Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 2452/19
Data wyroku: 2021-03-12 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 446 § 3 kc

Sygn. akt III Ca 2452/19

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 17 maja 2017r.M. K.zażądał odTowarzystwa (...) S.A.wW.zapłaty kwoty 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia z odsetkami ustawowymi za śmierć ojcaK. K..
Pismem z dnia 4 marca 2019r., które wpłynęło do Sądu Rejonowego w Brzezinach w dniu 15 marca 2019r. pełnomocnik powoda rozszerzył powództwo o dalszą kwotę 30.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lutego 2017r. ( pismo –k. 124).
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa. Zarzucił przyczynienie się zmarłego do własnej śmierci przez jazdę w pojeździe pięcioosobowym w 6 osób i niezapięcie pasów bezpieczeństwa.
Wyrokiem z dnia 18 września 2019r. Sąd Rejonowy w Brzezinach zasądził odTowarzystwa (...) Spółki AkcyjnejwW.na rzeczM. K.kwotę 50.000 zł tytułem zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lutego 2017r. do dnia zapłaty, jak również kwotę 3600 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Sąd I instancji nakazał pobrać od strony pozwanej na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Brzezinach kwotę 4300 zł z tytułu nieuiszczonych kosztów sądowych.
Powyższe rozstrzygnięcie oparte zostało o następujące ustalenia stanu faktycznego:
W dniu 2 października 2007r.K. K.jechał jako pasażer samochodem osobowym kierowanym przezJ. O.. Podczas wykonywania manewru wymijania prowadzący samochód skręcił w prawo i wjechał do wyrwy na prawym poboczu, co spowodowało uszkodzenie opony i zejście powietrza. W wyniku tego kierowca stracił panowanie nad pojazdem i uderzył w drzewo. W wyniku uderzenia zmarłK. K., ojciecM. K..
M. K.był silnie związany z ojcem, który nie tylko go utrzymywał, ale również wypełniał jego wolny czas, starając się osobiście wychowywać syna. Po wypadku, a przed śmiercią ojca, odwiedzał go w szpitalu. Po śmierci ojca przejściowo opuścił się w nauce, przeżywając silną traumę. Przeżycia te doprowadziły do przejściowego rozstroju zdrowia psychicznegoM. K.. Aktualnie zaburzenia spowodowane śmiercią ojca już nie występują.
Nie sposób stwierdzić, aby zmarłyK. K.przyczynił się w jakikolwiek sposób do własnej śmierci. Nie sposób również wskazać, czy samochód, pomimo jazdy w nim przez ponadnormatywną liczbę osób, był przeciążony. Nie sposób również uznać, że zapięcie przez zmarłego pasów bezpieczeństwa w czymkolwiek by mu pomogło, ponieważ odkształcenia pojazdu w wyniku wypadku były tak znaczne, że pasy w niczym by nie pomogły. Najbardziej prawdopodobną przyczynę śmierciK. K.stanowiło bardzo znaczące przekroczenie dozwolonej prędkości przez kierującego pojazdem.
Towarzystwo (...) S.A.wW., które ubezpieczało odpowiedzialność cywilnąJ. O.za ruch pojazdu, którym kierował, odmówiło przyznaniaM. K.zadośćuczynienia.
Przy takich ustaleniach stanu fatycznego Sąd I instancji wywiódł, że podstawę prawną żądania odszkodowania stanowiart. 436 §1 k.c., na mocy którego samoistny posiadacz środka komunikacji wprawianego w ruch za pomocą sił przyrody odpowiada na zasadzie ryzyka za szkodę na osobie lub mieniu wyrządzoną przez ruch pojazdu. W przedmiotowej sprawie szkoda została wyrządzoną w mieniu przez ruch ubezpieczonego pojazdu.
Zdaniem Sądu I instancji, niewątpliwie powód miał prawo domagać się od pozwanego zadośćuczynienia za śmierć osoby najbliższej, i to pomimo tego, że śmierć tej osoby nastąpiła przed wejściem w życie przepisu art. 446 §4 w obecnym jego brzmieniu.
Rozważając wysokość żądania pozwu Sąd I instancji uznał, że właściwym zadośćuczynieniem za śmierć ojca jest dla powoda kwota nie mniejsza od żądanych 50.000,- złotych.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wniosły obie strony.
Powód w apelacji wskazał wartość przedmiotu zaskarżenia na kwotę 30.000 zł. i oświadczył, że zaskarża wyrok w części, co do nieuwzględnionej części powództwa w zakresie kwoty 30.000 zł wraz z ustawowymi od dnia 1 lutego 2017r.
Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu naruszenie prawa materialnego, tj.art. 24 § 1 k.c.w zw. zart.448 k.c.poprzez uznanie, że zasądzona na rzecz powoda kwota 50.000 zł za śmierć osoby najbliższej jest kwotą odpowiednią, podczas gdy rozmiar krzywdy powoda, czas trwania bólu, cierpienia i traumy uzasadniał zasądzenie na rzecz powoda dochodzonej kwoty 80.000 zł.
W konkluzji skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda dalszej kwoty 30.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie liczonymi od dnia 1 lutego 2017r. do dnia zapłaty. Nadto, skarżący wniósł o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje według norm przepisanych.
Pozwany złożył apelację od tego wyroku w części tj. w zakresie punktu 1. wyroku co do kwoty 30.000 zł, tj. ponad kwotę 20.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz w zakresie punktu 2 i 3 w całości.
Skarżący zarzucił rozstrzygnięciu:
1.naruszenie prawa procesowego mające znaczenia dla rozstrzygnięcia tj.:
a. art. 233§1k.p.c. poprzez dowolną wybiórczą i sprzeczną z zasadami logicznego rozumowania ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie, polegającą w szczególności na pominięciu i nienadaniu odpowiedniej rangi wnioskom wypływającym z opinii biegłego psychologa, tj. że :
- powód na skutek śmierci ojca nie musiał podjąć leczenia psychiatrycznego / psychologicznego,
- na skutek śmierci ojca nie doszło do trwałego załamania funkcjonowania powoda,
- powód przeszedł prawidłowo proces żałoby, która nie przybrała charakteru patologicznego,
- w chwili obecnej nie stwierdza się u powoda zaburzeń psychicznych stanowiących reakcje ani śmierć ojca,
- u powoda na skutek śmierci ojca nie doszło do powstania uszczerbku na zdrowiu, w szczególności brak jest oznak zaburzeń nerwicowych i adaptacyjnych
Co w ocenie skarżącego, miało znaczenie dla rozstrzygnięcia, albowiem przyczyniło się do nieprawidłowego ustalenia rozmiaru krzywdy powoda i w konsekwencji zasądzenia rażąco zawyżonej sumy zadośćuczynienia;
2.naruszenie prawa materialnego, tj.:
a.art. 448k.c. w zw. zart. 24 § 1 k.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie, polegające na ustaleniu krzywdy powoda i wysokości sumy odpowiedniej w sposób nieprawidłowy, wyłącznie na podstawie orzeczeń zapadłych w sprawach analogicznych, bez wzięcia pod uwagę unikalnych okoliczności przedmiotowej sprawy, co skutkowało zasądzeniem kwoty rażąco zawyżonej;
b.art. 362 k.c.przez jego niezastosowanie pomimo, że poszkodowany decydując się na podróżowanie w sześcioro samochodem, którym maksymalnie może podróżować pięć osób, postąpił obiektywnie nieprawidłowo, albowiem zgodził się na jazdę w warunkach obniżonego bezpieczeństwa i przyczynił się w ten sposób do szkody.
W konkluzji skarżący wniósł o:
1.zmianę rozstrzygnięcia w zakresie zaskarżenia poprzez oddalenie powództwa;
2.rozstrzygnięcie o kosztach postępowania, w tym o kosztach zastępstwa procesowego w zakresie postępowania w I instancji, stosownie do wyniku postępowania i zasady odpowiedzialności stron za wynik sprawy;
3.zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postepowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację powoda strona pozwana wniosła o jej odrzucenie, jako niedopuszczalnej, z uwagi na brak substratu zaskarżenia, z ostrożności procesowej strona pozwana wniosła o oddalenie apelacji powoda, jako bezzasadnej. Nadto strona pozwana wniosła o zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja powoda podlega odrzuceniu, jako niedopuszczalna.
Zgodzić należy się z powodem w tym zakresie, że w istocie po rozszerzeniu powództwa pismem dnia 4 marca 2019r. powód dochodził w niniejszej sprawie łącznie kwoty 80.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Wyrokiem z dnia 18 września 2019 r. Sąd Rejonowy Brzezinach zasądził od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 50.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 1 lutego 2017r. do dnia zapłaty.
W wyroku tym Sąd I instancji nie orzekł o całości roszczenia – brak rozstrzygnięcia o oddaleniu powództwa w pozostałej części.
Powód, reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, nie wystąpił o uzupełnienie wyroku Sądu I instancji – stosownie doart. 351 § 1 k.p.c.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu Okręgowego, powód w istocie wywiódł apelacje od nieistniejącego orzeczenia, co skutkuje odrzuceniem apelacji, jako niedopuszczalnej na podstawieart. 373 § 1 k.p.c.
Apelacja strony pozwanej nie jest zasadna.
Wbrew zarzutom skarżącego podniesionym w apelacji Sąd I instancji dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego, znajdujących pełne oparcie w zebranym w sprawie materiale dowodowym i trafnie określił konsekwencje prawne z nich wynikające.
Sąd Okręgowy przyjmuje ustalenia stanu faktycznego poczynione przez Sąd I instancji za własne bez konieczności ponownego ich przytaczania.
Nie znajduje żadnego uzasadnienia zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisuart. 233 §1 k.p.c.. Ocena materiału dowodowego dokonana przez Sąd I instancji jest swobodna, lecz na pewno nie dowolna, nie jest sprzeczna z zasadami doświadczenia życiowego, czy logicznego rozumwanai.Dokonując ustaleń stanu faktycznego, Sad I instancji wskazał dowody na podstawie, których dokonał oparł te ustalenia. Sąd I instancji odwołał się także do opinii biegłego psychologa.
Jak wynika ze zebranego w sprawie materiału dowodowego, powód w chwili śmierci ojca miał 9 lat i mieszkał z rodzicami. Powód był silnie związany emocjonalnie z ojcem, którego obecność wprowadzała stabilizację w jego życiu, dawała mu poczucie bezpieczeństwa. Ojciec wspierał powoda, pomagał w pokonywaniu codziennych trudności, pomagał w nauce.
Jak wynika z opinii biegłego psychologa, zaistniałe zdarzenie, nagła śmierć ojca, niewątpliwie negatywnie wpłynęła na funkcjonowanie powiada w sferze psychicznej, doprowadzając do chwilowego rozstroju jego zdrowia psychicznego. Ból i cierpienie utrzymywały się przez kilka miesięcy, a największe nasilenie odczuwane było w ciągu pierwszych miesięcy po śmierci ojca.
Mimo, że od śmierci ojca upłynęło kilkanaście lat, to pamięć o ojcu nadal wywołuje u powoda przykre emocje, poczucie krzywdy i żalu. Wszystkie te okoliczności zostały wskazane przez Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku.
Nie znajduje także żadnego uzasadnienia zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisów prawa materialnego, w szczególnościart. 448 k.c.w zw. zart. 24 § 1 k.c.
Zdaniem Sądu Okręgowego, Sąd I instancji w oparciu o cały zebrany w sprawie materiał dowodowy prawidłowa ustalił zarówno rozmiar krzywdy powoda jak również wysokość zadośćuczynienia.
Jakkolwiek Sąd I instancji w samych rozważaniach w przedmiocie wysokości należnego powodowie zadośćuczynienia, w istocie w sposób lapidarny uzasadnił rozstrzygniecie w tym przedmiocie, niemniej jednak Sąd Okręgowy, dokonując kontroli instancyjnej orzeczenia Sądu I instancji, wziął pod uwagę całokształt okoliczności rozpoznawanej sprawy – między innymi wiek powoda w dacie śmierci ojca, silny związek emocjonalny powoda z ojcem, który był dla niego oparciem i zapewnił stabilizację w jego życiu, pomagał w pokonywaniu trudności.
Śmierć ojca praktycznie na początku drogi życiowej powoda, była traumą dla powoda, mimo, że od śmierci ojca minęło kilkanaście lat, pamięć o ojcu nadal wywołuje u powoda przykre emocje poczucia krzywdy i żalu.
Powód w wieku 9 lat utracił wsparcie jakiego mógł udzielić mu ojciec na etapie dalszego rozwoju.
Zarzut skarżącego, że Sąd I instancji nie wziął po uwagę okoliczności przedmiotowej sprawy, co skutkowało zasądzeniem kwoty rażąco zawyżonej, jest całkowicie gołosłowny i nie znajduje oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym.
Nie znajduje żadnego uzasadnienia zarzut naruszenia przez Sąd I instancji przepisuart. 362 k.c.
Jak wynika z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych, techniki samochodowej inż.J. C., przyczyną wypadku w następstwie, którego zmarł ojciec powoda była nadmierna prędkość samochodu osobowego, w którym znajdował się poszkodowany, przy czym jest okolicznością bezsporną, że ojciec powoda nie prowadził tego pojazdu. W samochodzie w chwili wypadku w istocie znajdował się sześć osób zamiast pieciu, ale materiał dowodowy zebrany w sprawie nie pozwala na stwierdzenie, że została przekroczona maksymalna masa całkowita 1960 kg, a więc, że samochód został przeciążony ( opinia –k. 151).
Strona pozwana, podnosząc zarzut przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody, nie zdołała udowodnić, że na skutek podróżowania tym pojazdem w chwili wypadku sześciu osób zamiast pięciu, samochód był przeciążony. Tym samym brak jest podstaw do twierdzenia, że ojciec powoda przyczynił się do powstania szkody, gdyż zgodził się na jazdę w warunkach obniżonego bezpieczeństwa.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Okręgowy oddalił apelację, jako bezzasadną na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 100 k.p.c., znosząc je wzajemnie między stronami.