Sąd Rejonowy w Sopocie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 68/21
Data wyroku: 2021-10-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Anna Potyraj
Słowa kluczowe: Bezpodstawne wzbogacenie
Podstawa prawna: art. 495§1 kc w zw. z art. 405 kc w zw. z art. 922§1 kc

Sygnatura akt I C 68/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 października 2021 roku

Sąd Rejonowy w Sopocie, Wydział I Cywilny, w składzie:
Przewodniczący:Sędzia Anna Potyraj
Protokolant: Katarzyna Dąbrowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 12 października 2021 roku
sprawy z powództwa(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.
przeciwkoJ. J.

o zapłatę

I
zasądza od pozwanejJ. J.na rzecz powoda(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.kwotę 30 000 (trzydzieści tysięcy) złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 01 sierpnia 2020 roku do dnia zapłaty, zastrzegając pozwanej prawo do powoływania się w toku egzekucji zasądzonego od niej świadczenia pieniężnego na ograniczenie odpowiedzialności do wartości stanu czynnego spadku poE. M., zmarłym 16 grudnia 2018 roku;

II
zasądza od pozwanejJ. J.na rzecz powoda(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.kwotę 6117 zł (sześć tysięcy sto siedemnaście złotych) z tytułu zwrotu kosztów procesu z odsetkami w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty.

Sygnatura akt I C 68/21

UZASADNIENIE
Powód– (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.domagał się zasądzenia od pozwanejJ. J.kwoty 30 000 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 1 sierpnia 2020 roku do dnia zapłaty oraz zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu powód wskazał, że jest w posiadaniu weksla wystawionego przezE. M.w dniu 19 lipca 2018 roku na zlecenie(...) sp. z o.o.z siedzibą wS.na kwotę 30 000 zł, płatnego w dniu 31 lipca 2020 roku. Powodowa Spółka zawarła zE. M.umowę o świadczenie usług konsultingowych z dnia 19 lipca 2018 roku, na podstawie którejE. M.zobowiązał się za wynagrodzeniem do świadczenia na rzecz powoda usług konsultingowych celem doprowadzenia do uzyskania przez powoda odszkodowania. Na poczet wynagrodzenia umownego powód wypłaciłE. M.zaliczkę w kwocie 30 000 zł, która zgodnie z umową podlegała zwrotowi w przypadku braku uzyskania ostatecznej prawomocnej decyzji właściwego organu o ustaleniu wysokości odszkodowania do dnia 31 lipca 2019 roku. Na zabezpieczenie zwrotu zaliczki strony umowy podpisały deklarację wekslową do weksla własnego z dnia 19 lipca 2018 roku, aE. M.wystawił weksel in blanco.E. M.zmarł 16 grudnia 2018 roku. Spadek po nim nabyła w całości z dobrodziejstwem inwentarza pozwanaJ. J.. Powód wskazał, że na mocyart. 922 § 1 k.c.J. J.jako spadkobierczyni zleceniobiorcy i wystawcy weksla –E. M.– jest zobowiązana do zwrotu zaliczki wynikającej z umowy z dnia 19 lipca 2018 roku, jak również odpowiada za zobowiązanie wekslowe wynikające z podpisu spadkodawcy na wekslu. Powód wezwał pozwaną do zwrotu zaliczki jak również zawiadomił o opatrzeniu weksla z dnia 19 lipca 2018 roku datą płatności, wyznaczając ją na dzień 31 lipca 2020 roku. Pozwana nie wykupiła weksla ani nie zwróciła zaliczki pobranej przezE. M.. Dlatego powód wystąpił na drogę postępowania sądowego.
(pozew – k. 4-7)
Nakazem zapłaty z dnia 18 stycznia 2021 roku Referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Sopocie wydanym w postępowaniu upominawczym uwzględnił żądanie pozwu w całości.
(nakaz zapłaty – k. 39)
Od powyższego nakazu zapłaty pozwanaJ. J.wniosła sprzeciw, zaskarżając go w całości i wnosząc o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej zwrotu kosztów procesu w całości.
W uzasadnieniu sprzeciwu pozwana przyznała, że jest spadkobierczyniąE. M.i przed jego śmiercią pozostawała z nim w nieformalnym związku. Wskazała jednak, że nie miała wiedzy o zobowiązaniu pomiędzyE. M.a powodem i dowiedziała się o nim dopiero z wezwania otrzymanego od powoda z dnia 17 czerwca 2020 roku. W ocenie pozwanej umowa zawarta przez powoda zE. M.winna zostać zakwalifikowana jako umowa o świadczenie usług, do której zastosowanie miałyby przepisyk.c.o umowie zlecenia. W ocenie pozwanej, głównym założeniem tej umowy jest należyta staranność, a nie rezultat, nadto ustawodawca przewidział możliwość wręczenia zleceniobiorcy zaliczki na poczet poniesionych wydatków związanych z wykonywaniem zlecenia. Ponieważ powód nie przedstawił żadnych dowodów, które świadczyłyby o nienależytym wykonywaniu zlecenia przezE. M., to zdaniem pozwanej nie wykazał podstaw żądania zwrotu zaliczki. Pozwana wskazała również na § 8 umowy przewidujący zwolnienie stron umowy z odpowiedzialności za niewykonanie lub nienależyte wykonanie obowiązków umownych wynikających z działania siły wyższej i dodała, że niewątpliwie siłą wyższą jest pandemia wirusa(...)19, z powodu której pozwana od dnia 17 czerwca 2020 roku pozostaje w znacznie pogorszonej sytuacji finansowej.
(sprzeciw od nakazu zapłaty – k. 41-44)
W toku procesu Sąd uprzedził strony o możliwości kwalifikacji prawnej roszczenia powoda zart. 495 § 1 k.c.w zw. zart. 405 k.c.
Ustosunkowując się do takiej możliwości kwalifikacji roszczenia powoda pełnomocnik pozwanej w piśmie z dnia 21 lipca 2021 roku wskazał na bezpodstawność takiego roszczenia. Pełnomocnik pozwanej wskazał, że roszczenie powoda o zwrot zaliczki nie istniało w chwili śmierciE. M., lecz dopiero po jego śmierci, gdy faktem stało się to, żeE. M.powierzonego mu zlecenia nie wykona. W związku z tym w skład spadku poE. M.nie wchodzi zobowiązanie do zwrotu zaliczki na rzecz powoda.
(pismo pełnomocnika pozwanej z 21 lipca 2021 roku – k. 87)
W odpowiedzi na sprzeciw pełnomocnik powoda podtrzymał żądanie pozwu. Podkreślił, że zaliczka wypłacona na rzeczE. M.wbrew twierdzeniom pozwanej nie stanowiła zaliczki na wydatki w rozumieniuart. 743 k.c., ale część wynagrodzenia umownego za sukces (§ 3 pkt 3.1 umowy). Strona powodowa wskazała, że podstawą roszczenia o zwrot zaliczki jest treść § 3 pkt 3.5 umowy, które jako zobowiązanie pieniężne na mocyart. 922 § 1 k.c.wchodzi w skład spadku. Dodatkowo jako podstawę żądania powód wskazał również zobowiązanie wekslowe z sola weksla in blanco podpisanego własnoręcznie przez poprzednika prawnego pozwanej w dniu 19 lipca 2018 r., które przeszło na pozwaną w drodze dziedziczenia.
(pismo pełnomocnika powoda z dnia 27 lipca 2021 roku – k. 91-94)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 19 lipca 2018 roku(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwS.jako Zleceniodawca jako Zleceniobiorca zawarła zE. M.umowę o świadczenie usług konsultingowych. Na podstawie tej umowy Zleceniobiorca zobowiązał się do świadczenia usług konsultingowych w zakresie uzyskania przez Zleceniodawcę odszkodowania zadziałkę (...), która stanowi rezerwę pod drogę (ul. (...)), a która to działka została wydzielona prawomocnymi decyzjami podziałowymi:Decyzja nr (...)z dnia 02.09.2013 r.,Decyzja nr (...)z dnia 02.09.2013 r.,Decyzja nr (...)z dnia 02.09.2013 r.,Decyzja nr (...)z dnia 02.09.2013 r.,Decyzja nr (...)z dnia 02.09.2013 r.,Decyzja nr (...)z dnia 02.09.2013, wydanymi przez Prezydenta Miasta StołecznegoW., a podpisane przez Naczelnika Delegatury Biura(...)wD.W., PanaJ. R.(§ 1.1 umowy). Strony ustaliły, że uzyskanie przez Zleceniobiorcę prawomocnej decyzji właściwego organu o ustaleniu wysokości odszkodowania nastąpi w terminie nie później niż do 31 lipca 2019 roku (§ 2 umowy).
Strony ustaliły, że Zleceniobiorca otrzyma wynagrodzenie ryczałtowe w wysokości 10% otrzymanego przez Zleceniodawcę odszkodowania po uzyskaniu odszkodowania za działkę opisaną w § 1 ust. 1.1 umowy na mocy prawomocnej i ostatecznej decyzji właściwego organu.
Zleceniodawca zobowiązał się do udzielenia Zleceniobiorcy zaliczki na poczet wykonania usług opisanych w § 1 ust. 1.1 umowy w wysokości 30 000 zł. Kwota zaliczki miała być zaliczona na poczet wynagrodzenia prowizyjnego określonego w § 3 ust. 3.1. umowy. Natomiast w wypadku braku uzyskania ostatecznej i prawomocnej decyzji właściwego organu o ustaleniu wysokości odszkodowania w terminie określonym w niniejszej umowie Zleceniobiorca zobowiązał się do zwrotu zaliczki bez dodatkowego wezwania w terminie 7 dni (§ 3 ust. 3.5 zd. 1 umowy). Strony ustaliły również, że jeżeli przed terminem opisanym w paragrafie 2 umowy Zleceniobiorca uzyska informacje lub decyzje, z której/których wynikać będzie niemożność uzyskania ostatecznej i prawomocnej decyzji właściwego organu o ustaleniu wysokości odszkodowania, zwróci bez dodatkowego wezwania w terminie 7 dni od dnia uzyskania powyższej informacji lub decyzji Zaliczkę określoną w ust. 3.4 oraz wystawi i przekaże Zleceniodawcy fakturę korygującą w tym terminie.
(dowód: umowa k. 12-14)
Na zabezpieczenie wierzytelności obejmujących zwrot zaliczki wynikającej z zawartej między stronami umowy z dnia 19 lipca 2018 roku w zakresie opisanym w § 3 tejże umowyE. M.wystawił sola weksel in blanco na zlecenie(...) Sp. z o.o.Strony podpisały deklarację wekslową, w której wystawca upoważnił(...) Sp. z o.o.wS.do uzupełnienia powyższego weksla gwarancyjnego in blanco w ciągu 7 dni od doręczenia pisemnego wezwania do zapłaty przez wpisanie na wekslu daty płatności, sumy wekslowej odpowiadającej kwocie niezapłaconej należności, powiększonej o odsetki ustawowe oraz koszty związane z dochodzeniem należności, jednak nie wyższej niż 40 000 zł oraz miejsca płatności.
(dowód: k. 16-16v – deklaracja wekslowa, k. 17 – weksel in blanco)
E. M.zmarł 16 grudnia 2018 roku.
(okoliczność bezsporna)
Prawomocnym postanowieniem z dnia 19 czerwca 2019 roku w sprawie II Ns 30/19 Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie stwierdził, że spadek poE. M., zmarłym 16 grudnia 2018 roku wW., mającym tam ostatnie miejsce zwykłego pobytu, na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia 4 stycznia 2015 roku nabyła w całości z dobrodziejstwem inwentarzaJ. J..
(dowód: k. 18 – odpis postanowienia w sprawie II Ns 30/19)
Pismem z dnia 17 czerwca 2020 roku powód wezwał pozwanąJ. J.do zwrotu zaliczki uiszczonej przez powoda na rzeczE. M.na mocy zawartej pomiędzy stronami umowy o świadczenie usług konsultingowych z dnia 19 lipca 2018 r. w terminie do dnia 01 lipca 2020 roku jak również zawiadomił o opatrzeniu weksla z dnia 19 lipca 2018 roku datą płatności, wyznaczając ją na dzień 31 lipca 2020 roku. Pozwana nie wykupiła weksla ani nie zwróciła zaliczki pobranej przezE. M.. Dlatego powód wystąpił na drogę postępowania sądowego.
(dowód: k. 20-21 – wezwanie do zwrotu zaliczki z dowodem nadania)
Pismem z dnia 20 lipca 2020 roku powód wezwał pozwanąJ. J.jako spadkobierczynię wystawcy weksla w trybie wynikającym z ust. 3 Deklaracji wekslowej i zawiadomił o opatrzeniu weksla wystawionego dnia 19 lipca 2018 roku datą płatności, wyznaczając ją na dzień 31 lipca 2020 roku płatną w siedzibie Spółki wS.adres:ul. (...),(...)-(...) S.. Powód poinformował pozwaną, że przedstawienie weksla do zapłaty nastąpi w miejscu płatności weksla w dniu zapłaty, tj. w siedzibie Spółki dnia 31 lipca 2020 roku o godz. 10:00.
(dowód: k. 23-24 – wezwanie spadkobierczyni wystawcy weksla oraz zawiadomienie o opatrzeniu weksla datą płatności z dowodem nadania)
W dniu 31 lipca 2020 roku powód uzupełnił weksel in blanco wystawiony przezE. M.poprzez opatrzenie go datą płatności 31 lipca 2020 roku i sumę wekslową 30 000 zł.
(dowód: k. 11 – wypełniony weksel)
PozwanaJ. J.nie zareagowała na powyższe wezwania. AniE. M.przed śmiercią, ani pozwana nie dokonali zwrotu zaliczki pobranej na podstawie umowy z dnia 19 lipca 2018 roku o świadczenie usług konsultingowych na rzecz powoda ani w całości ani w części.
(okoliczności niesporne)

Sąd zważył, co następuje:
Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie zgromadzonych w sprawie dokumentów oraz zeznań stron.
Sąd zważył, że autentyczność i wiarygodność dokumentów prywatnych zaoferowanych przez strony w postaci umowy z dnia 19 lipca 2018 roku, deklaracji wekslowej, odpisu weksla in blanco przed wypełnieniem, weksla uzupełnionego, wezwań kierowanych do pozwanej nie była kwestionowana przez żadną ze stron ani nie budziła wątpliwości Sądu.
Sąd uznał za wiarygodny dokument urzędowy w postaci postanowienia Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie z dnia 19 czerwca 2019 roku w sprawie II Ns 30/19 w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku poE. M.. Dokument ten koresponduje z wydrukiem z Rejestru Spadkowego. Nadto, jako dokument urzędowy korzysta z domniemania prawdziwości i autentyczności na mocyart. 244 k.p.c.
Sąd nie miał podstaw, by kwestionować wiarygodność wydruków dokumentów bankowych dołączonych do pisma procesowego strony pozwanej z dnia 25 sierpnia 2021 roku. Sąd uznał jednak, iż na podstawie tych dokumentów nie można ustalić okoliczności, na którą powołuje się strona pozwana, tj. tego, żeE. M.zużył zaliczkę i po stronie pozwanej brak jest wzbogacenia. Wydruki wyciągu z rachunku bankowegoE. M., na który wpłynęła zaliczka wypłacona przez powoda potwierdzają jedynie, że zaliczka w kwocie 30 000 zł wpłynęła na rachunek bankowyE. M.oraz że tymi środkamiE. M.dysponował, wypłacając je w gotówce lub dokonując ich transferu. Nie jest to wystarczające do stwierdzenia, że środki te zostały przez niego zużyte. Z zeznań pozwanej wynika, iż ona nie wie co się z tymi środkami stało, na co zostały przeznaczone, tym bardziej więc na podstawie samego wyciągu nie można stwierdzić, że środki te zostały już zużyte. Z kolei dokument zbanku (...) S.A.z 17 września 2021 (k. 133) potwierdza, iż bank prowadził dwa rachunku bankowe na rzeczE. M.oraz że wierzytelność banku z tytułu umowy rachunku bankowego jednego z nich została przez bank zbyta na rzecz firmy windykacyjnej. Powyższe potwierdza jedynie, żeE. M.miał jakieś zobowiązanie wobec w/w banku, natomiast nie dowodzą, że wyzbył się wzbogacenia z tytułu zaliczki.
Sąd uznał za wiarygodne zeznaniaB. O.– Prezesa Zarządu powodowej Spółki słuchanego w charakterze strony. Zeznania te były rzeczowe, konkretne, wewnętrznie spójne, szczegółowe. W części dotyczącej zamiaru stron i celu umowy oraz charakteru zaliczki wypłaconej na podstawie umowyE. M.zeznania strony powodowej znalazły potwierdzenie w wyraźnym brzmieniu samej umowy. Sąd zważył, że strona powodowa wskazała, że przedmiotemusługi (...)miało być doprowadzenie do sprzedaży działki, podczas gdy treść umowy wskazuje na to, żeE. M.zobowiązał się do uzyskania dla powoda odszkodowania za działkę stanowiącą rezerwę pod drogę. Sąd uznał, że w tym zakresie zeznania strony powodowej są nieprecyzyjne i okoliczność dokładnego zobowiązaniaE. M.Sąd ustalał na podstawie treści umowy. Jednak ta niedokładność, stanowiąca swego rodzaju uproszczenie, nie podważała wiarygodności zeznań strony powodowej w całym zakresie. Co do faktu nieosiągnięcia celu umowy oraz braku zwrotu zaliczki przez Zleceniobiorcę czy pozwaną zeznania powoda dotyczyły okoliczności niespornych, niekwestionowanych przez stronę pozwaną.
Sąd uznał za wiarygodne zeznania pozwanejJ. J., które były szczere, spontaniczne. Sąd dał wiarę pozwanej, iż o umowie zawartej przez powoda zE. M.pozwana dowiedziała się po otrzymaniu wezwania od powoda do zwrotu zaliczki oraz że w skład spadku poE. M.nie wchodziły oszczędności rzędu 30 000 zł w gotówce lub na rachunku bankowym, tylko mieszkanie, garaż i samochód. Sąd zważył, że w pozostałym zakresie zeznania pozwanej nie dały podstaw do poczynienia stanowczych ustaleń faktycznych Sądu. Pozwana bowiem wyraźnie sama przyznawała, że nie wie, co się stało z zaliczką pobraną przezE. M., nie wie, czy poE. M.zostały jakieś niezakończone sprawy związane z jego działalnością.
W świetle tak ocenionego materiału dowodowego Sąd uznał, że powództwo zasługiwało na uwzględnienie w całości.
Sąd zważył, że w pierwszej kolejności powód zgłosił roszczenie z weksla o zapłatę kwoty 30 000 zł, powołując się na uzupełniony weksel in blanco, wystawiony przez poprzednika prawnego pozwanej. Dla powstania zobowiązania z tytułu weksla in blanco konieczne jest bowiem umieszczenie podpisu na blankiecie wekslowym z wolą zaciągnięcia zobowiązania wekslowego oraz wydanie go drugiej stronie (por. m.in. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 02 maja 1935 r., III C 138/34,(...)1936, s. 151). W niniejszej sprawie bezsporny między stronami był fakt podpisania przezE. M.weksla in blanco i wręczenia go stronie powodowej. Ze względu na treść umowy o świadczenie usług konsultingowych z dnia 19 lipca 2018 roku, na mocy którejE. M.jako Zleceniobiorca zobowiązał się do wystawienia weksla in blanco w celu zabezpieczenia roszczeń powoda o zwrot zaliczki wypłaconej na podstawie umowy, wynika, iżE. M., podpisując weksel, działał z pełną świadomością co do skutków prawnych tej czynności i w celu zaciągnięcia zobowiązania wekslowego. Należy również podkreślić, iż wola zaciągnięcia zobowiązania wekslowego wystawcy ani autentyczność jego podpisu na blankiecie weksla nie była między stronami sporna.
Zgodnie zart. 9 ustawy z dnia 28 kwietnia 1936 r. Prawo wekslowe(Dz.U. Nr 37, poz. 282, dalej powoływana jako „Pr.w.“) wystawca weksla odpowiada za przyjęcie i za zapłatę weksla. Wystawcą weksla w niniejszej sprawie byłE. M., który zmarł przed uzupełnieniem weksla. Zobowiązanie weksloweE. M.jako wystawcy weksla jest zobowiązaniem majątkowym dziedzicznym. Zobowiązanie to przeszło zatem na pozwanąJ. J.jako spadkobierczynięE. M..
Podkreślić należy, iż wystawienie weksla in blanco w celu zabezpieczenia wykonania umowy między stronami stosunku wekslowego (w tym przypadku tytułu zwrotu zaliczki wypłaconej na podstawie umowy z dnia 19 lipca 2018 roku o świadczenie usług konsultingowych) nie skutkuje umorzeniem zobowiązania umownego. Istnieją zatem równolegle dwa stosunki prawne między tymi samymi stronami w postaci stosunku wekslowego i stosunku podstawowego z tytułu umowy. W doktrynie dominuje pogląd, iż zobowiązanie wekslowe ma charakter samoistny względem zobowiązania ze stosunku podstawowego (A. S., „Obieg weksla in blanco“,(...)1991, nr 10, s. 164). Szczególny charakter weksla gwarancyjnego polega na tym, iż jest on ściśle związany z dodatkową umową zawartą pomiędzy wystawcą a remitentem i rodzi zobowiązanie kauzalne a nie abstrakcyjne. Stosunek podstawowy może mieć zatem wpływ na ważność stosunku wekslowego.
Sąd zważył, iż strona pozwana nie zgłaszała zarzutu wypełnienia weksla in blanco niezgodnie z porozumieniem. Sąd nie dopatrzył się również podstaw do kwestionowania prawidłowości uzupełnienia weksla in blanco. W niniejszej sprawie weksel został przez powoda wypełniony wyłącznie na sumę odpowiadającą kwocie udzielonej wystawcy weksla zaliczki tj. na sumę 30 000 zł, mimo iż deklaracja wekslowa przewidywała możliwość uzupełnienia weksla na kwotę do 40 000 zł, obejmującą zaliczkę podlegającą zwrotowi i koszty związane z jej odzyskaniem. Deklaracja wekslowa upoważniała powoda do uzupełnienia weksla w ciągu 7 dni od doręczenia pisemnego wezwania do zapłaty i ten warunek również został przez powoda spełniony, bowiem powód uzupełnił weksel po wezwaniu pozwanej do zapłaty. Z deklaracji wekslowej wynika, iż weksel gwarancyjny został wystawiony na zabezpieczenie wierzytelności obejmującej zwrot zaliczki. Z kolei umowa stron w § 3 ust. 3.5 wyraźnie przewidywała obowiązek zwrotu zaliczki po stronie Zleceniobiorcy w razie nieosiągnięcia celu umowy (uzyskanie prawomocnej i ostatecznej decyzji właściwego organu o ustaleniu odszkodowania za działkę stanowiącą rezerwę pod drogę) w ustalonym terminie albo w momencie gdy okaże się wcześniej, że osiągnięcie celu umowy jest niemożliwe.
Bezsporne między stronami było, iżE. M.nie zrealizował celu umowy z dnia 19 lipca 2018 roku, tj. nie uzyskał na rzecz powoda ostatecznej i prawomocnej decyzji właściwego organu o ustaleniu odszkodowania zadziałkę nr (...)określoną dokładnie w umowie.E. M.zmarł przed terminem spełnienia tego zobowiązania, tj. przed 31 lipca 2019 roku. W ocenie Sądu z uwagi na to, iż zobowiązanie do świadczenia usług przezE. M.dotyczyło podkreślonym w preambule umowy umiejętności i kompetencji osobistych Zleceniobiorcy, to zobowiązanie wygasło z chwilą śmierci Zleceniobiorcy i nie weszło w skład spadku poE. M.. Natomiast zobowiązanie majątkowe do zwrotu zaliczki weszło w skład spadku poE. M.i obciąża pozwaną jako jego spadkobierczynię.
Sąd zważył, iż zgodnie zart. 495 § 1 k.c.jeśli jedno ze świadczeń wzajemnych stało się niemożliwe wskutek okoliczności, za które żadna ze stron nie ponosi odpowiedzialności, strona, która miała to świadczenie spełnić, nie może żądać świadczenia wzajemnego, a w wypadku, gdy je już otrzymała, obowiązana jest do zwrotu według przepisów o bezpodstawnym wzbogaceniu. Pozwana nie ma obowiązku spełnić świadczenia osobistego, tj. usługi konsultingowej na rzecz powoda, który to obowiązek stał się niemożliwy do realizacji wskutek śmierci Zleceniobiorcy i wygasł z chwilą jego śmierci. Natomiast ma obowiązek zwrócić uzyskaną przez Zleceniobiorcę zaliczkę w kwocie 30 000 zł na podstawieart. 495 § 1 k.c.w zw. zart. 405 k.c.
Sąd nie uwzględnił zarzutu strony pozwanej, iż zaliczka została przekazana Zleceniobiorcy na poczet wydatków związanych z wykonaniem zlecenia oraz że z uwagi na charakter umowy o świadczenie usług i brak dowodu nienależytej staranności po stronie Zleceniobiorcy przy wykonywaniu usługi, zaliczka ta nie podlega zwrotowi. Sąd zważył, iż z wyraźnego brzmienia umowy wynika, iż miała ona charakter umowy rezultatu, tj. Zleceniobiorca zobowiązał się do podjęcia różnorodnych czynności w celu osiągnięcia określonego rezultatu – uzyskania prawomocnej i ostatecznej decyzji o odszkodowaniu zadziałkę nr (...)opisaną precyzyjnie w umowie w terminie do dnia 31 lipca 2019 r. Strony wyraźnie ustaliły, że Zleceniobiorcy będzie przysługiwać wynagrodzenie wyłącznie za osiągnięcie w/w rezultatu, używając wprost w § 3 ust. 3.1 umowy sformułowania „wynagrodzenie netto za sukces (wynagrodzenie prowizyjne)” i określając wysokość wynagrodzenia na 10% kwoty uzyskanego dla powoda odszkodowania. Oznacza to, iż Zleceniobiorca podjął się świadczenia usług na rzecz powoda z ryzykiem nieotrzymania żadnego wynagrodzenia za te czynności w przypadku nieosiągnięcia w/w rezultatu w umówionym terminie. Na poczet tego wynagrodzenia powód udzielił Zleceniobiorcy zaliczki w kwocie 30 000 zł. W treści umowy brak jest jakichkolwiek podstaw, by ustalić, że zaliczka ta miała stanowić zaliczkę na wydatki związane z wykonywaniem zlecenia. Przeciwnie wyraźnie wskazano, że jest to zaliczka na poczet wynagrodzenia, która w razie wypłaty wynagrodzenia prowizyjnego miała być zaliczona w jego poczet, a w razie braku podstaw do wypłaty wynagrodzenia (nieosiągnięcia lub niemożliwości osiągnięcia umówionego rezultatu) podlegała zwrotowi. Zgodnie z wolą stron wyrażoną w umowie za świadczenie usług z dochowaniem należytej staranności Zleceniobiorcy nie przysługiwało wynagrodzenie, o ile nie osiągnięto uzgodnionego rezultatu. Zatem ani Zleceniobiorca ani jego spadkobierczyni nie byli uprawnieniu do jakiejkolwiek części wynagrodzenia z racji świadczonych przez Zleceniobiorcę usług ani do zatrzymania zaliczki.
Sąd uznał, że nie zasługiwał na uwzględnienie zarzut strony pozwanej, iż z uwagi na siłę wyższą w postaci pandemiiC.-19 pozwana nie ponosi odpowiedzialności za wykonanie umowy wobec powoda. Po pierwsze, strona pozwana w żaden sposób nie uprawdopodobniła nawet, że z powodu pandemii sytuacja zarobkowa czy majątkowa pozwanej się zmieniła. To twierdzenie pozostało całkowicie gołosłowne. Nadto, nie wykazała żadnego związku między pandemią koronawirusa a niemożnością wykonania obowiązku zwrotu zaliczki na rzecz powoda.
W ocenie Sądu strona pozwana nie wykazała również przesłanek wygaśnięcia obowiązku zwrotu zaliczki stosownie do dyspozycjiart. 409 k.c.Pozwana powołała się na brak po jej stronie wzbogacenia. Z uwagi na to, iż do roszczenia o zwrot zaliczki na podstawieart. 495 § 1 k.c.stosuje się odpowiednio przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu, Sąd analizował, czy pozwana może powołać się naart. 409 k.c.Zgodnie z tym przepisem, obowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywają si korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu.
Sąd zważył, że pozwana w swoich zeznaniach wskazała, że w skład spadku poE. M.nie wchodziły żadne oszczędności w gotówce czy na rachunku bankowym, tylko mieszkanie, garaż i samochód. Pozwana przedstawiła również wyciąg z jednego z rachunków bankowychE. M., z którego wynika, że po wpływie zaliczki w kwocie 30 000 zł na rachunek bankowyE. M., dysponował on tymi środkami na rachunku, wypłacając je w gotówce lub dokonując ich transferu. Jak już wskazano przy ocenie tego dowodu, nie jest to wystarczające do stwierdzenia, że środki te zostały przezE. M.zużyte w ten sposób, że nie jest on wzbogacony. Brak jest bowiem dowodu, co z gotówką lub wytransferowanymi środkami zostało zrobione. Ciężar dowodu braku wzbogacenia obciążał zgodnie z regułą określoną wart. 6 k.c.pozwaną. W ocenie Sądu pozwana temu ciężarowi nie sprostała. Dlatego Sąd nie miał podstaw do ustalenia, żeE. M.wyzbył się kwoty 30 000 zł zaliczki w ten sposób, że nie był wzbogacony. Nadto, z uwagi na treść umowy stronE. M.jak i pozwana jako jego spadkobierczyni winni byli liczyć się z obowiązkiem zwrotu zaliczki, co wyklucza możliwość powołania się na przepisart. 409 k.c.
Reasumując, powodowi na podstawieart. 495 § 1 k.c.w zw. zart. 405 k.c.w zw. zart. 922 § 1 k.c.przysługiwało wobec pozwanej roszczenie o zwrot zaliczki w kwocie 30 000 zł, które do dnia zamknięcia rozprawy nie zostało zaspokojone.
Powód nie naruszył więc w żadnym razie postanowień deklaracji wekslowej i w sposób prawidłowy uzupełnił weksel in blanco wystawiony przezE. M.. Wobec wykazania zasadności roszczenia powoda ze stosunku podstawowego o zwrot zaliczki na podstawie at. 495§ 1 k.c.w zw. zart. 405 k.c., nie było podstaw do kwestionowania ważności roszczenia o zapłatę weksla gwarancyjnego in blanco z dnia 19 lipca 2018 roku.
Z powyższych względów na podstawieart. 495 § 1 k.c.w zw. zart. 405 k.c.w zw. zart. 9pr.w. w zw. zart. 922 § 1 k.c.Sąd zasądził od pozwanejJ. J.na rzecz powoda(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.kwotę 30 000 złotych.
O odsetkach ustawowych za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego Sąd orzekł na podstawieart. 481 §§ 1 i 2 k.c.Sąd zważył, iż termin płatności weksla z dnia 19 lipca 2018 roku został oznaczony na dzień 31 lipca 2020 roku. W tej dacie wymagalne również było roszczenie o zwrot zaliczki ze stosunku podstawowego. Roszczenie zart. 495 § 1 k.c.w zw. zart. 405 k.c.było wymagalne na podstawieart. 455 k.c.co najmniej od daty wezwania pozwanej do zwrotu zaliczki, tj. od dnia 16 lipca 2020 r. (wezwanie z dnia 17 czerwca 2020 r. - k. 20 doręczono pozwanej dnia 15 lipca 2020 r. – k. 22v). W tej sytuacji w żądanym przez powoda okresie od dnia 01 sierpnia 2020 roku pozwana pozostaje w opóźnieniu w spełnieniu świadczenia pieniężnego w kwocie 30 000 zł. Dlatego Sąd na podstawieart. 481 §§ 1 i 2 k.c.Sąd zasądził od pozwanej odsetki ustawowe za opóźnienie od kwoty 30 000 zł od dnia 1 sierpnia 2020 roku do dnia zapłaty.
Sąd uwzględnił okoliczność, iż za powyższe zobowiązanie pozwana była odpowiedzialna jako spadkobierczyniE. M., która nabyła spadek po nim z dobrodziejstwem inwentarza. Dlatego na podstawieart. 319 k.p.c.zastrzegł pozwanej prawo do powoływania się w toku egzekucji zasądzonego od niej świadczenia pieniężnego na ograniczenie odpowiedzialności do wartości stanu czynnego spadku poE. M., zmarłym 16 grudnia 2018 roku.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.zgodnie z ogólną zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Z uwagi na uwzględnienie powództwa, Sąd obciążył kosztami procesu pozwaną jako stronę przegrywającą. Pozwana poniosła koszty swego zastępstwa procesowego. Była jednak zobowiązana do zwrotu kosztów procesu poniesionych przez powoda. Na koszty procesu poniesione przez powoda składały się: opłata od pozwu w kwocie 1500 zł, wynagrodzenie pełnomocnika powoda będącego adwokatem w kwocie 4500 zł (ustalone na podstawie § 2 pkt 5 w zw. z § 8 ust. 1 pkt 7 Rozporządzenia z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r., poz. 1800) i obejmujące kwotę 3600 zł wynagrodzenia za prowadzenie sprawy oraz 900 zł z tytułu zwrotu kosztów postępowania zabezpieczającego), opłata skarbowa od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł, opłata od wniosku o zabezpieczenie w kwocie 100 zł. Łącznie suma kosztów procesu poniesiona przez powoda i podlegająca zwrotowi przez pozwaną obejmowała więc kwotę 6117 zł. Od powyższej kwoty Sąd ponadto zasądził odsetki ustawowe za opóźnienie w spełnieniu świadczenia pieniężnego za czas od dnia uprawomocnienia się wyroku do dnia zapłaty na podstawieart. 98 § 11k.p.c.