Sąd Okręgowy w Warszawie
V Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: V Ca 106/18
Data wyroku: 2022-04-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Zbigniew Podedworny

Sygn. aktV Ca 106/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 kwietnia 2022 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie V Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia Zbigniew Podedworny

Protokolant:

Julia Wiśniewska

po rozpoznaniu w dniu 31 marca 2022 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaK. R.iW. R.
przeciwko(...) Bankowi (...) S.Az siedzibą wW.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
z dnia 6 października 2017 r., sygn. akt XVI C 26/17

1
oddala apelację;

2
zasądza od(...) Banku (...) S.Az siedzibą wW.na rzeczK. R.iW. R.kwotę 1.800 (tysiąc osiemset) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej.

V Ca 106/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 6 października 2017 r. Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowa w warszawie zasądził od(...) Banku (...) S. A.w(...)na rzeczK. R.iW. R.kwotę 43778. 23 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 7 lipca 2017 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 4617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd Rejonowy ustalił, że strony łączył kredyt denominowany do CHF w wysokości 68170 CHF. Kwota kredytu została wypłacona w transzach w walucie krajowej. Umowa przewidywała, że zarówno przy wypłacie kredytu, jak i przy spłacie rat kapitałowo – odsetkowych stosuje się kursy kupna/sprzedaży dewiz obowiązujące w(...)w dniu zlecenia płatniczego lub dnia wymagalności. Spłata zadłużenia następowała w drodze potrącenia przez bank swoich wierzytelności z tytułu udzielonego kredytu z rachunku 56kc,art. 354 kc,art. 65§oszczędnościowo – rozliczeniowego kredytobiorców.
Przy podpisywaniu umowy kredytobiorcy zostali pouczeni o możliwym ryzyku zmiany kursów waluty polegającym na wzroście wysokości zadłużenia z tytułu kredytu oraz wysokości rat kredytu, jak również wzroście raty spłaty przy wzroście stawki referencyjnej.
Dokonując oceny prawnej w/w zapisów Sąd Rejonowy doszedł do wniosku, że mają one charakter niedozwolonych postanowień umownych. W szczególności:
- nie dotyczą one głównych świadczeń stron;
- nie były indywidualnie uzgodnione;
- nie były jednoznaczne w zakresie opisania mechanizmów ustalania kursów;
- ich skutkiem było pozbawienie konsumentów możliwości wyboru, ofertę którego banku wybrać; czy spłacać kredyt wg stawek banku, czy też w walucie kredytu.
Sąd Rejonowy, powołując się na wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej w sprawie C-26/13,K.wyłączył możliwość uzupełnienia umowy przepisem prawa:art.358 § 2 kc, gdyż nie obowiązywał w chwili zawarcia umowy,art. 65 §2 kc– gdyż nie kreują one żadnych norm dyspozytywnych.
W konsekwencji uznał, że kwestionowane klauzule nie wiążą konsumenta, a brak jest podstaw do ustalenia sposobu ustalania kursów walut w sposób wiążący strony.
Podstawą prawną wyroku jestart. 410 §2 kc.
Powyższy wyrok w całości zaskarżył apelacją pozwany, wnosząc o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Apelacja zarzuca wyrokowi:
- naruszenieart. 227 kpcprzez niezasadne oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego sądowego, czego skutkiem była błędna rekonstrukcja zgodnego zamiaru stron w chwili zawarcia umowy;
- naruszenie art. 385 § 2 zd. 2 przez jego niezastosowanie przy wykładni niejednoznacznych postanowień umowy z dnia 18 grudnia 2006 r.;
- niewłaściwe zastosowanieart. 3851§ 1 kcwskutek przyjęcia, że zawarte w umowie klauzule określające sposób przeliczenia franków na złote są sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszają interesy powodów;
- niewłaściwe zastosowanieart. 3851§ 2 kcw zw. zart. 354 kcprzez niezasadne przyjęcie, że brak związania stron przeliczeniowymi klauzulami umownymi wyklucza możliwość wykonania zobowiązania wyrażonego w walucie obcej przez spełnienie świadczenia w walucie polskiej;
- niewłaściwe niezastosowanieart. 453 kcdo oceny spełnianych i przyjmowanych w złotych przez szereg lat w sposób zgodny i bezkonfliktowy;
- niewłaściwe zastosowanieart. 405 kcw zw. zart. 410 § 2 kcdo kwot pobranych przez pozwanego z rachunku bankowego powodów w walucie krajowej.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna.
Sad Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny, nie wymaga on uzupełnień. Wyrok odpowiada prawu.
Sąd Rejonowy koncentruje się w swoich wywodach na niesprawdzalności rzetelności ustalania przez pozwany bank kursów wymiany walut. Kwestia ta, jakkolwiek istotna, nie jest pierwszorzędna dla oceny abuzywności analizowanych postanowień umownych. Podstawowe znaczenie ma to, że bankowi pozostawiono dowolność w zakresie wyboru kryteriów ustalania kursu franka do złotego, a przez to jednostronnego określania wysokości zobowiązania drugiej strony umowy. Dla ustalenia abuzywności wystarczające jest stwierdzenie nietransparentności i arbitralności działania banku, co obarcza kredytobiorcę nieprzewidzialnym ryzykiem i narusza równorzędność stron. Teza ta była wielokrotnie powtarzana w orzecznictwie Sądu Najwyższego (przykładowo: wyroki: z dnia 22 stycznia 2016 r., I CSK 1049/14, 1 marca 2017 r., IV CSK 285/16, 19 września 2018 r., I CNP 39/17). Dla stwierdzenia abuzywności postanowienia jest przy tym wystarczająca sama możliwość ustalenia kursu w sposób odbiegający od kursu rynkowego. Samo odwołanie w umowie do tabeli kursowej ustalanej przez bank, będący stroną umowy, uzależnia słabszą stronę umowy – kredytobiorcę od dobrej woli strony silniejszej – banku. Bank bowiem jednostronnie określa realną wysokość świadczeń okresowych i określa wartość kredytu w walucie, w której kredytobiorcy mają dochody.
Tym samym pozbawione znaczenia jest, w jaki sposób bank realizuje swoje uprawnienia. Prowadzi to do wniosku, że niezasadnym jest zarzut naruszenia przez sąd I instancjiart. 227 kpc, zaś wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego zawarty w apelacji podlega oddaleniu, gdyż biegły miał dostarczyć wiadomości specjalne na okoliczności nieistotne dla rozstrzygnięcia sprawy.
Powyższe oznacza, że klauzule waloryzacyjne uznać należy za niedozwolone. Wbrew wywodom apelacji sąd nie jest władny uzupełnić luki, jaka zaistniała w umowie po usunięciu z niej w/w klauzul. Wprowadzałoby to do umowy nowy element niezależny od woli stron, a wolę utrzymania umowy powinien wyrazić konsument (czego w przedmiotowej prawie nie uczynił). W realiach prawa polskiego wykluczone jest zastąpienie klauzul przepisem dyspozytywnym.Art. 358 §2 kcnie obowiązywał w chwili zawarcia umowy,art. 41 ustawy – Prawo wekslowenie określa sposobu ustalania wartości sumy wekslowej wyrażonej w walucie obcej w przeliczeniu na walutę krajową. Nie można również przyjąć np. kursu walut ustalanego przez NBP na postawie zwyczaju (art. 354 kc), gdyż żaden zwyczaj w tym zakresie się nie utrwalił.
Niezasadny jest zarzut naruszeniaart. 405 kcw zw. zart. 410 §2 kc.
Świadczenie można spełnić zarówno poprzez zachowanie czynne – czynienie czegoś (np. dokonywanie wpłat rat kapitałowo – odsetkowych), jak i bierne – znoszenie czegoś, zaniechanie (np. znoszenie dokonywania potrąceń z rachunku bankowego). Kredytobiorcy zobowiązali się w umowie kredytowej do znoszenia dokonywania potrąceń przez bank jego wierzytelności wynikającej z umowy kredytowej z ściśle określonego rachunku oszczędnościowo –rozliczeniowego. Jest to sposób rozliczenia wierzytelności wynikającej z umowy kredytowej. Wbrew wywodom apelacji nie można pozwanemu bankowi zarzucić wadliwego wykonywania umowy rachunku bankowego, gdyż dysponuje podstawą prawną do dokonywania potrąceń, wynikającą z umowy kredytowej. Dopiero stwierdzenie abuzywności postanowienia umownego, które eliminuje tę podstawę prawną pozwala na stwierdzenie, że umowa rachunku bankowego nie była wykonywana przez bank prawidłowo. Owa nieprawidłowość ma jednak charakter wtórny wobec skutków, jakie wywiera niedozwolone postanowienie umowne. Celem Dyrektywy 93/13/EWG jest efektywna ochrona praw konsumenta. Wykładnia przepisów, skutkująca nałożeniem na konsumenta obowiązku wytoczenia przeciwko bankowi dwóch spraw: o ustalenie niedozwolonego charakteru postanowienia umownego i o zapłatę z tytułu nieprawidłowo prowadzonego rachunku bankowego celu tego nie spełnia.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy orzekł zgodnie zart. 385 kpcjak w sentencji, orzekając o kosztach postępowania na mocyart. 98 §1 kpc(zwrot kosztów zastępstwa prawnego w instancji odwoławczej).