Sąd Rejonowy w Gdyni
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 543/20
Data wyroku: 2022-09-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sławomir Splitt
Słowa kluczowe: Umowa, Pożyczka
Podstawa prawna: art.415 i 422 kc
Teza: bez

Sygn. akt I C 543/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 września 2022 roku
Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny
w składzie: Przewodniczący: Sędzia Sławomir Splitt
Protokolant: Jolanta Migot
po rozpoznaniu w dniu 7 września 2022 r. w Gdyni na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.
przeciwkoG. B.
o zapłatę
I.zasądza od pozwanejG. B.na rzecz powódki(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.kwotę54.150,51 złotych(pięćdziesiąt cztery tysiące sto pięćdziesiąt złotych pięćdziesiąt jeden groszy), wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie ale nie wyższymi od każdorazowej wysokości czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 20 maja 2020 roku do dnia zapłaty;
II.oddala powództwo w pozostałym zakresie;
III.zasądza od pozwanejG. B.na rzecz powódki(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.kwotę1.151,20 złotych(jeden tysiąc sto pięćdziesiąt jeden złotych dwadzieścia groszy) tytułem zwrotu kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty;
IV.nakazuje ściągnąć od powódki(...) Bank (...) S.A.z siedzibą wW.na rzeczSkarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Gdynikwotę45,00 złotych(czterdzieści pięć złotych) tytułem wydatków poniesionych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa;
V.wydatek związany z kosztem opinii biegłego psychiatry – w części nierozliczonej zaliczką i nie objętym punktem IV wyroku przejmuje na rachunek Skarbu Państwa.

UZASADNIENIE
Powódka(...)ci S.A. z siedzib1wW.wnios3a pozew przeciwko pozwanej Gra¿(...)o zap3atê kwoty 65.668,61 z3otych z odsetkami umownymi w wysokoci czterokrotnoci stopy kredytu lombardowego NBP za opónienie od kwoty 51.139,60 z3od dnia 20 maja 2020 roku do dnia zap3aty.
W uzasadnieniu wskaza3a, i¿ powy¿szej kwoty dochodzi z tytu3u umowy po¿yczki zawartej w dniu 16 marca 2015 roku przez zmar3egoW. U..
Pozwana jak wynika z postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku z dnia 1 sierpnia 2016 roku jest spadkobierc1po zmar3ymW. U..
Na pozwan1jako spadkobiercê kredytobiorcy przesz3y obowi1zki zmar3ego z tytu3u niesp3acenia umowy.
(pozew  k. 3-4v.)
Pozwana wnios3a sprzeciw od wydanego w postêpowaniu upominawczym nakazu zap3aty, w którym wnios3a o oddalenie powództwa w ca3oci.
W sprzeciwie wskaza3a, i¿W. U.cierpia3na chorobêA..
W po3owie 2014 rokuW. U.zacz13mieæ istotne problemy z wykonywaniem codziennych czynnoci.
W dniu 11 sierpnia 2014 roku pozwana wyst1pi3a z wnioskiem o ubezw3asnowolnienie ca3kowiteW. U..
(...)on ubezw3asnowolniony postanowieniem z dnia 6 maja 2015 roku, a pozwana na podstawie postanowienia z dnia 4 wrzenia 2015 roku zosta3a jego opiekunem prawnym.
W. U.zmar3w dniu 28 stycznia 2016 roku. Pozwana wiedzê o zaci1gniêtej po¿yczce przezW. U.uzyska3a po tym jak zosta3a wezwana przez bank pismem z dnia 15 marca 2019 roku do zap3aty.
Owiadczenie woli po¿yczkobiorcy jest z3o¿one w stanie wy31czaj1cym wiadome i swobodne wyra¿enie woli, a zatem umowa jest niewa¿na.
(sprzeciw  k. 52-55)
W odpowiedzi na powy¿sze powódka rozszerzy3a ¿1danie pozwu w ten sposób, i¿ wnios3a ewentualnie o zap3atê przez pozwan1kwoty 51.139,60 z3tytu3em zwrotu nienale¿nego wiadczenia w sytuacji uznania niewa¿noci zawartej umowy.
W uzasadnieniu powódka wskaza3a, i¿ wyp3ata po¿yczki nast1pi3a jednorazowo w dniu 16 marca 2015 roku.
Powódka zakwestionowa3a to, aby pozwana wiedzê o zawartejumowie (...)w dniu przez ni1wskazanym w sprzeciwie, albowiem jak wskaza3a pozwana dzieñ po wp3ywie rodków z tytu3u umowy po¿yczki z3o¿y3a dwie dyspozycje wyp3at na31czn1kwotê 4.000,00 z3otych.
Stwierdzenie bezwzglêdnej niewa¿noci umowy nie stoi na przeszkodzie uwzglêdnienia roszczenia, albowiem poprzednik prawny powódki pobra3kwotê 55.898,65 z3i nie zwróci3tej kwoty do wysokoci 51.139,60 z3.
(pismo powódki  k. 80-84)
W pimie z dnia 13 maja 2022 roku powódka owiadczy3a, ¿e w razie uznania umowy po¿yczki za niewa¿n1domaga siê ewentualnie zap3aty kwoty 41.631,66 z3wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi za opónienie od dnia wydania wyroku do dnia zap3aty w oparciu o przepisy o nienale¿nym wiadczeniu.(...), ¿e na rzecz poprzednika prawnego pozwanej wyp3acona zosta3a kwota 60.752,80 z3. Na poczet sp3aty po¿yczki dokonano wp3at na31czn1kwotê 14.266,99 z3. Kwota 41.631,66 z3stanowi ró¿nicê pomiêdzy wyp3acon1kwot1po¿yczki (60.752,80 z3), a sum1dokonanych wp3at na poczet sp3aty po¿yczki (14.266,99 z3) oraz kwot1pobranej prowizji (4.854,15 z3).
(pismo z dnia 13.05.2022r.  k. 234-236v.)
W pimie z dnia 10 czerwca 2022 roku pozwana poda3a, ¿e nie mia3a wiedzy o po¿yczce zawartej przezW. U..(...), ¿e w 2015 roku dokonywa3a zakupów przy u¿yciu jego karty, jak i wyp3at przy u¿yciu karty, na co wystarcza3y rodki z jego emerytury. Ty samym aniW. U.ani pozwana nie korzystali z pieniêdzy, które by3y przedmiotem rzekomej, a co najmniej niewa¿nej umowy po¿yczki z powódk1.(...)te nie by3y w dyspozycjiW. U., jak i pozwanej. Ani pozwana aniW. U.nie uzyskali korzyci maj1tkowej kosztem powódki. Powódka w powo3aniu naart. 409 k.c.powo3a3a siê na fakt utraty tych rodków, podtrzymuj1c ¿1danie oddalenia powództwa.
(pismo z dnia10.06.2022r.  k. 244-245)
Stan faktyczny:
W testamencie z dnia 12 padziernika 2012 rokuW. U.uczyni3spadkobierc1Gra¿ynêJ. B.. Testament zosta3sporz1dzony przezW. U.w3asnorêcznie w obecnoci pozwanej i jej kole¿anki.(...)on przekazany pozwanej, która w3o¿y3a go do dokumentów maj1c do nich sta3y dostêp.
W tym czasie pozwana zamieszkiwa3a wspólnie ze swoim ojcem, do którego wprowadzi3a siê na przestrzeni lat 2008-2009 celem sprawowania nad nim codziennej opieki, albowiem jego stan zdrowia siê pogarsza3 ojciec pozwanej zacz13mieæ problemy z pamiêci1.
(...)to na tym, i¿ zapisywa3on sobie wszystkie rzeczy na kartkach i nie poznawa3najbli¿szych osób. Pozwana pracowa3a do 2014 roku, a potem przesz3a na emeryturê i ju¿ nie pracowa3a.
W 2014 roku stan zdrowia ojca pozwanej pogorszy3siê. W tym okresie ojciec pozwanej nie poznawa3nawet osób najbli¿szych. Nie poznawa3równie¿ pozwanej, któr1traktowa3jak swoj1zmar31¿onê, zwracaj1c siê do niej jej imieniem.
Pozwany w tym okresie nie pamiêta3nawet swojego nazwiska. Nie wiedzia3, ¿e trzeba ponosiæ op3aty za mieszkanie, ani te¿ nie potrafi3ich robiæ. Pozwana dysponowa3a w tym czasie kart1bankomatow1ojca. Ojciec nie pamiêta3nawet(...)u. Ojciec nie posiada3rozeznania co do wartoci pieniêdzy, w tym co do wysokoci swojego uposa¿enia emerytalnego. Nie pamiêta3o terminach i koniecznoci leczenia lekarskiego. Pozwana by3a upowa¿niona do pobierania pieniêdzy z konta ojca, co pozwala3o jej na wyp3atê rodków pieniê¿nych z okienka bankowego.
W 2014 roku  w chwili sk3adania przez pozwan1wniosku o ubezw3asnowolnienie ojcaW. U.nie czyta3ju¿, ani nie pisa3. W okresie tym ojciec pozwanej ju¿ nie opuszcza3zajmowanego lokalu, nie potrafi3niczego za3atwiæ ko3o siebie.
Nie mia3rozeznania co do znaczenia poszczególnych pomieszczeñ domowych  pozwana umieszcza3a du¿e obrazki, aby wskazaæ czego poszczególne pomieszczenie dotyczy, albowiem ojciec pozwanej myli3przeznaczenie poszczególnych pomieszczeñ.
Nikt poza pozwan1ojcem siê nie opiekowa3.
(dowód: zeznania pozwanej Gra¿ynyB. k. 154-159, p3yta  k. 160, postanowienie z dnia 01.08.2016r. w VII Ns 1426/16  k. 21)
Dnia 12 sierpnia 2014 roku Gra¿(...)¿y3a doS. O.wG.wniosek o ca3kowite ubezw3asnowolnienieW. U.z powodu choroby otêpiennej typuA.. We wniosku poda3a, i¿ ojciec ma zdiagnozowan1chorobê od 2011 roku, a od listopada 2012 roku korzysta z us3ug dziennego(...)u.
Zgodnie z twierdzeniem wniosku stale pogarszaj1cy siê stan zdrowia ojca spowodowa3, ¿e nie jest on w stanie samodzielnie funkcjonowaæ w rodowisku, wymaga ca3odobowej opieki osób drugich we wszystkich czynnociach ¿yciowych. Ojciec nie jest wiadomy podejmowanych decyzji co do swojej osoby.
W pimie z dnia 25 listopada 2014 roku wnioskodawczyni poinformowa3a, i¿ uczestnik nie przebywa obecne w(...), uczêszcza do wietlicy adaptacyjnej, ale przebywa przy ulicy(...)kl. A m. 16.
(dowód: wniosek z dnia 11.08.2014r.  k. 104, pismo z dnia 25.11.2014r.  k. 107)
Wraz z wnioskiem Gra¿(...)o zwolnienie od op3aty s1dowej na poczet bieg3ych w sprawie wniosku o ubezw3asnowolnienie, wskazuj1c, ¿e op3atê bêdzie uiszczaæ ze swojego wynagrodzenia emerytalnego, które po potr1ceniach wynosi 780 z3. Z za31czonego zawiadczenia wynika3o, ¿e wysokoæ wiadczenia emerytalnego wynosi netto 781,76 z3.
(dowód: pismo  k. 105, zawiadczenie ZUS z dnia 08.08.2014r.  k. 106)
W opinii psychiatryczno-psychologicznej z dnia 29 grudnia 2014 roku sporz1dzonej w toku prowadzonego postêpowania o ubezw3asnowolnienie w wywiadzie od wnioskodawczyni zapisano, i¿ uczestnik nigdzie sam nie wychodzi, nie rozpoznaje swojego mieszkania zapomina, ¿e jad3.
Stwierdzono, i¿ kontakt werbalny z uczestnikiem jest zniesiony  uczestnik wie jak mam na imiê, w którym roku siê urodzi3i ile ma dzieci, nie wie natomiast jaka jest pora dnia, ile otrzymuje emerytury, gdzie pracuj1jego dzieci, twierdzi, ¿e jest ¿onaty, o córce mówi, ¿e jest jego synem.
W. U.na posiedzeniu dnia 11 grudnia 2014 roku w sprawie o ubezw3asnowolnienie nie rozumia3, dlaczego mia3by byæ wdowcem.(...), ¿e mieszka z ¿on1, która nie umar3a. Nie udzieli3informacji dotycz1cych kosztu zakupu chleba  nie interesowa3siê tym.
Badany nie rozumia3celu przeprowadzenia wywiadu.
W konkluzji stwierdzono, i¿ zdolnoæ uczestnika postêpowania w zakresie funkcjonowania intelektualno-poznawczego jest ca3kowicie zniesiona. Jest on ca3kowicie niezdolny do radzenia sobie z funkcjonowaniem w ¿yciu codziennym i spo3ecznym, (uczestnik ¿adnych spraw nie za3atwia, nigdzie sam nie wychodzi), do podejmowania jakichkolwiek racjonalnych  dobrych z punktu widzenia interesów uczestnika decyzji bytowych, ¿yciowych, finansowych i zdrowotnych.
(dowód: opinia  k. 109-112 wraz z protoko3em z dnia 11.12.2014r.  k. 108-108v.)
Dnia 4 marca 2015 roku powódka w sprawie o ubezw3asnowolnienie ponownie wnios3a o zwolnienie z kosztów sadowych (zaliczki na bieg3ych), podaj1c, ¿e po potr1ceniach komorniczych otrzymuje netto kwotê 780 z3, z czego op3aca inne zobowi1zania finansowe, w tym równie¿ op3atê s1dow1do sprawy VII Ns 1375/10. W rezultacie nie pozostaje jej nic z emerytury.(...), ¿e op3aca zobowi1zania wBanku (...) 250 z3,(...)-u  350 z3oraz KRUK-u  200 z3.(...).in. ¿eW. U.sp3aca 1.200 z3po¿yczki. Do wniosku do31czono m.in. zestawienie operacji narachunku (...)U.w powodowym banku. Z zestawienia wynika3o, ¿e limit kredytu w rachunku bie¿1cym jej ojca wynosi3wówczas 6000,00 z3.
(dowód: wniosek z dnia 04.03.2015r.  k. 113, zestawienie operacji  k. 115-115v.)
Dnia 16 marca 2015 roku pomiêdzyP. O.ciBankiem (...) S.A.z siedzib1wW.aW. U.zosta3a zawarta umowa po¿yczki, na podstawie której bank udzieli3pozwanemu po¿yczki w kwocie 60.752,80 z3obejmuj1cej ca3kowity koszt po¿yczki w kwocie 55.898,65 z3i pozosta31czêæ tytu3em kosztów  to jest 4.854,15 z3.
(...)po¿yczki mia3a nast1piæ jednorazowo na dwa wskazane rachunki bankowe w kwotach odpowiednio 45.898,65 z3i 10.000,00 z3.(...)po¿yczki mia3a nast1piæ w 48 równych ratach  do dnia 10 kwietnia 2019 roku.Umowa (...)podpisana przezW. U..
(...)po¿yczki mia3a nastêpowaæ przez dokonywanie potr1ceñ wymagalnych rodków z rachunku po¿yczkobiorcy w powodowym banku  posiadanym w tym¿e banku od 10 kwietnia 2007 roku.
Kwota 45.898,65 z3otych zosta3a przekazana na cel wczeniejszej sp3aty kredytu zaci1gniêtego przez po¿yczkobiorcê w powodowym banku (data uruchomienia kredytu 4 marca 2014 roku).
(...)kwota zosta3a wp3acona na rachunek bankowy pozwanego posiadany przez niego od 10 kwietnia 2007 roku.
Dnia 16 marca 2015 roku kwota 45.898,65 z3zosta3a uiszczona na rachunek do obs3ugi kredytu celem jej wczeniejszej sp3aty.
(dowód: umowa po¿yczki  k. 7-9v., potwierdzenie wczeniejszej ca3kowitej sp3aty kredytu  k. 19)
W z3o¿onym wniosku kredytowym (w dniu podpisania umowy) wskazano, ¿e:
a) kredytobiorca posiada rachunek bankowy w powodowym banku od 2007 roku,
b) posiada zobowi1zanie kredytowe w powodowym banku na kwotê 45.898,65 z3,
c) uzyskuje wiadczenie rentowe w kwocie 5.200,05 z3miesiêcznie,
d) kredytobiorca jest wdowcem, posiada rednie wykszta3cenie, wydaje na miesiêczne utrzymanie kwotê 500,00 z3, mieszka wG.przy ul.(...),
e) legitymuje siêdowodem osobistym nr (...).
(dowód: owiadczenie o poddaniu siê egzekucji  k. 12-13,decyzja (...)wniosku  k. 15-16, wniosek o po¿yczkê  k. 18-18v.)
Dnia 17 marca 2015 roku na rachunek oszczêdnociowo-rozliczeniowyW. U.wp3ynê3a kwota 10.000,00 z3otych.(...)ona zmniejszenie salda ujemnego na rachunku i spowodowanie powstania salda dodatniego w kwocie 4.033,41 z3otych.
Dnia 18 marca 2015 roku Gra¿(...)kwoty 4.000,00 z3 dwoma dyspozycjami.
(dowód: zestawienie operacji  k. 85-87, potwierdzenie wyp3aty  k. 96-97)
W dacie zawieraniaumowy (...)U.by3chory psychicznie. Rozpoznano u niego otêpienie znacznego stopnia w przebiegu choroby Alzheimera, które objawia3o siê dezorientacj1, brakiem kontaktu werbalnego, a w badaniu TK g3owy w 2013 roku opisywano u niego zaniki korowo-podkorowe oraz poszerzenie uk3adu komorowego, które te¿ wiadcz1o tocz1cym siê u niego procesie otêpiennym.
Z powodu rozpoznanych zaburzeñ funkcji poznawczychW. U.w dniu zawarcia umowy nie by3w stanie w sposób wiadomy i swobodny powzi1æ decyzji i wyraziæ woli zawarcia umowy po¿yczki z powodu wystêpuj1cego u niego globalnego obni¿enia funkcji poznawczych w przebiegu otêpienia typu alzheimerowskiego.
(dowód: pisemnaopinia (...)lekarza psychiatry  k. 221-224)
Dnia 6 maja 2015 roku postanowieniemS. O.wG. U.zosta3ubezw3asnowolniony ca3kowicie.
(dowód: postanowienie z dnia 06.05.2015r. w sprawie I Ns 317/14  k. 58)
Postanowieniem z dnia 4 wrzenia 2015 roku Gra¿(...)ustanowiona opiekunem prawnymW. U..
(dowód: postanowienie z dnia 04.09.2015r. w sprawie III RNs 369/15  k. 59)
W. U.zmar3dnia 28 stycznia 2016 roku.
(dowód: odpis skrócony aktu zgonu  k. 22)
Do stycznia 2016 roku kredyt by3sp3acany na bie¿1co.
(dowód: historia sp3aty  k. 23-23v.)
Dnia 8 kwietnia 2016 roku zosta3a z3o¿ona w banku nieopatrzona podpisem informacja o zgonieW. U.. Do informacji do31czono akt zgonu oraz postanowienie o ubezw3asnowolnieniu.
(dowód: informacja  k. 22v.)
Postanowieniem z dnia 1 sierpnia 2016 roku stwierdzono, i¿ spadek poW. U.zmar3ym dnia 28 stycznia 2016 roku naby3a pozwana Gra¿ynaJ.(...).
(dowód: postanowienie z dnia 01.08.2016r. w sprawie VII Ns 1426/16  k. 21)
(...)do sp3aty kapita3wyniós351.139,60 z3. Natomiast odsetki zapad3e niesp3acone pomniejszone o korekty z dni 20 sierpnia 2019 roku, 30 padziernika 2019 roku oraz 14 maja 2020 roku wynios3y 3.010,91 z3.
(dowód: zestawienie  k. 23-23v.)
Pismem z dnia 1 kwietnia 2019 roku pozwana odmówi3a zap3aty kwoty31cznej 65.842,65 z3, której domaga3a siê powódka.
(dowód: pismo z dnia 01.04.2019r.  k. 63)
(...)¿y3, co nastêpuje:
P.¿szy stan faktyczny(...)na podstawie dowodów z dokumentów przed3o¿onych przez strony, znajduj1cych siê w aktach postepowania o ubezw3asnowolnienie, dowodu z zeznañ stron, z ograniczeniem do pozwanej orazopinii (...)s1dowego lekarza psychiatry.
(...)zgromadzony w sprawie materia3dowodowy(...), ¿e dowody z dokumentów przed3o¿onych przez strony s1wiarygodne, albowiem ¿adna ze stron nie kwestionowa3a autentycznoci tych dokumentów, w tym zgodnoci przedstawionych kopii dokumentów z orygina3ami, prawdziwoci twierdzeñ w nich zawartych, ani te¿ ¿adna ze stron nie zaprzeczy3a, ¿e osoby podpisane pod tymi dokumentami nie z3o¿y3y owiadczeñ w nich zawartych.Z.¿ywszy, ¿e do31czone odpisy dokumentów pochodzi3y z akt postêpowaniaS. O.wG.o ubezw3asnowolnienie w sposób oczywisty nie mo¿na by3o czyniæ zarzutu co do ich prawdziwoci.
W ocenie(...)brak by3o podstaw do kwestionowania dowodu zopinii (...)lekarza psychiatry na okolicznoæ ustalenia stanu zdrowiaW. U.w dacie zawarcia po¿yczki, a tak¿e tego, czy by3stanie w sposób wiadomy i swobodny powzi1æ decyzjê i wyraziæ wolê zawarcia umowy.Opinia (...)sporz1dzona w sposób rzetelny, profesjonalny i z zachowaniem nale¿ytych standardów, co czyni j1w pe3ni przydatn1do rozstrzygniêcia sprawy. Nadto, wnioski do jakich doszed3bieg3y s1stanowcze i zosta3y logicznie uzasadnione, nie budz1one tak¿e ¿adnych w1tpliwoci(...)w wietle zasad dowiadczenia ¿yciowego czy wiedzy powszechnej. Dodatkowoopinia (...)z ustaleniami bieg3ych poczynionymi w sprawie o ubezw3asnowolnienie. Dlatego opiniê bieg3ego uznano za w pe3ni wiarygodn1i przydatn1dla rozstrzygniêcia sprawy, tym bardziej, ¿e ¿adna ze stron nie zg3asza3a do niej zastrze¿eñ.
W ocenie(...), brak by3o podstaw do kwestionowania zeznañ powódki w zakresie, w którym opisywa3a stan zdrowia ojca W. U..(...)one bowiem z dokumentacj1zgromadzon1w sprawie, w szczególnociopiniami (...), w tym w sprawie o ubezw3asnowolnienie. W tym zakresie by3y szczere, logiczne, spontaniczne i zbie¿ne, co w przekonaniu(...)wiadczy o ich zgodnoci z prawd1. Ich wiarygodnoæ dodatkowo wzmacnia fakt, ¿e w tym zakresie powódka nie mia3a interesu w sk3adaniu nieprawdziwych zeznañ.
Odmiennie natomiast oceniono udzia3pozwanej w zawarciu spornej umowy, równie¿ w kontekcie sugerowanego udzia3u osób trzecich, które rzekomo mia3y odwiedzaæ jej ojca. W ocenie(...)zeznania pozwanej co do odwiedzin bli¿ej nieustalonych osób trzecich u jej ojca s1niewiarygodne, maj1c na wzglêdzie to, i¿ ojciec pozwanej w okresie przez ni1opisanym nie poznawa3najbli¿szych cz3onków rodziny, w tym samej pozwanej. Trudno zatem przyj1æ, aby jednoczenie przyjmowa3odwiedziny bli¿ej nieustalonych osób, trudno te¿ przyj1æ, aby pozwana sprawuj1ca sta3a opiekê nad jej ojcem takie bli¿ej nieustalone i nieznane sobie osoby do ojca dopuszcza3a.
(...)do szczegó3owych rozwa¿(...)na uwadze, ¿e w pierwszej kolejnoci powódka wywodzi3a swoje roszczenie zart. 720 § 1 k.c.zgodnie z którym przez umowê po¿yczki daj1cy po¿yczkê zobowi1zuje siê przenieæ na w3asnoæ bior1cego okrelon1iloæ pieniêdzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a bior1cy zobowi1zuje siê zwróciæ tê sam1iloæ pieniêdzy albo tê sam1iloæ rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakoci. W dalszej kolejnoci powódka formu3owa3a roszczenie w oparciu o przepisy o wiadczeniu nienale¿nym.
Wobec ca3okszta3tu okolicznoci faktycznych na rozprawie dnia 17 wrzenia 2021 roku uprzedzono strony o mo¿liwoci zmiany kwalifikacji prawnej z mo¿liwoci1zastosowania przepisów o czynach niedozwolonych.
(...), ¿e podstaw1roszczenia jestart. 422 k.c., zgodnie którym za szkodê odpowiedzialny jest nie tylko ten, kto j1bezporednio wyrz1dzi3, lecz tak¿e ten, kto inn1osobê do wyrz1dzenia szkody nak3oni3albo by3jej pomocny, jak równie¿ ten, kto wiadomie skorzysta3z wyrz1dzonej drugiemu szkody, a tak¿eart. 415 k.c.wedle którego kto z winy swej wyrz1dzi3drugiemu szkodê, obowi1zany jest do jej naprawienia.
(...)do szczegó3owych rozwa¿(...), ¿e w sposób oczywisty zawarta umowa po¿yczki by3a niewa¿na. Wedle dyspozycjiart. 82 k.c.niewa¿ne jest owiadczenie woli z3o¿one przez osobê, która z jakichkolwiek powodów znajdowa3a siê w stanie wy31czaj1cym wiadome albo swobodne powziêcie decyzji i wyra¿enie woli. Dotyczy to w szczególnoci choroby psychicznej, niedorozwoju umys3owego albo innego, chocia¿by nawet przemijaj1cego, zaburzenia czynnoci psychicznych.
Z niekwestionowanejopinii (...)lekarza psychiatry wynika3o wprost, ¿e w dacie zawarcia umowy po¿yczkiW. U.nie by3w stanie w sposób wiadomy i swobodny powzi1æ decyzji i wyraziæ woli zawarcia umowy po¿yczki z powodu wystêpuj1cego u niego globalnego obni¿enia funkcji poznawczych w przebiegu otêpienia typu alzheimerowskiego.
Przeprowadzonaopinia (...)koreluje z opisem stanu ojca pozwanej z czasu zawarcia umowy po¿yczki, jak równie¿ z ustaleniami bieg3ych w równoleg3e prowadzonym postepowaniu o ubezw3asnowolnienie.
Z powy¿szych ustaleñ wynika, to, i¿W. U.w chwili zawierania umowy po¿yczki wiedzia3jak ma na imiê, w którym roku siê urodzi3i ile ma dzieci. Poza jego zakresem jego wiadomoci znajdowa3y siê natomiast nie tylko takie kwestie jak wysokoæ otrzymywanych dochodów, jego zobowi1zania, numery(...)karty bankomatowej, ale równie¿ takie jak aktualna pora roku, stan cywilny, wiek, miejsce, pracy dzieci.W. U.nie posiada3wiedzy o otaczaj1cym go wiecie, twierdzi3, ¿e jego zmar3a ¿ona ¿yje, pozwan1raz nazywa3swoim synem, a innym razem imieniem swojej ma3¿onki, nie rozumia3przeznaczenia poszczególnych pomieszczeñ w zajmowanym przez siebie od lat mieszkaniu i myli3je do tego stopnia, i¿ pozwana umieszcza3a na nich rysunki w sugestywny sposób wskazuj1c na ich przeznaczenie.
P.¿sze wiadczy nie tylko o tym, i¿W. U.nie rozumia3znaczenia podejmowanych przez siebie czynnoci, ale równie¿ to, i¿ nie móg3samodzielnie takiej czynnoci podj1æ, ani te¿ zawarciem takiej umowy nie by3zainteresowany. Skoro bowiem nie zna3wartoci podstawowych rzeczy, poza jego zakresem wiadomoci znajdowa3a siê kwestia dochodu i ci1¿1cych na nim zobowi1zañ to tym bardziej poza zakresem jego wiedzy i woli znajdowa3a siê tak dalece skomplikowana czynnoæ jak zawarcie umowy po¿yczki, której podstawowym celem by3o sp3ata istniej1cego i sp3acanego zobowi1zania ze rodków z nowej umowy.
Rodzaj i cel zawartejumowy (...)równie¿ mo¿liwoæ udzia3u osoby trzeciej w jej zawarciu. Po pierwsze trudno przyj1æ to, aby mo¿liwe by3o w tym czasie opuszczenie lokalu przezW. U.w towarzystwie bli¿ej nieokrelonej osoby trzeciej, albo te¿ jej odwiedziny. Z zeznañ pozwanej wynika, i¿W. U.w tym okresie pozostawa3pod sta31opiek1pozwanej, która mieszka3a razem z nim w lokalu i nie pracowa3a zawodowo. Ponadto nale¿y zauwa¿yæ to, i¿ we wniosku o po¿yczkê zalaz3y siê informacjê szczegó3owe, których nie mog3a znaæ przygodna osoba, a których nie zna3W. U.. Wreszcie zawarta umowa w ¿aden sposób nie krzywdzi3aW. U., albowiem polega3a na sp3acie jego zobowi1zañ  z wczeniej zawartej umowy i z tytu3u ujemnego salda na rachunku bie¿1cym, jak równie¿ na zasileniu w pozosta3ym zakresie rodków (w kwocie 4.000,00 z3otych jego rachunku bie¿1cego). Trudno natomiast wyobra¿aæ sobie to, aby bli¿ej nieustalona osoba trzecia zadawa3a sobie trud nak3onienia osoby umys3owo niezdolnej do dokonania czynnoci prawnej do zawarcia umowy, która przynios3aby korzyæ tylko i wy31cznie tej osobie i pozwanej.
Tym samym nale¿a3o uznaæ, i¿ jedyn1osob1, która mog3a pos3u¿yæ siêW. U.dla zawarcia umowy i jedyn1osob1, która mia3a w tym korzyæ by3a pozwana.
Pozwana by3a osob1, która mia3a pe3n1wiedzê co do stanu zdrowiaW. U.co wynika nie tylko z faktu sprawowanej nad nim opieki, ale równie¿ ze z3o¿onego uprzednio wniosku o ubezw3asnowolnienie. Z ostatniego wynika równie¿ i to, ¿e pozwana wiedzia3a jaki jest status prawny ojca, w tym mia3a wiedzê co do tego, i¿ formalnie mo¿e byæ on jeszcze stron1czynnoci prawnej.
Pozwana nie tylko mia3a wiedzê co do stanu psychicznego, ale równie¿ fizycznego jej ojca, w tym w szczególnoci zdawa3a sobie sprawê z tego, i¿ zaawansowane stadium choroby wi1¿e siê z mo¿liwoci1rych3ej mierci. Sama bowiem zezna3a, i¿ w roku 2015 ojciec by3ju¿ ze wzglêdu na stan zdrowia przewa¿nie le¿1cy.
Pozwana faktycznie by3a jedyn1osob1, która tak1umowê wraz z ojcem zawrzeæ mog3a, albowiem to ona faktycznie  jako jedyna sprawowa3a nad ojcem opiekê.
Pozwana dysponowa3a ponadto pe3n1wiedz1o aktualnej sytuacji maj1tkowej ojca, to jest o jego dochodach i aktualnych zobowi1zaniach.(...)bowiem pe3nomocnikiem ojca w banku, jak równie¿ dysponowa3a jego kart1bankomatow1i zna3a do niej(...).
(...)to we wniosku o zwolnienie od kosztów s1dowych z3o¿onym na potrzeby sprawy o ubezw3asnowolnienie, w którym wskaza3a wprost na istniej1ce zobowi1zanie po¿yczkowe ojca, a do tego do31czy3a zestawienie operacji na rachunku bankowym jej ojca.
Ponadto analiza z3o¿onych w sprawie zestawieñ rachunku wskazuje, ¿e pozwana wyp3acaj1c rodki z rachunku jej ojca, ewentualnie dokonuj1c p3atnoci rodkami pochodz1cymi z tego konta niemal w ca3oci wykorzystywa3a dostêpny limit kredytowy.(...)doskonale zorientowana w zobowi1zaniach jej ojca oraz przep3ywach na jego rachunku bankowym. Zazwyczaj po wp3ywie jakichkolwiek rodków dokonywa3a ich wyp3aty, ewentualnie niemal maksymalnie wykorzystywa3a limit w rachunku bie¿1cym. Innymi s3owy pozwana traktowa3a rachunek swojego ojca jak w3asny ze wszystkimi tego konsekwencjami.
Wreszcie pozwana by3a równie¿ wiadoma ostatniej woli swojego ojca  wyra¿onej w testamencie sporz1dzonym przy jej udziale i przechowywanym przez ni1w dokumentach.
Tym samym zawierana umowa po¿yczki prowadzi3a do sp3aty istniej1cej i wa¿nej wierzytelnoci po¿yczk1, która ze wzglêdu na stan zdrowia po¿yczkobiorcy wynika z umowy niewa¿nej.(...)ona do sp3aty jednego z d3ugów ojca pozwanej w sytuacji gdy jego stan zdrowia by3na tyle powa¿ny, i¿ uzasadnia3przyjêcie rych3ej jego mierci. Zawarcieumowy (...)ponadto w okresie trwaj1cego postêpowania o ubezw3asnowolnienie, ale przed wydaniem postanowienia w tym przedmiocie.
Pozwana wiedzia3a o zawartej umowie, a o powy¿szym wiadczy równie¿ i to, ¿e nastêpnego dnia po jej zawarciu pozwana osobicie dokona3a wyp3aty kwoty 4.000,00 z3otych z konta bankowego, to jest dok3adnie tych rodków, które je zasili3y po pokryciu znajduj1cego siê na rachunku bie¿1cym salda (6.000,00 z3otych). Tylko osoba znaj1ca jednoczenie treæ umowy i stan bie¿1cy rachunku (to jest wysokoæ salda) mog3a mieæ wiedzê co do kwoty, która w tym konkretnym dniu sta3a siê dostêpna.
W ocenie(...)ci niniejszej sprawy wskazuj1na to, i¿ to pozwana maj1c wiadomoæ co do stanu zdrowiaW. U.pos3u¿y3a siê nim celem zawarcia niewa¿nej umowy po¿yczki. Trudno bowiem przyj1æ, aby doros3a osoba nie mia3a wiadomoci tego, i¿ umowa zawarta przez jej ojca znajduj1cego siê w stanie przez ni1drobiazgowo opisanym nie bêdzie umow1niewa¿n1.
J.nie maj1c na wzglêdzie stan zdrowia ojca pozwanej nale¿a3o przyj1æ, i¿ pozwana mia3a wiadomoæ tego, i¿ d3ug wynikaj1cy z niewa¿nej umowy po¿yczki mo¿e zostaæ nie sp3acony i z tym siê godzi3a.N.¿y bowiem zauwa¿yæ to, i¿ d3ug z tytu3u umowy po¿yczki by3sp3acany z bie¿1cych dochodów ojca pozwanej i przesta3byæ sp3acany z chwil1jego mierci.J.nie zarzut niewa¿nociumowy (...)siê formaln1przyczyn1braku sp3aty przez jego spadkobiercê  czyli pozwan1.
(...)¿sze na(...), i¿ podstaw1zas1dzenia od pozwanej dochodzonej w procesie nale¿noci stanowi1przepisy o czynie niedozwolonym .
Na marginesie wskazaæ nale¿a3o, ¿e przepisart. 422 k.c.nie wy31cza odpowiedzialnoci z tytu3u bezpodstawnego wzbogacenia. Nie pozwala na to treæart. 414 k.c., w myl którego przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu nie uchybiaj1przepisom o obowi1zku naprawienia szkody (tak s3usznie J.M. Kondek, w: Osajda, Komentarz KC, t. II, 2013, s. 488; Z. Banaszczyk, w: Pietrzykowski, Komentarz KC, t. I, 2013, s. 1425; w: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 353626. Wyd. 3, Warszawa 2022).
Gdyby rozpatrywaæ zg3oszone powództwo wy31cznie w oparciu o przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 k.c.i nastêpnego) za chybiony nale¿a3o uznaæ zarzut zu¿ycia uzyskanej przez pozwan1korzyci w oparciu o treæart. 409 k.c., zgodnie z którym obowi1zek wydania korzyci lub zwrotu jej wartoci wygasa, je¿eli ten, kto korzyæ uzyska3, zu¿y3j1lub utraci3w taki sposób, ¿e nie jest ju¿ wzbogacony, chyba ¿e wyzbywaj1c siê korzyci lub zu¿ywaj1c j1powinien by3liczyæ siê z obowi1zkiem zwrotu.Z.nale¿y siê natomiast z pogl1dem, ¿e z definicji nie ustanie nigdy stan wzbogacenia, którego specyficznym przedmiotem by3o zmniejszenie pasywów (w szczególnoci zwolnienie z d3ugu; zob. np. wyr. SN z 21.12.2006 r., II CSK 366/06, Legalis; wyr. SN z 12.3.2009 r., V CSK 371/08, Legalis; wyr. SN z 25.9.2014 r., II CSK 779/13, Legalis; wczeniej zob. wyr. SN z 24.3.1964 r., I CR 211/63, OSNC 1965, Nr 4, poz. 65, w: M. Gutowski (red.), Kodeks cywilny. Tom II. Komentarz. Art. 353626. Wyd. 3, Warszawa 2022).
Uzyskana przez pozwan1korzyæ mia3a na celu zmniejszenie jej pasywów  d3ugów spadkowych.
(...)na uwadze ca3okszta3t poczynionych rozwa¿(...)w punkcie I. wyroku na podstawieart. 422 k.c.orazart. 415 k.c.zas1dzi3od pozwanej na rzecz powódki kwotê 54.150,51 z3stanowi1c1zaleg3y kapita3oraz odsetki umowne, a tak¿e na podstawieart. 481 § 1 i 2 k.c.ustawowe odsetki za opónienie, ale nie wy¿sze od ka¿dorazowej wysokoci czterokrotnoci stopy kredytu lombardowego NBP od dnia 20 maja 2020 roku do dnia zap3aty.(...)na uwadze, ¿e powódce wobec niewa¿noci czynnoci prawnej w postaci umowy po¿yczki nale¿a3y siê wy31cznie odsetki ustawowe za opónienie, przy czym stosownie do ¿1dania pozwu (art. 321 k.p.c.) nale¿a3o je ograniczyæ do ¿1dania pozwu (nie mog1przekroczyæ 4-krotnoci stopy lombardowej NBP).Z.¿yæ nale¿a3o, ¿e pozwana by3a ju¿ wzywana do zap3aty nie póniej ni¿ dnia 1 kwietnia 2019 roku, tj. w dacie odmowy spe3nienia roszczenia na rzecz banku.
W pozosta3ym zakresie na podstawie ww. przepisów powództwo oddalono.(...)nie uwzglêdni3odsetek karnych za opónienie liczonych do dnia 19 maja 2020 roku wobec faktu, ¿eumowa (...)siê niewa¿na.
O kosztach procesu(...)w punkcie III. wyroku na podstawieart. 100 k.p.c.na zasadzie stosunkowego rozdzielenia kosztów.
Powódka wygra3a proces w 82,5 %, pozwana w 17,5 %. Koszty poniesione przez powoda to op3ata s1dowa od pozwu (2.557,00 z3), koszt powiadczeñ notarialnych (3,69 z3) oraz op3ata skarbowa od dokumentu pe3nomocnictwa (17,00 z3). Wynik sumy tych kosztów (2.577,69 z3) w stosunku do proporcji, w jakiej wygra3a powódka to 2.113,70 z3.
Koszty poniesione przez pozwan1to op3ata za czynnoci kwalifikowanego pe3nomocnika w stawce minimalnej (5.400,00 z3) oraz zaliczka na poczet wynagrodzenia bieg3ego (100,00 z3). Wynik sumy tych kosztów (5.500,00 z3) w proporcji do stosunku, w jakim wygra3a pozwana to 962,50 z3.
Ró¿nica na korzyæ powódki zosta3a zas1dzona w punkcie III. wyroku.
Ponadto w punktach IV. i V. sentencji wyroku na mocyart. 100 k.p.c.w zw. z art. 5 ust. 1 pkt 3, art. 8 ust. 1 i art. 83 i 113 ust. 1 pkt 1 ustawy o kosztach s1dowych w sprawach cywilnych (Dz.U.2014.1025 z pón. zm.) rozstrzygniêto o nieop3aconych kosztach s1dowych (niepokryta zaliczk1czêæ wynagrodzenia bieg3ego w kwocie 256,29 z3), nakazuj1c ci1gn1æ od powódki kwotê 45,00 z3, a zatem proporcjonaln1do przegranej w procesie. Natomiast w pozosta3ym zakresie odst1piono od obci1¿ania pozwanej kosztami s1dowymi, maj1c na uwadze niewielk1do ci1gniêcia kwotê, co wobec trudnoci w jej wyegzekwowaniu mo¿e byæ nieekonomiczne z punktu widzenia wydatków SkarbuP..
(...):
1. odnotowaæ w rep. C;
2. odpis wyroku wraz z uzasadnieniem przes3aæ pe3nomocnikowi pozwanej  przez PI,
3. przed3o¿yæ z wp3ywem lub po up3ywie 21 dni.