Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1175/19
Data wyroku: 2021-04-07 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Roman Troll, Sądu Okręgowego Marcin Rak
Słowa kluczowe: Nierozpoznanie istoty sprawy, Służebność gruntowa
Podstawa prawna: art.145 § 1-3 kc, art.386 § 4 kpc

Sygn. akt III Ca 1175/19

POSTANOWIENIE
Dnia 7 kwietnia 2021 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego  Roman Troll
Sędziowie Sądu Okręgowego:  Marcin Rak
Beata Majewska-Czajkowska
po rozpoznaniu w dniu 7 kwietnia 2021 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku z wniosku Wspólnoty Mieszkaniowej(...)położonej wG.przyul. (...),J. R.iM. K.
z udziałem Wspólnoty Mieszkaniowej(...)położonej wG.przyul. (...)
o ustanowienie służebności gruntowej
na skutek apelacji wnioskodawców iM. G.,M. B.orazK. Ł.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt I Ns 330/17
postanawia:
z apelacji Wspólnoty Mieszkaniowej(...)położonej wG.przyul. (...)orazJ. R.uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Gliwicach, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygniecie o kosztach postępowania odwoławczego.
SSO Beata Majewska-Czajkowska  SSO Roman Troll   SSO Marcin Rak
Sygn. akt III Ca 1175/19

UZASADNIENIE
Wspólnota Mieszkaniowa(...)położonej przyul. (...)wG.,J. R.orazM. K.pierwotnie wnieśli o stwierdzenie, że nabyli przez zasiedzenie nieodpłatną służebność gruntową obciążającą nieruchomość położoną przyul. (...)wG., obręb ewidencyjnyS.,działka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą KW (...), polegającą na prawie zakładania i przeprowadzania przez tę działkę instalacji kanalizacyjnej, dostępu do instalacji kanalizacyjnej w celu wykonywania czynności związanych z jej remontem, wymianą, konserwacją oraz usuwaniem awarii, która to instalacja jest połączona z budynkiem przyul. (...)wG.–działka nr (...), obrębS., dla której to nieruchomości Sąd Rejonowy w Gliwicach prowadziksięgę wieczystą KW (...). Nadto wnieśli o zasądzenie od uczestniczki postępowania Wspólnoty Mieszkaniowej położonej przyul. (...)wG.na ich rzecz kosztów postępowania.
W odpowiedzi na wniosek uczestniczka postępowania wniosła o jego oddalenie.
W piśmie z 11 stycznia 2019 r., złożonym do akt sprawy na rozprawie 15 stycznia 2019 r., wnioskodawcy zmodyfikowali żądanie wniosku, wnosząc o ustanowienie na rzecz właścicieli lokali mieszkalnych położonych przyulicy (...)wG., tworzących Wspólnotę Mieszkaniową(...)położonej przyulicy (...)wG., służebności gruntowej obciążającej nieruchomość położoną przyulicy (...)wG.,działka (...), obrębS., dla której Sąd RejonowywG.prowadziksięgę wieczystą KW (...), polegającą na prawie zakładania i przeprowadzania przez tę działkę instalacji kanalizacyjnej, dostępu do instalacji kanalizacyjnej w celu wykonywania czynności związanych z jej remontem, wymianą, konserwacją oraz usuwaniem awarii, która to instalacja jest połączona z budynkiem przyulicy (...)wG.,działka nr (...), obrębS., dla której Sad RejonowywG.prowadziksięgę wieczystą nr KW (...).
Postanowieniem z 15 stycznia 2019 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach oddalił wnioseko ustanowienie służebności gruntowej (pkt 1.) oraz kosztami postępowania obciążył wnioskodawców i uczestniczkę postępowania Wspólnotę Mieszkaniową(...)położonej przyul. (...)wG.(pkt 2.). Wówczas w sprawie nie brali udziału jako uczestnicy postępowaniaM. G.,M. B.iK. Ł..
Orzeczenie to zapadło przy następujących ustaleniach faktycznych:J. R.orazM. K.są właścicielami lokali mieszkalnych oznaczonych kolejnonr. 1. i 3. położonych w budynku znajdującym się wG.przyulicy (...); nieruchomość ta sąsiaduje z nieruchomością położoną wG.przyulicy (...). Wyodrębnione lokale mieszkalne znajdujące się w budynku położonym wG.przyulicy (...)tworzą Wspólnotę Mieszkaniową(...)położoną przyulicy (...)wG., natomiast wyodrębnione lokale mieszkalne znajdujące sięw budynku położonym wG.przyulicy (...)tworzą Wspólnotę Mieszkaniową(...)położonej przyulicy (...)wG.. Te Wspólnoty posiadają wspólną instalację kanalizacyjną. Instalacja kanalizacyjna w budynku przyulicy (...)wG.jest eksploatowana co najmniej od 1911 r. Podczas zebrania Wspólnoty Mieszkaniowej(...)przyulicy (...)wG.,1 marca 2017 r., jej zarządca poinformowała, że zamierza odciąć instalację kanalizacyjną dla nieruchomości przyulicy (...)wG., wcześniej również pojawiała się informacja o likwidacji przyłącza kanalizacyjnego między innymi w zaproponowanej umowie dzierżawy części piwnicy.
Przy tak dokonanych ustaleniach faktycznych Sąd Rejonowy, przywołując regulacjeart. 285 k.,c.,art. 145 k.c.,art. 151 k.c.,art. 292 k.c., 3051k.c.art. 120 ustawy o gospodarce nieruchomościami, uznał żądanie za niezasadne, gdyż ustanowienie służebności gruntowej niebędącej służebnością drogi koniecznej czy służebnością przesyłu, albo służebnością związaną z przekroczeniem granic nieruchomości gruntowej przy budowie budynku, nie jest możliwe w drodze orzeczenia sądowego (czyli swoistego wymuszenia tej służebności na skutek orzeczenia sądu), a jest dopuszczalne tylko przy zgodnym zawarciu umowy cywilnoprawnej. Ocenił więc żądanie wnioskodawców ustanowienia na rzecz właścicieli lokali mieszkalnych położonych przyul. (...)wG., służebności gruntowej obciążającej nieruchomość położoną przyul. (...)wG., polegająca na prawie zakładaniai prowadzenia przez tę działkę instalacji kanalizacyjnej, dostępu do instalacji kanalizacyjnejw celu dokonywania czynności związanych z jej remontem, wymianą, konserwacją oraz usuwaniem awarii jako niemożliwe do uwzględnienia. Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania wskazałart. 520 § 1 k.p.c.
Apelację od tego postanowienia złożyliJ. R.,M. K.oraz Wspólnota Mieszkaniowa położona wG.przyul. (...), zaskarżając jew całości i zarzucając mu: nierozpoznanie istoty sprawy, gdyż nie zbadano podstawy materialnoprawnej wniosku, co skutkowało błędnym przyjęciem braku istnienia przesłanki uzasadniającej roszczenie; niezastosowanie per analogiamart. 145 k.c., pomimo istniejących podstaw.
Przy tak postawionych zarzutach wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowieniai przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Gliwicach do ponownego rozpoznania.
Ponadto 31 maja 2019 r. apelację złożyliM. G.,M. B.iK. Ł..
Postanowieniem 4 lutego 2021 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach odrzucił apelacjeM. K.,M. G.,M. B.orazK. Ł.. Dlatego też do rozpoznania pozostała apelacja złożona przezJ. R.i Wspólnoty Mieszkaniowej(...)położonej wG.przyul. (...).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W rozpoznawanej sprawie przepisy proceduralne Sąd Okręgowy stosuje w brzmieniu obowiązującym przed zmianami dokonanymi ustawą z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469), a to zgodnie z art. 9 ust. 4 tej ustawy.
Orzeczenie zostało wydane po skierowaniu sprawy celem rozpoznania na posiedzeniu niejawnym, a to zgodnie z art. 15zzs3ust. 1 ustawy z 31 marca 2020 r. o zmianie ustawy o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 374 ze zm.), z uwagi na stan epidemii i nadmierne zagrożenie dla zdrowia i życia ludzkiego. Nikt nie wnosił o przeprowadzenie rozprawy ani o przeprowadzenie niepodlegającego pominięciu dowodu z zeznań świadków lub z przesłuchania stron.
Zgodnie zart. 145 § 1 k.c.jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna). Przeprowadzenie jej nastąpi z uwzględnieniem potrzeb nieruchomości niemającej dostępu do drogi publicznej oraz z najmniejszym obciążeniem gruntów, przez które droga ma prowadzić, a jeżeli potrzeba ustanowienia drogi jest następstwem sprzedaży gruntu lub innej czynności prawnej, a między interesowanymi nie dojdzie do porozumienia, sąd zarządzi, o ile to jest możliwe, przeprowadzenie drogi przez grunty, które były przedmiotem tej czynności prawnej (art. 145 § 2 k.c.). Przeprowadzenie drogi koniecznej powinno uwzględniać interes społeczno-gospodarczy (art. 145 § 3 k.c.).
Art. 145 § 1 k.c.może być stosowany per analogiam do ustanowienia służebności gruntowej polegającej na przeprowadzeniu przewodów wodociągowych do nieruchomości nie przyłączonej do sieci i nie mającej z nią bezpośredniej łączności w celu podłączenia nieruchomości pozbawionej sieci wodociągowej (por. orzeczenia Sądu Najwyższego: z 31 grudnia 1962 r. II CR 1006/62, OSPiKA 1964 z.5, poz. 91; z 3 czerwca 1965 r. III CO 34/64, OSNC 1966 z.7-8, poz. 109; z 30 sierpnia 1991 r. III CZP 73/91, OSNCP 1992 z.4, poz. 53), analogicznie należy także traktować kwestie związane z instalacją kanalizacyjną. Orzecznictwo przyjmuje, że pojęcie drogi należy ujmować szeroko i obejmować nim także przewody wodociągowe czy też kanalizacyjne. Dotyczyć to może zaś jedynie dostępu do publicznej sieci. (Por. postanowienie Sądu Najwyższego z 4 listopada 1997 r., II CKN 429/97, Lex nr 1227844).
Istotą rozpoznania tej sprawy jest ustalenie czy nieruchomość położona przyul. (...)ma dostęp do publicznej sieci kanalizacyjnej. Tylko bowiem przy braku takiego dostępu jest możliwe uregulowanie w tej części służebności na zasadzie zastosowania per analogiamart. 145 k.c.
Sąd Rejonowy nie poczynił żadnych ustaleń faktycznych w tym zakresie, jak również w kwestii przebiegu ewentualnej służebności. Z wniosku zaś wynika, że przyłącze kanalizacyjne stanowi własność(...), co uzasadnia twierdzenie, iż chodzi o dostęp do sieci publicznej. W toku postępowania nie było to kwestionowane, a przed zmianą żądania wnioskodawcy twierdzili, że ich wniosek dotyczy jedynie sieci kanalizacyjnej, nie kwestionując twierdzenia, że wybudowali urządzenia wodociągowe osobno /k. 260v./.
Dlatego też apelacja musiała doprowadzić do uchylenia zaskarżonego orzeczeniai przekazania sprawy do ponownego rozpoznania.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.w związku zart. 108§ 2 k.p.c.iart. 13 § 2 k.p.c., należało orzec jak w sentencji.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy w pierwszej kolejności ustali czy ruchomość położona przyul. (...)ma odpowiedni dostęp do publicznej sieci, rozpozna wnioski dowodowe zgłoszone w toku postępowania i ustali czy istnieją wszystkie przesłanki do ustanowienia żądanej służebności, a następnie wyda orzeczenie co do istoty sprawy biorąc pod uwagę powyższą ocenę prawną.
SSO Beata Majewska-Czajkowska  SSO Roman Troll   SSO Marcin Rak