Sąd Okręgowy w Zielonej Górze
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1676/20
Data wyroku: 2021-02-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Bogusław Łój
Słowa kluczowe: Świadczenia po osobie zmarłej
Podstawa prawna: art. 25b ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt IV U 1676/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 04 lutego 2021 r.
Sąd Okręgowy w Zielonej Górze IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący: sędzia Bogusław Łój
Protokolant:sekretarz sądowy Joanna Dejewska vel Dej
po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2021 r. w Zielonej Górze

odwołaniaD. N.,M. N.,A. B.

od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
z dnia 07.08.2020 r. znak(...)- (...)nr(...)dot.D. N.
z dnia 07.08.2020 r. znak(...)- (...)nr(...)dot.M. N.

z dnia 07.08.2020 r. znak(...)- (...)nr(...)dot.A. B.

o wypłatę jednorazowego świadczenia pieniężnego

I
oddala odwołania

II
zasądza od każdej z odwołujących:D. N.,M. N.,A. B.na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.po 180 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego

sędzia Bogusław Łój
Sygn. akt IV U 1676/20

UZASADNIENIE
Decyzją z 07.08.2020 r., nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.odmówiłD. N.wypłaty jednorazowego świadczenia pieniężnego po śmierci emerytaJ. N..
Jako podstawę prawną decyzji organ rentowy wskazałart. 83 ust. 1, art. 40a ust. 1, art. 111 ust. 3, 5 ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychw zw. zart. 25 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W uzasadnieniu organ rentowy wskazał dodatkowo art. 25b ustawy emerytalnej, wywodził, że ubezpieczenia społeczneJ. N.ustały przed 01.01.1999 r., czyli przed wejściem w życie ustawy o otwartych funduszach emerytalnych. Nie mógł zatem skorzystać z prawa i podpisać umowy z otwartym funduszem emerytalnym. Cała składka emerytalna przekazywana była na Fundusz Ubezpieczeń Społecznych, tj. I filar, który nigdy nie był dziedziczony. Zatem dlaJ. N.nie zostało utworzone subkonto, a przyznana emerytura nie zawierała środków z II filaru, tzn. środków podlegających dziedziczeniu. Z uwagi na brak podpisanej umowy z otwartym funduszem emerytalnym, Zakład stwierdził, że wniosek o wypłatę gwarantowaną po zmarłym emerycie jest bezzasadny.
Odwołaniem od powyższej decyzjiD. N.zaskarżyła tę decyzję w całości, wnosząc o jej zmianę i orzeczenie, że odwołująca się spełnia warunki wypłaty jej jednorazowego świadczenia pieniężnego po śmierciJ. N., zwanego wypłatą gwarantowaną.
Odwołująca się zarzuciła błędne ustalenia faktyczne i prawne stanowiące podstawę wydanej decyzji i prowadzące do błędnego wniosku, że brak jest podstaw wypłaty gwarantowanej po śmierciJ. N., podczas gdy zostały spełnione warunki tej wypłaty.
W uzasadnieniu odwołująca się wywodziła, że znajduje się w kręgu osób uprawnionych do wypłaty gwarantowanej. Zmarły nie wskazał osób uprawnionych, nie posiadał w chwili śmierci małżonka, któremu mogłyby zostać wypłacone środki, zatem uprawnionymi pozostają spadkobiercy zmarłego, tj. córkiD. N.,M. N.iA. B.. Zatem odwołująca się oraz jej siostry są uprawnione do wypłaty jednorazowego świadczenia pieniężnego po śmierciJ. N..
PonadtoJ. N.nabył uprawnienia do emerytury przyznanej na podstawie art. 24 ust. 1 ustawy emerytalnej oraz nie pobierał okresowej emerytury kapitałowej po przyznaniu emerytury. Śmierć emeryta pobierającego emeryturę nastąpiła w okresie trzech lat od miesiąca, od którego po raz pierwszy wypłacono mu emeryturę.
Decyzją z 07.08.2020 r., nr(...), organ rentowy odmówiłM. N.wypłaty jednorazowego świadczenia pieniężnego po śmierci emerytaJ. N.z takich samych przyczyn, jak w przypadku decyzji dotyczącejD. N..
Odwołaniem od powyższej decyzjiM. N.zaskarżyła tę decyzję w całości, wnosząc o jej zmianę i orzeczenie, że odwołująca się spełnia warunki wypłaty jej jednorazowego świadczenia pieniężnego po śmierciJ. N., zwanego wypłatą gwarantowaną.
Odwołująca się sformułowała takie same zarzuty i uzasadnienie, jakD. N.w swoim odwołaniu.
Decyzją z 07.08.2020 r., nr(...), organ rentowy odmówiłA. B.wypłaty jednorazowego świadczenia pieniężnego po śmierci emerytaJ. N.z takich samych przyczyn, jak w przypadku decyzji dotyczącejD. N..
Odwołaniem od powyższej decyzjiA. B.zaskarżyła tę decyzję w całości, wnosząc o jej zmianę i orzeczenie, że odwołująca się spełnia warunki wypłaty jej jednorazowego świadczenia pieniężnego po śmierciJ. N., zwanego wypłatą gwarantowaną.
Odwołująca się sformułowała takie same zarzuty i uzasadnienie, jakD. N.w swoim odwołaniu.
W odpowiedziach na odwołania pozwany organ rentowy wnosił o ich oddalenie i zasądzenie od odwołujących się na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji.
Na podstawieart. 219 k.p.c.sąd połączył sprawy ze wszystkich odwołań w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
Odwołujące się 15.10.2019 r. złożyły wniosek o wypłacenie należnych kwot „z tytułu nabycia spadku” po zmarłymJ. N..
Doprecyzowując wniosek, pismem z 27.12.2019 r.D. N.podała, że chodzi o jednorazowe świadczenie pieniężne zwane wypłatą gwarancyjną.
Decyzją z 27.02.2020 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówiłD. N.prawa do wypłaty niezrealizowanego świadczenia po zmarłym, na podstawieart. 114 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W odwołaniu od ww. decyzji, wniesionym 25.05.2020 r., odwołujące się podały, że wnoszą o jej zmianę i orzeczenie, że spełniają warunki uzyskania jednorazowego świadczenia po śmierciJ. N., zwanego wypłatą gwarantowaną.
Pismo to zostało uznane za wniosek o jednorazowe świadczenie pieniężne.
Wniosek ten skutkował wydaniem przez pozwany organ rentowy zaskarżonych w niniejszej sprawie decyzji.
Okoliczności niesporne, ustalone na podstawie akt organu rentowego.
J. N., ojciec odwołujących się,urodzony (...), nabył uprawnienie do emerytury wraz z rekompensatą od 15.12.2017 r., tj. od daty osiągnięcia wieku 65 lat.
Okoliczności niesporne, ustalone na podstawie akt organu rentowego (w
tym decyzji z 17.01.2018 r., znak:(...)).
J. N.zmarł(...)
Postanowieniem z 07.02.2019 r., sygn. akt I Ns 660/18, Sąd Rejonowy w Żarach, Wydział I Cywilny, stwierdził, że spadek po zmarłym na podstawie ustawy nabyły dzieci – odwołujące się, po 1/3 części spadku każda z nich.
Okoliczności niesporne, ustalone na podstawie akt organu rentowego (w
tym odpisu skróconego aktu zgonu oraz ww. postanowienia).
Ostatni okres zatrudnieniaJ. N.przypadał do 30.04.1994 r.
Dowód: akta organu rentowego, w tym świadectwo pracy z 30.04.1994 r.,
k. 11 akt dotyczących decyzji z 04.09.2017 r.
W okresie od 16.05.1994 r. do 25.03.1999 r.J. N.był zarejestrowany w Powiatowym Urzędzie Pracy wŻ.jako osoba bezrobotna i otrzymał zasiłek w okresie od 17.05.1994 r. do 16.05.1995 r.
Dowód: akta organu rentowego, w tym zaświadczenie z 27.02.2012 r.,
k. 12 akt dotyczących decyzji z 04.09.2017 r.
Po 16.05.1995 r.J. N.nie posiadał żadnych okresów ubezpieczeniowych.
Okoliczności niesporne, ustalone na podstawie akt organu rentowego.
J. N.nie posiadał subkonta, nie był członkiem otwartego funduszu emerytalnego i tym samym nie miał żadnych środków tam zgromadzonych; ponadto nie pobierał okresowej emerytury kapitałowej po przyznaniu emerytury.
Okoliczności niesporne.

Sąd Okręgowy rozważył, co następuje.
Odwołania okazały się niezasadne.
Przedmiotem sporu było ustalenie, czy pozwany organ rentowy zaskarżoną decyzją prawidłowo odmówił odwołującym się wypłaty jednorazowego świadczenia pieniężnego po śmierci emerytaJ. N..
Zgodnie zart. 25b ust. 1 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 53 ze zm.), Zakład informuje emeryta, który:
1) nabył prawo do emerytury z tytułu osiągnięcia wieku emerytalnego wynoszącego 65 lat albo do dnia poprzedzającego osiągnięcie tego wieku miał ustalone prawo do okresowej emerytury kapitałowej,
2) posiadał subkonto, o którym mowa wart. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych,
3) nie pobiera okresowej emerytury kapitałowej
– o możliwości wskazania imiennie jednej lub kilku osób fizycznych jako osób uposażonych, na rzecz których ma nastąpić po śmierci emeryta wypłata jednorazowego świadczenia pieniężnego, zwanego dalej „wypłatą gwarantowaną”.
W myślust. 3, wypłata gwarantowana jest ustalana jako różnica między kwotą środków, o których mowa wart. 25 ust. 1, zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart. 40a ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, a iloczynem liczby pełnych miesięcy, jakie upłynęły od początku miesiąca, w którym po raz pierwszy wypłacono emeryturę, do końca miesiąca, w którym nastąpiła śmierć emeryta, oraz trzydziestej siódmej części kwoty zewidencjonowanej na tym subkoncie.
Przepisart. 40a ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychreguluje prowadzenie przez ZUS subkonta, w ramach konta ubezpieczonego. Instytucja subkonta w ramach konta ubezpieczonego została wprowadzona przezustawę z dnia 25 marca 2011 r. o zmianie niektórych ustaw związanych z funkcjonowaniem systemu ubezpieczeń społecznych(Dz.U. Nr 75, poz. 398 z późn. zm.). Przedmiotowa ustawa istotnie zmniejszyła wysokość tej części składki na ubezpieczenie emerytalne, która jest przekazywana do otwartego funduszu emerytalnego. Jednocześnie wprowadziła rozwiązanie, zgodnie z którym kwota składki emerytalnej stanowiąca różnicę pomiędzy dotychczasową wysokością składki emerytalnej, przekazywanej do otwartego funduszu emerytalnego (tj. 7,3% podstawy wymiaru) a nową wysokością składki emerytalnej przekazywanej do otwartego funduszu emerytalnego (tj. początkowo 2,3% podstawy wymiaru, a obecnie 2,92% podstawy wymiaru) będzie ewidencjonowania właśnie na subkoncie w ramach kontach ubezpieczonego (P. Kostrzewa,Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych. Komentarz, LEX/el. 2014).
W niniejszej sprawie zmarły emeryt –J. N.– bezspornie nie posiadał subkonta, bezspornie też zaprzestał odprowadzania składek przed momentem, od którego wprowadzono tę instytucję, nie był członkiem otwartego funduszu emerytalnego i tym samym nie miał żadnych środków tam zgromadzonych.
Oznacza to, że nie zostały spełnione wszystkie przesłanki określone wart. 25b ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(przesłanka zpunktu 2– posiadanie przez emeryta subkonta).
Mając powyższe na względzie, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., orzeczono jak w punkcie I wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego (pkt II) orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 265).