Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 913/18
Data wyroku: 2021-01-29 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Irena Mazurek, Katarzyna Kaczmarczyk-Kłak, Ewa Preneta-Ambicka
Słowa kluczowe: Deputaty i ich ekwiwalenty
Teza: przy nabyciu prawa i podjęciu wypłaty ekwiwalentu za deputat węglowy nie mają zastosowania art. 116,129 ust.1 i art. 133 ust.1 p.2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt

III AUa 913/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 29 stycznia 2021 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Irena Mazurek (spr.)

Sędziowie:

SSA Ewa Preneta-Ambicka
SSA Katarzyna Kaczmarczyk-Kłak

Protokolant

starszy sekretarz sądowy Maria Piekiełek

po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2021 r.
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuK. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wJ.
o ekwiwalent pieniężny z tytułu prawa do bezpłatnego węgla
na skutek apelacji wnioskodawcy
od wyroku Sądu Okręgowego w Krośnie
z dnia 15 października 2018 r. sygn. akt IV U 349/18

I
zmienia zaskarżony wyrok jak też poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wJ.z dnia 13 kwietnia 2018 r.w ten sposób, że zobowiązuje pozwany organ rentowy do wypłaty wnioskodawcyK. S.ekwiwalentu pieniężnegoza deputat węglowy za okres od dnia 29 lipca 2009 r. do 1 marca 2018 r.wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od poszczególnych kwot ekwiwalentu, począwszy od dnia 7 września 2009 r. do dnia podjęciajego wypłaty przez ZUS,

II
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wJ.na rzecz wnioskodawcyK. S.kwotę 30 zł ( słownie: trzydzieści złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego .

Sygn. akt III AUa 913/18

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 29 stycznia 2021 r.
Decyzją z dnia 13 kwietnia 2018 r. Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.przyznał wnioskodawcyK. S.prawo do kolejowego ekwiwalentu węglowego do emerytury ,począwszy od dnia 1 marca 2018 r. tj. od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek .W podstawie prawnej decyzji powołane zostały ogólnie przepisy ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. emeryturach rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych ( t. j. Dz. U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.) oraz ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe „ ( Dz.U. Nr 84,poz.948 ze zm.)
WnioskodawcaK. S.odwołał się od powyższej decyzji ZUS do Sądu Okręgowego w Krośnie i wnosząc o jej zmianę domagał się przyznania prawa do kolejowego ekwiwalentu węglowego począwszy od dnia nabycia prawa do emerytury tj. już od 2009 r. wraz z ustawowymi odsetkami za zwłokę .
W odpowiedzi na odwołanie pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.wniósł o oddalenie żądania wnioskodawcy,podkreślając że ogólną zasadą prawa emerytalno- rentowego jest , że świadczenie wypłaca się na wniosek zainteresowanego ( art.116 ustawy o emeryturach i rentach z FUS) , począwszy od dnia powstania prawa do świadczenia lecz nie wcześniej niż od miesiąca w którym zgłoszono wniosek o świadczenie ( art. 129 ust.1 ww. ustawy) co w tym wypadku, przy złożeniu przezK. S.w dniu 26 marca 2018 r. wnioskuo przyznanie do emerytury kolejowego ekwiwalentu węglowego , stanowić mogłoo przyznaniu prawa do tego świadczenia dopiero od 1 marca 2018 r. tj. od miesiąca zgłoszenia tego wniosku.
Sąd Okręgowy w Krośnie, po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia 15 października 2018 r. ( sygn. akt IVU 349/18 ) oddalił odwołanie wnioskodawcyK. S., podzielając w zupełności stanowisko pozwanego organu rentowego o braku podstaw do potwierdzenia uprawnienia wnioskodawcy do dochodzonego świadczenia już od dnia nabycia przez niego prawa do emerytury, przy wskazaniu na art. 129 ust. 1 ustawy emeryturach i rentach z FUS. Jednocześnie Sąd I instancji zauważał, żeK. S.we wniosku o przyznanie emerytury z dnia8 lipca 2009 r. nie domagał się przyznania prawa do ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy ,co więcej we wniosku tym zawarł informację, że nie pobierał ekwiwalentu węglowego ( przy wskazaniu na pkt 4 str.3 wniosku ) W podstawie prawnej wyroku powołany zostałart. 47714§ 1 k.p.c.
Wyrok Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 15 października 2018 r. zaskarżony został przez wnioskodawcęK. S., który zarzucającw apelacji błąd w ustaleniach faktycznych Sądu I instancji dotyczący niewłaściwego odczytania treści jego wniosku emerytalnego z dnia 8 lipca 2009 r. a w konsekwencji naruszenie prawa materialnego tj. przepisów ustawy z dnia 8 września 2000 r.o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe „ wnosił on zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uwzględnienie żądania odwołania w całości .W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący w szczególności podkreślał ,że stosownie do przepisów wyżej powołanej ustawy jako byłemu pracownikowi kolejowemu z chwilą nabycia prawa do świadczenia emerytalnego przysługiwał ekwiwalent węglowy , który winien być mu przyznany z urzędu przez pozwany organ rentowy , a skoro ZUS tego nie uczynił to należy mu się stosowne wyrównanie wraz z odsetkami za zwłokę za cały okres kiedy ekwiwalent ten nie był mu wypłacany. Jednocześnie skarżący zastrzegał , że gdyby prawo ograniczało okres wyrównania do 3 lat, to domaga się ewentualnie wypłaty ekwiwalentu wraz z odsetkami za zwłokę za ten jedynie okres .
Pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.nie ustosunkował się do treści apelacji wnioskodawcy .
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, rozpoznając apelację wnioskodawcyK. S., zważył co następuje;
Apelacja jest w pełni zasadna co skutkować musi wydaniem przez tutejszy sąd orzeczenia reformatoryjnego uwzględniającego w całości żądania wnioskodawcy. .
Przede wszystkim bowiem zgodzić się w zupełności ze skarżącym należało, że stosownie do art. 74 ust.1 i ust.4 ustawy z dnia 8 września 2000 r. o komercjalizacji i restrukturyzacji przedsiębiorstwa państwowego „Polskie Koleje Państwowe „( t. j. Dz.U. z 2020 r.,poz.292 )-zwanej dalej ustawą o komercjalizacji, prawo do ekwiwalentu węglowego przysługuje byłym pracownikom kolejowym, którzy z tytułu tego zatrudnienia nabyli prawo do emerytury lub renty i którzy w okresie zatrudnienia na kolei byli uprawnieni do deputatu węglowego .Tak więc jest to świadczenie należne dla ww. kręgu ubezpieczonych już od dnia nabycia przez nich prawa do ww. świadczeń ( por. m in. Wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 20 lutego 2019 r. III AUa 1367/18, Lex nr 2891822 ). W sytuacji więc potwierdzenia przez organ rentowych prawa ubezpieczonego do tego rodzaju emerytury czy renty winien jest on z urzędu i bez jakiegokolwiek dodatkowego wniosku potwierdzić uprawnienie emeryta czy rencisty do omawianego ekwiwalentu węglowego. Tak się jednak nie stało w sytuacji wnioskodawcy, który nabył prawo do emerytury z tytułu zatrudnienia na kolei z dniem 29 lipca 2009 r. ( czego przecież nie kwestionuje pozwany organ rentowy przyznając ostatecznie odwołującemu się w zaskarżonej decyzji prawo do ekwiwalentu węglowego , co więcej wyłącznie w oparciu o nie poparty żadnym dodatkowym dokumentem jego wniosek z 26 marca 2018 r. ), a któremu organ rentowy nie przyznał już wówczas ekwiwalentu nadto w sytuacji gdy załączone do wniosku emerytalnego zaświadczenie RP -7 ( v.k-10 akt emerytalnych wnioskodawcy ) potwierdzało pobieranie przezJ. S.w okresie zatrudnienia na kolei ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy . W tym miejscu odnosząc się zaś jedynie marginalnie do ustaleń faktycznych Sądu I instancji w zakresie treści wniosku emerytalnego wnioskodawcy z dnia 8 lipca 2009 r. należy zauważyć, że wskazywany pkt. 4 str.3 tego wniosku w ogóle nie dotyczył sytuacji ubezpieczonego tak więc prawidłowym było zakreślenie przez niego w tym, pkt . rubryki „nie”. Jednocześnie podkreślić należy, że podstawy nabycia prawa i wypłaty deputatu węglowego w formie ekwiwalentu pieniężnego normuje wyczerpująco wskazana powyżej ustawao komercjalizacji ,która w żadnym miejscu nie odsyła do przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS ( w przeciwieństwie choćby doart.15 ustawy z dnia27 czerwca 2003 r. o rencie socjalnej, która podobnie jak omawiany ekwiwalent pieniężny finansowana jest ze środków budżetu państwa ). Równocześnie ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy nie jest też świadczeniem objętym zakresem przedmiotowym ustawy emerytalno- rentowej jako, że nie został wymieniony w jej art. 3 . Wszystko to razem prowadzić więc musi do wniosku, że w sprawach tego rodzaju jak przedmiotowa, nie mają zastosowania powoływane przez ZUS przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS tj. art. 116 , art.129 ust. 1 ,czy w końcu sygnalizowany pośrednio przez samego apelującego art. 133 ust. 1 pkt 2 ww. ustawy ograniczający możliwość wypłaty świadczeń do 3 lat wstecz w sytuacji błędu organu rentowego ( tak też w orzecznictwie sądów apelacyjnych czego przykładem może być wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 22 lutego 2019 r. III AUa 1839/18 ,Lex nr 2669668 ).
Z tych to więc względów należało w pełni przyznać rację wnioskodawcy o jego uprawnieniu do wypłaty ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy za cały należny okres , a więc począwszy od dnia nabycia prawa do emerytury do marca2018 r. kiedy to ostatecznie, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu , decyzją ZUS potwierdził to uprawnienie odwołującego się . W tym miejscu pojawiło się więc pytanie o zasadność roszczenia wnioskodawcy w zakresie należności ubocznej ( odsetek) w sytuacji gdy omawiany ekwiwalent pieniężny za deputat węglowy niewątpliwie nie jest świadczeniem z ubezpieczeń społecznych . Należy jednak w tym miejscu zauważyć, że stosownie doart. 71 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r.o systemie ubezpieczeń społecznych( t. j. Dz.U. z 2020 r.,poz.266 ze zm.) -zwanej dalej ustawą systemową Zakład wykonuje również zadania powierzone na podstawie innych ustaw . Jednocześnie art. 85 ust. 1 ww. ustawy systemowej przewiduje, że jeżeli Zakład w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych , nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie określonych przepisami prawa cywilnego .Nie dotyczy to jedynie przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności. Wobec powyższego w ocenie Sądu Apelacyjnego przepis ten co do zasady ma zastosowaniew przedmiotowej sprawie, bowiem z jego brzmienia jednoznacznie wynika, iż stosuje się go nie tylko w przypadku opóźnienia w przyznaniu i wypłaceniu świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych ale również w przypadku opóźnienia w przyznaniu i wypłaceniu świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów, a takim właśnie przepisem zlecającym pozwanemu organowi rentowemu wypłatę ekwiwalentu pieniężnego za deputat węglowy jest art. 74 ust. 5 powołanej wyżej ustawy o komercjalizacji (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 marca 2018 r. III AUa 821/17 , Lex nr 2471760 ) .Mając więc powyższe na uwadze , jak też wyrażony na wstępie pogląd świadczący o zawinieniu ZUS w opóźnieniuw podjęciu wypłaty na rzecz wnioskodawcy należnego mu ekwiwalentu węglowego,a także uwzględniając przewidziane w ust. 5, 6 i 7 wskazanego wyżej przepisu terminy wypłat tego świadczenia , Sąd Apelacyjny w Rzeszowie przyznał wnioskodawcy prawo do dochodzonych odsetek od poszczególnych kwot ekwiwalentu , począwszy od dnia 7 września 2009 r. jako , że na ten miesiąc przypadał pierwszy termin jego wypłaty po przyznaniu wnioskodawcy prawa do emerytury , a z kolei ustalonaw decyzji emerytalnej data płatności świadczenia przypadała na 6 dzień każdego następującego po sobie miesiąca ( § 2 ust. 4 rozporządzenia Ministra Pracy Polityki Socjalnej z dnia 1 lutego 1999 r. w sprawie szczegółowych zasad wypłacania odsetek za opóźnienie w ustaleniu lub wypłacie świadczeń z ubezpieczeń społecznych , Dz.U. Nr 12 ,poz.104)
Z tych wszystkich więc wyżej naprowadzonych względów i na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.orzeczono jak w pkt I sentencji wyroku. Tak określony końcowy wynik sprawy uzasadniał z kolei obciążenie pozwanego organu rentowego poniesionymi przez wnioskodawcę kosztami postępowania apelacyjnego w kwocie 30 zł, stanowiącej opłatę sądową od apelacji, o czym orzeczono jak w pkt. II sentencji wyroku na podstawieart. 98 § 1 k.p.c.w zw. zart. 108 § 1 k.p.c.iart. 109 § 1 zdanie . drugie k. p. c.

ZARZĄDZENIE
1/(...)
(...)P. M.,
-(...)K. S.,
2/(...)(...)
(...)