Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 398/22
Data wyroku: 2022-07-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Społeczna szkodliwość czynu, Oszustwo
Podstawa prawna: art. 270§1 kk, art. 286§1 kk, art. 132 kk

Sygn. akt IV Ka 398/22

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy na wstępie zaznacza, że wobec wniesienia trzech apelacji, których argumenty zazębiały się w pewnym stopniu, a także konieczności rozważenia dopuszczalności apelacji pełnomocnika, odstąpił od sporządzenia uzasadnienia na formularzu, gdyż sporządzenie go w tej formie przy specyfice omawianej sprawy doprowadziłoby do licznych powtórzeń i odniesień, byłoby to nieczytelne dla stron i nie zapewniłoby pełnej transparentności, a tym samym swobodnej realizacji prawa do obrony oraz prawa prokuratora i oskarżycielki posiłkowej do drugiej instancji, naruszając prawo stron do rzetelnego procesu. Ma to również oparcie w najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 kwietnia 2021 roku w sprawie III KK 77/21, opubl. Legalis).
Apelacja obrońcyjest bezzasadna.
Zarzuty obrazy przepisów postępowania, tj.art. 7 kpkiart. 410 kpkprzez dowolną ocenę dowodów są chybione
Co do argumentu że oskarżony nie nakreślił podpisówK. S., to przecież nie postawiono mu takiego zarzutu, a ocena materiału dowodowego wskazuje że wykorzystał dokument na którym ktoś inny podrobił ten podpis.
Co do tego, że świadkowie nie wskazywali na zawieranie umów z oskarżonym, tylko że pytał on o ofertę, to również zostało to ocenione przez Sąd Rejonowy, który wskazywał na postawę świadkówM. R.iR. S.minimalizujących swój udział w przestępstwie. Jednak wszystkie poszlaki - bardzo dobrze wykazane przez Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku - wskazują na sprawstwo oskarżonego. Oskarżony znał hasłaK. S., w szczególności hasło abonenckie, miał dostęp i znał jej dane osobowe, w zawartych umowach wskazał jako kontaktowy swój numer telefonu, pojawiał się w salonie sprzedaży i pytał o ofertę realizując przestępczy plan. Logiczne jest, że hasło wygenerowane na daneK. S.wiązało się z posiadaniem danych przez oskarżonego, to oskarżony wprowadził również na koncieK. S.bez jej wiedzy zmianę danych adresowych, w szczególności zmienił numer kontaktowy z adresu mailowegoK. S.na swój ( zresztą adresem tym posługuje się również obecnie wskazując go jako dane kontaktowe na etapie postępowania przygotowawczego). W wyniku tego wszystkie e - faktury związane z popełnionym oszustwem nie trafiały doK. S.(nieświadomej zawarcia tych umów), tylko do oskarżonego.
Zarzut, iż nie wszystkie faktury zostały wysłane na adres mailowy oskarżonego został przez Sąd Rejonowy wyjaśniony – z zeznań świadków i dokumentów wynika, że operator nie dokonywał archiwizacji tych danych zawartych na skrzynkach pocztowych użytkowników, w związku z czym część z nich mogła być usunięta przez użytkownika. Zatem to oskarżony zdążył usunąć część tych faktur ze swojej skrzynki pocztowej.
Co do zarzutu związanego z odbiorem sprzętu zakupionego w ramach umów opisanych w punkcie 2 wyroku, z zeznań świadków wynika, iż nie praktykowano sporządzania protokołu odbioru takiego sprzętu.
Podsumowując Sąd Okręgowy zgadza się z Sądem Rejonowym, że łańcuch poszlak w tej sprawie jest zamknięty i wskazuje na sprawstwo oskarżonego.
Zarzut obrazy prawa materialnego, to jestartykułu 46 kk, jest chybiony, albowiem kwota 27659,72 zł nie zawiera podatku, tylko jest realną szkodą wynikającą z popełnienia przestępstwa przypisanego oskarżonemu w punkcie 2 wyroku, jaką poniósł T.(...) SA. Wskazują na to zeznania świadkaE. A.( k. 32 i k. 308) oraz z zestawienia na karcie 34. Kwota obejmująca wszystkie obciążenia finansowe pokrzywdzonego związane z tym przestępstwem jest znacznie wyższa (wynosi ponad 51000 złotych).
Chybiony jest zarzut rażącej niewspółmierności kary. Oskarżony działał w ramach ciągu przestępstw w długim okresie czasu, z premedytacją, w sposób wyrachowany, powodując dużą szkodę. Zatem orzeczona kara nie jawi się jako zbyt surowa.
Apelacja prokuratorajest bezzasadna.
Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stopień społecznej szkodliwości czynów przypisanych w punkcie 1 wyroku jako znikomy. Okoliczności tych czynów wskazują, że oskarżony działał w porozumieniu zK. S.i że nie było to działanie na jej szkodę, a wręcz przeciwnie. Oskarżony będący wówczas zarówno partnerem życiowym jak i pracownikiemK. S.załatwiał za nią formalności związane z przeniesieniem numeru do innego operatora i drugiego aparatu dla siebie jako pracownika jej firmy. Argumenty prokuratora, jakobyK. S.godziła się jedynie na wyszukanie przez oskarżonego oferty, a nie godziła się na wykorzystanie dokumentu z podrobionym przez kogoś jej podpisem są chybione i nielogiczne, gdyżK. S.musiała zorientować się, że te dwie umowy opisane w akcie oskarżenia w punktach I i II zostały zawarte, chociaż się pod nimi osobiście nie podpisała. Mimo to nie wzbudziło to u niej żadnych podejrzeń ani protestów, zatem w pełni akceptowała ten fakt. Następnie korzystała z tych telefonów, a umowy były realizowane. Wszystkie należności wynikające z tych umów były przezK. S.akceptowane i realizowane, nie miała ona poczucia oszukania ani wykorzystania i faktycznie ani oszukana ani wykorzystana nie była. Zatem zamiarem oskarżonego było jedynie ułatwienie życiaK. S.( załatwienia za nią czasochłonnych formalności), co ona przyjęła ze zrozumieniem. W orzecznictwie od dawna dominujący jest pogląd o znikomej społecznej szkodliwości czynów polegających na podpisaniu się za osobę bliską za jej zgodą. W tej sprawie w okresie objętym zarzutami z punktów I i II aktu oskarżenia oskarżony iK. S.tworzyli związek, a wszystkie okoliczności sprawy wskazują, że posłużenie się przez oskarżonego podrobionym podpisemK. S.nie odbyło się wbrew jej woli i że nie miał on na celu działania na jej szkodę na szkodę ani na szkodę kogokolwiek innego. Nie można twierdzić, że dorozumiana zgodaK. S.na działania oskarżonego dotyczyła jedynie wyboru najkorzystniejszej oferty i wynegocjowania ceny, a umowę planowała zawrzeć osobiście, skoro w żaden sposób nie zareagowała ani zdziwieniem ani sprzeciwem, gdy te umowy zostały przez oskarżonego zawarte. PrzecieżK. S.musiała zdać sobie sprawę, że żadnego podpisu nie złożyła, a zatem że oskarżony wykorzystał jej podpis podrobiony przez nieustaloną osobę. Dopiero w 2016 roku, po rozpadzie związku oskarżonego zK. S.oraz po ujawnieniu czynu opisanego w punkcie III aktu oskarżenia,K. S.podniosła zarzuty związane również z wykorzystywaniem jej podpisów w dniu 20 marca 2013 roku i w dniu 8 listopada 2013, a przecież od tamtego czasu minęły 3 lata. Nie jest również trafny argument prokuratora, że zachowania oskarżonego opisane w punktach I i II aktu oskarżenia są częścią przestępczego działania o podobnymmodus operandido opisanego w punkcie III aktu oskarżenia, bo przecież nie ma żadnego dowodu, że w marcu i w listopadzie 2013 roku oskarżony planował, a nawet przewidywał możliwość popełnienia przestępstw przy wykorzystaniu danychK. S., jakie miały miejsce w okresie od maja do lipca 2014 roku a więc wiele miesięcy później i które zostały przypisane oskarżonemu w punkcie 2 wyroku.
Apelacja pełnomocnika oskarżycielki posiłkowejjest chybiona.
Na wstępie należy rozważyć, czy w ogóle apelacja ta została złożona przez osobę uprawnioną. Ponieważ w zarzucie z punktu III aktu oskarżeniaK. S.widniała jako pokrzywdzona oraz ponieważ pełnomocnik zarzucił brak orzeczenia nawiązki - nie precyzując co prawda którego z czynów miała ona dotyczyć ale zgodnie z intencją apelanta mogła być również związana z przestępstwem przypisanym w punkcie 2 wyroku - Sąd rozpoznał tę apelację.
Co do zarzutów w zakresie punktu 1 wyroku, to po pierwsze zostały rozpoznane w ramach analizy tożsamych zarzutów zawartych w apelacji prokuratora ( i jak wyżej wykazano są bezzasadne), ta argumentacja nie będzie więc powtarzana. Po drugie,K. S.nie jest pokrzywdzoną czynem zartykułu 270 § 1 kk, a zatem co do tego czynu zarzuty jej pełnomocnika nie mogły być skuteczne. Ugruntowane orzecznictwo Sądu Najwyższego wskazuje bowiem, że osoba, której podpis podrobiono, nie jest pokrzywdzoną czynem kwalifikowanym z tego przepisu, gdyż przedmiot jego ochrony nie obejmuje dóbr indywidualnych takich osób (por. m.in. postanowienia SN: z 21 czerwca 2007 r., III KK 122/07; z 24 maja 2011 r., II KK 13/11; z 25 marca 2015 r., II KK 302/14 oraz wyroki SN: z 1 kwietnia 2008 r., V KK 26/08; z 12 stycznia 2010 r., WK 28/09; z 4 września 2008 r., V KK 171/08; z 3 października 2013 r., II KK 117/13; z 4 grudnia 2002 r., III KKN 370/00; z 8 stycznia 2009 r., WK 24/08; z 26 listopada 2008 r., IV KK 164/08; z 9 września 2002 r., V KKN 29/01).
Co co zarzutów związanych z brakiem orzeczenia nawiązki, to pomijając nawet powyższe argumenty, skoro w punkcie 1 wyroku doszło do umorzenia postępowania co do czynów opisanych w punktach I i II aktu oskarżenia, to co do tych czynów nie może być mowy o orzekaniu nawiązki, która związana jest ze skazaniem sprawcy. Natomiast co do orzeczenia nawiązki w związku ze skazaniem za przestępstwo opisane w punkcie 2 wyroku, to pełnomocnik nie zwrócił uwagi, że Sąd Rejonowy dokonał zmiany opisu wskazując jako osobę pokrzywdzoną tym czynem T.(...) SA, zaśK. S.nie jest pokrzywdzoną tym przestępstwem ( po zmianie opisu czynu, co do której pełnomocnik żadnych zarzutów nie podniósł), tylko w opisie czynu wskazuje się, że sprawca w celu wprowadzenia w błąd pokrzywdzonego T.(...) SAwykorzystał jej dane osobowe, a także podrobione podpisy. Zatem ewentualna szkodaK. S., której naprawienia domaga się pełnomocnik w ramach orzeczenia nawiązki, polegająca na naruszeniu dóbr osobistych związanych z wykorzystywaniem jej nazwiska i podpisu, nie mieści się w znamionach przestępstwa oszustwa przypisanego w punkcie 2 wyroku, a skoro nie wynika ona bezpośrednio z tego czynu, to nie może być naprawiona w trybie orzekania nawiązki zartykułu 46 § 2 kk. JeżeliK. S.ma poczucie krzywdy i oczekuje zadośćuczynienia, może wystąpić przeciwko oskarżonemu na drogę procesu cywilnego dochodząc roszczeń za swoje krzywdy polegające na wykorzystywaniu jej danych i podrobionego podpisu. Sąd Okręgowy podziela argumentację Sądu Rejonowego zawartą w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ( w rubryce „inne zagadnienia”), a związaną z powodami dla których nie orzekł o tej nawiązce. W realiach przedmiotowej sprawyK. S.mogłaby być pokrzywdzoną bezpośrednio przestępstwem, gdyby oskarżony wyczerpał dyspozycjęartykułu 190 a § 2 kkpolegającego na wykorzystywaniu danych innej osoby i podszywania się pod nią w celu wyrządzenia jej szkody materialnej lub osobistej. Jednak takiego zachowania nie przypisano oskarżonemu, nie jest ono oddane ani w opisie czynu ani w kwalifikacji, zaś w apelacjach skierowanych na niekorzyść oskarżonego wniesionych przez prokuratora i przez pełnomocnika nie ma żadnych zarzutów związanych z tym zagadnieniem. W tym stanie rzeczy apelacja pełnomocnika jest chybiona.
Dlatego zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.
Co do kosztówpostępowania odwoławczego- wszystkie trzy apelacje okazały się bezzasadne, co oznacza, że każdy z apelantów ponosi koszty procesu związane z postepowaniem odwoławczym na zasadzie zart. 636 § 2 kpkw zw. zart. 633 kpk, przy czym koszty sądowe związane z apelacją prokuratora ponosi Skarb Państwa.Oznacza to, że oskarżony i oskarżycielka posiłkowa ponoszą koszty procesu ( uzasadnione wydatki stron) związane z występowaniem w sprawie odpowiednio obrońcy i pełnomocnika we własnym zakresie.
Na podstawieart. 636 § 2 kpkw zw. zart. 633 kkiart. 8 ustawy o opłatach w sprawach karnychzasądzono od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe związane z postępowaniem odwoławczym, na które złożyły się: 7 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z jego apelacją ( jest to 1/3 ryczałtu za doręczenia) oraz opłata za drugą instancję.
Na podstawieart. 624 § 1 kpkzwolniono oskarżycielkę posiłkową od kosztów sądowych za drugą instancję, tj. od przypadającej na nią części wydatków poniesionych przez Skarb Państwa w postępowaniu odwoławczym ( odpowiednio byłoby to 7 zł z tytułu 1/3 ryczałtu za doręczenia) oraz od opłaty za drugą instancję, którą zgodnie zart. 13 ust. 2 ustawy o opłatach w sprawach karnychmożna było ją obciążyć w związku z bezzasadnością apelacji jej pełnomocnika. Sąd Okręgowy kierował się tu zasadą słuszności, mając na uwadze fakt, że jej dane i podrobiony podpis były wykorzystane do popełnienia przestępstwa, więc zasądzanie od niej takich kosztów pogłębiłoby jej poczucie krzywdy.
Z powyższych powodów orzeczono jak w wyroku.