Sąd Okręgowy we Włocławku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 302/21
Data wyroku: 2022-09-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mariusz Nazdrowicz
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność Skarbu Państwa
Podstawa prawna: art. 385 kpc
Teza: Od współuczestnika sporu, który nie zaskarżył wyroku nie mogą być zasądzone koszty postępowania apelacyjnego w sytuacji, gdy wniesiona przez innego współuczestnika apelacja zostanie oddalona.

Sygn. akt I1 Ca 302/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 września 2022r.
Sąd Okręgowy we Włocławku Sekcja Odwoławcza I Wydziału Cywilnego
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Mariusz Nazdrowicz

po rozpoznaniu w dniu 25 sierpnia 2022 r. we Włocławku
na rozprawie
sprawy z powództwaK. P.iM. P.
przeciwko Skarbowi Państwa - Prezesowi Sądu Rejonowego wT.oraz Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym wT.M. G.

o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wT.M. G.od wyroku Sądu Rejonowego we Włocławkuz dnia 21 kwietnia 2021 r., sygn. akt I C 3205/19

1
oddala apelację;

2
zasądza od Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wT.M. G.solidarnie na rzecz powodówK. P.iM. P.kwotę 2 700 zł ( dwa tysiące siedemset złotych) tytułem zwrotu kosztów procesuza drugą instancję.

SSO Mariusz Nazdrowicz
Sygn. akt I 1 Ca 302/21

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy we Włocławku zasądził solidarnieod pozwanych Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Rejonowego wT.iM. G.( Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym wT.) na rzecz powodówK. P.iM. P.kwotę 69 747,97 zł (z ustawowymi odsetkamiza opóźnienie od 3 października 2017 r. do dnia zapłaty) tytułem odszkodowania za szkodę wyrządzoną przez komornika w trakcie prowadzonej egzekucji wskutek nienależnego pobrania podatku VAT od sprzedaży bliżej określonej nieruchomości, którą nabyli na licytacji powodowie ( pkt 1 wyroku), oddalił powództwo w pozostałej części ( pkt 2) oraz zasądził solidarnie od pozwanych na rzecz powodów kwotę 8 922 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Apelację od tego wyroku wniósł pozwanyM. G.zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z zebranym w sprawie materiałem dowodowym (wskutek przyjęcia, że nie dokonał on wszelkich niezbędnych czynności zmierzających do ustalenia,czy dokonana sprzedaż podlegała podatkowi od towarów i usług) oraz naruszenie prawa materialnego, którego dopatrywał się w błędnej wykładni przepisuart. 948 § 1 kpc(wobec uznania, że przepis ten nakłada na komornika bezwzględny obowiązek ustalenia, czy sprzedaż licytacyjna podlega opodatkowaniu podatkiem VAT czy też korzysta ze zwolnienia z tego podatku) oraz niewłaściwym zastosowaniuart. 23 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r.o komornikach sądowych i egzekucjimimo braku ku temu podstaw, w wyniku czego doszło do nieuzasadnionego uwzględnienia powództwa praktycznie w całości. Powołując sięna powyższe skarżący wniósł o zmianę kwestionowanego wyroku i oddalenie powództwa przy zasądzeniu kosztów procesu za obie instancje względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji i zasądzenie solidarnie od pozwanych kosztów postępowania apelacyjnego.
Pozwany Skarb Państwa – Prezes Sądu Rejonowego wT.przychylił się do apelacjii wskazywał na konieczność wydania przez Sąd odwoławczy orzeczenia reformatoryjnego zgodnie ze stosownym żądaniem zawartym w przedmiotowym środku odwoławczym.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Apelacja wobec braku uzasadnionych podstaw podlegała oddaleniu.
Przed przystąpieniem do oceny zasadności poszczególnych zarzutów apelacyjnych niezbędne jest wskazanie, że ich konstrukcja – mimo, że środek odwoławczy został sporządzony przez profesjonalistę – jest częściowo wadliwa. Pomimo bowiem sformułowania zarzutu sprzeczności istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału (pomijając już to, że tego rodzaju zarzut nie jest zarzutem samym w sobie, niejako osadzonym w próżni, gdyż wspomniany błąd jest wynikiem naruszenia przez Sąd jakiegoś przepisu normującego postępowanie dowodowe – z regułyart. 233 § 1 kpc– i dopiero konsekwencją tego są wadliwe ustalenia faktyczne) to w istocie skarżący nie kwestionuje podstawy faktycznej rozstrzygnięcia, ale nie aprobuje oceny prawnej ustalonych faktów. Tego rodzaju zastrzeżenia oceniane być jednak muszą przez pryzmat dyspozycji przepisów prawa materialnego, gdyż chodzi tu o ewentualnie nieprawidłową subsumpcję ustalonych okoliczności faktycznych do znajdujących zastosowanie w sprawie norm prawnomaterialnych. Stąd też powyższy zarzut może być potraktowany jedynie jako uzupełnienie zarzutu naruszeniaart. 23 ust. 1 ustawyz dnia 29 sierpnia 1997 r. o komornikach sądowych i egzekucji( tekst. jedn. : Dz.U.2018.1309 – dalej : „ukse”).
Sąd Rejonowy we Włocławku dokonał prawidłowych i w pełni przydatnychdo rozstrzygnięcia sprawy ustaleń faktycznych, które w rzeczywistości – jak wyżej wspomniano – nie zostały zanegowane w apelacji. Ustalenia te Sąd odwoławczy przyjął jako własne czyniąc je podstawą orzekania w postępowaniu apelacyjnym. Uzupełniająco Sąd Okręgowy ustalił – w oparciu o dokumenty znajdujące się w aktach sprawy Km 20221/13 prowadzonej przezM. G., których wartość dowodowa nie budzi wątpliwości i nie była przez nikogo podważana – że komornik dwukrotnie ( w dniach 16 marca 2016 r. i 7 kwietnia 2016 r.) przesłał obojgu dłużnikom (J. M.iZ. M.) druki oświadczeń w sprawie podatku VAT pouczając, że za nieuzasadnioną odmowę wyjaśnień i informacji względnie udzielenie informacji fałszywych grozi grzywna na podstawieart. 762 § 1 kpc– w kwocie do 2 000 zł. Pisma te zostały doręczone na adres wskazany we wnioskach egzekucyjnych. W kolejnym piśmie ( z 24 stycznia 2017 r.) komornik zwrócił się o udzielenie wyjaśnień pod kątem podatku VAT od sprzedaży egzekwowanej nieruchomości jedynie do dłużniczki grożąc identyczną jak poprzednio sankcją. Brak jest w aktach potwierdzenia odbioru tego wezwania. Na żadne dłużnicy nie zareagowali.
Przechodząc do oceny poszczególnych zarzutów apelacyjnych to zupełnie chybiony i wręcz niezrozumiały był zarzut naruszenia przepisuart. 948 § 1 kpci to nie tylko dlatego, że Sąd I instancji żadnej wykładni tego przepisu nie przeprowadził. Opowiedział się on przecież za poglądem wyrażonym przez Sąd Najwyższy w uchwale z 15 grudnia 2006 r. III CZP 115/06, w której Sąd ten wyraźnie zaznaczył, że oszacowanie nieruchomości powinno uwzględniać podatek VAT, co nie wynikało wprost zart. 948 § 2 kpc, ale właśnie z przepisów ustawy o VAT. Stąd brał się obowiązek zadbania przez komornika , żeby w cenie oszacowania, cenie wywołania i sumie ulegającej podziałowi uwzględniony został wspomniany podatek. Postawienie analizowanego zarzutu można więc chyba przypisać jedynie niezbyt wnikliwemu zapoznaniu się z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku.
Jako pozbawiony słuszności należało również uznać zarzut obrazy przepisu art. 23 ust. 1 ukse, który obowiązywał w dacie zdarzenia, z którego powodowie wywodzili odpowiedzialność pozwanych. Warto w tym miejscu wspomnieć, że aktualnie odpowiedzialność komornika reguluje art. 36 ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o komornikach sądowych ( tekst jedn. : Dz.U.2022.1168). Nową regulację wyróżniają doprecyzowanie kręgu osób, za czyny których komornik ponosi odpowiedzialność oraz dopuszczalność roszczeń regresowych. Nadal jednak zachowano zasadę odpowiedzialności i jej solidarny charakterze Skarbem Państwa.
Sąd Rejonowy we Włocławku dokonał – co w praktyce nie zdarza się zbyt często– kompleksowej i wyjątkowo wnikliwej analizy prawnej poddanych pod osąd faktów pod kątem zaistnienia przesłanek odpowiedzialności pozwanych wskazanych w przywołanym przepisie. Sąd Okręgowy we Włocławku w pełni ją podziela i aprobuje wyciągnięte wnioski. Nie ma przy tym potrzeby powielania argumentów przemawiających za uznaniem,że przesłanki te w rozpatrywanym przypadku zostały spełnione. Można w tych warunkach jedynie zaakcentować, że komornik dysponował dosyć szeroką gamą środków prawnych umożliwiających mu ustalenie, czy sprzedaż licytacyjna nieruchomości podlegała opodatkowaniu podatkiem VAT. Nie wykorzystał ich jednak w należyty sposób. Mimo braku reakcji dłużników na dwukrotne wezwanie w trybieart. 761 kpcnie zastosował przewidzianej w tym przepisie sankcji. Kolejne wezwanie zostało skierowane tylko do dłużniczki i nie wiadomo, czy w ogóle zostało jej doręczone. Trudno oprzeć się w tych warunkach wrażeniu, że działania komornika miały wybitnie powierzchowny charakter i ograniczały się wyłącznie do wysyłania pism, a wskutek tego były nieefektywne. Pomijając możliwość przymuszenia dłużników grzywnami to wchodziło przecież w grę dokonanie stosownych czynności w ich miejscu zamieszkania. Odbierali oni pisma wysyłane na adres wskazany we wnioskach egzekucyjnych, a zatem nie była to sytuacja, w której ten sposób kontaktu nie był możliwy. Nie sposób przy tym przyjąć, by komornik mógł się zwolnić ze wspomnianego obowiązku poprzestając jedynie na nieprzynoszącej skutku korespondencji. Jego czynności powinnyw maksymalnym stopniu zmierzać do uzyskania realnego rezultatu. To samo dotyczy złożenia wniosku o indywidualną interpretację podatkową. Sąd odwoławczy – podobnie jak powodowie w odpowiedzi na apelację – stoi na stanowisku, że obowiązkiem komornika jest wyczerpanie całej procedury zmierzającej do jej uzyskania, w tym wniesienie skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego na postanowienie o pozostawieniu wniosku bez rozpoznania. Abstrahując już od tego, że taki środek prawny w praktyce może zostać uwzględniony (poza orzeczeniem przywołanym w odpowiedzi można tutaj przykładowo wymienić wyrok WSA w Bydgoszczy z 17 sierpnia 2021 r I SA/Bd 342/21 nie publ., LEX nr 3229070 i dalsze wskazane tam judykaty) to dopiero wyczerpanie drogi instancyjnej pozwala na uznanie, że komornik przedsięwziął wszystkie niezbędne czynności zmierzające do dokonania przedmiotowego ustalenia. I tylko wówczas można by mówić, że uzyskanie interpretacji podatkowej nie było możliwe, a komornik właściwie wywiązał się ze swojego obowiązku.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy we Włocławku na podstawieart. 385 kpcoddalił apelację.
O kosztach procesu za II instancję rozstrzygnięto na podstawieart. 98 § 1 kpc. Powodom jako wygrywającym sprawę w całości w postępowaniu apelacyjnym przysługiwał zwrot wszystkich poniesionych kosztów, sprowadzających się do wynagrodzenia reprezentującego ich pełnomocnika w osobie radcy prawnego ( 2 700 zł -§ 2 pkt 6w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłatza czynności radców prawnych – tekst. jedn.: Dz. U. 2018.265). Koszty te należało zasądzić - wbrew sugestiom powodów – jedynie od skarżącego. Aczkolwiek pozwani odpowiadali solidarnie za szkodę ( w związku z czym należało – w myślart. 3731kpc– doręczyć Skarbowi Państwa odpis apelacji) i wyrok wobec tego pozwanego również nie uprawomocnił się z uwagi na możliwość przewidzianą wart. 378 § 2 kpcto jednak nie był on stroną postępowania apelacyjnego, choć przysługiwały mu w nim określone prawa. Od współuczestnika, który wyroku nie zaskarżył nie mogą być zasądzone koszty postępowania apelacyjnego, gdy wniesiona przez innego współuczestnika apelacja zostanie oddalona („Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz” pod red. E. Marszałkowskiej-Krześ, Legalis, teza 15 do art.378 § 2 kpc, „Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz” pod red. T.Erecińskiego, LEX , teza 18 do art. 378 § 2 kpc T.Ereciński: „Apelacja w postępowaniu cywilnym”. Wolters Kluwer W-awa 2020, s.168).
SSO Mariusz Nazdrowicz