Sąd Rejonowy w Jędrzejowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 93/21
Data wyroku: 2021-08-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Katarzyna Wysoczyńska
Słowa kluczowe: Oświadczenie spadkowe
Podstawa prawna: art. 1019 § 1 i 2 kc
Teza: odrzucenie spadku

Sygn. akt: I Ns 93/21

POSTANOWIENIE
Dnia 13 sierpnia 2021 r.
Sąd Rejonowy w Jędrzejowie I Wydział Cywilny w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Katarzyna Wysoczyńska

Protokolant:

Dagmara Smerdzyńska

po rozpoznaniu w dniu 10 sierpnia 2021 r. w Jędrzejowie na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. P.
z udziałem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wK.,M. S.,G. S.
O odebranie oświadczenia w przedmiocie odrzucenia spadkuA. S.oraz zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych braku złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poA. S.
postanawia:
I. odmówić zatwierdzenia uchylenia się przezJ. P.od skutków prawnych braku złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poA. S.
II. orzec, że wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie
Sygn. akt I Ns 93/21

UZASADNIENIE

Postanowienia z dnia 13 sierpnia 2021 roku
W dniu 4 marca 2021 roku do tut. Sądu wpłynął wniosekJ. P.o przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku poA. S.zmarłym dnia 5 marca 2020 roku, oświadczenia o uchyleniu się od skutków prawnych braku złożenia przez wnioskodawczynię w terminie wskazanego oświadczenia oraz o zatwierdzenie wskazanego oświadczenia.W uzasadnieniu wniosku wskazano, że spadkodawca zostawił długi, o których wnioskodawczyni nie wiedziała, a ze zmarłym bratem utrzymywała rzadkie kontakty. Wnioskodawczyni wskazała nadto, że o istnieniu brata długów dowiedziała się dopiero w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku poA. S., toczącym się przed tutejszym sądem sygn. akt I Ns 43/21.
Uczestnicy postępowania nie zajęli stanowiska w sprawie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. S.zmarł w dniu 5 marca 2020 roku jako bezdzietny kawaler. Pozostawił po sobie siostryJ. P.,M. S.orazG. S..
A. S.mieszkał w domu jednorodzinnym, który sam wybudował. Zamieszkiwał on z siostrzenicąK. S., córkąG. S., z którą prowadził piekarnię. W piekarni razem zA. S.pracowała także jego siostraM. S.J. P.utrzymywała normalne kontakty z bratem, odwiedzała go oraz czasami pomagała mu w pracy w piekarni.
K. S.iM. S.wiedziały o długachA. S.w ZUS, o tym, że spłaca go w ratach i że do dnia śmierci nie spłacił go całkowicie.
Wnioskodawczyni nie jest skłócona zM. S.iK. S., utrzymują one normlane kontakty.
J. P.nie złożyła w terminie 6 miesięcy od dnia śmieci brata oświadczeniao odrzuceniu spadku po nim. Wnioskodawczyni nie podejmowała żadnych działań celem ustalenia zadłużeniaA. S., nie rozmawiała o tym czy zostawił on jakieś długizM. S.iK. S.. Za życia brata wnioskodawczyni nie interesowała się także jego sytuacją majątkową.
W dniu 29 stycznia 2021 roku do tutejszego Sądu wpłynął wniosek(...) OddziałK.o stwierdzenie nabycia spadku poA. S.. We wniosku wskazano, że spadkodawca pozostawił długi wobec ZUS z tytułu nieopłaconych składek ubezpieczeniowych. Sprawa została zarejestrowana pod sygnaturą akt I Ns 43/21.
J. P.otrzymała zawiadomienie w sprawie sygn. akt I Ns 43/21 wraz z odpisem wniosku w dniu 5 lutego 2021 roku.
Dowód:akta sygn. I Ns 43/21, akta sygn. I Ns 188/09, sygn. akt I Ns 494/10, zeznania wnioskodawczyni (k. 52v -53 + nagranie rozprawy z dnia 1 lipca 2021 roku), uczestniczekM. S.(k. 53 – 53 V + nagranie rozprawy z dnia 1 lipca 2021 roku),G. S.(k. 53 + nagranie rozprawy z dnia 1 lipca 2021 roku), zeznania świadkaK. S.(k. 59v + nagranie rozprawy z dnia 10 sierpnia 2021 roku).
Sąd zważył co następuje:
Wniosek jest niezasadny
Zgodnie z przepisemart. 1019 § 1 kcw zw. z § 2 jeżeli spadkobierca pod wpływem błędu lub groźby nie złożył żadnego oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku w terminie, może uchylić się od skutków braku takiego oświadczenia, a w takim wypadku stosuje się przepisy o wadach oświadczenia woli z następującymi zmianami:
- uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed Sądem
- spadkobierca winien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy go odrzuca.
Uchylenie się od skutków prawnych braku oświadczenia wymaga zatwierdzenia przez Sąd.
Wskazany przepis należy rozpatrywać łącznie z przepisami części ogólnejkodeksu cywilnego, w szczególności przepisemart. 84 kc, który dotyczy błędu.
Ze wskazanego przepisu wynika, że błąd musi dotyczyć czynności prawnej i być błędem istotnym. Udowodnienie błędu spoczywa na spadkobiercy żądającym zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych braku złożenia oświadczenia w terminie.
Błąd dotyczący oświadczenia o odrzuceniu spadku, to błąd co do osoby spadkodawcy, co do tytułu powołania lub przedmiotu spadku. W tym ostatnim wypadku chodzi o brak wiedzy spadkobiercy o rzeczywistym stanie majątku spadkowego, z zastrzeżeniem że nie jest to brak staranności po stronie spadkobiercy czy też jego lekkomyślność (Elżbieta Skowrońska – Bocian „Komentarz do kodeksu cywilnego, część czwarta – spadki” Wydawnictwo Prawnicze LexisNexis Warszawa 2002 rok; „Kodeks Cywilny – komentarz” pod red. Z. Resicha Wydawnictwo Prawnicze Warszawa 1972 rok). Nie jest bowiem błędem nieznajomość przedmiotu spadku związana z brakiem staranności po stronie spadkobiercy w ustaleniu rzeczywistego stanu majątku, w tym istnienia długów, w takim wypadku brak jest możliwości uchylenia się od skutków niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku (postanowienie SN z dnia 30 czerwca 2005 roku IV CK 799/04 OSNC 2006/5/94; postanowienie SN z dnia 18 marca 2010 roku V CSK 337/07 lex 677786; „Komentarz do kodeksu cywilnego, część czwarta spadki pod red. A. Kidyba lex).
Z błędem istotnym w przypadku braku oświadczenia o odrzuceniu spadku mamy do czynienia wtedy, gdy zachodzi przypuszczenie, że gdyby spadkobierca nie działał pod wpływem błędu, to złożyłby w terminie oświadczenie o odrzuceniu spadku.
Zgodnie z przepisemart. 88 § 2 kcuprawnienie do uchylenia się od skutków prawnych braku złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku wygasa z upływem 1 roku od dnia jego wykrycia. Jest to termin zawity po upływie, którego wygasa uprawnienie do skorzystania z możliwości uchylenia się od skutków prawnych braku złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie, termin ten nie podlega przedłużeniu czy też przerwaniu („Kodeks cywilny, komentarz, część ogólna” pod red. P. Księżaka i M. Pyziak – Szafnickiej – lex)
W niniejszej sprawie niespornym było to, żeJ. P.nie złożyła w terminie 6 miesięcy od dnia śmierci swego brata oświadczenia o odrzuceniu spadku (art. 1015 §1 kc). Wiedziała ona od początku o śmierci brata, czemu nie zaprzeczyła, a więc miała możliwość złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku w terminie do 5 września 2020 roku. Mogła to zrobić zarówno przed Sądem, jak i u notariusza.
W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie składając oświadczenia o odrzuceniu spadku po bracie nie działała pod wpływem błędu, zatem nie mogła uchylić się od skutków prawnych braku złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku po nim.
W ocenie Sądu wnioskodawczyni nie dochowała należytej staranności w ustaleniu stanu majątku spadkowego, w tym i istnienia długów. Należy zaważy, że wnioskodawczyni przyznała, że po śmierci brata nie podejmowała żadnych czynności celem ustalenia, czyA. S.miał długi, za życia brata nie interesowała się jego sytuacją finansową. Nadto z wiarygodnych zeznał uczestniczkiM. S.i świadkaK. S.wynikało, że wnioskodawczyni nie interesowało to, czy zmarły brat pozostał jakieś długi.
W ocenie Sądu nie istniały żadne przeszkody do tego, aby wnioskodawczyni spytałaM. S.czy teżK. S.o długi brata, a nie zrobiła tego, ponieważ ją to po prosu nie interesowało. Nikt wnioskodawczyni nie wprowadził w błąd zapewniając, że takie długi spadkowe nie istnieją, a zatem w ocenie Sądu nie można tu mówić o żadnym błędzie,a jedynie o braku należytej staranności w ustaleniu stanu majątku spadkowego poA. S..
Należy dodać, że zdaniem Sądu brak poinformowania wnioskodawczyni przez siostrę i siostrzenicę o długach spadkowych, a więc ich milczenie nie mogło usprawiedliwiać braku działania wnioskodawczyni i stanowić o istnieniu błędu. Zdaniem Sądu to wnioskodawczyni, winna podjąć kroki celem ustalenia długów spadowych, czego, jak sama przyznała nie zrobiła.
Należy też dodać, że przekonanie wnioskodawczyni o tym, że nie ma innych długów spadkowych nie mogło jej usprawiedliwiać i nie mogło świadczyć o tym, że pozostawaław błędzie co do istnienia tych długów, bowiem brakiem należytej staranności w ustaleniu stanu majątku spadkowego, w tym i długów, jest także pozbawione podstaw przypuszczenie, że takie długi nie istnieją (Postanowienie SN z dnia 29 listopada 2012 roku II CSK 172/12 lex 1299156).
W ocenie Sądu brak działania wnioskodawczyni w zakresie ustalenia długów spadkowych nie mogło świadczyć o jej działaniu pod wpływem błędu (przy braku złożenia oświadczenia o odrzuceniu spadku) i nie mogło uzasadniać zatwierdzenia oświadczeniaJ. P.o uchyleniu się od skutków prawnych braku złożenia oświadczeniao odrzuceniu spadku poA. S.w terminie.
W ocenie Sądu z uwagi na powyższe orzeczono jak w pkt I postanowienia.O kosztach orzeczono w pkt II postanowienia na podstawieart. 520 §1 kpc.