Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmE 194/20
Data wyroku: 2022-06-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Witold Rękosiewicz
Słowa kluczowe: Kary pieniężne URE, Energetyczne prawo
Podstawa prawna: art. 168 pkt 11a, art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2018 r., poz. 2389, z późn. zm.) w zw. z art. 170 ust. 4 pkt 1 i 70 pkt 2 ustawy OZE oraz w zw. z art. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) i art. 90 ust. 1 ustawy OZE

Sygn. akt XVII AmE 194/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 czerwca 2022 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie - Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentóww składzie:
Przewodniczący: Sędzia SO Witold Rękosiewicz
Protokolant: sekretarz sądowy Magdalena Ratajczyk
po rozpoznaniu w dniu 7 czerwca 2022 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z odwołania

P. K.prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą(...)wR.

przeciwkoPrezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej
na skutek odwołania powoda od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki
z dnia 11 marca 2020 r. nr(...).(...)(...)

I
oddala odwołanie,

II
zasądza odP. K.prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą(...)wR.na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia) tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia SO Witold Rękosiewicz.
Sygn. akt XVII AmE 194/20

UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki (Prezes URE, pozwany) decyzją z dnia 11 marca 2020 r. znak:(...).(...)
(...), na podstawie art. 168 pkt 11a, art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2018 r., poz. 2389, z późn. zm., dalej: ustawa OZE lub Ustawa) w zw. z art. 170 ust. 4 pkt 1 i 70 pkt 2 ustawy OZE oraz w zw. zart. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. – Kodeks postępowania administracyjnego(Dz. U. z 2018 r., poz. 2096 z późn. zm.) i art. 90 ust. 1 ustawy OZE, orzekł, że:

1

P. K.prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą(...)z siedzibą wR.(powód, Przedsiębiorca), nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 70 pkt 2 ustawy OZE tj. obowiązku przedstawienia dokumentów lub informacji mających znaczenie dla oceny wykonania obowiązków, o których mowa w art. 52-55 ustawy OZE, poprzez nieudzielenie żądanej odpowiedzi na pismo Prezesa URE z dnia 5 marca 2018 r. znak:(...).(...)(...), które zawierało żądanie przedstawienia informacji o dokonanej w okresie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. sprzedaży energii elektrycznej oraz realizacji obowiązków, o których mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, względnie uiszczenia stosownych opłat zastępczych;

2
za niewywiązanie się z obowiązku opisanego w punkcie pierwszym wymierzył PrzedsiębiorcyP. K.prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwą(...)z siedzibą wR.karę pieniężną w kwocie 10 000 zł.

P. K.prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą(...)z siedzibą wR.w złożonym odwołaniu zaskarżył powyższą decyzję Prezesa URE w całości. Zaskarżonej decyzji powód zarzucił naruszenie prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy tj. art. 168 pkt 11a, art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz art.170 ust. 4 pkt 1 ustawy OZE, przez niewłaściwe zastosowanie tych przepisów, polegające na zastosowaniu do stanu faktycznego, który zaistniał przed ich wejściem w życie.
Na podstawie powyżej wskazanego zarzutu powód wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w całości oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powód wskazał, że wynikający z art. 70 pkt 2 ustawy OZE obowiązek przedstawienia Prezesowi URE informacji został wprowadzony z dniem 1 lipca 2016 r. Zaznaczył, że przepisy art. 168 pkt 11a, art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz art. 170 ust. 4 pkt 1 ustawy OZE, na podstawie których możliwe jest nałożenie na przedsiębiorcę kary pieniężnej za naruszenie obowiązku przedstawienia Prezesowi URE informacji lub dokumentów zostały wprowadzone z dniem 14 lipca 2018 r. Powód pokreślił, iż do naruszenia doszło przed wejściem w życie powołanych przepisów. Zarzucił Prezesowi URE, że w wyniku zastosowania ww. przepisów do stanu faktycznego zaistniałego przed ich wejściem w życie naruszył wynikająca zart. 2 Konstytucji RPpodstawową zasadę porządku prawnego –lex retro non agit. W zw. z tym zarzut naruszenia wymienionych przepisów uznał powód za uzasadniony. Stwierdził, że dla oceny naruszenia należy brać pod uwagę stan prawny obowiązujący w chwili jego zaistnienia. Zdaniem powoda Prezes URE pominął okoliczność, że wezwanie z dnia 5 marca 2018 r. zostało doręczone Przedsiębiorcy w dniu 1 czerwca 2018 r., a termin do udzielenia informacji upłynął z dniem 22 czerwca 2018 r. W ocenie powoda istotnym w sprawie jestart. 189c k.p.a., wprowadzający zasadę stosowania przepisu względniejszego dla strony. Wobec tego, iż w czasie naruszenia obowiązywała ustawa względniejsza dla powoda, która nie przewidywała możliwości nałożenia kary za niewywiązanie się z obowiązku wynikającego z art. 70 ust. 2 ustawy OZE zastosowanie w sprawie wskazanych w odwołaniu przepisów był niedopuszczalne.
Ponadto w ocenie powoda Prezes URE bezzasadnie stwierdził, żeP. K.nie wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 70 pkt 2 ustawy OZE poprzez nieudzielenie żądanej informacji w odpowiedzi na pismo z dnia 5 marca 2018 r. Zauważył, że wymagane informacje zostały przesłane przez powoda wraz z pismem z dnia 26 czerwca 2019 r., które zawierało wypełniony Załącznik nr 1A. Wykonanie obowiązku zostało potwierdzone w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Zdaniem powoda z uwagi na nieobowiązywanie w dacie naruszenia powołanych przepisów postępowanie w sprawie wymierzenia kary pieniężnej nie powinno być wszczęte, a na skutek prawidłowych ustaleń powinno zostać umorzone.
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pozwany podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji. Powołał się na treść art. 52 ust. 1 i 2 oraz art. 52 ust. 2 ustawy OZE. Wskazał, iż w 2016 roku powód wytwarzał energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii. Istniało więc uzasadnione przypuszczenie, że mógł być obowiązany do realizacji obowiązków, o których mowa w art. 52 ust. 1 ustawy OZE. Prezes URE zaznaczył, że zgodnie z art. 70 ustawy OZE był uprawniony do monitorowania realizacji obowiązków wynikający z Ustawy w sposób określony w tym przepisie. Dwukrotnie wzywał powoda do przesłania niezbędnych informacji. Mimo, iż wezwania zostały skutecznie doręczone w dniach 1 czerwca 2018 r. i 17 grudnia 2018 r. Przedsiębiorca nie wykonał obowiązku. Dopiero po wszczęciu postępowania w sprawie wymierzenia kary pieniężnej Przedsiębiorca dokumenty w załączeniu do pisma z dnia 26 czerwca 2019 r. Pozwany zauważył, że okoliczności naruszenia zostały szczegółowo opisane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i potwierdzone w odwołaniu. Prezes URE nie zgodził się z twierdzeniem powoda, że udzielenie odpowiedzi na wezwanie z dnia 5 marca 2018 r. po wyznaczonym terminie można uznać za zrealizowanie obowiązku informacyjnego. Zaprzeczył, że uznał, iż powód w dniu 26 czerwca 2019 r. dopełnił wymaganego prawem obowiązku i złożył wymagane dokumenty. Podkreślił, że powód złożył wymagane dokumenty dopiero po wszczęciu postepowania w sprawie nałożenia kary pieniężnej, kiedy Prezes URE powziął już wiadomość o naruszeniu.
Zarzuty odwołania dotyczące naruszenia art. 168 pkt 11a i art. 169 ust. 1 pkt 1 ustawy OZE przez ich niewłaściwe zastosowanie uznał pozwany za niezasadne. Wskazał, ze powód posiada koncesję na wytwarzanie energii elektrycznej. Oznacza to, że mógł być zobowiązany do realizacji obowiązków wymienionych w art. 52 ust. 1 ustawy OZE w powiązaniu z art. 52 ust. 2 tej ustawy. Stwierdził, że złożenie przez powoda dokumentów dopiero po wszczęciu postępowania należało uznać niewykonanie obowiązku. Wobec niewykonania obowiązku mimo dwukrotnego doręczenia wezwania, zgodnie z art. 168 pkt 11a Ustawy powód podlegał karze pieniężnej. Pozwany powołał się na przyjęte w orzecznictwie sądowym stanowisko dotyczące wymierzenia kary pieniężnej z tytułu nieudzielenia informacji.
W odniesieniu do zarzutu opartego na dacie wejścia w życie art. 168 pkt 11a Prezes URE wskazał na pouczenia zawarte w wezwaniu. Podkreślił, że doręczenie wezwania z dnia 5 marca 2018 r. w dniu 17 grudnia 2018 r. oraz wydanie zaskarżonej decyzji nastąpiło po wejściu w życie art. 168 pkt 11a ustawy OZE. Dodał, że prowadził postępowanie zgodnie z treścią znowelizowanych przepisów i zastosował przepis art. 168 pkt 11a ustawy OZE, który jest względniejszy dla Przedsiębiorcy w stosunku doart. 56 ust. 1 pkt 7 i 7a Prawa energetycznego. Pozwany podkreślił, że z uwagi na obiektywny charakter odpowiedzialności na gruncie art. 168 Ustawy do przypisania tej odpowiedzialności wystarczające jest wystąpienie określonych w przepisie przesłanek niezależnie od winy sprawcy. Pozwany zaznaczył, że późniejsze zrealizowanie obowiązku miało wpływ na możliwość zastosowania odstąpienia od wymierzenia kary zgodnie z art. 174 ust. 2 ustawy OZE. Prezes URE wskazał, że wysokość kary pieniężnej, o której mowa w art. 168 pkt 11a Ustawy została określona w sposób sztywny. Przedstawił też swoje stanowisko w odniesieniu do twierdzeń odwołania opartych na treściart. 189ci innych przepisówk.p.a.
Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

P. K.prowadzący działalność gospodarczą pod nazwą(...)z siedzibą wR.wytwarzał w 2016 r. energię elektryczną z odnawialnych źródeł energii. (bezsporne)
Na podstawie art. 28 ust. 1 Pe oraz art. 70 ustawy OZE Prezes URE pismem z dnia 5 marca 2018 r. wezwał Przedsiębiorcę do przedstawienia, w ciągu 21 dni od dnia otrzymania wezwania, informacji dotyczących dokonanej w okresie od dnia 1 stycznia 2016 r. do dnia 31 grudnia 2016 r. sprzedaży energii elektrycznej oraz realizacji obowiązków w zakresie uzyskania i przedstawienia do umorzenia Prezesowi URE świadectw pochodzenia lub świadectw pochodzenia biogazu rolniczego, względnie uiszczenia stosownych opłat zastępczych. (k. 1-3 akt adm.)
Pismo Prezesa URE zawierające wezwanie do przestawienia informacji zostało przesłane do Przedsiębiorcy dwukrotnie na adres stałego miejsca wykonywania działalności gospodarczej (ul. (...),(...)-(...) R.). Każdorazowo pismo zostało skutecznie doręczone i odebrane przez adresata w dniach 1 czerwca 2018 r. oraz 17 grudnia 2018 r. (k. 4 akt adm.)
Mimo dwukrotnego prawidłowego doręczenia wezwania Przedsiębiorca nie przedstawił żądanych informacji. (bezsporne)
W zw. z tym Prezes URE pismem z dnia 17 maja 2019 r. zawiadomił Przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej i wezwał do przedłożenia szczegółowych wyjaśnień oraz przesłania dokumentów mogących mieć wpływ na treść rozstrzygnięcia w prowadzonym postępowaniu. (k. 5-7 akt adm.)
W odpowiedzi na powyższe zawiadomienie Przedsiębiorca w piśmie z dnia 26 czerwca 2019 r., które wpłynęło do Prezesa URE w dniu 2 lipca 2019 r. przedłożył dokumenty zawierające wskazane w wezwaniu informacje, w tym wypełniony Załącznik nr 1A. (k. 8-27 akt adm.)
Pismem z dnia 25 października 2019 r. Prezes URE zawiadomił Przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania administracyjnego oraz o przysługującym mu prawie do zapoznania się z całością zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz wypowiedzenia się co do zebranych dowodów i materiałów oraz złożenia dodatkowych uwag i wyjaśnień. (k. 29-30 akt adm.)
Do dnia wydania zaskarżonej decyzji Przedsiębiorca nie skorzystał z możliwości zapoznania się z zebranym w postępowaniu administracyjnym materiałem dowodowym.
Opisany stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wskazanych powyżej dowodów zebranych w postępowaniu administracyjnym, twierdzeń stron przedstawionych w pismach procesowych oraz faktów powszechnie znanych. Sąd przyznał moc dowodową wszystkim zebranym w sprawie dokumentom, które nie były przez strony kwestionowane i nie budziły wątpliwości Sądu.
Na podstawie dokonanych ustaleń Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Podstawę do nałożenia na powoda kary pieniężnej stanowił przepis art. 168 pkt 11a ustawy OZE, w myśl którego karze pieniężnej podlega ten, kto odmawia wglądu lub nie przedstawia Prezesowi URE dokumentów lub informacji, o których mowa w art. 70 pkt 1 lub 2 ustawy OZE.
Zgodnie z art. 70 pkt 2 ustawy OZE Prezes URE ma prawo żądania przedstawienia dokumentów lub informacji mających znaczenie dla oceny wykonania obowiązków, o których mowa m. in. w art. 52-55 z zachowaniem przepisów o ochronie informacji niejawnych i innych informacji prawnie chronionych.
W sprawie bezsporne jest, iż wezwanie z dnia 5 marca 2018 r., które zostało doręczone powodowi po raz drugi w dniu 17 grudnia 2018 r., tj. po wejściu w życie przepisów art. 168 pkt 11a, art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz art. 170 ust. 4 pkt 1 ustawy OZE, również nie zostało przez powoda wykonane. W świetle powyższego podniesione w odwołaniu zarzuty naruszenia art. 168 pkt 11a, art. 169 ust. 1 pkt 1 oraz art. 170 ust. 4 pkt 1 ustawy OZE, na podstawie których w zaskarżonej decyzji nałożona została na Przedsiębiorcę karę pieniężną z tytułu naruszenia wynikającego z art. 70 pkt 2 Ustawy OZE obowiązku przedstawienia Prezesowi URE informacji lub dokumentów, oraz zarzut naruszenia wyprowadzonej zart. 2 Konstytucji RPzasady niedziałania prawa wstecz należało uznać za chybione.
Skoro zarówno w dacie doręczenia wezwania w dniu 17 grudnia 2018 r., jak i w czasie naruszenia przez powoda obowiązku, o którym mowa w art. 70 pkt 2 ustawy OZE oraz w dacie wydania zaskarżonej decyzji powołane w odwołaniu przepisy ustawy OZE, stanowiące podstawę do nałożenia na powoda kary pieniężnej już w pełni obowiązywały, w sprawie brak było podstaw do zastosowania przepisuart. 189c k.p.a.wprowadzającego zasadę stosowania przy nakładaniu kary przepisu względniejszego dla strony. Ponadto wbrew stanowisku odwołania, w czasie przed wejściem w życie w dniu 14 lipca 2018 r. przepisów ustawy OZE podstawą do nałożenia na powoda kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązku wynikającego zart. 28 ustawy Prawo energetycznebyły przepisy art. 56 ust. 1 pkt 7 i 7a tej ustawy, które przewidywały możliwość nałożenia kary w wysokości do 15% przychodu przedsiębiorcy i były mniej korzystne dla strony. Zgodzić się więc należało z przedstawionym w odpowiedzi na odwołanie stanowiskiem pozwanego, że obowiązujące przed dniem 14 lipca 2018 r. przepisyustawy Prawo energetyczne, stanowiące podstawę do nałożenia na powoda kary pieniężnej z tytułu niewykonania obowiązku udzielenia informacji były mniej względniejsze dla powoda. Z powyższych przyczyn wyrażone w odwołaniu na podstawie art. 189c ustawy OZE stanowisko również nie było trafne.
W odwołaniu podniesiono również, że powód wywiązał się z obowiązku wynikającego z art. 70 pkt 2 ustawy OZE poprzez złożenie Prezesowi URE w piśmie z dnia 26 czerwca 2019 r. Załącznika nr 1A. Wskazać należało, iż złożenie dokumentów zawierających wymagane informacje po upływie terminu oraz po wszczęciu przez pozwanego postępowania administracyjnego w sprawie nałożenia kary pieniężnej nie może być uznane za prawidłowe wykonanie obowiązku ustawowego. Jak wynika bowiem z przyjętego w tej kwestii stanowiska Sądu Apelacyjnego w Warszawie, każde nieudzielenie żądanej przez Prezesa URE informacji jest „odmową” jej udzielenia. (tak: Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 18 marca 2015 r., sygn.. akt VI ACa 843/14 oraz wyroku z dnia 5 kwietnia 2016 r., sygn. akt VI ACa 381/15) Zgodnie natomiast z wyrokiem SOKiK z dnia 9 lutego 2018 r. sygn. akt XVII AmE 86/15 nieudzielenie żądanych informacji obejmuje także udzielenie informacji po terminie oraz udzielenie informacji niepełnych.
W tym stanie twierdzenie odwołania, iż na skutek przedstawienia przez powoda żądanych informacji w piśmie z dnia 26 czerwca 2019 r., które wpłynęło do Prezesa URE w dniu 2 lipca 2019 r. postępowanie w sprawie wymierzenia powodowi administracyjnej kary pieniężnej w ogóle nie powinno być wszczęte, ewentualnie po dokonaniu prawidłowych ustaleń powinno zostać umorzone, jako bezzasadne nie miało znaczenia w sprawie.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności Sąd Okręgowy, nie znajdując podstaw do uwzględnienia oddalił odwołanie, jako bezzasadne –art. 47953§ 1 k.p.c.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na zasadzieart. 98 k.p.c., stosownie do wyniku sporu, ustalając wysokość należnych pozwanemu kosztów zastępstwa procesowego w kwocie 720 zł, na podstawie par. 14 ust. 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych w brzmieniu obowiązującym w dacie wniesienia odwołania.
Sędzia SO Witold Rękosiewicz.