Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 26/21
Data wyroku: 2022-02-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Roman Troll
Słowa kluczowe: Nierozpoznanie istoty sprawy
Podstawa prawna: art. 386 § 4 kpc w zw. art.347 kpc

Sygn. akt III Ca 26/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 lutego 2022 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego  Roman Troll
Protokolant   Monika Piasecka
po rozpoznaniu w dniu 10 lutego 2022 r. w Gliwicach na rozprawie zdalnej
sprawy z powództwaB. K.
przeciwko(...)Towarzystwu Ubezpieczeń na Życie Spółce Akcyjnej wW.

o zapłatę
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Rudzie Śląskiej
z dnia 28 października 2020 r., sygn. akt I C 3824/18
uchyla zaskarżony wyrok i przekazuje sprawę Sądowi Rejonowemu w Rudzie Śląskiej do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
SSO Roman Troll
Sygn. akt III Ca 26/21

UZASADNIENIE
PowódkaB. K.wniosła pozew przeciwko(...)Towarzystwu Ubezpieczeń na Życie Spółce Akcyjnej wW., domagając się zasądzenia 13000 zł wrazz odsetkami oraz kosztami postępowania, a to z tytułu zawartej przez strony umowy ubezpieczenia na życie w związku ze śmiercią małżonka.
Wyrokiem zaocznym z 23 stycznia 2019 r. Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. Od tego orzeczenia pozwana złożyła sprzeciw, domagając się oddalenia powództwa oraz zasądzenia zwrotu kosztów postępowania i zawieszenia rygoru natychmiastowej wykonalności.
Wyrokiem z 28 października 2020 r. Sąd Rejonowy w Rudzie Śląskiej zasądził od pozwanej na rzecz powódki 13000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 27 listopada 2018 r. (pkt 1.), zasądził od pozwanej na rzecz powódki 3917 zł z tytułu zwrotu kosztów procesu (pkt 2.) oraz nakazał pobrać od pozwanej na rzecz Skarbu Państwa-Sądu RejonowegowR.1491 zł z tytułu kosztów postępowania tymczasowo poniesionych przez Skarb Państwa (pkt 3.).
Orzeczenie to zapadło przy ustaleniu, że strony łączy umowa ubezpieczenia na życie, a jednym ze zdarzeń objętych ochroną ubezpieczeniową była śmierć małżonka, zaś 4 lipca 2018 r. zmarł mąż powódki, który nie miał zdiagnozowanej alkoholowej marskości wątroby, ani też innej choroby, której następstwem była jego śmierć, co stanowi zgodnie z OWU okoliczność wyłączającą odpowiedzialność ubezpieczyciela za śmierć małżonka.
W oparciu o takie ustalenia Sąd Rejonowy uznał roszczenie powódki za zasadne, gdyż nie doszło do wyłączenia ochrony ubezpieczeniowej.
Apelację od wyroku wniosła pozwana, zaskarżając go w całości i domagając się zmiany wyroku poprzez oddalenie powództwa, ewentualnie jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, a także zasądzenia od powódki kosztów procesu. Wyrokowi zarzuciła naruszenie § 4 pkt 5 OWU w związku zart. 3531k.c.,art. 233 § 1 k.p.c.orazart. 232 zd. 2 k.p.c.
W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanej zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Sprawę prowadzono w postępowaniu uproszczonym z uwagi na regulacjęart. 5051§ 1 k.p.c., gdyż wartość przedmiotu sporu nie przekraczała 20000 zł.
Orzeczenie zapadło po przeprowadzeniu rozprawy zdalnej z uwagi na regulacjęart. 15zzs1pkt 1 ustawy z 2 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw(t.j. Dz. U. poz. 1842 ze zm. w brzmieniu nadanym wskazaną niżej ustawą z 28 maja 2021 r.) i art. 6 ust. 1 i 2 ustawy z 28 maja 2021 r. o zmianie ustawy - Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1090); ta regulacja obowiązuje od 3 lipca2021 r.
Niezależnie od zarzutów podniesionych w apelacji zaskarżone orzeczenie podlegało uchyleniu, z powodu nierozpoznania istoty sprawy. Wskazać bowiem należy, że w sprawie 23 stycznia 2019 r. został wydany wyrok zaoczny, który następnie został zaskarżony sprzeciwem pozwanej. Zgodnie zart. 345 k.p.c.w następstwie prawidłowego wniesienia sprzeciwu od wyroku zaocznego dochodzi do ponownego merytorycznego rozpoznania i rozstrzygnięcia sprawy - w przedmiotowych i podmiotowych granicach określonych wyrokiem zaocznymi wniesionym od niego sprzeciwem. Po ponownym rozpoznaniu sprawy sąd wydaje wyrok, którym wyrok zaoczny w całości lub części utrzymuje w mocy albo uchyla go i orzeka o żądaniu pozwu, bądź też pozew odrzuca lub postępowanie umarza (art. 347 k.p.c.).
W tej sprawie, po ponownym rozpoznaniu sprawy na skutek złożenia sprzeciwu od wyroku zaocznego, Sąd Rejonowy wydał wyrok, w którym orzekł o żądaniu pozwu, ale nie zawarł rozstrzygnięcia dotyczącego wcześniej wydanego wyroku zaocznego.
Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 28 listopada 2018 r.(sygn. akt II PZ 23/18, OSNP 2019/5/57), jeśli sąd na skutek rozpoznania sprzeciwu nie uchyli wyroku zaocznego, ale orzeknie o żądaniu pozwu, to zachodzi szczególny rodzaj (stan) nierozpoznania istoty sprawy, który polega na funkcjonowaniu dwóch wyroków osądzających ten sam przedmiot sporu w różny sposób. Stanowisko to jest akceptowane w literaturze, gdyż rozstrzygnięcie sądu pierwszej instancji na skutek wniesionego sprzeciwu od wyroku zaocznego powinno być stanowcze i jednoznaczne (por. M. Manowska [w:] A. Adamczuk, P. Pruś,M. R.,M. S.,E. S.,M. M.,Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-477(16), wyd. IV, Warszawa 2021, t. 5. doart. 347i w orzecznictwie sądów powszechnych – wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z 22 września 2021 r.,sygn. akt I AGa 133/20, LEX nr 3240270 i przywołane tamże orzecznictwo).
Sąd pierwszej instancji nie rozpoznał więc istoty sprawy. W takiej sytuacji procesowej sąd drugiej instancji może uchylić zaskarżony wyrok. Nie jest natomiast możliwe, w realiach tej sprawy, wydanie orzeczenia reformatoryjnego, bowiem sąd pierwszej instancji w żaden sposób nie odniósł się do wcześniej wydanego w tej samej sprawie wyroku zaocznego, który istnieje i stanowi tytuł egzekucyjny.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.w związku zart. 50510§ 1 k.p.c.iart. 108 § 2 k.p.c.należało orzec jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy rozpozna wniosek pozwanejo zawieszenie rygoru natychmiastowej wykonalności, ustali czy konieczne jest prowadzenie dodatkowego postępowania dowodowego i w razie takiej konieczności je przeprowadzi,a następnie wyda orzeczenie odnoszące się do zaskarżonego sprzeciwem wyroku zaocznego, zgodnie z regulacjąart. 347 k.p.c.
SSO Roman Troll