Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 786/21
Data wyroku: 2021-12-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Agnieszka Stachurska
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art. 18 ust. 1-2 ustawy prawo przedsiębiorczości

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 grudnia 2021 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Agnieszka Stachurska
Protokolant: sekretarz sądowy Anna Bańcerowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 grudnia 2021 r. wW.
sprawyW. W. (1)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym
na skutek odwołaniaW. W. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 19 kwietnia 2021 r. numer(...)
oddala odwołanie.

sędzia Agnieszka Stachurska

UZASADNIENIE
W. W. (1)w dniu 27 kwietnia 2021r. złożyła odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 19 kwietnia 2021r., numer(...)stwierdzającej, że jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 grudnia 2020r.
Ubezpieczona wniosła o anulowanie zaskarżonej decyzji, a uzasadniając swe stanowisko wskazała, że w dniu 30 listopada 2020r. złożyła formularz ZUA 057000 – zgłoszenie do ubezpieczeń od 1 grudnia 2020r. dla osoby prowadzącej działalność gospodarczą, co wynikało z pomyłki. Po przemyśleniach, zgodnie z prawem, złożyła formularz ZWUA wyrejestrowujący z ubezpieczeń, a kolejnego dnia zarejestrowała się na formularzu ZZA z kodem 054000 - „ulga na start”. Ubezpieczona podkreśliła, że jest matką samotnie wychowującą dwójkę dzieci, które pozostają na jej utrzymaniu i wdową, ponadto jest osobą niepełnosprawną

    (odwołanie z 27 kwietnia 2021r., k. 3 a.s.).

Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o oddalenie odwołania na podstawieart. 477(
    14)§ 1 k.p.c.W uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie wskazał, żeW. W. (2)jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą zgłosiła się do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego od 1 grudnia 2020r., natomiast w dniu 4 grudnia 2020r. złożyła wyrejestrowanie z ubezpieczeń społecznych od 1 grudnia 2020r., a w dniu 5 grudnia 2020r. złożyła zgłoszenie do obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego od 1 grudnia 2020r. jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą, korzystająca z tzw. ulgi na start. W dniu 30 listopada 2020r. składając dokument zgłoszeniowy ZUS ZUAW. W. (1)zrezygnowała z tego uprawnienia i zadeklarowała wolę podlegania obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą i tym samym w ocenie organu rentowego ubezpieczona nie może skorzystać z „ulgi na start”. W dalszej części odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wskazał na treść art. 18 ust. 1, 2 ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców
    (Dz. U. z 2021r., poz. 162), zgodnie z którym przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej. Przedsiębiorca może zrezygnować z uprawnienia, o którym mowa wust. 1, przez dokonanie zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych. Ponadto organ retnowy podkreślił, że zgodnie zart. 6 ust. 1 pkt 5, art. 11 ust. 2, art. 12 ust. 1, art. 13 pkt 4 i art. 18a ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych
    (Dz. U. z 2021r., poz. 423 z późn. zm.)obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych, o których mowa wart. 8 ust. 6 pkt 1, w okresie pierwszych 24 miesięcy kalendarzowych od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności gospodarczej stanowi zadeklarowana kwota, nie niższa niż 30% kwoty minimalnego wynagrodzenia
    (odpowiedź na odwołanie z dnia 1 czerwca 2021r., k. 6 a.s.).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W. W. (1)jest księgową. Od dnia 1 września 2018r. rozpoczęła prowadzenie pozarolniczejdziałalności gospodarczej o numerze (...)i REGON(...). Działalność została jednak zawieszona, a wznowienie jej wykonywania nastąpiło od 1 grudnia 2020r.(zawiadomienie z 25 lutego 2021r. – nienumerowane karty akt ZUS; zgłoszenie ZUS ZUA – nienumerowane karty akt ZUS; zeznaniaW. W. (1), k. 28 a.s.).
W dniu 30 listopada 2020r.W. W. (1)udała się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat wL.celem złożenia zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych. Pracownik organu rentowego poinformował ubezpieczoną o możliwości skorzystania z tzw. ulgi na start.W. W. (1)nie zdecydowała się na skorzystanie z tej możliwości i na formularzu ZUS ZUA od dnia 1 grudnia 2020r. dokonała zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych i wypadkowego oraz do dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z kodem tytułu ubezpieczenia 057000

    (druk ZUS ZUA - nienumerowane karty akt ZUS; zeznaniaW. W. (1), k. 28 a.s.).

W dniu 4 grudnia 2020r.W. W. (1), po przemyśleniach, dokonała wyrejestrowania z ubezpieczeń na formularzu ZUS ZWUA od dnia 1 grudnia 2020r., a w dniu 5 grudnia 2020r. złożyła zgłoszenie do ubezpieczenia zdrowotnego na formularzu ZUS ZZA od 1 grudnia 2020r. jako osoba prowadząca działalność gospodarczą korzystająca z tzw. ulgi na start, podlegająca ubezpieczeniu zdrowotnemu zgodnie z art. 18 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców(zawiadomienie z dnia 25 lutego 2021r. - nienumerowane karty akt ZUS; zeznaniaW. W. (1), k. 28 a.s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w dniu 19 kwietnia 2021r. wydałdecyzję numer (...), w której stwierdził, żeW. W. (1)jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od 1 grudnia 2020r.(decyzja ZUS z dnia 19 kwietnia 2021r. - nienumerowane karty akt ZUS).W. W. (1)odwołała się od powyższej decyzji(odwołanie z 27 kwietnia 2021r., k. 3 a.s.).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów oraz częściowo w oparciu o zeznaniaW. W. (1). Dokumenty w zakresie, w jakim Sąd oparł na nich swoje ustalenia, są wiarygodne. Podobnie zostały ocenione zeznania ubezpieczonej, w których ubezpieczona zaprezentowała przebieg zdarzeń zgodny z tym, na co wskazał ZUS, a ponadto wyjaśniła motywy zmiany swojej decyzji związanej ze zgłoszeniem do ubezpieczeń społecznych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołanieW. W. (1)podlegało oddaleniu.
Art. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2021r., poz. 423),zwanej dalej ustawą systemową, stanowi, że obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym podlegają, z zastrzeżeniem art. 8 i 9, osoby fizyczne, które na obszarze Rzeczypospolitej Polskiej są osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność oraz osobami z nimi współpracującymi. Dotyczy ich także obowiązek podlegania ubezpieczeniu wypadkowemu, bowiem art. 12 ust. 1 ww. ustawy wskazuje, że obowiązkowo takiemu ubezpieczeniu podlegają osoby podlegające ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym.
Obowiązek ubezpieczenia osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą wynika każdorazowo z faktycznego prowadzenia tej działalności. Tym samym do powstania obowiązku ubezpieczenia wymagane jest rzeczywiste wykonywanie działalności zarobkowej, realizowanej w sposób zorganizowany i ciągły. W orzecznictwie sądowym prezentowany jest pogląd, że rozpoczęcie działalności gospodarczej polega na podjęciu w celu zarobkowym działań określonych we wpisie do ewidencji działalności gospodarczej
    (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 czerwca 2001r., II UK 428/00).Ponadto zart. 13 pkt 4 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychwynika, że osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą podlegają ubezpieczeniom od dnia rozpoczęcia wykonywania działalności do dnia zaprzestania wykonywania działalności, z wyłączeniem okresu, na który wykonywanie działalności zostało zawieszone na podstawie przepisów o swobodzie działalności gospodarczej. We wskazanym przepisie ustawodawca określił czasowe granice podlegania obowiązkowo ubezpieczeniu społecznemu wyznaczając je momentami rozpoczęcia i zaprzestania wykonywania działalności. Zaprzestanie działalności gospodarczej, o którym mowa w art. 13 ust. 4 ustawy systemowej uchylające obowiązek ubezpieczenia może być również okresowe i spowodowane przerwą w jej wykonywaniu. Musi to jednak wiązać się z wolną zaprzestania tej działalności w sposób definitywny, co winno znaleźć formalny wyraz w wyrejestrowaniu działalności z ewidencji działalności gospodarczej, względnie w jej zawieszeniu.
W przedmiotowej sprawie okoliczność prowadzenia działalności gospodarczej przezW. W. (1)od 1 grudnia 2020r. jest bezsporna, ubezpieczona bowiem tego nie kwestionowała, a w zeznaniach dodatkowo potwierdziła, że działalność jest przez nią prowadzona. Sporne pozostawało natomiast, czy wobec złożonego zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych od dnia 1 grudnia 2020r., a następnie wyrejestrowania z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych i zgłoszenia do ubezpieczenia chorobowego od dnia 1 grudnia 2020r., ubezpieczona jako osoba prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu od ww. daty, czy korzysta w tym czasie z tzw. ulgi na start i nie jest objęta obowiązkowymi ubezpieczeniami: emerytalnym, rentowymi i wypadkowym. Ubezpieczona, dokonując w dniu 4 grudnia 2020r. wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych i zgłoszenia w dniu 5 grudnia 2020r. tylko do ubezpieczenia zdrowotnego, wyraziła wolę skorzystania z tzw. ulgi na start. Organ rentowy wskazał jednak, że nie jest to możliwe z uwagi na okoliczność, żeW. W. (1)dokonała w dniu 30 listopada 2020r. zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych od dnia 1 grudnia 2020r., składając formularz ZUS ZUA jako osoba prowadząca działalność, dla której podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne stanowi zadeklarowana kwota nie niższa niż 30 % kwoty minimalnego wynagrodzenia.
Art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców(Dz. U. z 2021r., poz. 162)wskazuje, że przedsiębiorca będący osobą fizyczną, który podejmuje działalność gospodarczą po raz pierwszy albo podejmuje ją ponownie po upływie co najmniej 60 miesięcy od dnia jej ostatniego zawieszenia lub zakończenia i nie wykonuje jej na rzecz byłego pracodawcy, na rzecz którego przed dniem rozpoczęcia działalności gospodarczej w bieżącym lub w poprzednim roku kalendarzowym wykonywał w ramach stosunku pracy lub spółdzielczego stosunku pracy czynności wchodzące w zakres wykonywanej działalności gospodarczej, nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym przez okres 6 miesięcy od dnia podjęcia działalności gospodarczej (ust. 1). Przedsiębiorca może zrezygnować z uprawnienia, o którym mowa w ust. 1, przez dokonanie zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych (ust. 2).

W. W. (1)od 1 grudnia 2020r. wznowiła wykonywanie działalności gospodarczej, która wcześniej pozostawała zawieszona od 1 września 2018r., a więc spełniała przesłanki do skorzystania z tzw. ulgi na start. Jednak, mimo iż została poinformowana przez pracownika Inspektoratu ZUS wL.o takiej możliwości, nie skorzystała z niej, dokonując w dniu 30 listopada 2020r. zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń: emerytalnego, rentowych i wypadkowego na formularzu ZUS ZUA z kodem tytułu ubezpieczenia 057000. Tym samym zrezygnowała z tzw. ulgi na start. Dokonując takiej rezygnacji nie pozostawała w błędzie, ani nie popełniła pomyłki, na co wskazywała w odwołaniu. Ubezpieczona w pełni świadomie wybrała możliwość podlegania ubezpieczeniom społecznym. Wskazuje na to z jednej strony wyraźna informacja udzielona przez pracownika ZUS o możliwości skorzystania z tzw. ulgi na start, a z drugiej strony wiedza i świadomość ubezpieczonej dotycząca takiej możliwości, wynikająca nie tylko z pouczenia, jakie uzyskała, ale i z wiedzy, jaką ubezpieczona dysponuje, będąc księgową. Poza tym w zeznaniachW. W. (1)wyraźnie przyznała, że wiedziała, iż istnieje możliwość, by skorzystała z ww. ulgi. W tej sytuacji trudno mówić o tym, aby została wprowadzona w błąd albo pozostawała w takim błędzie. Z kolei pomyłka miałaby miejsce wówczas, gdyby złożenie druku ZUS ZUA w dniu 30 listopada 2020r. było niezgodne z wolą ubezpieczonej. Ta wola tymczasem była w ww. dacie jednoznaczna.W. W. (1)chciała dokonać zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych i to uczyniła, zaś jej późniejsze działania nie wynikały z tego, że chciała naprawić omyłkę, tylko z tego, że zmieniła zdanie. Ubezpieczona – jak wyjaśniła w zeznaniach – przemyślała swój krok jeszcze raz i zdecydowała, że zgłoszenie do ubezpieczeń nie będzie dla niej korzystne. W takiej jednak sytuacji, kiedy jej działania były podjęte w warunkach pełnej świadomości, kiedy w dniu 30 listopada 2020r. już dokonała zgłoszenia do ubezpieczeń społecznych, to w późniejszym czasie nie mogła skorzystać z tzw. ulgi na start.
Problem interpretacyjny może pojawić się w sytuacji, gdy strona dopuści się pomyłki, skutkującej stworzeniem sytuacji prawnej niekorzystnej dla niej i niezgodnej z jej wolą. W prawie ubezpieczeń społecznych brak jest przepisu odpowiadającego treściart. 60 k.c.iart. 65 k.c., jednakże obowiązuje przepisart. 9 Kodeksu postępowania administracyjnego, który nakazuje organom administracji publicznej należyte i wyczerpujące informowanie stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków. Przywołać także należy naart. 8 § 1. k.p.a., zgodnie z którym uznaje się, że koniecznym warunkiem uznania postępowania za prowadzone w sposób budzący zaufanie jego uczestników do organu administracji (organu rentowego), jest kierowanie się przez ten organ zasadami proporcjonalności, bezstronności i równego traktowania. Zart. 8 k.p.a.wynikają także inne obowiązki organu administracji (organu rentowego) dotyczące sposobu prowadzenia postępowania, wykraczające poza konieczność kierowania się wskazanymi wyżej zasadami. Organy administracji powinny więc postępować w sposób przejrzysty, uczciwy i sprawiedliwy. Organ administracji powinien dążyć do ustalenia rzeczywistej woli strony, jeżeli treść i charakter pism składanych przez stronę budzi wątpliwości - np. wyrok NSA z 18 lutego 1994r., SA/Wr (...), Prok. i Pr. 1995, Nr 2, poz. 54 (zob. Piotr Marek Przybysz. Komentarz do art. 8 k.p.a., LEX). W tym miejscu przywołać można również wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Łodzi z dnia 10 lipca 2019r., II SA/Łd 207/19, wskazujący, że w sytuacji, gdy żądanie strony jest zredagowane w sposób niedostatecznie zrozumiały, bądź budzący wątpliwości, organ administracji ma obowiązek wyjaśnić rzeczywistą wolę strony. Powyższe wynika z ogólnych zasad postępowania administracyjnego, zawartych wart. 7-9 k.p.a., tj. zasady prawdy obiektywnej, zasady prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie jego uczestników do władzy publicznej oraz zasady należytego i wyczerpującego informowania strony o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ich prawa i obowiązki będące przedmiotem postępowania

    (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia: 5 lipca 1999r., IV SA 1632/96, z dnia 11 czerwca 1990r., I SA 367/90, ONSA 1990, nr 2-3, poz. 47).

Jak już zostało wskazane, w przedmiotowej sprawie powołane argumenty nie będą miały zastosowania, gdyżW. W. (1), choć tak wskazała w odwołaniu, w rzeczywistości nie popełniła pomyłki, dokonując zgłoszenia w dniu 30 listopada 2020r. Była należycie poinformowana przez obsługującego ją pracownika ZUS o możliwości skorzystania z tzw. ulgi na start, a zatem można mówić w jej przypadku co najwyżej o podjęciu decyzji, która nie została należycie przemyślana. Tego rodzaju sytuacja nie jest jednak pomyłką, o której możemy mówić wówczas, kiedy wola wyrażona przez osobę ubezpieczoną nie jest zgodna z jej wolą rzeczywistą. Tymczasem ubezpieczona w dniu 30 listopada 2020r. świadomie podjęła decyzję o zgłoszeniu do ubezpieczeń społecznych. Jej decyzja była wyrazem jej woli w tamtym momencie, natomiast okoliczność, że nastąpiła w tym zakresie zmiana po kilku dniach, nie może prowadzić do uznania możliwości rezygnacji z wcześniejszego zgłoszenia i skorzystania z ulgi na start.
Mając na względzie powołane okoliczności należało zatem przyjąć, że ubezpieczona od 1 grudnia 2020r., kiedy zarejestrowała działalność gospodarczą, prowadziła ją i podlegała z tego tytułu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym. Wskazywane w odwołaniu okoliczności związane z sytuacją rodzinną i zdrowotną ubezpieczonej nie mają znaczenia z punktu widzenia możliwości skorzystania z ulgi na start, bowiem przesłanki te są zawarte wprost w art. 18 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 6 marca 2018r. - Prawo przedsiębiorców, w którym nie ma mowy o uwzględnianiu sytuacji osobistej i rodzinnej wnioskodawcy.
Podsumowując, Sąd Okręgowy ocenił, iż zaskarżona decyzja jest zgodna z prawem, a zatem brak jest podstaw do jej zmiany bądź uchylenia. Na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.odwołanie podlegało więc oddaleniu.