Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 410/21
Data wyroku: 2022-04-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Katarzyna Wilczyńska
Słowa kluczowe: Ochrona własności
Podstawa prawna: art. 189 kpc, art. 23-24 kc

Sygn. aktI C 410/21

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 kwietnia 2022 roku
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie Wydział I Cywilny
w składzie:

Przewodnicząca: Sędzia Katarzyna Wilczyńska

Protokolant: Aleksander Kondej
po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2022 r. w Warszawie na rozprawie
sprawy z powództwaW. P.
przeciwko Diecezji(...)(...)

o ustalenie

1

oddala powództwo;

2

zasądza odW. P.na rzecz Diecezji(...)(...)kwotę 737 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia Katarzyna Wilczyńska

Sygn. akt I C 410/21

UZASADNIENIE
PowódkaW. P.wniosła o ustalenie, że przysługuje jej prawo do grobu nr(...)umiejscowionego na Cmentarzu(...), polegające na prawie pochówku oraz o zasądzenie na rzecz powódki od pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu wskazała, że w przedmiotowym grobie pochowani są jej rodziceJ. R.iW. R. (1), a także siostraM. S. (1). Formalną właścicielką grobu jestM. S. (2)– córkaM. S. (1). Powódka od ponad 10 lat nie ma kontaktu zM. S. (2), która faktycznie nie interesuje się grobem rodzinnym, o czym świadczy jego zły stan. Powódka chce wykonać remont grobu (pozew k. 3-6).
W odpowiedzi na pozew, pozwana Diecezja(...)(...)Zarząd Cmentarza(...)wniósł o oddalenie powództwa wskazując, że z będących w jej posiadaniu dokumentów wynika, że powódka nie jest jedyną osobą uprawnioną do grobu. Pozwana nie podważa prawa powódki do grobu, a jedynie wskazuje, że prawo to przysługuje jej wspólnie z innymi osobami m.in. córką pierwszej pochowanejM. S. (1). W celu wymiany pomnika powódka powinna uzyskać zgodę wszystkich osób mających prawo do danego grobu, zarządca cmentarza nie jest uprawniony do wyrażenia zgody za te osoby, w tym za te z którymi kontakt jest utrudniony. Pozwana wniosła o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu według norm przepisanych (odpowiedź na pozew k. 36-38)
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Grób onumerze ewidencyjnym (...)położony jest na Cmentarzu(...)wW., należącym do Diecezji(...)(...), w której imieniu administruje nim Zarząd Cmentarza(...).
W dniu 30 września 1988 r. w grobie tym pochowana zostałaM. S. (1)– siostra powódkiW. P.. Za pogrzeb i grób zapłacił ojciecM. J.R..M. S. (1)w momencie śmierci była zamężna zA. S..
(dowód: karta grobu k. 41, kwit nr.(...), kopia odpisu skróconego aktu zgonu k. 43)
W dniu 10 października 1990 r. w przedmiotowym grobie został pochowanyJ. R.– ojciec powódki iM. S. (1). Za pogrzeb zapłaciła powódkaW. P..
(dowód: karta grobu k. 41, kwit nr.(...)k. 44, kopia wyciągu z aktu urodzenia k. 9)
W dniu 15 grudnia 1990 r. w przedmiotowym grobie, jako ostatnia, została pochowanaW. R. (2)– żonaJ. R., matka powódki iM. S. (1). Za pogrzeb zapłaciła powódkaW. P..
(dowód: karta grobu k. 41, kwit nr.(...)k. 45, kopia wyciągu z aktu urodzenia k. 9).
W dniu 9 listopada 2011 r.M. K.(z domuS.) – córkaM. S. (1)oraz wnuczkaJ. R.iW. R. (3)dokonała opłaty za przedmiotowy grób(...)za 20 lat obejmującą korzystanie z substancji cmentarza tj. wywóz śmieci, prace porządkowe, dostęp do bieżącej wody, pielęgnacja drzew i zieleni (ewentualna wycinka), remonty i inwestycje na cmentarzach, prace kancelaryjno – terenowe.
(dowód:faktura numer (...)k. 46)
W karcie grobu nr(...)jako właściciel grobu figurujeM. S. (1).
(dowód:karta grobu k. 41)
Pismem z dnia 22 kwietnia 2020 r. powódka zgłosiła do Zarządu CmentarzaB.zamiar odnowienia grobu nr(...)oraz wystąpiła o wyrażenie zgody na jego remont.
(dowód: pismo z dnia 22 kwietnia 2020 r. k. 10)
W odpowiedzi Zarząd Cmentarza(...), poinformował, że decyzja w sprawie remontu nagrobka musi być podjęta przez wszystkie osoby uprawnione do ww. grobu. Z posiadanych przez(...)informacji wynika, że pierwsza pochowanaM. S. (1)była zamężna i miała dziecko oraz że opłatę za(...)w 2011 r. wniosła inna osoba niż powódka.
(dowód: pismo z dnia 4 maja 2020 r. k. 12)
Powódka po raz ostatni kontaktowała się telefonicznie zM. K.(z domuS.) w 2011 r. Potem kontakt się urwał. Powódka próbowała ponownie nawiązać z nią kontakt telefoniczny, jeździła również do miejsca jej zamieszkania naulicę (...), w skrzynce na listy zostawiała karteczki z prośbą o kontakt. Próby te nie przyniosły rezultatu.
(dowód: zeznania powódkiW. P.k. 61)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie wyżej wymienionych dokumentów dołączonych do akt sprawy, które w całości uznane zostały za wiarygodne, gdyż ich rzetelność i prawdziwość nie budziła żadnych wątpliwości, a nadto Sąd uznał je za bezsporne, bowiem albo zostały przez strony wprost przyznane, bądźteż nie zostały zaprzeczone (art. 230 k.p.c.). Zeznaniom powódkiW. P.sąd wiarę w zakresie w jakim pozostawały zgodne z pozostałym materiałem dowodowym.
Sąd zważył co następuje:
Powództwo o ustalenie prawa do dysponowania grobem, jak każde inne powództwo o ustalenie ma swą podstawę w treściart. 189 k.p.c.i musi dotyczyć określonego prawa lub stosunku prawnego. Prawo do grobu ma dwojakicharakter: osobisty i majątkowy, przy czym elementom osobistym przypada rola dominująca. Przede wszystkim jest to uprawnienie o charakterze dobra osobistego (art. 23 k.c.), związane z kultem pamięci osoby zmarłej
W niniejszej sprawie powódka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika wywodziła uprawnienie do grobu zart. 10 ustawy z dnia 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych. Wskazać należy, że przepis ten określa, jedynie kolejność prawa pochowania zwłok osoby zmarłej, a więc dokonania czynności niezbędnych do przeprowadzenia pogrzebu i nie wyłącza on innej kolejności przy zgodzie zainteresowanych. Przepis ten sam w sobie nie kreuje prawa do grobu. Prawo do kreuje dopiero umowa zawarta przez zarząd cmentarza z osobą zainteresowaną, na mocy, której zarząd cmentarza oddaje jej miejsce ma grób. Z chwilą pochowania w tym grobie choćby jednej osoby prawo to nabiera charakteru przede wszystkim dobra osobistego. Powstałe w ten sposób prawo obejmuje cały szereg uprawnień – jak prawo do pochowania, urządzenia grobu, decydowania o tym, kto ma być w nim pochowany, wybudowania nagrobka, dbania o grób, jego wystroju, prawa do wykonywania kultu osoby zmarłej. Ustalenie, że danej osobie przysługuje prawo do grobu nie oznacza, że w ramach tego prawa osobie tej przysługują wszystkie uprawnienia, jakie łącznie składać się mogą na prawo do grobu. Jeśli kilka osób ma prawo do grobu nie oznacza to, że każda z tych osób ma uprawnienia do grobu tej samej treści. Powoduje to, że zakres przysłuchującej powódce uprawnień może rzutować na zakres i sposób ochrony praw pozostałych osób uprawnionych. Przepisart. 10przywołanej ustawy nie zastrzega na rzecz pewnych osób prawa pochowania zwłok z pierwszeństwem przez prawem innych osób. Art. 10 ust. 1 jedynie stanowi, komu prawo przysługuje, a faktycznie wskazuje, które obciąża obowiązek pochowania zmarłego. Błędnie jest wywodzenie uprawnień do grobu z art. 10 cyt. ustawy. W zakresie, w którym art. 10 ust. 1 dotyczy prawa osobistego, podlega reżimowiart. 24 § 1 k.c.
Powódka, reprezentowana przez profesjonalnego pełnomocnika, skierowała swoje roszczenie przeciwko Diecezji(...)(...), a nie przeciwko osobom uprawnionym do dysponowania grobem nr(...). Tym samym powódka nie wykazała legitymacji biernej po stronie pozwanej, bowiem skierowała pozew przeciwko niewłaściwemu podmiotowi, co wynika z art. 10 ust. 1 cyt. ustawy. Sąd podziela stanowisko pozwanej wyrażone w odpowiedzi na pozew, że pozwana nie jest podmiotem, który mógłby rozstrzygać o tym, komu przysługuje prawo do poszczególnych grobów na cmentarzu znajdującym się w zasięgu terytorialnym diecezji, której podlega, lecz jej zadaniem - za pośrednictwem Zarządu Cmentarza - jest zarządzanie i administrowanie miejscami pochówku, co przejawia się np. przyjmowaniem zwłok do pochowania, prowadzeniem ewidencji pochowań, nadzorem nad przestrzeganiem zasad funkcjonowania cmentarza, czy też ustalaniem i pobieraniem opłat za korzystanie z mienia cmentarnego. W zakresie tych czynności Zarząd Cmentarza prowadzi zatem rejestr kwater i nagrobków oraz ustala krąg osób spokrewnionych z osobą zmarłą, które mają prawo do wnoszenia opłat za korzystanie z terenu cmentarza oraz do pochówku w tym miejscu. W ramach tych kompetencji nie leży zatem uprawnienie do decydowania o tym, czy określonej osobie przysługuje prawo do grobu. Tylko członkowie rodziny wymienieni w tym przepisie władni są podjąć przedmiotową decyzję. Z tych przyczyn, wobec braku legitymacji biernej pozwanej, powództwo zostało oddalone.
W ocenie Sądu badanie kwestii, czyW. P.należy do kręgu osób uprawnionych do grobu, jak również - czy może ona korzystać z prawa do grobu, wykraczało poza ramy merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy i powinno być poddane ocenie w innym postępowaniu, tj. w sprawie wytoczonej przeciwko osobom uprawnionym bądź ich następcom prawnym, a nie przeciwko zarządcy cmentarza.O kosztach procesu Sąd orzekł podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c., w całości obciążając nimi powódkę, jako stronę przegrywającą. Z tego tytułu należało zasądzić na rzecz pozwanej kwotę 737 zł, na którą składają się: 730 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika pozwanej obliczonego na podstawie § 8 ust. 1 pkt 2  rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
SSO Katarzyna Wilczyńska
(...)
SSO Katarzyna Wilczyńska