Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 1152/20
Data wyroku: 2022-06-09 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Natalia Piasta-Serafin
Słowa kluczowe: Skarga pauliańska
Podstawa prawna: art. 527 kc

Sygn. akt IV Ca 1152/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 9 czerwca 2022 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący:  Sędzia Natalia Piasta-Serafin
Protokolant:  Joanna Piątkowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 26 maja 2022 r. w Warszawie
sprawy z powództwaA. W.
przeciwkoI. L.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
na skutek apelacji pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Otwocku
z dnia 20 października 2017 r., sygn. akt I C 680/16.

I
oddala apelację;

II
zasądza odI. L.na rzeczA. W.kwotę 1800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym.

Natalia Piasta-Serafin

Sygn. akt IV Ca 1152/20

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 20 października 2017 r. Sąd Rejonowy w Otwocku: uznał za bezskuteczną wobecA. W.czynność prawną w postaci podziału majątku wspólnego dokonanego przez małżonkówI. L.iM. L. (1)w zakresie przeniesienia przezM. L. (1)naI. L.udziału wynoszącego ¼ części niezabudowanej nieruchomości, stanowiącejdziałkę nr (...)przyul. (...)wJ., objętejksięgą wieczystą (...), która to czynność została opisana w akcie notarialnym, sporządzonym przez notariusza wW.P. P.w dniu 17.06.2014 r., rep. A nr(...)w celu ochrony wierzytelności uprawnionejA. W., wynikającej punktu IV wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli z dnia 25 stycznia 2016 r., sygn. akt VI RC 749/14 w wysokości 48 151,04 zł (pkt I); zasądził odI. L.na rzeczA. W.kwotę 4 187 zł (cztery tysiące osiemset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt II); nakazał pobrać odI. L.na rzecz Skarbu Państwa (Kasy Sądu Rejonowego w Otwocku) kwotę 2 408 zł (dwa tysiące czterysta osiem złotych) tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której zwolniona była powódka (pkt III).
W przepisanym terminie apelację od wyroku wywiodła pozwana, zaskarżając go w całości.
Skarżąca zarzuciła naruszenie:
-art. 278 § 1 k.p.c.przez jego niezastosowanie i oddalenie wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości, w sytuacji, gdy do wykazania wartości udziału przedmiotowych nieruchomości potrzebna są wiadomości specjalne, zaś brak przeprowadzenia ww. dowodu uniemożliwił pozwanej wykazanie, że zaskarżoną przez powódkę czynnością prawną nie uzyskała żadnej realnej korzyści majątkowej, co doprowadziłoby do ustalenia, że nie została spełniona jedna z przesłanek warunkujących uznanie czynności prawnej za bezskuteczną;
-art. 233 § 1 k.p.c.przez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i uznanie, że doszło do pokrzywdzenia powódki, jak również, żeM.l. (1)miał bezpośredni zamiar pokrzywdzenia powódki, podczas gdy z materiału dowodowego wynika, że okoliczności te nie zostały przez powódkę wykazane, co doprowadziło do błędnego uznania, że spełnione zostały wszystkie przesłanki określone wart. 527 § 1 i § 2 k.c.
Pozwana wniosła o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, z uwagi na konieczność przeprowadzenia postępowania dowodowego, jak również o zwolnienie z kosztów sądowych, w tym w zakresie opłaty sądowej od apelacji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja podlegała oddaleniu jako bezzasadna. Sąd Rejonowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i dokonał ich prawidłowej oceny prawnej. Sąd Okręgowy przyjmuje je za własne. Nie ma więc potrzeby ich powtarzania. Oceniając zarzuty apelacji, należy zaś wskazać co następuje.
Zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.jest chybiony. Jego skuteczne postawienie wymaga od skarżącego wykazania, że sąd uchybił zasadzie logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, tylko to może bowiem zostać przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest natomiast wystarczające przekonanie o innej, niż przyjął sąd, wadze poszczególnych dowodów oraz ich odmiennej ocenie przez skarżącego. Zarzucenie naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów polega na podważeniu podstaw tej oceny z wykazaniem, że jest ona rażąco wadliwa lub oczywiście błędna (por. wyroki SN z dnia 12 kwietnia 2001 r., II CKN 588/99, LEX;z dnia 29 czerwca 2004 r., II CK 393/03, LEX;z dnia 15 kwietnia 2004 r., IV CK 274/03, LEX).
Skarżąca podnosi w apelacji, że Sąd Rejonowy błędnie ustalił, że czynność prawna została dokonana z pokrzywdzeniem powódki, aM. L. (1)działał z bezpośrednim zamiarem jej pokrzywdzenia. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie przemawia jednak za twierdzeniami strony pozwanej. Z zeznańM. W.wynika, żeM. L. (1)o ciąży dowiedział się jako pierwszy, był też obecny podczas badania USG, zaś intymna relacja pomiędzy nimi trwała od przełomu 2013 r. i 2014 r. Również świadkowie zgodnie potwierdzili, że zażyły związek pomiędzy ww. osobami był informacją znaną w miejscu pracy, tak samo jak zamiarM. L. (1), by poinformować o ciąży swoją żonę (zeznania świadkówD. A.iA. M., k. 138v i n.). Co więcej,M. L. (1)planował wynajęcie mieszkania, które miał dzielić zM. W.i ich wspólnym dzieckiem. Miało to miejsce w okresie między marcem 2014 r., kiedy toM. L. (1)dowiedział się o ciążyM. W.a czerwcem 2014 r., kiedy to dokonana została czynność prawna będąca przedmiotem niniejszego postępowania. W tych okolicznościach niemożliwe jest przyjęcie, za treścią apelacji, żeM. L. (1)nie miał pewności co do ojcostwa dziecka, zatem dokonanie czynności prawnej nie było motywowane pokrzywdzeniem powódki, a jedynie zabezpieczeniem w razie ewentualnej odpowiedzialności majątkowej związanej z pełnieniem funkcji członka zarządu w spółce kapitałowej. Jest to nieprawdopodobne o tyle, że zmniejszenie obrotów i realne ryzyko ogłoszenia upadłości(...) S.A.nie zostało w toku postępowania choćby uprawdopodobnione. Co więcej,M. L. (1)nie objął funkcji członka zarządu w czasie bezpośrednio poprzedzającym zawarcie zI. L.umowy majątkowej małżeńskiej i umowy o podział majątku wspólnego, tj. w czerwcu 2014 r. Skoro zaś płynność finansowa spółki nie ulega w tym okresie znaczącej zmianie, to uzasadnianie wyzbycia się majątku na rzecz żony, uznać należy za całkowicie sprzeczne z zasadą doświadczenia życiowego. Gdyby bowiem działalnośćM. L. (1)w ramach ww. spółki wiązała się z wysokim ryzykiem ewentualnej odpowiedzialności finansowej, to z pewnością zabezpieczyłby się on na taką okoliczność zdecydowanie wcześniej. Nie można pominąć przy tym, że czynność prawna, której dotyczy skarga pauliańska, dokonana została niedługo po powzięciu przezM. L. (1)informacji o ciążyM. W., zaraz po tym jak poinformował żonę (pozwaną) o tym fakcie i bezpośrednio przed jego stopniowym wycofaniem się z tej relacji.
W realiach niniejszej sprawy zasadne jest zatem uznanie, że czynność prawna dokonana została z pokrzywdzeniem powódki. Na podstawie umów zawartych z żoną wyzbył się on bowiem wszystkich udziałów przysługujących mu w prawie własności nieruchomości położonej wJ.przyul. (...). Jednocześnie rozwiązał swój stosunek pracy i wyzbył się pozostałego majątku (nieruchomość wJ.przyul. (...)), z którego można by zaspokoić roszczenie. Wobec tego egzekucja wierzytelności powódki stała się bezskuteczna, co stwierdził Komornik w postępowaniu Kmp 7/16. Spełniono więc przesłanki zart. 529 kc.Nie ma przy tym znaczenia, że w chwili dokonania podziału majątku wspólnego dzieckoM. L. (1)iM. W.nie było jeszcze narodzone. Jak słusznie zauważył Sąd Rejonowy, obowiązek przyczyniania się ojca do pokrycia wydatków związanych z ciążą i porodem nie powstaje dopiero z chwilą narodzin dziecka (art. 141 § 1 k.r.o.). Aktualny obowiązek alimentacyjnyM. L. (1)wobec powódki wynika natomiast wprost z ustawy i został skonkretyzowany w wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Woli z dnia 25 stycznia 2016 r. (VI RC 749/14). Niewątpliwie spełniona została także przesłanka bezpośredniego zamiaru pokrzywdzenia powódki (art. 530 kc).M. L. (1)wiedział bowiem o ciążyM. W., a dodatkowo, jak zostało wyjaśnione wyżej, nie miał uzasadnionych zastrzeżeń co do kwestii ojcostwa. Miał zatem świadomość nie tylko istnienia zobowiązania (i osoby wierzyciela), ale również skutków wyzbycia się ze swego majątku składników, które umożliwiłyby zaspokojenie wierzytelności powódki. Konieczne jest przy tym uwzględnienie, że stroną czynności prawnej była jego żona,I. L., która zdecydowała się nie wziąć udziału w rozprawie, mimo wezwania, i która nie wykazała, by zaszły okoliczności wyłączające domniemanie zart. 527 § 3 k.c.Tym samym trzeba uznać, że wiedzę o pokrzywdzeniu powódki miał nie tylkoM. L. (1), ale także pozwana.
Za niezasadny Sąd Okręgowy uznał również zarzut naruszeniaart. 278 § 1 k.p.c.Przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, z zakresu wyceny nieruchomości, było w niniejszej sprawie niecelowe i prowadziłoby wyłącznie do przedłużenia postępowania. Opinia ta jest niezbędna wówczas, kiedy rozstrzygnięcie sprawy wymaga wiedzy specjalistycznej. Wartość udziału wynoszącego ½ części zabudowanej nieruchomości, stanowiącej działkę onumerze ewidencyjnym (...)wJ.przyul. (...)oraz udziału wynoszącego ¼ części niezabudowanej nieruchomości stanowiącejdziałkę ewidencyjną (...)wJ.przyul. (...), przy uwzględnieniu wszelkich obciążeń ustanowionych na tych nieruchomościach, nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia. Pozwana nie wykazała bowiem, że dłużnik wyzbył się nie tylko majątku, ale i związanego z nim długu. Powołany przez skarżącą świadek nie potrafił wyjaśnić, dlaczego w umowie o podział majątku wspólnego nie znalazło się postanowienie dotyczące spłaty kredytu hipotecznego (zeznania świadkaR. S., k. 118v-119). Nie przedstawiono żadnego dowodu na przejęcie długu (kredytu) przez pozwaną. To, że spłaca ona regularnie miesięczne raty nie zmienia tej oceny. Wobec banku małżonkowie pozostają nadal zobowiązani solidarnie do spłaty kredytu. Wymaga przy tym odnotowana, że hipoteka umowna kaucyjna zabezpiecza spłatę kredytu wyłącznie w przypadku nieruchomości położonej wJ.przyul. (...), której nie dotyczy zaskarżone orzeczenie. Druga nieruchomość, tj. ta, której dotyczy niniejsza sprawa wolna jest od ograniczonychpraw rzeczowychosób trzecich. Brak więc podstaw do uznania, że zobowiązanieM. L. (1)uległo znaczącemu zmniejszeniu, zaś pozwana nie uzyskała korzyści majątkowej, ponieważ została wyłącznie obciążona spłatą całego kredytu hipotecznego.
Z tych powodów apelacja została oddalona jako bezzasadna na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na zasadzieart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.Skarżącą, jako stronę przegrywającą sprawę w całości, zobowiązana jest zwrócić powódce kwotę zastępstwa procesowego w instancji odwoławczej, która została ustalona na podstawie§ 2 pkt. 5w zw. z §10 ust. 1 pkt. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. 2015 poz. 1800 ze zm.).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy orzekł jak w sentencji.

Natalia Piasta-Serafin