Sąd Rejonowy w Gdyni
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 50/20
Data wyroku: 2021-02-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Nowicka-Midziak
Słowa kluczowe: Ustalenie wstąpienia w stosunek najmu
Podstawa prawna: art. 17 ust. 1 a ustawy o ochronie praw lokatorów i art.189 kpc
Teza: nietezowane

Sygn. akt: I C 50/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
G., dnia 17 lutego 2021r

Sąd Rejonowy w Gdyni, I Wydział Cywilny
Przewodniczący: SSR Małgorzata Nowicka - Midziak
Protokolant: sekr. sąd. Małgorzata Kiedrowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lutego 2021r
sprawy z powództwaM.F.iM. P. (1)
przeciwkoGminie M.G.
z udziałemProkuratora Prokuratury Rejonowej w Gdyni
o ustalenie

1
ustala, że powódkomM.F.iM. P. (1)przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego;

2
wstrzymuje wykonanie opróżnienia lokalu mieszkalnego wG.przyulicy (...)na podstawie wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 3 lutego 2011r wydanego w sprawie o sygn. akt I C 1362/10 - co do powódekM.F.iM. P. (1)do czasu przedstawienia im oferty najmu lokalu socjalnego przezGminę M.G.;

3
zasądza od pozwanej na rzecz powódek kwotę 200 zł. (dwieście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygnatura akt: I C 50/20

UZASADNIENIE
Powódki małoletniaM. P. (1)iM. F. (1)wniosły pozew przeciwkoGminie M.G.o ustalenie istnienia prawa do lokalu socjalnego z zasobu mieszkaniowegoGminy M.G., a także o wstrzymanie wykonania opróżnienialokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wG.do czasu złożenia powódkom oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
W uzasadnieniu pozwu powódki podniosły, iż wskutek egzekucji z ograniczonegoprawa rzeczowegotj. własnościowego spółdzielczego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...)wG.przyul. (...), zamieszkały w lokalu przyul. (...)wG., nie posiadając do niego tytułu prawnego. Jak wskazały, lokal mieszkalny przyul. (...)wG.stanowił zabezpieczenie spłaty kredytu zaciągniętego przez ojca powódkiE. F.. Nakazem zapłaty z dnia 14 stycznia 2003r. Sąd Rejonowy w Gdyni zasądził od powódki i jej brata, będących spadkobiercamiE. F.kwotę 26.468,55 zł powiększoną o odsetki. Powódka była zatrudniona w(...) sp. z o.o.za minimalnym wynagrodzeniem i nie była w stanie spłacić długów spadkowych. W 2009r. na wniosek wierzyciela wszczęto egzekucję z wyżej wskazanego ograniczonegoprawa rzeczowego, w toku którego nastąpiło prawomocne przysądzenie wyżej wskazanego prawa na rzecz nabywcy. Powódki nie występowały wówczas z żądaniem przyznania lokalu socjalnego. Wskutek eksmisji w sierpniu 2011r. powódki zamieszkały w lokalu przyul. (...), którego najemcą byłaG. F., matka powódkiM.F.. Wobec matki powódki zapadło prawomocne orzeczenie nakazujące eksmisję z lokalu w sprawie o sygnaturze akt I C 1362/10. Egzekucja była prowadzona przez Komornika sądowego przy Sądzie Rejonowym w Gdyni pod sygnaturą KM 337/19. Postanowieniem z dnia 2 września 2019r. Komornik zawiesił egzekucję. Jako podstawę żądania powódki wskazały przepisart. 14 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów. Powódka wskazuje, że uzyskuje niewysokie dochody, które w znacznej części są przeznaczane na zaspokajanie potrzeb córki i spłatę rat kredytów. Dochody uzyskiwane przez powódki nie pozwalają na samodzielne wynajęcie lokalu bez pomocy publicznej.
(pozew k. 3-6)
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. W ocenie pozwanejart. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorówstanowi podstawę do orzekania w przedmiocie prawa do lokalu socjalnego tylko w postępowaniu, którego przedmiotem jest orzeczenie eksmisji i nie stanowi odrębnej podstawy do ustalenia prawa do lokalu socjalnego. Powyższa regulacja nie przewiduje ochrony osób eksmitowanych w sytuacji, gdy tytuł wykonawczy będący podstawą egzekucji oparty jest na innym tytule egzekucyjnym niż orzeczenie sądu wydane w postępowaniu rozpoznawczym. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 35 ustawy, który dotyczy jednak osób, które przed dniem wejścia w życie ustawy nie zostały objęte orzeczeniem sądowym nakazującym opróżnienie lokalu. Ponadto, przepis ust. 4 tego artykułu nie ma charakteru materialnoprawnego, lecz proceduralny i statuuje sposób postępowania organów prowadzących postępowanie egzekucyjne w sytuacji, w której prowadzone postępowanie mieści się w ramach hipotezy art. 35 ust. 1 ustawy. Samodzielną podstawą ustalenia istnienia prawa do lokalu socjalnego nie może być również przepisart. 189 kpc, gdyż postępowanie o ustalenie nie może zmierzać do stworzenia nowej sytuacji prawnej i nałożyć na gminę obowiązku zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, gdyż wyrok w sprawie o ustalenie ma charakter deklaratoryjny, jedynie stwierdzający istniejący stan prawny czy istnienie uprawnienia. Nadto, zdaniem pozwanej powódki nie są byłymi lokatorami w rozumieniuustawy o ochronie praw lokatorówi ustawa ta nie ma do nich zastosowania, albowiem powódki zajęły lokal bez zgody pozwanej i po skutecznym wypowiedzeniu umowyG. F., co nastąpiło z dniem 31 sierpnia 2020r. oraz po orzeczeniu względem niej eksmisji wyrokiem z dnia 3 lutego 2011r. Pozwana podniosła, że do toczącego postępowania nie ma zastosowaniaart. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów. Niezależnie od powyższego pozwana zakwestionowała fakt zamieszkiwania powódek w przedmiotowym lokalu, albowiem z oświadczeń złożonych przez byłego lokatoraK. F.wynika, że zamieszkiwał on w tym lokalu wyłącznie z matką. Nadto, pozwana zarzuciła powódkom, że nie udowodniły swojej sytuacji materialnej, rodzinnej i osobistej.
(odpowied ź na pozew k. 67-69)

S ąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 2 grudnia 2010r.Gmina M.G.wniosła do Sądu Rejonowego w Gdyni pozew o eksmisjęG. F.iK. F.zlokalu mieszkalnego nr (...)znajdującego się w budynku położonym wG.przyul. (...). Sprawa toczyła się pod sygnaturą I C 1362/10.
Wyrokiem zaocznym z dnia 3 lutego 2011r. Sąd Rejonowy w Gdyni nakazałG. F.iK. F.opuszczenie, opróżnienie z rzeczy i wydanieGminie M.G.lokalu mieszkalnego nr (...)położonego przyul. (...)wG., a także orzekł o braku uprawnienia do lokalu socjalnego.
(dow ód: wyrok k. 23 akt Sądu Rejonowego w Gdyni o sygnaturze I C 1362/10, pozew k. 2 tamże)
W sierpniu 2011r. dolokalu mieszkalnego nr (...)położonego przyul. (...)wG.wprowadziły sięM. F. (1)i jej małoletnia córkaM. P. (1). Powódki wspólnie zajmują w przedmiotowym lokalu jeden z trzech pokoi. Pozostałe dwa pokoje zajmują matka powódkiG. F.i brat powódkiK. F..
(dow ód: przesłuchanie powódkiM.F.płyta CD k. 123a, zeznania świadkaG. F.płyta CD k. 133)
Wcześniej, powódki zamieszkiwały wlokalu mieszkalnym nr (...)położonym przyul. (...)wG.. PowódkaM. F. (1)była współuprawniona do tego lokalu z tytułu własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu, które nabyła w spadku po ojcu. Z wniosku wierzyciela(...) Banku S.A.zostało jednak wszczęte postępowanie egzekucyjne z ograniczonegoprawa rzeczowego– własnościowego spółdzielczego prawa do lokalu. Postanowieniem z dnia 30 maja 2011r. Sąd Rejonowy w Gdyni przysądził wyżej opisane ograniczoneprawo rzeczowena rzecz nabywcy licytacyjnego. W sierpniu 2011r. nowy właściciel wyjął drzwi i okna w lokalu, zmuszając powódki do jego opuszczenia.
(dow ód: postanowienie z dnia 30 maja 2011r. k. 9, przesłuchanie powódkiM. F. (2)płyta CD k. 123a, zeznania świadkaG. F.płyta CD k. 133)
W dniu 2 kwietnia 2019r.Gmina M.G.złożyła wniosek o wszczęcie egzekucji przeciwkoG. F.iK. F.. Postanowieniem z dnia 2 września 2019r. Komornik zawiesił postępowanie egzekucyjne i zawiadomił powódki o treści 14ust. 4 i art. 35 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów.
(dow ód: wniosek o wszczęcie egzekucji 2-4 akt egzekucyjnych Komornika sadowego przy Sądzie Rejonowym w GdyniI. M.o sygnaturze KM 337/19, tytuł wykonawczy k. 39-42 tamże)
W oświadczeniach składanychGminie M.G.w 2019r.G. F.wskazała, że w lokalu zamieszkuje wspólnie z synemK. F.. Opłaty uzależnione od liczby osób zamieszkujących w lokalu były naliczane od 2 osób. Powódki nie zostały także zameldowane w przedmiotowym lokalu.
(dow ód: zawiadomienia o wysokości opłat k. 57,75, oświadczenie z dnia 5 lutego 2019r. k. 74, zeznania świadkaG. F.płyta CD k. 133)
W 2011r. powódkaM. F. (1)złożyła wniosek o przyznanie lokalu z zasobówGminy M.G.. We wniosku powódka wskazała, że zamieszkuje wG.przyul. (...). Nadto, w dniu 24 października 2011r. powódka zawarła umowę o świadczenie usług telekomunikacyjnych (Internet i telewizja kablowa) do lokalu mieszkalnego wG.przyul. (...).
(dow ód: wniosek k. 95-96)
PowódkaM. F. (1)pracuje za wynagrodzeniem w kwocie 1.800 zł netto, nadto otrzymuje świadczenie z programu „500+” na jedno dziecko. Dodatkowo, na rzecz małoletniej powódkiM. P. (1)zostały zasądzone alimenty w kwocie 600 zł, które były wypłacane do śmierci zobowiązanego w listopadzie 2019r. Od lutego 2020r.M. P. (1)ma rentę rodzinną po ojcu w kwocie 1.284,36 zł netto. Powódki prowadzą wspólne gospodarstwo domowe, ponoszą wydatki na opłaty za multimedia (150 zł miesięcznie), opłaty za energię elektryczną (100 zł co dwa miesiące), spłatę rat kredytu (300 zł miesięcznie), zakup biletu miesięcznego (98 zł), a także na pozostałe opłaty za mieszkanie (600 zł).M. P. (1)(ur. (...)) jest uczennicą liceum ogólnokształcącego. Żadna z powódek nie ma ustalonego stopnia niepełnosprawności.
(dow ód: przesłuchanie powódkiM.F.płyta CD k. 123a, decyzja ZUS z dnia 30 stycznia 2020r. k. 110, odpis aktu urodzenia powódkiM. P. (1)k. 54)

S ąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów, zeznań świadkaG. F., a także dowodu z przesłuchania powódkiM.F..
W ocenie Sądu brak było jakichkolwiek podstaw do kwestionowania wiarygodności i mocy dowodowej dokumentów powołanych w ustaleniach stanu faktycznego. Podkreślić bowiem należy, iż wymienione powyżej dokumenty, w tym postanowienie o przysądzeniu własności, orzeczenia komornika, decyzja ZUS czy odpisy aktów stanu cywilnego, mają charakter dokumentów urzędowych, zaś w toku niniejszego postępowania żadna ze stron nie wzruszyła w trybie przepisówart. 252 kpcprzysługujących tym dokumentom domniemań autentyczności oraz zgodności treści powołanych dokumentów z prawdą. Pozostałe dokumenty mające formę dokumentów prywatnych również nie były kwestionowane przez strony, a ich autentyczność nie budziła wątpliwości Sądu.
Sąd nie znalazł także podstaw do kwestionowania wiarygodności zeznań powódkiM.F.oraz świadkaG. F.. Zdaniem Sądu, zeznania te były szczere, spójne wewnętrznie, zbieżne ze sobą i korelowały z treścią przedstawionych dowodów z dokumentów. Zeznania wymienionych osób nie budziły również żadnych wątpliwości w świetle zasad doświadczenia życiowego czy logicznego rozumowania.
W niniejszej sprawie powódki domagały się ustalenia prawa do lokalu socjalnego, jako podstawę swojego roszczenia wskazując przepisyart. 189 kpciart. 14 i 35 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zważyć jednak należy, iż strona pozwana zakwestionowała tak określoną podstawę żądania, podnosząc, że przepisart. 35powołanej powyżej ustawy ma charakter intertemporalny i znajduje zastosowanie tylko w przypadku, gdy orzeczenie nakazujące opróżnienie lokalu zostało wydane przed dniem 10 lipca 2001r. Jednocześnie, pozwana wskazała, żeart. 189 kpcnie może być samodzielną podstawą powództwa.
Na wstępie, wyjaśnić należy, że na uwzględnienie zasługują twierdzenia pozwanejGminy M.G., iż w przedmiotowym stanie faktycznym nie znajduje zastosowania przepisart. 35 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z treściąust. 1tego przepisu uprawnienie do lokalu socjalnego przysługuje jedynie osobie wskazanej w art. 14 ust. 4 ustawy, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy została objęta orzeczeniem sądowym, chociażby nieprawomocnym, nakazującym opróżnienie lokalu, lub ostateczną decyzją administracyjną, o której mowa w art. 34, a orzeczenie to lub decyzja nie zostały wykonane przed dniem wejścia w życie ustawy. Przedmiotowa ustawa weszła w życie w dniu 10 lipca 2001r., podczas gdy powódki zamieszkały w lokalu w sierpniu 2011r. Nadto, w stosunku do powódek nigdy nie zapadło orzeczenie eksmisyjne. Nie ma zatem żadnych podstaw, aby powyższy przepis interpretować rozszerzająco.
W pierwszej kolejności, wobec podniesionych w odpowiedzi na pozew zarzutów, należało ustalić, czy powódki w ogóle zamieszkują w przedmiotowym lokalu przyul. (...)wG.. PozwanaGmina M.G.powołując się m.in. na oświadczenia składane przez byłych lokatorów wywodziła, że w lokalu zamieszkują wyłącznieG. F.iK. F.. W ocenie Sądu zarzut pozwanej nie zasługiwał na uwzględnienie. W świetle całokształtu zebranego materiału dowodowego należało bowiem uznać, że powódki faktycznie zamieszkują w spornym lokalu. Co prawda,G. F.wskazywała w oświadczeniach składanych pozwanej, że w lokalu zamieszkuje wspólnie z synem i nie zgłaszała w administracji, że w lokalu zamieszkują jeszcze inne osoby, niemniej okoliczności te nie przesądzają o tym, że lokal zajmują wyłącznie byli najemcy. Przede wszystkim należy wskazać, że powódki utraciły dotychczasowy tytuł prawny do lokalu. Ze złożonych przez stronę powodową dokumentów jednoznacznie wynika, że toczyło się postępowanie egzekucyjne z ograniczonegoprawa rzeczowego– własnościowego spółdzielczego prawa dolokalu nr (...)położonym przyul. (...)wG., który dotychczas zajmowały powódki. Postanowieniem z dnia 30 maja 2011r. Sąd Rejonowy w Gdyni przysądził wyżej wskazane ograniczoneprawo rzeczowena rzecz nabywcy licytacyjnego. Sąd dał również wiarę zeznaniom powódki i świadka, że w sierpniu 2011r. powódki opuściły przedmiotowy lokal mieszkalny, który został zajęty przez nabywcę licytacyjnego.M. F. (1)zeznała, że w sierpniu 2011r. nabywca zdemontował drzwi i okna w lokalu, zmuszając powódki do jego opuszczenia. Zeznania powódki korelują z zeznaniami złożonymi przez powódkę w toku postępowania przygotowawczego prowadzonego przez Policję. Z uwagi na niskie dochody powódka nie miała możliwości wynajęcia lokalu na wolnym rynku. Nadto, należy zwrócić uwagę, że w 2011r.M. F. (1)zwróciła się do pozwanej z wnioskiem o przydział lokalu, wskazując jako adres zamieszkania adres lokalu, którego dotyczy pozew. Dodatkowo, w 2011r. powódka zawarła umowę na świadczenie usług telekomunikacyjnych co do lokalu wG.przyul. (...). W innych pismach załączonych do akt niniejszej sprawy jako adres zamieszkania powódka wskazywała adres spornego lokalu. Tym samym, Sąd uznał, że powódki faktycznie zamieszkują w przedmiotowym lokalu.
Następnie, należało rozważyć kwestię tytułu prawnego powódek. Zważyć należy, iż powódki wprowadziły się do przedmiotowego lokalu przyul. (...)już po złożeniu przez właścicielaGminę M.G.w stosunku do najemców tego lokalu oświadczenia o wypowiedzeniu umowy, a także po wydaniu wyroku eksmisyjnego, który zapadł w dniu 3 lutego 2011r.G. F.wskazywała, że nie miała świadomości istnienia wyroku eksmisyjnego, niemniej okoliczność ta wobec niezaskarżenia wyroku zaocznego pozostaje bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. W chwili wprowadzenia się powódek,G. F.iK. F.nie przysługiwał już żaden tytuł prawny do przedmiotowego lokalu z uwagi na skuteczne rozwiązanie stosunku najmu przez właściciela lokalu. W związku z tym powódki nie mogły swojego prawa do zamieszkiwania w lokalu wywodzić od byłych lokatorów na podstawie przepisówprawa rodzinnegoani na podstawie umowy użyczenia. Z tego względu uznać należało, że powódki zajmują lokal bez tytułu prawnego.
Zgodnie jednak z treściąart. 17 ust. 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnegoSąd może orzec o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu wobec osoby, która dokonała zajęcia lokalu bez tytułu prawnego, jeżeli przyznanie tego uprawnienia byłoby w świetle zasad współżycia społecznego szczególnie usprawiedliwione. Zważywszy, iż przepisart. 17 ust. 1azastąpił dotychczasową regulację zawartą w art. 24, do określenia przesłanek uzasadniających przyznanie lokalu socjalnego osobom nie posiadającym tytułu prawnego przydatny będzie dorobek orzeczniczy wypracowany w odniesieniu do art. 24 ustawy. W orzecznictwie sądów powszechnych na tle tego przepisu wskazywano, że prawo do lokalu socjalnego na podstawie art. 24 przysługuje m.in. matce samotnie wychowującej małoletnie dzieci i mającej niskie dochody, która samowolnie zajęła lokal gminny (por. wyrok SR w Gliwicach z 10.8.2016 r. I C 713/16, orzeczenia.ms.gov.pl). Mając powyższe na względzie, Sąd uznał, że sytuacja powódek jest szczególna i ustalił im prawo do lokalu socjalnego. Przede wszystkim należało mieć na względzie, żeM. F. (1)jest samotną matką wychowującą małoletnią córkę (ur. (...)), a jej sytuacja materialna nie pozwala na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie. Wskutek nabycia spadku po zmarłym ojcu powódka została obciążona długiem spadkowym z tytułu kredytu, którego nie była w stanie spłacić i w następstwie przeprowadzonej z wniosku wierzyciela egzekucji utraciła dotychczas zajmowany lokal, pozostając bez dachu nad głową. Nabywca licytacyjny poprzez czynności faktyczne (demontaż drzwi i okien) uniemożliwił powódkom dalsze zajmowane zlicytowanego lokalu. W takim stanie rzeczy jedyną możliwością uniknięcia bezdomności było zamieszkanie wspólnie z matką i bratem. Zważyć należy, iż sytuacja materialna powódek nie uległa dotąd wyraźnej poprawie, albowiem uzyskiwany przez nie dochód miesięczny wynosi obecnie około 3500 zł, na co składają się wynagrodzenieM. F. (2)w kwocie 1800 zł, renta rodzinnaM. P. (2)w kwocie 1300 zł (przyznana od lutego 2020r.), a także świadczenie 500+. Jednocześnie, wydatki związane tylko z opłatami za media, mieszkanie, zakupem biletów miesięcznych wynoszą 1200 zł. Powyższa kwota nie uwzględnia wydatków związanych z zakupem żywności, niezbędnej odzieży i obuwia, środków czystości, podręczników i przyborów szkolnych. Zważywszy na obserwowany w ostatnich miesiącach wzrost cen, aktualne dochody powódek po odliczeniu wszystkich koniecznych wydatków nie pozwalają na zaspokojenie potrzeb mieszkaniowych we własnym zakresie, w tym na wyjęcie lokalu na wolnym rynku. Powódki nie posiadają również żadnej własnej nieruchomości ani nie mają możliwości zamieszkania u inne najbliższej rodziny. W braku przyznania uprawnienia do lokalu socjalnego powódki byłyby narażone na bezdomność, której zarówno państwo, jak i gmina powinny przeciwdziałać, na co wskazuje chociażby norma konstytucyjna wyrażona w przepisie art. 75 ust. 1 ustawy zasadniczej.
Bez wątpienia powódki mają interes prawny w ustaleniu prawa do lokalu socjalnego, albowiem w przeciwnym razie w przypadku wykonania wyroku eksmisyjnego zostałyby osobami bezdomnymi. Jednocześnie, powódki nie mogą domagać się przyznania lokalu w innym postępowaniu.
W związku z powyższymart. 189 kpciart. 17 ust. 1a ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnegoSąd ustalił, że powódkom przysługuje prawo do lokalu socjalnego. Jednocześnie, na mocyart. 14 ust. 6 ustawy o ochronie praw lokatorówSąd nakazał wstrzymanie wykonania opróżnienia lokalu do czasu złożenia przez gminę oferty zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu.
O kosztach Sąd rozstrzygnął na podstawieart. 98 kpci zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy zasądził od przegrywającej spór pozwanej na rzecz powódek kwotę 200 zł z tytułu opłaty sądowej od pozwu.