Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1011/20
Data wyroku: 2021-11-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Alicja Podlewska
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III AUa 1011/20

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 listopada 2021 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Alicja Podlewska

po rozpoznaniu w dniu 4 listopada 2021 r. w Gdańsku
na posiedzeniu niejawnym
sprawyP. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
od wyroku Sądu Okręgowego w Słupsku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 3 marca 2020 r., sygn. akt V U 1154/19

I
oddala apelację;

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.na rzeczP. R.kwotę 240,00 (dwieście czterdzieści 00/100) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za postepowanie apelacyjne.

SSA Alicja Podlewska
Sygn. akt III AUa 1011/20

UZASADNIENIE
UbezpieczonyP. R.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.z dnia 9 sierpnia 2019 r., domagając się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony podniósł,że pracował w warunkach szczególnych jako piekarz przez okres ponad 15 lat.
Pozwany organ rentowy - Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.wniósł o oddalenie odwołania w całości, podnosząc, iż na podstawie przedłożonej dokumentacji ubezpieczony udowodnił zatrudnienie w wymiarze 25 lat, 4 miesięcy i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych oraz żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych.
Sąd Okręgowy w Słupsku V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiemz 3 marca 2020 r. zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemuP. R.prawo do emerytury od 25 lipca 2019 roku, nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnejdo wydania decyzji, sygn. akt V U 1154/19.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.
UbezpieczonyP. R., urodzony(...), złożył 25 lipca2019 r. wniosek o emeryturę. Wraz z wnioskiem przedłożył zaświadczenia i świadectwa pracy, którymi udokumentował niekwestionowany przez pozwany organ rentowy staż ubezpieczeniowy wynoszący łącznie 25 lat, 4 miesiące i 2 dni okresów składkowychi nieskładkowych. Ubezpieczony nie należy do OFE.
W okresie od 3.9.1973 r. do 31.12.1998 r. ubezpieczony był pracownikiem w piekarni(...)wC.. Po zakończeniu okresu uczniowskiego ubezpieczonyP. R.pracował od 2.2.1976 r. do 5.4.1976 r. jako ciastkarz na ½ etatu, od dnia 5.4.1976 r. ubezpieczony pracował w wymiarze pełnego etatu początkowo jako pomocnik ciastkarza, a od 1.11.1976 r. jako ciastkarz. Od 3.11.1980 r. ubezpieczony pracował jako piekarz piecowy. Ubezpieczony od 5.4.1976 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował przy wypieku pieczywa w piekarni. Wykonywał wszystkie czynności związane z wypiekiem pieczywa i ciastek. Ubezpieczony pracował razem ze świadkiemR. P.orazJ. S.. Praca ubezpieczonego była pracą zaliczaną do I kategorii zatrudnienia. Ubezpieczony nie korzystał z urlopów bezpłatnych. Ubezpieczony według stanu na dzień 1 stycznia 1999 roku posiada ponad 15-letni okres pracy w warunkach szczególnych.
Przechodząc do rozważań prawnych Sąd Okręgowy stwierdził, że kwestią wymagającą rozstrzygnięcia w przedmiotowej sprawie było ustalenie uprawnień ubezpieczonego do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach, na podstawieart. 184w związku zart. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 rokuo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U z 2018 r. poz. 1270 ze zm.) oraz przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 , poz. 43 ze zm.).
Bezsporne w niniejszej sprawie było, żeP. R.ma ukończone 60 lat, ukończył je(...)Nie jest członkiem OFE. Posiada wymagany ponad 25 letni staż pracy liczony na dzień wejścia w życie ustawy, tj. na dzień 01.01.1999 roku. Istotą sporu w niniejszej sprawie była natomiast kwestia ustalenia, czy ubezpieczony był zatrudniony, co najmniej 15 lat w warunkach szczególnych.
W tych okolicznościach rzeczą Sądu Okręgowego było ustalenie, czy praca ubezpieczonego w okresie od 3.9.1973 r. do 31.12.1998 r. w piekarni(...)wC.może być uwzględniona do pracy wykonywanej w warunkach szczególnych. Na okoliczność charakteru pracy odwołującego w spornym okresie Sąd przeprowadził dowód z zeznań świadków, dokumentów znajdujących się w aktach ZUS oraz akt osobowych ubezpieczonego. Przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony w znacznej części spornego okresu zatrudnienia świadczył pracę przy wypieku pieczywa w piekarni. Sąd oparł się na spójnych i wiarygodnych zeznaniach świadków, którzy potwierdzili, że ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy pracował przy wypieku pieczywa w piekarni, co koreluje ze świadectwem pracy oraz z dokumentami znajdującymi się w aktach osobowych. Wprawdzie ani ubezpieczony ani świadkowie nie pamiętają tego,że w krótkim okresie (od 2.02.1976 r. do 5.4.1976 r.) ubezpieczony pracował w niepełnym wymiarze, lecz w ocenie sądu świadczy to o autentyczności ich zeznań.
W załączniku A dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze, uznano za pracę w szczególnych warunkach prace przy wypieku pieczywa w piekarni (Dział X pkt 11). Stanowisko zajmowane przez ubezpieczonego zostało wymienione w załączniku do rozporządzenia w wykazie A: dział X prace w rolnictwiei przemyśle rolno – spożywczym pkt. 10 prace przy wypieku pieczywa oraz w wykazie A dziale X poz. 11 wykazu stanowiącego załącznik do uchwały nr(...)zarządu(...)z dnia 11 lipca 1983r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkachw jednostkach spółdzielczości pracy.
W oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy Sąd I instancji ustalił,że praca ubezpieczonego od 3.9.1973 r. do 31.12.1998 r. w piekarni(...)wC.była pracą w warunkach szczególnych, albowiem faktycznie ubezpieczony świadczył pracę przy wypieku pieczywa w piekarni, które to prace uwzględniono w wykazie prac wykonywanych w szczególnych warunkach.
Łączny okres pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych wynosi 25 lat,3 miesiące i 28 dni. Sąd zaliczył ubezpieczonemu powyższy okres zatrudnienia do okresu pracy w szczególnych warunkach. Oznacza to, iż istotnie na dzień 01.01.1999 r. ubezpieczony legitymuje się wymaganym 15-letnim stażem pracy w szczególnych warunkach,a tym samym spełnia wszystkie przesłanki do uzyskania prawa do emerytury w obniżonym wieku w oparciu o art. 184 i art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W tym stanie rzeczy, z przytoczonych motywów, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od 25.7.2019 roku, tj. od dnia złożenia wniosku o przyznanie prawado emerytury, nie stwierdzając odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, o czym orzekł, jak w sentencji. Sąd miałna względzie, że ubezpieczony nie dołączył do wniosku świadectwa wykonywania pracyw warunkach szczególnych wystawionego przez pracodawcę za sporny okres zatrudnienia.Z tych przyczyn, ustalenie, czy ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracyw spornym okresie zatrudnienia wykonywał pracę w warunkach szczególnych wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego przez Sąd. Nie można zatem w okolicznościach przedmiotowej sprawy przypisać organowi rentowemu odpowiedzialności za nieprzyznanie prawa do świadczenia emerytalnego na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturachi rentach z FUS.
Apelację od wyroku wywiódł pozwany, zaskarżając go w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego -art. 184 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprzez jego niewłaściwe zastosowanie i przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury od dnia 25 lipca 2019 r. Na tej podstawie apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w części i oddalenie odwołania, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania orazo zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego kosztów zastępstwa prawnegoza obie instancje wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację ubezpieczony wniósł o oddalenie apelacji i zasądzeniena swoją rzecz od pozwanego organu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Przedmiotem sporu między stronami było, czy wnioskodawcaP. R.spełnił kumulatywne przesłanki warunkujące nabycie prawa do emerytury w wieku obniżonym, przewidziane wart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku z art. 32 tej ustawy, a w szczególności, czy legitymuje się wymaganym ustawowo co najmniej 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych.
We wskazanym powyżej zakresie Sąd Okręgowy przeprowadził stosowne postępowanie dowodowe, a w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisuart. 233 k.p.c.,nie popełnił też uchybień w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, które mogłyby uzasadnić ingerencję w treść zaskarżonego orzeczenia. Częściowo odmienna ocena spornego okresu zatrudnienia jako okresu pracy w warunkach szczególnych nie zmienia ustalenia co do legitymowania się przez wnioskodawcę co najmniej 15 letnim stażem pracy w warunkach szczególnych.
Apelacja organu rentowego okazała się bezzasadna. Pozwany podniósł wyłącznie zarzut naruszenia prawa materialnego, nie konkretyzując jednak, z czego miałoby wynikać niewłaściwe zastosowanie przez Sąd Okręgowy art. 184 ustawy o emeryturach i rentachz FUS i nie formułując zarzutów w zakresie dokonanej przez Sąd I instancji oceny zgromadzonego materiału dowodowego i dokonanych na tej podstawie ustaleń faktycznych. Jednozdaniowej argumentacji zawartej w uzasadnieniu apelacji nie można uznaćza skutecznie postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.
Podniesienie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.wymaga wskazania, jakie kryteria oceny zostały naruszone przez sąd przy analizie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im taką moc przyznając – to jest –czy i w jakim zakresie analiza ta jest niezgodna z zasadami prawidłowego rozumowania, wiedzą lub doświadczeniem życiowym, względnie – czy jest ona niepełna(zob. postanowienie SN z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, Lex nr 52753; wyrok SN z dnia 6 lipca 2005 r., III CK 3/05, Lex nr 180925). Tylko takie skonstruowanie zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.pozwala na skuteczne podważenie przeprowadzonej przez sąd oceny dowodów, a także będących jej konsekwencją ustaleń stanu faktycznegoi subsumowanie ich pod określony przepis prawa. Zgodnie z wyjaśnieniem udzielonymprzez Sąd Apelacyjny w Poznaniu w wyroku z dnia 16 listopada 2005 r. (I ACa 447/05, LEX nr 177024), które Sąd odwoławczy podziela, zarzut sprzeczności istotnych ustaleń Sąduz treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego może tylko wówczas wzruszyć zaskarżony wyrok, gdy istnieje dysharmonia między materiałem zgromadzonym w sprawiea konkluzją, do jakiej doszedł Sąd na jego podstawie. To natomiast, że określone dowody ocenione zostały niezgodnie z intencją strony skarżącej nie oznacza jeszcze, iż sąd dopuścił się naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.Apelacja nie zawiera tak skonstruowanego i uzasadnionego zarzutu, stąd nie jest on skuteczny.
Fakt, iż przesłuchani w sprawie świadkowie nie pamiętali dokładnych dat zatrudnienia ubezpieczonego w piekarni(...)wC., nie podważa ani wiarygodności, ani przydatności ich zeznań. Daty zatrudnienia ubezpieczonego, najpierw jako ucznia, a następnie na kolejnych stanowiskach pracy, wynikają z dokumentacji zgromadzonej w jego aktach osobowych. Z dokumentów tych wynikają także zakresy czynności wnioskodawcy. Wbrew twierdzeniom organu, prace wykonywane przezP. R.w(...)wC., świadkowie opisali w dostatecznie szczegółowy, a zarazem wzajemnie spójny, sposób.
Sąd Apelacyjny, aprobując zatem ustalenia faktyczne i rozważania prawne poczynione przez Sąd Okręgowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - poza kwalifikacją okresu pracy w trakcie nauki oraz okresu zatrudnienia w wymiarze ½ etatu - przyjmuje je za własne,co oznacza, że nie zachodzi konieczność ich szczegółowego powtarzania.
Zgodnie z dyspozycjąart. 184 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku z § 4 powołanego wyżej rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (dalej też jako „rozporządzenie z 1983 r.”) , prawo do emerytury na zasadach w tych przepisach określonych, po spełnieniu przesłanki wieku, nabywa ubezpieczony, który na dzień 1 stycznia 1999 r. legitymuje się łącznym stażem pracy wynoszącym w przypadku mężczyzn 25 lat, w tym co najmniej 15-letnim okresem zatrudnienia w szczególnych warunkach przy pracach wymienionych w wykazie A stanowiącym załącznik do tego rozporządzenia oraz nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego albo złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w takim funduszu na dochody budżetu państwa. Ciężar dowodu wszystkich tych przesłanek spoczywa na wnioskodawcy, który w postępowaniu przed organem rentowym zatrudnienie w szczególnych warunkach może wykazać przedkładając stosowne świadectwo pracy lub zaświadczenie pracodawcy stwierdzające rodzaj zatrudnienia i stanowiska pracy zajmowane w poszczególnych okresach, natomiast w postępowaniu sądowym, gdzie tego rodzaju ograniczenia dowodowe nie obowiązują, wykonywanie pracy w szczególnych warunkach może być wykazywane wszelkimi środkami dowodowymi, w tym także o charakterze osobowym, na przykład zeznaniami ubezpieczonego czy świadków. Należy przy tym pamiętać, że emerytura przewidziana w art. 184 ustawy emerytalnej to świadczenie szczególne, gdyż przyznawane jest w drodze odstępstwa od zasady związanej z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego. Z tego powodu, wszystkie przesłanki warunkujące przyznanie tego świadczenia muszą być wykładane w sposób ścisły i precyzyjny. Praca w szczególnych warunkach, prowadząca do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury, to wyłącznie praca wymieniona w wykazie A lub wykazie B, stanowiącym załącznik do powołanego wyżej rozporządzenia z 1983 r., przy czym - co wymaga podkreślenia - o uznaniu zatrudnienia za pracę w szczególnych warunkach nie decyduje treść dokumentów wystawionych przez pracodawcę, ani nazwa stanowiska pracy, lecz rodzaj powierzonej wnioskodawcy pracy i jej wykonywanie w warunkach określonych w § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, czyli stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W rozpoznawanej sprawie nie budziło wątpliwości osiągnięcie przez ubezpieczonego wieku emerytalnego, jak i stażu zatrudnienia w wymiarze przekraczającym 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych. Spór między stronami dotyczył wyłącznie spełnieniaprzez wnioskodawcę warunku legitymowania się 15-letnim stażem pracy wykonywanejw warunkach szczególnych na dzień 1 stycznia 1999 r.
Sąd I instancji prawidłowo uznał, że zgromadzony w sprawie materiał dowodowy dał podstawy do przyjęcia, że wnioskodawca legitymuje się przesłanką wykonywania pracyw szczególnych warunkach przez okres co najmniej 15 lat.
Odnosząc się do spornego zatrudnienia ubezpieczonego, którego kwalifikację jako pracy w warunkach szczególnych – jak trafnie uznał Sąd I instancji - należy rozpatrywać przez pryzmat poz. 10 („prace przy wypieku pieczywa”) działu X („prace w rolnictwiei przemyśle rolno spożywczym”) wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia z 1983 r., zauważyć należy, że w wykazie A stanowiącym załącznik do uchwały nr(...)Zarządu(...)z dnia 11 lipca 1983 r., a więc bezpośrednio odnoszącej się do(...)- pracodawcy ubezpieczonego w badanym okresie, w dziale X („rolnictwo i przemysł rolno – spożywczy”), pod pozycją 11 („prace przy wypieku pieczywa”) wymienione są stanowiska: w pkt 1 – piekarz, w pkt 2 – ciastkarz, w pkt 3 – ręczny odbiór pieczywa na blachach z pieca, pkt 4 – ręczny odbiór listka waflowego z pieca, w pkt 5 – operator linii produkcyjnych nakładających kęsy do pieca i odbierający pieczywo z pieca, pkt 6 – ekspedytor wyrobów gotowych, w pkt 7 – przesiewacz mąki, w pkt 8 – trzepacz worków, w pkt 9 – operator linii przy produkcji koncentratów ciast, w pkt 10 – obsługujący agregat caromil cream.
W wyroku z dnia 25 lutego 2010r. sygn. II UK 218/09 (Lex nr 590247),Sąd Najwyższy wyjaśnił, iż „wykazy resortowe mają charakter informacyjny, techniczno-porządkujący, uściślający. Z faktu, że właściwy minister, kierownik urzędu centralnegoczy centralny związek spółdzielczy w porozumieniu z Ministrem Pracy, Płac i Spraw Socjalnych ustalił w podległych i nadzorowanych zakładach pracy, że dane stanowisko pracy jest stanowiskiem pracy w szczególnych warunkach, może płynąć domniemanie faktyczne,że praca na tym stanowisku w istocie wykonywana była w takich warunkach i odwrotnie, brak konkretnego stanowiska pracy w takim wykazie może - w kontekście całokształtu ustaleń faktycznych - stanowić negatywną przesłankę dowodową”.
W piekarni, w której w małym pomieszczeniu pracują 2-3 osoby, wszystkie pracująw wysokiej temperaturze, zapyleniu i rodzaj pracy dostosowany jest do aktualnego zadania, więc jest zmienny. Uzasadnieniem dla uznania za pracę w szczególnych warunkach szerokiego zakresu prac „przy wypieku pieczywa” jest fakt występujących w trakcie ich wykonywania uciążliwości (w szczególności w małych i niezmechanizowanych piekarniach) związanych z niekorzystnymi warunkami mikroklimatycznymi (temperatura na stanowisku pracy), znacznym zakresem ciężkich fizycznych prac ręcznych, pracą wielozmianową, w tym nocną, zapyleniem z powodu pyłów pochodzenia organicznego, głównie mąki.
W kontekście powyższego, nie ma wątpliwości, że praca zarówno na stanowisku pomocnika ciastkarza, ciastkarza, jak i piekarza piecowego podlega kwalifikacji jako zatrudnienie w warunkach szczególnych. Ubezpieczony i przesłuchani w sprawie świadkowie potwierdzili, że początkowo ubezpieczony pracował w ciastkarni, a następnie przy piecu,tj. przy wypieku pieczywa – chleba, bułek, rogali, kruchych ciastek. Wkładał i wyjmował pieczywo z pieca, pilnował odpowiedniej temperatury w piecu. Także pracując w ciastkarni, pracował przy piecu, przy wypieku ciastek. Znajdujące się w aktach osobowych zakresy czynności również potwierdzają, że ubezpieczony wykonywał prace uznane za pracew warunkach szczególnych. Sąd Apelacyjny nie ma zatem wątpliwości, że zatrudnienieto wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
P. R.i przesłuchani świadkowie nie pamiętali, że przez pewien okres zatrudnienia pracował on w wymiarze ½ etatu. Taka okoliczność wynika jednak jednoznacznie z angażu z dnia 2 lutego 1976 r. (k. 14 akt osobowych – koperta – k. 26 a.s.). Przyjąć zatem należy, że okresu od 1 lutego 1976 r. (z tą datą zatrudniono ubezpieczonego na ½ etatu jako pomocnika ciastkarza) do 4 kwietnia 1976 r. (k. 15 akt osobowych – koperta– k. 26 a.s.) – z uwagi na brak świadczenia pracy w pełnym wymiarze czasu pracy– nie można zaliczyć do stażu zatrudnienia w warunkach szczególnych.
Uszło także uwadze Sądu I instancji, że nie jest możliwe zaliczenie ubezpieczonemu do stażu pracy w warunkach szczególnych okresu nauki zawodu od 3 września 1973 r. do 24 stycznia 1976 r. (k. 8 i k. 13 akt osobowych – koperta – k. 26 a.s.). Okres nauki zawodu odbywanej przed dniem 1 stycznia 1975 r. w ramach umowy zawartej na podstawie przepisówustawy z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracybył w rozumieniu prawa ubezpieczeń społecznych okresem zatrudnienia w ramach stosunku pracy. Nie jest to jednak wystarczające do uznania tych okresów za okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach w myśl§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(por. wyrok Sądu Najwyższego z 24 kwietnia 2009 r.,II UK 334/08, OSNP 2010 nr 23-24, poz. 294). W myśl§ 2 ust. 1rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na warunkach w nim przewidzianych są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Stałe wykonywanie pracy w warunkach szczególnych jest rozumiane w orzecznictwie Sądu Najwyższego jako wypełnianie pełnego wymiaru czasu pracy na zajmowanym stanowisku pracy, gdyż nie jest dopuszczalne uwzględnianie do okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze innych równocześnie wykonywanych prac w ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika (por. np. wyrok z dnia 4 czerwca 2008 r.,II UK 306/07, OSNP 2009 nr 21-22, poz. 290). Wyjątek mogą tu stanowić krótkotrwałe, konieczne szkolenia pracownika, zwłaszcza wstępne (wyrok z dnia 22 stycznia 2008 r.,I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75). Jeżeli więc na stanowisku pracy ucznia nauki zawodu przewidziana była norma czasu pracy w liczbie 6 godzin dziennie i 36 godzin tygodniowo, to praca wykonywana w takim rozmiarze wykonywana była w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na tym stanowisku, tylko ze względu na postanowieniaart. 13 ust. 3ustawy z dnia 2 lipca 1958 r.o nauce zawodu, obowiązującego do czasu wejścia w życieKodeksu pracy. Przepis ten - odnoszący się do sytuacji określonych wart. 12tej ustawy, zgodnie z którym młodociani przyjęci do pracy byli obowiązani do dokształcania się w celu ukończenia pełnej szkoły podstawowej lub do dokształcania się zawodowego lub ogólnokształcącego (ust. 2), natomiast młodociani zatrudnieni w celu nauki zawodu obowiązani byli do dokształcania się w zakresie obranego zawodu (ust. 3) - stanowił, że do czasu pracy młodocianych wlicza się czas dokształcania bez względu na to, czy nauka odbywa się w godzinach pracy, czy poza godzinami pracy, jednakże w wymiarze nie większym niż 18 godzin tygodniowo. Dokształcanie w rozumieniuart. 12ustawy o nauce zawodu oznaczało zajęcia teoretyczne w warunkach szkolnych.
Gdyby więc nawet uznać, że przewidziana w obowiązujących przepisach dla danego stanowiska - ze względu na charakter zatrudnienia lub związane z nim warunki - norma czasu pracy w rozmiarze odbiegającym od powszechnie obowiązującego, stanowiła pełny wymiar czasu pracy, to nie można pominąć koniunktywnego wymagania wykonywania pracyw szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przewidzianymdla stanowiska, na którym takie warunki występowały.
Z umowy o naukę zawodu z 3 września 1973 r. (k. 8 akt osobowych – koperta k. 26 a.s.) wynika, żeP. R.pracował jako uczeń do ukończenia 16 roku życia 6 godzin na dobę i 36 godzin tygodniowo, a po ukończeniu 16 roku życia – w normalnym czasie pracy stosowanym w zakładzie pracy. Do jego czasu pracy wliczany był czas dokształcaniaw wymiarze nie większym niż 18 godzin tygodniowo, bez względu na to, czy nauka w szkole odbywała się w godzinach pracy czy poza godzinami pracy (4 umowy). Ze względuna połączenie nauki zawodu z obowiązkiem dokształcania się w zasadniczej szkole zawodowej, okres ten nie stanowi zatem okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej na zasadach określonych w§ 2 ust. 1rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r., gdyż z założenia uczeń przyuczany do wykonywania, określonych wart. 32 ust. 2ustawyo emeryturach i rentach, prac o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względuna bezpieczeństwo własne lub otoczenia, nie mógł ich wykonywać i faktycznie nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Wyłącznie ww. okresów ze stażu pracy w warunkach szczególnych nie wpływa jednak na ustalenie, że ubezpieczony legitymuje się wymaganym co najmniej 15-letnim okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych. Pozostały okres zatrudnienia w(...)– pracy na stanowiskach ciastkarza i piekarza - wynosi bowiem 22 lata, 8 miesięcyi 27 dni.
Skoro zatem wnioskodawca udowodnił ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach na dzień 1 stycznia 1999 r. i spełnił niespornie wszystkie pozostałe przesłanki warunkujące nabycie prawa emerytury na podstawie art. 184 w związku z art. 32 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS oraz wymienione w rozporządzeniu z 1983 r., to Sąd I instancji zasadnie przyznał mu prawo do żądanego świadczenia. Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny, działając na podstawieart. 385 k.p.c., oddalił apelację organu rentowego jako niezasadną.
O kosztach procesu za II instancję Sąd Apelacyjny orzekł w punkcie drugim wyroku uwzględniając zasadę odpowiedzialności za wynik procesu –art. 98 § 1 i 3 k.p.c.orazart. 108 zd. 1 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 i § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościz dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), zasądzając od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kwotę 240 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
SSA Alicja Podlewska