Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 451/20
Data wyroku: 2021-03-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Iwanowska, Sędzia Barbara Białecka, Beata Górska
Słowa kluczowe: Świadczenia emerytalno-rentowe - zbieg
Podstawa prawna: art. 95 ust. 1 i 2 FUS

Sygn. akt III AUa 451/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 marca 2021 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Barbara Białecka (spr.)

Sędziowie:

Beata Górska
Urszula Iwanowska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 11 marca 2021 r. wS.
sprawyM. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o podjęcie wypłaty zawieszonej emerytury
na skutek apelacji organu rentowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 19 października 2020 r., sygn. akt VI U 548/20

1
zmienia zaskarżony wyrok w punktach I, II i IV w ten sposób, że oddala odwołanie,

2
zasądza od ubezpieczonegoM. M.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego organu rentowego w postępowaniu apelacyjnym.

Urszula Iwanowska

Barbara Białecka

Beata Górska

Sygn. akt III AUa 451/20

UZASADNIENIE
Decyzją z 20.07.2020 r. Zakład Ubezpieczeń społecznych Oddział wG.odmówiłM. M.podjęcia wypłaty emerytury.
Ubezpieczony wniósł o zmianę decyzji i podjęcie wypłaty emerytury od 1.03.2020 r. i zasądzenie kosztów procesu. Podniósł, iż ZUS bezpodstawnie zawiesił wypłatę emerytury cywilnej.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie.
Wyrokiem z dnia 19 października 2020 r. Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wniosek o wypłatę emerytury za okres od 1.10.2019 do 29.02.2020 r. przekazał Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wG.do rozpoznania. Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wG.z dnia 20 lipca 2020 roku, znak:(...)w ten sposób, że podjął wypłatę emeryturyM. M.od 1 czerwca 2020r., oddalił odwołanie w pozostałym zakresie oraz zasądził od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wG.na rzecz ubezpieczonegoM. M.180 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd Okręgowy, w oparciu o poczynione ustalenia faktyczne oraz na podstawie przepisówart. 95 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych(Dz.U.2020.53, dalej: ustawa) oraz mając na uwadze treść wyroku Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2019 r. w sprawie I UK 426/17 (OSNP 2019/9/114), ocenił, że posiadanie przez odwołującego okresy służby wojskowej, dające ponad 75 % podstawy, nie pozwalają na skonsumowanie okresów podlegania ubezpieczeniom z tytułu stosunku pracy. Tym samym brak jest podstaw prawnych do zawieszania świadczenia emerytalnego.
Organ rentowy zaskarżył powyższy wyrok w części dotyczącej jego pkt I, II i IV, zarzucając przedmiotowemu wyrokowi:
1. naruszenie prawa materialnego, tj.art. 95 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.2018.1270 j.t. ze zm.), zwanej dalej: „ustawą", przez jego błędną wykładnię, polegającą na przyjęciu, że ubezpieczonemu, będącemu emerytem wojskowym, przysługuje prawo do podjęcia wypłaty zawieszonej emerytury określonej w w/w. ustawie, w sytuacji, gdy takich podstaw nie było wobec zbiegu praw, co powinno skutkować wypłaceniem jednego z tych świadczeń, tj. wyższego lub wybranego przez ubezpieczonego (zainteresowanego).
2. naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:art. 227 k.p.c.. iart. 233 § 1 k.p.c., polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, w wyniku błędnego uwzględnienia odwołania, w sytuacji, gdy takich podstaw nie było, w tym zakresie: pominięcie treści pisma Wojskowego Biura Emerytalnego wZ.z dnia 02.10.2020r., wskazującego na decyzję z 27.10.1993r. o ustaleniu emerytury wojskowej w oparciu oustawę z dnia 16.12.1972r. o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych i ich rodzin(Dz. U. z 1983r., Nr 29, poz. 139 ze zm.) oraz pominięcie w ustaleniach faktycznych zaskarżonego wyroku treści decyzji ZUS z 19.12.2019r., wymieniającej przyczynę odmowy, tj. zbieg prawa do emerytury z prawem do świadczenia przewidzianego w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych - które to w/w uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania. Ponadto apelujący wniósł o zasądzenie od strony przeciwnej na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację ubezpieczony wniósł o jej oddalenie w całości oraz o zasądzenie kosztów postępowania za II instancję od pozwanego na rzecz skarżącego wg norm.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego okazała się zasadna.
Stan faktyczny ustalony przez Sąd Okręgowy pozostaje bezsporny. Niemniej Sąd Apelacyjny w uzupełnieniu, na podstawie pisma Wojskowego Biura Emerytalnego z 2.10.2020 r. dodatkowo ustalił, żeM. M.nabył prawo do emerytury wojskowej od dnia 20.11.1992 r., z podjęciem jej wypłaty od 1.12.1993 r. Wymiar emerytury wojskowej ubezpieczonego został ustalony decyzją z dnia 27.10.1993 r., wynosił 100% podstawy i wynikał z następujących okresów służby wojskowej i zatrudnienia przed służbą:
- od dnia 1.02.1957 r. do 10.07.1957 r. – zatrudnienie GS wD.,
- od dnia 6.12.1957 r. fo 15.02.1958 r. – zatrudnienie Sąd Rejonowy w Ostródzie,
- od dnia 1.04.1958 r. do 3.11.1958 r. – zatrudnienie Spółdzielnia Pracy wM.,
- od dnia 4.11.1958 r. do 19.11.1992 r. – służba wojskowa.
Wojskowy organ emerytalny w lutym 1994 r. wydał decyzję o rewaloryzacji emerytury. Wymiar emerytury zawierał również powyższe okresy służby wojskowej i zatrudnienia przed służbą. Wszystkie zaliczone okresy podlegały zachowaniu według nowych uregulowań prawnych, wynikających z nowej ustawy emerytalnej z dnia 10.12.1993 r. Zmieniono również wskaźnik wysługi powyżej 15 lat służby z 3% na 2,6%.
Decyzją z 19.12.2019 r. (k. 71 akt rentowych) Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.przyznałM. M.prawo do emerytury, ustalając jej wysokość na 3275,45zł. Wypłatę świadczenia zawiesił z uwagi na zbieg prawa do emerytury z prawem do świadczenia przewidzianego w przepisach o zaopatrzeniu emerytalnym żołnierzy zawodowych. ZUS wyjaśnił, ze może być wypłacane tylko jedno świadczenie – wyższe lub wybrane przez ubezpieczonego.M. M.pismem z dnia 16 maja 2020 r. (k. 74 akt rentowych) złożył wniosek o podjęcie wypłaty świadczenia. Wyjaśnił, że z dniem 29 lutego 2020 r. zakończył pracę zawodową i obecne nie pozostaje w stosunku pracy, pobiera emeryturę wojskową od dnia 1 marca 2004 r. Do wniosku dołączył świadectwo pracy z 2.03.2020 r. wskazujące na rozwiązanie stosunku pracy 29.02.2020 r.
Sąd Apelacyjny zważył, że przedmiotem kontroli była decyzja z20.07.2020 r., a zatem spór sprowadza się do ustalenia, czy zasadnie ZUS odmówił podjęcia wypłaty emerytury. Sąd I instancji w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku wskazał, że wysokość emerytury „wojskowej” ubezpieczonego w maksymalnej wysokości 75 % mogła zostać ustalona z samych okresów służby wojskowej. Wobec czego przyjął, że posiadane przez odwołującego okresy służby wojskowej, dające ponad 75 % podstawy, nie pozwalają na skonsumowanie okresów podlegania ubezpieczeniom z tytułu stosunku pracy. Tym samym brak jest podstaw prawnych do zawieszania świadczenia emerytalnego.
Sąd Odwoławczy wyjaśnia, że w orzecznictwie utrwalony jest pogląd, w myśl którego, w polskim systemie zabezpieczenia społecznego zasadą jest wypłata jednego świadczenia (wyższego lub wybranego przez ubezpieczonego), jeżeli ma miejsce zbieg prawa do różnych świadczeń z systemu zabezpieczenia społecznego (por. między innymi wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 maja 2012 r., II UK 237/11, OSNP 2013/7-8/91; z dnia 4 grudnia 2013 r., II UK 223/13, LEX nr 1394110 czy wyrok tego Sądu z dnia 18 kwietnia 2018 r., II UK 62/17, OSNP 2018/12/162). Od zasady tej istnieją wyjątki, jednak nie występują one w niniejszej sprawie.
Takie stanowisko zostało zajęte również przez Marszałka Sejmu RP oraz Prokuratora Generalnego w postępowaniu wywołanym przed Trybunałem Konstytucyjnym w sprawie SK 30/17, w którym Trybunałowi przedstawiono do zbadania zgodnościart. 95 ust. 2w związku zart. 95 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r. poz. 887) w zakresie, w jakim wyłącza możliwość pobierania świadczenia z zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych i z systemu powszechnego przez osoby, które pełniły zawodową służbę wojskową przed 1 stycznia 1999 r. oraz miały ustalone prawo do świadczeń z zaopatrzenia emerytalnego żołnierzy zawodowych przed 1 października 2003 r., zart. 2w związku zart. 67 ust. 1 Konstytucji. Trybunał Konstytucyjny umarzając postępowanie w sprawie postanowieniem z dnia 20 lutego 2019 r. miał na uwadze, że sformułowane w sprawie zarzuty dotyczyły sposobu ustalenia wysokości wypłacanego skarżącemu ostatecznie świadczenia emerytalnego i nie miały bezpośredniego związku z treścią regulacji ustawowej zakwestionowanej przez skarżącego.
Ponadto również Europejski Trybunał Praw Człowieka w decyzjach z dnia 11 grudnia 2018 r., nr(...)(LEX nr 2626955) i nr(...)(LEX nr 2627060) uznał uprawnienie Państwa Członkowskiego do samodzielnego kształtowania systemu zabezpieczenia społecznego, w tym wprowadzenia zasady wypłaty jednego świadczenia, w myśl której, skarżącemu nie można było przyznać jednocześnie dwóch świadczeń, nie znajdując przy tym podstaw do ingerencji w obowiązujące prawo krajowe w tym zakresie.
Prawo do otrzymywania jednego świadczenia wynika wprost z przepisów. Zarówno art. 95 ustawy emerytalnej, jak i analogiczny art. 7 ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym wojskowych wskazują, że ubezpieczony uprawniony do emerytury z FUS nie może jednocześnie pobierać emerytury wojskowej, mimo że spełnił warunki do jej nabycia, i odwrotnie - tak jak to ma miejsce w niniejszej sprawie.
Sąd Apelacyjny w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę w całości podziela również rozważania związane ze zbiegiem prawa do świadczeń z ubezpieczenia powszechnego i zaopatrzenia wojskowego zawarte w wyrokach Sądu Apelacyjnego w Szczecinie wydanych w sprawach III AUa 330/19 (LEX nr 3118421) oraz III AUa 626/19 (LEX nr 3049613).
Reasumując, skoro ubezpieczony ma przyznane od 20.11.1992 r. prawo do emerytury wojskowej i świadczenie to pobiera, to organ rentowy zasadnie odmówiłM. M.podjęcia emerytury nabytej z systemu powszechnego. Przy czym bezspornym jest, że ubezpieczony nabył prawo do dwóch świadczeń. Nie można jednakże tracić z pola widzenia okoliczności, że do emerytury wojskowej zaliczone zostały również, poza okresami służby, okresy ubezpieczenia wynikające z zatrudnienia. Nawet jednak w sytuacji, gdy każdy z okresów z osobna był wystarczający do uzyskania prawa do emerytury w określonym systemie, to nie zmienia to ogólnej zasady wypłaty jednego świadczenia. Z uwagi na zasadę pobierania jednego świadczenia, która stanowi wyraz obowiązującej w prawie ubezpieczeń społecznych zasady solidarności ryzyka i nie jest sprzeczna z konstytucyjną zasadą równości (art. 32 Konstytucji RP), organ emerytalny prawidłowo odmówił wnioskodawcy wypłatę świadczenia, ponieważ pobiera on emeryturę wojskową, która jest jednocześnie dla niego świadczeniem wyższym i korzystniejszym.
Mając na uwadze powyższe, zarzuty apelacji okazały się uzasadnione i dlatego Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok w zakresie wskazanym w punktach I, II i IV i oddalił odwołanie.
O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sporu, na podstawieart. 98 § 1 i 3 i art. 99 k.p.c., zasądzając od skarżącego na rzecz organu rentowego 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego organu rentowego w II instancji - tj. stawkę minimalną wynagrodzenia pełnomocnika określoną w§ 9 ust. 2w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015 r. poz. 1804).
Urszula Iwanowska Barbara Białecka Beata Górska