Sąd Rejonowy w Opocznie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 253/20
Data wyroku: 2021-06-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Mirosława Makowska

Sygn. akt I Ns 253/20

POSTANOWIENIE
Dnia 7 czerwca 2021 roku
Sąd Rejonowy w Opocznie, I Wydział Cywilny, w składzie:
Przewodniczący: S.S.R.M. M. (1)
Protokolant: sek. sąd.P. N.
po rozpoznaniu w dniu 25 maja 2021 roku w Opocznie
na rozprawie
sprawy z wnioskuT. G.
z udziałemK. M.
o stwierdzenie nabycia służebności drogi koniecznej przez zasiedzenie

postanawia:
oddalić wniosek.
Sygn. akt I Ns 253/20

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 13 lipca 2020 r. (data wpływu) wnioskodawczyniT. G., reprezentowana przez pełnomocnika – adwokata, wnosiła o stwierdzenie, że nabyła przez zasiedzenie z dniem 25 lutego 2009 r. służebność drogi koniecznej polegającą na prawie przechodu i przejazdu przez nieruchomość obciążoną położoną w miejscowościM., gminaM., powiat(...)oznaczoną w ewidencji gruntów numeremdziałki (...)na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości władnącej położonej w miejscowościM., gminaM., powiat(...)oznaczonej w ewidencji gruntów numeremdziałki (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Opocznie prowadzona jestksięga wieczysta Kw nr (...).
W uzasadnieniu wniosku podniosła, iż jest właścicielką nieruchomości położonej wM.oznaczonej w ewidencji gruntów numeremdziałki (...)na mocy umowy darowizny dokonanej na jej rzecz przez rodzicówJ.iM. P.w dniu 1 grudnia 2003 r., którzy użytkowali tę działkę co najmniej od 25 listopada 1979 r. Z uwagi na brak innego dojazdu do pozostających w ich posiadaniu gruntów ornych, bez wyraźnego sprzeciwu uprzedniego właścicieladziałki oznaczonej numerem (...)T. M., korzystali oni z przejazdu od drogi publicznej. Wnioskodawczyni podniosła, że konieczność usankcjonowania 30 – letniego, samoistnego posiadania służebności wynika z faktu zaorania drogi przez dzierżawcę nieruchomości obciążonejO. M.w marcu 2020 r. oraz utrudniania przejazdu wnioskodawczyni (wniosek k. 3-19).
W odpowiedzi na wniosek z dnia 6 sierpnia 2020 r. uczestnik postępowaniaK. M.wnosił o oddalenie wniosku w całości i zasądzenie od wnioskodawczyni na rzecz uczestnika kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych zgodnie z treściąart. 520 § 2 lub § 3 k.p.c(odpowiedź na wniosek k. 24-33).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów numeremdziałki (...)o powierzchni 1,40 ha położona jest wM., gminaM., powiat(...), województwo(...). Stanowi ona pastwiska trwałe, grunty orne sady i rowy. Dla nieruchomości tej w Sądzie Rejonowym w Opocznie prowadzona jestksięga wieczysta Kw nr (...). Na wyżej wymienioną nieruchomość w dniu 24 lutego 1979 r.J. P.i jego żonaM. P.uzyskali akt własności ziemi Nr ON-451/100/79. Następnie na mocy umowy darowizny sporządzonej w formie aktu notarialnego w dniu 1 grudnia 2003 r. przed notariuszemT. D.prowadzącą Kancelarię Notarialną wO.Rep. A Nr 5671/2003J. P.i jego żonaM. P.darowali m.in. przedmiotową nieruchomość swojej córce – wnioskodawczyniT. G.(wówczasT. C.).
Tym samym aktem notarialnym małżonkowieP.darowali wnioskodawczyni nieruchomość położoną wM.oznaczoną w ewidencji gruntów numeremdziałki (...)o powierzchni 0,08 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Opocznie prowadzona jestksięga wieczysta Kw nr (...).
/dowód: - aktaksięgi wieczystej Kw nr (...),
- aktaksięgi wieczystej Kw nr (...)/
Sąsiadująca bezpośrednio zdziałką (...)nieruchomość oznaczona w ewidencji gruntów numeremdziałki (...)stanowi własność uczestnika postępowaniaK. M., wcześniej była ona w posiadaniu jego poprzedników prawnych. Położona jest ona przy drodze przez wieśM.. Droga jest wyłożona asfaltem. Pobocze jest porośnięte trawą, brak jest rowu. Działka uczestnika stanowi łąkę, która zaczyna się od krawędzi asfaltu. Po prawej stronie łąki znajduje się pas szerokości 3 metrów ze zgarniętą trawą. Ściągnięta nawierzchnia trawy została usypana na dwie kupki.
Działka wnioskodawczyni oznaczona w ewidencji gruntów numerem 194 stanowi pole uprawne i łąkę. Zadziałką nr (...)znajduje siędziałka nr (...), która także należy do wnioskodawczyni i znajduje się na niej sad oraz pole uprawne.Działka nr (...)przechodzi wdziałkę (...), która wychodzi na drogę przez wieś i w całości stanowi łąkę, która sięga do krawędzi drogi asfaltowej.
/dowód: - protokół i szkic z oględzin nieruchomości k. 73 – 75/
Przezdziałkę nr (...)dodziałki nr (...)przejeżdżali rodzice wnioskodawczyni, a następnie sama wnioskodawczyni. Było to kilka razy w roku, w zależności od tego ile razy musieli kosić trawę na łące. Aktualniedziałkę nr (...)dzierżawiO. M.. Od 2000 roku działka jest dzierżawiona przez rodzinęM.. W maju 2020 r. wnioskodawczyni robiła kostkę na swoim podwórku i pozostałości z tych prac w postaci gruzu wywiozła na działkę uczestnika celem utwardzenia drogi do swojej działki. Utwardzenie to zostało zepchnięte przez aktualnego dzierżawcę działki, który działkę tę wykasza i wysypany gruz utrudniałby mu tę czynność.
/dowód: - zeznania świadków:H. M.k. 55v,
T. M.k. 55v – 56,
M. P.k. 56 – 56v,
Z. M.k. 56v,
J. P.k. 66v,
J. S.k. 67,
A. D.k. 67v,
O. M.k. 67v – 68,
E. P.k. 68,
- zeznania wnioskodawczyniT. G.
k. 82 – 82v,
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane dowody, uznając je za wiarygodne. W niniejszej sprawie stan faktyczny w zasadzie nie był sporny, bowiem strony i świadkowie zgodnie zeznawali na okoliczności najistotniejsze dla rozstrzygnięcia sprawy jak dawny i obecny wygląd drogi oraz sposób korzystania z niej przez wnioskodawczynię i jej poprzedników prawnych. Rozbieżności dotyczyły jedynie szczegółów. Wnioskodawczyni twierdziła, że droga miała kiedyś urządzony mostek i wyłożona była kamieniami przez jej rodziców. ŚwiadekM. P.(matka wnioskodawczyni) wskazywała również na okoliczność, że w latach 60 jak była dzieckiem, był urządzony mostek oraz że jej rodzice nawozili kamieni, które obecnie pozarastały. Okolicznością tym zaprzeczał uczestnik. Również świadekH. M.zeznał, że nie było mostka. Będąc na gruncie podczas oględzin nieruchomości Sąd nie stwierdził istnienia mostka, ani nie było na pasie łąki wyłożonych kamieni. Zeznania wnioskodawczyni w tej części dotyczą bardzo dawnego okresu i nawet przyjmując, że w latach 60 był mostek, to jego obecny brak, jak również brak trwałego urządzenia drogi świadczy o tym, że roszczący sobie prawo do służebności gruntowej w żaden sposób nie dbali o to aby urządzenie drogi było trwałe.
Nadto świadekM. P.wskazywała, że częśćdziałki (...), przez którą przejeżdżali należała im się, gdyż była wynikiem tego, żeZ.iW. C.– poprzednicy prawnidziałki nr (...)zgodzili się w czasie uwłaszczeń na poszerzeniedziałki nr (...)należącej doS.iM.małżonkówM.. W zamian za to rodzinaC.mogła przejeżdżać przezdziałkę (...). Okoliczności dotyczące zamiany części gruntu wynikają tylko z zeznań świadkaM. P.. ŚwiadekT. M.– ojciec uczestnika – wskazywał, że nic mu nie wiadomo na temat zamiany. Jego ojciec mu tylko powiedział, żeC.mogą przejeżdżać przez ich działkę. Tak było powiedziane przez ojca i on to szanował. Powyższe zeznania świadków prowadzą do wniosku, że pomiędzy rodzinamiC.iM.doszło do pewnych wzajemnych uzgodnień co do korzystania zdziałki nr (...). Możliwe, że stało się to w zamian za poszerzenie działki rodzinyM., jednakże brak jest w tym zakresie wiarygodnych dowodów. Nic bowiem zdaniem Sądu nie stało na przeszkodzie aby w czasie uwłaszczeń wydzielić część gruntu zdziałki nr (...)i powiększyćdziałkę (...). Dlatego też, zeznania świadkaM. P.w tej części uznać należy za niewiarygodne.
Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geodety na okoliczność sporządzenia mapy obejmującej wydzielony pas gruntu odpowiadający drodze na nieruchomości obciążonej, uznając, że dopuszczenie dowodu z opinii biegłego geodety jest nieprzydatne dla rozstrzygnięcia sprawy, skoro wniosek o stwierdzenie zasiedzenia służebności drogi koniecznej podlega oddaleniu z innych względów (o których mowa będzie poniżej).
Sąd zważył, co następuje.
Wniosek nie jest zasadny.
Stosownie doart. 292 k.c., służebność gruntowa może być nabyta przez zasiedzenie tylko w wypadku, gdy polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia. Przepisy o nabyciu własności nieruchomości przez zasiedzenie stosuje się odpowiednio. Zgodnie zaś zart. 172 § 1 k.c., posiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. Zaś§ 2cytowanego artykułu stanowi, że po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Zgodnie zatemart. 172 k.c.samoistne posiadanie prowadzące do zasiedzenia nieruchomości
( służebności ) musi zatem trwać nieprzerwanie przez określony ustawą czas. Jeżeli podczas biegu zasiedzenia nastąpiło przeniesienie posiadania, obecny posiadacz może doliczyć do czasu, przez który sam posiadał, czas posiadania swego poprzednika; jeżeli jednak poprzedni posiadacz uzyskał posiadanie w zlej wierze, czas jego posiadania w zakresie odpowiadającym treści służebności może być doliczony tylko wtedy, gdy łącznie z okresem posiadania obecnego posiadacza wynosi przynajmniej 30 lat (art. 176 k.c.).
Sąd nie mógł uwzględnić wniosku o zasiedzenie służebności drogi koniecznej z dwóch powodów. Po pierwsze, droga będąca przedmiotem postępowania w ocenie Sądu nie stanowi trwałego i widocznego urządzenia. Po drugie, zdaniem Sądu korzystanie z drogi dojazdowej w ramach stosunków dobrosąsiedzkich nie jest posiadaniem służebności mogącym prowadzić do jej zasiedzenia.
Uwzględnienie wniosku o zasiedzenie wymagałoby wykazania, że w całym okresie biegu terminu zasiedzenia wnioskodawczyni lub jej poprzednik korzystali z trwałego i widocznego urządzenia. Nie jest wystarczające, wykonanie trwałego i widocznego urządzenia w pewnym momencie w trakcie biegu terminu zasiedzenia. Nawet przyjmując istnienie po stronie wnioskodawców dobrej wiary, musieliby oni korzystać z trwałego i widocznego urządzenia w postaci drogi przez okres 20 lat. W niniejszej sprawie uczestnik oraz świadkowieH. M.,T. M.,J. S.,Z. M.,A. D.iO. M.wskazywali, że droga będąca przedmiotem postępowania nie była utwardzona, stanowiła ona łąkę. Dzierżawcy rodzinaM.kosiła te łąkę do granicy. Wskazywali również, że rodzinaP.przejeżdżała przez tę łąkę do swojej działki. Taki stan trwał od lat. Problem pojawił się w maju 2020 roku, kiedy to wnioskodawczyni wysypała -pozostały z jej budowy - tłuczeń na łąkę. Następnie tłuczeń został ściągnięty przezO. M.na dwie kupki i zalegał na łące, również w czasie oględzin nieruchomości.
W orzecznictwie przyjmuje się, że zwykła polna droga, powstała na skutek stałego przejeżdżania pewnym szlakiem i zaznaczona na gruncie jedynie koleinami oraz śladami przepędzania bydła nie spełnia definicji trwałego i widocznego urządzenia (orz. SN z 26.11.1959 r., I CR 516/59, OSN 1962, Nr 1, poz. 8). Za trwałe i widoczne urządzenie w rozumieniuart. 292 k.c.uchodzą natomiast utwardzone żwirem koleiny drogi wyznaczające jednoznacznie jej przebieg (wyr. SN z 11.5.2000 r., I CKN 273/00,L.). Próba utwardzenia drogi tłuczniem miała miejsce dopiero w maju 2020 roku.
Posiadanie służebności zgodnie zart. 352 § 1 k.c.ma miejsce w przypadku, gdy jakikolwiek podmiot prawa cywilnego faktycznie korzysta z cudzej nieruchomości w zakresie odpowiadającym treści służebności. Posiadanie służebności gruntowej prowadzące do jej nabycia przez zasiedzenie nie jest więc posiadaniem samoistnym (tak trafnie: post. SN z 3.7.2015 r., IV CSK 636/14,L.), które zgodnie zart. 336 k.c.stanowi jedną z dwóch odmian posiadania rzeczy. W orzecznictwie Sądu Najwyższego posiadanie nieruchomości w zakresie służebności było nietrafnie uznawane za posiadanie zależne (por. post. SN z 5.6.2009 r., I CSK 392/08,L.; post. z 11.2.2010 r., I CSK 181/09,L.; post. SN z 28.4.2010 r., III CSK 211/09,L.; post. SN z 20.9.2013 r., II CSK 10/13,L.). Posiadanie służebności gruntowej, które ma prowadzić do jej nabycia przez zasiedzenie, nie powinno być sprawowane za zgodą właściciela nieruchomości, z której korzysta posiadacz służebności, wynikającą z umowy lub z wygodzenia będącego pochodną dobrosąsiedzkich stosunków (K. Zaradkiewicz, w: Pietrzykowski, Komentarz, 2015, t. I, art. 292, Nb 5). Skoro bowiem wykonywanie uprawnień objętych treścią raz ustanowionej służebności nie jest uzależnione od permanentnej zgody właściciela nieruchomości obciążonej, posiadanie służebności prowadzące do jej nabycia przez zasiedzenie powinno odpowiadać zakresowi i istotnym cechom tego prawa i w konsekwencji nie powinno być ono zależne od zgody właściciela nieruchomości, która ma zostać obciążona, ani od zawartej z nim umowy (tak: post. SN z 9.12.2014 r., III CSK 348/13,L.; post. SN z 22.1.2015 r., III CSK 104/14,L.; post. SN z 16.12.2015 r., IV CSK 132/15,L.).
Podstawą korzystania przez rodzinęP.z części nieruchomościdziałki nr (...)była nieformalna zgoda udzielona przez dziadków uczestnikaK. M.w ramach stosunków dobrosąsiedzkich, która w świetle przedstawionych powyżej poglądów doktryny i orzecznictwa wyklucza zasiedzenie służebności gruntowej. Jak bowiem zeznawał świadekT. M., jego ojciec mu przekazał, że poprzednicy prawni wnioskodawczyni mają przejeżdżać. Tak jak mu ojciec powiedział nie czynił żadnych problemów w tym, że rodzina wnioskodawczyni kilka razy w roku przejeżdżała przez jego łąkę.
Z uwagi na powyższe Sąd oddalił wniosek o stwierdzenie zasiedzenia służebności gruntowej. Jednocześnie Sąd pragnie zaakcentować, że w realiach rozpoznawanej sprawy nieruchomość wnioskodawczyni od 1991 roku uzyskała już dostęp do drogi publicznej. W tym czasie rodzice wnioskodawczyni zakupilidziałkę nr (...), która graniczy z drogą publiczną z jednej strony orazdziałką (...), której właścicielką jest wnioskodawczyni, a która graniczy zdziałką (...).

ZARZĄDZENIE
Odpis postanowienia wraz z uzasadnieniem doręczyć peł. wnioskodawcy.