Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1987/21
Data wyroku: 2022-01-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt III AUa 1987/21

UZASADNIENIE
Decyzją z 19 maja 2021 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.odmówiłJ. K.prawa do emerytury pomostowej, z uzasadnieniem,że ubezpieczony
- nie udowodnił okresu pracy w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze, wynoszącego co najmniej 15 lat,
- po dniu 31 grudnia 2008 roku nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lubo szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych,
- nie udowodnił rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą.
Jednocześnie organ rentowy uwzględnił ubezpieczonemu 45 lat, 3 miesiące i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 10 lat, 3 miesiące i 0 dni okresów pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze. Jako pracę w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze organ rentowy uwzględnił okres od 1 lipca 1983 roku do30 września 1993 roku. Natomiast do stażu pracy w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze nie został uwzględniony okres od 1 października 1993 roku do30 września 2000 roku, gdyż zajmowane przez ubezpieczonego stanowiska nie były zgodneze stanowiskiem figurującym w powołanych przez pracodawcę świadectwach wykonywania prac w szczególnych warunkach z 5 lutego 2004 roku i 21 września 2020 roku.
Ubezpieczony wniósł odwołanie od opisanej decyzji, nie precyzując zarzutów.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podtrzymał stanowisko, jak w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy w Bielsku-Białej wyrokiem z 7 października 2021 roku w sprawie sygn. akt VI U 532/21 oddalił odwołanieJ. K.. Za bezsporne Sąd uznał, że ubezpieczony ukończył 61 lat, wykazał okresy składkowe i nieskładkowe łącznie w wymiarze 45 lat,3 miesięcy i 2 dni, w tym ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 32i 32 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychoraz że rozwiązał umowę o pracę 6 września 2021 roku. Jednocześnie Sąd pierwszej instancji stwierdził, że ubezpieczony nie posiada stażu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze , w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Sąd ustalił, że odwołujący 20 sierpnia 1978 roku zatrudniony zostałFabryce (...)wB.na stanowisku montera. Od 1 lipca 1983 roku powierzono mu obowiązki szlifierza-lakiernika, a od 1 stycznia 1988 roku - stanowisko brygadzisty na Wydziale(...)–Lakiernia (...).
Z dniem 15 września 1993 rokuJ. K.został zatrudniony w(...) S.A.na stanowisku szlifierza-lakiernika i nadal pełnił obowiązki brygadzisty. Zakres obowiązków był tożsamy z obowiązkami dotychczas wykonywanymi. Od 16 sierpnia 2000 roku(...)spółka z o.o. przejęła na podstawieart. 23(
    1)kodeksu pracyczęść działalności produkcyjnej(...) S.A.-Zakład (...). Od tego dnia ubezpieczony pracował na stanowisku brygadzisty-zgrzewacza. Kolejna zmiana stanowiska nastąpiła od 1 lipca 2003 roku, kiedy to powierzonoJ. K.stanowisko pracownika magazynowego. Od 1 października 2003 roku odwołujący zajmował stanowisko mistrza zmiany, następnie mistrza produkcji, zastępcy kierownika produkcji, kierownika produkcji, mistrza zmianowego, lidera przepływu oprzyrządowania i brygadzisty.(...) S.A.6 kwietnia 2004 roku wystawił odwołującemu świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, z adnotacją, żeJ. K.w okresie od 1 lipca 1983 roku do 30 września 1993 roku i od 1 października 1993 roku do 15 sierpnia 2000 roku wykonywał prace wymienione w wykazie A dziale XIV poz. 17 pkt 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia7 lutego 1983 roku i w zarządzeniu nr 3 Ministra Hutnictwa i Przemysłu Maszynowego z dnia 30 marca 1985 roku. Świadectwa tej samej treści wydał ubezpieczonemu jego kolejny pracodawca 20 sierpnia 2019 roku i 21 września 2020 roku.
Odnosząc powyższe ustalenia do przepisów prawa, Sąd Okręgowy stwierdził, żeJ. K.wykonywał prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze określonew rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w okresie od 1 lipca 1983 roku do 15 sierpnia 2000 roku.
Sąd pierwszej instancji przywołałart. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, który stanowi, że prawo do emerytury pomostowej przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1/ urodził się po 31 grudnia 1948 roku
2/ ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat
3/ ma okres składkowy i nieskładkowy wynoszący dla mężczyzn co najmniej 25 lat
4/ osiągnął wiek wynoszący dla mężczyzn co najmniej 60 lat
5/ przed dniem 1 stycznia 1999 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub pracę w szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowychlub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS
6/ po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach lubw szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych
7/ nastąpiło rozwiązanie stosunku pracy.
Biorąc pod uwagę stanowiska, na jakich był zatrudniony ubezpieczony i charakter wykonywanej przez niego pracy, Sąd Okręgowy uznał, że ubezpieczony nie może uzyskać prawa do emerytury pomostowej na podstawieart. 4 i 49 ustawy o emeryturach pomostowych, gdyż prace, jakie wykonywał nie są wymienione w załącznikach doustawy o emeryturach pomostowychi na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie.
Apelację od wyroku wniósł ubezpieczony, zaskarżając wyrok całości i zarzucając mu:
błąd w ustaleniach faktycznych połączony z naruszeniemart. 316 § 1 k.p.c.,art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 3271k.p.c., w zw. zart. 232 k.p.c.orazart. 365 § 1 k.p.c.poprzez całkowici dowolną ocenę dowodów oraz zaniechanie wszechstronnego rozważenia w sposób kompleksowy całego zebranego materiału i w efekcie błędne zastosowanie prawa materialnego, a w szczególności art. 49 w zw. zart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych, polegający na zupełnie dowolnym przyjęciu, że ubezpieczony nie może uzyskać prawa do emerytury pomostowej gdyż wykonywane przez niego prace nie są wymienione w załącznikach, podczas gdy Sąd ustalił, żeJ. K.wykonywał prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku od 1 lipca 1983 roku do 15 sierpnia 2000 roku.
Podnosząc powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez zmianę zaskarżonej decyzji i przyznanieJ. K.prawa do emerytury pomostowej oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Uzasadniając zarzuty apelacyjne, ubezpieczony wskazał, że skoro słusznie ustalił Sąd Okręgowy, iżJ. K.wykonywał prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze określone w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku w okresieod 1 lipca 1983 roku do 15 sierpnia 2000 roku, to kierując się treścią art. 49 w zw. zart. 4 ustawy z 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych, ubezpieczonemu przysługuje prawo do emerytury pomostowej i niezrozumiałe jest oddalenie odwołania.
Sąd Apelacyjny zważył:
Apelacja wniesiona przez ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie ubezpieczony domagał się przyznania prawa do emerytury pomostowej w oparciu o przepisyustawy z 19 grudnia 2008 roku o emeryturach pomostowych(t.j.: Dz.U. z 2018r., poz.1924).
Zgodnie zart. 4 ustawy o emeryturach pomostowychprawo do emerytury pomostowej,z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 roku
2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącyco najmniej 15 lat,
3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn,
4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,
5) przed dniem 1 stycznia 1999 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub pracew szczególnym charakterze, w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowychlub art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS,
6) po dniu 31 grudnia 2008 roku wykonywał pracę w szczególnych warunkach lubo szczególnym charakterze, w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych,
7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.
Stosownie natomiast do treściart. 49 ustawy o emeryturach pomostowychprawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:
1) po dniu 31 grudnia 2008 roku nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lubo szczególnym charakterze, w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych,
2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12,
3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3ust. 1 i 3.
Sąd pierwszej instancji prawidłowo uznał, że ubezpieczony spełnił przesłanki określone wart. 4 pkt 1, 2, 3, 4, 5 i 7, gdyż urodził się po 31 grudnia 1948 roku, ma okres pracyw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat,w dniu 16 marca 2020 roku osiągnął wiek 60 lat, ma okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej co najmniej 25 lat, przed dniem 1 stycznia 1999 roku wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2021r.,poz. 291 ze zm.) i w dniu 6 września 2021 roku nastąpiło rozwiązanie z nim stosunku pracy.
Ubezpieczony nie wykazał natomiast spełnienia przesłanki określonej wart. 4 pkt 6 lub art. 49 pkt 3 ustawy o emeryturach pomostowychalbowiem nie wykazał, że posiada okres zatrudnienia w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Organ rentowy do stażu pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisówustawy o emeryturach pomostowychnie zaliczył ubezpieczonemu żadnego okresu pracy.
Sąd pierwszej instancji również uznał, że żaden okres nie może zostać uznany za okres pracy w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Wskazać należy, żeustawa o emeryturach pomostowychzastąpiła przepisy ustawy emerytalnej, regulujące zasady nabywania emerytur w niższym wieku emerytalnym przez pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, zaostrzając wymogi nabycia prawa do emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.Ustawą o emeryturach pomostowychznacznie ograniczono krąg uprawnionych do emerytury poprzez ograniczenie rodzaju prac w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, których wykonywanie uzasadnia obniżenie wieku emerytalnego.
Pracami w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze są tylko takie konkretne prace, które wymieniono w treści ustawy oraz załącznikach do ustawy (por. wyrok Sądu Najwyższego z 9 maja 2019 roku, III UK 115/18).
Wart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowychwskazane zostało, że wykaz prac w szczególnych warunkach i wykaz prac o szczególnych charakterze określają załączniki nr 1 i 2 do ustawy.
Należy podkreślić, że przepisy przyznające prawo do emerytury pomostowej muszą być interpretowane ściśle, bowiem nabycie prawa do tego świadczenia jest swoistym przywilejemi nie można stosować wykładni rozszerzającej, w szczególności, jeżeli chodzi o rodzaj pracy i jej charakter czy też stanowisko pracy. Zapis załącznika nr 1 doustawy o emeryturach pomostowychw poz. 29 wymienia – prace bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.). Niewątpliwie pomieszczenie, w którym ubezpieczony wykonywał pracę w spornym okresie nie było pomieszczeniem o małej kubaturze, gdyż była to hala produkcyjna. Podkreślić należy, że ustawodawca uznał za prace w szczególnych warunkach według przepisówustawy o emeryturach pomostowychtylko prace wykonywane bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją, a nie prace przy malowaniu czy szlifowaniu w dużym pomieszczeniu (pomieszczeniu które jako całość nie ma małej kubatury), gdzie znajdują się linie produkcyjne i równocześnie jest zatrudnionych wiele osób.
Podkreślenia wymaga, że przepisy prawa ubezpieczeń społecznych mają charakter norm bezwzględnie obowiązujących, co oznacza, iż instytucja emerytury w obniżonym wieku emerytalnym podlega ścisłej wykładni (vide wyrok Sądu Najwyższego z 12 lipca 2011 roku, IIUK 2/11), zaś samo subiektywne przekonanie ubezpieczonego, że jego praca z uwagi na uciążliwe warunki, w jakich była świadczona, może stanowić podstawę do przyznaniamu uprawnień do emerytury w niższym od powszechnego wieku, nie znajduje uzasadnienia faktycznego i prawnego (vide wyrok Sądu Najwyższego z 21 listopada 2001 roku, II UKN 598/00).
Sąd drugiej instancji stwierdza w związku z tym, że wykonywane przez ubezpieczonego prace nie kwalifikują się do zaliczenia ich w poczet prac wykonywanych w szczególnych warunkach w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych.
Tak więc ubezpieczony nie wykazał, iż spełnił wszystkie przesłanki do nabycia prawado emerytury pomostowej albowiem stosownie doart. 4 pkt 6 lub art. 49 pkt 3nie wykazał aby wykonywał prace w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
Sąd Apelacyjny nie stwierdził także aby w toku rozpoznania sprawy przez SądOkręgowy doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego i prawa materialnego, wskazanych w apelacji ubezpieczonego. Sąd nie kwestionował dowodów przedstawionychprzez ubezpieczonego. Stan faktyczny sprawy został ustalony w oparciu o zeznania świadków, ubezpieczonego i dowody z dokumentów. Sąd Okręgowy dokonał też prawidłowej subsumcjii prawidłowo ocenił, że prace wykonywane przez ubezpieczonego w okresie jego zatrudnienia nie stanowią prac w szczególnych warunkach ani o szczególnym charakterze w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych.
Mając powyższe na uwadze, na mocyart. 385 k.p.c., Sąd Apelacyjny oddalił apelację ubezpieczonego.
/-/ SSA Dorota Wydmańska-Cichy