Sąd Rejonowy w Opocznie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 621/20
Data wyroku: 2021-09-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Zofia Michałowska

Sygn. akt: I C 621/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 września 2021 r.
Sąd Rejonowy w Opocznie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Zofia Michałowska
Protokolant: st. sekr. sąd. Krystyna Grabska
po rozpoznaniu w dniu 6 września 2021 r. w Opocznie na rozprawie
sprawy z powództwaS. M.
przeciwkoK. S.
o zachowek w kwocie 25.000,00 zł

1
zasądza od pozwanegoK. S.na rzeczR. S.kwotę 12.633,00 (dwanaście tysięcy sześćset trzydzieści trzy) złote z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 10 listopada 2020r. do dnia zapłaty;

2
oddala powództwo w pozostałej części;

3
zasądza od pozwanegoK. S.na rzecz powodaS. M.kwotę 3.153,58 (trzy tysiące sto pięćdziesiąt trzy 58/100) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 621/20

UZASADNIENIE
PowódS. M.– reprezentowany przez pełnomocnika adwokata – w pozwie z dnia 15 października 2020 r. (data nadania) wnosił o zasądzenie od pozwanegoK. S.na rzeczR. S.kwoty 25.000,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 15 kwietnia 2018 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu powódS. M.podał, że jest wierzycielemR. S.. Przeciwko dłużnikowi toczyło się postępowanie sądowe o zapłatę kwoty 13.760,00 zł, które zakończyło się wydaniem prawomocnego nakazu zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 23 sierpnia 2016 r. opatrzonego klauzulą wykonalności z dnia 22 listopada 2016 r. Na podstawie w/w orzeczenia sąd zasądził od dłużnika na rzecz powoda kwotę 13.760,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 sierpnia 2016 r do dnia zapłaty, kwotę 3.789,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym kwotę 3.600,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Powód następnie wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi przed Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym w BełchatowieD. K., które zostało umorzone w dniu 29 grudnia 2017 r. z powodu bezskuteczności egzekucji.
Powód wszczął kolejne postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi przed Komornikiem Sądowym przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Widzewa w ŁodziB. G., które ponownie zostało umorzone z uwagi na bezskuteczność egzekucji w dniu 23 maja 2018 r.
Powód raz jeszcze wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowi, wskutek którego Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Widzewa w ŁodziB. G.dokonał zajęcia wierzytelności przysługującej dłużnikowiR. S.odK. S.. Jednocześnie, zgodnie z informacją o stanie zaległości w sprawie egzekucyjnej w/w Komornik zawiadomił powoda pismem z dnia 20 kwietnia 2020 r., iż zaległość w tym postępowaniu wynosi:

a
13.760,00 zł tytułem należności głównej,

b
3.537,64 zł tytułem odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 16 sierpnia 2016 r. do dnia 20 kwietnia 2020 r.,

c
189,00 zł tytułem kosztów procesu,

d
3.600,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w procesie,

e
900,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w egzekucji,

f
1.988,70 zł tytułem kosztów poprzedniej egzekucji,

g
120,00 zł tytułem kosztów klauzuli,

h
2.120,70 zł tytułem opłaty egzekucyjnej,

i
32,60 zł tytułem wydatków gotówkowych.

Pozwany został wezwany przez komornika pismem z dnia 20 kwietnia 2020 r. do złożenia wyjaśnień w przedmiocie zajętej wierzytelności tytułem zachowku po zmarłejG. S. (1). W piśmie z dnia 25 kwietnia 2020 r. potwierdził on, iż jest jedynym spadkobiercą po zmarłej, a także iż jest jedynym właścicielem lokalu położonego wD.przy oś. Mieszka I 3/17, które to wchodziło w skład spadku po zmarłej. Pozwany jednocześnie wskazał, iż dłużnikR. S.został pozbawiony zachowku po zmarłych rodzicach.
Zdaniem powoda powyższe stwierdzenie jest pozbawione podstaw, albowiem podstawą do pozbawienia praw do zachowku jest tylko i wyłącznie wydziedziczenie danej osoby przez spadkodawcę w testamencie, co w niniejszej sprawie nie nastąpiło. Zgodnie bowiem zart. 1008 k.c.spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku, lecz przyczyna wydziedziczenia uprawnionego do zachowku powinna wynikać z treści testamentu (zgodnie zart. 1009 k.c.Powód argumentował, iż w testamencie spadkodawczyni próżno szukać chociażby wskazania podstaw do wydziedziczenia, jak i wydziedziczonych osób, a tym samym dłużnikowi w pełni przysługuje roszczenie o zachowek.
Ponadto powód wskazał, iż zgodnie zart. 887 § 1 k.p.c.w zw. zart. 902 k.p.c.skutecznie doszło do zajęcia wierzytelności, jakie przysługują dłużnikowiR. S.od pozwanegoK. S., w tym wierzytelności z tytułu zachowku. W związku z powyższym powód może wykonywać wszelkie prawa i roszczenia dłużnika, a tym samym powód jest legitymowany czynnie do wytoczenia powództwa w niniejszej sprawie.
Odnosząc się do samego roszczenia o zachowek powód wskazał, iż dłużnikR. S.jest synem zmarłejG. S. (1). Jak wskazał wyżej, na podstawie prawomocnego postanowienia w przedmiocie stwierdzenia nabycia spadku, cały spadek po zmarłej na podstawie testamentu nabył pozwanyK. S.. Zgodnie zaś zart. 991 § 1 k.c.zstępnym, którzy byliby powołani do spadku z ustawy należy się połowa wartości udziału, który by im przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. Spadkobiercami ustawowymiG. S. (1)byłyby jej dzieci –R. S.,K. S.,Z. S. (1),Z. S. (2),B. W.orazK. N.z udziałem po 1/6 spadku każde z nich. Tym samym,R. S.przysługuje roszczenie o zapłatę z tytułu zachowku o równowartości 1/12 udziału w spadku po zmarłejG. S. (1).
Powód podał, że roszczenie o zwrot zachowku stało się wymagalne w dniu następującym po uprawomocnieniu się postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku poG. S. (1), tj. w dniu 15 kwietnia 2018 r.
/vide: - pozew wraz z uzasadnieniem i załącznikami k. 3 – 27/
W odpowiedzi na pozew z dnia 24 listopada 2020 r. (data wpływu) pozwanyK. S.wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania według norm przepisanych. Z ostrożności procesowej, w przypadku choćby częściowego uznania roszczenia:

a
w oparciu o przepisart. 320 k.p.c.wniósł o rozłożenie zasądzonego świadczenia na raty w wysokości umożliwiającej spłatę bez uszczerbku dla zaspokojenia podstawowych potrzeb pozwanego,

b
wniósł o nieobciążanie pozwanego kosztami procesu, stosownie do przepisuart. 102 k.p.c.

W uzasadnieniu odpowiedzi na pozew pozwany podał, że pozwem z dnia 14.10.2020 r. doręczonym pozwanemu w dniu 9.11.2020 r. powód w drodze podstawienia procesowego zażądał zapłaty kwoty 25.000,00 zł tytułem zachowku na rzeczR. S., które to roszczenie zajął w postępowaniu egzekucyjnym. Pozwany podał, że nie uznaje powództwa, bowiem jak oświadczył należny uprawnionemu bratuR.zachowek w kwocie 10.000,00 zł uiścił po śmierci mamy –G., na co środki pozyskał z pracy w Kanadzie podczas pobytu u siostryK. N.w 2017 r.
Pozwany zakwestionował wysokość uiszczonego przez powoda zachowku i wskazał, że uprawniony bratR. S.prowadził dość „luźny styl życia” nie spełniając obowiązków rodzinnych zakreślonych choćby wart. 87 kodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Wobec niedopełnienia przez niego obowiązków rodzinnych wobec matki, ewentualne dochodzenie roszczenie o zachowek na rzeczR. S.w pełniej wysokości musi budzić sprzeciw z punktu widzenia zasad współżycia społecznego i zachowek winien zostać zmniejszony w oparciu o przepisart. 5 k.c.
Wniosek o rozłożenie ewentualnie zasądzonego świadczenia uzasadniał stosownie do przepisuart. 320 k.p.c.okolicznościami szczególnymi, obejmującymi:
- fakt braku zatrudnienia przez pozwanego i utrzymywania się od 2019 r. z prac sezonowych i dorywczych,
- fakt, iż wobec dokonanej spłaty brataR. S.w 2017 r. pozwany nie mógł i nie spodziewał się dalszych roszczeń, zaś instytucję zachowku poznał dopiero po doręczeniu mu pozwu w niniejszej sprawie,
- fakt, że jedynym majątkiem pozwanego jest prawo własności lokalu mieszkalnego położonego wD.naosiedlu (...)I nr 3/17, służące mu do zaspakajania podstawowej potrzeby człowieka, tj. „dachu nad głową” z czym w oczywisty sposób wiążą się opłaty i koszty mediów.
/vide: - odpowiedź na pozew z uzasadnieniem i załącznikami k. 32 – 39/
Postanowieniem z dnia 15 marca 2021 r. Sąd na wniosek powoda na podstawieart. 84 § 1 k.p.c.zawiadomiłR. S.o toczącym się procesie i wezwał go do wzięcia w nim udziału.
Odpis tego postanowienia wraz z odpisem pozwu z załącznikami i pouczeniem, że może zgłosić swe przystąpienie do sprawy jako interwenient uboczny po stronie pozwanego został doręczonyR. S.dnia 17 marca 2021 r.
/vide: - postanowienie i zarządzenie skrócony protokół rozprawy z dnia
15.03.2021 r. k. 57v - 58 min. 00:13:49 – 00:17:28 nagranie
koperta k. 59,
- potwierdzenie odbioru k. 65/
R. S.nie przystąpił do sprawy jako interwenient uboczny po stronie pozwanego.
/bezsporne/
Na rozprawie w dniu 6 września 2021 r. pełnomocnik powoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie. PozwanyK. S.podał, że spłacił brata i do spłaty z tytułu zachowku została mu kwota 2.633,00 zł.
/vide: - skrócony protokół rozprawy z dnia 6.09.2021 r. k. 132 min.
00:06:41 – 00:09:19 nagranie koperta k. 134/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
G. S. (2) z domu K., córkaJ.iS.zmarła jako wdowa w dniu 6 grudnia 2016 r. wO., ostatnio stale zamieszkiwała wD..
W dniu 14 lipca 2017 r. (data nadania)S. M., będący wierzycielemR. S., zgłosił do Sądu Rejonowego w Opocznie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłej na podstawie ustawy. Sprawa została wpisana pod sygn. akt I Ns 471/17.
W dniu 10 listopada 2017 r. (data wpływu)K. S.zgłosił do Sądu Rejonowego w Opocznie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku poG. S. (1)na podstawie testamentu sporządzonego w dniu 2 czerwca 2011 r. w Urzędzie Miasta i GminyD.. Sprawa została wpisana pod sygn. akt I Ns 688/17.
Postanowieniem z dnia 13 listopada 2017 r. wydanym w sprawie sygn. akt I Ns 688/17 na podstawieart. 219 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Sąd połączył przedmiotową sprawę ze sprawą sygn. akt I Ns 471/17 do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia postanowił prowadzić ją w dalszym ciągu pod sygn. akt I Ns 471/17.
Postanowieniem z dnia 14 marca 2018 r. wydanym w sprawie sygn. akt I Ns 471/17 Sąd Rejonowy w Opocznie stwierdził, że spadek poG. S. (2) z domu K.na podstawie testamentu z dnia 2 czerwca 2011 r. otwartego i ogłoszonego przez Sąd Rejonowy w Opocznie w dniu 18 stycznia 2018 r. w sprawie sygn. akt I Ns 41/18 nabył synK. S., synS.iG.w całości.
G. S. (1)jako spadkobierców ustawowych pozostawiła sześcioro dzieci:R. S.,K. S.,Z. S. (1),Z. S. (2),B. W.iK. N..
/dowód: - odpis skrócony aktu zgonu k. 8 w aktach sprawy I Ns 471/17,
- wniosek k. 2 – 3 w aktach sprawy I Ns 471/17,
- wniosek k. 26 w aktach sprawy I Ns 471/17,
- postanowienie z dnia 13.11.2017 r. k. 36 w aktach sprawy
I Ns 471/17
- postanowienie z dnia 14.03.2018 r. k. 59 w aktach sprawy
I Ns 471/17,
- odpisy skrócone aktów stanu cywilnego k. 29 – 34 w aktach
sprawy I Ns 471/17,
- zeznania pozwanegoK. S.skrócony
protokół rozprawy z dnia 6.09.2021 r. k. 132v min. 00:10:19 –
00:17:17 nagranie koperta k. 134/
W skład spadku po zmarłejG. S. (1)wchodzilokal mieszkalny nr (...)położony w budynku przyul. (...)I 3 wD.o powierzchni 61,10 m2wraz ze związanym z własnością tego lokalu udziałem wynoszącym(...)w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, dla którego to lokalu w Sądzie Rejonowym w Opocznie Wydziale Ksiąg Wieczystych jest urządzonaksięga wieczysta KW nr (...).
/dowód: - zeznania pozwanegoK. S.skrócony
protokół rozprawy z dnia 6.09.2021 r. k. 132v min. 00:10:19 –
00:17:17 nagranie koperta k. 134,
- zgłoszenie nabycia rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2 k. 106 – 107v,
- wypis aktu notarialnego Rep. A Nr(...)k. 108 – 109,
bezsporne: - wydruk treściksięgi wieczystej KW nr (...)
k. 21 – 27,/
Budynek, w którym znajduje się przedmiotowy lokal jest z(...)r., podpiwniczony, 5 kondygnacyjny, wybudowany w technologii „wielka płyta”, jest wyposażony w instalacje: elektryczną, wodociągową, kanalizacyjną, gazową, c.o. Przy budynku znajdują się urządzone ciągi piesze, parking, zieleń.
Lokal mieszkalny nr (...)położony jest na parterze. Przynależy do niego komórka w podpiwniczeniu o powierzchni 3,70 m2. Lokal składa się z przedpokoju, pokoju dziennego, kuchni, łazienki z wc, pokoju – sypialni (po lewej stronie od wejścia do pokoju dziennego), pokoju (po prawej stronie od wejścia do pokoju dziennego), pokoju (obok kuchni). Łącznie lokal ma powierzchnię 57,40 m2+ komórka w podpiwniczeniu o powierzchni 3,70 m2. Lokal na datę 6 grudnia 2016 r. był w stanie technicznym o znacznym zużyciu wewnętrznych elementów wykończenia, wymagającym znacznych nakładów finansowych na generalny remont, w szczególności: podłogi we wszystkich pomieszczeniach, wymiana drzwi wewnętrznych i zewnętrznych, odmalowanie ścian i sufitów z wykonaniem glazury w łazience i wymianą osprzętu sanitarnego i instalacji wodno – kanalizacyjnej.
Wartość rynkowa przedmiotowej nieruchomości lokalowej według stanu na dzień 6 grudnia 2016 r. wynosi:
W.= 57,40 m2x 2.641,33 zł/m2= 151.612,34 zł
W.≈ 151.600,00 zł.
/dowód: - opinia pisemna biegłego w dziedzinie szacowania
nieruchomościH. K.z załącznikami k. 67 – 88,
- opinia pisemna uzupełniająca biegłego w dziedzinie
szacowania nieruchomościH. K.k. 113 – 116/
W dniu 23 sierpnia 2016 r. w sprawie sygn. akt I Nc 539/16 Sąd Rejonowy w Opocznie wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym, którym nakazał pozwanemuR. S., aby zapłacił powodowiS. M.kwotę 13.760,00 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 16 sierpnia 2016 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 3.789,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu. Powyższemu nakazowi zapłaty Sąd nadał klauzulę wykonalności postanowieniem z dnia 22 listopada 2016 r.
/dowód: - nakaz zapłaty z dnia 23.08.2016 r. k. 27 w aktach sprawy I Nc
539/16/
Na podstawie w/w tytułu wykonawczego, na wniosek wierzycielaS. M., Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w BełchatowieD. K.wszczął postępowanie egzekucyjne w sprawie sygn. akt Km 1357/16, które wobec bezskuteczności egzekucji zostało umorzone postanowieniem z dnia 29 grudnia 2017 r.
/dowód: - akta egzekucyjne Km 1357/16 Komornika Sądowego przy
Sądzie Rejonowym w BełchatowieD. K./
Z powodu bezskuteczności egzekucji postanowieniem z dnia 23 maja 2018 r. zostało umorzone także kolejne postępowanie egzekucyjne prowadzone przeciwko dłużnikowiR. S.przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Widzewa w ŁodziB. G.w sprawie sygn. akt Km 272/18. W toku w/w postępowania Komornik dokonał zajęcia wierzytelności przysługującej dłużnikowiR. S.odK. S.z tytułu udziału w spadku po zmarłejG. S. (1).
/bezsporne: - kserokopia akt egzekucyjnych Km 272/18 Komornika
Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Widzewa w
ŁodziB. G.k. 140 – 159/
Na wniosek wierzycielaS. M.Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi – Widzewa w ŁodziB. G.wszczął kolejne postępowanie egzekucyjne przeciwko dłużnikowiR. S.w sprawie sygn. akt Km 204/20, w toku którego zawiadomiłS. M., iż zaległość w tym postępowaniu wynosi:

a
13.760,00 zł tytułem należności głównej,

b
3.537,64 zł tytułem odsetek ustawowych,

c
189,00 zł tytułem kosztów procesu,

d
3.600,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w procesie,

e
900,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego w egzekucji,

f
1.988,70 zł tytułem kosztów poprzedniej egzekucji,

g
120,00 zł tytułem kosztów klauzuli,

h
2.120,70 zł tytułem opłaty egzekucyjnej,

i
32,60 zł tytułem wydatków gotówkowych.

W odpowiedzi na wezwanie Komornika w sprawie Km 204/20K. S.w piśmie z dnia 25 kwietnia 2020 r. złożył wyjaśnienia na piśmie, w których podał, że jego bratR. S.został pozbawiony prawa do zachowku i nie zgadza się na pokrycie jego wierzytelności. Oświadczył, że od lat nie utrzymywał z bratem żadnego kontaktu i nie kontaktował się z nim.
/bezsporne: - kserokopia informacji o stanie zaległości w sprawie sygn. akt Km
204/20 Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym dla Łodzi
-W.wŁ.B. G.k. 18,
dowód: - zeznania pozwanegoK. S.skrócony
protokół rozprawy z dnia 6.09.2021 r. k. 132v min. 00:17:17 –
00:21:52 nagranie koperta k. 134/
R. S.nie został pozbawiony zachowku po matce, która przed śmiercią kupiła mu lodówkę, pralkę i meble do pokoju. Nie odzywa się on do brataK. S.od 17 – 18 lat, ale raz na jakiś czas kontaktują się ze sobą.
/dowód: - zeznania świadkaR. S.skrócony protokół
rozprawy z dnia 15.03.2021 r. k. 57v min. 00:04:15 – 00:12:34
nagranie koperta k. 59/
K. S.obecnie nie pracuje podaje, że nie stać go na spłatę. Twierdzi, że spłacił on kwotą 10.000,00 zł brataR. S.jeszcze przed wydaniem postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku poG. S. (1), tj. w listopadzie 2017 r. i na tę okoliczność nie wziął od niego żadnego pokwitowania. Natomiast nie spłacił nikogo z pozostałego rodzeństwa, chociaż obiecał braciom i siostrom po 10.000,00 zł po śmierci mamy z tytułu mieszkania wchodzącego w skład spadku po niej.
/dowód: - zeznania pozwanegoK. S.skrócony
protokół rozprawy z dnia 6.09.2021 r. k. 132v min. 00:10:19 –
00:21:52 nagranie koperta k. 134/

Sąd zważył, co następuje:
Zdaniem Sądu powództwo zasługuje na uwzględnienie co do zasady, a co do wysokości w części.
Podkreślenia wymaga, że pozwany nie zakwestionował legitymacji czynnej powoda, a Sąd podziela argumentację powoda dotyczącą skutecznego zajęcia wierzytelności jakie przysługują dłużnikowiR. S.od pozwanegoK. S., stosownie doart. 887 § 1 k.p.c.w zw. zart. 902 k.p.c.i wykonywania przez niego wszelkich praw i roszczeń dłużnika.
Zgodnie zart. 991 § 1 k.c.zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek).
Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia (art. 991 § 2 k.c.).
R. S.jest jednym z sześciorga dzieci spadkodawczyniG. S. (1). Nie został wydziedziczony, nie jest także trwale niezdolny do pracy. W dacie śmierci spadkodawczyni była wdową.
W oparciu o treść cytowanego wyżej przepisuR. S.przysługuje roszczenie o zapłatę z tytułu zachowku sumy odpowiadającej ½ wartości udziału spadkowego należnego spadkobiercy ustawowemu.
W skład spadku po zmarłejG. S. (1)wchodzi tylkolokal mieszkalny nr (...)położony w budynku przyul. (...)I 3 wD.o powierzchni 61,10 m2wraz ze związanym z własnością tego lokalu udziałem wynoszącym(...)w nieruchomości wspólnej, którą stanowi prawo użytkowania wieczystego oraz części budynku i urządzenia, które nie służą wyłącznie do użytku właścicieli lokali, dla którego to lokalu w Sądzie Rejonowym w Opocznie Wydziale Ksiąg Wieczystych jest urządzonaksięga wieczysta KW nr (...). Wynika to bezspornie ze zgłoszenia o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych SD-Z2 złożonego przez pozwanegoK. S.w Urzędzie Skarbowym wO.(vide k. 106 – 109v).
Przy ustalaniu wartości wchodzącego w skład spadku lokalu mieszkalnego, Sąd oparł się na sporządzonych na potrzeby niniejszego postępowania opiniach biegłego sądowego w dziedzinie szacowania nieruchomościH. K., która w ocenie Sądu, w sposób szczegółowy, spójny, precyzyjny i nie budzący wątpliwości dokonała oszacowania wartości przedmiotowego lokalu na kwotę 151.600,00 zł.
W myśl cytowanego wyżejart. 991 § 1 k.c.R. S.jako zstępnemu spadkodawczyniG. S. (1)należy się zachowek w wysokości połowy wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym. Mając na uwadze fakt, iżR. S.jest jednym z sześciorga zstępnych spadkodawczyni przysługuje mu zachowek w wysokości 1/12 części wartości wchodzącego w skład spadku lokalu mieszkalnego, z zatem w kwocie 12.633,00 zł (151.600,00 zł : 12 = 12.633,00 zł) i taką kwotę Sąd zasądził na jego rzecz od pozwanegoK. S.– punkt 1. sentencji wyroku.
Zdaniem Sądu, w przedmiotowej sprawie nie ma podstaw do obniżenia zachowku na rzeczR. S.z uwagi na podnoszone przez pozwanegoK. S.zasady współżycia społecznego bowiem nie zostało w toku procesu udowodnione, żeR. S.nie dopełniał obowiązków rodzinnych wobec matki, a wręcz przeciwnie, z jego zeznań wynika, że matka przed śmiercią wspomagała go materialnie, a to wyklucza, zdaniem Sądu, niewłaściwe relacje pomiędzyR. S.a jego matkąG. S. (1).
Sąd uznał, że stosownie do treściart. 6 k.c.pozwanyK. S.nie udowodnił, że zaspokoiłR. S.z tytułu zachowku.
Sąd odmówił wiary zeznaniom świadkaR. S.i pozwanegoK. S.w tej części, w której zeznają oni, że w listopadzie 2017 r.K. S.przekazał bratuR. S.kwotę 10.000,00 zł tytułem zachowku po matceG. S. (1). Te zeznania, w ocenie Sądu, nie zasługują na wiarę, bowiem wskazana czynność przekazania pieniędzy w listopadzie 2017 r. miałaby mieć miejsce na kilka miesięcy przed zakończeniem postępowania o stwierdzenie nabycia spadku poG. S. (1)– marzec 2018 r. Trudno uznać, abyK. S., który nie posiadał jeszcze prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku po jego matce na jego rzecz, dokonywał już spłaty na rzecz brataR. S.z tytułu zachowku i to tylko jednego brataR. S., z którym nie utrzymywał relacji od 17 – 18 lat. Dalej, dokonując spłaty nie pobrał od niego żadnego pokwitowania w formie pisemnej, czy też spłaty nie dokonał w formie przelewu, a nawet czynności tej nie dokonał w obecności świadków. Zdaniem Sądu jego twierdzenia co do spłaty brataR. S.są tym bardziej nieprawdziwe ponieważ miał on wiedzę o toczących się postępowaniach egzekucyjnych od 11 kwietnia 2017 r., kiedy odebrał odpis zajęcia wierzytelności z dnia 28 marca 2017 r. dokonany przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w BełchatowieD. K.w sprawie egzekucyjnej Km 1357/16 – vide k. 44 i 47.
Wskazać należy także na to, iż pozwanyK. S.spłacił tylko brataR. S.z tytułu zachowku, natomiast nie spłacił żadnego z pozostałych pięciorga rodzeństwa.
Sąd akcentuje, że dowody na spłatę powinny być wyraźne np. w formie pokwitowań i nie budzić wątpliwości, a okoliczności, na które pozwanyK. S.się powołuje nie mają takich cech.
O odsetkach Sąd orzekł na podstawieart. 481 k.c.zasądzając je od dnia następnego po dniu doręczenia odpisu pozwu pozwanemu (vide potwierdzenie odbioru k. 31) uznając, że od tego dnia roszczenie o zachowek stało się wymagalne.
Sąd oddalił powództwo w pozostałej części jako niezasadne – punkt 2. sentencji wyroku.
Sąd nie znalazł podstaw do rozłożenia zasądzonego świadczenia, zgodnie z wnioskiem pozwanegoK. S..
Stosownie do treściart. 320 k.p.c., rozstrzygnięcie takie może nastąpić w szczególnie uzasadnionych przypadkach. O tym, czy chodzi o szczególnie uzasadnione wypadki, decydują okoliczności konkretnego wypadku, leżące zarówno po stronie pozwanego dłużnika jak i wierzyciela. Rozłożenie świadczenia na raty – jako z natury swej naruszające interes wierzyciela polegający na szybkim zaspokojeniu wymagalnego roszczenia – może nastąpić jedynie wtedy, gdy dzięki takiemu rozstrzygnięciu powstaje realna szansa na dobrowolną spłatę wierzytelności (co będzie z korzyścią dla obu stron) i uchronienie dłużnika przed popadnięciem w dalsze długi, których nie byłby w stanie spłacić. Jednocześnie jednak rozłożenie świadczenia na raty nie może nastąpić na okres zbyt długi, uniemożliwiający zaspokojenie wierzyciela w rozsądnym terminie. Przenosząc te uwagi na okoliczności niniejszej sprawy Sąd uznał, że sytuacja finansowa i majątkowa pozwanego, który sam podał, iż nie pracuje i nie stać go na spłatę, nie daje podstaw by zakładać, że będzie on w stanie spłacać zadłużenie rozłożone na raty.
O kosztach procesu Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu –art. 98 § 1 i § 3 k.p.c.
Koszty poniesione w sprawie przez powoda to: 1.250,00 zł opłata sądowa, 3.600,00 zł wynagrodzenie pełnomocnika według norm przepisanych, 17,00 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa, koszty opinii biegłego: 1.193,44 zł i 246,72 zł.
Koszty procesu w sprawie wyniosły 6.307,16 zł.
Powód wygrał proces w niewiele ponad 50% i w tej sytuacji należy mu się zwrot połowy kosztów procesu w kwocie 3.153,58 zł.
Uwzględniając powyższe, Sąd orzekł jak w punkcie 3. sentencji wyroku.