Sąd Okręgowy w Warszawie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 821/17
Data wyroku: 2021-11-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożena Chłopecka

Sygn. akt I C 821/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 listopada 2021 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSO Bożena Chłopecka
Protokolant: Emilia Szymanowska
po rozpoznaniu w dniu 5 października 2021 r. w Warszawie
na rozprawie sprawy z powództwaA. P. (1),A. P. (2),M. P.,Z. D.,K. D.,A. D.,D. D.,J. D.
przeciwko Skarbowi Państwa - Ministrowi Rozwoju, Pracy i Technologii

o zapłatę

I
powództwo oddala w całości,

II
ustala, że koszty postępowania w całości w stosunku do swoich udziałów ponoszą powodowie, z tym, że ich rozliczenie pozostawia referendarzowi sądowemu.

Sygn. Akt IC 821/17

UZASADNIENIE
W pozwie z 13 sierpnia 2017r. powodowie wnieśli o zasądzenie od pozwanego Skarbu Państwa – Ministra Gospodarki (obecnie Minister Rozwoju, Pracy i Technologii) na rzecz:

1
A. P. (1),A. P. (2)iM. P.kwoty po 315.650,99 zł z odsetkami za opóźnienie od wytoczenia powództwa,

2
Z. D.kwotę 73.936,24 zł z odsetkami za opóźnienie od wytoczenia powództwa,

3
K. D.kwotę 124.022,09 zł z odsetkami za opóźnienie od wytoczenia powództwa,

4
A. D.kwotę 96.594,12 zł z odsetkami za opóźnienie od wytoczenia powództwa,

5
D. D.kwotę 93.016,56 zł z odsetkami za opóźnienie od wytoczenia powództwa,

6
J. D.kwotę 89.439 zł z odsetkami za opóźnienie od wytoczenia powództwa.

Powodowie wnieśli także o zasądzenie od pozwanego na rzecz każdego z powodów kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych oraz 17 zł tytułem opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (k-2-138 pozew).
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa oraz o zasądzenie od każdego z powodów na rzecz pozwanego kosztów postępowania według norm prawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego na rzecz Skarbu Państwa – Prokuratorii Generalnej Rzeczypospolitej Polskiej. Pozwany podniósł zarzut przedawnienia roszczenia (k-167-201).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.
Zarządzeniem z 30 listopada 1953r. Przedsiębiorstwo „(...)w MiasteczkuK., pow.W.” zostało objęte przymusowym zarządem państwowym. Zaś 22 maja 1962r. Przewodniczący Komitetu Drobnej Wytwórczości wydał orzeczenie o przejściu tego przedsiębiorstwa z mocy prawa na własność państwa (bezsporne).
Współwłaścicielami w/w przedsiębiorstwa byliH.iK. P.orazJ.iT. D.. Powodowie są następcami prawnymi współwłaścicieli tegoż przedsiębiorstwa (bezsporne).
Decyzją z 27 maja 2009r. Minister Gospodarki stwierdził nieważność zarządzenia Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z 30 listopada 1953r. (k-45-55)
Decyzją z 12 sierpnia 2014r. Minister Gospodarki stwierdził nieważność zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z 22 maja 1962r. (k-56-65).
4 sierpnia 2017r. powodowie wystosowali do pozwanego wezwanie do zapłaty odszkodowania, gdyż pozwany przeniósł prawo własności przedmiotowego przedsiębiorstwa na rzecz osób trzecich (k-70-71).
Wartość odtworzeniowa nieruchomości zabudowanej budynkami młyna, stanowiąca aktualniedziałki ewidencyjne nr (...), położonej wM., według stanu na 30 listopada 1953r. oraz według cen na dzień sporządzenia opinii przez biegłego wynosi 1.065.175 zł. Zaś wartość maszyn, urządzeń przemysłowych, pasów transmisyjnych i wyposażenia biura według cen na dzień sporządzania opinii wynosi 359.600 zł (k-291- 332 opinia biegłych).
Powyższy stan faktyczny nie był sporny między stronami i został ustalony w oparciu o dokumenty złożone do akt sprawy.
Sąd Okręgowy rozważył co następuje.
Powództwo nie jest zasadne w całości. Strona powodowa dochodzi odszkodowania w zakresie udziałów w spadku po właścicielach znacjonalizowanego przedsiębiorstwa oraz właścicielach nieruchomości, na której miało być prowadzone przedsiębiorstwo. Na wskazywaną przez powodów łączną szkodę rzeczywistą składa się:

1
kwota 954.014 zł stanowiąca wartość szkody rzeczywistej w zakresie majątku nieruchomego,

2
kwota 469.964 zł stanowiąca wartość szkody rzeczywistej w zakresie majątku ruchomego.

Powodowie wywodzą swoje roszczenie z decyzji z 12 sierpnia 2014r. Ministra Gospodarki, w której Minister stwierdził nieważność zarządzenia Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z 22 maja 1962r.
Podstawą formalnoprawną dochodzonego w niniejszej sprawie roszczenia jestart. 160 § 1 k.p.a.Zgodnie z jego brzmieniem stronie, która poniosła szkodę na skutek wydania decyzji z naruszeniem przepisuart. 156 § 1 k.p.a.albo stwierdzenia nieważności takiej decyzji służy roszczenie o odszkodowanie, chyba, że ponosi ona winę za powstanie okoliczności wymienionych w tym przepisie. Przepis ten został uchylony przez art. 2 pkt 2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku o zmianie ustawy – Kodeks cywilny oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 162, poz. 1692) z dniem 01 września 2004 roku, ale mimo zmiany regulacji i uchylenia przepisuart. 160 k.p.a., zgodnie z brzmieniem art. 5 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 roku, będzie on miał zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, gdyż do zdarzeń i stanów prawnych powstałych przed dniem jej wejścia w życie, stosuje się przepisy dotychczasowe w brzmieniu obowiązującym do dnia jej wejścia w życie. Akty nacjonalizacyjne wydane zostały przed dniem 01 września 2004 roku, czyli przed uchyleniemart. 160 k.p.a., a to implikuje przyjęcie przez Sąd za podstawę prawną żądania zgłoszonego przez powodów właśnie uchylone przepisyart. 160 k.p.a.Zgodnie zaś z treściąart. 160 § 6 k.p.a.roszczenie o odszkodowanie przedawnia się z upływem trzech lat od dnia, w którym stała się ostateczna decyzja (…), w której organ stwierdził, w myślart. 158 § 2 k.p.a., że zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniemart. 156 § 1 k.p.a.
Stwierdzenie niezgodności z prawem decyzji administracyjnej stanowiącej podstawę przejęcia własności osoby fizycznej przez Państwo jest równoznaczne ze spełnieniem się jednej z przesłanek odpowiedzialności Skarbu Państwa za szkodę poniesioną w związku z wadliwą decyzją administracyjną. Niezbędne jest jednak wykazanie przez poszkodowanego rozmiaru szkody oraz jej związku z wydaniem decyzji uznanej następnie za nieważną lub wydaną z naruszeniem prawa. W zakresie ustalenia rzeczywistej szkody niezbędne jest wykazanie adekwatnego związku przyczynowo-skutkowego między szkodą a decyzjami wyeliminowanymi z obrotu prawnego. Zgodnie zart. 361 § 1 k.c.zobowiązany do odszkodowania ponosi odpowiedzialność tylko za normalne następstwa działania lub zaniechania, z którego szkoda wynikła. Zdaniem Sądu powodowie niewłaściwie wskazali decyzję z której wywodzą szkodę, gdyż źródłem szkody w tym przypadku jest zarządzenie w sprawie ustanowienia zarządu państwowego z 30 listopada 1953r. Sąd w tym zakresie podziela pogląd, który został wyrażony w wyroku Sądu Najwyższego z 8 lipca 2016r., sygn. akt I CSK 575/15. Sąd Najwyższy wskazał, że „szkoda, której naprawy dochodzą powodowie została wyrządzona jeszcze przed wydaniem decyzji z 17 września 1961r. (…), źródłem szkody było wydane z naruszeniem prawa zarządzenie Ministra Przemysłu Drobnego i Rzemiosła z 23 grudnia 1952r. Wydanie tego zarządzenia pozbawiło poprzednika prawnego powodów najpierw możliwości korzystania z należącego do niego przedsiębiorstwa, a następnie było przyczyną sprawczą przejścia z mocy prawa tego przedsiębiorstwa na własność Skarbu Państwa. Po drugie orzeczenie Przewodniczącego Komitetu Drobnej Wytwórczości z 17 września 1961r nie wywołało żadnych nowych skutków prawnych, a jedynie potwierdziło to, że poprzednik prawny powodów stracił prawo do składników wchodzących w skład przedsiębiorstwa.”Biorąc powyższe pod uwagę Sąd uznał za zasadny podniesiony przez pozwanego trzyletni zarzut przedawnienia wynikający zart. 160 § 6 k.p.a., albowiem decyzja nadzorcza stwierdzająca nieważność zarządzenia z 30 listopada 1953r. została wydana przez Ministra Gospodarki 27 maja 2009r., a więc na 8 lat przed złożeniem pozwu w niniejszej sprawie.
Ponieważ Sąd uznał za zasadny podniesiony zarzut przedawnienia zbędne jest rozważanie co do pozostałych kwestii prawnych i faktycznych.
Biorąc powyższe pod uwagę orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.