Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku
XIII Cywilny
Sygnatura akt: XIII Ns 1455/19
Data wyroku: 2021-08-24 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Martyna Wodyńska

Sygn. akt XIII Ns 1455/19

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniJ. S.wystąpiła z wnioskiem o dział spadku poG. C., zmarłym w dniu 14 lutego 2017 r. Domagała się ustalenia, że w skład spadku po zmarłym wchodzi udział w prawie własności lokalu położonego przyul. (...)wG.o powierzchni 85,08 m2, dla którego prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)wraz z udziałem(...)w prawie własności nieruchomości objętejksięgą wieczystą nr (...), o wartości 225.000 zł. Wnioskodawczyni wniosła o dokonanie działu spadku i zniesienie współwłasności nieruchomości poprzez przyznanie uczestniczceE. G.nieruchomości wskazanej we wniosku na wyłączną własność, ze spłatą jednorazową na rzecz wnioskodawczyni w wysokości 112.500 zł. Ponadto złożyła wniosek o obciążenie uczestniczki wszelkimi kosztami postępowania, w tym zasądzenie od uczestniczki na jej rzecz zwrotu kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych oraz o zwolnienie od kosztów sądowych w całości.
W uzasadnieniu wskazano, że wnioskodawczyni i uczestniczka postępowania są spadkobierczyniami po zmarłym bracieG. C., każda z nich w udziale po 1/2 spadku. W skład spadku wchodzi udział 1/2 części mieszkania wskazanego we wniosku. Obecnie zamieszkuje w nim uczestniczka, która jest współwłaścicielką mieszkania w pozostałej części. Wnioskodawczyni podniosła, że nie ma wstępu do mieszkania, nie posiada do niego kluczy i nie może z niego korzystać (k. 3-5).
Na mocy postanowienia z dnia 28 lutego 2019 r. referendarz sądowy oddalił wniosekJ. S.o zwolnienie od kosztów sądowych (k. 43-44).
W dalszym toku postępowania skierowano strony do mediacji, jednak wnioskodawczyni nie wyraziła zgody na mediację (k. 56, k. 63).
W odpowiedzi na wniosek uczestniczka przyznała skład spadku wskazany przez wnioskodawczynię we wniosku, jednak wniosła o dokonanie działu spadku i zniesienie współwłasności poprzez sprzedaż przedmiotu współwłasności i podział uzyskanej z tego tytułu sumy między współwłaścicieli stosownie do wielkości ich udziałów. Uczestniczka wniosła również o zasądzenie od wnioskodawczyni na jej rzecz wszystkich kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W ramach uzasadnienia odpowiedzi na wniosek uczestniczka oświadczyła, że nie ma możliwości spłaty wnioskodawczyni w rozsądnym terminie, bo nie posiada żadnych oszczędności, a jej aktualna sytuacja osobista nie pozwala na zaciągnięcie kredytu (k. 74-75).
Na rozprawie w dniu 22 czerwca 2021 r. strony zgodnie ustaliły wartość lokalu przyul. (...)wG.na kwotę 450.000 zł, zaś uczestniczka oświadczyła, że na spłatę udziału wnioskodawczyni może pozyskać środki ze sprzedaży tego lokalu, wniosła również o rozważenie przez Sąd spłaty na raty (k. 111).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
SpadkodawcaG. C.zmarł w dniu 14 lutego 2017 r. Spadek po nim na podstawie ustawy nabyły jego siostry –E. G.iJ. S., każda z nich w 1/2 części spadku. Postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku jest prawomocne.
(dowód: postanowienie SR Gdańsk – Północ w Gdańsku z 16.08.2017 r. o stwierdzeniu nabycia spadku, XIII Ns 370/17 – w aktach XIII Ns 370/17 tut. Sądu)
G. C.był współwłaścicielem w udziale 1/2 lokalu mieszkalnego położonego przyul. (...)wG., dla którego Sąd Rejonowy Gdańsk – Północ w Gdańsku prowadziksięgę wieczystą nr (...). Pozostałym współwłaścicielem mieszkania była jego siostraE. G..
Obecnie w dziale II księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości jako właściciele wpisane są uczestniczkaE. G.w udziale 3/4 części oraz wnioskodawczyniJ. S.w udziale 1/4 części.
Przedmiotowy lokal składa się z trzech pokoi, kuchni, łazienki, przedpokoju i spiżarni. Jego powierzchnia wynosi 85,08 m2. Z prawem własności lokalu związany jest udział w wysokości(...)w nieruchomości wspólnej objętejksięgą wieczystą nr (...).
(dowód: akta i dokumentyksięgi wieczystej nr (...), dowódz przesłuchania stron – k. 110-111)
Obecnie w mieszkaniu przyul. (...)wG.mieszka uczestniczkaE. G.. Wnioskodawczyni nie bywa w przedmiotowym lokalu, nie przechowuje w nim swoich rzeczy. Nie dysponuje kluczami do lokalu. Nigdy nie chciała w nim zamieszkać.
Po śmierciG. C.nie przeprowadzano remontów w mieszkaniu objętym wnioskiem, poza malowaniem ścian koniecznym ze względu na stopień zużycia.W budynku, w którym znajduje się lokal wymieniane były rury wodno-kanalizacyjne, remontowany był dach i klatka schodowa. Wykonane zostało również ocieplenie budynku od strony podwórka.
(dowód: dowód z przesłuchania stron – k. 110-111)
Wartość rynkowa mieszkania przyul. (...)wG.wrazz udziałem w nieruchomości wspólnej wynosi 450.000 zł.
(bezsporne)
WnioskodawczyniJ. S.utrzymuje się z emerytury w wysokości 1440 zł netto miesięcznie. Nie ma innych dochodów. Mieszka w lokalu stanowiącym jej własność, nie posiada innego majątku. Samodzielnie prowadzi gospodarstwo domowe. Po uzyskaniu praw do spadku poG. C.wnioskodawczyni dokonała zgłoszenia nabycia spadku w Urzędzie Skarbowym, wskazując wartość rynkową nabytego udziału w prawie własności mieszkania na kwotę 112.500 zł.
UczestniczkaE. G.również pobiera emeryturę w wysokości około 1200 zł netto miesięcznie. Poza tym podejmuje dorywcze zatrudnienie, za co uzyskuje wynagrodzenie około 3000 zł netto. Nie ma innych dochodów. Nie posiada stałych obciążeń finansowych. Dysponuje oszczędnościami w wysokości około 20.000 zł. Celem dokonania spłaty udziału wnioskodawczyni uczestniczka planuje sprzedaż mieszkania objętego wnioskiem. Podjęła już działania w tym kierunku, zgłaszając lokal do biura nieruchomości.
(dowód: kopia zgłoszenia o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych – k. 16-19, kopia aneksu do umowy o pracę – k. 76, kopia potwierdzenia transakcji – k. 77, dowód z przesłuchania stron – k. 110-111)
Przed wszczęciem niniejszego postępowania wnioskodawczyni kierowała do uczestniczki pisma zawierające wezwanie do polubownego działu spadku i zniesienia współwłasności. Uczestniczka zgodziła się na dokonanie podziału, jednak proponowała spłatę udziału wnioskodawczyni w miesięcznych ratach po 500 zł, czego wnioskodawczyni nie zaakceptowała. Ostatecznie między stronami nie doszło do żadnych polubownych uzgodnień.
(dowód: korespondencja między stronami – k. 20-22)
Sąd zważył, co następuje:
Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego powołanego w powyższych ustaleniach. Sąd oparł się na dokumentach zgromadzonych w aktach sprawy tutejszego Sądu o sygnaturze XIII Ns 370/17 oraz w aktachksięgi wieczystej nr (...), które stanowiły dowód na okoliczność ustalenia stanu prawnego nieruchomości objętej wnioskiem. Dokumenty urzędowe zgromadzone w tych aktach stanowią dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone. Ponadto dowodem w sprawie były powołane w stanie faktycznym dokumenty prywatne, których treść i autentyczność nie budziła wątpliwości stron. Sąd również nie znalazł podstaw, by odmówić im mocy dowodowej.
Jako wiarygodny uznano dowód z przesłuchania stron. Wnioskodawczyni i uczestniczka były zgodne co do wartości majątku podlegającego podziałowi, a nadto sporu między nimi nie budził skład spadku poG. C.oraz sposób korzystania z niego po śmierci spadkodawcy. Sąd dał nadto wiarę zeznaniom stron co do ich aktualnej sytuacji majątkowej i mieszkaniowej. Twierdzenia stron korespondowały ze sobą oraz uzupełniały się, zasadniczo kwestią sporną między nimi była kwestia ustalenia terminu, w jakim uczestnika ma dokonać spłaty na rzeczJ. S..
Stosownie do treściart. 684 k.p.c.skład i wartość spadku ulegającego podziałowi ustala sąd. Jak stanowiart. 688 k.p.c.do działu spadku stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące zniesienia współwłasności, a w szczególnościart. 618 § 2 i 3. Zgodnie zart. 618 § 1 k.p.c.w postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo żądania zniesienia współwłasności i o prawo własności, jak również wzajemne roszczenia współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy. Rozstrzygając spór o prawo żądania zniesienia współwłasności lub o prawo własności, sąd może wydać w tym przedmiocie postanowienie wstępne.
Jak stanowiart. 211 k.c.każdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości. Zgodnie zart. 212 § 1zd. pierwszek.c.jeżeli zniesienie współwłasności następuje z mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne. Rzecz, która nie daje się podzielić, może być przyznana stosownie do okoliczności jednemu ze współwłaścicieli z obowiązkiem spłaty pozostałych albo sprzedana stosownie do przepisówkodeksu postępowania cywilnego(§ 2). Jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia (§ 3zd. pierwsze).
Niniejsza sprawa dotyczyła zarówno działu spadku poG. C., po którym spadek odziedziczyły w częściach równych wnioskodawczyni i uczestniczka, jak i zniesienia współwłasności między stronami, która powstała między innymi z innego tytułu – uczestniczkaE. G.była bowiem współwłaścicielką lokalu objętego wnioskiem jeszcze za życia spadkodawcy. Między stronami bezsporne było, że w skład spadku po spadkodawcy wchodzi jedynie udział w wysokości 1/2 części w prawie odrębnej własnościlokalu mieszkalnego nr (...)położonego wG.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy Gdańsk – Północ w Gdańsku prowadziksięgę wieczystą kw nr (...)wraz ze związanym z własnością lokalu udziałem, o wartości 225.000 zł (strony przyjęły bowiem wartość całego lokalu na kwotę 450.000 zł). W związku z tym Sąd ustalił jak w punkcie I postanowienia.
Ze zgromadzonych w sprawie dokumentów bezspornie wynikało, że spadek poG. C.nabyły wnioskodawczyniJ. S.i uczestniczkaE. G.w udziałach po 1/2 części spadku. Wobec tego należało ustalić, że wnioskodawczyni i uczestniczka są współwłaścicielkami opisanego w punkcie I postanowienia lokalu, odpowiednio w 1/4 części i 3/4 części. Do udziału uczestniczki, jaki posiadała w prawie własności mieszkania przed śmiercią spadkodawcy (1/2) należało dodać udział w prawie własności mieszkania, jaki uzyskała w drodze dziedziczenia po bracie (1/4). Z tych względów orzeczono jak w punkcie II postanowienia.
W punkcie III postanowienia Sąd dokonał działu spadku poG. C.i zniesienia współwłasności w ten sposób, że prawo do lokalu przyul. (...)wG.przyznał uczestniczceE. G.. Rozstrzygnięcie w tym zakresie pozostawało zgodne z ostatecznie sformułowanymi żądaniami stron. Jednocześnie racjonalność takiego sposobu podziału nie budzi wątpliwości Sądu, ponieważ uczestniczka jest większościowym współwłaścicielem przedmiotowego lokalu, a ponadto od wielu lat w nim zamieszkuje i wyłącznie z niego korzysta. Jeśli zaś uczestniczka planuje pozyskać środki na spłatę wnioskodawczyni ze sprzedaży tego mieszkania, to łatwiej jej będzie dokonać sprzedaży będąc jedynym właścicielem mieszkania. Sprzedaż mieszkania jest realna w świetle złożonych przez uczestniczkę zeznań, iż współpracuje ona w tym zakresie z biurem nieruchomości. W konsekwencji przyznania uczestniczce całości prawa będącego przedmiotem postępowania, uczestniczka otrzymała majątek o wartości 450.000 zł.
Wobec powyższego rozstrzygnięcia Sąd zasądził od uczestniczkiE. G.na rzecz wnioskodawczyniJ. S.tytułem spłaty udziału w majątku wspólnym kwotę 112.500 zł, która stanowi równowartość przysługującego wnioskodawczyni udziału w prawie współwłasności (1/4). Sąd nie przychylił się do wniosku uczestniczki o rozłożenie przedmiotowej kwoty na raty. Wnioskodawczyni wyraźnie sprzeciwiła się takiej formie rozliczenia między stronami, zaś w ocenie Sądu ratalne zasądzenie takiej kwoty spowodowałoby zbyt duże odroczenie w czasie otrzymania przez wnioskodawczynię należnych jej środków. Ponadto, skoro uczestniczka deklaruje dokonanie sprzedaży lokalu, to nie ma podstaw do rozłożenia spłaty wnioskodawczyni na raty – po sprzedaży mieszkania uczestniczka pozyska bowiem środki na jednorazową spłatę udziału siostry. Ustalając termin jednorazowej spłaty na 6 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia Sąd miał na uwadze konieczność zapewnienia uczestniczce terminu, w ciągu którego będzie mogła dokonać niezbędnych formalności związanych ze sprzedażą mieszkania bądź innych czynności zmierzających do zgromadzenia potrzebnej kwoty. Jednocześnie ustalony termin jest utrzymany w rozsądnych granicach, z uwzględnieniem interesu majątkowego wnioskodawczyni. W przypadku opóźnienia płatności od przedmiotowej kwoty należeć się będą odsetki ustawowe za opóźnienie. Z tych względów Sąd rozstrzygnął jakw punkcie IV postanowienia.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., zgodniez którym w postępowaniu nieprocesowym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Wnioskodawczyni i uczestniczka były jednakowo zainteresowane rozstrzygnięciem niniejszej sprawy, bowiem ich udziały w spadku poG. C.były równe. Wobec tego koszty postępowania powinny obciążać je w równych częściach – po połowie. Na koszty sądowe składała się opłata sądowa od wniosku w wysokości 1.000 zł, uiszczona przez wnioskodawczynię, dlatego należało zasądzić od uczestniczkiE. G.na rzecz wnioskodawczyniJ. S.kwotę 500 zł tytułem zwrotu połowy kosztów sądowych w sprawie.
W punkcie VI postanowienia Sąd ustalił, że pozostałe koszty strony ponoszą we własnym zakresie, zgodnie z ogólną zasadą wyrażoną wart. 520 § 1 k.p.c.Na koszty w tym zakresie składają się koszty zastępstwa procesowego poniesione przez każdą ze stron.
sędzia Martyna Wodyńska
Z/

1
Odnotować w rep. Ns i kontrolce uzasadnień;

2
Odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć pełn. uczestniczkiE. G.;

3
Na podstawie art. 15 zzs (9) ust.5 ustawy covidowej orazart. 125 § 2(3) k.p.c.per analogiam odstąpić od doręczenia przez portal informacyjny odpisu postanowienia z uzasadnieniem pełnomocnikowi uczestniczki;

4
Niniejsze pismo zostało umieszczone w Portalu Informacyjnym w celach udostepnienia danych o sprawie i nie wywołuje skutków procesowych, a doręczenie o takich skutkach nastąpi według przepisówKodeksu postępowania cywilnego;

5
Doręczając przesyłkę jednocześnie pouczyć, że „Doręczenie wywołuje skutki procesowe według przepisówKodeksu postępowania cywilnego”.

6
Akta przedłożyć z wpływem lub za 21 dni z zpo.