Sąd Okręgowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 404/18
Data wyroku: 2021-01-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Wojciech Hajduk
Słowa kluczowe: Zachowek
Podstawa prawna: art. 991 § 1 kc

Sygn. akt:I C 404/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 stycznia 2021 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Wojciech Hajduk

Protokolant:

sekretarz sądowy Aleksandra Strumiłowska

po rozpoznaniu w dniu 20 stycznia 2021 roku w Gliwicach
sprawy z powództwaO. Z.,S. M.
przeciwkoS. L.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanejS. L.na rzecz powodaO. Z.kwotę 227.910,95 (dwieście dwadzieścia siedem tysięcy dziewięćset dziesięć i 95/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25 lutego 2018 roku,

2
zasądza od pozwanejS. L.na rzecz powódkiS. M.kwotę 227.910,95 (dwieście dwadzieścia siedem tysięcy dziewięćset dziesięć i 95/100) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25 lutego 2018 roku,

3
w pozostałym zakresie powództwa oddala,

4
zasądza od pozwanej na rzecz powodaO. Z.kwotę 7.200 siedem tysięcy dwieście) złotych tytułem kosztów postępowania,

5
zasądza od pozwanej na rzecz powódki 22.844 (dwadzieścia dwa tysiące osiemset czterdzieści cztery) złote tytułem kosztów postępowania.

SSO Wojciech Hajduk
IC 404/18UZASADNIENIE
PowodowieO. Z.iS. M., w dwóch osobnych pozwach[ IC 404/18 i IC 152/18], domagali się zasądzenia od pozwanejS. L.kwoty po 272.875,00zł dla każdego z nich z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 25.02.2018r. tytułem zachowku po zmarłej w dniu 8.02.2017r.K. Z. (1). Zmarła miała dwójkę dzieci: córkęS. L., z domuZ.(pozwaną) oraz synaM. Z. (1).M. Z. (1)zmarł w dniu 10.01.2009 r. pozostawiając dwójkę dzieci: powódkęS. M.orazO. Z.. Zmarła pozostawiła testament, w którym do całości spadku powołała pozwaną. W skład spadku wchodziły 3 nieruchomości objęte księgami wieczystymi prowadzonymi przez Sąd Rejo-nowy w Tarnowskich Górach o numerach:(...);(...)oraz(...)o łącznej wartości: 2.183.000,00 zł. Tym samym zgodnie zart. 991 § 1 kc, powodom przysługuje wobec pozwanej roszczenie o zapłatę zachowku w wysokości 1/8 wartości czynnej spadku. Wartość zachowku dal każdego z powodów wynosi po 272.875,00zł.
Pozwana w odpowiedziach na pozwy wniosła o oddalenie powództw ewentualnie o obniżenie kwoty zachowku.. Zakwestionowała wartość spadku. Zarzuciła, że powodom zachowek nie przysługuje, bądź powinien być obniżony ze względu na rażąco sprzeczne z zasadami współżycia społecznego zachowanie względem zmarłej [art. 5 kc]. Powodowie już wiele lat przed śmiercią spadkodawczyni zerwali z nią wszelkie kontakty, nie odwiedzali jej i nie pomagali, pomimo tego, że mieszkała w tym samym budynku piętro wyżej. Ciężka chorobaK. Z. (1)i jej pobyt w szpitalu przed śmiercią nie zmieniła postawy powodów, którzy pomimo licznych próśb o pomoc, nie przejmowała się zupełnie jej losem. Spadkodawczynią zajmowała się przez ostatnie lata wyłącznie pozwana, która ją nosiła, przebierała, karmiła, sprzątała u niej, robiła dla niej sprawunki etc. Była to jedyna osoba, która dbała oK. Z. (1)i ją pielęgnowała. Powódka nie odwiedziła babci nawet wówczas, gdy ta przebywała w szpitalu i była operowana. Wszelkie wizyty powódki u babci skończyły się w momencie, gdy ta przestała dawać wnuczce pieniądze. Było to około 2013 roku. Zmarła od tego czasu wiele razy mówiła w rodzinie, a nawet swoim sąsiadom, że jeśli nie ma żadnej pomocy ze strony wnuków, to nic ze spadku po niej im się nie należy. Szczególną estymą od wielu darzyła natomiast swoją córkę, która zawsze była na miejscu, musiała także, ze względu na chorobę matki, zrezygnować z prowadzenia własnej działalności gospodarczej i poświęcić się w całości opiece nad nią, począwszy od 2009 roku, kiedy zmarł ojciec pozwanej, a mążK. Z. (1). Kiedy np. spadkodawczyni miała złamaną nogę, pozwana musiała permanentnie przenosić ją, chodzić z nią do lekarza i wszystko za nią załatwiać.K. Z. (1)nie otrzymała wówczas jakiejkolwiek pomocy za strony powodów, a pomocy tej wówczas najbardziej potrzebowała. Takie zachowanie powódki jest rażąco sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, rażąco niewdzięczne względem swojej babci, które wielokrotnie uprzednio pomagała jej finansowo. Oznacza to również, że powódka uporczywie nie dopełniała względem spadkodawczyni obowiązków rodzinnych. W piśmie zatytułowanym „informacja”, którą spadkodawczyni wystosowała we wrześniu 2002r. do swojego synaM. Z. (1)i jego małżonkiM. Z. (2)wskazała „upewniam jednocześnie, że wszelkie akty psychicznego terroryzmu nad właścicielami budynku są odnotowane (podpalę chałupę, wybiję Ci ostatnie zęby)”. Świadczy to bez wątpienia o rażąco niewłaściwym, wulgarnym, a nawet chamskim postępowaniu rodziny względemK. Z. (1). Żądanie odsetek jest bezzasadne, bowiem staje się wymagalne od określenia jego wysokości wg aktualnych cen.
Postanowieniem z dnia 26.09.2018r. połączono ze sobą sprawy do łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia [k-83 akt IC 404/18].
SĄD USTALIŁ
Powodowie są wnukami zmarłejK. Z. (1), pochodzą z małżeństwaM. Z. (1)iM. Z. (2). Pozwana jest córką zmarłejK. Z. (1)i siostrą zmarłego ojca powodówM. Z. (1).
Rodzice powodówM.iM. Z. (2)po zawarciu związku małżeńskiego zamieszkali w nieruchomościK. Z. (1)wT.przyul. (...), nad mieszkaniemK. Z. (1)i jej męża.
Relacje między rodzinami układały się poprawnie. Sporadycznie dochodziło do nieporozumieńM. Z. (1)i jego rodzicami[zeznania świadkaM. Z. (2)k-164, pismo zmarłejK. Z. (1)z września 2002r. k-32,33].
PozwanaK. L.mieszkała w tej samej kamienicy w mieszkaniu naprzeciwko rodziców. W 2009r. zmarłM. Z. (1). Jego rodzice bardzo ciężko przeżyli utratę syna. Niedługo potem zmarł ojciecM. Z. (1), a mążK.. Sytuacja materialna rodziny powodów pogorszyła się. Relacje teściowej i synowej uległy rozluźnieniu.K. Z. (1)nie była osoba nadmiernie towarzyską. Rodzina odwiedzała się okazjonalnie w czasie świąt, z okazji urodzin i imienin, aż do śmierciK. Z. (1)w 2017r.[zeznania stron k-244-247, k-247-248, k-248-250, zeznaniaT. P. (1)k-234,I. M.k-238,A. L.k-240, zaproszenie na urodziny 2014. K-69,70, w 2016r. k-73, na święta k-74]. Zdarzało się, żeK. Z. (1)nie życzyła sobie odwiedzin i nie otwierała drzwi[zeznania powódki k-244-247, zeznania świadkaP. B.k-172].Pozwana zajmując mieszkanie naprzeciwko matki w naturalny sposób przejęła opiekę nad nią. Nie miała stałego zatrudnienia, przez jakiś czas pracowała jako sprzątaczka, bez powodzenia prowadziła również działalność gospodarczą- myjnię samochodową, którą zlikwidowała. Przeważnie była na utrzymaniu matki, prowadziły wspólne gospodarstwo domowe. Jakiś czas po śmierci ojca przejęła obowiązki z utrzymaniem czystości w kamienicy i obejściu. Wcześniej zajmowała się tym jedna z lokatorek[zeznaniaT. P. (1)k-234,I. M.k-238,A. L.k-240]. Relacje pomiędzy powodami i ich babką układały się poprawnie. Pomiędzy powódką i zmarłą babcią nigdy nie miały miejsca żadne nieporozumienia[zeznania powodów k-244-247 i k- 247-248, świadkaM. N.k-172,P. B.k-172].K. Z. (1)odwiedzała powódkę z okazji jej urodzin[zeznania: powódki k-244-247, świadkaK. K.k-170]. W czasie okresie dorastaniaO.pomiędzy nim i babkąK. Z. (2)dochodziło do sporadycznych niewielkich nieporozumień. W 2010r. powód urządził w piwnicy pod sypialnią babki małą siłownię. Korzystali z niej również syn pozwanej, ich koledzy oraz partner pozwanejT. P. (2). Dochodzące hałasy i muzyka przeszkadzałyK. Z. (1), zwróciła wtedy uwagę powodowi. W 2013r. powód wyjechał w celach zarobkowych do Anglii, gdzie przebywał do 2017r. włącznie. Do Polski przyjeżdżał raz w roku, odwiedzał wtedy matkę i babkęK.[zeznania powoda k-247-248, powódki k- 244-247, świadkaA. L.k-240]. Będąc zagranicą kontaktował się z matką bądź z siostrą za pomocą komunikatora internetowego(...)i za ich pośrednictwem przekazywał życzeniaK. Z. (2), która nie miała internetu[zeznaniaK. K.k-170, zeznania powoda k-247, zeznania powódki k-244-247]. Raz zdarzyło się, że powód nie odwiedził babkiK. Z. (1), bo zaparkował samochód pod jej oknem i ta z tego powodu nakrzyczała na niego[zeznania powoda,Z. K.k-231]. W 2013r. powódka wyprowadziła się z mieszkania matki, a w latach 2014-2015 przebywała w Anglii. W 2015r. po powrocie powódki do kraju zaprosiłaK. Z. (1)do nowowynajętego mieszkania, zaproszenie zostało przyjęte i babka odwiedziła wnuczkę i jej narzeczonego. W kolejnym mieszkaniuK. Z. (1)nie odwiedziła powódki, gdyż lokal ten znajdował się na zbyt wysokiej kondygnacji[zeznania powódki 244-247], zeznania świadkaD. M.k-225]. W 2016 zdiagnozowano uK. Z. (1)chorobę nowotworową, jej synowejM. Z. (2)ani powodów o tym nie poinformowano. W kwietniu 2016r. powódka wyszła za mąż zaM. M..K. Z. (1)była zaproszona na ślub i wesele, uczestniczyła w ceremonii kościelnej, nie wzięła udziału w zabawie weselnej z uwagi na złe samopoczucie. W weselu wzięli udział pozwana i jej dzieci . W czasie uroczystości ślubnejK. Z. (1)spotkała się i rozmawiała z powodemO. Z., który z tej okazji przyjechał do Polski. Powodowie, ani ich matkaM. Z. (2)nie zauważyli objawów choroby. Powódka z mężem odwiedziliK. Z. (1)na początku maja 2016r. W połowie maja 2016r.K. Z. (1)złamała nogę, w szpitalu została odwiedzona przez powódkę. Powódka i jej matka proponowały pozwanej pomoc dlaK..Powódka odwiedziła babkę we wrześniu 2016r. z okazji jej urodzin oraz w święta Bożego Narodzenia 2016r., również nie zauważyła zmian chorobowych, złą kondycję fizyczną babki wiązała z pobytem w szpitalu ze złamana nogą[wydruk z korespondencji z messenger’a k- 64,65, 67, 77, zeznania powódki k- 244-247, zeznania świadkaM. Z. (2)k-164, zeznania pozwanej k-248-250, zdjęcia ze ślubu powódki oraz życzenia ślubne k-51-62].K. Z. (1)zmarła w dniu 8.02.2017r. Przed śmiercią sporządziła testament, w którym powołała w całości do spadku pozwanąS. L.. Sąd Rejonowy w TG postanowieniem z 1.02.2018 INS 1097/17 stwierdził nabycie spadku w całości przez pozwaną na podstawie testamentu[postanowienie SR k-50].
W skład spadku weszły:
- nieruchomość gruntowa położona wT.przyul (...)działka ewidencyjna (...)o łącznej powierzchni 1,1876 ha o wartości 874.160,00zł,
-nieruchomość gruntowa położona wT.przyul (...)działki ewidencyjne:(...)o łącznej powierzchni 0,2358 ha o wartości 262.800,00zł,
-nieruchomość gruntowa zabudowana położona wT.przyuL (...)działka ewidencyjna (...)o łącznej powierzchni 0,0572 ha, zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym (kamienicą) o powierzchnimieszkalnej (...)m2 oraz pomieszczeniami garażowo-gospodarczymi o powierzchni 122m2  o wartości 912.000,00zł[dowód: KW Sądu Rejonowego w(...)nr(...),(...),(...), opinia biegłego rzeczoznawcy majątkowegoM. P.k-321-349, ustne wyjaśnienia do opinii k-433-438, opinia uzupełniająca k-407-432 złożona przez biegłą na rozprawie w dniu 12.02.2020 jako uzupełnienie ustnych wyjaśnień k-437],
-wkład na koncie(...)w kwocie 13,81zł[informacja banku k- 484]
-wkład na kontach(...)w łącznej kwocie 5.554,26zł[informacja banku k-495].
Powyższy stan faktyczny oparto na powołanych wyżej dokumentach, zeznaniach świadków i stron oraz opinii biegłego rzeczoznawcy majątkowego.
Pozwana w odpowiedzi na pozew i kolejnych pismach z 2.10.2018r.[k-89-91]i 12.12.2018r.[k-154 i nast.]zarzuciła, że zachowanie powodów względem zmarłejK. Z. (1)było rażąco sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, co wyrażało się zerwaniem kontaktów w 2013r, w tym nawet braku okazjonalnych życzeń, braku pomocy w czasie choroby w 2016r. jak i wcześniej w bieżących sprawach zmarłej np. w utrzymaniu porządku w jej nieruchomości, niekulturalnym odnoszeniu się do zmarłej i na jej temat, nieodwiedzaniem jej podczas pobytu w szpitalu, chęcią żądania w 2009r, po śmierci ojca, alimentów od zmarłejK. Z. (1). Zarzuty są całkowicie bezzasadne i w tym zakresie nie dano wiary pozwanej. Powód od 2013r. do 2017r. mieszkał zagranicą, powódka w 2013r. wyprowadziła się z domu rodzinnego, w tatach 2014-2015 również mieszkała zagranicą. Trudno zarzucać, że nie uczestniczyli w pracach porządkowych w nieruchomości, jeżeli w niej nie mieszkali. Emigracja jest zjawiskiem powszechnym, akceptowanym społecznie i nie oznacza zerwania więzi rodzinnych. Obiektywne rozluźnienie relacji na skutek zamieszkiwania w znacznych odległościach, nie może być oceniane jako naganne, sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nie może mieć wpływu na dziedziczenie, czy prawo do zachowku. Pismo powódki do syna z 2002r.[k- 32-33]świadczy jedynie o konflikcie ze zmarłymM. Z. (3)i w ogóle nie dotyczy powodów, którzy byli wtedy małymi dziećmi. Zarzut, że chcieli od babki alimentów po śmierci ojca, nie dość, że dotyczy 2009r. gdy jeszcze byli niepełnoletni to nie potwierdził się. Sytuacja była wynikiem obecności w mieszkaniu matki powodów pracownika opieki społecznej, który zasugerował, z uwagi na trudna sytuację materialną, istnieje możliwość wystąpienia o alimenty przeciwko babce[zeznaniaM. Z. (2)k-166].Wypowiedzi powoda skierowane do siostry zamieszczone wM.[k-113-119]np. cyt: „dwa dni poleży to wytrzeźwieje..noo psychiatryk” należy oceniać w kontekście dozwolonej, swobodnej rozmowy rodzeństwa, która może być mniej formalna, i zawierać krytyczne czy przesadzone oceny. Nie jest to wypowiedź publiczna, skierowana do większego grona. W ocenie powodówK.nadużywała alkoholu. Ich wypowiedzi nie były kierowane do osób postronnych i nie świadczą o nagannej postawie wobec babki, lecz komentują ich ocenę skłonności do alkoholu.
Podsumowując należy stwierdzić, że relacje powodów z ich babkąK. Z. (1)były poprawne. Zmarła uczestniczyła w uroczystości ślubnej powódki, złożyła życzenia, przekazała prezent ślubny, odwiedzała w miejscu zamieszkania. Partycypowała w kosztach prawa jazdy powodaO.była okazjonalnie i w miarę możliwości odwiedzana przez powodów Relacje nie były szczególnie zażyłe. Powodom nie można zarzucić jakichkolwiek zachowań sprzecznych z zasadami współżycia społecznego. Konflikt powodaO. Z.z pozwaną po śmierciK.nie ma znaczenia dla oceny sprawy.
Zeznania świadkówK. H.k-227,P. H. (1)k-228,P. H. (2)k-229,M. N.nie wnoszą niczego istotnego, poza tym że będąc sąsiadami zmarłejK.nie zauważyli jej choroby, co potwierdza stanowisko powodów, że również nie widzieli tych objawów.
Wycenę nieruchomości wchodzących w skład spadku oparto na opinii biegłej opinia biegłego rzeczoznawcy majątkowegoM. P..
Do opinii zarówno powodowie jak i pozwana złożyli zastrzeżenia.
Pozwana zarzuciła, że w odniesieniu do nieruchomości gruntowej położonej wT.przyul (...)działka ewidencyjna (...)o łącznej powierzchni 1,1876 haKW nr(...)biegła do porównań przyjęła nieruchomości porównawcze o najwyższej wartości, o korzystniejszej lokalizacji [nieruchomość przyul (...)] i wyceniane drożej bo sprzedane przez gminę w drodze przetargu [nieruchomość przyul. (...)][pisma pozwanej z 25.09.2019 k-376-378].
Powodowie zarzucili, że przy wycenie nieruchomości gruntowa wT.przyul (...)działki ewidencyjne:(...)o łącznej powierzchni 0,2358ha biegła do powierzchni nieruchomości porównawczej przyul. (...)działki nr (...)o pow. 1.171m doliczyła powierzchnię udziału we współwłasności w drodze wewnętrznej [223m2], co wpłynęło na obniżenie wyceny. Podnieśli również, że porównawcze działki miały dostęp do wewnętrznej, co obniża ich wartość, zaś w opinii nie uwzględniono dostępu do drogi publicznej nieruchomości wycenianej. Biegła wskazała na utrudnienia w zagospodarowaniu nieruchomości wycenianej, a dla nieruchomości porównawczych nie wskazała takich utrudnień mimo, że leżą na szkodach górniczych. Opinia opiera się na niewłaściwie dobranych nieruchomościach porównawczych. Było 150 transakcji działek, biegła wybrała jako porównawcze: przyul (...)działki (...)pow. 1.171m; przyul (...)działka (...)pow 921m gdzie przedmiotem sprzedaży były też udziały w drodze o pow. 203m, i gdzie był brak dostępu do drogi publicznej; przyul. (...)działka (...)pow. 3.421m, która została podzielona na 7 działek, wydzielono z niej drogę co obniżało wartość; przyul. (...)działka (...)pow. 969m gdzie również konieczne było wydzielenie drogi co obniżało wartość.
W odniesieniu do wyceny nieruchomości gruntowej położonej wT.przyul (...)działka ewidencyjna (...)o łącznej powierzchni 1,1876ha zarzucili, że działki porównawcze: przyul. (...)pow 2.614m pod zabudowę mieszkaniową i usługową; przyul. (...)pow 1.230m pod zabudowę mieszkaniową i przyul. (...)pow 821m pod zabudowę mieszkaniową są niepodobne do wycenianej.
W odniesieniu do nieruchomości wT.przyul (...)zabudowanej kamienicą oraz pomieszczeniami garażowo-gospodarczymi biegła przyjęła stan kamienicy jako pogorszony, a powinien być przeciętny, nie weszła do wszystkich pomieszczeń, a budynek porównawczy na nieruchomości przyul (...)nie nadawał się do zamieszkania[pisma powodów z 25.09.2019 k381-390 oraz z 9.10.2019 k-392-394].
W ustnych wyjaśnieniach do opinii [k-433-438] oraz pisemnej opinii uzupełniającej złożonej jako uzupełnienie wyjaśnień [k-409-432 i 437] szczegółowo wyjaśniła, że wbrew zastrzeżeniom nieruchomości porównawcze zostały dobrane prawidłowo, co wynikało wprost z planu zagospodarowania przestrzennego, były to działki podobne, transakcje o wartościach skrajnych zostały odrzucone, wszystkie cechy nieruchomości porównawczych i wycenianych zostały uwzględnione. Zarzuty dotyczące ceny nieruchomości porównawczej uzyskanej w przetargu[więc zawyżonej]są bezzasadne, bowiem najniższa cena jednostkowa nieruchomości została uzyskana właśnie w przetargu, a najwyższa w sprzedaży wolnorynkowej. Biegła szczegółowo omówiła przeznaczenie i stan poszczególnych nieruchomości, wyjaśniła utrudnienia w zagospodarowaniu. W odniesieniu do nieruchomości porównawczej, w której wzięła pod uwagę udział w drodze, wskazała że było to uzasadnione treścią aktu notarialnego obejmującego sprzedaż tej nieruchomości. Wyjaśniła, przy wycenianiu nieruchomości z kamienicą przyul (...)wzięła do porównania budynek sąsiedni przyul (...). Pomimo, że był on pustostanem, był podobny, nadający się do zamieszkania, o takiej samej kubaturze, na podobnej działce, praktycznie bliźniaczy w porównaniu do wycenianego. Dokonała oględzin tych budynków. Nieruchomości ocenia się jako całość tj łącznie składniki gruntowy i budowlany. Różnice w wycenie zamieszczonej w prywatnej opinii dołączonej przez powodów do pozwu i wycenie opinii wynikały z faktu, że biegły sporządzający opinię prywatna nie dysponował inwentaryzacją, mógł także przyjąć inne cechy w odniesieniu do garaży, przyjął do porównań transakcje zK.iZ.co nie było prawidłowe, z uwagi na specyficzne historyczne szkody górnicze wT., w których są wydzielone cztery obszary eksploatacji historycznej górniczej. Na takim obszarze leży wyceniana nieruchomość.
Strony nie wniosły zastrzeżeń do ustnych wyjaśnień i ustaleń biegłej [k-437].
Sąd podzielił ustalenia biegłej jako wyczerpujące i rzetelne.
SĄD ZWAŻYŁ
PozwanaS. L.na podstawie testamentu odziedziczyła w całości spadek po zmarłejK. Z. (1). Powodowie są zstępnymi (wnukami) spadkodawczyni. W świetleart. 931.§ 1 kcrazem z pozwanąS. L.należą do kręgu jej ustawowych spadkobierców, ich ojciecM. Z. (1)będący synem spadkodawczyni zmarł w dniu 10.01.2009r. Małżonek spadkodawczyniK. Z. (3)zmarł w 2010r.
Zgodnie zart. 991.§ 1.kczstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek). Udział spadkowy powodów wynosiłby po ¼ spadku. Tym samym tytułem zachowku należy im się po 1/2 przysługującego każdemu z nich udziału spadkowego tj. po 1/8 wartości spadku. W skład spadku wchodziły trzy nieruchomości:
-nieruchomość gruntowa położona wT.przyul (...)działka ewidencyjna (...)o łącznej powierzchni 1,1876 ha o wartości 874.160,00zł[KW nr(...)],
-nieruchomość gruntowa położona wT.przyul (...)działki ewidencyjne:(...)o łącznej powierzchni 0,2358 ha o wartości 262.800zł[ KW nr(...)],
-nieruchomość gruntowa zabudowana położona wT.przyuL (...)działka ewidencyjna (...)o łącznej powierzchni 0,0572 ha, zabudowana budynkiem mieszkalnym wielorodzinnym (kamienicą) o powierzchnimieszkalnej (...)m2 oraz pomieszczeniami garażowo-gospodarczymi o powierzchni 122m2  o wartości 912.000,00 zł[KW nr(...)].
Łączna wartość wynosi nieruchomości wynosi 1.817.720zł. Dodatkowo w skład spadku wchodziły środki pieniężne na rachunkach bankowych w(...)i w(...) SAw łącznej kwocie 5.568,07zł [1099zł+234,82zł+4220,44zł+13,81zł]. Wartość spadku wyniosła 1.823.287,63zł. Wartość zachowku każdego z powodów wynosi 227.910,95zł [po 1/8 wartości spadku].
Zarzuty pozwanej dotyczące naruszenia przez powodów zasad współżycia społecznego względem spadkodawczyni okazały się bezpodstawne
W związku z powyższym na mocyart. 991.§ 1.kcw pkt 1 i 2 wyroku zasądzono od pozwanej na rzecz powodaO. Z.i na rzecz powódkiS. M.kwoty po 227.910,95zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25.02.2018r. O odsetkach orzeczono na mocyart. 481.§ 1 kczgodnie z żądaniem pozwów. Pismami z dnia 9 lutego 2018 r. odebranymi przez pozwaną w dniu 14 lutego 2018 r., powodowie wezwali do zapłaty 272.875zł kwoty w terminie 10 dni. Tym samym od 25.02.2018 pozwana pozostawała w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia.
W pkt 3 w pozostałej części powództwo oddalono jako bezzasadne
W pkt 4 wyroku na zasadzieart. 100kpczasądzono od pozwanej na rzecz powodaO. Z.Kwotę 7.200zł tytułem kosztów postępowania[wynagrodzenia adwokackiego], wg stawek obowiązujących w dniu wytoczenia powództwa[§ 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015r w sprawie opłat za czynności adwokackie].
W pkt 5 wyroku zasądzono od pozwanej na rzecz powódkiS. M.kwotę 22.844zł tytułem kosztów postepowania. Złożyły się na nie opłata od pozwu w kwocie 13.644zł, wynagrodzenie pełnomocnika 7.200zł, oraz zaliczka na biegłego w kwocie 2000zł.
Powodowie ulegli w nieznacznym zakresie i z tego względu na zasadzieart. 100kpcnałożono na pozwaną obowiązek zwrotu całości kosztów.