Sąd Rejonowy w Opocznie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 502/20
Data wyroku: 2021-07-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zofia Michałowska
Teza: uprawnienie do zachowku i sposób ustalenia wartości majątku spadkowego do wyliczenia wysokości zachowku

Sygn. akt I C 502/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 lipca 2021 r.
Sąd Rejonowy w Opocznie I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSR Zofia Michałowska
Protokolant: st. sekr. sąd. Krystyna Grabska
po rozpoznaniu w dniu 23 czerwca 2021 r. w Opocznie
sprawy z powództwaZ. Z. (1)
przeciwkoJ. Z. (1)
o zachowek w kwocie 41.800,00 zł

1
zasądza od pozwanegoJ. Z. (1)na rzecz powodaZ. Z. (1)kwotę 36.500,00 (trzydzieści sześć tysięcy pięćset) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty;

2
oddala powództwo w pozostałej części;

3
zasądza od powodaZ. Z. (1)na rzecz pozwanegoJ. Z. (1)kwotę 1.092,00 (tysiąc dziewięćdziesiąt dwa) złote  tytułem zwrotu kosztów procesu;

4
nakazuje pobrać od pozwanegoJ. Z. (1)na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Opocznie kwotę 1.302,00 (tysiąc trzysta dwa) złote tytułem nieuiszczonej części opłaty sądowej od uwzględnionej części powództwa;

5
nie obciąża powodaZ. Z. (1)nieuiszczoną częścią opłaty sądowej od oddalonej części powództwa.

Na oryginale podpis Sędziego
Sygn. akt I C 502/20

UZASADNIENIE
PowódZ. Z. (1)w pozwie z dnia 16 lipca 2020 r. (data wpływu) wnosił o zasądzenie od pozwanegoJ. Z. (1)kwoty 41.800,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem przysługującego mu zachowku po zmarłejM. Z. (1).
W uzasadnieniu pozwu powódZ. Z. (1)podał, że jest synemM. Z. (1)zmarłej 4 marca 2015 r. Sąd Rejonowy w Opocznie postanowieniem z dnia 22 października 2020 r., sygn. akt I Nc 423/19 stwierdził, że spadek po zmarłejM. Z. (1)na podstawie ustawy nabyli synowieZ. Z. (1)iJ. Z. (1)po 1/2 (jednej drugiej) części każdy z nich. Powód wskazał, że masa spadkowa po zmarłej jest pusta, bowiem przed śmiercią w drodze darowizny przekazała ona cały swój majątek, który stanowiło mieszkanie wO.przyul. (...)na rzecz pozwanegoJ. Z. (1). Powód wskazał, że wielokrotnie ustnie występował do brataJ. Z. (1)o wypłatę przysługującego mu zachowku. Jego żądania pozostały jednak bez żadnej reakcji ze strony pozwanego.
Powód podniósł również, że wartość mieszkania położonego wO.przyul. (...)wynosi 180.000,00 zł, zatem połowa przysługującego mu udziału w spadku wynosi 41.800,00 zł. Ponadto w razie kwestionowania przez pozwanegoJ. Z. (1)wartości mieszkania położonego wO.przyul. (...)wniósł o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego ds. wyceny nieruchomości celem ustalenia wartości tego mieszkania.
Powód podał, że odsetek ustawowych za opóźnienia w niniejszej sprawie dochodzi od dnia wniesienia pozwu. Powód podał, że podjął próby polubownego załatwienia sprawy z pozwanym –J. Z. (1)co do przysługującego powodowi zachowku. Przed złożeniem wniosku wielokrotnie ustnie występował do brata o wypłatę zachowku, jednak jego żądania pozostały bez żadnej reakcji z jego strony.
/vide: - pozew wraz z uzasadnieniem k. 3 – 4/
W odpowiedzi na pozew z dnia 8 września 2020 r. (data wpływu) pozwanyJ. Z. (1)– reprezentowany przez pełnomocnika radcę prawnego – wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany podał, że w jego ocenie roszczenie o zapłatę zachowku jest w okolicznościach niniejszej sprawy sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.), a powództwo powinno zostać oddalone. Relacje pomiędzy stronami postepowania od wielu lat są bardzo trudne. Przyczyna tego stanu rzeczy leży po stronie powoda. Powód nigdy nie wspierał pozwanego – zarówno w zakresie opieki nad spadkodawczynią jak i w bezpośrednich, osobistych relacjach z pozwanym. Powód prezentował i nadal prezentuje wobec członków rodziny postawę wysoce roszczeniową, formułując choćby wobec pozwanego liczne żądania finansowe, które nierzadko przybierały formę gróźb. Powód zwracając się do pozwanego z żądaniem udzielenia pożyczek, jak i bezzwrotnego wsparcia finansowego, wprowadził pozwanego w błąd. Deklarował nie tylko zwrot uzyskiwanych od pozwanego kwot pieniężnych (czego wielokrotnie nie czynił), ale i przedstawiał nieprawdziwe informacje dotyczące przeznaczenia uzyskiwanych od pozwanego środków finansowych. W dniu 11 lutego 2011 r. pozwany pożyczył powodowi kwotę 40 000 zł. Do dziś kwota ta nie została przez powoda zwrócona. W 2016 r. powód otrzymał od bratankaA. Z. (1)kwotę 3.250,00 zł, która to kwota miała być przeznaczona na spłatę zadłużenia powoda w(...). Dodatkowo pozwany wychodził naprzeciw żądaniom powoda i przekazywał mu różne kwoty pieniężne choćby w roku 2019, gdy powód przekonywał pozwanego, iż planuje wyjazd do Australii i potrzebne są mu środki pieniężne na bilet lotniczy. Oświadczenie powoda, umowa pożyczki i wykaz transakcji bankowych przedstawionych w załączeniu dokumentują jedynie część świadczeń finansowych zrealizowanych na rzeczZ. Z. (1)przez członków rodziny.
Pozwany argumentował, że powód od daty śmierci spadkodawczyni mieszka wlokalu nr (...)przyul. (...)wO.. To pozwany od grudnia 2018 r pokrywa koszt dostarczanej do lokalu energii elektrycznej, a także uiszcza do Wspólnoty mieszkaniowej czynsz za lokal. Pozwany otrzymywał informację o wysokości należnych opłat za lokal droga mailową. W załączeniu do wiadomości mailowych Wspólnota Mieszkaniowa(...)przedstawia stosowne zestawienia.
Pozwany podniósł, że powód prezentuje postawę nieakceptowalną społecznie nie tylko wobec brata (pozwanego), ale postawę taką prezentował także w relacjach ze spadkodawczynią. To pozwany od lat 90-tych regularnie wspierał matkę finansowo, dbał nie tylko o podstawowe, egzystencjalne potrzeby spadkodawczyni ale i zaspokajał jej potrzeby dodatkowe – jak choćby związane z podróżowaniem, komercyjnymi pobytami w sanatorium, odpłatnym leczeniem. Pozwany od wielu lat regularnie (co najmniej raz w miesiącu) przekazywał spadkodawczyni pieniądze na utrzymanie, część z tych środków (stanowiąca istotną część zgłoszonego roszczenia) została przez spadkodawcę przekazana powodowi. Zarówno spadkodawczyni jak i pozwany wyrażali wobec powoda oczekiwanie, iż zmieni on swoją postawę i wykaże się samodzielnością w zakresie decyzji finansowych. Zarówno pozwany jak i spadkodawczyni czuli się osobiście dotknięci zachowaniem powoda. Pomimo wielokrotnych próśb ze strony rodziny powód nie zmienił swojego postepowania. Z powyższych względów ewentualna realizacja zachowku powinna być postrzegana jako rażąco niesprawiedliwa, a zastosowanie w sprawie niniejszejart. 5 k.c.pozwala na uczynienie zadość społecznemu odczuciu sprawiedliwości.
Niezależnie od powyższego, pozwany wskazał, iż po śmierci spadkodawczyni strony ustnie podzieliły przedmioty majątkowe wchodzące w skład spadku. Powód przejął wszystkie rzeczy osobiste matki, w tym przedstawiające znaczną wartość ekonomiczną wyczerpującą hipotetyczne żądania powoda. Były to między innymi nowe ubrania spadkodawczyni, sprzęt AGD, zupełnie nowy telewizor, zegar. Stąd twierdzenie, iż masa spadkowa poM. Z. (1)była „pusta” nie jest zgodne prawdą.
Z ostrożności procesowej, w dalszym ciągu zaprzeczając istnieniu roszczenia, pozwany podał, iż kwestionuje jego wysokość wskazaną przez powoda. Pozwany stanowczo zaprzecza by wartość rynkowa lokalu zarówno aktualnie, jak i kiedykolwiek (choćby w dacie otwarcia spadku) kształtowała się na poziomie 168.000,00 zł. Wartość wskazana przez powoda jest istotnie zawyżona.
Niezależnie od powyższego z ostrożności procesowej pozwany wskazał, iż zgodnie z brzmieniemart. 1007 k.p.c.roszczenie uprawnionego z tytuły zachowku przedawnia się z upływem lat 5 od dnia otwarcia spadku. Przepis ten jest przepisem szczególnym w stosunku do przepisuart. 118 k.c., stąd wyrażona w tym przepisie reguła, iż koniec terminu przedawnienia przypada na ostatni dzień roku kalendarzowego nie ma zastosowania, tym samym roszczenie powoda – o ile by istniało, przedawniłoby się z dniem 4 marca 2020 r.
/vide: - odpowiedź na pozew wraz z załącznikami k. 23 – 57/
Na rozprawie w dniu 23 czerwca 2021 r.:
PowódZ. Z. (1)popierał powództwo w formie sprecyzowanej w pozwie. Oświadczył, że nie zgadza się, aby zapłata była w ratach i chce jednorazowo otrzymać kwotę żądaną w pozwie.
Pełnomocnik pozwanegoJ. Z. (1)wniósł o oddalenie powództwa, zajął stanowisko takie jak w odpowiedzi na pozew. Podtrzymał zarzut przedawnienia roszczenia, a w przypadku uwzględnienia roszczenia wnosił o rozłożenie na raty, ponieważ jak argumentował powód w przedmiotowym mieszkaniu zamieszkuje.
/vide: - skrócony protokół rozprawy z dnia 23 czerwca 2021 r. k. 167v
min. 00:43:30 – 00:48:52 nagranie koperta k. 168/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
M. Z. (2) z domu L., córkaJ.iM.zmarła w dniu 4 marca 2015 r. wS., ostatnio stale zamieszkiwała wO..
W dniu 19 sierpnia 2019 r. (data wpływu)Z. Z. (1)złożył do Sądu Rejonowego w Opocznie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej.
Postanowieniem z dnia 22 października 2019 r. wydanym w sprawie sygn. akt I Ns 423/19 Sąd Rejonowy w Opocznie stwierdził, że spadek poM. Z. (1)na podstawie ustawy na byli synowieJ. Z. (1)s.R.iM.iZ. Z. (1)s.R.iM.po ½ części każdy nich.
Postanowienie to uprawomocniło się dnia 13 listopada 2019 r.
/dowód: - odpisy aktów stanu cywilnego k. 6-8
- postanowienie z dnia 22.10.2019 r. w sprawie sygn. akt I Ns 423/10 k. 5
bezsporne: - akta sprawy Sądu Rejonowego w Opocznie sygn. akt: I Ns 423/10/
M. Z. (1)była właścicielkąlokalu mieszkalnego nr (...)położonego w budynku przyul. (...)wO.o powierzchni 38,19 m2wraz ze związanym z własnością tego lokalu udziałem wynoszącym 38/954 części budynku i urządzeniami, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, dla którego to lokalu w Sądzie Rejonowym w Opocznie Wydziale Ksiąg Wieczystych jest urządzonaksięga wieczysta KW nr (...).
/dowód: - wydruk treściksięgi wieczystej KW nr (...)
k. 83 – 95/
Umową sporządzoną w formie aktu notarialnego z dnia 5 stycznia 2015 r. Rep. A nr 1/2015 sporządzoną przed asesorem notarialnymE. M., zastępcą notariuszaT. C.w kancelarii notarialnej wK. M.A. Z. (2)darowała swojemu synowiJ. Z. (1)w/w lokal mieszkalny. JednocześnieJ. Z. (1)ustanowił nieodpłatnie na rzeczM. Z. (1)dożywotnią służebność osobistą mieszkania, polegającą na prawie korzystania z całego przedmiotowego lokalu mieszkalnego.
/dowód: - wypis aktu notarialnego Rep. A nr(...)k. 80 – 82/
Relacje między braćmiZ. Z. (1)iJ. Z. (1)nie były najlepsze, a od około dwóch lat zostały całkowicie zerwane. PozwanyJ. Z. (1)zatrudniał brata w firmie zarządzającej nieruchomościami, której był wspólnikiem. Ostatecznie powód został zwolniony za porozumieniem stron, gdyż nabywał dla firmy telefony, po czym sprzedawał je prywatnie. Następnie pozwany załatwił powodowi pracę w firmie ochroniarskiej. Pozwany niejednokrotnie pożyczał powodowi pieniądze. M.in. spłacił za niego kredyt, pożyczył mu 7.000,00 zł na bilet do Australii, do której powód ostatecznie nie poleciał, a z pożyczonej kwot się nie rozliczył. Zakupili także wspólnie samochód, z którego następnie korzystał powód. Po pewnym czasie sprzedał samochód bez wiedzy pozwanego i nie rozliczając się z nim z uzyskanych w ten sposób środków finansowych.
Stosunki pozwanegoJ. Z. (1)z matką były dobre. Na kilka lat przed śmiercią mieszkała u pozwanego, on załatwiał jej wizyty u lekarzy, materace, łóżko antyodleżynowe. Wcześniej pozwany pomagał matce finansowo. U pozwanego przebywała często, przynajmniej raz w miesiącu i wówczas koszty jej utrzymania ponosił pozwany. Pozwany wybudował dom w którym jego matka miała swój pokój. Opłacał także jej wyjazdy do sanatorium, zabierał na wspólne rodzinne wyjazdy.
/dowód: - zeznania świadków:M. Z. (3)k. 100 skrócony
protokół rozprawy z dnia 9.12.2020 r. min.
00:22:54 – 00:35:52 nagranie koperta
k. 104,
A. Z. (1)k. 100 - 101 skrócony
protokół rozprawy z dnia 9.12.2020 r. min.
00:35:52 – 01:03:36 nagranie koperta
k. 104,
J. Z. (2)k. 101 –
101v skrócony protokół rozprawy z dnia
9.12.2020 r. min. 01:04:31 – 01:34:36
nagranie koperta k. 104,
H. B.k. 101v - 102 skrócony
protokół rozprawy z dnia 9.12.2020 r. min.
01:34:36 – 01:44:58 nagranie koperta
k. 104,
J. S.k. 102 – 102v
skrócony protokół rozprawy z dnia
9.12.2020 r. min. 01:44:58 – 02:00:03
nagranie koperta k. 104,
J. H.k. 102v – 103
skrócony protokół rozprawy z dnia
9.12.2020 r. min. 02:00:03 – 02:32:44
nagranie koperta k. 104,
- zeznania pozwanegoJ. Z. (1)k. 167 – 167v skrócony
protokół rozprawy z dnia 23.06.2021 r. min. 00:25:54 – 00:43:30
nagranie koperta k. 168/
PowódZ. Z. (1)często bywał u matki, a zanim zamieszkała u brataJ. Z. (1)on zajmował się matką i jej mieszkaniem pomagając jej w czynnościach życia codziennego. Woził ją do brata doW.i przywoził z powrotem, zawoził do sanatorium.
M. Z. (1)miała dobre relacje z synemZ.. Mówiła że ma dwóch synów i kocha ich jednakowo.
/dowód: - zeznania świadka:A. W.k. 99v – 100 skrócony
protokół rozprawy z dnia 9.12.2020 r. min.
00:14:15 – 00:22:54 nagranie koperta
k. 104,
- zeznania powodaZ. Z. (1)k. 166v – 167 skrócony
protokół rozprawy z dnia 23.06.2021 r. min. 00:13:10 – 00:25:11
nagranie koperta k. 168,
M. Z. (1)darowała mieszkanieJ. Z. (1), ale miało to na celu zabezpieczenie mieszkania dlaZ. Z. (1), gdyż obawiała się, że on mieszkanie sprzeda i ostatecznie nie będzie miał gdzie mieszkać. Przez cztery lataZ. Z. (1)miał do dyspozycji to mieszkanie i w nim bywał, bo w tym czasie pracował wW..
J. Z. (1)aktualnie znajduje się w trudnej sytuacji finansowej z konieczności wspierania jednego z synów oraz posiadanego zadłużenia.
/dowód: - zeznania pozwanegoJ. Z. (1)k. 167 – 167v skrócony
protokół rozprawy z dnia 23.06.2021 r. min. 00:25:54 – 00:43:30
nagranie koperta k. 168/
Po czynności notarialnejM. Z. (1)przekazała swojej kuzynceA. W., że była u notariusza i miała problemy ze zrozumieniem tego co podpisała.
/dowód: - zeznania świadka:A. W.k. 166 – 166v skrócony
protokół rozprawy z dnia 23.06.2021 r.
min. 00:03:35 – 00:06:38 nagranie koperta
k. 168,
PowódZ. Z. (1)aktualnie przebywa w mieszkaniu znajdującym się wO.przyul. (...). Po śmierci matki regulował koszty związane z utrzymaniem tego mieszkania przez kilka lat mimo, że nie mieszkał w nim, bo przebywał wW.. Po powzięciu wiadomości, że to mieszkanie stanowi własność brataJ. Z. (1)zażądał zwrotu tych kosztów uzyskując tylko część z nich.
Relacje pomiędzy nim a bratemJ. Z. (1)od dawna nie są właściwe, wręcz złe.
/dowód: - zeznania powodaZ. Z. (1)k. 166v – 167 skrócony
protokół rozprawy z dnia 23.06.2021 r. min. 00:13:10 – 00:25:11
nagranie koperta k. 168,
Dlalokalu mieszkalnego nr (...), położonego przyul. (...), została założonaksięga wieczysta KW nr (...)prowadzona przez Sąd Rejonowy w Opocznie, V Wydział Ksiąg Wieczystych.
Typ księgi – lokal stanowiący odrębną nieruchomość. Księga została ujawniona w dniu 20 marca 2013 r.
Zgodnie z zapisami działu I nieruchomość lokalowa nr 6 położona jest przyul. (...)wO., w powiecie(...), w województwie(...). Jest to lokal mieszkalny położony na drugiej kondygnacji i składa się z 1 pokoju, kuchni, łazienki, WC oraz przedpokoju. Powierzchnia użytkowa lokalu wynosi 38,19 m2. Do lokalu nie przynależy pomieszczenie przynależne. Nieruchomość gruntowa objęta jestksięgą wieczystą KW nr (...).
Zgodnie z działem I-Sp z prawem własności przedmiotowego lokalu związany jest udział 38/954 w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego gruntu dz. 746/52 objętegoksięga wieczystą KW nr (...)przyul. (...)oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali (numer udziału w prawie – 5).
W związku z tym prawo użytkowania wieczystegodziałki gruntu nr (...), jako zabudowanej wyłącznie budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym – z dniem 1 stycznia 2019 r. przekształciło się w prawo własności tej działki, co potwierdzają zapisy wieczysto-księgowe (zaświadczenie wydane w trybie ustawy z dnia 20 lipca 2018 r. o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego gruntów zabudowanych na cele mieszkaniowe w prawo własności tych gruntów, GN.(...).14.2019 z dnia 23 stycznia 2019 r.) W dacie 5 stycznia 2015 r. grunt stanowił przedmiot prawa użytkowania wieczystego.
Budynek z przedmiotowym lokalem mieszkalnym posadowiony jest w granicachdziałki ewidencyjnej nr (...)w obrębie 12 wO.pryul. (...). Powierzchnia działki wynosi 0,0418 ha. Grunt stanowi użytek(...)– inne tereny zabudowane.
Lokal położony jest w jednostce ewidencyjnejO.-Miasto w obrębie 12 pod numerem jednostki rejestrowej nr G.834.
Lokal usytuowany jest w budynku oznaczonymnumerem ewidencyjnym (...);1, 4-kondygnacyjnym, podpiwniczonym, wzniesionym w 1981 r. Powierzchnia zabudowy budynku wynosi 418 m2. Według danych ewidencyjnych w budynku wyodrębniono 17 lokali. Powierzchnia zabudowy budynku wynosi 418 m2, zaś jego powierzchnia użytkowa z obmiaru – 929 m2. Budynek jest murowany, wzniesiony w konstrukcji tradycyjnej.
Zgodnie z podsumowaniem uwarunkowań planistycznych według stanu na dzień opracowania opinii, tj. 18 lutego 2021 r.: 1) nie obowiązuje miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, jak również nie została podjęta uchwała o przystąpieniu do jego sporządzania precyzująca przyszłe przeznaczenie terenu; 2) w zapisach obowiązującego studium analizowany obszar położony jest na terenie jednostki zabudowy usługowo-produkcyjnej w strefie A; 3) w zapisach projektowanego studium uwarunkowań, którego projekt udostępniony jest przez Urząd Miasta wO., przedmiotowa nieruchomość położona jest w granicach jednostki(...)– tereny zabudowy usługowo – produkcyjnej; 4) sposób zagospodarowania nieruchomości (zabudowa mieszkaniowa wielorodzinna) jest zgodny z uwarunkowaniami planistycznymi obowiązującymi na datę opinii (na terenach zabudowy usługowo-produkcyjnej dopuszczona jest lokalizacja nowej i utrzymanie istniejącej zabudowy z możliwością rozbudowy, przebudowy, modernizacji, z zastrzeżeniem że prowadzona działalność nie może powodować negatywnego znaczącego oddziaływania na środowisko poza granice działki).
Przedmiotowy lokal położony jest na II kondygnacji (I piętrze) wbudynku (...)-kondygnacyjnym, podpiwniczonym w klatce nr 1.
Mieszkanie składa się z 1 pokoju, kuchni, łazienki, z WC oraz przedpokoju. Lokal posiada niewielki balkon od strony północnej (wyjście na balkon z pokoju, ekspozycja naul. (...)). Wysokość pomieszczeń wynosi około 2,8 m z uwzględnieniem okładzin sufitów.
Elementy wykończenia lokalu w dacie oględzin, tj. 16 lutego 2021 r.: 1) podłogi i posadzki – parkiet, wykładzina PCV, terakota (łazienka z WC, kuchnia), na balkonie pokrycie z blachy; 2) okładziny ścian – malowanie emulsyjne, fragmentarycznie glazura; 3) stolarka okienna – z PCV (bez zmian względem stanu z 5 stycznia 2015 r.); 4) stolarka drzwiowa – drewniana o widocznym stopniu zużycia (bez zmian względem stanu z 5 stycznia 2015 r.); 5)(...)ee, wodno-kanalizacyjna, c.o., teletechniczna, lokal nie posiada przyłącza gazu. Instalacja klimatyzacji w lokalu w dacie oględzin, zgodnie z oświadczeniem uczestnika oględzin p.Z. Z. (1), została zamontowana w lokalu przed 2015 r.; 6) grzejniki żeliwne; ruchomości – pozostają poza zakresem wyceny, z uwagi na fakt, że wycena dotyczy nieruchomości w ujęciu kodeksowym.
Lokalizacja i otoczenie – decydują o spełnieniu wyznaczników dobrego sąsiedztwa w stanie na 2015 r., pozwalają ocenić tę cechę jako bardzo dobrą.
Położenie na kondygnacji –lokal mieszkalny nr (...)usytuowany jest na I piętrze w budynku niskim 4-kondygnacyjnym, co kwalifikuje tę cechę jako bardzo dobrą.
Standard techniczno-użytkowy lokalu – według stanu na dzień 5 stycznia 2015 r. oceniony jako przeciętny.
Standard budynku – według stanu na dzień 5 stycznia 2015 r. oceniony jako dobry.
Powierzchnia użytkowa lokalu – oceniona jako bardzo dobra (38,19 m2),lokal (...)-pokojowy.
Wartość nieruchomości lokalowej oznaczonej jakolokal mieszkalny nr (...)przyul. (...)wO.według stanu na dzień 5 stycznia 2015 r. i cen aktualnych na datę opinii, tj. 18 lutego 2021 r., bez uwzględnienia obciążenia służebnością osobistą na rzeczM. Z. (1)po zaokrągleniu w złotych wynosi 146.000,00 zł.
Wartość służebności osobistej na rzeczM. Z. (1)(lub zmniejszenia wartości rynkowej obciążonej tym ograniczonymprawem rzeczowym) wynosi 34 748 zł.
Wartość nieruchomości lokalowej oznaczonej jakolokal mieszkalny nr (...)przyul. (...)wO.według stanu na dzień 5 stycznia 2015 r. i cen aktualnych na datę opinii, tj. 18 lutego 2021 r. z uwzględnieniem obciążenia służebnością osobistą na rzeczM. Z. (1)po zaokrągleniu w złotych wynosi 111.000,00 zł.
/dowód: - opinia pisemna biegłego rzeczoznawcy majątkowegoK.
P.z załącznikami k. 114 – 128/

Sąd zważył, co następuje:
Zdaniem Sądu powództwo zasługuje na uwzględnienie w przeważającej części.
Zgodnie zart. 991 § 1 k.c.zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).
Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia (art. 991 § 2 k.c.).
PowódZ. Z. (1)jest jednym z dwojga dzieci spadkodawczyniM. Z. (1). Nie został wydziedziczony, nie jest także trwale niezdolny do pracy. W dacie śmierci spadkodawczyni była wdową.
W oparciu o treść cytowanego wyżej przepisu powodowiZ. Z. (1)przysługuje roszczenie o zapłatę z tytułu zachowku sumy odpowiadającej ½ wartości udziału spadkowego należnego spadkobiercy ustawowemu.
Art. 993 k.c.stanowi, że przy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.
Bezsporne jest, że spadkodawczyniM. Z. (1)dokonała w dniu 5 stycznia 2015 r. darowizny lokalu mieszkalnego stanowiącego jej własność na rzecz jednego z synówJ. Z. (1), aktualnie jej spadkobiercę ustawowego w ½ części.
Sąd przyjął, że był to cały majątek spadkowy, bowiem stosownie doart. 6 k.c.nie zostało udowodnione, że w skład spadku poM. Z. (1)wchodzą inne składniki majątkowe, choćby te wymienione w odpowiedzi na pozew, bowiem na wykazanie ich istnienia i własności zostały przedstawione przez pozwanego żadne dowody.
Sąd nie podzielił zgłoszonego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia roszczenia o zachowek stosownie do przepisuart. 1007 k.c.Zgodnie bowiem ze stanowiskiem Sądu Najwyższego zaprezentowanym w uchwale z dnia 10 października 2013 r. III CZP 53/13 (Legalis nr 734740), która Sąd aprobuje, złożenie przez uprawnionego do zachowku wniosku o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy przerywa bieg terminu przedawnienia jego roszczenia o zachowek należny od spadkobiercy ustawowego.
Taka sytuacja występuje w przedmiotowej sprawie. Powód złożył wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po matceM. Z. (1), złożenie takiego wniosku przerwało bieg terminu przedawnienia i na dzień wniesienia powództwa o zachowek roszczenie to nie zostało przedawnione.
ReasumującM. Z. (1)zmarła w dniu 4 marca 2015 r., zaś w dniu 19 sierpnia 2019 r. (data wpływu)Z. Z. (1)zgłosił do Sądu Rejonowego w Opocznie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej. Tym samym 5 - letni termin przedawnienia roszczenia o zachowek zart. 1007 k.p.c.w sprawie niniejszej nie upłynął.
W skład majątkuM. Z. (1)wchodziłlokal mieszkalny nr (...)położony w budynku przyul. (...)wO.o powierzchni 38,19 m2wraz ze związanym z własnością tego lokalu udziałem wynoszącym 38/954 części budynku i urządzeniami, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, dla którego to lokalu w Sądzie Rejonowym w Opocznie Wydziale Ksiąg Wieczystych jest urządzonaksięga wieczysta KW nr (...).
Sąd przy ustalaniu wartości majątkuM. Z. (1)pominął obciążającą w/w lokal mieszkalny służebność osobistą na rzeczM. Z. (1), gdyż w rzeczywistości lokal był nią obciążony niespełna dwa miesiące, tj. od dnia umowy darowizny – 5.01.2015 r. do dnia śmierci spadkodawczyni – 4.03.2015 r.
Przy ustalaniu wartości tego składnika majątkowego Sąd oparł się na sporządzonej na potrzeby niniejszego procesu opinii biegłego sądowego rzeczoznawcy majątkowegoK. P., która w ocenie Sądu, w sposób szczegółowy, spójny, precyzyjny i nie budzący wątpliwości dokonała oszacowania wartości przedmiotowego lokalu na kwotę 146.000,00 zł.
W myśl cytowanego wyżejart. 991 § 1 k.c.powodowiZ. Z. (1)jako zstępnemu spadkodawczyniM. Z. (1)należy się zachowek w wysokości połowy wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. Mając na uwadze fakt, iż powód jest jednym z dwojga zstępnych spadkodawczyni przysługuje mu zachowek w wysokości ¼ części wartości wchodzącego w skład spadku lokalu mieszkalnego, z zatem w kwocie 36.500,00 zł (146.000,00 zł : 4 = 36.500,00 zł) i taką kwotę Sąd zasądził na jego rzecz od pozwanegoJ. Z. (1)– punkt 1. sentencji wyroku.
Sąd uznał, że stosownie do treściart. 6 k.c.pozwany nie udowodnił, że zaspokoił powoda z tytułu zachowku, bowiem istniejące między nimi zobowiązania i dokonywane rozliczenia, na które powołał się w toku procesu pozwany nie dotyczyły tego stosunku prawnego. Dowody na zaspokojenie roszczenia powoda z tytułu zachowku, w przekonaniu Sądu powinny być wyraźne i jednoznaczne np. w formie pokwitowań i nie budzić wątpliwości, a rozliczenia, na które pozwany się powołuje nie mają takich cech.
Podobnie w ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie nie ma zastosowaniaart. 5 k.c., czyli naruszenie zasad współżycia społecznego przez pozwanego przy realizacji jego uprawnienia do zachowku wynikającego z tytułu dziedziczenia po matce.
Poza sporem jest, że relacje między braćmi – stronami w tej sprawie są niepoprawne, niewłaściwe, a w zasadzie prawdopodobnie nie ma między nimi żadnych relacji. Jednakże zachowania powoda, które być może stanowiły przyczyny, czy tez współprzyczyny takiego stanu rzeczy, np. bezpodstawne zarzuty polegające na składaniu zawiadomień do prokuratury mające związek z pozwanym nie mogą zdaniem Sądu skutkować zastosowaniemart. 5 k.c.Natomiast zarzut dotyczący niesprawowania przez powoda należytej opieki nad zmarłą matką w świetle zarówno jego zeznań, jak i zeznać świadkaA. W.jest oczywiście niezasadny.
O odsetkach Sąd orzekł na podstawieart. 481 k.c.zasądzając je od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.
Sąd nie znalazł podstaw do rozłożenia tego świadczenia na raty zgodnie z wnioskiem pozwanego, ponieważ proces w tej sprawie toczył się już ponad rok, pozwany niewątpliwie posiada wysokie dochody skoro stać go na spłatę także wysokich rat pożyczek (vide: harmonogramy spłat – k. 161-165v) a zobowiązanie z tytułu zachowku przy uwzględnieniu stanowiska powoda, który nie zgodził się na rozłożenie świadczenia na raty niewątpliwie należy do zobowiązań, które powinno być zaspokojone w odpowiednim czasie.
Sąd oddalił powództwo w pozostałej części jako niezasadne – punkt 2. sentencji wyroku.
O kosztach procesu między stronami Sąd orzekł na podstawieart. 100 k.p.c.stosując zasadę stosunkowego rozdzielenia kosztów.
Koszty poniesione w sprawie przez powoda to: 523,00 zł opłata sądowa i 1.496,96 zł koszt opinii biegłego, czyli łącznie 2.019,96 zł.
Koszty poniesione przez pozwanego to: 3.600,00 zł wynagrodzenie pełnomocnika według norm przepisanych, 17,00 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa i 1.496,96 zł koszt opinii biegłego, czyli łącznie 5.113,69 zł.
Wszystkie koszty procesu w sprawie wyniosły 7.133,65 zł (2.019,96 zł + 5.113,69 zł).
Powód wygrał proces w 87% i w tej sytuacji powinien ponieść koszty procesu w wysokości 13%, czyli w kwocie 927,37 zł. Poniósł je w kwocie 2.019,96 zł, zatem pozwany powinien zwrócić mu kwotę 1.092,00 zł tytułem kosztów procesu (2.019,96 zł – 927,37 zł ≈ 1.092,00 zł), i takie rozstrzygnięcie co do stron i kwoty powinno być zawarte w punkcie 3 sentencji wyroku. Jednakże na skutek oczywistej omyłki pisarskiej Sąd pomylił strony zasądzając tę kwotę od powoda zamiast pozwanego.
W niniejszej sprawie powód został zwolniony częściowo od kosztów sądowych, a mianowicie od opłaty sądowej ponad kwotę 523,00 zł. Na koszty sądowe pokryte tymczasowo z funduszy Skarbu Państwa złożyła się zatem brakująca opłata sądowa od uwzględnionej części powództwa w kwocie 1.302,00 zł (36.500 zł x 5% = 1.825,00 zł – 523,00 zł = 1.302,00 zł). Stosownie do treściart. 113 ust. 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz.U. Nr 167, poz.1398 ze zm.) kosztami sądowymi, których strona nie miała obowiązku uiścić (…) sąd w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji obciąży przeciwnika, jeżeli istnieją do tego podstawy, przy odpowiednim zastosowaniu zasad obowiązujących przy zwrocie kosztów procesu.
Dlatego też Sąd nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego kwotę 1.302,00 zł tytułem nieuiszczonej opłaty sądowej od uwzględnionej części powództwa – punkt 4. sentencji wyroku.
Podstawę rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 5. sentencji wyroku stanowiart. 113 ust. 4 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(Dz.U. Nr 167, poz.1398 ze zm.).
Za zgodność z oryginałem świadczy