Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 820/21
Data wyroku: 2022-03-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Kosicka
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art. 4 ustawy o emeryturach pomostowych, art. 477^14^ § 2 kpc

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
28 lutego 2022 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Kosicka
Protokolant: st. sekr. sądowy Maria Nalewczyńska
po rozpoznaniu na rozprawie 28 lutego 2022 r. w Warszawie
odwołaniaS. W. (1)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddziału wW.
o emeryturę pomostową
z 6 kwietnia 2021 r., znak:(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznajeS. W. (1)prawo do emerytury pomostowej od marca 2021 r. w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych przez okres 22 lat 3 miesięcy i 29 dni.

Sygn. akt VII U 820/21

UZASADNIENIE

S. W. (1)wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z 6 kwietnia 2021 r. znak:(...)w przedmiocie odmowy prawa do emerytury pomostowej. Ubezpieczony wniósł o zaliczenie do pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony: od 2 stycznia 1994 r. do 30 czerwca 1998 r. w(...), od 17 czerwca 2006 r. do 15 czerwca 2007 r. w(...), od 1 września 1998 r. do 21 września 2005 r. w(...) sp. z o.o., od 1 lipca 2018 r. do 31 marca 2020 r. w(...). Ubezpieczony wskazał, że jako pracownik nie miał wpływu ani wglądu w to, jakie składki i w jakiej wysokości odprowadzają jego pracodawcy do ZUS (

    odwołanie k. 2 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, a w wypadku rozszerzenia odwołania o decyzję z 2 czerwca 2021 r. znak:(...), o oddalenie odwoła również od drugiej decyzji. W uzasadnieniu stanowiska ZUS wskazał, że w decyzji z 6 kwietnia 2021 r. odmówionoS. W. (1)prawa do emerytury pomostowej z uwagi na niespełnienie warunków wykonywania prac w szczególnych warunkach przez 15 lat i po 31 grudnia 2008 r. oraz nieudokumentowania rozwiązania stosunku pracy. Organ rentowy podtrzymał argumentację przedstawioną w uzasadnieniu skarżonej decyzji, wskazując, że świadectwa pracy z okresów: od 10 września 1973 r. do 25 lutego 1976 r., od 6 kwietnia 1976 r. do 28 kwietnia 1977 r., od 2 stycznia 1994 r. do 30 czerwca 1998 r. i od 17 czerwca 2006 r. do 15 czerwca 2007 r. nie zawierają stosownej informacji o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach, ani nie przedłożono zaświadczenia o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach; w świadectwie pracy za okres od 1 września 1998 r. do 21 września 2005 r. pracodawca(...) sp. z o.o.nie wskazał charakteru pracy ściśle wg wykazu, działu i pozycji rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.; zaś pracodawca(...)w okresie od 1 lipca 2018 r. do 31 marca 2020 r. nie zgłosił ubezpieczonego do ZUS jako pracownika zatrudnionego w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze. Organ rentowy podniósł ponadto, że do dnia wydania skarżonej decyzjiS. W. (1)nie przedłożył w ZUS załączonego do odwołania świadectwa pracy zfirmy (...)A. S., tj. nie wykazał, że rozwiązano z nim stosunek pracy (
    odpowiedź na odwołanie k. 4-5 a.s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
S. W. (1)urodził się (...)Odwołujący posiada okres składkowy i nieskładkowy w wymiarze 42 lat i 10 dni (bezsporne).
Ubezpieczony wykonywał pracę w warunkach szczególnych, będąc stale i w pełnym wymiarze czasu pracy zatrudnionym:

1
jako kierowca pojazdów samochodowych od 19 listopada 1982 r. do 31 maja 1990 r. w(...)wW.(bezsporne);

2
na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego od 2 stycznia 1994 r. do 30 czerwca 1998 r. wfirmie (...)wW.. Ubezpieczony był kierowcą międzynarodowym, zajmował się przewozem eksportowym wyrobów drewnianych i przewozem importowym maszyn rolniczych. Przejazdy odbywały się samochodami ciężarowymi marki m.in.M.,M.,S.o wadze powyżej 3,5 tony, z nośnością do 42 ton. Odwołujący pracował głównie na trasach do Niemiec i do Danii (
    świadectwo pracy z 30.06.1998 r. k. 5 – tom II a.r., zeznania świadkaA. K.k. 74v a.s.);

3
na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony od 1 września 1998 r. do 21 września 2005 r. w(...) sp. z o.o.z siedzibą wW.. Do obowiązkówS. W. (1)należało prowadzenie pojazdu typu TIR – z naczepą, na trasach doP.iL.(
    świadectwo pracy z 21.09.2005 r. k. 6 – tom II a.r., zeznania świadkówT. C.k. 73v a.s.,P. L.k. 74 a.s.);

4
na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony od 1 grudnia 2005 r. do 31 maja 2006 r. wP.H.U. (...)(bezsporne);

5
na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony od 17 czerwca 2006 r. do 15 czerwca 2007 r. wPHU (...)wW.. Odwołujący prowadził ciężarówkę typu TIR, marki(...), wyjeżdżał w trzy- lub czterodniowe trasy na terenie Polski i głównie na weekendy wracał do domu. Ubezpieczony na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego zajmował się prowadzeniem pojazdu, obsługą ładunków i niekiedy konserwacją i naprawą pojazdu, np. zmianą opon. Około dwa razy w miesiącu zdarzało się, że ubezpieczony wyjeżdżał w trasę ciężarówką, a z uwagi na brak towaru do drogi powrotnej – wracał pociągiem, zaś kolejny wyjazd w trasę rozpoczynał od przejazdu pociągiem do miejscowości, gdzie pozostawił pojazd (
    świadectwo pracy z 15.06.2007 r. k. 8 – tom II a.r., zeznania świadkaR. K.k. 73v a.s.);

6
na stanowisku kierowcy autobusu turystycznego od 1 lipca 2018 r. do 31 marca 2020 r. w(...)K. L.wW..S. W. (1)u ww. pracodawcy zajmował się prowadzeniem autokarów na trasach rejsowych do Francji, Niemiec, Holandii i Belgii w ramach współpracy pracodawcy zbiurem (...).K. L.miał na stanie autokary o liczbie miejsc powyżej 50 oraz jeden – do 70 osób (pismoK. L.k. 35 a.s., dokumenty osobowe k. 36 a.s.: umowa o pracę z 1.07.2018 r., świadectwo pracy z 31.03.2020 r., aneks do świadectwa pracy z 26.02.2021 r.; zeznania świadkówM. C.k. 74 a.s.,K. L.k. 74v-75 a.s.).

W okresie od 1 stycznia do 31 marca 2021 r.S. W. (1)był zatrudniony wfirmie (...)A. S.w wymiarze ¼ etatu na stanowisku kierowcy samochodów ciężarowych. Stosunek pracy ustał w wyniku upływu okresu, na który została zawarta umowa (świadectwo pracy z 31.03.2021 r. k. 3 a.s.).

S. W. (1)18 czerwca 2018 r. wniósł o przyznanie emerytury pomostowej, dołączając informację o okresach składkowych i nieskładkowych oraz załączniki w postaci świadectw pracy. Wniosek został przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.rozpoznany decyzją z 2 sierpnia 2018 r. znak:(...), w której organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, żeS. W. (1)nie spełnił warunków: udowodnienia okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w wymiarze co najmniej 15 lat oraz wykonywania po dniu 31 grudnia 2008 r. prac w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych(

    wniosek z 18.06.2018 r. k. 1-3, decyzja z 2.08.2018 r. k. 49 – tom II a.r.).
Ubezpieczony 5 marca 2021 r. złożył ponownie wniosek o przyznanie emerytury pomostowej, dołączając świadectwo wykonywania pracy w szczególnych warunkach w okresie od 1 grudnia 2005 r. do 31 maja 2006 r. oraz zaświadczenie o wykonywaniu pracy kierowcy autobusu powyżej 15 osób u pracodawcy(...)K. L.(

    wniosek z 5.03.2021 r. k. 55 – tom II a.r.).
Organ rentowy 6 kwietnia 2021 r. wydał decyzję znak:(...), w której odmówiłS. W. (1)prawa do emerytury pomostowej. W uzasadnieniu decyzji wskazano, że ubezpieczonemu nie przysługuje prawo do emerytury pomostowe z uwagi na nieudowodnienie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w wymiarze co najmniej 15 lat, brak udowodnienia wykonywania po dniu 31 grudnia 2008 r. prac w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowychoraz nieudokumentowanie rozwiązania stosunku pracy. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał, że odwołujący wykazał staż pracy w warunkach szczególnych w wymiarze 8 lat i 12 dni, tj. w okresach od 19 listopada 1982 r. do 31 maja 1990 r. i od 1 grudnia 2005 r. do 31 maja 2006 r.
Do okresu zatrudnienia w warunkach szczególnych organ rentowy nie uwzględnił odwołującemu do pracy w warunkach szczególnych okresów:

1
od 10 września 1973 r. do 25 lutego 1973 r. do 25 lutego 1976 r., od 6 kwietnia 1973 r. do 28 kwietnia 1977 r., od 2 stycznia 1994 r. do 30 czerwca 1998 r., od 17 czerwca 2006 r. do 15 czerwca 2007 r. z powodu braku świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach (ponadto organ rentowy poinformował, że okres praktycznej nauki zawodu nie stanowi okresu prac w warunkach szczególnych);

2
od 1 września 1998 r. do 21 września 2005 r., gdyż pracodawca w świadectwie pracy nie wymienił charakteru pracy ściśle według wykazu, działu i pozycji Rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r.;

3
od 1 lipca 2018 r. do 31 marca 2020 r., ponieważ odwołujący nie został zgłoszony do ZUS jako pracownik zatrudniony w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze (decyzja z 6.04.2021 r. k. 61 a.s.).

Z uwagi na złożenie przezS. W. (1)odwołania od powyższej decyzji i załączenie do niej świadectwa pracy z 31 marca 2021 r., decyzją z 2 czerwca 2021 r. organ rentowy ponownie odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury z powodu nieudokumentowania okresu 15 lat pracy w warunkach szczególnych i niewykonywanie po 31 grudnia 2008 r. prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych, jednak uznał za wykazaną przesłankę rozwiązania stosunku pracy i doliczył odwołującemu do okresu składkowego okres zatrudnienia od 1 stycznia do 31 marca 2021 r., co skutkowało podwyższeniem uwzględnionego okresu składkowego do 42 lat, 3 miesięcy i 10 dni (
    decyzja z 2.06.2021 r. k. 73 – tom II a.r.).
Wskazany stan faktyczny sąd ustalił na podstawie powołanych dokumentów zgromadzonych w aktach organu rentowego oraz w aktach osobowychS. W. (1). Zostały one ocenione jako wiarygodne, ponieważ ich forma i treść nie budziły wątpliwości, a nadto korespondowały z pozostałym zgromadzonym w sprawie materiałem dowodowym.
Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły również zeznania świadków:T. C.,R. K.,M. C.,P. L.,A. K.iK. L.oraz ubezpieczonegoS. W. (1). Ich treść jest zbieżna. Wymienieni świadkowie, którzy pracowali wraz ubezpieczonym lub byli jego pracodawcami, prezentowali zadania, które ubezpieczony realizował - w sposób zgodny z twierdzeniamiS. W. (1). W związku z tym sąd nie miał podstaw, aby osobowym środkom dowodowym nie dać wiary. Tak zebrany materiał dowodowy sąd uznałza wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie, zaś strony postępowania nie wnosiły o jego uzupełnienie.

Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieS. W. (1)od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z 6 kwietnia 2021 r. zasługiwało na uwzględnienie.
Ustawa z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(tekst jedn. Dz.U.z 2019 r. poz. 1924)określa wart. 4 i art. 49warunki nabycia prawa do przewidzianego w niej świadczenia. W myśl pierwszego z nich, prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:

1
urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;

2
ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;

3
osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;

4
ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;

5
przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;

6
po 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

7
nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.

Zgodnie zaś z art. 49 u.e.p., prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:

1
po 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;

2
spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;

3
w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2 okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.

Przesłanki wymienione w przepisach art. 4 i art. 49 u.e.p., bez względu na to, na podstawie którego z przepisów rozważana jest możliwość przyznania prawa do emerytury pomostowej, muszą być spełniane łącznie. Oznacza to, że niespełnienie choćby jednego z tych warunków powoduje niemożność nabycia uprawnień emerytalnych, na co zwrócił uwagę m.in. Sąd Apelacyjny we Wrocławiu w wyroku z 26 kwietnia 2012 r.(sygn. akt III AUa 252/12)oraz Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z 18 lipca 2013 r.(sygn. akt III AUa 1664/12).
W rozpatrywanej sprawie bezsporne było, że ubezpieczony spełnił warunki z art. 4 pkt 1, 3, 4 i 5 u.e.p. Urodził się po 31 grudnia 1948 r. (data jego urodzenia to 6 lutego 1958 r.), osiągnął wiek 60 lat (6 lutego 2018 r.), wykonywał prace w szczególnych warunkach przed 1 stycznia 1999 r. (od 19 listopada 1982 r. do 31 maja 1990 r.), a także posiada okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat. W decyzji z 2 czerwca 2021 r. organ rentowy uznał również za spełnioną przesłankę rozwiązania umowy o pracę, wobec przedłożonego przezS. W. (1)wraz z odwołaniem od decyzji z 6 kwietnia 2021 r. świadectwa pracy.
Sporne w niniejszym postępowaniu było ustalenie, czy odwołujący legitymuje się 15- letnim stażem pracy w warunkach szczególnych oraz to, czy wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze po 31 grudnia 2008 r. w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 u.e.p.
S. W. (1)w odwołaniu wnosił o zaliczenie jako pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony w okresach od 2 stycznia 1994 r. do 30 czerwca 1998 r., od 1 września 1998 r. do 21 września 2005 r., od 17 czerwca 2006 r. do 15 czerwca 2007 r. u pracodawcówA. K.,R. K.i w(...) sp. z o.o.oraz na stanowisku kierowcy autobusu turystycznego od 1 lipca 2018 r. do 31 marca 2020 r. u pracodawcyK. L., na co w ocenie sądu, pozwoliły przeprowadzone w sprawie dowody.
W odniesieniu do pracyS. W. (1)w charakterze kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony u ww. pracodawców, należy wskazać, że jest to stanowisko wymienione w Wykazie A, Dział VIII poz. 2 stanowiącego załącznik doRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(
    Dz. U. z 1983 r. nr 8 poz. 43, dalej jako rozporządzenie). Niezaliczenie przez ZUS do pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnieniaS. W. (1)na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego u pracodawców(...)A. K.i(...)R. K.opierało się na nieprzedstawieniu w toku postępowania przed organem rentowym świadectwa wykonywania pracy w szczególnych warunkach i brak adnotacji o pracy w szczególnych warunkach w świadectwach pracy, zaś u pracodawcy(...) sp. z o.o.– nieprecyzyjnym określeniu w świadectwie pracy z 21 września 2005 r. stanowiska pracy odwołującego, tj. poprzez niewskazanie wykazu, działu ani pozycji ściśle wg rozporządzenia, któremu miało odpowiadać stanowisko pracy, na którym odwołujący był zatrudniony w spornym okresie.
Wyjaśnić w tym miejscu należy, że w toku postępowania wyjaśniającego przed organem rentowym fakt wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze powinien być potwierdzony przez zakład pracy stosownym zaświadczeniem, zgodnie z treściąart. 51 ustawy o emeryturach pomostowych. Jednakże sąd nie jest związany ograniczeniami dowodowymi określonymi dla dowodzenia przed organami rentowymi, co wynika z treściart. 473 k.p.c.i sprawia, że każdy fakt może być dowodzony wszelkimi środkami, które sąd uzna za pożądane, a ich dopuszczenie za celowe. Mając to na uwadze, sąd przeprowadził postępowanie dowodowe obejmujące analizę dostępnej dokumentacji związanej ze spornym okresem zatrudnienia wnioskodawcy, a także z zeznań zawnioskowanych przez ubezpieczonego świadków i samego odwołującego. W ocenie sądu, materiał dowodowy w postaci zeznań świadkówA. K.,R. K.,T. C.iP. L.w zestawieniu z dowodami z dokumentacji osobowej odwołującego u pracodawców(...) sp. z o.o.pozwolił na ustalenie, że pracaS. W. (1)w okresach od 2 stycznia 1994 r. do 30 czerwca 1998 r., od 1 września 1998 r. do 21 września 2005 r., od 17 czerwca 2006 r. do 15 czerwca 2007 r., tj. w łącznym wymiarze 12 lat, 6 miesięcy i 17 dni stanowiła pracę w szczególnych warunkach, wyszczególnioną w wykazie A, dział VIII, poz. 2 rozporządzenia. Dowody te bowiem wykazały, żeS. W. (1)u ww. pracodawców stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę kierowcy samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony, a do jego obowiązków należało prowadzenie pojazdu, zabezpieczanie przewożonych ładunków oraz konserwacja pojazdów.
Tak ustalony staż pracy w warunkach szczególnych przekraczał już wymiar 15 lat, jednak dla ustalenia uprawnieniaS. W. (1)do emerytury pomostowej konieczne było również spełnienie przez odwołującego przesłanki określonej w art. 4 pkt 6 u.e.p., tj. wykonywania po 31 grudnia 2008 r., pracy w szczególnych warunkach w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 u.e.p.
Sąd Najwyższy w wyroku z 15 stycznia 2013 r., I UK 448/12 (LEX nr 1396383), wskazał, że z wykładniart. 4 ustawy o emeryturach pomostowychwynika, iż dla zaliczenia do stażu pracy w szczególnych warunkach zatrudnienia w takich warunkach w okresie od 1 stycznia 1999 r. do 31 grudnia 2008 r. wymagane jest, aby co najmniej jeden miesiąc takiego zatrudnienia przypadał po 31 grudnia 2008 r. Zdaniem sądu, warunek ten spełnia praca odwołującego w(...)K. L.w okresie od 1 lipca 2018 r. do 31 marca 2020 r. w wymiarze 1 roku i 9 miesięcy. Odwołujący wprawdzie nie został przez pracodawcę zgłoszony do ZUS jako pracujący w warunkach szczególnych, jednak okoliczność ta nie może obciążaćS. W. (1), pozostawała bowiem poza jego wiedzą i wolą.
Podsumowując, skoro ubezpieczony spełnia przesłanki określone wart. 4u.e.p., zaskarżona decyzja podlegała zmianie. W konsekwencji, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., sąd zmienił skarżoną decyzję z 6 kwietnia 2021 r. i przyznałS. W. (1)prawo do emerytury pomostowej od marca 2021 r., ustalając, że okres pracy odwołującego w warunkach szczególnych wyniósł 22 lata, 3 miesiące i 29 dni, o czym orzekł w sentencji wyroku.