Sąd Okręgowy w Siedlcach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 509/22
Data wyroku: 2022-10-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Grażyna Jaszczuk
Słowa kluczowe: Narkomania
Podstawa prawna: art. 437 1 i 2 kpk

Sygn. akt II Ka 509/22

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 października 2022r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSO Grażyna Jaszczuk

Protokolant:

p. o. sekr. sąd. Olga Wojtczuk

przy udziale Prokuratora Marka Kempki
po rozpoznaniu w dniu 14 października 2022 r.
sprawyJ. G.
oskarżonego zart. 279 §1 k.k.w zb. zart. 288 §1 k.k.w zw. zart. 11 §2 k.k.w zw. zart. 31 §2 k.k.,art. 62 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 roku o przeciwdziałaniu narkomanii(Dz.U. z 2020r. poz. 2050) w zw. zart. 31 §2 k.k.,art. 279 §1 k.k.w zw. zart. 31 §2 k.k.,art. 288 §1 k.k.w zw. zart. 31 §2 k.k.,art. 13 §1 k.k.w zw. zart. 279 §1 k.k.w zb. zart. 288 §1 k.k.w zw. zart. 11 §2 k.k.w zw. zart. 31 §2 k.k.
na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Garwolinie
z dnia 29 kwietnia 2022 r. sygn. akt II K 120/22

I
wyrok w zaskarżonej części uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Garwolinie do ponownego rozpoznania;

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw.M. W.wR.619,92 złotych (w tym 115,92 złotych podatku VAT) za obronę z urzędu oskarżonego sprawowaną w postępowaniu odwoławczym.

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II Ka 509/22

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Garwolinie z dnia 29 kwietnia 2022 r., sygn. II K 120/22

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść
☒ na niekorzyść

☒ w całości – odnośnie oskarżonegoJ. G.

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

----

----------------------

-------------------------------------------------------------

--------------

--------------

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

---------

----------------------

--------------------------------------------------------------

--------------

-------------

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

-----------------

-------------------------------------

--------------------------------------------------------------------------

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

------------------

-------------------------------------

---------------------------------------------------------------------------

3

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.

1
Obraza przepisu prawa karnego materialnegow innym wypadku niż wskazany wart. 438 pkt 1 kpk, a mianowicieart. 37b kk,poprzez orzeczenie wpunkcie 1. Sentencji zaskarżonego wyroku kary 6 miesięcy pozbawienia wolności i kary 1 roku pozbawienia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym, podczas gdy przepisart. 37b kknie przewiduje możliwości wymierzenia takiej kary;

2
Obraza przepisów prawa karnego materialnegow innym wypadku niż wskazany wart. 438 pkt 1 kpk, a mianowicieart. 85 § 1 kk,art. 85a kk,art. 86 § 1 kk,art. 87 § 1 i 2 kk,poprzez orzeczenie wobec oskarżonegoJ. G.w punkcie 10. sentencji zaskarżonego wyroku kary roku i 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym, w przypadku gdy w skład kary łącznej wchodziła orzeczona w punkcie 1. sentencji zaskarżonego wyroku kara pozbawienia wolności.

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Ratio legis skazania w trybieart. 387 § 1 kpkpolega na porozumieniu między stronami postępowania. Specyfika trybu konsensualnegoart. 387 kpk, w jakim zapadł zaskarżony wyrok, pociąga za sobą daleko idące konsekwencje procesowe. Zasadnicze znaczenie ma przede wszystkim treść przepisuart. 447 § 5 kpk, stanowiącego, iż podstawą apelacji nie mogą być zarzuty określoneart. 438 pkt 3 i 4 kpk(błąd w ustaleniach faktycznych i rażąca niewspółmierność kary), związane z treścią zawartego porozumienia, o którym mowa wart. 343 kpk,art. 343a kpkiart. 387 kpk.
Rzecz w tym, iż w sprawie niniejszej porozumienie zawarte między oskarżonym i jego obrońcą z jednej strony, a prokuratorem z drugiej strony (szczegółowo, punkt po punkcie w protokole rozprawy k. 403v i 404), nie zgadza się z treścią zaskarżonego wyroku, jaki został wydany przez Sąd Rejonowy w Garwolinie w następstwie jego uwzględnienia. Nie zgadza się już pierwszy punkt zaskarżonego wyroku i to w tak doniosłej kwestii jak rodzaj kary. Przedmiotem porozumienia, konsensusem między w/w stronami odnośnie represji karnej za czyny z pkt I, III i V aktu oskarżenia, popełnione w warunkach ciągu przestępstwa, była tzw. sekwencyjna kara 6 miesięcy pozbawienia wolności i 1 roku ograniczenia wolności, możliwa do orzeczenia na podstawieart. 37b kk, którego prokurator zarzucił obrazę. Całkiem słusznie, albowiem Sąd I instancji nie orzekł wcale owej sekwencyjnej kary, tj. kumulatywnie krótszej kary pozbawienia wolności i dłuższej ograniczenia wolności, lecz karę 6 miesięcypozbawieniawolności i karę 1 rokupozbawienia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne(pkt 1 zaskarżonego wyroku). Drugi z elementów kary orzeczonej przez Sąd Rejonowy stanowił swoiste novum, mix, nieznanyKodeksowi Karnemui próżno szukać go w katalogu kar wart. 32 kk, co implikowało stwierdzenie zaistnienia bezwzględnej przesłanki odwoławczej zart. 439 § 1 pkt 5 kpk– orzeczono karę nieznaną ustawie. Karą nieznaną ustawie jest kara nieprzewidziana w obowiązującej ustawie, czy dalej idąc, nieznaną polskiemu systemowi prawnemu, a więc rodzajowo niefunkcjonująca w polskim prawie karnym.
Dodatkowo, idąc dalej, w punkcie 5 zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy orzekł wobec oskarżonegoJ. G.karę 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym, pomimo tego, że przedmiotem porozumienia odnośnie czynu z pkt IV a/o (zniszczenia mienia) była sekwencyjna kara 3 miesięcy pozbawienia wolności i 6 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem pracy w wymiarze 30godz/mc (k. 403v). Tego rodzaju rozstrzygnięcie pierwszoinstancyjne prowadziło z kolei do kategorycznego wniosku, iż w pkt 5 zaskarżonego wyroku Sąd Rejonowy „zgubił” karę 3 miesięcy pozbawienia wolności, nie uwzględniając zawartego porozumienia i jego wszystkich elementów. Do połączenia w następstwie rozstrzygnięć o karach jednostkowych Sąd a quo miał zatem: karę pozbawienia wolności, karę ograniczenia wolności i nieznany ustawie rodzaj kary – karę pozbawienia wolności z obowiązkiem wykonywania nieopłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin i z połączenia tychże kar w punkcie orzekł wyłącznie karę ograniczenia wolności, co nie zgadzało się już rodzajowo, o wymiarze nawet nie wspominając.
Propozycja takiego całościowego rozstrzygnięcia o karze z pewnością nie spotkałaby się z aprobatą prokuratora jako strony porozumienia, umożliwiającego dopiero wydanie wyroku w trybie konsensualnym. W powyższym kontekście nie sposób było uznać, że w obecnie rozpoznawanej sprawie zaskarżony wyrok zapadł konsensualnie, tj. zgodnie z wolą oskarżyciela publicznego i oskarżonego, czego najbardziej dobitnym wyrazem jest słuszna apelacja prokuratorska. Stwierdzona w postępowaniu odwoławczym obraza przepisów prawa materialnego, dotyczących kary łącznej (art. 85 § 1 kk,art. 85a kk,art. 86 § 1 kkiart. 87 § 1o 2kk) stanowiła następstwo powyższych uchybień. Wyrok pierwszoinstancyjny był wadliwy zarówno w części dotyczącej kar jednostkowych, co opisano powyżej, jak i kary łącznej.
W przekonaniu Sądu Okręgowego, nie mogło by także mowy o sprostowaniu wyroku w trybieart. 105 § 1 i 2 kpk(oczywistej omyłki pisarskiej), albowiem byłaby to nieuprawniona ingerencja w merytoryczną część zaskarżonego wyroku, obarczonego wieloma wadami, przy jednoczesnym zaistnieniu bezwzględnej przesłanki odwoławczej zart. 439 § 1 pkt 5 kpk.
W judykaturze wskazuje się, iż zawarte w wyroku sprzeczności w związku z orzekaniem kary, zachodzące między wymiarem kary określonym cyframi oraz wyrażonym słownie, nie są możliwe do usunięcia ani w odpowiednim trybie przewidzianym przepisami prawa karnego wykonawczego (art. 13 § 1 kkww zw. zart. 178 § 1 kks), ani też skorygowane jako oczywista omyłka pisarska, w trybieart. 105 § 1 kpkw zw. zart. 113 § 1 kks, albowiem dotyczą merytorycznej treści wyroku, to jest orzeczenia co do kary (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 03.06.2015 r., sygn. III KK 79/15, OSNKW 2015, nr 10, poz. 87, LEX).
Sąd Okręgowy w pełni podziela tego rodzaju stanowisko, sprowadzające się do uznania, że niedopuszczalne jest sięgniecie po przepisart. 105 kpkw celu konwalidowania merytorycznych błędów z orzeczenia wydanego w I instancji, co obejmować miałoby dokonanie zmian co do rodzaju i wymiaru kary.
Nawet gdyby doszło do sprostowania w tym trybie merytorycznych elementów wyroku, to takie postąpienie jest czynnością ex ante nieskuteczną, to jest niemogącą wywołać skutku, jaki wiąże się z taką czynnością (por. w/w wyrok SN sygn. III KK 79/15).

Wniosek

- o uchylenie zaskarżonego wyroku w części dotyczącej oskarżonegoJ. G.i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Garwolinie;

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Zasadność zarzutu warunkowała zasadność wniosku.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Art. 439 § 1 pkt 5 kpk.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

Mimo tego, że prokurator zaskarżonemu wyrokowi zarzucił wyłącznie zaistnienie względnych przesłanek odwoławczych z przepisuart. 438 kpk, to Sąd Okręgowy z urzędu uwzględnił zaistnienie bezwzględnej przesłanki odwoławczej zart. 439 § 1 pkt 5 kpk, niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów.

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

-------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

-----------------------------------------------------------------------------------------------

Zwięźle o powodach zmiany

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

Orzeczono karę nieznaną ustawie –art. 439 § 1 pkt 5 kpkw zw. zart. 32 kka contrario

☒art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Skoro stwierdzono bezwzględną przyczynę odwoławczą zart. 439 § 1 pkt 5 kpkto nie było dopuszczalne, aby Sąd Odwoławczy jako pierwszy orzekał o karze. Osąd sprawy oraz wymierzenie kary stanowią całość i dlatego należą w pierwszej kolejności do Sądu pierwszej instancji. Orzekanie kary po raz pierwszy przez Sąd II instancji byłoby w kolizji z zasadą dwuinstancyjności postępowania iart. 176 Konstytucji(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 13.10.2017 r., sygn. SNO 41/17, LEX nr 2401095).
Zaskarżony wyrok zapadł także z obrazą przepisu prawa procesowegoart. 387 § 1 kpk, co niewątpliwie miało wpływ na treść zaskarżonego wyroku oraz z obrazą treści przepisów prawa materialnegoart.37b kk,art. 85 § 1 kk,art. 85a kk,art. 86 § 1 kkiart. 87 § 1 i 2 kk.
Wszystkie stwierdzone przez Sąd Okręgowy uchybienia skutkowały koniecznością wyeliminowania z obrotu prawnego zaskarżonego wyroku.

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

4.1.

-----------------------------------------------------------------------------------

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Procedując po raz kolejny, Sąd Rejonowy będzie miał na względzie obowiązujące przepisy prawa procesowego dotyczące wymogów uwzględnienia wniosku o dobrowolne poddanie się odpowiedzialności karnej w trybie konsensualnymart. 387 kpk, ferując współmierne rozstrzygnięcie o karze, które spełni cele prewencji indywidualnej i generalnej.

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

-------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

6

Koszty Procesu

P unkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

-------------------

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------

7

PODPIS

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Cały wyrok w części dotyczącej oskarżonegoJ. G.

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść
☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☐

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana