Sąd Okręgowy w Warszawie
XXV Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XXV C 1001/17
Data wyroku: 2020-11-23 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Michał Jakubowski
Podstawa prawna: art. 405 i nast. kc

Sygn. aktXXV C 1001/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 listopada 2020 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie - XXV Wydział Cywilny, w składzie:

Przewodniczący:

sędzia del. Michał Jakubowski

Protokolant:

sekretarz sądowy Karolina Knieć-Owczarek

po rozpoznaniu na rozprawie 02 listopada 2020 r. w Warszawie
sprawy z powództwaM. I. (1)
przeciwkoW. I. (1)
o zapłatę
oraz z powództwa wzajemnegoW. I. (1)
przeciwkoM. I. (1)
o zapłatę
orzeka

1
Powództwo oddala.

2
Powództwo wzajemne oddala.

3
Koszty procesu pomiędzy stronami wzajemnie znosi.

4
Nieuiszczone koszty sądowe przejmuje na rachunek Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Warszawie.

Sygn. aktXXV C 1001/17

UZASADNIENIE
M. I. (1)wystąpiła przeciwkoW. I. (1)o zapłatę kwoty 129 167,00 zł wraz z odsetkami za opóźnienie od dnia 10 stycznia 2017 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu, w tym kosztami zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powódka jako podstawę żądania wskazała umowę sprzedaży nieruchomości położonej wI.przyul. (...)z 21 października 2010 r., której współwłaścicielami w częściach ułamkowych jest powódka w udziale 5/6 oraz pozwany w udziale 1/6 części. Powódka wywodziła, że pozwany nie przekazał przysługującej powódce stosunkowej części zadatku ceny sprzedaży ww. nieruchomości, który został uiszczony w całości przez kupujących w kwocie 155 000,00 zł na rachunek bankowy pozwanego. Powódka ze względu na wielkość udziałów winna otrzymać kwotę 129 167,00 zł zaś pozwany 25 833,00 zł. Według powódki pozwany nie rozliczył się z otrzymanego zadatku(pozew z 31 maja 2017 r. – k. 4-9; replika na odpowiedź na pozew – k. 110-111; pismo procesowe z 08 stycznia 2019 r. – k. 341-346).
W. I. (1)wnosił o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powódki na swoją rzecz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pozwany zaprzeczył twierdzeniom powódki, wskazując, że powódka w § 3 ust. 1 umowy sprzedaży spornej nieruchomości z 07 grudnia 2010 r., pokwitowała odbiór kwoty 129 200,00 zł. Pozwany wskazywał, że strony zawarły ustne porozumienie dotyczące rozliczenia części spornego zadatku, które miało nastąpić przy kolejnych transakcjach z udziałem małżonków. Z ostrożności procesowej pozwany podniósł zarzut wygaśnięcia obowiązku wydania korzyści, gdyż zostały one zużyte na potrzeby rodziny. Do 2012 roku osobą która utrzymywała wspólne gospodarstwo domowe był wyłącznie pozwany, gdyż powódka nie pracowała(odpowiedź na pozew – k. 100-104; pismo procesowe z 02 stycznia 2018 r. – k. 117-118v; pismo procesowe z 19 marca 2020 r. – k. 446-458).
W. I. (1)w dniu 19 marca 2018 r. wystąpił przeciwkoM. I. (1)z powództwem wzajemnym wnosząc o zapłatę kwoty 172 411,30 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanej wzajemnej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Powód wzajemny podnosił, że pozwana wzajemna nabyła na korzystnych warunkach do majątku osobistego lokal mieszkalny przyul. (...)wW.za cenę 144 822,60 zł, rozłożoną na 10 corocznych rat w wysokości 14 482,26 zł. Nieruchomość ta została sprzedana za kwotę 616 000,00 zł. W latach 2006-2010 osobą która faktycznie ponosiła koszty zapłaty ceny sprzedaży był powód wzajemny, uiszczając na rzecz sprzedającego łącznie kwotę 72 411,30 zł. W dniu 08 sierpnia 2008 r. strony zawarły umowę sprzedaży udziału 2/6 części we współwłasności nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym wI., na mocy której pozwana wzajemna nabyła od powoda wzajemnego 2/6 części tej nieruchomości za cenę 500 000,00 zł. Z tytułu ceny sprzedaży powód otrzymał od pozwanej jedynie 100 000,00 zł. W pozwie wzajemnym powód dochodzi części ceny sprzedaży udziału w wysokości 100 000,00 zł(pozew wzajemny – k. 123-125; replika na odpowiedź na pozew wzajemny – k. 236-239; pismo procesowe z 08 stycznia 2019 r. – k. 341-346).
M. I. (1)w odpowiedzi na pozew wzajemny wnosiła o oddalenie roszczeniaW. I. (1)oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów procesu związanych z powództwem wzajemnym, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pozwana wzajemna zaprzeczyła, aby powód wzajemny spłacił zobowiązania z tytułu zapłaty ceny za lokal mieszkalny przyul. (...)wW.w kwocie 72 411,30 zł. W umowie sprzedaży udziału 2/6 części nieruchomości wI.powód wzajemny oświadczył, że otrzymał od pozwanej wzajemnej całą cenę w kwocie 500 000,00 zł. Pozwana wzajemna dowodziła także, że spłata części ceny sprzedaży udziału, została rozliczona w sposób określony w piśmie procesowym z 18 grudnia 2018 r.
(odpowiedź na pozew wzajemny – k. 223-227; pismo procesowe z 18 grudnia 2018 r. – k. 256).
Sąd ustalił, co następuje.
W dniu 08 lipca 1994 r.M. I. (1)iW. I. (2)zawarli związek małżeński, pozostając w ustroju wspólności majątkowej(dowód: umowa majątkowa małżeńska z 28 lipca 2006 r. – k. 49).
Umową sprzedaży z 06 listopada 2000 r. małżonkowieI.nabyli do majątku wspólnego zabudowaną budynkiem mieszkalnym nieruchomość położoną wI., dla której Sąd Rejonowy dla Warszawy - Mokotowa w Warszawie prowadzi KW nr(...)(dowód: §1 ust. 1 pkt 1 oraz §1 ust. 2 pkt 1 umowy sprzedaży z 08 sierpnia 2008 r. – k. 137-143).
M. I. (1)do 2012 r. nie pracowała zawodowo, zajmując się prowadzeniem domu i opieką nad wspólnymi dziećmi. Rodzinę utrzymywałW. I. (1)(dowód: (dowód: wyrok rozwodowy z 15 listopada 2019 r. wraz z pisemnym uzasadnieniem – k. 460-484; zeznaniaW. I. (1)w charakterze strony – k. 528).
W dniu 28 lipca 2006 r. małżonkowieI.zawarli umowę o rozdzielności majątkowej. Na mocy przedmiotowej umowy małżonkowie stali się współwłaścicielami nieruchomości wI.dla której prowadzona jest KW nr(...)w udziałach wynoszących po 1/2 części (§6)(dowód: umowa majątkowa z 28 lipca 2006 r. – k. 49-51).

W. I. (1)w okresie poprzedzającym zawarcie umowy majątkowej małżeńskiej, pracował od kilku lat na rzecz dewelopera(...)Sp. z o.o. wW., dysponując między innymi pełnomocnictwem do reprezentowania spółki
    (okoliczność bezsporna; dowód: umowa sprzedaży z 28 lipca 2006 r. – k. 126).

Na mocy umowy sprzedaży z 28 lipca 2006 r.M. I. (1)nabyła do majątku osobistego od spółki(...)Sp. z o.o. wW.reprezentowanej przezW. I. (1)własność lokalu mieszkalnego o powierzchni 52 m(

    2)z miejscem postojowym w garażu podziemnym, położonego przyul. (...)wW.za cenę 144 822,16 zł. Zapłata ceny sprzedaży nieruchomości miała nastąpić w następujący sposób: kwota 14 482,26 zł została uiszczona przy zawarciu umowy, a reszta ceny sprzedaży została rozłożona na 9 rat po 14 482,26 zł płatnych do 31 marca każdego roku począwszy od 2007 r.

    (dowód: umowa sprzedaży z 28 lipca 2006 r. lokalu przyul. (...)– k. 126-131).

Powyższy lokal mieszkalny położony wW.(dzielnicaB.) przyul. (...)w 2007 roku (12 miesięcy), był wynajmowany przez(...)Sp. z o.o. w której pracowałW. I. (1)za kwotę 2 500,00 zł miesięcznie.W. I. (1)w okresie zbliżonym do zapłaty czynszu najmu, zasilał rachunek bankowyM. I. (1)kwotami rzędu 1 000 – 1 500,00 zł, z których opłacany był między innymi czynsz do Wspólnoty Mieszkaniowej przyul. (...)oraz zaliczki podatku do urzędu skarbowegoW.–B.. Z rachunku bankowegoM. I. (2), na który wpływał czynsz najmu dokonywano transakcji w sklepach spożywczych, odzieżowych. Na rachunek bankowyM. I. (1)w 2007 roku, poza czynszem najmu lokalu przyul. (...)oraz wpłatamiW. I. (1), nie wpływały żadne inne przysporzenia majątkowe
    (dowód: wyciągi z rachunkuM. I. (1)w(...) S.A.(...)za 2007 r. – k. 147-188 akt I C 727/18).

Przed kupnem przezM. I. (1)ww. lokalu mieszkalnego oraz zawarciem umowy najmu lokalu mieszkalnego przyul. (...), przez cały 2006 r.,W. I. (1)zasilał rachunekM. I. (1)kwotami rzędu 3 000,00 zł miesięcznie. Środki te były przeznaczane na utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego(dowód: wydruki z rachunkuW. I. (1)za 2006 r. – k. 200-211 akt I C 727/18; protokół zeznańM. I. (2)w sprawie I Ns 343/07 – 00:58:57 – k. 246).
W dniu 18 stycznia 2008 r.M. I. (2)sprzedałalokal nr (...)położony wW.przyul. (...)za cenę 615 000,00 zł(dowód: TREŚĆKSIĘGI WIECZYSTEJ NR (...)– dostępna na stronie internetowej(...)protokół zeznańM. I. (2)w sprawie I Ns 343/07 – 01:18:05 – k. 246v zeznaniaW. I. (1)– k. 528).
Małżonkowie ustalili między sobą, że podzielą się uzyskaną ceną sprzedaży po 300 000,00 zł(dowód: zeznaniaW. I. (1)w charakterze strony – k. 528).
W dniu 07 lutego 2008 r.M. I. (1)dokonał na rzeczP. P.przelewu kwoty 300 000,00 zł oraz kwoty 100 000,00 zł(dowód: częściowy wydruk z rachunku – k. 297).
W dniu 07 lutego 2008 r.M. I. (1)zawarła zP. P.warunkową umowę sprzedaży części nieruchomości położonej wK.. Cena sprzedaży została ustalona na kwotę 300 000,00 zł.P. P.w §3 tej umowy, oświadczył, że całą cenę sprzedaży w kwocie 300 000,00 zł otrzymał.
Tego samego dnia (07 lutego 2008 r.)W. I. (1)zawarł zP. P.warunkową umowę sprzedaży części nieruchomości położonej wK., za cenę 100 000,00 zł.P. P.oświadczył, że otrzymał cenę sprzedaży(dowód: warunkowa umowa sprzedaży z 07 lutego 2008 r. – k. 347-352; rozwiązanie warunkowych umów sprzedaży z 28 kwietnia 2008 r. – k. 353-356).
W dniu 31 marca 2008 r. z rachunku bankowegoM. I. (1)został dokonany na rzecz(...)Sp. z o.o. wW.przelew kwoty 28 964,52 zł tytułem spłaty II i III raty ceny sprzedaży lokalu przyul. (...)wW.. Środki pieniężne użyte przezM. I. (1)do zapłaty ww. rat pochodziły odW. I. (1)
    (dowód: częściowy wyciąg z rachunku – k. 299; protokół zeznańM. I. (2)w sprawie I Ns 343/07 – 01:19:03 – k. 246v).

Obie powyższe warunkowe umowy sprzedaży nieruchomości wK.z 07 lutego 2008 r. zostały rozwiązane 28 kwietnia 2008 r. W § 2 umowy rozwiązującej ww. warunkowe umowy sprzedaży,W. I. (1)oświadczył, że otrzymał odP. P.zwrot kwoty 100 000,00 zł.M. I. (1)oświadczyła, że otrzymała odP. P.zwrot kwoty 300 000,00 zł. Faktycznie jednak żadne kwoty nie zostały zwróconeW. I. (1)iM. I. (1)(dowód: warunkowa umowa sprzedaży z 07 lutego 2008 r. – k. 347-352; rozwiązanie warunkowych umów sprzedaży z 28 kwietnia 2008 r. – k. 353-356; częściowo zeznaniaM. I. (1)w charakterze strony – k. 527v; zeznania w charakterze stronyW. I. (1)– k. 528v).
W dniu 08 sierpnia 2008 r. małżonkowieI.zawarli umowę na mocy którejW. I. (1)sprzedałM. I. (1)udział wynoszący 2/6 we współwłasności nieruchomości wI.dla której prowadzona jest KW nr(...)za cenę 500 000,00 zł. W §3 tej umowy,W. I. (1)oświadczył, że otrzymał umówioną cenę sprzedaży części udziałów odM. I. (2)(dowód: umowa sprzedaży z 08 sierpnia 2008 r. – k. 137-143).
W dniu 08 sierpnia 2008 r.M. I. (1)przelała na rachunekW. I. (1): kwotę 90 000,00 zł tytułem „transakcji kupna domu” oraz kwotę 10 000,00 zł na rzecz notariusza sporządzającego umowę z 08 sierpnia 2008 r. tytułem podatku od czynności cywilnoprawnych(okoliczność przyznana przez powoda wzajemnego; dowód: częściowo wydruk z rachunku bankowegoM. I. (1)– k. 310; umowa sprzedaży z 08 sierpnia 2008 r. – k. 137-143).

M. I. (1)w roku 2008 przelewała na rzeczW. I. (1)kwoty od 600,00 zł do 4 000,00 zł.M. I. (1)na przedmiotowe przelewy powoływała się w sprawie z powództwaW. I. (1)wytoczonej przeciwkoM. I. (1)przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Żoliborza w Warszawie za sygn. akt 727/18. W wydanym w tej spawie wyroku Sąd Rejonowy dla Warszawy – Żoliborza w Warszawie nie uznał powyższych przepływów jako pożyczek między małżonkami, uznając je za zwykłe przepływy między małżonkami związane z prowadzeniem wspólnego gospodarstwa domowego
    (dowód: wydruk z rachunku powódki – k.371-408; wyrok – k. 243, pisemne uzasadnienie wyroku – k. 252-261 akt I C 727/18).

W dniu 21 sierpnia 2008 r.W. I. (1)kupił odP. P.za cenę 400 000,00 zł nieruchomość położoną wK.. W §3 tej umowy sprzedający pokwitował odbiór ceny sprzedaży. Środki na kupno tej nieruchomości pochodziły odM. I. (1), stanowiąc realizację uzgodnień majątkowych małżonków(dowód: umowa sprzedaży z 21 sierpnia 2008 r. – k. 515-524; częściowo zeznaniaM. I. (1)w charakterze strony – k. 527v; zeznania w charakterze stronyW. I. (1)– k. 528v).
W 2010 rokuW. I. (1)sprzedał nieruchomość wK.i kupił nieruchomość wW., uzyskując dochody z najmu lokali mieszkalnych i usługowych(dowód: uzasadnienie wyroku rozwodowego stron – k. 465; częściowo zeznaniaW. I. (1)w charakterze strony – k. 528v).
Z rachunku bankowegoM. I. (1)w dniu 27 lipca 2010 r. został dokonany na rzecz(...)Sp. z o.o. przelew kwoty 28 964,52 zł tytułem spłaty IV i V raty ceny sprzedaży lokalu przyul. (...)wW.. Środki pieniężne na zapłatę powyższych rat pochodziły odW. I. (1)
    (dowód: częściowy wydruk z historii rachunku – k. 323; protokół zeznańM. I. (2)w sprawie I Ns 343/07 – 01:19:03 – k. 246v; zeznania w charakterze stronyW. I. (1)– k. 528).

W dniu 21 października 2010 r. małżonkowieI., zawarli z małżonkamiD., przedwstępną umowę sprzedaży nieruchomości położonej przyul. (...)wI.dla której prowadzona jest KW nr(...), w którejW. I. (1)przysługiwał udział wynoszący 1/6 części, aM. I. (1)udział wynoszący 5/6 części. Kupujący przekazali sprzedającym tytułem zadatku kwotę 155 000,00 zł, przelaną w całości na rachunekW. I. (1)(dowód: przedwstępna umowa sprzedaży z 21 października 2010 r. – k. 11-15)
Umowa sprzedaży powyższej nieruchomości została zawarta 07 grudnia 2010 r. W §3 tej umowy, małżonkowieI.oświadczyli, że zadatek otrzymany od kupujących, rozdzielili między sobą, stosownie do posiadanych udziałów, aM. I. (1)przekazano kwotę 129 167,00 zł. Pozostała część umówionej ceny sprzedaży tej nieruchomości została przelana na oddzielne rachunki bankoweW. I. (1)(232 200,00 zł) iM. I. (1)(1 162 800,00 zł). Otrzymaną od kupujących kwotę całego zadatku,W. I. (1)przeznaczył na zapłatę ceny kupna nieruchomości wI.(dowód: umowa sprzedaży z 07 grudnia 2010 r. – k. 17-31; zeznaniaM. I. (1)w charakterze strony – k. 526v; zeznaniaW. I. (1)w charakterze strony – k. 527v-528).
MałżonkowieI.za uzyskaną cenę sprzedaży ww. nieruchomości kupili drugi dom w którym wspólnie zamieszkali położony przyul. (...)wI.. MałżonkowieI.dokonali kupna tej nieruchomości w udziałach –M. I. (1)3/4 części aW. I. (1)1/4 części. Zmiana proporcji udziałów w nieruchomości wspólnej, stanowiła wzajemne rozliczenie się małżonków z wcześniejszych ustaleń i przepływów majątkowych(dowód: częściowo protokół zeznańM. I. (1)w sprawie I Ns 343/07 – 01:02:40 – k. 246; częściowo wniosek o zniesienie współwłasności z 05 czerwca 2017 r. – k. 506-509; częściowo zeznaniaW. I. (1)w charakterze strony – k. 528).
Wyrokiem z 16 kwietnia 2014 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy – Żoliborza w Warszawie zasądził odM. I. (1)na rzecz(...)Sp. z o.o. wW.kwotę 28 964,52 zł tytułem zapłaty rat nr VI i VII (za lata 2011-2012) stanowiących część ceny sprzedaży lokalu mieszkalnego przyul. (...)wW.

    (dowód: wyrok – k. 122, pisemne uzasadnienie wyroku – k. 125-127 akt I C 1199/13).

Konflikt stron rozpoczął się w 2014 roku. W sierpniu 2015 r.W. I. (1)wystąpił przeciwkoM. I. (1)z powództwem o rozwód. Małżeństwo stron zostało rozwiązane wyrokiem rozwodowym z 15 listopada 2019 r.(dowód: wyrok z 15 listopada 2019 r. wraz z pisemnym uzasadnieniem – k. 460-484).
Wyrokiem z 18 kwietnia 2019 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy – Żoliborza w Warszawie zasądził odM. I. (1)na rzeczW. I. (1)kwotę 17 618,76 zł. Suma ta stanowiła IX ratę ceny sprzedaży nieruchomości przyul. (...)wW.(14 482,26 zł) wraz ze skapitalizowanymi odsetkami za opóźnienie (3 136,50 zł), którą to wierzytelnośćW. I. (1)nabył na podstawie umowy cesji od(...)Sp. z o.o. wW.

    (dowód: wyrok – k. 243, pisemne uzasadnienie wyroku – k. 252-261 akt I C 727/18; umowa przelewu wierzytelności z 28 września 2015 r. – k. 241-243).

Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie powołanych w treści uzasadnienia dowodów z dokumentów urzędowych, prywatnych oraz wydruków z rachunków bankowych stron znajdujących się zarówno w aktach niniejszej sprawy jak i aktach sprawy toczącej się przed Sądem Rejonowym dla Warszawy – Żoliborza w Warszawie za sygn. akt I C 727/18 oraz I C 1199/13.
Wiarygodność włączonych do ustaleń faktycznych dokumentów, zważywszy na całokształt okoliczności niniejszej sprawny, w tym okoliczności potwierdzone częściowo przez same strony w pismach procesowych oraz zeznaniach w charakterze stron, w większości nie budziła zastrzeżeń Sądu. Treść oświadczeń woli stron zawarta w umowach powołanych w treści uzasadnienia w zakresie przekazywania poszczególnych świadczeń pieniężnych, została przez Sąd zweryfikowana, prowadząc w niektórych przypadkach do odmiennych ustaleń aniżeli wynikałoby to z oświadczeń wierzycieli.
W szczególności zostały obalone domniemania wynikające z oświadczeń zarównoM. I. (1)jak iW. I. (1)o pokwitowaniu spełnienia świadczeń pieniężnych w zakresie przekazania powódce części zadatku w kwocie 129 167,00 zł oraz zapłaty powodowi wzajemnemu pełnej ceny sprzedaży udziału w nieruchomości w kwocie 500 000,00 zł.
Pokwitowanie stanowi potwierdzenie spełnienia świadczenia przez dłużnika i z jego udzieleniem wiąże się domniemanie, że świadczenie zostało spełnione (art. 462 k.c.). Okazanie przez dłużnika pokwitowania wystawionego przez wierzyciela skutkuje przerzuceniem na tego ostatniego ciężaru obalenia domniemania związanego z posiadaniem pokwitowania poprzez udowodnienie, że dłużnik zobowiązania nie wykonał. Wierzyciel może próbować obalić domniemanie za pomocą wszelkich możliwych środków dowodowych, ponieważ pokwitowanie jako dokument prywatny stanowi jedynie dowód tego, że zawarte w nim oświadczenie pochodzi od osoby, która podpisała się na dokumencie (art. 245 k.p.c.).
W. I. (1)mimo odmiennych twierdzeń podnoszonych w pisemnym stanowisku procesowym, zeznając w charakterze strony przyznał, że nie przekazałM. I. (1)otrzymanej od kupujących części zadatku na poczet ceny sprzedaży nieruchomości. Z uwagi na pozostałe okoliczności sprawy, nie oznacza to jednak bynajmniej, że pozwany wzbogacił się kosztem powódki bez podstawy prawnej, co zostanie szerzej omówione w uzasadnieniu prawnym.
W przypadku pokwitowania zapłaty przez pozwaną wzajemną na rzecz powoda wzajemnego kwoty 500 000,00 zł tytułem zapłaty ceny sprzedaży udziału w nieruchomości w której wspólnie zamieszkiwały strony, Sąd także nie miał wątpliwości, że oświadczenie to nie było w pełni zgodne z rzeczywistym stanem rzeczy. W dniu zawarcia tejże umowy, powód wzajemny otrzymał od pozwanej wzajemnej wyłącznie kwotę 100 000,00 zł. Pozwana wzajemna do drugiej połowy 2012 roku nie pracowała zarobkowo. Wspólne gospodarstwo domowe było utrzymywane przez powoda wzajemnego. Jedynym przysporzeniem majątkowym pozwanej wzajemnej w roku 2008 była uzyskana cena sprzedaży lokalu mieszkalnego przyul. (...)wW.w wysokości 615 000,00 zł. Nie było zatem możliwe, aby pozwana z jednej strony przelała na rzecz zbywcy nieruchomości wK.kwotę 400 000,00 zł, przelała na rzecz powoda wzajemnego kwotę 100 000,00 zł (jako część ceny sprzedaży udziału w nieruchomości), zapłaciła w marcu 2008 r. raty w kwocie 28 964,52 zł za lokal przyul. (...)i dodatkowo w tym samym roku spłaciła w całości powoda wzajemnego w pozostałej kwocie 400 000,00 zł (część ceny sprzedaży udziału w nieruchomości). Suma tych świadczeń opiewa bowiem na kwotę 928 964,52 zł. Jest zatem wyższa o ponad 300 000,00 zł aniżeli przysporzenie majątkowe uzyskane przez pozwaną wzajemną w 2008 roku i w latach poprzedzających (powód wzajemny utrzymywał pozwaną wzajemną oraz wspólne gospodarstwo domowe w latach poprzedzających, aż do połowy 2012 roku). Podważa to nie tylko oświadczenia zawarte w umowie sprzedaży udziałów w nieruchomości, ale także odmienne w swej treści zeznaniaM. I. (1)w charakterze strony, które uznać trzeba za niewiarygodne.
Ze względu na całokształt okoliczności sprawy, zasady doświadczenia życiowego i logiki, Sąd nie miał także wątpliwości, że środki pieniężne za pomocą których z rachunku bankowegoM. I. (1)dokonano spłaty rat nr II-III, IV-V za lokal mieszkalny przyul. (...)wW.zostały uprzednio przelane przezW. I. (1)na rachunekM. I. (1). Fakt ten został potwierdzony przezM. I. (1)w innym postępowaniu toczącym się między stronami i według Sądu nie może być w tym zakresie mowy o pomyłce.
Sąd w powyższym przekonaniu utwierdziły zeznaniaM. I. (1)w charakterze strony, które w wielu miejscach nie korelowały z pozostałym materiałem dowodowym oraz zasadami logiki.M. I. (1)utrzymywała, że pierwsza wpłata gotówkowa za nabycie lokalu mieszkalnego przyul. (...)została sfinansowana z jej własnych środków. Rzecz jednak w tym, że pozwana wzajemna w 2006 roku nie dysponowała żadnymi własnymi środkami, skoro w okresie tym nie pracowała zawodowo. Z wydruku z rachunku bankowego pozwanej wzajemnej znajdującego się w załączonych aktach C 727/18, wynika, że pozwana wzajemna w 2006 roku otrzymywała od powoda wzajemnego co miesiąc kwotę około 3 000,00 zł, która była na bieżąco przez nią wykorzystywana na utrzymanie wspólnego gospodarstwa domowego. Analiza tego rachunku bankowego wskazuje na jeszcze jeden aspekt sprawy.M. I. (1), zeznając w charakterze strony, utrzymywała, że środki na zapłatę raty nr II i III uzyskała z czynszu najmu tego lokalu pobieranego przez dwa lata. Wskazać należy jednak, iż lokal przyul. (...)był wynajmowany wyłącznie w 2007 roku, a czynsz najmu w kwocie 2 500,00 zł był pożytkowany przez pozwaną wzajemną na bieżące potrzeby. Powód wzajemny zasilał rachunek bankowy pozwanej wzajemnej o kwotę przeznaczaną za zapłatę czynszu do wspólnoty mieszkaniowej oraz odprowadzenia zaliczki na podatek za najem tego lokalu. Pozwana wzajemna otrzymywała w ogólnym rozrachunku, co miesiąc środki pieniężne w zbliżonej wysokości do tych z 2006 roku, które były przez pozwaną wzajemną na bieżąco pożytkowane. Skoro pozwana wzajemna nie pracowała w tym okresie, a czynsz najmu oraz wpłaty od powoda wzajemnego były wykorzystywane na bieżące potrzeby, nie jest możliwe, aby z pozyskanych środków na najem, pozwana wzajemna mogła odłożyć kwotę 28 964,52 zł na zapłatę raty nr II i III, co podważa wiarygodność zeznańM. I. (1)w charakterze strony.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał zeznaniaM. I. (1)za wiarygodne wyłącznie w zakresie w jakim korelują one z pozostałym materiałem dowodowym, zasadami doświadczenia życiowego i logiki. W przypadku przelewów z rachunku bankowego pozwanej wzajemnej na rachunek powoda wzajemnego, opiewających na kwoty od 600,00 zł do 4 000,00 zł (dokonanych w 2008 roku), Sąd nie dał wiary twierdzeniom oraz zeznaniomM. I. (1)w charakterze strony, jakoby kwoty te stanowiły spłatę powoda wzajemnego lub były to pożyczki. Już samo stanowisko procesowe pozwanej wzajemnej w tym zakresie jest sprzeczne z zeznaniami w charakterze strony.M. I. (1)w zależności od sytuacji, na przemian utrzymywała, że były to pożyczki między małżonkami, następnie, że była to forma spłaty powoda wzajemnego za sprzedaż udziału w części nieruchomości, mimo, że czynność ta miała miejsce w większości wpłat gotówkowych później aniżeli wpłaty na które powołuje sięM. I. (1). Oba twierdzenia i zeznania są według Sądu niewiarygodne. Już samo to, iżM. I. (1)nie potrafiła jednoznacznie określić tytułu prawnego do tych przelewów świadczy, iż najprawdopodobniej były to typowe rozliczenia między małżonkami prowadzone w ramach wspólnego gospodarstwa domowego. Nie były to bowiem wysokie kwoty. Podzielić trzeba tym samym rozważania poczynione w uzasadnieniu wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy – Żoliborza w Warszawie w sprawie I C 727/18. Nadmienić trzeba, żeW. I. (1)w latach 2006-2007 przelewał na rachunekM. I. (1)podobne kwoty, a nie podnosił, iż były to pożyczki lub środki z których małżonkowie mieliby się później rozliczyć.
ZeznaniaW. I. (1)w charakterze strony Sąd w przeważającej części uznał za wiarygodne. Korelowały bowiem w większości z pozostałym materiałem dowodowym, były logiczne, tworząc spójny obraz stosunków majątkowych małżonków w latach 2006-2010. Sąd nie dał wiary zeznaniom w charakterze stronyW. I. (1)w zakresie w jakim utrzymywał, że strony nadal nie rozliczyły się w całości z wzajemnych przesunięć majątkowych. Zwrócić trzeba bowiem uwagę, że zważywszy na dotychczasowy sposób prowadzenia spraw majątkowych przez małżonków w latach 2006-2010, polegający na rozliczaniu nabywanych składników majątkowych i przesunięć w równych częściach, gdyby pozwana wzajemna obowiązana była jeszcze do jakiś świadczeń pieniężnych na rzecz powoda wzajemnego, stosowna korekta zostałaby dokonana w ramach ustalenia wysokości udziałów w kolejnej nieruchomości nabywanej przez małżonków, w której wysokość tychże została określona w stosunku 1/4 do 3/4.
Sąd zważył, co następuje.
Oba powództwa podlegały w całości oddaleniu.
Podstawą roszczeń dochodzonych przez powódkę przeciwko pozwanemu w kwocie 129 167,00 zł były przepisy o bezpodstawnym wzbogaceniu (art. 405 i nast. k.c.). Powódka utrzymywała, że pozwany nie rozliczył się z nią z pobranego od kupujących nieruchomość przyul. (...)wI.części zadatku przypadającego z tytułu sprzedaży udziału powódki w tejże nieruchomości.
Zgodnie zart. 405 k.c.przesłankami bezpodstawnego wzbogacenia są, po pierwsze, uzyskanie przez daną osobę korzyści majątkowej kosztem innej osoby oraz, po drugie, brak podstawy prawnej do nabycia takiej korzyści. Ogólna formuła bezpodstawnego wzbogacenia jest tak szeroka, że pozwala ją rozumieć jako ogólną zasadę, że nikt nie powinien się bogacić bezpodstawnie kosztem drugiego a niezdolność czy niemożność dochowania zasad przewidzianych w ustawie, czy też ich niedoskonałość nie może prowadzić do akceptacji przesunięć majątkowych, czy też uzyskania korzyści pozbawionych uzasadnienia ekonomicznego czy też moralnego. Drugą przesłankę stanowi bezpodstawność, czyli brak dostatecznej przyczyny, jako najszerzej rozumianej podstawy prawnej lub społecznej wzbogacenia. Bezpodstawność prawna oznacza sytuację, w której wzbogacenie nie stanowi prawidłowego następstwa elementu uregulowanego w ramach istniejącego "pierwotnie" stosunku prawnego. Wzbogacenie jest bezzasadne nawet wtedy, kiedy nastąpiło w związku z określonym stosunkiem prawnym, czy zdarzeniem prawnym, ale nie stanowi jego prawidłowego, poprawnego następstwa, akceptowanego, oczekiwanego społecznie.
Wbrew zapatrywaniom pełnomocnika procesowego pozwanego,W. I. (1)posiada legitymację procesową bierną w ramach powyższej podstawy prawnej roszczenia powódki. Na podstawie umowy przedwstępnej sprzedaży nieruchomości z 21 października 2010 r. kupujący zobowiązali się do zapłaty całości zadatku na rachunek bankowy pozwanego. Kupujący wywiązali się z tego zobowiązania, co pozwany potwierdził w swoich zeznaniach. W umowie sprzedaży z 07 grudnia 2010 r. sprzedający oświadczyli, że otrzymali umówioną kwotę zadatku, która została „rozdzielona” proporcjonalnie do sprzedawanych udziałów. Faktycznie pozwany nie przekazał powódce przysługującej jej części zadatku w kwocie 129 200,00 zł, co nie oznacza, że kupujący nie wywiązali się z obowiązku zapłaty sprzedającym umówionej ceny. Według Sądu zgoda wszystkich stron umowy przedwstępnej na zapłatę przez kupujących całego zadatku do rąkW. I. (1), wskazuje na istnienie porozumienia i zgody, co do tego, że rozliczy się on z tego zadatku zM. I. (1), co znalazło następnie potwierdzenie w §3 umowy sprzedaży z 07 grudnia 2010 r.
Z ustalonych okoliczności faktycznych wynika, że pomiędzy sprzedającymi – małżonkamiI.występowały dodatkowe porozumienia w zakresie wzajemnych rozliczeń i przepływów majątkowych. Małżonkowie przyjęli zasadę, że w części dotyczącej lokalu mieszkalnego przyul. (...)wW., a także nieruchomości przyul. (...)wI., będą się rozliczać z przepływów majątkowych w taki sposób, aby w ostatecznym rozrachunku uzyskali równe przysporzenia majątkowe do majątków osobistych (w związku ze zniesieniem wspólności ustawowej małżeńskiej).
O istnieniu tego rodzaju dodatkowych porozumień między małżonkamiI.świadczą następujące okoliczności faktyczne.
1/ W dniu 26 lipca 2006 r. małżonkowie zawarli umowę wprowadzającą rozdzielność majątkową, na mocy której stali się współwłaścicielami nieruchomości położonej przyul. (...)wI.w udziałach wynoszących po 1/2 części.
2/ Tego samego dniaM. I. (1)zawarła ze spółką w której pracowałW. I. (1)umowę nabycia do majątku osobistego lokalu mieszkalnego przyul. (...)wW., nie tylko po bardzo niskiej cenie (niespełna 150 000,00 zł za 52,00 m2wraz z miejscem postojowym w garażu podziemnym), ale również korzystnych warunkach spłaty. Nie ulega wątpliwości, że sama możliwość kupna na tak atrakcyjnych warunkach lokalu mieszkalnego od dewelopera, musiała być związana z bliżej nieujawnionymi rozliczeniami pomiędzyW. I. (2)a deweloperem, z którym współpracował pozwany. Nieco ponad rok później nieruchomość ta została wszakże sprzedana za ponad 600 000,00 zł, co nawet w przypadku konieczności wykończenia tego lokalu dawało bardzo wysoki zysk. Powódka która nie pracowała do 2012 roku nie posiadała własnych środków pieniężnych na pokrycie ceny kupna tego lokalu w 2006 roku, a także jego ewentualnego wykończenia. Pożytki uzyskiwane z najmu lokalu były pożytkowane przez powódkę na prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Pozwany opłacał czynsz i podatek związany z tymże lokalem, a powódce pozostawała miesięcznie do dyspozycji kwota zbliżona to tej którą otrzymywała w 2006 roku od powoda na prowadzenie wspólnego gospodarstwa domowego. Strony mimo, że zwarły umowę o rozdzielności majątkowej, nadal prowadziłyde factorozliczenia majątkowe takie jakby pozostawały we wspólności majątkowej.
3/ Ze środków uzyskanych ze sprzedaży lokalu mieszkalnego przyul. (...), zapłacona została cena sprzedaży nieruchomości wK.nabytych przez pozwanego do majątku osobistego za cenę 400 000,00 zł. Środki na kupno tej nieruchomości zostały przelane przez powódkę na rachunek sprzedającego oraz rachunek pozwanego w lutym 2008 r.
4/ Pozwany w sierpniu 2008 r. sprzedał powódce udział wynoszący 2/6 we współwłasności nieruchomości położonej przyul. (...)wI.za cenę 500 000,00 zł. Powódka w dniu zawarcia umowy przelała na rzecz pozwanego kwotę 100 000,00 zł. Powódka w dniu zwarcia umowy sprzedaży nie posiadała środków na zapłatę pozostałej części ceny sprzedaży należnej pozwanemu (400 000,00 zł).
Na dzień zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości położonej przyul. (...)wI., rozliczenia małżonkówI.przedstawiały się w ten sposób, że powódka winna przekazać pozwanemu: połowę kwoty uzyskanej ze sprzedaży lokalu przyul. (...)wW.– 300 000,00 zł, cenę sprzedaży udziału w nieruchomości przyul. (...)wI.– 500 000,00 zł. Z kwoty 800 000,00 zł powódka przekazała pozwanemu świadczenie pieniężne w wysokości 500 000,00 zł (300 000,00 zł + 100 000,00 zł + 90 000,00 zł + 10 000,00 zł). Do rozliczenia pozostała kwota 300 000,00 zł, powiększona o ewentualne raty za lokal przyul. (...).
Powyższe okoliczności sprawy oraz dalsze wydarzenia wskazują, że przelew całego zadatku na rachunek bankowy pozwanego, wynikał z wzajemnych rozliczeń majątkowych małżonków, zapłata przez kupujących całego zadatku na poczet ceny sprzedaży nieruchomości na rachunek bankowy pozwanego, stanowił swoistego rodzaju czynność mającą na celu zrównoważenie wzajemnych przepływów majątkowych między małżonkami, zgodnie z ich wcześniejszymi ustaleniami. Nawet jeżeli owe ustalenia ówczesnych małżonków miały charakter nieformalny, nie usankcjonowany prawnie należy przyjąć, iż ze względu na powołane wyżej okoliczności, wypełniona została dyspozycjaart. 411 pkt 2 k.p.c.Strony w okresie dokonywania spornego przysporzenia majątkowego pozostawały w związku małżeńskim, który funkcjonował poprawnie, nic nie wskazywało, aby mógł się on zakończyć, zwłaszcza, że stronom powiększyła się wówczas rodzina (narodziny bliźniaczek). W tych okolicznościach żądanie zwrotu spornej części zadatku, mimo istnienia ewidentnych ustaleń majątkowych między małżonkami w dacie przysporzenia, co do sposobu rozliczeń majątkowych po ustanowieniu formalnej rozdzielności majątkowej, trzeba postrzegać jako sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Ze względu na całokształt okoliczności sprawy w podobny sposób do powyższego oceniać trzeba powództwo wzajemne wytoczone przezW. I. (2)przeciwkoM. I. (2). Podstawą faktyczną do formułowania tychże roszczeń były twierdzenia powoda wzajemnego, iż w latach 2006-2010 osobą która faktycznie ponosiła koszty zapłaty ceny sprzedaży lokalu przyul. (...)wW.był powód wzajemny, uiszczając na rzecz sprzedającego łącznie kwotę 72 411,30 zł. Na treść żądania powoda wzajemnego składała się także część nieuiszczonej według powoda wzajemnego ceny sprzedaży udziału 2/6 części we współwłasności nieruchomości zabudowanej domem jednorodzinnym wI.przyul. (...)w kwocie 100 000,00 zł (z należnej kwoty 400 000,00 zł).
Pochylając się nad zasadnością powództwa wzajemnego, powtórzyć należy rozważania w zakresie ustaleń małżonkówI., w zakresie rozliczeń majątkowych w latach 2006-2010. Uzupełnieniem do zaprezentowanych już argumentów, są dalsze okoliczności faktyczne w postaci nabycia przez małżonków kolejnej zabudowanej budynkiem mieszkalnym nieruchomości wI.przyul. (...). Jak zaznaczono stan wzajemnych rozliczeń małżonków wskazywał w okresie nabywania przez strony tej nieruchomości na konieczność przesunięcia dalszych środków z majątkuM. I. (1)do majątkuW. I. (1). Wartość tych przesunięć majątkowych po uwzględnieniu części zadatku zatrzymanego przez powoda wzajemnego w październiku 2010 r. opiewała na kwotę około 170 000,00 zł zaś w przypadku doliczenia do tego środków na zapłatę rat na pokrycie ceny za lokal przyul. (...), do wyrównania wzajemnego bilansu majątkowego, konieczne byłoby przesunięcie majątkowe opiewające na dalszą kwotę 72 411,30 zł.
Okoliczności faktyczne wskazują, że owe przesunięcie majątkowe, mające na celu zrównoważenie wzajemnych transferów majątkowych między małżonkami, realizację ich wcześniejszych ustaleń nastąpiło w momencie kupna przez strony nieruchomości przyul. (...)wI.. Udział powoda wzajemnego we współwłasności tejże nieruchomości został zwiększony z 1/6 części do 1/4 części. Zważywszy na dotychczasowy sposób rozliczeń stron, przyjąć trzeba, iż w ramach ustalenia wysokości udziałów w nabytej nieruchomości, ówcześni małżonkowie definitywnie zakończyli rozliczanie przesunięć majątkowych zapoczątkowanych w lipcu 2006 roku. Gdyby żyjący w tamtym okresie w zgodzie małżonkowie, uznali, że do zbilansowania wzajemnych przepływów majątkowych konieczne są jakieś dodatkowe przysporzenia majątkowe na rzecz powoda wzajemnego, według Sądu, nastąpiłoby to poprzez zwiększenie udziału powoda wzajemnego w nabywanej nieruchomości przyul. (...)wI..
W ocenie Sądu, mimo, że strony wystąpiły z oddzielnymi powództwami, roszczenia przez nie dochodzone pozostają w ścisłym związku ze sobą, muszą być postrzegane i rozliczane kompleksowo. Podstawy faktyczne obu roszczeń, mimo, że wywodzone z pojedynczych odrębnych czynności i zdarzeń prawnych, stanowią w istocie realizację ustaleń stron, w zakresie rozliczeń za przepływy majątkowe w latach 2006-2010, a ich zakończeniem jest ustalenie wysokości udziałów przysługujących stronom w prawie własności nieruchomości przyul. (...)wI.. Strony nie podały ceny za jaką kupiły tą nieruchomość, ale zważywszy na cenę sprzedaży uzyskaną za poprzednią nieruchomość wI., mając na względzie, że strony dobrze prosperowały finansowo w tym okresie (powód wzajemny sprzedał nieruchomość wK., kupił kamienicę wW.z której pobierał pożytki) przyjąć trzeba logiczne założenie, że była to najprawdopodobniej bardzo zbliżona wartość. Strony nie miały bowiem ówcześnie uzasadnionych podstaw do tego aby obniżać swoją dotychczasową stopę życiową.
Z tego też względu Sąd uznał, że powództwo wzajemne podlegało oddaleniu w całości. Zdaniem Sądu, całokształt okoliczności sprawny wskazuje, że małżonkowieI., rozliczyli się ze wzajemnych przesunięć majątkowych dokonanych w latach 2006-2010. W tej sytuacji roszczenie powoda o zwrot dalszych przysporzeń majątkowych byłoby sprzeczne z zasadami współżycia społecznego wynikającymi zart. 411 pkt 2 k.p.c., stanowiąc jednocześnie nadużycie prawa podmiotowego (art. 5 k.c.).
Mając na względzie, iż oba powództwa zostały oddalone, strony poniosły identyczne koszty procesu (opłaty sądowe od pozwu – po 1 000,00 zł, opłaty skarbowe od pełnomocnictwa – po 17,00 zł, koszty zastępstwa procesowego w stawkach minimalnych po 5 400,00 zł), Sąd na podstawieart. 100 zd. 1 k.p.c., dokonał ich wzajemnego zniesienia.
O kosztach sądowych poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Warszawie orzeczono na podstawie art. 113 u.k.s.c w zw. zart. 100 zd. 1 k.p.c.Na nieuiszczone koszty sądowe złożyły się opłata sądowa od pozwu oraz pozwu wzajemnego w kwotach przekraczających 1 000,00 zł, czyli w części w jakiej obie strony zostały zwolnione z kosztów sądowych. Mając na względzie zwolnienie stron w powyższym zakresie z kosztów sądowych, Sąd przejął je na rachunek Skarbu Państwa.
W powołanych świetle rozstrzygnięto, jak w sentencji wyroku.

ZARZĄDZENIE
(...)