Sąd Rejonowy w Grudziądzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 2080/19
Data wyroku: 2020-11-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Andrzej Antkiewicz
Podstawa prawna: art. 740 k.c.

Sygn. akt: I C 2080/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 listopada 2020 r.
Sąd Rejonowy w Grudziądzu I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

sędzia Andrzej Antkiewicz

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Monika Kopczyńska

po rozpoznaniu w dniu 18 listopada 2020 r. w Grudziądzu na rozprawie
sprawy z powództwaM. K.
przeciwkoB. J.
o wydanie rzeczy ruchomej i zapłatę

1
uchyla wyrok zaoczny z dnia 13 listopada 2019 roku w całości;

2
zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 16.500 zł (szesnaście tysięcy pięćset złotych);

3
oddala powództwo w pozostałej części;

4
nakazuje pobrać na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Grudziądzu od:

– powódki z zasądzonego w punkcie 2. roszczenia kwotę 153,80 zł (sto pięćdziesiąt trzy złote 80/100),
– pozwanego kwotę 846,20 zł (osiemset czterdzieści sześć złotych 20/100),
tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której powódka była zwolniona;

5
przyznaje ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Grudziądzu na rzecz adwokataP. C.kwotę 600,00 zł (sześćset złotych 00/100) powiększoną o należną stawkę podatku od towarów i usług, tytułem wynagrodzenia za zastępowanie z urzędu powódki;

6
opłatą od sprzeciwu od wyroku zaocznego obciążyć pozwanego.

Sygn. akt I C 2080/19

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 18 listopada 2020 r.
M. K.wniosła o nakazanieB. J., aby wydał do jej rąk samochód markiO. (...)onr rejestracyjnym (...). W uzasadnieniu pozwu wskazała, że pozwany jest jej wnukiem, w grudniu 2018 r. zabrał bez jej zgody z jej mieszkania kluczyk od samochodu oraz jego dokumenty, a następnie z parkingu zabrał auto powódki.
W piśmie z dnia 30 września 2019 r. powódka rozszerzyła żądanie pozwu, wnosząc dodatkowo o zasądzenie od pozwanego kwoty 16.500 zł, które pozwany uzyskał ze sprzedaży jej ogrodu położonego wŚ.nadW.(k. 66 akt).
Wyrokiem zaocznym z dnia 13 listopada 2019 r. Sąd uwzględnił powództwo w całości i nakazał pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa kwotę 1.000 zł tytułem opłaty od pozwu, od uiszczenia której powódka była zwolniona (k. 119 akt).
W sprzeciwie od wyroku zaocznego, w którym zaskarżono wyrok zaoczny w całości, pozwany wniósł o uchylenie wyroku zaocznego i oddalenie powództwa. Pozwany wskazał, że żądania pozwu są bezpodstawne. Zaznaczył, że powódka sprzedała mu samochód markiO. (...)onr rejestracyjnym (...)za 2.000 zł, a następnie pozwany sprzedał go 24 lutego 2019 r. za 900 zł. Na dowód tych okoliczności przedłożył kopie umów sprzedaży. W zakresie żądania zapłaty pozwany przyznał, że na podstawie pełnomocnictwa sprzedał w imieniu powódki nieruchomość wŚ.stanowiącą działkę ogrodową za kwotę 16.500 zł, ale pieniądze ze sprzedaży w całości zostały przekazane powódce (k. 123-126 akt).
W odpowiedzi na sprzeciw pozwana zaprzeczyła, jakoby sprzedała auto wnukowiB. J.i zarzuciła, że umowa sprzedaży samochodu wnukowi z 31 grudnia 2018 r. (której kopię dołączono do akt) jest sfałszowana, choć podpis na tym dokumencie jest jej. Powódka wyraziła podejrzenie, że w dniu 31 grudnia 2018 r. jej córka, a matka pozwanego ,,podsunęła” jej do podpisuin blancopustą kartkę, na którą potem naniesiono umowę sprzedaży samochodu pozwanemu. Powódka zaprzeczyła, aby otrzymała od pozwanego cenę sprzedaży jej ogrodu wŚ.(k. 298-303 akt).

Sąd ustalił, co następuje:
Powódka była właścicielem samochodu markiO. (...)onr rejestracyjnym (...)rocznik 2002 (okoliczność niesporna – wyjaśnienia powódki - k. 118 akt).
W dniu 31 rudnia 2018 r. została sporządzona umowa sprzedaży tego auta pozwanemuB. J.za kwotę 2.000 zł.
W dniu 24 lutego 2019 r.B. J.sprzedał samochód markiO. (...)onr rejestracyjnym (...)J. Z.za 900 zł.
Dowody:dwie umowy sprzedaży – k. 132-133 akt
Powódka była właścicielką niezabudowanej nieruchomości o powierzchni 3.593 m2położonej wŚ., dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...). Zgodnie z miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego nieruchomość ta miała funkcję rekreacji indywidualnej (okoliczność niesporna – strony 2-3 aktu notarialnego z 6 lutego 2014 r. – k. 67v-68 akt).
W dniu 4 września 2013 r.M. K.sporządziła w formie aktu notarialnego pełnomocnictwo dla wnukaB. J.do sprzedaży lub zamiany ww. nieruchomości.
Dowód:pełnomocnictwo – k. 71-72 akt
Umową z dnia 6 lutego 2014 r. na podstawie ww. pełnomocnictwaB. J., działając jako pełnomocnik powódki, sprzedał w jej imieniu prawo własności ww. nieruchomościŁ. J.za cenę 16.500 zł, która została zapłacona pełnomocnikowi sprzedającej przed podpisaniem aktu notarialnego. Powódka otrzymała wypis tego aktu notarialnego w dniu 20 września 2019 r.
Dowód:umowa sprzedaży z adnotacją o dacie wydania powódce wypisu aktu notarialnego – k. 67-68v akt
W dniu(...)maja 2015 r. zakończyła się sprawa sądowa o dział spadku po mężu powódkiA. K.prowadzona pod sygn. akt I Ns 1657/14. W drodze ugody, w zamian za przejęcie przezM. K.składników majątkowych wchodzących w skład spadku po jej mężu, powódka zobowiązała się zapłacić na rzecz dwojga jego dzieci, a pasierbów powódki kwotę łącznie 50.000 zł, płatną w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia o umorzeniu postępowania ze względu na zawarcie ugody. W ugodzie zapisano, że uczestniczkaM. K.przed rozprawą wydała pamiątki rodzinne w postaci fotografii zaś wnioskodawcyA. W.iJ. K.nie zgłaszają żadnych pretensji w zakresie pozostałych ruchomości pozostawionych w mieszkaniu przyulicy (...)wG..
Okoliczność znana z urzędu: ugoda z akt I Ns 1657/14 – k. 389-389v akt
O wyniku sprawy sądowej o dział spadku poA. K.w dniu(...)maja 2015 r. powódka poinformowała mailowo córkęE. B.– matkę pozwanego, wskazując, że ,,teraz pozostaje tylko zdobyć sumę 50.000 zł” . W mailu zapowiedziała, że porozmawia z wnukiemB. J., aby część przyznanych jej sprzętów po mężu wziął do altany, która znajdowała się na działce wŚ..
Dowód:wydruk maila z(...)maja 2015 r. – k. 338 akt
W dniu 22 czerwca 2015 r.M. K.sprzedała małżonkomM.iM. Z.spółdzielcze własnościowe prawo do garażu blaszanego oznaczonego numerem 322/000 położonego wG.przyul. (...)za cenę 12.000 zł, która została zapłacona przed sporządzeniem aktu notarialnego sprzedaży.
Dowód:umowa sprzedaży z 22 czerwca 2015 r. – k. 370-373 akt
W dniu 9 września 2015 r. powódka zaciągnęła pożyczkę w(...) Bank (...) S.A.w kwocie 10.869,57 zł, którą miała spłacić w 60 miesięcznych ratach po 231 zł, za wyjątkiem pierwszej raty, której wysokość określono na 299,49 zł.
Dowód:umowa pożyczki z harmonogramem spłaty – k. 366-369 akt
W lipcu i grudniu 2015 r. zakończyły się sprawy sądowe z powództwaM. K.przeciwko pasierbomA. W.iJ. K.o zachowki, na mocy których powódka miała otrzymać przeszło 10.000 zł tytułem zachowku po mężu.
Okoliczności znane z urzędu:protokoły i wyrok z akt o zachowki - k. 390-392v akt
W e-mailu do córkiE.z dnia 6 maja 2016 r. powódka informowała córkę, że zawiezie pozwanemu i jego żonie ,,trzy ładne flance papryki czerwonej” oraz sadzonki dyni.
Dowód:wydruk maila z 6 maja 2016 r. – k. 340 akt
M. K.nie ujawniła dochodów ze sprzedaży ogrodu wŚ.orazO. (...)w zeznaniach podatkowych za lata 2014, 2018 i 2019.
Dowody:wydruki deklaracji podatkowych – k. 379-381v akt
W dniu 19 września 2019 r. powódka odwołała pełnomocnictwo udzielone wnukowiB. J.w dniu 4 września 2013 r.
Dowód:odwołanie pełnomocnictwa – k. 69-70 akt

Sąd zważył, co następuje:
Sąd dał wiarę złożonym do akt dokumentom, gdyż oprócz umowy sprzedaży auta z 31 grudnia 2018 r. nie były one kwestionowane, a dokumenty urzędowe korzystały z domniemania zgodności z prawdą zawartych w nich danych.
Sąd pominął dowód wnioskowany przez pozwanego o przesłuchanie świadków zgłoszonych w sprzeciwie od wyroku zaocznego, przy uwzględnieniu korekty wniosku dowodowego pozwanego wyrażonej w piśmie z dnia 10 marca 2020 r. (k. 345 akt – zamiana świadkaT. M.na świadkaM. M.i zgłoszenie nowego świadkaE. J.). Według wniosku pozwanego świadkowie ci orazM. J.mieli zeznawać na okoliczność wzajemnych relacji między stronami, sprzedaży samochodu zgodnie z wolą powódki, przekazania jej ceny sprzedaży auta, spłaty z tych pieniędzy pasierbów – należności przyznanych im w ramach działu spadku po ojcu, relacji przeszłych i obecnych z rodziną (k. 345 akt). Okoliczności podane w tezie dowodowej przez pozwanego nie były istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albowiem bezsporne było to, że pozwany na dzień wyrokowania nie posiadał jużO. (...)o nr rejestracyjnym(...), a był to warunek uwzględnienia powództwa o wydanie auta. Pozwany nie wnosił również o przesłuchanie świadków na okoliczność przekazania powódce pieniędzy uzyskanych ze sprzedaży ogrodu wŚ.. Jego wnioski dowodowe zmierzały więc jedynie do przedłużenia postępowania, do czego Sąd nie mógł dopuścić, zważywszy również na wiek powódki. Zauważyć też należy, że świadkowieM. M.iM. J.poinformowali Sąd o przeszkodach w dotarciu do Sądu (k. 355 i 362 akt), natomiast świadekE. J.mieszka w Australii, dlatego nie było możliwe przesłuchanie tych świadków w 2020 r. i znaczne przedłużenie postępowania ze względu na konieczność ich przesłuchania było bardzo realne.
Sąd pominął również na mocy art. 2352§ 1 pkt(...)k.p.c.dowód z akt sprawy dotyczącej spadku poA. K.(k. 374 akt), albowiem okoliczności dotyczące tej sprawy nie było sporne między stronami.
W sprawie w ocenie Sądu istotne były dwie okoliczności: po pierwsze, czy pozwany dysponuje samochodem powódki markiO. (...)onr rejestracyjnym (...)oraz, po drugie, czy wydał powódce pieniądze otrzymane ze sprzedaży jej ogrodu wŚ..
Pierwsza okoliczność była bezsporna. Została zresztą wykazana dokumentami przedłożonymi przez pozwanego potwierdzającymi, że pozwany sprzedał to auto osobie trzeciej. Powódka wprawdzie powoływała się na sfałszowanie umowy sprzedaży auta wnukowi z dnia 31 grudnia 2018 r., jednakże to, czy dokument ten został sfałszowany czy nie, nie miało znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Wedługart. 169 § 1 k.c.osoba trzecia nabywa własność rzeczy ruchomej nawet w razie nabycia jej od osoby nieuprawnionej do rozporządzania rzeczą, o ile osoba trzecia działa w dobrej wierze, a rzecz została jej wydana. Tych ostatnich okoliczności, tzn. dobrej wiary nabywcy autaJ. Z.i wydania mu rzeczy powódka zresztą nie kwestionowała, podobnie jak i treści oraz ważności umowy z dnia 24 lutego 2019 r. o sprzedaży auta. W tych okolicznościach należało uznać, że własność auta przeszła naJ. Z., a skoro rzecz została mu wydana, nie było podstaw do uwzględnienia powództwa o wydanie ruchomości (art. 222 § 1 k.c.a contrario).
Okoliczność sprzedaży przez pozwanego ogrodu powódki wŚ.nie była również sporna między stronami. Spór dotyczył natomiast tego, czy pozwany wydał babci cenę sprzedaży ogrodu. Pozwany tego nie wykazał, a nawet nie zaoferował żadnych dowodów na potwierdzenie tej okoliczności. W szczególności okoliczności te nie zostały potwierdzone w wyniku pozyskania zeznań podatkowych powódki, o co wnosił pozwany w sprzeciwie od wyroku zaocznego. Powódka przedłożyła natomiast dowody na to, że pozyskała pieniądze na spłatę pasierbów z innych źródeł, a o sprzedaży ogrodu dowiedziała się dopiero 20 września 2019 r., kiedy otrzymała wypis aktu notarialnego z 6 lutego 2014 r. Okoliczności te potwierdzają treści e-maili powódki do córki, w których po zakończeniu sprawy o dział spadku po mężu zapowiadała rozmowę z wnukiemB.w sprawie przekazania mu rzeczy po mężu do altany na działce wŚ.oraz przekazanie jemu i jego żonie sadzonek w maju 2016 r. Słusznie podniosła powódka, że gdyby wiedziała o sprzedaży ogrodu, przesyłanie takich wiadomości do córki nie miało by racji bytu, podobnie jak zaciąganie pożyczki z przeznaczeniem na spłatę pasierbów.
Okoliczność uzyskania przez powódkę dopiero w dniu 20 września 2019 r. wiedzy o sprzedaży jej ogrodu potwierdza również fakt, że dopiero dzień wcześniej odwołała pełnomocnictwo do sprzedaży lub zamiany nieruchomości położonej wŚ.. Gdyby powódka wiedziała w tym dniu o sprzedaży ogrodu, odwoływanie pełnomocnictwa byłoby zbędne.
W ustalonych okolicznościach należało zatem przyjąć, że pozwany nie przekazał babci pieniędzy ze sprzedaży ogrodu wŚ., a zatem na podstawieart. 740 zdanie drugie k.c.powództwo o zasądzenie uzyskanej przez niego jako pełnomocnik powódki ceny sprzedaży zasługiwało na uwzględnienie.
Z tych względów na mocyart. 347 k.p.c.Sąd uchylił wyrok zaoczny w całości, zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 16.500 zł i oddalił powództwo w pozostałej części – o wydanie auta.
O kosztach sądowych – opłacie od pozwu, od uiszczenia której powódka została zwolniona, orzeczono na podstawieart. 113 ust. 1 i ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnychw zw. zart. 100 zdanie pierwsze k.p.c.Powódka wygrała sprawę w 84,62% (16.500/19.500), a przegrała w 15,38%, w takich więc proporcjach Sąd nakazał pobrać od stron opłatę od pozwu, od której powódka była tymczasowo zwolniona w toku sprawy.
Powódka była zastępowana przez adwokata z urzędu. Zgodnie z § 4 ust. 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2019 r. poz. 18) wysokość opłaty adwokackiej w pierwszej instancji określa się przy uwzględnieniu pierwotnej wartości przedmiotu sporu, albowiem wartość zmienioną w toku postępowania bierze się pod uwagę poczynając od następnej instancji. Powódka przegrała sprawę w zakresie pierwotnego roszczenia – o wydanie auta. Wartość przedmiotu sporu w tym zakresie sprecyzowała na 3.000 zł. W zakresie tego roszczenia koszty adwokata z urzędu pokrywa Skarb Państwa na mocyart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. Prawo o adwokaturze(t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1651). Stawka adwokacka opłaty za czynności adwokata z urzędu przy wartości przedmiotu spotu podanej w pozwie wynosi 600 zł (§ 8 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu) i o takiej kwocie wraz z podatkiem VAT orzeczono w pkt(...)(...)sentencji wyroku.
O opłacie od sprzeciwu od wyroku zaocznego orzeczono na mocyart. 348 k.p.c.