Sąd Okręgowy w Zielonej Górze
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 245/18
Data wyroku: 2022-04-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Danuta Sawicz-Nowacka
Teza: Powodowe towarzystwo ubezpieczeniowe już w 2003 roku przeprowadziło postępowanie likwidacyjne, wskutek którego wypłaciło łączne odszkodowanie w wysokości 23.611,80 zł na rzecz członków rodziny zmarłego. Następnie z roszczeniem regresowym wezwało pozwanego do zapłaty. Pozwany spłacił całość w 83 ratach, a następnie po 18-tu latach jest wezwany do następnej zapłaty wypłaconego odszkodowania ( zadośćuczynienia ) odnalezionych członków rodziny zmarłego w wypadku przez firmę pośrednią, co w ocenie Sądu jest działaniem sprzecznym z zasadami współżycia społecznego.

Sygn. akt I C 245/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 kwietnia 2022 roku

Sąd Okręgowy w Zielonej Górze I Wydział Cywilny w składzie
         :
Przewodniczący : 
Sędzia Danuta Sawicz-Nowacka

Protokolant : Sylwia Bromber
po rozpoznaniu w dniu 30 marca 2022 roku w Zielonej Górze
sprawy z powództwa(...) SAz/s wW.
przeciwkoL. M.
o zapłatę

1
oddala powództwo;

2
zasądza od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5.417,00 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia Danuta Sawicz-Nowacka
Sygn. akt I C 245/18

UZASADNIENIE
Powód Powszechny Zakład Ubezpieczeń Społecznych S.A. z siedzibą wW., reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika, wniósł w dniu 11 stycznia 2018 r. w elektronicznym postępowaniu upominawczym powództwo przeciwko pozwanemuL. M.o zasądzenie kwoty 130 000 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 sierpnia 2017 r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie zwrotu kosztów sądowych w wysokości 1 625 zł oraz kwoty 0,39 zł jako zwrotu opłaty manipulacyjnej operatora płatności.
W uzasadnieniu wskazał, że pozwany w dniu 24 września 2000 r. naruszył umyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że jako kierujący pojazdem w stanie nietrzeźwości nie zachował należytej ostrożności i potrącił pieszegoP. W., który na skutek doznanych obrażeń zmarł, a następnie pozwany zbiegł z miejsca zdarzenia. W chwili wypadku pojazd marki WARTBURG onr rej. (...), objęty był przez powódkę ochroną ubezpieczeniową w zakresie ubezpieczenia obowiązkowego OC. W związku ze zdarzeniem oraz zgłoszeniami szkody przez rodzinę poszkodowanego, powódka przeprowadziła postępowanie likwidacyjne, w którym łącznie wypłaciła 130 000 zł na rzecz członków rodziny poszkodowanego. Powódka wskazała, że mając na uwadze bezsporną winę pozwanego w spowodowaniu zdarzenia oraz fakt, iż pozwany prowadził pojazd będąc w stanie nietrzeźwości, powódka skierowała do pozwanego pismo z dnia 20.07.2017 r., obejmujące wezwanie do zapłaty kwoty w wysokości 130.000,00 zł w terminie 7 dni od doręczenia (k. 4 – 8 v.).
Nakazem zapłaty z dnia 29 stycznia 2018 r. Referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym Lublin – Zachód w Lublinie nakazał pozwanemu, aby w ciągu dwóch tygodni od doręczenia nakazu zapłacił powodowi kwotę 130 000zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 04.08.2017 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 1 625,39 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, albo w tym terminie wniósł sprzeciw.
W przepisanym terminie pozwany wniósł sprzeciw, wskazując, że żądane roszczenie nie pozostaje w adekwatnym związku przyczynowo- skutkowym z wypadkiem komunikacyjnym z dnia 24 września 2000 r. Pozwany też zapłacił nawiązkę zasądzoną wyrokiem karnym, a w 2003 r. w postępowaniu likwidacyjnym zapłacił na rzecz(...)kwotę ponad 23 000 zł. Nie był informowany o żadnych czynnościach przeprowadzanych przez(...)na etapie postępowania likwidacyjnego w 2017 r.(...) S.A.w swoim wezwaniu do zapłaty nie wskazało w prawidłowy i należyty sposób podstawy prawnej wysuniętego przez siebie wobecL. M.roszczenia regresowego. Pozwany wskazał, że roszczenie powoda z tytułu zdarzenia z 2000 r. jest przedawnione. Pozwany wskazał, że sądząc po treści zawartych z „poszkodowanymi" ugód- (...) S.A.nie badał i nie ustalił rodzaju dobra osobistego, które stanowiło podstawę ustalenia świadczenia, a jedynym czynnikiem decydującym o przyznaniu świadczenia był wyłącznie formalny związek pokrewieństwa. Zdaniem pozwanego, wystąpienie z roszczeniem regresowym nie jest więc obiektywnie słuszne (k. 11 v. – 13 v.).
W piśmie z dnia 7 lutego 2018 r. pozwanywskazał, że postępowanie powoda jest nacechowane istotnym błędem, albowiem nie uwzględniło ono tego, że w przeszłości pozwany wywiązał się z obowiązku zadośćuczynienia i uregulował świadczenie w wysokości ponad 23 000 zł (k.22).
W piśmie procesowym z dnia 23 listopada 2018 r. pozwanywskazał, że nie naruszył umyślnie, tylko nieumyślnie, zasad bezpieczeństwa prowadząc samochód w 2000 r., ponadto, nie prowadził go w stanie nietrzeźwości. Jedyną obciążającą go okolicznością było to, że zbiegł z miejsca wypadku.(...)w 2017 r. zawierając ugody z członkami rodziny zmarłego, nie wzięło pod uwagę ich stanów emocjonalnych, więzi rodzinnych, przyczynienia się poszkodowanego do wypadku, albowiem to poszkodowany znajdował się w stanie upojenia alkoholowego oraz poruszał się w sposób nieprawidłowy po drodze (k. 65 – 72).
W piśmie procesowym z dnia 10 grudnia 2018 r. powód podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie (k. 81 – 83).
W piśmie z dnia 12 grudnia 2018 r. powódwskazał, że pozwany został poinformowany o przyznanym zadośćuczynieniu na rzecz rodziny zmarłego i wezwany do zapłaty w dniu 20 lipca 2017 r. Powód potwierdził też, że pozwany uiścił na jego rzecz świadczenie odszkodowawcze w wysokości ponad 23 000 zł (k. 92 – 94).
Na rozprawie w dniu 30 marca 2022 r. pozwany podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie (k. 1333).

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W nocy w dniu 24 września 2000 r. pozwanyL. M.na trasieS.–M.naruszył nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że kierując samochodem osobowymmarki W.onr. rej (...)nie zachował należytej ostrożności i potrącił pieszegoP. W., który na skutek doznanych obrażeń zmarł, po czym zbiegł z miejsca zdarzenia tj. o czyn zart. 178 k.k.i za to Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim wyrokiem z dnia 20 września 2002 r. w sprawie o sygn. akt II K 742/00 wymierzył mu karę 2 lat pozbawienia wolności i zasądził nawiązkę na rzecz fundacji w kwocie 1 000 zł.
Apelację od powyższego wyroku złożył Prokurator Prokuratury Rejonowej w Krośnie Odrzańskim oraz obrońca oskarżonego.
Wyrokiem z dnia 9 stycznia 2003 r. Sąd Okręgowy w Zielonej Górze w sprawie o sygn. akt VII Ka 1333/02 zmienił jedynie zaskarżony wyrok m.in. w ten sposób, że orzeczoną nawiązkę podwyższył do kwoty 2 500 zł, a w pozostałej części wyrok utrzymał w mocy.
W apelacji Prokurator nie kwestionował przyjęcia przez Sąd Rejonowy w Krośnie Odrzańskim, że oskarżony był trzeźwy, inaczej niż we wniesionym akcie oskarżenia.
Pozwany zapłacił zasądzoną nawiązkę, odbył też karę pozbawienia wolności.
Dowód:
- wyrok SR w Krośnie Odrzańskim w sprawie o sygn. akt II K 742/00 z dnia 20.09.2002 r. k. 279 – 279 v. w aktach karnych o sygn. akt II K 742/00,
- wyrok SO w Zielonej Górze w sprawie o sygn. akt VII Ka 1333/02 z dnia 09.01.2003 r. k. 310 w aktach karnych o sygn. akt II K 742/00.
Pojazd osobowymarki W.onr. rej (...)w chwili wypadku komunikacyjnego w dniu 24 września 2000 r. był objęty ubezpieczeniem przeztowarzystwo (...) S.A.z siedzibą wW.w zakresie ubezpieczenia obowiązkowego OC posiadaczy pojazdów mechanicznych, stwierdzonegopolisą nr (...).
Powodowe towarzystwo ubezpieczeniowe w 2003 r. przeprowadziło postępowanie likwidacyjne, wskutek którego wypłaciło łączne odszkodowanie „rodzinieW.” w wysokości 23 611,80 zł. Następnie wezwało pozwanego do zapłaty, który to dokonał spłaty całkowitej w ratach w okresie od 22 czerwca 2006 r. do 18 marca 2013 r. Na rachunek bankowy powoda dokonał łącznie 83 wpłat na łączną kwotę 23 611,80 zł.
Dowód:
- pismo(...)z dnia 21.07.2010 r. k. 101,
- wezwanie przedsądowe do zapłaty tytułem regresowego zwrotu należności odszkodowawczej z dnia 29.05.2003 r. k. 111,
- zeznania pozwanego k. 674 v. – 675 v.
- potwierdzenia wpłat k. 684 – 703,
Po 14 latach krąg członków rodzinyP. W.został ustalony przez działającąfirmę (...) sp. z o.o.sp. k. z siedzibą wR.. Postępowanie likwidacyjne zostały zainicjowane przez ten podmiot.(...) sp. z o.o.sp.k. wR.nie dokonali oceny i analizy relacji rodzinnych zmarłegoP. W.oraz ich sytuacji życiowej w chwili jego śmierci. Nie zostały ustalone rzeczywiste więzi rodzinne zmarłego z pozostałymi członkami rodziny, nie ustalono też, czy osoby z kręgu najbliższych zmarłegoP. W.na skutek jego śmierci odniosły rzeczywiście szkody natury psychicznej i w jakim stopniu jego śmierć wpłynęła na poziom ich życia. Nie zostały ustalone związki emocjonalne, ani odniesiony przez członków rodziny zmarłego w 2000 r. uszczerbek na zdrowiu wskutek śmierciP. W.. Nie ustalono też, czy w ogóle doszło u tych osób do wywołania ich rozstroju zdrowia. Przy ustalaniu wysokości świadczeń odszkodowawczych nie wzięto pod uwagę, że poszkodowanyP. W.znajdował się w stanie upojenia alkoholowego.
S. W.,M. S.,J. J.,Ł. W.,M. W. (1),K. W.,A. W. (1)byli rodzeństwem zmarłegoP. W.i w chwili jego śmierci byli małymi dziećmi.R. W.był ojcemP. W..
S. W.,M. S.,J. J.,Ł. W.,M. W. (1),K. W.,A. W. (1)orazR. W.podpisali ugody z(...) S.A.za pośrednictwem(...) sp. z o.o.sp.k. wR., a na podstawie których wypłacono im świadczenia tytułem zadośćuczynienia w 50% oraz odszkodowania w wysokości 50%. Łącznie przyznano im po 12 000 zł (wypłacono ok. 10 000 zł, najprawdopodobniej(...)potrąciło prowizję).
W związku ze zdarzeniem oraz zgłoszeniami szkody za pośrednictwem i z inicjatywy(...)przez rodzinęP. W., powodowe towarzystwo ubezpieczeniowe przeprowadziło postępowanie likwidacyjne pod numerem szkody(...)bez analizy i oceny relacji rodzinnych i sytuacji życiowej i wypłaciło na rzecz poszkodowanych na podstawie:
- decyzji z dnia 10.04.2017 r. w dniu 10.04.2017 r. odszkodowanie w wysokości 6 000 zł na rzeczM. W. (2),
- decyzji z dnia 10.04.2017 r. w dniu 10.04.2017 r. odszkodowanie w wysokości 6 000 zł na rzeczM. W. (1),
- na podstawie ugody, decyzją z dnia 28.04.2017 r., wypłaciła w dniu 02.05.2017 r., dodatkowe odszkodowanie w wysokości 6 000 zł na rzeczM. W. (2),
- na podstawie ugody, decyzją z dnia 28.04.2017 r., wypłaciła w dniu 02.05.2017 r., dodatkowe odszkodowanie w wysokości 6 000 zł na rzeczM. W. (1),
- na podstawie ugody, decyzją z dnia 17.05.2017 r., wypłaciła w dniu 17.05.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12 000 zł na rzeczJ. J.,
- na podstawie ugody, decyzją z dnia 09.06.2017 r., wypłaciła w dniu 09.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12 000 zł na rzeczR. W.,

-

na podstawie ugody, decyzją z dnia 27.06.2017 r., wypłaciła w dniu 28.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzeczS. W.,

na podstawie ugody, decyzją z dnia 27.06.2017 r., wypłaciła w dniu 28.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzeczŁ. W.,

na podstawie ugody, decyzją z dnia 27.06.2017 r., wypłaciła w dniu 28.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzeczK. W.,

na podstawie ugody, decyzją z dnia 27.06.2017 r., wypłaciła w dniu 28.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzeczA. W. (1),

na podstawie ugody, decyzją z dnia 27.06.2017 r., wypłaciła w dniu 28.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzeczM. B.,

na podstawie ugody, decyzją z dnia 27.06.2017 r., wypłaciła w dniu 28.06.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzeczM. S.,

na podstawie ugody, decyzją z dnia 30.06.2017 r., wypłaciła w dniu 03.07.2017 r., odszkodowanie w wysokości 12.000,00 zł na rzeczM. W. (3).

Pozwany na etapie wypłaty świadczeń odszkodowawczych na rzecz członków rodzinyP. W.nie był informowany o żadnych czynnościach przeprowadzanych przez pozwane towarzystwo ubezpieczeniowe w postępowaniu likwidacyjnym. Informację o wypłaconych odszkodowaniach powziął tuż przed złożonym pozwem, dopiero w chwili, gdy odebrał pismo powoda z żądaniem zapłaty kwoty 130 000 zł w dniu 27 lipca 2017 r.
Dowód:
- zeznania świadkaS. W.k. 278 – 279,
- zeznania świadkaM. S.k. 355, transkrypcja protokołu rozprawy z dnia 9 marca 2020 r. k. 360 – 367,
- zeznania świadkaA. T.k. 407 – 407 v.,
- zeznania świadkaJ. J.k. 462 v. – 463 v.,
- zeznania świadkaŁ. W.k. 518 v. -519,
- zeznania świadkaA. W. (2)złożone na piśmie k. 648 – 648 v.
- zeznania pozwanego k. 674 v. – 675 v.
- akta szkodowe(...)k. 728 – 1329.
Pismem z dnia 20 lipca 2017 r., powodowe towarzystwo ubezpieczeniowe wezwało pozwanego do zapłaty kwoty 130 000 zł w terminie 7 dni od doręczenia. Pismo zostało doręczone pozwanemu w dniu 27 lipca 2017 r. (numer przesyłki(...)).
W piśmie z dnia 29.07.2017 r. pozwany zanegował dochodzone przez powoda roszczenie, wskazując, że(...)nie wykazało ani nie udowodniło, że wypłata w kwocie 130 000 zł pozostawała w adekwatnym związku przyczynowo - skutkowym ze zdarzeniem z dnia 24.09.2000 r. i wskazał, że uregulował krótko po zdarzeniu na rzecz(...) S.A.kwotę świadczenia odszkodowawczego w wysokości ponad 23 tys. zł. Nie był też przez kilkanaście lat informowany o jakichkolwiek czynnościach w sprawie likwidacyjnej.
Powód w piśmie z dnia 28 sierpnia 2017 r. nie podzielił stanowiska pozwanego.
Pozwany w piśmie z dnia 2 listopada 2017 r. podniósł kwestię braku podstaw do wypłaty zadośćuczynienia w okolicznościach przedmiotowej sprawy oraz braku zasadności wypłat świadczeń określonych przez(...)jako odszkodowanie.
Pismem z dnia 17 listopada 2017 r. powodowe towarzystwo ubezpieczeniowe ponownie wezwało pozwanego do zapłaty kwoty 130 000 zł w terminie 3 dni od doręczenia. Pismo zostało skutecznie doręczone w dniu 24.11.2017 r. (numer przesyłki(...)).
Pomimo oczywistego sporu co do zasadności roszczenia, powód wniósł 11 stycznia 2018 r. pozew w elektronicznym postępowaniu uproszczonym przed Sąd Rejonowy w Lubliniewskazując nieprawdziwe okoliczności tj. skazania za wypadek w stanie nietrzeźwości, i brak wywiązania się pozwanego z obowiązku zapłaty odszkodowania.
Dowód:
- uzasadnienie pozwu w(...)k. 5 v. – 8,
- pismo pozwanego z dnia 29.07.2017 r. k. 15 – 17,
- pismo powoda z dnia 28.08.2017 r. k. 18 – 19,
- pismo pozwanego z dnia 2.11.2017 r. k. 19 v. – 21 v.
- wezwanie do zapłaty z dnia 20.07.2017 r. k. 714 v.
Obecnie pozwany jest żonaty. Zamieszkuje wraz z małżonką i dwójką dzieci (11 lat i 16 lat) u swojej teściowej, u której w stodole mają zaadaptowane dwa pokoje. Od początku małżeństwa to głównie pozwany utrzymuje całą rodzinę. Pracuje na terenie Niemiec i zarabia ok. 2 000 euro miesięcznie. Opłaca hotel w wysokości 600 euro miesięcznie, ponosi też koszty dojazdów do Polski. Jego żona pracuje na stanowisku sprzątaczki na ¼ etatu.
Dowód:
- zeznania pozwanego k. 674 v. – 675 v.

Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie.
W przedmiotowej sprawie powód dochodził od pozwanego zapłaty kwoty 130 000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 4 sierpnia 2017 r. do dnia zapłaty tytułem roszczenia regresowego w oparciu o przepis§ 33 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów, związanego z wypadkiem komunikacyjnym, który miał miejsce w dniu 24 września 2000 r. i na skutek którego, pozwanyL. M.na trasieS.–M.naruszył nieumyślnie zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że jako kierując samochodem osobowymmarki W.onr. rej (...)nie zachował należytej ostrożności i potrącił pieszegoP. W., który na skutek doznanych obrażeń zmarł, po czym zbiegł z miejsca zdarzenia
Powód swoje roszczenie wywodzi z już nie nieobowiązującego§ 33 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. w sprawie ogólnych warunków obowiązkowego ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych za szkody powstałe w związku z ruchem tych pojazdów. Przepis ten stanowił, że zakładowi ubezpieczeń przysługuje upraw­nienie dochodzenia od kierującego pojazdem zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC odszkodowa­nia, jeżeli kierujący: 1) wyrządził szkodę umyślnie lub w stanie po użyciu alkoholu albo będąc pod wpływem środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii, 2) wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa, 3) nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowa­nia pojazdem, z wyjątkiem przypadków, gdy cho­dziło o ratowanie życia ludzkiego lub mienia albo o pościg za osobą podjęty bezpośrednio po popeł­nieniu przez nią przestępstwa,4) zbiegł z miejsca zdarzenia, 5) nie dopełnił obowiązków w przypadku określonym w § 27 — w zakresie tej części wypłaconego od­szkodowania, która nie byłaby świadczona przez zakład ubezpieczeń w razie dopełnienia przez kieru­jącego ciążących na nim obowiązków. Wskazać należy, że to rozporządzenie obowiązywało do 1 stycznia 2004 r., a więc w chwili wypadku komunikacyjnego, od 1 stycznia 2004 r. regulujeart. 43 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zgodnie z którym zakładowi ubezpieczeń oraz Ubezpieczeniowemu Funduszowi Gwarancyjnemu, w przypadkach określonych wart. 98 ust. 2 pkt 1, przysługuje prawo dochodzenia od kierującego pojazdem mechanicznym zwrotu wypłaconego z tytułu ubezpieczenia OC posiadaczy pojazdów mechanicznych odszkodowania, jeżeli kierujący: 1) wyrządził szkodę umyślnie, w stanie po użyciu alkoholu lub w stanie nietrzeźwości albo po użyciu środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii; 2) wszedł w posiadanie pojazdu wskutek popełnienia przestępstwa; 3) nie posiadał wymaganych uprawnień do kierowania pojazdem mechanicznym, z wyjątkiem przypadków, gdy chodziło o ratowanie życia ludzkiego lub mienia albo o pościg za osobą podjęty bezpośrednio po popełnieniu przez nią przestępstwa;4) zbiegł z miejsca zdarzenia.
Mając na uwadze zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, Sąd uznał, że roszczenie powoda jest całkowicie bezzasadne, na mocy przywołanych przepisów dotyczących regresu nietypowego, zakład ubezpieczeń miał prawo dochodzenia od pozwanego - kierowcy pojazdu, zwrotu już wypłaconego ubezpieczenia w ramach umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej. Podstawową cechą ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej jest to, że zakład ubezpieczeń jest zobowiązany do wyrównania ubezpieczonemu uszczerbku wywołanego koniecznością zapłaty poszkodowanemu odszkodowania z tytułu odpowiedzialności cywilnej. Przewidziane w § 33 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 24 marca 2000 r. oraz w art. 43 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. sytuacje, w których powstawał regres, dotyczą w głównej mierze zachowań stanowiących przestępstwa o znacznej społecznej szkodliwości tj. wyrządzenie szkody umyślnie po spożyciu alkoholu, w stanie nietrzeźwości albo po użyciu środków odurzających, psychotropowych etc., wejście w posiadanie pojazdu wskutek przestępstwa; jazda bez uprawnień, czy też ucieczka z miejsca zdarzenia. Tym samym, nie ulega wątpliwości, że celem tych uregulowań jest zwalczanie takich negatywnych zachowań i przeciwdziałanie im.
W niniejszej sprawie, poza sporem było to, że w ramach odpowiedzialności wynikającej z zawartej umowy obowiązkowego ubezpieczenia OC Nrpolisy (...)strona powodowa w toku postępowania likwidacyjnego, wypłaciła uprawnionym po śmierciP. W.w 2003 r. kwotę 23 600 zł, a następnie kwotę 130 000 zł tytułem zadośćuczynienia oraz odszkodowania za naruszenie ich dóbr osobistych wywołane przez śmierćP. W.w wypadku, który spowodował pozwany. Co prawda, w toku postępowania pozwany kwestionował wysokość wypłaconych świadczeń na rzecz uprawnionych, jednakże fakt ten, w okolicznościach niniejszej sprawy, ostatecznie pozostaje bez większego znaczenia, albowiem dochodzone przez powoda roszczenie jest sprzeczne ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa oraz zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie z regulacją zawartą wart. 5 k.c., nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub zasadami współżycia społecznego. Takie działanie nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony.
Zgodnie z tym, co już wyżej zaznaczono, roszczenie regresowe zakładu ubezpieczeń w stosunku do kierowcy, który powodując wypadek komunikacyjny, zbiegł z miejsca zdarzenia, miało (i nadal ma) na celu przeciwdziałanie i zwalczanie negatywnego zjawiska społecznego, jakim jest nieudzielenie pomocy osobie poszkodowanej. Społeczno-gospodarczym przeznaczeniem omawianego prawa była (i jest) realizacja tego celu. Natomiast interesy majątkowe zakładu ubezpieczeń dla społeczno-gospodarczego przeznaczenia tego prawa mają znaczenie trzeciorzędne, jeśli w ogóle jakiekolwiek. Niewątpliwie w zamyśle ustawodawcy realizacja wskazanego celu roszczenia regresowego następować miała zarówno poprzez oddziaływanie indywidualne – na sprawcę szkody, jak i ogólnospołeczne – na resztę społeczeństwa. Podkreśla się, że przepisy te pełnią funkcję represyjną, wychowawczą i prewencyjną. Chodziło o nałożenie na sprawcę szkody dodatkowej dolegliwości w postaci konieczności zwrotu wypłaconego przez zakład ubezpieczeń odszkodowania (aspekt represyjny), aby w ten sposób zmienić jego postawę (aspekt wychowawczy) i zapobiec kolejnym takim jego zachowaniom w przyszłości (aspekt prewencyjny). Niewątpliwie chodziło też o to, by przykład dolegliwości, która spotkała sprawcę szkody, przyczynił się do zmiany postaw w społeczeństwie a przynajmniej podziałał odstraszająco (aspekty wychowawczy i prewencyjny w wymiarze społecznym (wyrok SO w Poznaniu z dnia 03.04.2018 r., XIV C 537/17, podobnie – wyrok SO w Poznaniu z dnia 26.04.2017 r. XIV C 29/17, wyrok SO w Gliwicach z dnia 29.05.2018 r. II C 497/17).
W niniejszej sprawie, niewątpliwie, dochodzone przez powoda roszczenie nie służy realizacji tego celu, a jedynie interesom majątkowym zakładu ubezpieczeń, a wcześniejspółce (...). Z całą pewnością, roszczenie to nie pełni już roli prewencyjnej, wychowawczej ani represyjnej.
Pozwany w chwili wypadku komunikacyjnego miał 25 lat. Za przestępstwo został skazany na karę 2 lat pozbawienia wolności. Ponadto, sąd karny orzekł wobecL. M.nawiązkę pieniężną w wysokości 2 500 zł. Od czasu wypadku minęło ponad 21 lat. Pozwany od tego czasu nie miał żadnych problemów z prawem, ale przede wszystkim, powodowe towarzystwo ubezpieczeniowew 2003 r. przeprowadziło postępowanie likwidacyjne, wskutek którego wypłaciło łączne odszkodowanie w wysokości 23 611,80 zł na rzecz członków rodziny zmarłegoP. W.. Następnie wezwało pozwanego do zapłaty tej kwoty. Pozwany w okresie od 22 czerwca 2006 r. do 18 marca 2013 r. dokonał całkowitej spłaty tej sumy, przelewając na jego konto bankowe łącznie 83 wpłaty. W ocenie Sądu, nie sposób więc w świetle tych okoliczności, a ponadtopo ponad 18 latach od zdarzenia, oczekiwać, że pozwany ma zapłacić na rzecz powoda kolejne roszczenie regresowe w kwocie 130 000 zł, ustalonej bardzo jednostronnie, żeby nie powiedzieć – nazbyt hojnie i pochopnie. Ponadto obecna sytuacja majątkowa oraz osobista, również to wyklucza. Pozwany kilkanaście lat temu ożenił się, ma dwójkę dzieci w wieku 11 lat i 16 lat. Zamieszkują u jego teściowej w stodole, w której zostały zaadaptowane dwa pokoje. Pozwany pracuje na terenie Niemiec i zarabia ok. 2 000 euro miesięcznie. Opłaca hotel w wysokości 600 euro miesięcznie. Ponosi też koszty dojazdów do Polski. On jest głównym żywicielem rodziny i to on ją utrzymuje. Jego żona pracuje jako sprzątaczka na ¼ etatu. Wskazać należy, że z tych samych powodów jak długi upływ czasu od wypadku oraz prawidłowa postawa życiowa pozwanego, roszczenie powoda jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W chwili obecnej pozwany prowadzi spokojne życie rodzinne, wychowuje dzieci i dostarcza rodzinie środków utrzymania. Już tylko na podstawie tych okoliczności dochodzenie od pozwanego roszczenia regresowego po blisko 18 latach od wypadku komunikacyjnego, budzi poważne wątpliwości Sądu z punktu widzenia zasad słuszności i poczucia sprawiedliwości. Niewątpliwie po upływie tylu lat, nie jest on w żaden sposób przygotowany finansowo, tym bardziej, że nie spodziewał się po 14- tu latach od ustalenia i wypłaty pokrzywdzonym kwoty 23 000 zł, która miała zupełnie inną wymierną wartość i która mogła zrekompensować w owym czasie stratę. W ocenie Sądu w tej sytuacji, domaganie się przez powoda spełnienia roszczenia zwrotnego musi być ocenione jako czynność sprzeczna z poczuciem słuszności i sprawiedliwości oraz z zasadami współżycia społecznego. Podkreślić należy też, powód uniemożliwił pozwanemu wzięcie udziału w przeprowadzonych postępowaniach likwidacyjnych. Powód nie wypłaciłby odszkodowania po wielu latach w tak niefrasobliwy sposób, nie ustalając podstaw dla dalszych żądań odszkodowawczych.Spółka (...)w bardzo swobodny i arbitralny sposób zawarła ugodę w imieniu poszkodowanych bez żadnej aktywności i wniosków. Można stwierdzić, że po prostu „odnalazła” poszkodowanych zmarłego w wypadku komunikacyjnymP. W., zapewniając ich, że skoro ich bliski zmarł tragicznie w wypadku, to mogą z tego tytułu otrzymać odszkodowanie.Spółka (...)w żaden sposób nie dokonała oceny i analizy relacji rodzinnych zmarłegoP. W.oraz ich sytuacji życiowej w chwili jego śmierci. Nie zostały ustalone rzeczywiste więzi rodzinne zmarłego z pozostałymi członkami rodziny, nie ustalono też, czy osoby z kręgu najbliższych zmarłegoP. W.na skutek jego śmierci odniosły rzeczywiście szkody natury psychicznej i w jakim stopniu jego śmierć wpłynęła na poziom ich życia oraz ile otrzymali odszkodowania w 2003 roku. Co istotne, a czego nie uczyniłaspółka (...)przy ustalaniu wysokości świadczeń odszkodowawczych nie wzięto pod uwagę, że poszkodowanyP. W.znajdował się w stanie upojenia alkoholowego, a okoliczność ta z całą pewnością miałaby wpływ na ich wysokość.
Mając na uwadze powyższe, Sąd uznał, że powództwo należało oddalić z uwagi na to, że powód czyni ze swego prawa użytek sprzeczny ze społeczno-gospodarczym tego prawa oraz z zasadami współżycia społecznego, czym dał wyraz w pkt. 1 sentencji orzeczenia.
Na marginesie, z uwagi na zgłoszony przez pozwanego zarzut przedawnienia roszczenia, wskazać należy, że nie zostało ono przedawnione. Termin przedawnienia roszczenia w ramach regresu nietypowego jest uzależniony od charakteru tego roszczenia. Zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem Sądu Najwyższego (wyrok z dnia 6 kwietnia 1981 r., IV CR 63/81, OSNC 1981, Nr 12, poz. 242 i uchwałę z dnia 10 listopada 2005 r., III CZP 83/05, OSNC 2006, Nr 9, poz. 147),które Sąd w niniejszej sprawie całkowicie podziela, do przedawnienia roszczenia regresowego zakładu ubezpieczeń przeciwko kierującemu pojazdem mechanicznym ma zastosowanie ogólny termin przedawnienia roszczeń majątkowych określony wart. 118 in fine k.c.Ponieważ chodzi tu o roszczenia zakładu ubezpieczeń związane z prowadzeniem działalności gospodarczej, przedawniają się one z upływem trzech lat, licząc od dnia wypłacenia odszkodowania poszkodowanemu. U podstaw takiego rozstrzygnięcia legło założenie, że regres nieprawidłowy nie wynika bezpośrednio z umowy ubezpieczenia, lecz jest roszczeniem w stosunku do niej autonomicznym, przyznanym ubezpieczycielowi na podstawie szczególnego przepisu prawa. W szczególności nie może mieć zastosowania termin przedawnienia określonyart. 4421§ 2 k.c., ponieważ nie jest to roszczenie deliktowe, mimo niewątpliwego istnienia związku między roszczeniem z regresu nietypowego a czynem niedozwolonym. Spowodowanie wypadku stanowi tu jedynie przyczynę sprawczą określonego następstwa roszczeń. Polega ono na tym, że poszkodowany ma prawo żądać naprawienia szkody wprost od ubezpieczyciela, a ten, po dokonaniu wypłaty świadczenia ubezpieczeniowego, w ściśle określonych przypadkach może wystąpić z roszczeniem przeciwko kierującemu pojazdem o zwrot spełnionego świadczenia. Związek między tymi roszczeniami ma jednak charakter czysto zewnętrzny, gdyż nie jest wynikiem przejścia z mocy prawa na zakład ubezpieczeń roszczeń ubezpieczającego przeciwko sprawcy wypadku (art. 828 § 1 k.c.) ani wstąpieniem w prawa zaspokojonego wierzyciela (art. 518 k.c.), lecz stanowi realizację odrębnego roszczenia, przyznanego ubezpieczycielowi z mocy ustawy. Jest to nowy stosunek prawny pomiędzy zakładem ubezpieczeń a kierowcą, niewywodzący się bezpośrednio ze stosunku ubezpieczenia, który powstaje oczywiście wyłącznie wtedy, gdy za wynikłą szkodę odpowiada kierowca. Roszczenie regresowe staje się wymagalne z chwilą, gdy nastąpi zaspokojenie roszczenia z ubezpieczenia OC.
W przedmiotowej sprawie, powód w związku z powstałą szkodą przeprowadził dwa postępowania likwidacyjne , w 2003 roku i 2017 roku ostatnie, pod numerem(...), uznając swoją odpowiedzialność odszkodowawczą i począwszy od 10 kwietnia 2017 r. do 3 lipca 2017 r. wypłacał uprawnionym po śmierciP. W.odszkodowania. Pozew, w niniejszej sprawie, wpłynął do Sądu w dniu 11 stycznia 2018 r. , a zatem od ostatniej wypłaty odszkodowania do wniesienia pozwu, nie upłynął ustawowy 3 letni termin. Co oznacza, że roszczenie powoda nie jest przedawnione.
Przy dokonywaniu ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie Sąd oparł się na zeznaniach świadków –S. W.,M. S.,A. T.,J. J.,Ł. W.,A. W. (2)oraz na  zeznaniach pozwanego, uznając, że przedstawiona przez nich relacja jest wyważona, wewnętrznie spójna i koresponduje z resztą materiału, zgromadzonego w sprawie. Dodatkowo Sąd bazował na dowodach z dokumentów zgromadzonych w niniejszej sprawie, a w szczególności akt sprawy karnej, akt szkodowych, których prawdziwości żadna ze stron nie kwestionowała, a i Sąd nie znalazł podstaw, by czynić to z urzędu.
O kosztach procesu, Sąd orzekł jak w pkt. 2 sentencji, w oparciu o treść przepisuart. 98 §1 k.p.c., na mocy którego, strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony (koszty procesu). Sąd zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 5 417 złotych, na którą złożyły się: wynagrodzenie pełnomocnika pozwanego w wysokości 5 400 złotych ustalone na podstawie na podstawie § 2 pkt. 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz kwota 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.