Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1428/20
Data wyroku: 2021-02-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Anna Capik-Pater
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 194 i ustawy o emeryturach i rentach z funduszu ubezpieczeń społecznych

Sygn. aktVIII U 1428/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 lutego 2021 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

sędzia Anna Capik-Pater

Protokolant

Agata Kędzierawska

po rozpoznaniu w dniu24 lutego 2021 r. w Gliwicach
sprawyJ. F.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
owysokość emerytury
na skutek odwołaniaJ. F.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
z dnia23 października 2020  r.nr(...)
oddala odwołanie.
(-) sędzia Anna Capik-Pater
Sygn. akt VIII U 1428/20

UZASADNIENIE
Decyzją z 23 października 2020r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwC., powołując się na przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2020r. poz. 53, ze zm.) odmówiłJ. F.prawa do ponownego ustalenia emerytury w związku z jego wnioskiem z 23 września 2020r. W uzasadnieniu ZUS podkreślił, że na wniosek złożony po 31 grudnia 2013r., ubezpieczonemu zostało w roku 2014 przyznane prawo do emerytury górniczej o symbolu(...), wobec czego przyznając ubezpieczonemu prawo do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, organ rentowy dokonał pomniejszenia jej podstawy obliczenia o kwoty emerytury, pobrane od 1 stycznia 2014r.
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony zakwestionowały prawidłowość wyliczenia nowego świadczenia i wniósł o ustalenie emerytury bez odliczenia kwot dotychczas pobieranej emerytury. W uzasadnieniu podkreślił, że w roku 1996 nabył prawo do emerytury górniczej, zaś w roku 2014 nastąpiło jedynie przeliczenie tego świadczenia. Zatem obecne wobec niego, nie powinien znaleźć zastosowania art. 25 ust. 1b i 1c ustawy emerytalnej bowiem wobec niego, jako osoby urodzonej w roku 1953, zastosowanie znajdzie art. 194i ustawy emerytalnej.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Nadto podkreślił, że przedstawiony przez odwołującego sposób wyliczenia nie znajduje podstaw w przepisach obowiązującej ustawy, bowiem w roku 2014, faktycznie doszło do przyznania kolejnej emerytury górniczej, którą odwołujący pobiera do chwili obecnej.
Sąd ustalił, co następuje :
UbezpieczonyJ. F.,urodzony (...)od roku 1996 uprawniony był do emerytury górniczej, na podstawie art. 48 ustawy emerytalnej. Emerytura ta została obliczona zgodnie z regułami określonymi w art. 51 ustawy o FUS. Do obliczenia wysokości emerytury ZUS uwzględnił 25 lat okresów składkowych. Do ustalenie podstawy wymiaru renty ZUS przyjął zarobki z 7 kolejnych lat z okresu od stycznia 1984r. do grudnia 1990r. i wyliczył WWPW na 318,41% i został ograniczony do 250%. ZUS uwzględnił w swoich wyliczeniach kwotę bazową obowiązującą w dacie złożenia wniosku o emeryturę, tj. 666,96 zł.
Następnie 9 stycznia 2014r. odwołujący złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury (strona 3/8 wnioski, pkt 1) i obliczenia jej wysokości w najkorzystniejszym wariancie.
Organ rentowy decyzją z 4 lutego 2014r., na podstawie przepisu art. 50a ustawy emerytalnej, przyznał ubezpieczonemu od 1 stycznia 2014r., tj. od miesiąca zgłoszenia wniosku, prawo do kolejnej emerytury górniczej i równocześnie ustalił jej wysokośćw sposób określony w art. 50 w zw. z art. 53, ust. 4 ustawy emerytalnej. W szczególności ZUS przyjął 33 lata i 3 miesiące okresów składkowych. Do ustalenie składnika emerytury, przysługującego za okresy składkowe i nieskładkowe, ZUS przyjął podstawę wymiaru świadczenia, dotychczas pobieranej emerytury górniczej. Z kolei do części socjalnej świadczenia (24% kwoty bazowej), ZUS przyjął kwotę bazową obowiązująca w dniu nabycia prawa do kolejnej emerytury, tj. 1 stycznia 2014r.
Następnie 4 września 2020r. odwołujący złożył wniosek o przyznanie prawa do emerytury w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego.
Organ rentowy decyzją z 15 września 2020r., na podstawie przepisu art. 24 ustawy emerytalnej, przyznał ubezpieczonemu od 1 września 2020r. prawo do wnioskowanej emerytury i równocześnie ustalił jej wysokość w sposób określony w art. 25 i 26 ustawy emerytalnej. W szczególności ZUS przyjął zaewidencjonowane na koncie emerytalnym odwołującego składki z uwzględnieniem waloryzacji w kwocie 48.727,85 zł oraz sumy zwaloryzowanego kapitału początkowego w kwocie 1.207.242,17 zł, które pomniejszono o sumę pobranych emerytur w łącznej kwocie 335.444,66 zł nadto przyjęto odpowiednie dla ubezpieczonej średnie dalsze trwanie życia, w wymiarze 198,40 miesięcy.
Z takim sposobem wyliczenia emerytury nie zgodził się ubezpieczony domagając się, we wniosku z 25 września 2020r. wyliczenia jej wysokości bez przeprowadzonego przez ZUS, pomniejszenia jego składek i kapitału początkowego o sumę kwot wypłaconych mu dotychczas emerytur.
W konsekwencji, organ rentowy 23 października 2020r., wydał zaskarżoną decyzję odmowną.
Powyższy stan faktyczny zasadniczo jest bezsporny i wynika wprost z akt organu rentowego.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, iż odwołujący jako osoba urodzona po dniu 31 grudnia 1948r., składając w roku 2020 wniosek o emeryturę, mógł uzyskać prawo do tego świadczenia jedynie na podstawie art. 24 ustawy emerytalnej, który stanowi, iż ubezpieczonym urodzonym po 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego w ust. 1a i 1b, z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.
Szczegółowe zasady wyliczania wysokości emerytur przyznanych na podstawieart. 24 powołanej ustawy uregulowane zostały w art. 25 i 26 tej ustawy.
W myślart. 25, ust. 1podstawę obliczenia emerytury, o której mowa wart. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego wart. 173-175oraz kwot środków zaewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart. 40a ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniemust. 1a i 1b oraz art. 185.
Z kolei jak stanowiust. 1btego artykułu, jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę na podstawie przepisówart. 26b, 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982r.- Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2014r. poz. 191 i 1198 oraz z 2015r. poz. 357), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa wart. 24, ustaloną zgodnie zust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Zgodnie natomiast z art. 26 emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniem ust. 5 i art. 183 (ust. 1).
Wiek ubezpieczonego w dniu przejścia na emeryturę wyraża się w ukończonych latach i miesiącach (ust. 2).
Średnie dalsze trwanie życia ustala się wspólnie dla mężczyzn i kobiet oraz wyraża się w miesiącach (ust. 3).
Prezes Głównego Urzędu Statystycznego ogłasza w formie komunikatu w Dzienniku Urzędowym Rzeczypospolitej Polskiej "Monitor Polski" corocznie w terminie do dnia 31 marca tablice trwania życia, z uwzględnieniem ust. 3, dla wieku ubezpieczonych określonego w myśl ust. 2 (ust. 4).
Tablice, o których mowa w ust. 4, są podstawą przyznawania emerytur na wnioski zgłoszone od dnia 1 kwietnia do dnia 31 marca następnego roku kalendarzowego (ust. 5).
Ubezpieczony z kolei powołuje się na treść art. 194i ustawy emerytalnej, zgodnie z którym do ustalenia podstawy obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, ubezpieczonego urodzonego w 1953r., nie stosuje się przepisu art. 25 ust. 1b, jeżeli wniosek o przyznanie tej emerytury zgłosi w terminie 6 miesięcy od dnia wejścia w życie ustawy z 19 czerwca 2020r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. poz. 1222), pod warunkiem że prawo do emerytury przed osiągnięciem wieku emerytalnego ma ustalone na podstawie wniosku złożonego przed dniem 1 stycznia 2013r.
Ustawa z 19 czerwca 2020r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, weszła w życie z dniem 10 lipca 2020r.
Odwołujący z kolei, wniosek o przyznania prawa do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, złożył 4 września 2020r., tj. w okresie wskazanych wyżej 6 miesięcy.
Kwestia sporna w przedmiotowej sprawie sprowadza się zatem ostatecznie do oceny, czy emerytura górnicza, którą przed zgłoszeniem wniosku z 4 września 2020r., pobierał odwołujący, była świadczeniem przyznanym na wniosek złożony przed 1 stycznia 2014r., a tym samym, czy do wyliczenia wysokości emerytury z powszechnego wieku emerytalnego należy zastosować reguły określone w art. 25 i 26 ustawy emerytalnej, z pominięciem art. 25, ust. 1b i 1c, tak jak tego domaga się odwołujący. Czy też odwołujący miał przyznane kolejno 2 emerytury górnicze i w takim wypadku znajdą zastosowanie przepisy pominięciem art. 25, ust. 1b i 1c,tak jak to uczynił ZUS.
Sąd orzekający w niniejszej sprawie, w całej rozciągłości zgadza się z argumentacją przedstawioną przez organ rentowy, gdyż znajduje ona oparcie w obowiązujących przepisach.
Zgodnie z przytoczonymi wyżej przepisami podstawę obliczenia emerytury przyznanej na podstawie art. 24 stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne,z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego, po pomniejszeniu ich o sumę kwot pobranych wcześniej emerytur. Ostatecznie emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony w art. 25 przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego.
W przedmiotowym przypadku ubezpieczony, jako osoba urodzona po 31 grudnia 1948r., od roku 1996 pobierał emeryturę górniczą przyznaną bez względu na wiek na podstawie art. 48 ustawy emerytalnej.
Kolejno 9 stycznia 2014r. wystąpił z wnioskiem, w rozpoznaniu którego organ rentowy, decyzją z 4 lutego 2014r. dokonał ponownego ustalenia jego świadczenia.
Przedmiotem rozpoznania Sądu pozostanie zatem charakter prawny wnioskuz 9 stycznia 2014r. i wydanej w jego następstwie decyzji z 4 lutego 2014r.
Z materiału zgromadzonego w niniejszej sprawie wynika jednoznacznie, że wniosek z 9 stycznia 2014r. w rzeczywistości był wnioskiem o rozpoznanie uprawnień odwołującego do kolejnego świadczenia emerytalnego. W konsekwencji zaś decyzja z 4 lutego 2014r., była w istocie decyzją przyznającą prawo do emerytury górniczej ze względu na wiek, na podstawie art. 50a ustawy emerytalnej.
Nie ulega wątpliwości, że odwołujący 9 stycznia 2014r. wystąpił z wnioskiemo przyznanie prawa do emerytury górniczej, bowiem takie żądanie zawarł w treści tego wniosku vide strona 3/8, pkt 1.
Odnosząc się natomiast do argumentacji odwołującego, że ZUS decyzją z 4 lutego 2014r. dokonał jedynie przeliczenia emerytury, należy podkreślić, że takie rozumowanie nie znajduje potwierdzenia w obowiązujących przepisach. Mianowicie w decyzji tej ZUS ustalił wysokość emerytury odwołującego, w sposób określony w art. 50 w zw. z art. 53, ust. 4 ustawy emerytalnej. W szczególności ZUS do ustalenie składnika emerytury, przysługującego za okresy składkowe i nieskładkowe, przyjął podstawę wymiaru świadczenia, dotychczas pobieranej emerytury górniczej. Z kolei do części socjalnej świadczenia (24% kwoty bazowej), ZUS przyjął kwotę bazową obowiązująca w dniu nabycia prawa do kolejnej emerytury, tj. 1 stycznia 2014r.
Zgodnie z art. 53, ust. 3 i 4 ustawy emerytalnej emeryturę, której podstawę wymiaru stanowi podstawa wymiaru świadczenia, o którym mowa w art. 21 ust. 1 pkt 1 i ust. 2, oblicza się od tej samej kwoty bazowej, którą ostatnio przyjęto do ustalenia podstawy wymiaru, a następnie emeryturę podwyższa się w ramach waloryzacji przypadających do dnia nabycia uprawnień do emerytury (ust. 3). Przepisu ust. 3 nie stosuje się, jeżeli zainteresowany po nabyciu uprawnień do świadczenia, którego podstawę wymiaru wskazał za podstawę wymiaru emerytury, podlegał co najmniej przez 30 miesięcy ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym (ust. 4).
Wart. 53 ust. 3 i 4 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jedn.: Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 z późn. zm.) chodzi o obliczenie wysokości kolejnej emerytury, do której prawo powstaje po spełnieniu przesłanek wynikających zart. 27-50e ustawy, a nie o przeliczanie w trybie art. 53 ust. 1 dotychczas pobieranego świadczenia, nawet jeśli prawo do niego powstało z mocy któregoś z wymienionych wyżej przepisów i było ono obliczone zgodnie z art. 53. Po prawomocnym zakończeniu postępowania w sprawie ustalenia prawa do emerytury, zmiany w prawie do tych świadczeń i ich wysokości są możliwe na podstawie przepisówrozdziału 3działuVIIIustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Emeryci, których wysokość świadczenia została obliczona na podstawie art. 53 ustawy, zgodnie z art. 109 ust. 1 ustawy, mogą złożyć wniosek o ponowne ustalenie emerytury na zasadach określonych w art. 110-113 ustawy. Przepisy art. 53 ust. 3 i 4 oraz art. 21 ust. 1 pkt 1 ustawy odnoszą się do momentu ustalenia prawa do emerytury, zaś art. 110-113 ustawy nie wskazują na odpowiednie stosowanie wymienionych przepisów przy zmianie wysokości świadczenia na wniosek emeryta złożony w trybie art. 109 – tak Sąd Najwyższy w wyroku z 8 sierpnia 2018r., w sprawie I BU 2/17 (LEX nr 2533796).
Wykładnia art. 53 ust. 4 u.e.r.f.u.s., skorelowana z wykładnią systemowąi semantyczną art. 53 ust. 3 u.e.r.f.u.s., implikuje konkluzję, że podstawa wymiaru obecnie wnioskowanej emerytury może być ustalona na nowo tylko wówczas, gdy zainteresowany podlegał co najmniej przez 30 miesięcy ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym po nabyciu uprawnień do renty, gdy renta bezpośrednio poprzedzała nabycie prawa do emerytury lub po nabyciu wcześniej emerytury, gdy taka emerytura bezpośrednio poprzedzała emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym. Użyte w ust. 4 art. 53 u.e.r.f.u.s. sformułowanie "nabycie uprawnień do świadczenia" nie oznacza nabycia prawa in abstracto, ale jego potwierdzenie deklaratoryjną decyzją organu rentowego ustalającą prawo do emerytury i jej wysokość. Chodzi bowiem o świadczenie, "którego podstawę wymiaru wskazał za podstawę wymiaru emerytury", co wprost wskazuje na odniesienie do wcześniejszej decyzji organu rentowego określającej wysokość emerytury,w tym jej podstawę wymiaru (którą oblicza się zgodnie z wyborem ubezpieczonego). Ważniejsze jest jednak to, że omawiany przepis dotyczy części emerytury sprzężonejz kwotą bazową, którą stanowi 100% przeciętnego wynagrodzenia pomniejszonegoo potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia społeczne, określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych, w poprzednim roku kalendarzowym (art. 19 cytowanej ustawy). Jest ona ustalana na datę wniosku o emeryturę, a nie na datę nabycia prawa in abstracto (chyba że wniosek na tyle poprzedza nabycie prawa, że aktualna staje się wyższa kwota bazowa). Skoro w art. 53 ust. 4 u.e.r.f.u.s. chodzi o zaktualizowanie kwoty bazowej, to pod uwagę może być brany okres przypadający nie przed, ale po ustaleniu kwoty bazowej adekwatnej do obliczenia uprzedniej emerytury. Jeśli po niej ubezpieczony, który rozpoczyna korzystanie z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bierze nadal udziałw jego tworzeniu, ma prawo do obliczenia następnej emerytury w części socjalnej od aktualnej kwoty bazowej. W omawianym przepisie nie chodzi więc o okres ("podlegania przez co najmniej 30 miesięcy ubezpieczeniu społecznemu lub ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym") między spełnieniem ustawowych warunków uprzedniego prawa do emerytury a jego potwierdzeniem w decyzji organu rentowego, ale o okres po jej przyznaniu na podstawie decyzji, vide wyrok Sądu Najwyższego z 12 grudnia 2018r. w sprawie III UK 203/17 (LEX nr 2604037).
Powyższe rozważania prowadzą do wniosku, że wbrew temu co podnosi odwołujący, w roku 2014, na wniosek przyznany po 31 grudnia 2013r., nabył on prawo do kolejnej emerytury górniczej.
W konsekwencji w jego wypadku nie znajdzie zastosowania art. 194i ustawy emerytalnej. Ostatecznie zaś przyznana obecnie emerytura na podstawie art., winna zostać obliczona zgodnie z regułami określonymi w art. 25 i 26 ustawy o FUS, w tym również opisanego w art. 25, ust. 1b pomniejszenia podstawy obliczenia emerytury o sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Organ rentowy, ustalając wysokość świadczenia odwołującego przyjął do wyliczenia jej wysokości zaewidencjonowane na koncie emerytalnym odwołującego składki z uwzględnieniem waloryzacji w kwocie 48.727,85 zł oraz sumy zwaloryzowanego kapitału początkowego w kwocie 1.207.242,17 zł, które pomniejszono o sumę kwot pobranych emerytur w łącznej kwocie 335.444,66 zł, nadto przyjęto odpowiednie dla ubezpieczonej średnie dalsze trwanie życia wymienione w tablicy stanowiącej załącznik do Komunikatu Prezesa GUS, w wymiarze 198,40 miesięcy.
W ocenie Sądu wyliczenia organu rentowego są prawidłowe i odpowiadają prawu.Z kolei zaproponowany przez odwołującego sposób wyliczenia jego emerytury nie znajduje uzasadnienia w obowiązujących przepisach, bowiem organ rentowy w roku 2014 przyznał ubezpieczonemu prawo do kolejnej emerytury górniczej, którą pobierał on do momentu złożenia wniosku o emeryturę na podstawie art. 24. Natomiast przyznanie prawa do emerytury na tej podstawie automatycznie powoduje wyliczenie jej wysokości w sposób określony w art. 25 i 26. Z kolei złożenie wniosku o kolejną emeryturę górniczą po dniu31 grudnia 2013r. nie pozwala zatem, tak jak tego domaga się odwołująca, obliczyć jej nowej emerytury w sposób określony w art. 194i.
Reasumując: skoro organ rentowy w sposób zgodny z prawem obliczył wysokość emerytury skarżącego, zatem jego odwołanie jako nieuzasadnione należało oddalić.
Biorąc wszystkie powyższe względy pod uwagę, Sąd na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł, jak w sentencji wyroku.

(-) sędzia  Anna Capik – Pater