Sąd Rejonowy w Giżycku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 230/18
Data wyroku: 2021-05-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Marek Makowczenko
Słowa kluczowe: Dział spadku, Podział majątku wspólnego
Podstawa prawna: art. 46 krio, art.1035 kc

Sygn. akt I Ns 230/18

POSTANOWIENIE
Dnia 12 maja 2021 r.
Sąd Rejonowy w Giżycku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Marek Makowczenko

Protokolant:

sekretarka Oksana Bida

po rozpoznaniu w dniu 14 kwietnia 2021 r. w Giżycku na rozprawie
sprawy z wnioskuM. W. (1)
z udziałemA. W. (1),G. W.,M. W. (2),A. W. (2)
o dział spadku, podział majątku i zniesienie współwłasności
postanawia:

1
Dokonać podziału majątku wspólnego wnioskodawczyniM. W. (1)orazA. W. (1), działu spadku poA. W. (1)oraz zniesienia współwłasności w ten sposób, że z wchodzących do majątku wspólnego, spadkowego oraz współwłasności składników w postaci:

a
stanowiącego odrębną nieruchomośćlokalu mieszkalnego nr (...)położonego wG.przyul. (...)zapisanego wksiędze wieczystej (...)wraz z udziałem do ¼ części w nieruchomości wspólnej wartości 170210,00 zł

b
papierów wartościowych w postaci(...)akcji pracowniczych(...) S.A.wartości 128115,00 zł

c
kanapy amerykańskiej bez wartości

d
biblioteczki bez wartości

e
telewizora 32 cale z tunerem(...)wartości 50,00 zł

f
telewizora 24 cale z tunerem(...)wartości 50,00 zł

g
wieży Hi-Fi bez wartości

h
dwóch tapczanopółek bez wartości

i
szafy bez wartości

j
segmentu(...)wartości 500,00 zł

k
ławy wartości 100,00 zł

l
czterech dużych foteli bez wartości

ł) szafy trzydrzwiowej bez wartości
m) wersalki bez wartości
n) segmentu z kuchni wartości 100,00 zł
o) lodówki(...)wartości 100,00 zł
p) kuchenki gazowej bez wartości
r) pralki automatycznej wartości 100,00 zł
s) samochodu osobowegoF. (...)wartości 1800,00 zł
t) garażu blaszanego zlokalizowanego wG.przyul. (...)wartości 400,00 zł
u) laptopaF.wartości 600,00 zł
przyznać:
- na własność na prawie wspólności ustawowej małżeńskiejA. W. (2)iM. W. (2)składnik opisany w podpunkcie a wartości 170210,00 zł
- na wyłączną własność wnioskodawczyniM. W. (1)(...)akcji pracowniczych(...) S.A.wartości 80062,02 zł oraz uczestnikomA. W. (1),G. W.iM. W. (3)po(...)akcji wartości po 16017,66 zł
- na wyłączną własność wnioskodawczyniM. W. (1)składniki opisane w podpunktach c, d, h, i, j, k, l, ł, m, n, o, p, r, t, u wartości łącznej 1900,00 zł
- na wyłączną własność uczestnikaA. W. (1)składniki opisane w podpunktach e, f, g wartości łącznej 100,00 zł
- na wyłączną własność uczestnikaM. W. (2)składnik opisany w podpunkcie s wartości 1800,00 zł

2
tytułem dopłaty zasądzić solidarnie od uczestnikówA. W. (2)orazM. W. (2)na rzecz uczestnikówA. W. (1)iG. W.kwoty po(...),25 (dwadzieścia jeden tysięcy dwieście siedemdziesiąt sześć 25/100) zł płatne w terminie 60 dni od uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminu płatności

3
tytułem dopłaty zasądzić od uczestnikaM. W. (2)na rzecz wnioskodawczyniM. W. (1)kwotę 475,00 (czterysta siedemdziesiąt pięć 00/100) zł, na rzecz uczestnikaA. W. (1)kwotę 375,00 (trzysta siedemdziesiąt pięć00/100 ) zł, na rzecz uczestnikaG. W.kwotę 475,00 (czterysta siedemdziesiąt pięć 00/100) zł płatne w terminie 60 dni od uprawomocnienia się orzeczenia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminu płatności

4
Zasądzić od uczestnikówA. W. (1),G. W.i solidarnie odA. W. (2)orazM. W. (2)na rzecz wnioskodawczyni kwoty po 250,00 (dwieście pięćdziesiąt 00/100) zł tytułem zwrotu części opłaty

5
Nakazać pobrać na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Rejonowego w Giżycku) od wnioskodawczyni oraz uczestnikówA. W. (1),G. W.i solidarnie odA. W. (2)orazM. W. (2)kwoty po 694,77 (sześćset dziewięćdziesiąt cztery 77/100 ) zł tytułem zwrotu poniesionych przez Skarb Państwa kosztów postępowania

6
Pozostałe koszty postępowania wnioskodawczyni i uczestnicy ponoszą we własnym zakresie

SSR Marek Makowczenko
Sygn. akt I Ns 230/18

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniM. W. (1)po sprecyzowaniu wnosiła o dokonanie podziału majątku wspólnegoA. W. (1)iM. W. (1)oraz o dokonanie działu spadku poA. W. (1). Podała ona, że do majątku wspólnego wchodzi własność lokalu mieszkalnego, papiery wartościowe w postaci akcji pracowniczych(...) S.A.oraz jednostki uczestnictwa zgromadzone w ramach funduszu(...). Majątek spadkowy natomiast stanowią udziały w wymienionych składnikach majątku wspólnego.
Następnie wobec przeniesienia udziału w lokalu mieszkalnym na synaM. W. (2)i synowąA. W. (2)wniosła o zniesienie współwłasności tej nieruchomości.
UczestnikM. W. (2)poparł wniosek.
UczestnikA. W. (1)nie kwestionował zasadności dokonania podziału majątku wspólnego oraz działu spadku. Wskazał także inne składniki majątku wspólnego oraz spadkowego.
UczestnikG. W.poparł stanowiskoA. W. (1)co do składu majątku oraz sposobu podziału.
Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2020r. Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestniczkiA. W. (2).
UczestniczkaA. W. (2)zgodziła się z wnioskiem.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

A. W. (1)oraz wnioskodawczyniM. W. (1)pozostawali w związku małżeńskim. Ze związku tego mieli troje synówA. W. (1),G. W.iM. W. (2).
W czasie trwania związku małżeńskiego małżonkowie nabyli stanowiący odrębną nieruchomośćlokal mieszkalny nr (...)położony wG.przyul. (...)zapisany wksiędze wieczystej (...)wraz z udziałem do ¼ części w nieruchomości wspólnej. W mieszkaniu tym mieszkali.
Nadto z tytułu pracy spadkodawca w czasie trwania związku małżeńskiego otrzymał papiery wartościowe w postaci(...)akcji pracowniczych(...) S.A.
Oprócz tego spadkodawca posiadał jednostki uczestnictwa zgromadzone w ramach funduszu(...). Spadkodawca w dniu 18 kwietnia 2013r. złożył wBanku (...)oświadczenie, że na podstawieart. 56 ust. 1 ustawy Prawo Bankowewskazane wyżej środki przeznacza w całości na wypadek swojej śmierci swojej żonieM. W. (1).
A. W. (1)zmarł dnia 9 lutego 2017r. Postanowieniem z dnia 9 lutego 2018r. Sąd Rejonowy w Giżycku w sprawie I Ns 549/17 stwierdził, że spadek po nim na podstawie ustawy nabyła żonaM. W. (1)oraz dzieciA. W. (1),G. W.iM. W. (2)po ¼ części.
W piśmie z dnia 23 listopada 2017r.(...)poinformowała wnioskodawczynie, że z uwagi na śmierć uczestnika Funduszy(...)jest osobą upoważnioną do odbioru 100% zgromadzonych środków.
W dniu 29 lipca 2020r. wnioskodawczyni zawarła z uczestnikiemM. W. (2)oraz z jego żoną uczestniczkąA. W. (2)umowę zgodnie z którą przeniosła na syna i synową do ich majątku wspólnego posiadany przez nią udział do 5/8 części we współwłasności stanowiącego odrębną nieruchomośćlokalu mieszkalnego nr (...)położony wG.przyul. (...)zapisanego wksiędze wieczystej (...)wraz z udziałem do ¼ części w nieruchomości wspólnej w zamian za jej dożywotnie utrzymanie.
( dowód: przesłuchanie stron k. 152v – 153, zaświadczenie k. 27, złożenie dyspozycji k. 28, pismo(...)k. 29- 33, odpis księgi wieczystej k. 53 – 54, 191 – 195, oświadczenie k. 55, umowa kupna sprzedaży k. 84 – 85, pismo(...)k. 163, pismoBanku (...)k. 172 – 173, akt notarialny k. 188 – 190, z akt sprawy I Ns 549/17 akty USC k. 3, postanowienie k. 35 ).

Sąd zważył, co następuje:

Sprawa dotyczy podziału majątku wspólnegoA. W. (1)iM. W. (1)oraz działu spadku poA. W. (1)i jednocześnie zniesienia współwłasności w zakresie lokalu mieszkalnego. W sytuacji gdy w skład spadku wchodzi udział spadkodawcy w majątku objętym małżeńską wspólnością ustawową niezbędne jest uprzednie lub równoczesne z działem spadku , w tym samym postępowaniu, przeprowadzenie podziału majątku wspólnego ( por. uchwała SN z dnia 2 marca 1972r. w sprawie III CZP 100/71). W tej sytuacji należało przede wszystkim dokonać podziału majątku wspólnego.
Sprawy o podział majątku wspólnego uregulowane zostały przez przepisyart. 566 i 567 kpc.Artykuł 567 § 3 kpcodsyła do przepisów o dziale spadków (art. 680i następnekpc) te natomiast odsyłają do przepisów o zniesieniu współwłasności (art. 688 kpcw zw. zart. 617i następnekpc). Jednym z zasadniczych obowiązków Sądu w tego rodzaju postępowaniu jest ustalenie składu majątku wspólnego małżonków (art. 684 kpcw zw. zart. 567 § 3 kpc). Punktem wyjścia do poczynienia tych ustaleń jestart. 31 kriostanowiący, że z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca ich dorobek ( wspólność ustawowa ) orazart. 32§ 1 krio, który podaje, iż dorobkiem małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. W odniesieniu do postępowania o dział spadku, którego przepisy mają również zastosowanie w niniejszej sprawie, Sąd Najwyższy wyjaśnił, że stan spadku ustala się według chwili otwarcia spadku, zaś jego wartość według cen z chwili dokonania działu ( Uchwała pełnego składu Izby Cywilnej Sądu Najwyższego z dnia 15 grudnia 1968r , III CZP 12/69 zawierająca wytyczne wymiaru sprawiedliwości i praktyki sądowej w sprawach o dział spadku obejmującego gospodarstwo rolne, OSNCP 1970, poz. 39, część III, orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 27 września 1974r. III CZP 58/74, OSNCP 1975, poz. 90 ).
Opisana zasada „ znajduje pełne zastosowanie w postępowaniu o podział majątku wspólnego małżonków (art. 1035 i nast. k . c.w zw. zart. 46 kro)” ( A. Zieliński Postępowanie o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej małżeńskiej, Wydawnictwo Prawnicze, Warszawa 1992r. , str. 44 ).
W przedmiotowej sprawie należało przede wszystkim wskazać składniki wchodzące w skład majątku wspólnego oraz do masy spadkowej.
Nie ma wątpliwości, że z uwagi na nabycie w czasie trwania wspólności ustawowej do majątku wspólnego wchodził stanowiący odrębną nieruchomośćlokal mieszkalny nr (...)położony wG.przyul. (...)zapisany wksiędze wieczystej (...)wraz z udziałem do ¼ części w nieruchomości wspólnej wartości 170210,00 zł . Oczywiście z uwagi na dokonane przez wnioskodawczynie w dniu 29 lipca 2020r. przeniesienie własności posiadanych udziałów w tej nieruchomości w tym zakresie nastąpiło zniesienie współwłasności. Nieruchomość w chwili orzekania bowiem stanowiła współwłasnośćM. W. (2)do 1/8 części,G. W.do 1/8 części,A. W. (1)do 1/8 części orazA. W. (2)iM. W. (2)na prawie wspólności majątkowej do 5/8 części.
Do majątku wspólnego wchodziły również nabyte w czasie trwania małżeństwa papiery wartościowe w postaci(...)akcji pracowniczych(...) S.A.wartości 128115,00 zł. Wartość tego składnika została ustalona na podstawie pisemnej informacjiBanku (...)z dnia 14 lutego 2020r. (k. 173). ). Przypomnieć należy, żeart. 31 kriostanowi, iż z chwilą zawarcia małżeństwa powstaje między małżonkami z mocy ustawy wspólność majątkowa obejmująca ich dorobek ( wspólność ustawowa ) orazart. 32§ 1 krio, który podaje, iż dorobkiem małżonków są przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich.
Natomiast przedmiotem postępowania nie mogły być jednostki uczestnictwa zgromadzone w ramach funduszu(...)przeznaczone przez spadkodawcę w całości na wypadek śmierci swojej żonie albowiem na podstawieart. 56 ust. 1 oraz 5 ustawy Prawo Bankowenie wchodzą do spadku po posiadaczu rachunku.
Przedmiotem postępowania nie mogły być również środki finansowe wskazane przez uczestnikaG. W.odnalezione w domu spadkodawcy (art. 922 § 3 kc). Wnioskodawczyni w tym zakresie potwierdziła, że znaleziono w mieszkaniu po śmierci męża kwotę 6.000 zł oraz 1.200 zł. Wskazała, że środki te zostały przeznaczone na wydatki na pochówek i pomnik zmarłego (k. 152). Okoliczności tej nie kwestionowali uczestnicy ( k. 152).
Natomiast według zgodnego stanowiska stron (k. 151 – 153) do majątku wspólnego spadkodawcy i uczestniczkiM. W. (1)wchodziły ruchomości w postaci kanapy amerykańskiej bez wartości, biblioteczki bez wartości, telewizora 32 cale z tunerem(...)wartości 50,00 zł, telewizora 24 cale z tunerem(...)wartości 50,00 zł, wieży Hi-Fi bez wartości, dwóch tapczanopółek bez wartości, szafy bez wartości,
segmentu(...)wartości 500,00 zł, ławy wartości 100,00 zł,
czterech dużych foteli bez wartości, szafy trzydrzwiowej bez wartości, wersalki bez wartości, segmentu z kuchni wartości 100,00 z lodówki(...)wartości 100,00 zł, kuchenki gazowej bez wartości, pralki automatycznej wartości 100,00 zł, samochodu osobowegoF. (...)wartości 1800,00 zł, garażu blaszanego zlokalizowanego wG.przyul. (...)wartości 400,00 zł, laptopaF.wartości 600,00 zł.
W zakresie ustalenia wartości nieruchomości wypowiadał się biegły z zakresu szacowania wartości nieruchomości. W opinii wskazał wartość opisanegolokalu mieszkalnego nr (...)położonego wG.przyul. (...)zapisanego wksiędze wieczystej (...)wraz z udziałem do ¼ części w nieruchomości wspólnej na kwotę 170210,00 zł (k. 95 – 135, 217 0 - 228).
Opinia nie była przez wnioskodawczynie oraz uczestników kwestionowana. Biegły w sposób jasny, logiczny i przejrzysty oraz wyczerpujący uzasadnia swoje wyliczenia. Wskazane przez biegłego wartości nie były podważane i zostały przez Sąd podzielone w całości.
Wartość pozostałych ruchomości została przyjęta przez Sąd na podstawie stanowiska stron wyrażonego na rozprawie dnia 27 listopada 2019r.
Sposób podziału majątku wspólnego regulowany jest zgodnie zart. 46 krioprzez przepisy o dziale spadku, które na podstawieart. 1035 kcodsyłają do przepisów o współwłasności. Oczywiści mając na uwadze, że sprawa dotyczyła także działu spadku należało mieć na uwadze wynikające zart.43 § 1 kriorówne udziały stron w majątku wspólnym. Do masy spadkowej będącej przedmiotem działu wchodziły zatem udziały do ½ części w składnikach majątku wspólnego.
Sposób podziału w zasadzie był zgodny.
Papiery wartościowe w postaci(...)akcji pracowniczych(...) S.A.wartości 128115,00 zł należało przyznać zgodnie z posiadanymi udziałami wnioskodawczyniM. W. (1)(...)akcji pracowniczych(...) S.A.wartości 80062,02 zł oraz każdemu z uczestników ( opróczA. W. (2)) po(...)akcji wartości po 16017,66 zł.
Uwzględniając stanowisko stron oraz oczywiście dotychczasowy sposób korzystania w zakresie ruchomości należało na wyłączną własność wnioskodawczyniM. W. (1)przyznać składniki o łącznej wartości 1900,00 zł w postaci kanapy amerykańskiej bez wartości, biblioteczki bez wartości, dwóch tapczanopółek bez wartości, szafy bez wartości, segmentu(...)wartości 500,00 zł, ławy wartości 100,00 zł, czterech dużych foteli bez wartości, szafy trzydrzwiowej bez wartości, wersalki bez wartości , segmentu z kuchni wartości 100,00 zł, lodówki(...)wartości 100,00 zł, kuchenki gazowej bez wartości, pralki automatycznej wartości 100,00 zł, garażu blaszanego zlokalizowanego wG.przyul. (...)wartości 400,00 zł, laptopaF.wartości 600,00 zł.
Na wyłączną własność uczestnikaA. W. (1)należało przyznać składniki wartości łącznej 100,00 zł w postaci telewizora 32 cale z tunerem(...)wartości 50,00 zł , telewizora 24 cale z tunerem(...)wartości 50,00 zł, wieży Hi-Fi bez wartości.
Na własność uczestnikaM. W. (2)należało przyznać samochód osobowyF. (...)wartości 1800,00 zł.
Natomiast stanowiący odrębną nieruchomośćlokal mieszkalny nr (...)położony wG.przyul. (...)zapisany wksiędze wieczystej (...)wraz z udziałem do ¼ części w nieruchomości wspólnej wartości 170210,00 zł należało przyznać na własność na prawie wspólności ustawowej małżeńskiejA. W. (2)iM. W. (2).
Taki sposób podziału powodował konieczność zasądzenia dopłat (art. 212 § 2 kc).
Oczywiście w przypadku papierów wartościowych z uwagi na przyznanie stosownie do posiadanych udziałów nie wystąpiły dopłaty.
Osobno również należy policzyć dopłaty w przypadku lokalu mieszkalnego.
Wartość majątku wspólnego w zakresie ruchomości wynosiła kwotę 3.800 zł z czego ½ części stanowiła majątek spadkowy. Wskazać należy, że udział wnioskodawczyni wynosił w całości 5/8 części zaś pozostałych spadkobierców po 1/8 części. Wartość jednego udziału zamykała się kwotą 475 zł ( 3800 zł : 8). Udział wnioskodawczyni miał wartość 2375 zł.
Wnioskodawczyni otrzymała z ruchomości składniki wartości 1900 zł, uczestnikM. W. (2)wartości 1800,00 zł, uczestnikA. W. (1)wartości 100,00 zł.
W tej sytuacji należało zasądzić od uczestnikaM. W. (2)na rzecz wnioskodawczyniM. W. (1)kwotę 475,00 zł, na rzecz uczestnikaA. W. (1)kwotę 375,00 zł, na rzecz uczestnikaG. W.kwotę 475,00 zł.
Natomiast w przypadku lokalu mieszkalnego należało tytułem dopłaty zasądzić solidarnie od uczestnikówA. W. (2)orazM. W. (2)na rzecz uczestnikówA. W. (1)iG. W.kwoty po(...),25.
„ W myśl utrwalonego orzecznictwa oznaczenie sposobu i terminu uiszczenia spłat powinno być dokonane przez sąd z urzędu, przy czym należy zbadać i rozważyć sytuacje uczestników obciążonych spłatami i uprawnionych do spłat „ ( Stanisław Rudnicki Komentarz do Kodeksu Cywilnego … str. 234 ).
W sprawie wskazane kwoty spłaty nie są szczególnie wysokie. Bez wątpienia w tej sytuacji wskazany termin 60 od uprawomocnienia się orzeczenia jest wystarczający na zebranie potrzebnych środków, chociażby w drodze kredytu zważywszy, że sprawa trwa już jakiś czas i uczestnicy musieli liczyć się z taką koniecznością. Z drugiej natomiast strony wnioskodawczyni i pozostali uczestnicy mogą liczyć na spłatę w nieodległym dla nich terminie.
O kosztach Sąd orzekł na podstawieart. 520§1 i 2 kpc.
Od uczestników należało zasądzić na rzecz wnioskodawczyni kwoty po 250 zł tytułem zwrotu części opłaty sądowej.
Natomiast z uwagi na poniesione tymczasowo koszty opinii biegłego należało nakazać pobrać na rzecz Skarbu Państwa od wnioskodawczyni oraz uczestnikówA. W. (1),G. W.i solidarnie odA. W. (2)orazM. W. (2)kwoty po 694,77 zł tytułem zwrotu.
Pozostałe koszty natomiast strony powinny ponieść we własnym zakresie.
Z uwagi na powyższe orzeczono jak w postanowieniu.