Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 679/20
Data wyroku: 2021-02-25 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Władza rodzicielska
Podstawa prawna: art. 109 krio

Sygn. akt II Ca 679/20

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 9 września 2020 r. Sąd Rejonowy w Bełchatowie po rozpoznaniu w dniu 9 września 2020 r. na rozprawie sprawy z wnioskuM. W.z udziałemA. W. (1)o zmianę wyroku rozwodowego w przedmiocie władzy rodzicielskiej i sposobu jej wykonywania
postanowił:
1. pozbawićA. W. (1)władzy rodzicielskiej wobec jego małoletnich dzieciW. W. (1)urodzonej (...)iA. W. (2)urodzonego (...);
2. zasądził od uczestnikaA. W. (1)na rzecz wnioskodawczyniM. W.kwotę 340,00 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym kwotę 240,00 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego.
Podstawę powyższego postanowienia stanowiły przytoczone poniżej ustalenia i zarazem rozważania Sądu Rejonowego:
Ze związku małżeńskiegoM. W.iA. W. (1)pochodzą małoletniW. W. (1)ur. (...)iA. W. (2)ur. (...)
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Piotrkowie Tryb. wydanym w dniu 21.09.2016 r. w sprawie IC 869/16 rozwiązano przez rozwód związek małżeński uczestników. W orzeczeniu tym wykonywanie władzy rodzicielskiej nad małoletnimiW.iA.rodź.W.powierzono obojgu rodzicom oraz ustalono miejsce pobytu dzieci w każdorazowym miejscu zamieszkania matki. Zasądzono odA. W. (1)na rzecz dzieci alimenty w kwotach po 600 zł miesięcznie.
Sąd nie orzekał o kontaktach ojca z dziećmi. Nie zostały one także ustalone przez samych uczestników, co doprowadziło do tego, że przez okres ok. 3 lat dzieci nie spotykały się z ojcem.A. W. (1)nawiązał osobisty kontakt z synem w czerwcu 2019 r. Od tego czasu widział się z dzieckiem kilkakrotnie. Natomiast do spotkania uczestnika z córką nie doszło ani razu.
A. W. (1)nie zabiega o uzyskanie informacji dotyczących stanu zdrowia dzieci. Nie dowiaduje się również o ich postępy w nauce, nie uczestniczy w życiu szkolnym dzieci.
Uczestnicy nie rozmawiają ze sobą w sprawach małoletnich, brak jest między nimi motywacji do współpracy.
A. W. (1)powtórnie ożenił się. Jak podał nie zaprosił dzieci na ślub, ponieważ nie został zaproszony na uroczystość I komunii syna.
Od czerwca 2016 r. małoletniW.iA.rodź.W.wychowują się pod bezpośrednią opieką matki. Od czasu rozstania rodzice dzieci nie współpracują ze sobą, ich wzajemne relacje i komunikacja są silnie zaburzone. Osobą realizującą zadania rodzicielskie i podejmującą decyzje w sprawach małoletnich jest wnioskodawczym.
M. W.jest związana uczuciowo z dziećmi i sprawuje nad nimi codzienną opiekę, której jakość nie budzi zastrzeżeń.
A. W. (1)deklaruje więź emocjonalną z dziećmi, jego działania nie potwierdzają jednak tej deklaracji. Uczestnik od czasu rozstania stron wykazuje bierność rodzicielską oraz wycofanie w sprawach dotyczących dzieci. Przyjmuje wobec siebie mało krytyW.iA.rodz.W.. Czynną postawę cedując na innych przyczyny zaistniałej sytuacji. W niewystarczającym stopniu rozpoznaje potrzeby dzieci, prezentując małe rozumienie ich przeżyć oraz małą empatię wobec nich.
Obecnie małoletni odmawiają kontaktu z ojcem.
Sąd Rejonowy zważył, iż wniosek jest zasadny.
Władza rodzicielska wedługkodeksu rodzinnego i opiekuńczegoto przede wszystkim zespół obowiązków rodziców względem dziecka. Uprawnienia rodziców w stosunku do dziecka są niejako wtórnym składnikiem tej władzy (por.art.95§li97§l kro).
Zgodnie zart. 111 § 1 krojeżeli rodzice nadużywają władzy rodzicielskiej lub w sposób rażący zaniedbują swe obowiązki względem dzieci sąd opiekuńczy pozbawi rodziców władzy rodzicielskiej.
W przedmiotowej sprawie została spełniona druga przesłanka wskazana ww. przepisie. Stwierdzić należy iż uczestnik w sposób rażący zaniedbuje swoje obowiązki rodzicielskie względem małoletnichW.iA.rodź.W..A. W. (1)od czerwca 2016 r. wykazuje bierność rodzicielską. Nie uczestniczy w wychowywaniu dzieci, nie dąży do uzyskiwania informacji dotyczących stanu zdrowia dzieci, ich postępów w nauce. W związku z tym uczestnik nie posiada żadnej wiedzy na temat dzieci, ich rozwoju. Co więcej od czasu rozwodu nie zabiegał o kontakty z nimi. Okoliczność ta doprowadziła do tego, że zarówno córka jak i syn stanowczo odmawiają spotkań z nim.
Wskazywane przezA. W. (1)przyczyny takiego stanu rzeczy nie zasługują na uwzględnienie. W ocenie Sądu zaniedbania rodzicielskie uczestnika nie są skutkiem obiektywnych czynników zewnętrznych lecz postawyA. W. (1). Uczestnik przyczyn zaistniej sytuacji dopatruje się w zachowaniu innych, nie zauważając przy tym swojej odpowiedzialności za obecny stan relacji z dziećmi ( okoliczność tę potwierdzili w swojej opinii biegli).
Na koniec zauważyć należy, iżA. W. (1)w trakcie toczącego się postępowania nie poczynił żadnych starań, by zmienić istniejący stan rzeczy. Okoliczność ta wskazuje jednoznacznie, iż nie ma podstaw dla wysnucia pozytywnej prognozy prawidłowego wypełniania obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej przez uczestnika.
Z tych wszystkich względów orzeczono jak w punkcie 1 sentencji postanowienia.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto w oparciu oart. 520§3 kpc.
Powyższe postanowienie zaskarżył w całości uczestnik.
Apelacja zaskarżonemu postanowieniu zarzuca:
1) naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez ich błędne zastosowanie, a mianowicie:
a)art. 111 § 1 k.r.o.poprzez bezpodstawne przyjęcie przez Sąd iż Uczestnik w sposób rażący zaniedbuje obowiązki rodzicielskie względem dzieci i pozbawienie Uczestnika na tej podstawie władzy rodzicielskiej nad małoletnimi pomimo, że ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika rażące zaniedbywanie obowiązków Uczestnika wobec małoletnich dzieci, Sąd Rejonowy oddalił zaś wnioski dowodowe pozwalające na przeciwstawienie się przez Uczestnika tejże teorii;
2) naruszenie przepisów postępowania, mające istotne znaczenie dla sprawy, a
mianowicie:
a)art. 233 § 1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego i bezpodstawne przyjęcie, iż:
- Uczestnik po rozwodzie z Wnioskodawczynią nie czynił starań o wykonywanie władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, iż Uczestnik takie starania czynił, jednak spotkał się ze zdecydowanym oporem ze strony Wnioskodawczyni,
- Uczestnik po rozwodzie nie dążył do uzyskiwania informacji dotyczących dzieci, w tym stanu zdrowia dzieci, ich postępów w nauce, podczas gdy ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika, iż Uczestnik starał się pozyskiwać takie informacje,
- Uczestnik po rozwodzie nie zabiegał o kontakt z małoletnimi dziećmi, podczas gdy Uczestnik faktycznie zabiegał o te kontakty a także złożył do sądu wniosek o ustalenie kontaktów z małoletnimi, który jest w referacie sędziego wydającego zaskarżone postanowienie,
- Uczestnik w trakcie trwania toczącego się postępowania nie poczynił żadnych starań, by zmienić istniejący stan rzeczy, podczas gdy Uczestnik dążył do spotkań z dziećmi, odbudowania i pogłębienia więzi z małoletnimi,
- brak jest podstaw do wysnucia pozytywnej prognozy prawidłowego wypełniania obowiązków wynikających z władzy rodzicielskiej przez Uczestnika, podczas gdy ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie da się wysnuć negatywnej prognozy. Uczestnik wypełnia swoje obowiązki rodzicielskie, łoży na utrzymanie dzieci, stara się odbudować więź z dziećmi i w żaden nie utrudnia Wnioskodawczyni wykonywania władzy rodzicielskiej nad wspólnymi małoletnimi dziećmi;
b)art. 233 § 1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia zgromadzonego materiału dowodowego i brak wzięcia pod uwagę, iż:
- Uczestnik regularnie płaci alimenty i ponosi część kosztów utrzymania małoletnich dzieci,
- Uczestnik podjął walkę o możliwość kontaktów, jak również odbudowy i pogłębienia więzi z dziećmi, zarówno faktyczną jak i formalną - poprzez złożenie wniosku o ustalenie kontaktów z małoletnimi i liczne próby nawiązania kontaktów małoletnimi,
- Wnioskodawczyni od dnia rozstania Uczestników uniemożliwiała Uczestnikowi kontakt z małoletnimi dziećmi i wywarła negatywny wpływ na dzieci, a zwłaszcza córkę, który doprowadził do negowania przez dzieci potrzeby kontaktów z ojcem,
c)art. 233 § 1 k.p.c.poprzez:
- brak dokonania przez Sąd analizy całości dokumentacji przedłożonej przez Uczestnika w odpowiedzi na wniosek,
- oparcie rozstrzygnięcia w głównej mierze na zeznaniach Wnioskodawczyni niepopartych jakimikolwiek dokumentami czy zeznaniami świadków z pominięciem dowodu z zeznań Uczestnika, dokumentacji przedłożonej przez Uczestnika oraz zeznań świadków zgłoszonych przez Uczestnika,
d)art. 3271 § 1 k.p.c.poprzez sporządzenie przez Sąd uzasadnienia bez wskazania faktów, które Sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł, i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej;
Apelujący wnosił o:
1 a) uchylenie postanowienia w całości i przekazanie sprawy w całości Sądowi Rejonowemu w Bełchatowie do ponownego rozpoznania z uwagi na nierozpoznanie przez Sąd Rejonowy istoty sprawy, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego, ewentualnie
b) zmianę wyroku w całości poprzez oddalenie wniosku Wnioskodawczyni oraz zasądzenie od Wnioskodawczyni na rzecz Uczestnika kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa pełnomocnika za obie instancje, według norm przepisanych;
2. Ponadto na podstawieart. 380 k.p.c.wnosił o rozpoznanie przez Sąd II Instancji postanowienia Sądu I Instancji z 9 września 2020 r. oddalającego wniosek Uczestnika, zgłoszony w odpowiedzi na wniosek z dnia 30 września 2020 r. o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadków:
a)E. M. (1)(adres:Osiedle (...);(...)-(...) B.)
b)A. P.(obecnieW.) (adres:Osiedle (...);(...)-(...) B.) celem udowodnienia braku zaniedbywania przez Uczestnika obowiązków wobec małoletnich dzieci, wykonywania oraz zakresu wykonywania przez Uczestnika obowiązków wobec małoletnich dzieci, rażącego utrudniania, a wręcz uniemożliwiania przez Wnioskodawczynię Uczestnikowi kontaktu z małoletnimi dziećmi jak również kreowania przez Wnioskodawczynię skrajnie negatywnego wizerunku Uczestnika w oczach małoletnich dzieci Uczestników postępowania oraz stosunku małoletnich dzieci do Uczestnika.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja uczestnika jest częściowo zasadna.
Ma rację skarżący stwierdzając, że w realiach rozpoznawanej sprawy nie było powodów, ażeby pozbawić go w całości władzy rodzicielskiej nad małoletnimi dziećmi.
Ingerencja Sądu w relacjach pomiędzy rodzicami a dziećmi winna być ostrożna i poprzedzona wnikliwą oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego Pozbawienie władzy rodzicielskiej winno być traktowane jako ostateczność kiedy władzy tej nie można ukształtować w mniej dotkliwy sposób.
Postępowanie rodzica w zakresie wykonywania władzy rodzicielskiej musi być nacechowane istotnymi nagannymi zachowaniami wobec dziecka, które w całokształcie może prowadzić do pozbawienia tej władzy.
Istniejąca nieudolność i ocenione negatywnie postępowanie rodzica , które nie przybiera cech rażącego nie jest wystarczające.
Brak drastyczności zachowań ojca nie może skutkować pozbawieniem władzy rodzicielskiej.
Podstaw do uwzględnienia w całości żądania wnioskodawczyni- wbrew stanowisku Sądu Rejonowego- nie można upatrywać w zebranym w sprawie materiale dowodowym.
W opinii z dnia 5 lutego 2020 roku (por. k.90 in) OZSS stwierdził, że małoletnia przeżywa negatywne emocje związane z osobą ojca. Syn uczestnika na co wskazują biegli przeżywa brak kontaktów z ojcem. Od czasu rozstania rodziców nie ma między nimi odpowiedniej współpracy.
Relacje te są silnie zaburzone. Rodzice ważne kwestie dotyczące dzieci rozstrzygają wyłącznie na drodze sądowej. Uczestnik deklaruje więź emocjonalną z dziećmi. Od pewnego czasu okazuje bierność rodzicielską.
Z opinii tej nie wynika , że skarżący przejawia rażące naganne zachowania wobec dzieci. Akta sprawy wskazują, że realizuje wobec nich obowiązek alimentacyjny. Brak obecnie kontaktów to też rezultat tego, że spotkań z ojcem nie pragną dzieci. . Na nieistnienie silnie negatywnych zachowań uczestnika wskazują także świadkowie:E. M.iA. W., przesłuchani podczas rozprawy apelacyjnej w dniu 25 lutego 2021 roku. Złożone do akt sprawy sprawozdania i wywiady kuratorskie również nie wskazują na rażąco negatywne zachowanie uczestnika.
Z tych więc przyczyn w przedstawionym zakresie należało uwzględnić apelację (art. 386 § 1 kpc).
Nie było jednakże podstaw, ażeby utrzymać w pełnym zakresie władzę rodzicielską.
Strony od dłuższego czasu nie mieszkają razem. Żyją w rozłączeniu. Dzieci przebywają w miejscu zamieszkania matki, która sprawuje bieżącą nad nimi opiekę. Choćby już ów fakt przemawia za ograniczeniem uczestnikowi władzy rodzicielskiej.
Z w/w opinii wynika nadto, że uczestnik wykazuje bierność rodzicielską oraz wycofanie w sprawach dotyczących dzieci. W sytuacjach trudnych stosuje strategie zaradcze.
Przyjmuje wobec siebie mało krytyczną postawę cedując na innych przyczyny zaistniałej sytuacji. Nie szuka w sobie odpowiedzialności za obecny stan relacji z dziećmi.
Powyższe zachowanie dodatkowo uzasadnia przekonanie, iż jego władza rodzicielska winna być ograniczona do współdecydowania w istotnych sprawach dotyczących dzieci takich jak wybór szkoły, sposób leczenia w poważnych schorzeniach , organizacji wypoczynku (art. 107, art. 108 i art. 111 krio).
Mając to na uwadze na podstawieart. 385 kpcapelację w pozostałej części należało oddalić.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto na podstawieart. 520 § 1 kpc.

Jarosław Gołębiowski
Stanisław Łęgosz Dariusz Mizera