Sąd Rejonowy w Szczytnie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 193/20
Data wyroku: 2022-04-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Przemysław Palka
Teza: wyrok uniewinniający

Sygn. akt II K 193/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 kwietnia 2022 r.
Sąd Rejonowy w Szczytnie w II Wydziale Karnym
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SR Przemysław Palka
Protokolant: sekr. sąd. Paulina Rucka-Pabich
po rozpoznaniu na rozprawie w dniach 28 czerwca 2021 roku, 10 listopada 2022 roku, 9 marca 2022 roku i 13 kwietnia 2022 roku sprawy z oskarżenia prywatnegoW. R. (1)przeciwko:

1
A. N.,córceK.iI. z domu B.,urodzonej (...)wS.,

2
A. B.,córceK.iI. z domu B.,urodzonej (...)wS.,

oskarżonym o to, że:
dopuściły się zniesławieniaW. R. (1)poprzez rozgłoszenie nieprawdy co do znęcania się przez nią fizycznie i psychicznie nad rodzicami, szczególnie nad matką oraz kradzieży matce pieniędzy:
- w złożonym przez oskarżone w dniu 30 maja 2019 roku do Sądu Rejonowego w Szczytnie piśmie z 26 maja 2019 r., o stwierdzenie nabycia spadku poI. R.w sprawie o sygn. akt I NS 67/19, wraz załącznikami pism,
- poprzez ukazanieW. R. (1)przed instytucją Sądu jako osoby chorej psychicznie, winnej za wręcz wszystkie niepowodzenia życioweA. B.w piśmie z dnia 8 stycznia 2020 roku, złożonym przez nią w dniu 8 stycznia 2020 roku do Sądu Rejonowego w Szczytnie w sprawie o sygn. akt II 246/19, będącym odpowiedzią na prywatny akt oskarżenia,
- w piśmieA. N.z dnia 4 stycznia 2020 roku złożonym w Sądzie Rejonowym w Szczytnie w dniu 8 stycznia 2020 roku w sprawie o sygn. akt II K 246/19, będącym odpowiedzią na prywatny akt oskarżenia,
- poprzez pomówienieW. R. (1)o stosowanie jakiś technik manipulacyjnych, stosowanie przemocy psychicznej i fizycznej w piśmieA. B.z dnia 21 lipca 2020 roku złożonym do Sądu Rejonowego w Szczytnie w sprawie o sygn. akt 67/19;
- poprzez pomówienieW. R. (1)o jakieś intrygi, przedstawienie przez Sądem jako osoby przebiegłej, chciwej w piśmieA. N.z 22 lipca 2020 roku złożonym do Sądu Rejonowego w Szczytnie w sprawie o sygn. akt I Ns 67/19,
- poprzez przedstawienieW. R. (1)jako osoby, która „wymyśla, kłamie, wyszukuje byle jakiego pretekstu, aby pokazać nam – kto tu rządzi”, w piśmie wyjaśniającym z dnia 28 sierpnia 2020 roku przesłanym meilowo do KPP wS.w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej,
tj. o czyn zart. 212 §1 k.k.

I
oskarżoneA. N.iA. B.uniewinnia od popełnienia zarzucanych im czynów;

II
na podstawieart. 29 ust. 1 ustawy Prawo o adwokaturzezasądza od Skarbu Państwa na rzecz kancelariiadwokackiej (...)kwotę 576 (pięciuset siedemdziesięciu sześciu) złotych oraz podatek VAT w kwocie 132,48 (stu trzydziestu dwóch 48/100) złotych tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonejA. B.z urzędu;

III
na podstawieart. 632 pkt 1 k.p.k.kosztami procesu obciąża oskarżycielkę prywatnąW. R. (1).

UZASADNIENIE

Formularz UK 1

Sygnatura akt

II K 193/20

Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybieart. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k.albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza.

1.USTALENIE FAKTÓW

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1
2

A. N.
A. B.

W. R. (1)wniosła prywatny akt oskarżenia przeciwkoA. N.iA. B.oskarżonym o to, że:
dopuściły się zniesławieniaW. R. (1)poprzez rozgłoszenie nieprawdy co do znęcania się przez nią fizycznie i psychicznie nad rodzicami, szczególnie nad matką oraz kradzieży matce pieniędzy:
- w złożonym przez oskarżone w dniu 30 maja 2019 roku do Sądu Rejonowego w Szczytnie piśmie z 26 maja 2019 r., o stwierdzenie nabycia spadku poI. R.w sprawie o sygn. akt I NS 67/19, wraz załącznikami pism,
- poprzez ukazanieW. R. (1)przed instytucją Sądu jako osoby chorej psychicznie, winnej za wręcz wszystkie niepowodzenia życioweA. B.w piśmie z dnia 8 stycznia 2020 roku, złożonym przez nią w dniu 8 stycznia 2020 roku do Sądu Rejonowego w Szczytnie w sprawie o sygn. akt II 246/19, będącym odpowiedzią na prywatny akt oskarżenia,
- w piśmieA. N.z dnia 4 stycznia 2020 roku złożonym w Sądzie Rejonowym w Szczytnie w dniu 8 stycznia 2020 roku w sprawie o sygn. akt II K 246/19, będącym odpowiedzią na prywatny akt oskarżenia,
- poprzez pomówienieW. R. (1)o stosowanie jakiś technik manipulacyjnych, stosowanie przemocy psychicznej i fizycznej w piśmieA. B.z dnia 21 lipca 2020 roku złożonym do Sądu Rejonowego w Szczytnie w sprawie o sygn. akt 67/19;
- poprzez pomówienieW. R. (1)o jakieś intrygi, przedstawienie przez Sądem jako osoby przebiegłej, chciwej w piśmieA. N.z 22 lipca 2020 roku złożonym do Sądu Rejonowego w Szczytnie w sprawie o sygn. akt I Ns 67/19,
- poprzez przedstawienieW. R. (1)jako osoby, która „wymyśla, kłamie, wyszukuje byle jakiego pretekstu, aby pokazać nam – kto tu rządzi”, w piśmie wyjaśniającym z dnia 28 sierpnia 2020 roku przesłanym meilowo do KPP wS.w sprawie dotyczącej samowoli budowlanej,
tj. o czyn zart. 212 §1 k.k.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

1
złożenie przezA. B.iA. N.w dniu 30 maja 2019 roku do Sądu Rejonowego w Szczytnie pisma z 26 maja 2019r., „w związku ze sprawą o stwierdzenie nabycia spadku poI. R.(Sygn. Akt I NS 67/19) oraz przesłanymi dokumentami pismaW. R. (1)z dnia 16.V.2019r.” doręczoneW. R. (1)w dniu 30 maja 2019 r.

2
złożenie przezA. B.w dniu 8 stycznia 2020 roku do Sądu Rejonowego w Szczytnie w sprawie o sygn. akt II 246/19 pisma z dnia 8 stycznia 2020 roku, będącego odpowiedzią na prywatny akt oskarżenia złożony przezW. R. (1)przeciwkoA. B.

3
złożenie przezA. N.w dniu 8 stycznia 2020 roku do Sądu Rejonowego w Szczytnie w sprawie o sygn. akt II 246/19 pisma z dnia 4 stycznia 2020 roku, będącego odpowiedzią na prywatny akt oskarżenia złożony przezW. R. (1)przeciwkoA. N.

4
złożenie przezA. B.do Sądu Rejonowego I Wydziału Cywilnego wS.w sprawie o sygn. akt I Ns 67/19 pisma z dnia 21 lipca 2020 roku „w związku ze sprawą, sygnatura akt I Ns 67/19 o stwierdzenie nabycia spadku poI. R.– mojej mamie i przesłanymi dokumentami pismaW. R. (1)z dnia 26.06.2020r. – ZARZUTY DO OPINII BIEGŁEGO”

5
złożenie przezA. N.do Sądu Rejonowego I Wydziału Cywilnego wS.w sprawie o sygn. akt I Ns 67/19 pisma z dnia 22 lipca 2020 roku „w związku ze sprawą, Sygn. Akt I Ns 67/19”

6
wysłanie przezA. N.w dniu 28 sierpnia 2020 r. na adres meilowy(...)pisma „Wyjaśnienie samowoli budowlanej”

Ad. 1
- pismo z dnia 26.05.2019 r.
- protokół w sprawie I Ns 67/19 z dnia 30 maja 2019 r. o stwierdzenie nabycia spadku
Ad. 2
- pismo z 8 stycznia 2020 r.
Ad. 3
- pismo z 4 stycznia 2020 r.
Ad. 4
- pismo z dnia 21 lipca 2020 r.
Ad. 5
- pismo z 22 lipca 2020 r.
Ad. 6
- pismo zatytułowane „WYJASNIENIE”
-----------------------------
Ad. 1-6
- zeznania oskarżycielki prywatnejW. R. (2)
Ad. 1-6
- wyjaśnieniaA. N.
Ad. 1-6
- wyjaśnieniaA. B.

Ad. 1
- k.9
- k. 127-127v
Ad. 2
- k. 31-32
Ad. 3
- k. 33
Ad. 4.
- k. 34-36
Ad. 5.
- k. 37-39
Ad. 6
- k. 40-41
Ad. 1-6
- k. 195-195v
Ad.1-6
- k.135-136
Ad. 1-6
- k. 173v-174v

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

1.OCena DOWOdów

1.1

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

Ad. 1 z pkt 1.1.
Ad. 2 z pkt 1.1.
Ad. 3 z pkt 1.1.
Ad. 4 z pkt 1.1.
Ad. 5 z pkt 1.1.
Ad. 6. Z pkyy 1.1.

Ad. 1
- pismo z dnia 26.05.2019 r.
- protokół w sprawie I Ns 67/19 z dnia 30 maja 2019 r. o stwierdzenie nabycia spadku
Ad. 2
- pismo z 8 stycznia 2020 r.
Ad. 3
- pismo z 4 stycznia 2020 r.
Ad. 4
- pismo z dnia 21 lipca 2020 r.
Ad. 5
- pismo z 22 lipca 2020 r.
Ad. 6
- pismo zatytułowane „WYJASNIENIE”
Ad. 1-6
- zeznania oskarżycielki prywatnejW. R. (2)
Ad. 1-6
- wyjaśnieniaA. N.
Ad. 1-6
- wyjaśnieniaA. B.

Ad. 1 - 6
- dowody wiarygodne, nie były kwestionowane przez strony
Ad. 1-6
- Dokonując oceny zeznań oskarżycielki prywatnej, Sąd uznał je za wiarygodne jedynie w niewielkim zakresie w którym pokrywają się z ustaleniami fatycznymi poczynionymi w sprawie, opierającymi się przede wszystkim, i w zasadzie wyłącznie, na przedłożonej dokumentacji. Fakt złożenia wskazanych w akcie oskarżenia pism przez oskarżone – bezsporny.
Ad. 1-6
- oskarżonaA. N.nie przyznała się do popełnienia zarzucanego czynu. Potwierdzając fakt pisania pism do różnych instytucji wskazała, że nie było jej zamiarem zniesławienieW. R. (1)a jedynie szukanie pomocy dla rodziców
Ad. 1-6
- oskarżonaA. B.nie przyznała się do popełnienia zarzucanego czynu. Potwierdzając fakt pisania pism do różnych instytucji wskazała, że nie było jej zamiarem zniesławienieW. R. (1)a jedynie szukanie pomocy dla matki.

1.2

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

1.PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Oskarżony

☐

1.3
Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

☐

1.1
Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

1.4
Warunkowe umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

☐

1.5
Umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania

☐

1.6
Uniewinnienie

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia

Istotą pomówienia jako czynności sprawczej czynu zart. 212 § 1 k.k.jest wiążąca się z tym potencjalna zdolność do poniżenia pokrzywdzonego w opinii publicznej lub narażenia na utratę zaufania, tym samym wiążąca się z nim możliwość wystąpienia szkody moralnej po stronie osoby pokrzywdzonej w postaci poniżenia w opinii publicznej lub narażenia na utratę zaufania. Przestępstwo „zniesławienia” jest przestępstwem formalnym z narażenia, co oznacza, że do jego dokonania nie jest co prawda wymagany skutek w postaci rzeczywistego poniżenia lub utraty zaufania przez osobę lub inny podmiot zniesławienia, jednakże zniesławiające zarzuty obiektywnie rzecz ujmując – muszą stwarzać zagrożenie dla dobrego imienia pomówionej osoby (por. postanowienie SN z 14 października 2010 r., II KK 105/10, OSNwSK 2010, nr 1, poz. 1963) . Innymi słowy narażenie na poniżenie lub utratę zaufania pomówionej osoby w opinii publicznej oznacza sytuację, w której istnieje realne niebezpieczeństwo pogorszenia w „odbiorze społecznym” ukształtowanej co do niej opinii. (tak np.: J. Raglewski komentarz do art. 212 kodeksu karnego [w:] A. Barczak-Oplustil, G. Bogdan, Z. Ćwiąkalski, M. Dąbrowska-Kardas, P. Kardas, J. Majewski, J. Raglewski, M. Rodzynkiewicz, M. Szewczyk, W. Wróbel, A. Zoll, Kodeks karny. Część szczególna. Tom II. Komentarz do art. 117-277 k.k., Zakamycze 2006, wyd. II). Poniżenie oznacza bowiem pomniejszenie, uszczuplenie wartości danej osoby, jej upokorzenie lub zhańbienie.
Do popełnienia przestępstwa zart. 212 § 1 k.k.konieczne jest więc to, by zawarte w pomówieniu informacje były obiektywnie zdatne do wywołania wskazanego w przepisie znamienia skutku, w tej sytuacji nie jest więc ważne czy zostały one uznane za prawdziwe (postanowienie SN z 9 października 2001 r., IV KKN 78/97, Legalis). Trzeba wyraźnie więc podkreślić, że przepisart. 212 § 1 k.k.mówi nie o poniżeniu w ogóle, lecz o poniżeniu „w opinii publicznej”, co oznacza, że chodzi tu nie tyle o urazę osobistych uczuć osoby pokrzywdzonej, ale o to, jak osoba pomówiona będzie postrzegana przez szeroki, nieokreślony krąg osób. Karalne jest więc jedynie takie pomówienie, które może prowadzić do upokorzenia danej osoby w opinii innych osób, spowodować, że inne będą uważały pokrzywdzonego za osobę poniżoną (postanowienie SN z 14 października 2010 r., II KK 105/10, OSNwSK 2010, nr 1, poz. 1963).
Przenosząc powyższe, na grunt przedmiotowej sprawy, stwierdzić należy, że zarzucane oskarżonym zniesławiające przekazy zawarte były w oświadczeniach w formie wniosków, zawiadomień, wyjaśnień i odpowiedzi na prywatny akt oskarżenia. Biorąc pod uwagę, że ze względu na adresata złożonych pism ich treść nie była dostępna – poza upoważnionymi, z powodu zakresu swoich obowiązków, do zapoznawania się z nimi – dla jakiegokolwiek szerszego kręgu osób ani nie istniała też potencjalna możliwość jego rozszerzenia, wskazać należy stanowisko judykatury na temat działania sprawcy w warunkach kontratypu dozwolonej krytyki. Sąd Najwyższy w uzasadnieniu wyroku z 15 września 1970 r. w sprawie sygn. akt V KKN 31/70 stwierdził, „że nie stanowi zniesławiania zarzut podniesiony w toku procesu sądowego pod warunkiem, ze działanie sprawcy zmierza do obrony własnego interesu w sprawie oraz zarzut postawiony jest we właściwej formie i nie zmierza wyłącznie do poniżenia osoby, której został postawiony” (Lex nr 21332). W uzasadnieniu wyroku z 18 grudnia 2000 r. w sprawie o sygn. IV KKN 331/00 Sąd Najwyższy wskazał, „że nie stanowią przestępstwa zniesławienia różnego rodzaju wypowiedzi dokonywane w ramach przysługujących jednostce uprawnień, między innymi oświadczenia składane w skargach sądowych, odpowiedziach na zarzuty, zażaleniach, doniesieniach o popełnionych przestępstwach” (Lex nr 51135). Konluzywnie rzecz ujmuje Sąd Najwyższy w postanowieniu z 5 czerwca 2013 r. w sprawie o sygn. akt III K 387/12 stwierdzając, że „bezwzględne egzekwowanie ochrony interesów jednostki, wynikające zart. 212 § 1 k.k.oraz uznanie, że osoby pomawiane mają absolutne i nie podlegające ograniczeniom prawo do ochrony ze strony państwa, które reagować ma na pomówienia za pomocą prawa karnego byłoby niezasadne z punktu widzenia istoty społeczeństwa demokratycznego, w którym wolność wypowiedzi ma charakter fundamentalny (…)” Sąd Najwyższy w tymże orzeczeniu wskazał też, że „obok kontratypu ustawowego przewidzianego wart. 213 k.k.w państwie prawa istnieją też także kontratypy pozaustawowe, w tym kontratyp w postaci realizacji prawa do krytyki. Wtedy, gdy krytyka ta realizowana jest w piśmie o charakterze procesowym, w skardze kierowanej do władz, czy w zawiadomieniu o popełnieniu przestępstwa i kiedy brak podstaw do wykazania, że jedynym lub podstawowym zamiarem działania jest zniesławienie, zachowanie realizujące prawo do krytyki w ogóle pozbawione jest cechy bezprawności, a tym samym nie może być uznane za przestępstwo” (Lex nr 1328037).
W ocenie Sądu, treść przedmiotowych pism – nie tracąc z pola widzenia zarówno emocji towarzyszących działaniom oskarżonych, jak i konstatacji związanej z niezasługującą na aprobatę treścią niektórych zawartych w pismach sformułowań – nie była jedynie i wyłącznie bezprawnym atakiem oskarżonych na osobęW. R. (1)z zamiarem i w celu zdegradowania jej w opinii środowiska oraz opinii publicznej. Składane w ramach toczących się postepowań pisma, wyszczególnione w prywatnym akcie oskarżenia, dyktowane było ochroną własnego interesu poszczególnych oskarżonych bądź ochroną interesu uzasadnionego prawnie, w odniesieniu do osoby będącej stroną (czetnikiem) tych postepowań. Ustalone w sprawie fakty w postaci forum prezentacji zarzutów formułowanych w pismach kierowanych do instytucji publicznej albo organu władzy, tym samym też udostępnianie tych pism jedynie funkcjonariuszom tych organów w zakresie ich kompetencji nie zaś na stronie internetowej, ani na łamach prasy, radia czy telewizji – nie pozwalają na uznanie oskarżonych winnych popełnienia zarzucanego im w prywatnym akcie oskarżenia czynu.
W konsekwencji powyższych ustaleń i rozważań Sąd, uznając, że zachowania oskarżonych nie wyczerpały znamion czynu zabronionego zart. 212 § 1 k.k.ani tez żadnego innego czynu zabronionego, mając na uwadzeart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.w zw. zart. 414 § 1 zd. 2 k.p.k., oskarżoneA. N.iA. B.uniewinnił.

1.KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Punkt z wyroku odnoszący siędo przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

1.1Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

1.6. inne zagadnienia

W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę

7

KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II
III

Sąd na podstawieart. 29 ust. 1stawy z dnia 26 maja 1982 r.Prawo o adwokaturzezasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. S.kwotę 576 złotych oraz podatek 132,48 zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemu z urzędu;
- na podstawieart. 632 pkt 1 k.p.k.kosztami procesu obciążono oskarżycielkę prywatną.

1.1Podpis