Sąd Okręgowy w Warszawie
XXVII Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: XXVII Ca 790/21
Data wyroku: 2021-11-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Edyta Bronowicka

Sygn. aktXXVII Ca 790/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 listopada 2021 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XXVII Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia Edyta Bronowicka

Protokolant:

sekr. sądowy Kamila Jankowska

po rozpoznaniu w dniu 3 listopada 2021 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.
przeciwkoK. P.
przy udziale(...)Rzecznika Konsumentów
o zapłatę
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
z dnia 30 września 2020 r., sygn. akt XVI C 121/18
oddala apelację.
Sygn. akt: XXVII Ca 790/21

UZASADNIENIE
W pozwie wniesionym 7 listopada 2017 roku do Sądu Rejonowego Lublin - Zachód w Lublinie (e-sądu) powód(...) sp. z o.o.z siedzibą wW., wniósł o zasądzenie od pozwanegoK. P.na jego rzecz kwoty 1.119,33 zł z odsetkami ustawowymi od dnia 20 listopada 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 01 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty, a także kosztów procesu.
Uzasadniając swoje roszczenie powód wskazał, że dochodzi od pozwanego roszczenia z umowy zawartej 01 listopada 2015 roku przez pozwanego z(...)sp. z o.o. z siedzibą wW.. Jak wyjaśnił w ramach tej umowy pierwotny wierzyciel udostępnił pozwanemu miejsce parkingowe oraz wykonywał usługi na zlecenie pozwanego. Ponadto spółka ta działając na podstawie zawartego w umowie upoważnienia spłaciła zobowiązanie pozwanego wobecP. E.R.w kwocie 659,28 zł tytułem usługi holowania, ze skutkiem nabycia spłaconej wierzytelności wobec pozwanego.
Kolejno wskazał, że w dniu 12 listopada 2015 roku pozwany odebrał pojazd z parkingu, nie zgłaszając zastrzeżeń, a zobowiązanie z tego tytułu oraz kosztów holowania wyniosło łącznie 1.686,33 zł. Ponieważ na rzecz pierwotnego wierzyciela uiszczono jedynie kwotę 567 zł do zapłaty pozostaje kwota 1.119,33 zł, której zapłaty powód dochodzi w związku z nabyciem umową 29 lutego 2016 roku wierzytelności z tego tytułu od pierwotnego wierzyciela.
Wobec stwierdzenia braku podstaw do wydania nakazu zapłaty Sąd Rejonowy Lublin - Zachód w Lublinie postanowieniem wydanym w dniu 18 grudnia 2017 roku pod sygn. VI Nc- e 2152076/17 przekazał sprawę do rozpoznania Sądowi Rejonowemu dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie.
W odpowiedzi na pozew pozwanyK. P.wniósł o oddalenie powództwa. Przyznał, że jego samochód za jego zgodą został odholowany na parking(...)sp. z o.o., jednakże zwrócił uwagę, iż kierowca pojazdu holowniczego, który zjawił się na miejscu kolizji drogowej (po początkowej odmowie przez pozwanego skorzystania z jego usług z obawy o poniesienie kosztów holowania i po ustaleniu przez kierowcę, że sprawca kolizji posiada ubezpieczenie OC wTowarzystwie (...)), zapewnił go, że nie poniesie żadnych kosztów holowania, które zostaną pokryte z polisy sprawcy. Jednocześnie, jak wskazał pozwany, był on pod wpływem silnego stresu związanego z wypadkiem, a kierowca pojazdu holowniczego poinformował, iżTowarzystwo (...)współpracuje ze spółką, na której parking samochód zostanie odholowany.
Według twierdzeń pozwanego nie został on poinformowany o tym, że zostanie obciążony kosztami dodatkowych usług. Zwrócił również uwagę, że protokół wydania pojazdu z parkingu nie był całkowicie wypełniony, a w szczególności nie wpisano w nim kwoty, a także, że o rzekomej wierzytelności dowiedział się dopiero z pisma powoda z 10 lutego 2017 roku (nie otrzymał wcześniej faktur, nie konsultowano z nim zakresu i cen rzekomych usług, jak również o prowadzonych działaniach zTowarzystwem (...)). W jego ocenie w sytuacji, gdyTowarzystwo (...)nie uwzględniło w całości roszczenia(...)sp. z o.o., spółka ta winna zwrócić się do sprawcy (do czego uprawniały ją warunki umowy). Zwrócił uwagę, iż to nie on odebrał samochód, lecz osoba której go sprzedał. Podniósł również, że zwlekanie z poinformowaniem go o rzekomej wierzytelności zarówno przez pierwotnego wierzyciela, jak i powoda było działaniem celowym zmierzającym do pozbawienia go możliwości podjęcia obrony oraz zmierzało do wzbogacenia się przez nich jego kosztem, generując naliczanie odsetek przez długi okres czasu. Kolejno wskazał, że działanie(...)sp. z o.o. oraz(...)E. R.wskazuje, iż wykorzystują stan emocjonalny uczestników wypadków drogowych i celowo wprowadzają ich w błąd celem osiągnięcia korzyści finansowych.
Ustosunkowując się do powyższego pisma, powód w piśmie z 23 listopada 2018 roku podtrzymał dotychczasowe stanowisko i argumentację, dodając, że pozwany nie udowodnił, aby został celowo wprowadzony w błąd przez pierwotnego wierzyciela. Zwrócił uwagę, że pozwany umową z 1 listopada 2015 roku zlecił pierwotnemu wierzycielowi wykonanie wszelkich niezbędnych czynności związanych z transportem, parkowaniem, oględzinami i likwidacją szkody, których zakres został uregulowany m.in. w regulaminie obowiązującym na parkingu, za zapłatą wynagrodzenia, z którego pozwany miał możliwość się rozliczyć zawierając umowę przelewu wierzytelności, a z czego nie skorzystał. W jego ocenie wysokość roszczenia potwierdza pismo z 10 lutego 2017 roku zatytułowane „prośba o rozliczenie należności”, a podpisanie protokołu wydania pojazdu świadczy o uznaniu przez pozwanego zobowiązania.
W piśmie z 6 grudnia 2018 roku pozwany wniósł o zawiadomienie o toczącym się procesie i wezwanie do wzięcia w nim udziału w charakterze pozwanegoP. Ż.- sprawcę kolizji. Podniósł również zarzut abuzywności postanowień umowy z 1 listopada 2015 roku z powodu wykorzystania jego stanu emocjonalnego, nieudostępnienia regulaminu oraz niewyjaśnienia warunków tej umowy. Zwrócił również uwagę, że wskazane w odpowiedzi na pozew okoliczności, a także sprzedaż wierzytelności stanowią o nienależytym wykonaniu umowy przez(...)sp. z o.o. Dodał, że źródło zasilania zostało odcięte przez niego, a upuszczenie płynów z samochodu nie było konieczne, albowiem wyciekł jedynie płyn chłodniczy i to na miejscu kolizji. Podniósł brak legitymacji czynnej powoda, albowiem będąca przedmiotem umowy cesji wierzytelność(...)sp. z o.o. względem pozwanego nie istnieje. W jego ocenie protokół wydania pojazdu świadczy jedynie o odbiorze pojazdu, nie zaś o uznaniu obowiązku zapłaty wskazanej w nim kwocie.
W piśmie z dnia 30 października 2019 roku(...)Rzecznik Konsumentów w(...) W.(dalej:(...)) złożył oświadczenie o wstąpieniu do postępowania, za zgodą i po stronie konsumentaK. P..
(...)przedstawił również pogląd w sprawie.(...)wskazał, że w ostatnich miesiącach otrzymał trzy skargi konsumentów na działanie spółki powodowej i współpracujących z nią spółek zajmujących się prowadzeniem obsługi poszkodowej i parkingów kasacyjnych pojazdów.
Podniósł, że poszkodowani byli w praktycznie takiej samej sytuacji jak powód tj. zawarli z(...)umowę zlecenia obsługi poszkodowej i parkingu kasacyjnego oraz podpisali przedstawione im - jako konieczne do wykonania tej umowy upoważnienie i pełnomocnictwa upoważniające do reprezentacji przed ubezpieczycielem sprawcy lub sprawcą. Po przeprowadzeniu postępowania likwidacyjnego ubezpieczyciele wypłacali na rzecz(...)lub(...)odszkodowanie. Kwota wypłaconego odszkodowania była niższa od wynagrodzenia za świadczone usługi naliczone przez(...), a więc nie pokrywała całości należności. Wyjaśniono, że ubezpieczyciel odmawiał wypłaty odszkodowania ponad kwotę przewyższającą wartość rynkową wykonanych przez(...)usług.(...)wskazał, że we wszystkich sprawach konsumenci byli zapewniani, czasem wielokrotnie, przez pracowników(...)lub osoby działające na ich zlecenie, ze wszelkie koszty wynikające z umowy zostaną rozliczone w formie bezgotówkowej pomiędzy(...)a ubezpieczycielem z OC sprawy lub sprawcą. Z żadnym z konsumentów nie ustalono przed zawarciem umowy ceny usług, które miały być świadczone w ramach zlecenia obsługi powypadkowej. Wskazano na opis przebiegu zdarzeń czterech całkowicie obcych sobie osób, które zawarły umowę zespółką (...), które zdaniem(...)prowadzą do ustalenia, że sposób pozyskiwania klientów przez(...)jest pewną praktyką, która jest nieuczciwa i wyczerpuje przesłanki niedozwolonej praktyki rynkowej w rozumieniuart. 4 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.
Ponadto w opinii(...)za nienależyte wykonanie umowy przez(...)może być uznane nierzetelnie rozliczenie należności za wykonane usługi oraz zaniechanie dochodzenia roszczeń bezpośrednio od sprawcy.
Wyrokiem z dnia 30 września 2020 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie oddalił powództwo.
Od powyższego rozstrzygnięcia apelację wywiódł powód zaskarżając je w całości. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego rozstrzygnięcia poprzez uwzględnienie powództwa w całości i zasądzenie od pozwanego na swoją rzecz kosztów postępowania odwoławczego.
W odpowiedziach na apelację zarówno pozwany i uczestnik(...)Rzecznik Konsumentów działający przy urzędzie(...) W.wW.wnieśli o jej oddalenie jako bezzasadnej.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
W związku z faktem, iż przedmiotowa sprawa rozpoznana została według przepisów o postępowaniu uproszczonym, Sąd Okręgowy nie przeprowadził postępowania dowodowego, ograniczając uzasadnienie wyroku do wyjaśnienia jego podstawy prawnej z przytoczeniem przepisów prawa.
Wywiedzione w apelacji zarzuty oraz prezentowana argumentacja strony skarżącej nie mogła dążyć do zmiany zaskarżonego rozstrzygnięcia.
Zważyć należało, że swoboda stron umowy do kształtowania treści stosunku prawnego według swego uznania przyznaje im uprawnienie do ułożenia stosunków zgodnie z poszczególnymi typami umów nazwanych, jak i przez wprowadzenie modyfikacji lub odmienności do treści umów nazwanych, bądź też dowolne uformowanie treści, bez oparcia w typowych umowach.
Jednocześnieart. 3531k.c.wprowadza ograniczenia tej swobody, zastrzegając, że treść lub cel kształtowanego stosunku nie mogą pozostawać w sprzeczności z jego właściwościami (naturą), z ustawą ani zasadami współżycia społecznego.
Treścią zobowiązania są prawa i obowiązki stron stosunku prawnego. Cel zobowiązania związany jest bezpośrednio z jego treścią przez wyznaczenie funkcji podejmowanej czynności; jest to stan rzeczy, który powinien być osiągnięty, zindywidualizowany zamiar, dotyczący konkretnej umowy i znany obu stronom. Chodzi tu nie tylko o bezpośrednie skutki prawne czynności, ale o wszelkie następstwa, nawet bardzo odległe, ale zamierzone przez obie strony lub im znane. Treść i cel umówionego zobowiązania podlegają zatem badaniu pod kątem ukształtowania go w granicach wyznaczonych przez zasadę swobody umów.
W literaturze przyjmowane jest, że kryterium zgodności umowy z właściwościami (naturą) stosunku polega na konieczności przestrzegania podstawowych cech obowiązujących w polskim systemie prawnym, w odniesieniu do modelu stosunku zobowiązaniowego oraz węziej, do modelu określonego rodzaju zobowiązania.
Zgodnie z przyjętym w orzecznictwie Sądu Najwyższego poglądem(por. wyroki z dnia 25 maja 2011 r., II CSK 528/10, niepubl.; z dnia 27 czerwca 2012 r., IV CSK 557/11, niepubl.)zasada swobody umów obejmuje także przyzwolenie na faktyczną nierówność stron, jeśli jest wyrazem ich woli. Podstawowe ograniczenie dotyczy zgodności treści i celu umowy z ustawą, w takim znaczeniu, czy dopuszczalne jest wyłączenie zastosowania określonej normy prawnej w ramach kształtowania treści umowy.
Na skutek zdarzenia drogowego z 1 listopada 2015 rokuK. P.tego samego dnia zawarł z przedstawicielem spółki(...)Sp. z o.o. z siedzibą wW.umowę zlecenia obsługi poszkodowej i parkingu kasacyjnego, w której na mocy pkt 13 obie strony zgodziły się na rozliczenie wynagrodzenia oraz wierzytelności nabytej zgodnie z pkt 10 umowy z polisy OC sprawcy w zakresie, w jakim odpowiedzialność spoczywa na zakładzie ubezpieczeń. W pozostałym zakresie należności miały być uregulowane przez zleceniodawcę w postaci przelewu bankowego w terminie 7 dni od daty, w której ujawniony zostanie ewentualny brak odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń tj. decyzji odmownej jeśli/lub prawomocnego wyroku (jeśli wierzytelność jest objęta cesją i dochodzona w sądzie). W takiej sytuacji zleceniodawca był uprawniony do dochodzenia zwrotu tych należności od zakładu ubezpieczeń.
W pkt 14 strony zgodnie ustaliły, że w celu rozliczenia zgodnie z pkt 13 zleceniodawca oświadczył, że wolą jego jest, aby wszelkie należności odszkodowawcze za wszelkie czynności związane z transportem, parkowaniem i oględzinami i likwidacją szkody, stosownie do faktury zleceniodawcy oraz innych dokumentów zostały przelane bezpośrednio przez zakład ubezpieczeń na rachunek bankowy zleceniobiorcy wskazany na fakturze.
Sąd Okręgowy nie dopatrzył się, aby zapisy w umowie, w szczególności w tym zakresie były sformułowane w sposób niejasny lub niezrozumiały, przeciwnie, prawa i obowiązki obu stron zostały wyjaśnione w sposób dostateczny.
Poddając sporną umowę szczegółowej analizie Sąd Odwoławczy doszedł do przekonania, że ze stosunku zobowiązaniowego łączącego strony jasno wynikał cennik za poszczególne usługi oferowane pozwanemu. Stąd też brak jest podstaw do uznania, aby umowa także i w tym zakresie okazała się abuzywna.
Stanowisko strony powodowej było jednak nieuzasadnione z innych względów.

(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.jest następcą prawnym(...)Sp. z o.o. z siedzibą wW., który uprzednio był związany stosunkiem zlecenia z pozwanym, to powód wstępując w miejsce poprzednika winien był liczyć się z konsekwencjami działań i zaniechań zbywcy wierzytelności. Innymi słowy strona powodowa nie wykazała, że w sposób właściwy wywiązała się z umowy.
Wielokrotnie podkreślony w toku tego postępowania był fakt, że m.in. na mocy wspomnianych pkt 13 i 14 umowy dochodzenie roszczeń przeciwko pozwanemu miało być poprzedzone próbą dochodzenia roszczeń wobec ubezpieczyciela i wobec sprawcy. Z akt sprawy nie wynika, aby powód lub jego poprzednik prawny podejmowali takie próby.
Ponadto z treści pełnomocnictwa z 1 listopada 2015 r. udzielonego przez pozwanego na rzecz spółki(...)Sp. z o.o. z siedzibą wW.przyul. (...), wynika oświadczenie mocodawcy, że jego nieodwoływalną wolą jest, by wszelkie należności odszkodowawcze związane z holowaniem i za wszelkie czynności wykonane przez pełnomocnika stosownie do jego faktury zostały przelane bezpośrednio przez sprawcę lub zakład ubezpieczeń na rachunek bankowy pełnomocnika.
Jeśli chodzi ofakturę nr (...)to sprzedawca wyszczególnił tam pozycje, co do których poprzednik prawny nie podejmował czynności tj. reprezentowanie pozwanego w postępowaniu likwidacyjnym, reprezentowanie pozwanego przed ubezpieczycielem lub przed sprawcą. Gdyby(...)Sp. z o.o. z siedzibą wW.takie czynności podjął, to nie można by było przyjąć, że nie podjął działań w celu wyegzekwowania roszczeń wobec ubezpieczyciela lub sprawcy, co niewątpliwie miałoby przełożenie na wynik procesu.
Jeśli chodzi o kwestię holowania i parkowania zaznaczyć należy, że przecież(...)Towarzystwo (...)wywiązało się częściowo z zobowiązania wpłacając kwotę(...)zł brutto z tytułu zwrotu zasadnych kosztów parkowania i holowania pojazdu poszkodowanego, zgodnie z weryfikacją(...), a stawki za holowanie i parkowanie pojazdu zostały ustalone na podstawie stawek panujących na rynku lokalnym.
W pozostałym zakresie, jak już wyżej wskazano, roszczeń należało dochodzić w drodze sądowej wobec ubezpieczyciela i sprawcy szkody.
Konkludując, powód był uprawniony do zwrócenia się o zapłatę od pozwanego po bezskutecznym dochodzeniu roszczeń od ubezpieczyciela sprawcy, przy czym bezskuteczność ta nie mogłaby być zawiniona przez powoda.
Utrwalone orzecznictwo wskazuje, że niewykonanie istotnego obowiązku umownego występuje wtedy, gdy niezrealizowany na skutek zwłoki kontrahenta obowiązek umowny pozbawia drugą stronę tego, czego zgodnie z umową mogła oczekiwać, chyba że druga strona rozsądnie rzecz ujmując nie mogła przewidzieć takiego rezultatu. O istotnym naruszeniu obowiązku umownego decydują w szczególności jego skutki. Nie chodzi tu tylko o niespełnienie świadczenia, które zgodnie z treścią zobowiązania należy się wierzycielowi, ale mogą także to być niewykonane obowiązki nawet tylko funkcjonalnie związane z długiem.(wyrok Sądu Najwyższego z 24 czerwca 2014 r., I CSK 392/13)
Uznać zatem należało, że skoro umowa między stronami ma charakter wiążący, to okoliczności podnoszone przez pozwanego odnośnie stresu spowodowanego zdarzeniem drogowym i nieprzeczytaniem umowy w zasadzie powinny być wykazane za pomocą konkretnych środków prawnych, np. oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem wad oświadczeń woli.
Niemniej jednak skoro twierdzenia pozwanego w powyższym zakresie nie zostały wykazane w żadnym stopniu, to zważyć należało, że po zbadaniu zarzutu abuzywności umowy, po stronie pozwanego zaktualizowałby się obowiązek wywiązania się z umowy (pacta sunt servanda), gdyby strona powodowa prawidłowo wywiązała się z umowy, czego w niniejszej sprawie nie udowodniła.
Jedynie okoliczność nieprawidłowego wykonania umowy po stronie powodowej w sposób przepisany umową skutkowała oddaleniem apelacji, o czym orzeczono jak w sentencji.