Sąd Okręgowy w Białymstoku
III Wydział Karny
Sygnatura akt: III K 121/20
Data wyroku: 2021-02-01 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Sławomir Cilulko, Jan Gierasimiuk, Tadeusz Rosiński
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko dokumentom, Złagodzenie kary
Podstawa prawna: art. 310 § 1 ustawy z 06.06.197 r. Kodeks karny w brzmieniu obowiązującym do 23.06.2020 r. (powoływanej dalej jako k.k.) w zb. z art. 310 § 2 k.k. w zw. z art. 310 § 3 k.k. w zb. z art. 270 § 2a k.k. w zw. z art. 12 § 1 k.k. w zw. z art. 4 § 1 k.k.
Teza: brak

sygn. akt III K 121/20

1.WYROK

2.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
3. Data: 1 lutego 2021 r.
Sąd Okręgowy w Białymstoku, III Wydział Karny, w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Sławomir Cilulko
Ławnicy: Tadeusz Rosiński
Jan Gierasimiuk
5.Protokolant: Paulina Sokół
przy udziale prokuratora Marty Olszewskiej z Prokuratury Rejonowej w Białymstoku
po rozpoznaniu 1 lutego 2021 r. w Białymstoku
sprawy przeciwkoA. M.(M.)
synowiA.iT., nazwisko rodowe matkiD.
urodzonemu (...)wB.
oskarżonemu o to, że:
w okresie 2-3.02.2017 r. w miejscowościP., gminaZ., działając w krótkich odstępach czasu, z góry powziętym zamiarem podrobił dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej w postaci weksla in blanco w ten sposób, że po uprzednim własnoręcznym nakreśleniu podpisu swojej matkiT. M.na czystym blankiecie wekslowym jako poręczyciela wekslowego, a następnie po podpisaniu tego dokumentu jako jego wystawca, puścił go w obieg poprzez wręczenie przedstawicielowispółki (...) sp. z o.o.z siedzibą wP.jako autentycznego dokumentu uprawniającego do otrzymania sumy pieniężnej w postaci podrobionego w opisany sposób weksla in blanco, jako zabezpieczenie dotychczasowych zobowiązań,
tj. o czyn zart. 310§1 k.k.w zw. zart. 310§2 k.k.w zw. zart. 12§1 k.k.

- o r z e k a -
I. OskarżonegoA. M.uznaje za winnego tego, że:
w okresie od 2 do 3 lutego 2017 r. w miejscowościachP.iB., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, podrobił dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej w postaci weksla własnego in blanco oraz dołączoną do niego „Deklarację poręczenia wekslowego” w ten sposób, że na wekslu w rubryce „(podpisy poręczycieli wekslowych)” oraz na deklaracji w miejscu przeznaczonym na czytelny podpis poręczyciela sfałszował podpis poręczyciela osobiście kreśląc zapis o treści „T. M.”, a następnie dokumenty te, jako w całości autentyczne, puścił w obieg przekazując je przedstawicielowi wierzyciela, tj.(...) sp. z o.o.z siedzibą wP., jako zabezpieczenie zaciągniętych w tej firmie zobowiązań związanych z umowami sprzedaży środków do produkcji rolnej, przy czym czyn ten stanowił wypadek mniejszej wagi,
tj. przestępstwa zart. 310§1 ustawy z 06.06.1997 r. Kodeks karnyw brzmieniu obowiązującym do 23.06.2020 r.(powoływanej dalej jakok.k.)w zb. zart. 310§2 k.k.w zw. zart. 310§3 k.k.w zb. zart. 270§2a k.k.w zw. zart. 12§1 k.k.w zw. zart. 4§1 k.k.i za czyn ten na podstawieart. 310§1 k.k.w zb. z art.art. 310§2 k.k.w zw. zart. 310§3 k.k.w zb. zart. 270§2a k.k.w zw. zart. 12§1 k.k.w zw. zart. 4§1 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.skazuje go, zaś na podstawieart. 310§1 k.k.w zw. zart. 310§3 k.k.w zw. zart. 11§3 k.k.iart. 60§1 i §6 pkt 2) k.k.wymierza mu karę1 (jednego) roku i 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności.
II. Zasądza od Skarbu Państwa na rzecz ustanowionego z urzędu adwokataM. B.720 (siedemset dwadzieścia) złotych - w tym 120 (sto dwadzieścia) złotych podatku VAT - tytułem wynagrodzenia za obronę oskarżonego.
III. Zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych, zaś wydatkami obciąża Skarb Państwa.
………………………………………. …….…………………………… ……....……………………………
ławnik Tadeusz Rosiński sędzia Sławomir Cilulko ławnik Jan Gierasimiuk

UZASADNIENIE

Formularz UK 1

Sygnatura akt

III K 121/20

Jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niektórych czynów lub niektórych oskarżonych, sąd może ograniczyć uzasadnienie do części wyroku objętych wnioskiem. Jeżeli wyrok został wydany w trybieart. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k.albo jeżeli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygnięcie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, sąd może ograniczyć uzasadnienie do informacji zawartych w częściach 3–8 formularza.

1.USTALENIE FAKTÓW

0.1.Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.1.1.

A. M.

Z punktu I. wyroku.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

Współpraca rolnikaA. M.z(...) sp. z o.o.w zakresie nabywania od tej firmy środków do produkcji rolnej z odroczonym terminem płatności i powstanie związanego z tym zadłużenia.
Zaciągnięcie przezA. M.zobowiązania wekslowego poprzez wystawienie 2.02.2017 r. weksla własnego in blanco, podpisanie go w charakterze wystawcy, jak i deklaracji wekslowej.

zeznania świadkówT. Z. (1)iD. K.
wyjaśnienia oskarżonego

259v-260, 260v-261,
257v-259

weksel i deklaracja wekslowa.

17

Podrobienie przezA. M.na wekslu in blanco - w rubryce „(podpisy poręczycieli wekslowych)” - oraz na „Deklaracji poręczenia wekslowego do powyższego weksla in blanco” - w miejscu przeznaczonym na czytelny podpis poręczyciela - podpisu poręczyciela wekslowego poprzez nakreślenie zapisu o treści „T. M.”.
Przekazanie ww. dokumentów 3.02.2017 r.D. K.jako w całości autentycznych i puszczenie ich tym samym w obieg.

zeznania ww. świadków

259v-261

wyjaśnienia oskarżonego,
opinia z zakresu badania dokumentów/pisma ręcznego

257v-259
97-158

ww. zeznania i wyjaśnienia

257-261

Przedłożenie sfałszowanego weksla przez wierzyciela w sądzie wraz z pozwem wszczynającym postępowanie cywilne. Wydanie przez Sąd Okręgowy w Poznaniu nakazu zapłaty zobowiązującego do świadczenia takżeT. M..
Złożenie przezT. M.zawiadomienia o popełnieniu przestępstwa.

pozew, pismo z 28.12.2020 r. oraz nakaz
zawiadomienie

227-228, 197, 209
1

0.1.Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.2.1.

A. M.

Z pkt I.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

Stanowisko wskazujące na to, że oskarżony nie podrobił podpisów matki.

zeznania świadkaJ. M.

56-57

wyjaśnienia oskarżonego złożone w czasie śledztwa.

167v-169

1.OCena DOWOdów

0.1.Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.1

zeznania świadkówT. Z.iD. K.

Opis wydarzeń, w tym okoliczności przekazania oskarżonemu blankietu weksla i deklaracji oraz oddania ichD. K.wB., whotelu (...), nie był kwestionowany. Depozycje świadków i oskarżonego z etapu przewodu sądowego wzajemnie się uzupełniają.

odpis weksla i deklaracji oraz dotycząca ich ekspertyza grafometryczna

Opinia jest pełna, jasna i niesprzeczna. W przystępny sposób obrazuje powody, które doprowadziły biegłego do takich, a nie innych wniosków. Koresponduje ze stanowiskiemA. M.zaprezentowanym na rozprawie.

wyjaśnienia oskarżonego

Te, które złożył przed sądem, w zakresie dotyczącym strony przedmiotowej, jak i podmiotowej przestępstwa, są logiczne, racjonalne i zgodne z pozostałym materiałem dowodowym. Tylko on miał interes w tym, aby przedłożyć weksel i deklaracje z podpisami poręczyciela, a wysokość zadłużenia, jak i nieporozumienia rodzinne, powodowały, że trudno byłoby mu uzyskać poręczenie od osoby trzeciej.

Dokumenty z akt sprawy o sygn. I C 889/20

Obiektywny dowód niekwestionowany przez żadną ze stron.

0.1.Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

1.2.1

J. M.swoje stanowisko co do sprawstwa męża w ramach postawionego mu zarzutu opierała na jego zapewnieniach (k.56v: „A.w domu mówi, że to nie on podpisywał”). W toku śledztwa oskarżony utrzymywał, że to nie on złożył podpisy w imieniuT. M.. Przed sądem powiedział prawdę, a obiektywnym, specjalistycznym dowodem potwierdzającym tę tezę, jest ekspertyza z zakresu badania dokumentów.

1.PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Oskarżony

☒

3.1. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

I.

A. M.

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

Fałszując zapis „T. M.” na wekslu oskarżony wypełnił znamiona czynu określonego wart. 310§1 k.k.w zb. zart. 310§2 k.k.(co do zbiegu przepisów zob. np. wyrok SA we Wrocławiu z 21.02.2001 r., II AKa 13/01). Nie ma żadnych wątpliwości, że podrobienie podpisu poręczyciela stanowi bezprawną ingerencję w autentyczność i skuteczność prawną dokumentu (weksla, zob.art. 31 Prawa wekslowego), a to, że inne, zawarte w nim zobowiązanie jest skuteczne (por.art. 7 Prawa wekslowego), nie ma wpływu na ocenę prawną zachowania podsądnego (por. m.in. wyrok SA w Szczecinie z 2.07.2015 r., II AKa 100/15 oraz SA w Katowicach z 14.12.2017 r., II AKa 527/17). Przekazanie weksla pracowników(...) sp. z o.o., to nic innego, jak wprowadzenie go do prawnego obrotu gospodarczego. Został przecież wykorzystany przez uprawnionego w procesie cywilnym.
Podrobiony został także podpisT. M.na deklaracji poręczenia wekslowego, co wypełnia dyspozycjęart. 270§2a k.k.Wprawdzie czynność ta nie znalazła odzwierciedlenia w opisie zarzutu, ale całościowe ujęcie sprawstwa wymagało korekty w tym zakresie. Nie narusza ona granic oskarżenia. W ramach czynu ciągłego uprawnione jest bowiem ujęcie w jego opisie wszystkich działań sprawczych (por.art. 17§1 pkt 6) k.p.k.), o czym sąd strony pouczył (k.260). Takie procedowanie nie stanowi naruszenia zasady skargowości, gdyż ocenie prawnej (procesowej) podlega czyn, a nie jego - zdarza się niepełny opis - zawarty w zarzucie. Kwestia sfałszowania podpisu na deklaracji była zresztą przedmiotem śledztwa, skoro dotyczyła jej opinia biegłego. Testem na to, czy sąd naruszył normę zart. 14§1 k.p.k., jest odpowiedź na pytanie, czy w przypadku zakończenia procesu karnego zakresowo tożsamego z treścią zarzutu, możliwe byłoby odrębne pociągnięcie do odpowiedzialności karnej oskarżonego za podrobienie podpisu na deklaracji poręczenia. Na przeszkodzie temu stałaby przesłanka powagi rzeczy osądzonej, w ramach tożsamości zdarzenia objętego skargą w niniejszej sprawie.
Podrobienie dwóch dokumentów (dwóch podpisów) - przyjęciu ich odrębności nie stoi na przeszkodzie to, że znajdują się na jednej karcie papieru – a następnie przekazanie ich przedstawicielowi wierzyciela, było realizacją kilku działań sprawczych ze z góry powziętym zamiarem, co nastąpiło w ciągu dwóch dni (krótki odstęp czasu). Kwalifikację prawna uzupełnia więcart. 12§1 k.k., a wprowadzenie doKodeksu karnegoart. 57b- zaostrzającego odpowiedzialność karną od 24.06.2020 r. - skutkowało przyjęciem ustawy względniejszej, co zostało zaakcentowane ujęciem w niej takżeart. 4§1 k.k.
Ocenione całościowo okoliczności przypisanego czynu prowadzą do przekonania, że mieliśmy do czynienia z wypadkiem mniejszej wagi, o którym mowa wart. 310§3 k.k., jak i wart. 270§2a k.k.(ta uprzywilejowana forma przestępstwa może odnosić się do całości czynu, a nie jego fragmentu – tym samym jej przyjęcie nie jest możliwe, jeśli w danym typie przestępstwa, tj. wchodzącym w skład tzw. kumulatywnej kwalifikacji prawnej zart. 11§2 k.k., nie jest ona przewidziana).
O przyjęciu uprzywilejowanej postaci czynu o znamionach ustawowych przestępstwa typu podstawowego zadecydowała przewaga łagodzących elementów przedmiotowo-podmiotowych. Wierzyciel nie stawiał żadnych wymogów związanych z osobą poręczyciela. Jego zobowiązanie ocenić więc należało jako pewien wymóg formalny, a nie czynność bardzo ważną, mającą lepiej zabezpieczyć interesy finansowe(...) sp. z o.o.Oskarżony miał zamiar spłacić dług, a tylko niekorzystana sytuacja dotycząca warunków atmosferycznych, od niego niezależna, spowodowała, że weksel i związana z nim deklaracja zostały wykorzystane w sprawie sądowej.

☐

3.2. Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

☐

3.3. Warunkowe umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

☐

3.4. Umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania

☐

3.5. Uniewinnienie

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia

1.KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne iśrodki związane z poddaniem sprawcy próbie

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Punkt z wyroku odnoszący siędo przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

A. M.

I.

I.

Kształtując wymiar kary należy dostosować ją do stopnia społecznej szkodliwości przypisanej zbrodni i określić w taki sposób, aby nie przekraczała poziomu zawinienia oskarżonego, mając na uwadze jej społeczny odbiór oraz cele resocjalizacyjne (art. 53§1 i §2 k.k.).
O nadzwyczajnym jej złagodzeniu decydowały następujące okoliczności:
- spłata przez oskarżonego znacznej części zadłużenia, połączona z deklaracją całościowego wywiązania się z tego zobowiązania;
- brak przywiązania przez wierzyciela znacznej wagi do osoby poręczyciela, jego sytuacji majątkowej i dochodowej, a tym samym nie traktowanie poręczenia jako poważnej, istotnej gwarancji spłaty długu (została też ustanowiona hipoteka – k.217),
- sytuacja rodzinna i zawodowa podsądnego, który ma na utrzymaniu żonę i dwójkę dzieci, zaś długi pobyt w zakładzie karnym może powodować nieodwracalne skutki jeśli chodzi o prowadzone gospodarstwo rolne,
- postawa procesowaA. M., który przyznał się do zarzutu i wyraził żal z powodu swojego bezprawnego zachowania.
Przy czym ustawodawca nie zawarł wKodeksie karnymtakiego rozwiązania, które w realiach tej sprawy umożliwiałoby wymierzenie za przypisany czyn kary niższej niż rok i 8 miesięcy pozbawienia wolności, czy też warunkowe jej zawieszenie. Tym samym, choć ww. sankcja nie wydaje się adekwatna do zachowania, które stało się udziałem oskarżonego i wywołanych skutków, a jego osadzenie także z punktu widzenia wymogów sprawiedliwościowo-prewencyjnych nie jest konieczne, sąd – związany ustawą - nie mógł wydać korzystniejszego rozstrzygnięcia dla sprawcy.
Z drugiej jednak strony weksel, jako dokument uprawniający do otrzymania sumy pieniężnej, pełni bardzo ważna rolę w gospodarce rynkowej. Jego sfałszowanie może mieć poważne reperkusje. W przypadku indosowania weksla jago nabywca, znając dane poręczyciela, właśnie jego zobowiązaniem może się kierować. Przepisyart. 310 k.k.chroni pewność obrotu prawnego, a sąd nie ma wpływu na stanowienie prawa i zobowiązany jest je stosować.

1.Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

II.

II.

Wynagrodzenie obrońcy ustanowionego z urzędu ustalono i zasądzono zgodnie z §17 ust. 2 pkt 5) oraz §4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3.10.2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu. Omyłkę rachunkową sprostowano postanowieniem z 3.02.2021 r.

1.inne zagadnienia

W tym miejscu sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosował określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę

1.KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III.

Oskarżony nie ma majątku, a prowadzona przeciwko niemu egzekucja komornicza nie została zakończona. W jej toku zostały zlicytowane wszystkie posiadana przez niego na własność nieruchomości. WprawdzieA. M.obecnie prowadzi działalność rolniczą na wydzierżawionych gruntach, ale osiągane dochody, przy uwzględnieniu jego sytuacji rodzinno-bytowej, nie są znaczne. W tych okolicznościach, mając na uwadze takżeart. 641 k.p.k., należało zwolnić go od ponoszenia kosztów sądowych w trybieart. 624§1 k.p.k.orazart. 17 ust. 1 ustawy z 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnych.

1.Podpis