Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 300/21
Data wyroku: 2021-10-18 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Bogusław Tocicki, Edyta Gajgał, do Artur Kosmala
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: Ustawa lutowa

Sygnatura akt II AKa 300/21

1.

2.WYROK

2.1.W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 października 2021 roku
3.Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w Wydziale II Karnym w składzie:
Przewodniczący SA Bogusław Tocicki
Sędziowie: SA Edyta Gajgał
SSO del. do SA Artur Kosmala (spr.)
Protokolant: Katarzyna Szypuła
4.przy udzialeA. J.prokuratora Prokuratury(...)weW.
5.po rozpoznaniu w dniach: 7 i 18 października 2021 r.
6.w sprawieJ. S.
o zadośćuczynienie i odszkodowanie na podstawie przepisówustawy z dnia 23 lutego 1991roku o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego
7.na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika wnioskodawcy
8.od wyroku Sądu Okręgowego w Legnicy
9.z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt III Ko 141/19

I
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

II
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz pełnomocnika z urzędu adwokatB. Ż.kwotę 147,60 zł, w tym należny podatek od towarów i usług, tytułem pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcy z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

III
stwierdza, że koszty postępowania ponosi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 300/21

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

wyrok Sądu Okręgowego w Legnicy z dnia 27 maja 2021 r., sygn. akt III Ko 141/19

1.2

Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ inny

1.3

Granice zaskarżenia

1.1.1

Kierunek i zakres zaskarżenia

☒  na korzyść
☐  na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2

Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☒

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4

Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodamiprzeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5

Ustalenie faktów

1.1.3

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

1.1.4

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6

Ocena dowodów

1.1.5

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.1.6

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Pełnomocnik wnioskodawcy zarzucił zaskarżonemu wyrokowi:
I)naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na treść orzeczenia, tj.art. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.polegające na błędnym przyjęciu, że w niniejszej sprawie zachodzą przesłanki do stwierdzenia powagi rzeczy osądzonej, choć w rzeczywistości z uwagi na istnienie przepisów szczególnych, o powadze rzeczy osądzonej nie może być mowy

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzut nie był zasadny z powodów szerzej opisanych w punkcie 3.2.

Wniosek

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Legnicy

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

patrz punkt 3.2.

3.2.

II)naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 8 ust. 4 w zw. z art. 8 ust. 1 i zw. zart. 11 ust.1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiegopoprzez ich błędną wykładnię i w rezultacie ich niezastosowanie

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Zarzut nie był zasadny.
Sąd I instancji w sposób prawidłowy ocenił, iż zachodzi negatywna przesłanka do wydania merytorycznego wyroku w sprawie o odszkodowanie i zadośćuczynienie zainicjowanej wnioskiemJ. S.w postaci powagi rzeczy osądzonej i zasadnie umorzył postępowanie w tym zakresie.
Niezasadne są zarzuty skarżącego kwestionujące prawidłowość niezastosowania w niniejszej sprawie zarównoart. 8 ust. 4zw. zart. 8 ust. 1. jak iart. 11 ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(dalej: ustawa lutowa).
WnioskującyJ. S.domagała się zasądzenia na jego rzecz dodatkowego odszkodowania i zadośćuczynienia - ponad kwotę 28.333.825 zł zasądzoną na podstawieart. 487 § 1 d. k.p.k.na mocy prawomocnego postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Legnicy z dnia 25 maja 1992 r. wydanego w sprawie o sygn. akt III Ko 85/92.
Słusznie konkludował jednakże Sąd I instancji, iż w niniejszej sprawie żądanie wnioskującego nie mogło zostać uwzględnione.
I tak wskazać należy, iż odnośnie art. 11 ust. 1 ustawy lutowej słusznie Sąd I instancji wskazywał, iż jego literalna treść wskazuje jednoznacznie, iż znajduje on zastosowanie jedynie w sytuacji, w której prawomocnie nie zasądzono na rzecz wnioskodawcy odszkodowania i zadośćuczynienia, co w przypadku wnioskodawcyJ. S.nie miało miejsca.
Prawidłowo także Sąd I instancji wskazywał, iż brak jest przesłanki"stwierdzenia nieważności orzeczenia"do uczynienia zadość wnioskowiJ. S.na podstawie przepisu art. 8 ust. 1 ustawy lutowej.
Odnośnie przepisu art. 8 ust. 4 ustawy lutowej, jak podkreśla się w orzecznictwie, znajduje on zastosowanie w sytuacji, gdy uprzednio w wyniku rewizji nadzwyczajnej, kasacji lub wznowienia postępowania, prawomocnie zasądzono już odszkodowanie, a nastąpiło to przed wejściem w życie ustawy lutowej i w oparciu o przepisykodeksu postępowania karnegolub w postępowaniu cywilnym na podstawie przepisówkodeksu cywilnego(vide: postanowienie SN z dnia 10 kwietnia 2019 r., sygn. akt IV KK 14/18, Lex nr 2671045, postanowienie SN z dnia 26 lutego 2015 r., sygn. akt III KK 13/15, Lex nr 1646386, wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 7 kwietnia 2021 r. , sygn. akt II AKa 6/21,(...)z 2020 r., nr 51-54, poz. 385).Skarżący powołując się w uzasadnieniu wniesionej apelacji na judykaty z 2008 i 2012 r. pominął wyżej przywołaną ewolucję poglądów doktryny i orzecznictwa w tym zakresie, którą co do zasady podziela także tut. Sąd.
Zaakceptować należy bowiem w pełni konkluzję przytoczoną przez Sąd I instancji w uzasadnieniu wyroku, będącą stanowiskiem orzekającego w innym składzie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu w wyroku z dnia 7 kwietnia 2010 r., sygn. akt II AKa 6/21, w której to Sąd uznał, iż możliwości dochodzenia odszkodowania i zadośćuczynienia na podstawie ustawy lutowej pozbawione są osoby, które uzyskały kodeksowe odszkodowanie i zadośćuczynienie już po wejściu w życie ustawy lutowej.
Rację miał zatem Sąd I instancji wskazując, iż przepis art. 8 ust. 4 ustawy lutowej pozwala na zasądzenie dodatkowego odszkodowania przy przełamaniu zasady powagi rzeczy osądzonej. Konieczne jest jednakżełącznezaistnienie dwóch przesłanek:
1) gdy za dodatkowym odszkodowaniem przemawiają względy słuszności;
2) zasądzenie odszkodowania na podstawie przepisówkodeksu postępowania karnegojeszcze przedwejściem w życie ustawy lutowej.
Sytuacja zatem w której na rzeczJ. S.w wyniku rewizji nadzwyczajnej prawomocnie zasądzono na podstawieart. 487 § 1 d. k.p.k.odszkodowanie i zadośćuczynienie postanowieniem Sądu Wojewódzkiego w Legnicy z dnia 25 maja 1992 r. a zatem ponad rok po wejściu w życie ustawy lutowej (24 maja 1991 r.) wyklucza możliwość dochodzenia odszkodowania na podstawie art. 8 ust. 4 ustawy lutowej.
Słusznie zatem Sąd I instancji ocenił, iż wobec istnienia w obrocie prawnym prawomocnego postanowienia Sądu Wojewódzkiego w Legnicy z dnia 25 maja 1992 r. wydanego w sprawie o sygn. akt III Ko 85/92, ponowny wniosekJ. S.o odszkodowanie i zadośćuczynienie oparty na przepisach art. 8 ust. 4 zw. z art. 8 ust. 1 czy też art. 11 ust. 1 ustawy jest niedopuszczalny z uwagi na ujemną przesłankę procesową w postaci powagi rzeczy osądzonej zart. 17 § 1 pkt 7 k.p.k.) i zasadnie w tym postępowanie umorzył.

Wniosek

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Legnicy

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wniosek nie był zasadny z powodów opisanych w punkcie 3.2.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

całość zaskarżonego wyroku

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

patrz punkt 3.2.

1.8

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

1.9

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

1.10

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

II.

rozstrzygnięcie znajdowało swoje oparcie w przepisieart. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiegow zw. z § 17 ust. 6 i § 4 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu.

III.

rozstrzygnięcie o kosztach postępowania znajdowało swoje oparcie w przepisieart. 13 ustawy z dnia 23 lutego 1991 r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.

7

PODPIS

Artur Kosmala Bogdan Tocicki Edyta Gajgał