Sąd Apelacyjny w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 77/21
Data wyroku: 2022-02-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jacek Świerczyński
Słowa kluczowe: Przedawnienie
Podstawa prawna: art. 118 kc

Sygn. akt I ACa 77/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 lutego 2022 r.
Sąd Apelacyjny w Łodzi - I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SA Jacek Świerczyński

po rozpoznaniu w dniu 24 lutego 2022 r. w Łodzi
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaJ. F.,W. L.iJ. L.
przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Płocku
z dnia 23 października 2020 r., sygn. akt I C 2466/18
oraz w przedmiocie wniosku strony pozwanej o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w punkcie 1. e) zaskarżonego wyroku

I
oddala wniosek o sprostowanie zaskarżonego wyroku;

II
zmienia zaskarżony wyrok w punktach 1. a), b), c), d) i e), 3. a) i c) i 5. a) i c) w ten tylko sposób, że odsetki ustawowe od zasądzonych w nich kwot zasądza od dnia 19 listopada 2015 roku w miejsce zasądzonych od dnia 12 marca 2014 roku bądź od dnia 12 marca 2015 roku, bądź od dnia 10 maja 2014 roku, pozostawiając pozostałe terminy płatności odsetek ustawowych i odsetek ustawowych za opóźnienie bez zmian;

III
nie obciąża powodów kosztami postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt I ACa 77/21

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z 23 października 2020 r. Sąd OkręgowywP., w sprawie z powództwaJ. F.,W. L.iJ. L.przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.o odszkodowanie i zadośćuczynienie, zasądził od pozwanego na rzeczJ. L.:
a) kwotę 70.000 zł tytułem dopłaty zadośćuczynienia w związku ze śmiercią męża -M. L.z odsetkami ustawowymi od 12 marca 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty,
b) kwotę 30.000 zł tytułem dopłaty odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią męża -M. L.wraz z odsetkami ustawowymi od 12 marca 2014 r. do31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty,
c) kwotę 70.000 zł tytułem dopłaty zadośćuczynienia w związku ze śmiercią syna -T. L.z odsetkami ustawowymi od12 marca 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty,
d) kwotę 20.000 zł tytułem dopłaty odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią syna -T. L.wraz z odsetkami ustawowymi od 12 marca 2014 r. do31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty,
e) kwotę 1.100 zł tytułem dalszego zwrotu kosztów pogrzebui pochówku wraz z ustawowymi odsetkami od 12 marca 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty (pkt 1), oddalił w pozostałym zakresie powództwoJ. L.o zadośćuczynienie i odszkodowanie (pkt 2), zasądził od pozwanego na rzeczJ. F.:
a) kwotę 70.000 zł tytułem dopłaty zadośćuczynienia w związku ze śmiercią ojca -M. L.z odsetkami ustawowymi od 10 maja 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty,
b) kwotę 20.000 zł tytułem dopłaty odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią ojca -M. L.wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 17 listopada 2017 r. do dnia zapłaty,
c) kwotę 40.000 zł tytułem dopłaty zadośćuczynienia w związku ze śmiercią brata -T. L.z odsetkami ustawowymi od 10 maja 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty (pkt 3), oddalił w pozostałym zakresie powództwoJ. F.o zadośćuczynienie (pkt 4), zasądził od pozwanego na rzeczW. L.:
a) kwotę 70.000 zł tytułem dopłaty zadośćuczynienia w związku ze śmiercią ojca -M. L.z odsetkami ustawowymi od 10 maja 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty,
b) kwotę 30.000 zł tytułem dopłaty odszkodowania za znaczne pogorszenie sytuacji życiowej w związku ze śmiercią ojca -M. L.wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 17 listopada 2017 r. do dnia zapłaty,
c) kwotę 35.000 zł tytułem dopłaty zadośćuczynienia w związku ze śmiercią brata -T. L.z odsetkami ustawowymi od 10 maja 2014 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty (pkt 5), oddalił w pozostałym zakresie powództwoW. L.o zadośćuczynienie (pkt 6), zasądził od pozwanego na rzeczJ. L.kwotę 5.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 7), zasądził od pozwanego na rzeczJ. F.kwotę 12.917 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 8), zasądził od pozwanego na rzeczW. L.kwotę 5.417 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania, w tym 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego (pkt 9), nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Płocku kwotę 26.356,11 zł tytułem zwrotu wydatków poniesionych tymczasowo z sum budżetowych oraz części opłat od pozwu,od których powodowieJ. L.iW. L.byli tymczasowo zwolnieni (pkt 10), a także nie obciążył stron brakującą częścią opłat od oddalonej części powództwaJ. L.iW. L.(pkt 11).
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w oparciu o poczynione przez Sąd I instancji ustalenia, które Sąd Apelacyjny w całości podzielił i przyjął za własne bez konieczności ich przytoczenia (art. 387 § 21pkt 1 k.p.c.).
W ocenie Sądu Okręgowego roszczenia powodów zasługiwały na uwzględnienie w znacznej części w sposób przekładający się na zasądzenie wyszczególnionych w sentencji wyroku kwot wraz z należnymi odsetkami, które w zakresie zadośćuczynienia za krzywdę oraz odszkodowania po śmierci mężai synaJ. L., jak również od żądanej przez nią kwoty zwrotu kosztów pogrzebu i pochówku zostały naliczone od 12 marca 2014 r., jakodnia następującego po dniu wydania przez pozwanego decyzji o wypłacietych świadczeń w zaniżonej wysokości. Natomiast w przypadkuW. L.orazJ. F.odsetki w zakresie zadośćuczynienia za krzywdę po śmierci ojca i brata zostały zasądzone od 10 maja 2014 r., ponieważ dzień wcześniej, tj. 9 maja 2014 r. pozwany wydał decyzję o wypłacie zadośćuczynienia w zaniżonej wysokości, a w zakresie odszkodowania - od17 listopada 2017 r. z uwagi na to, że poprzedniego dnia, tj. 16 listopada2017 r. pozwany wydał decyzję o odmowie wypłaty w tym przedmiocie.
Pozwany zaskarżył opisany wyrok w pkt. 1 a) – e), 3 a) i c) oraz 5 a) i c) apelacją opartą na zarzucie naruszeniaart. 118 k.c.iart. 123 § 1 pkt 1 k.c.poprzez zasądzenie ustawowych odsetek od zasądzonych w tych punktach roszczeń za okres wcześniejszy niż 3 lata przed złożeniem pozwu (tj. odpowiednio od 12 marca 2014 r. do 18 listopada 2015 r. oraz od 10 maja 2014 r. do18 listopada 2015 r.) w sytuacji, gdy pozwany w odpowiedzi na pozew podniósł zarzut przedawnienia odsetek za ten okres.
W konkluzji skarżący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części przez wyznaczenie terminu dla odsetek od 19 listopada 2015 r. do 31 grudnia 2015 r. oraz – w przypadku ustawowych odsetek za opóźnienie – od 1 stycznia 2016 r. do dnia zapłaty, zasądzenie od każdego z powodów kosztów postępowania apelacyjnego, a także o sprostowanie oczywistej omyłki pisarskiej w punkcie 1 e) wyroku poprzez wpisanie prawidłowej daty początkowej naliczania odsetek, tj. „od dnia 12 marca 2014 roku” zamiast „od dnia 12 marca 2015 roku”.
Powodowie w odpowiedzi na apelację wnieśli o jej oddalenie oraz – na wypadek jej uwzględnienia – o nieobciążanie ich obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zaskarżony wyrok podlegał zmianie zgodnie z wyrażonym pod adresem rozstrzygnięcia o odsetkach postulatem apelacji.
Trafne okazały się bowiem zastrzeżenia skarżącego dotyczące nierozpoznania przez Sąd Okręgowy zgłoszonego w odpowiedzi na pozewzarzutu przedawnienia tej części roszczenia powodów, a w konsekwencji wydania orzeczenia wykraczającego poza granice należnej im zapłaty.
Nie ulega wątpliwości, że odsetki stanowią świadczenie okresowe, podlegające 3-letniemu przedawnieniu (videart. 118 k.c.). Oznacza to, że powodowie mogli się domagać ich zasądzenia co najwyżej za okres 3 latprzed zainicjowaniem niniejszego postępowania, tj. od 19 listopada 2015 r. (art. 118 k.c.iart. 123 § 1 pkt 1 k.c.) zważywszy na to, że pozew został przez nich złożony w dniu 19 listopada 2018 r. Stąd też żądanie naliczenia odsetek od 12 marca 2014 r. powinno ulec oddaleniu.
Pominięcie tej okoliczności stanowiło zatem o uchybieniu skutkującym ingerencją Sądu Apelacyjnego na podstawieart. 386 § 1 k.p.c., tym bardziej,że w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy brak jest zdarzeń, które uzasadniałyby wniosek o sprzeczności podniesionego przez stronę pozwaną zarzutu przedawnienia z zasadami współżycia społecznego.
Z oddaleniem spotkał się natomiast postulat sprostowania wyroku,jako że instytucja sprostowania nie może być wykorzystywana do eliminowania błędów merytorycznych w rozstrzygnięciu sprawy. Tego rodzaju błąd zawartyw sentencji wyroku, chociażby niezgodny z wolą składu orzekającego, powinien być wyeliminowany w trybie zaskarżenia – przede wszystkim apelacją,a w przypadku wyroku sądu drugiej instancji skargą kasacyjną(wyrok Sądu Najwyższego z 10 maja 2018 r., I UK 110/17). Tak zresztą się stało, mając na uwadze, że apelujący wystąpił o przesunięcie terminu naliczania odsetek od zasądzonych przez Sąd Okręgowy świadczeń na datę późniejszą - 19 listopada 2015 r., a dostrzegalna w punkcie 1 e) wyroku omyłka w oznaczeniu ich biegu została objęta zakresem tej zmiany.
O kosztach powstałych w obecnej fazie postępowania Sąd Apelacyjny, mimo formalnej przegranej powodów, orzekł z zastosowaniemart. 102 k.p.c.,w czym z jednej strony kierował się sytuacją majątkową i życiową powodówJ. L.iW. L., którzy postanowieniem Sądu I instancji z dnia 26 listopada 2018 r. zostali zwolnienie od kosztów sądowych w całości, natomiast w stosunku do wszystkich powodów charakterem dochodzonego przez nich roszczenia oraz faktem, że przyczyną jego oddalenia było przedawnienie roszczenia (a nie jego materialna bezzasadność), przy czym zmiana wyroku wprawdzie uwzględniała apelację w całości, ale nie można abstrahować od faktu, że dotyczyła tylko odsetek od dochodzonych przez powodów roszczeń głównych, wreszcie okolicznością, że zmiana ta była wynikiem przyczyny w dużym stopniu niezależnej od powodów, albowiem Sąd I instancji – wydaje się – iż nie dostrzegł zgłoszonego przez pozwanego zarzutu przedawnienia roszczenia co do odsetek (za pewien z resztą tylko okres, a nie w całości), albowiem pisemne motywy rozstrzygnięcia w ogóle nie zawierają w tym zakresie części motywacyjnej (tzn. co do zarzutu przedawnienia odsetek za pewien okres).