnie orzeczenia Sąd Okręgowy uznał , że zarzucany przez stronę powodową sposób działania oponenta miał właśnie taki charakter dlatego , że podane w obu artykułach informacje były prawdziwe a, zawarta w nich negatywna ocena obsługi Funduszu była podjęta w celu ochrony uzasadnionego interesu społecznego , którym był interes pracowników uprawnionych do korzystania ze środków na nim zgromadzonych.
Sąd I instancji nie podał przy tym żadnego argumentu opartego na faktach ustalonych w postępowaniu , który wpierałby taką ocenę.
Wytknięta nieprawidłowość przyjętego stanowiska jest wystarczającą do tego aby także w niej upatrywać realizacji podniesionego przez stronę skarżącą zarzutu materialnego.
Do tego dodać należy , iż fakty ustalone w sprawie przeczą jego zasadności .
Nie dają one bowiem wystarczającej podstawy do stwierdzenia , iż strona pozwana - w warunkach gdy to ją obciążał obowiązek dowodzenia w tym zakresie - udowodniła , że decydując się na obydwie publikacje o treści opisanej powyżej , postępowała w sposób zgodny z prawem.
Materiał procesowy wbrew zapatrywaniu Sądu I instancji nie daje podstawy do usprawiedliwionego wniosku, że okoliczności faktyczne , które podaje każdy z artykułów, są prawdziwe.
Strona pozwana nie wskazała na żadne środki dowodowe z których mogłoby wynikać , iż od kilku lat , w sposób nielegalny, pod ochroną strony powodowej dochodzi do wielomilionowych uszczupleń środków zgromadzonych na Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych w(...)oddziale(...) SA, a dzieje się to kosztem pracowników , którzy korzystają ze świadczeń socjalnych, partycypując w nich finansowo, w rozmiarze wyższym niż powinno to nieć miejsce.
Fakty ustalone w sprawie przeczą prawdziwości tych tez podanych w obu publikacjach. Nie powtarzając ich ponownie wystarczy wskazać , że :
- żadne z postępowań , które zainicjował pozwany związek zarówno cywilne jak i o charakterze karnym , kończąc się orzeczeniami formalnymi , nie potwierdziło nawet ex post, biorąc pod rozwagę daty artykułów w(...)prawdziwości chociażby części depozycji faktycznych w nich zawartych,
- zeznania świadkówJ. R.iA. K.oraz pismo prezesa zarządu spółki(...)złożone w ramach postępowania przygotowawczego, a także w części zeznania przesłuchanych w charakterze stron przewodniczących obu związków zawodowych, pozwalają na opisanie mechanizmu w jaki spółka „(...)„ - będąc spółką handlową nastawioną na prowadzenie działalności przynoszącej zysk , kalkuluje ceny oferowanych / także pracownikom(...)oddziału(...) SA/ usług natury wypoczynkowej.
Nie wynika z tego opisu aby zasadnicza teza obu publikacji o wyprowadzaniu kosztem pracowników z Funduszu milionów złotych na przestrzeni lat za pośrednictwem przyjętego sposobu kalkulacji cen takich usług, była prawdziwa. Co więcej , z treści wskazanych dowodów wynika , że oferta spółki w ogóle mogła być nie przyjęta przez mającą decydujący głos Zakładową Komisję Świadczeń Socjalnych i to bez żadnych konsekwencja finansowych dla oddziału spółki.
Po wtóre ceny w ramach oferty dla pracowników i klientów komercyjnych- w zakresie oferowanych wycieczek - były takie same , a korzyść pracownika(...) SApolegała na tym , że część ceny refundowana była ze środków ZFŚS.
Po trzecie koszty jakie w związku z przygotowaniem warunków oferty oraz obsługi samych wydarzeń / wycieczek w których wykupili udział pracownicy – w tym wycieczki doK.w roku 2018r- i ich rozliczanie kosztowe które było przedmiotem sporu pomiędzy strona pozwaną a(...) SA, owocującym umorzeniem obu wskazanych wyżej postępowań, nigdy nie obciążały Funduszu , nie umniejszały środków zgromadzonym na nim. Następowały one ewentualnie w relacji spółka”(...)„ pracodawca(...) SA, chociaż w postępowaniu przygotowawczym Prokuratury Rejonowej wD.(...)twierdziła , że w przypadku ewentualnej straty z danego przedsięwzięcia wypoczynkowego objętego jej ofertą , pokrywała ją ze środków własnych osiągniętych z bieżącej działalności w okresie rozliczeniowym.
Skoro nie została potwierdzona prawdziwość poddanych w artykułach informacji to wykluczonym jest aby strona pozwana w obronie przez roszczeniami ochronnymi przeciwnika procesowego wywodzonymi z naruszenia jego dobrej sławy, mogła skutecznie powołać się na ochronę interesu społecznego/ interesu pracowników / jako celu obu publikacji , który miałby stanowić podstawę wyłączającą bezprawność jego naruszycielskiego działania.
/ por. w tej materii także stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w wyroku z dnia 5 marca 2002r , sygn. a I CKN 535/00 , powołanym za zbiorem Lex /
Bezprawności działania strony pozwanej nie wyłącza – w odniesieniu do wskazanych w publikacjach faktów, w okolicznościach ustalonych w sprawie, uprawnienie do dopuszczalnej krytyki negatywnych zjawisk mających znaczenie społeczne.
Warunkiem skutecznego odwołania się do niego ze skutkiem zniesienia bezprawności działania jest to aby krytyka była rzetelna i rzeczowa.
Tylko krytyka o takich cechach rzeczywiście służy dobru społecznemu, wyłączając bezprawność działania , które się na nią składa- nawet jeżeli tym samym dochodzi do naruszenia sfery praw osobistych krytykowanego.
Krytyka jest rzetelna tylko wówczas, gdy krytykujący podaje informacje oparte na faktach, po sprawdzeniu zgodności informacji z rzeczywistością. Tej cechy publikacje strony pozwanej , z przyczyn wskazanych wyżej , nie spełniają.
Obydwie są tak skonstruowane , iż łączą ze sobą informacje o faktach z wypowiedziami typu ocennego.
Wobec tych ostatnich nie da się zastosować kryterium prawdy i fałszu ale można uznać je za naruszające dobra osobiste wówczas , gdy nie zostały oparte na wystarczającej podstawie faktycznej dla ich wyrażenia.
/ por. także stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w orzeczeniu z dnia 18 stycznia 2013r. , sygn. IV CSK 270/12 , powołanym za zbiorem Legalis /
Właśnie takie oceny zawierają teksty obu publikacji. W konsekwencji nie można zasadnie mówić o tym , iż charakteryzują się cechą adekwatności , która pozwoliłaby wyłączyć bezprawność ich sformułowania wobec drugiej strony sporu , nawet jeżeli prowadziłby do naruszenia jej dobra osobistego.
Podzielenie [ w części ] zarzutów matarialnych postanowionych w apelacji i ocena zgodnie z którą publikacje stanowiły naruszenie dobrego imienia(...) SAwK.w jego aspekcie zewnętrznym, czyni aktualnym pytanie o zakres ochrony , jakiej związkowi należy udzielić , uwzględniając ,że jej forma i granice muszą być adekwatne do sposobu i skutków naruszenia , a z drugiej strony nie mogą być nadmiernie dolegliwe dla naruszyciela.
Rozważając ten zakres Sąd Apelacyjny stanął na stanowisku , iż uzasadnione jest jedynie , sformułowane przez stronę powodową roszczenie restytucyjne o charakterze niemajątkowym , mające na celu odwrócenie skutków naruszenia. / o czy będzie mowa w dalszej części motywów/ .
Nie jest uzasadnione natomiast roszczenie majątkowe , w ramach którego(...) S.A.wK.domagał się zasądzenia od strony pozwanej na cel społeczny –(...)Fundacji(...)wK.kwoty 10 000zł .
W pierwszej kolejności zauważyć należy , że ani w motywach pozwu ani w dalszych pismach procesowych składanych w postępowaniu rozpoznawczym przed Sądem I instancji / por. k. 2-6, k. 55, k. 112 / ani w apelacji strona powodowa nie powołała żadnych okoliczności , które służyłby wykazaniu zasadności tego roszczenia co do zasady ani usprawiedliwieniu wysokości sumy świadczenia , które miałoby obciążać stronę przeciwną.
Po wtóre , nie można nie uwzględniać , że zasądzenie takiego świadczenia, chociaż w sytuacji naruszenia dobra osobistego osoby prawnej także dopuszczalne,
/ por. dla przykładu także judykat Sądu Najwyższego z dnia 24 września 2008r , sygn. II CSK 126/08 - powołany za zbiorem Lex /, ma przede wszystkim charakter prewencyjno represyjny , a dopiero w drugiej kolejności – właśnie z uwagi na charakter podmiotu dotkniętego naruszeniem - takim , które ma być formą satysfakcji z potwierdzenia , że zarzut naruszenia okazał się uzasadniony.
Po trzecie Sąd II instancji brał pod uwagę to ,że jakkolwiek warunek zawinienia naruszenia dobrej sławy strony pozwanej treścią obu publikacji został spełniony to jednak u podstaw zainteresowania się samym problem zarządzania środkami zgromadzonymi na Zakładowym Funduszu Świadczeń Socjalnych przez stronę pozwaną były sygnały od pracowników i członków związku , które wskazywały na nie nieprawidłowości w trym zakresie. Zatem samo podjęcie tego zagadnienia było usprawiedliwione z punktu widzenia ustawowych zadań związku zawodowego. To , że treść i forma nagłośnienia tego problemu doprowadziła do naruszenia dobra osobistego innej organizacji związkowej funkcjonującej w tym samym środowisku pracowniczym, samo w sobie nie przesądza o obowiązku uwzględnienia roszczenia makatkowego. Przeciwnie ustawodawca pozwalając Sądowi na ocenę rzeczywistej potrzeby jego uwzględnienia w każdej indywidualnie rozstrzyganej sprawie pozostawia to jego uznaniu.
W okolicznościach tej sprawy, dotyczącej sporu pomiędzy dwiema konkurującymi organizacjami związkowymi w tym samym zakładzie pracy Sąd musiał postępować w sposób wyważony albowiem uwzględnienie roszczenia majątkowego w jakimkolwiek zakresie byłoby odczytane wyłącznie jako realizujące funkcję represyjną nałożonego obowiązku , czego nie da się pogodzić z celem jakiemu ma służyć uprawnienie do domagania się zasądzenia sumy pieniężnej na cel społeczny na podstawieart. 448 kc.
Rozważając zasadność roszczenia niemajątkowego i uznając ,iż jest ono w warunkach naruszenia dobra osobistego strony powodowej uzasadnione co do zasady, Sąd Apelacyjny uznał - zważywszy na zakres poszukiwanej przez nią ochrony wyrażony w żądaniu pozwu , że usprawiedliwione jest ono w zakresie zobowiązania naruszyciela do opublikowania przeprosin na łamach biuletynu w którym rozpowszechniono obie kwestionowane publikacje.
Formułując treść oświadczenia restytucyjnego , Sąd II instancji dokonał jedynie niewielkiej korekty redakcyjnej przeprosin zawartych w żądaniu powodowego związku w jego punkcie a/.
Natomiast jako nieuzasadnione uznał żądanie restytucyjne o ile miałoby ono polegać na publikacji przez stronę pozwaną przeprosin na portaluF.prowadzonym przez(...) S.A
Ustalenia faktyczne dokonane w postępowaniu nie potwierdziły aby naruszające dobro osobiste powodowego związku zawodowego publikacje zostały umieszczone na nim i rozpowszechnione w ten sposób za pośrednictwem tego medium.
Trzeba przy tym dodać , że fakt publikacji w tej formie nie był postępowaniu dowodzony.
Strona powodowa nie złożyła chociażby scrrenu ekranu platformyF.z tymi artykułami, a przesłuchani w charakterze stronK. W.iW. K./ por k. 254 i 255, nie mieli bliższych i jednoznacznych informacji na temat tego czy ta forma ich rozpowszechnienia została wykorzystana.
Dlatego żądanie także tej formy publikacji tekstu przeprosin zostało ocenione jako nieuzasadnione przez swoją nieadekwatność /nadmierność / , w stosunku do wykazanych przez podmiot poszukujący ochrony rzeczywistych skutków naruszenia.
Z podanych wyżej przyczyn, w częściowym uwzględnieniu apelacji strony powodowej doszło do zmiany objętego nią wyroku, w sposób wskazany w punkcie 2.I-III orzeczenia Sądu Apelacyjnego , na podstawieart. 385 kpcw zw zart. 23 i 24 par. 1 kcoraz448 kc
Rozstrzygając o kosztach procesu [ pkt 2 III] sentencji orzeczenia zmieniającego, Sąd uwzględniając to , że żądania strony powodowej zostały uwzględnione jedynie w części dotyczącej roszczenia niemajątkowego, stosującart. 100 kpc, dokonał ich wzajemnego rozdzielenia, zasądzając na jej rzecz od(...) S.AwK.tylko tę ich część , którą poniosła w związku z dochodzeniem tego roszczenia.
Koszty te zamknęły się w kwocie łącznej 1337 zł , a złożyły się na nią: opłata sądowa od roszczenia niemajątkowego , opłata skarbowa od pełnomocnictwa udzielonego zawodowemu pełnomocnikowi - radcy prawnemu oraz jego wynagrodzenie ustalone na podstawie par. 8 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 [ jedn. tekst DzU z 2018 poz. 265]. { 600zł + 17 zł + 720 zł }
Dodać jeszcze należy , że działając na podstawieart. 350 par. 3 kpc, Sąd II instancji , działając z urzędu, sprostował oczywiste niedokładności w oznaczeniach obu stron , które znalazły się w komparycji zaskarżonego wyroku Sądu Okręgowego.
Prawidłowe , oparte na danych z rejestru organizacji zawodowych KRS oznaczenia to - w przypadku strony powodowej:(...) SAwK.a strony pozwanej;(...) SAwK.[ pkt 1 sentencji orzeczenia zmieniającego ].
W pozostałym zakresie apelacja strony powodowej jako niezasadna podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 kpc[ pkt 3 sentencji ]
Rozstrzygając o kosztach postępowania apelacyjnego, Sąd II instancji , także w warunkach częściowego uwzględnienia środka odwoławczego dokonał, na podstawieart. 100 kpcw zw. zart. 391 par. 1 kpc, rozdzielenia ich pomiędzy stronami, zasądzajac na rzecz strony skarżącej tę ich część, która wynika z uznania za zasadne roszczenia niemajątkowego.
Na kwotę , którą z tego tytułu obciążył stronę pozwaną w wysokości łącznej 1140 zł złożyły się: opłata od apelacji w zakresie tego roszczenia [ 600zł ] oraz wynagrodzenie zawodowego pełnomocnika - radcy prawnego ustalone na podstawie par. 8 ust. 1 pkt 2 w zw z par. 10 ust. 1 pkt 2 wskazanego wyżej Rozporządzenia z 22 października 2015r[ pkt 4 sentencji wyroku ].
SSA Grzegorz Krężołek