Sąd Rejonowy w Szczytnie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 199/19
Data wyroku: 2019-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marcin Borodziuk

Sygn. akt: I C 199/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 maja 2019 r.
Sąd Rejonowy w Szczytnie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

ASR Marcin Borodziuk

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Dorota Cichorz-Dąbrowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. wS.
sprawy z powództwa Skarbu Państwa - Starosty(...)
przeciwkoJ. B.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej
oddala powództwo w całości.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

S.,(...)
Sygn. akt I C 199/19

UZASADNIENIE

wyroku z dnia 29 maja 2019 r.
Pozwem z dnia 12 lutego 2019 r. Skarb Państwa – Starosta(...)wniósł o uzgodnienie treściksięgi wieczystej nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Szczytnie dla nieruchomości położonej wD., gm.D., w której jako właściciel w dziale II ujawniony jest Skarb Państwa, z rzeczywistym stanem prawnym, poprzez wykreślenie z działu I-Odziałki ewidencyjnej nr (...)o pow. 6,27 ha, dla której Sąd Rejonowy prowadziksięgę wieczystą o nr (...). Nadto domagał się zasądzenia od pozwanego na swoją rzecz kosztów procesu.
W uzasadnieniu pozwu wskazał, że zarówno wksiędze wieczystej nr (...), jak i wksiędze wieczystej nr (...), w działach I-O wpisana jestdziałka nr (...)położona w obrębieD., gm.D.. Wskazana działka nie stanowi własności Skarbu Państwa. Została sprzedana aktem notarialnym z dnia 7 września 1982 r. przezBank (...), reprezentujący Skarb Państwa, na rzecz pozwanegoJ. B..
W odpowiedzi na pozew pozwanyJ. B.wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc że nie jest legitymowany biernie w niniejszej sprawie.
W uzasadnieniu swego stanowiska podniósł, że jakkolwiek przychyla się do stanowiska zawartego w pozwie, w dniu 5 marca 2019 r.Krajowy Ośrodek (...)skorzystał z przysługującego mu prawa pierwokupu niezabudowanych nieruchomości rolnych położonych w miejscowościD., w tymdziałki o nr (...).
Wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku:
Powództwo podlegało oddaleniu.
Jakkolwiek stan faktyczny niniejszej sprawy był w całości niesporny – pozwany w 1982 r. nabył od Skarbu Państwa nieruchomość oznaczoną jakodziałka nr (...)wD., która to działka omyłkowo została ujawniona zarówno wksiędze wieczystej nr (...), jak i (błędnie) wksiędze wieczystej nr (...)– zasadny był zarzut pozwanego, zgodnie z którym obecnie nie jest legitymowany do dochodzenia przeciwko niemu roszczenia o uzgodnienie treści księgi wieczystej. Faktem niezaprzeczonym przez powoda, uznanym za przyznany (art. 230 k.p.c.), jest bowiem nabycie w dniu 5 marca 2019 r. na rzecz Skarbu Państwa, przezKrajowy Ośrodek (...), przedmiotowej działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)wD., w drodze wykonania prawa pierwokupu.
Zgodnie zart. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(dalej: u.k.w.h.), w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.
W odróżnieniu od poprzednio obowiązującego art. 23 pr. rzecz. (Dz. U. z 1946 r. Nr 57, poz. 319) zastąpiono w art. 10 u.k.w.h. pojęcie „niezgodności treści księgi wieczystej" wyrażeniem „niezgodność między stanem prawnym ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym”. Wskazaną zmianę należy rozumieć w ten sposób, że powództwo z art. 10 u.k.w.h. nie obejmuje wpisów niedotyczących stanu prawnego nieruchomości, np. oznaczenia nieruchomości w dziale I-O. Od zasady tej przewidziany został jednak jeden wyjątek, wynikający z ugruntowanego orzecznictwa sądowego. Podnosi się bowiem, że w sytuacji, gdy ta sama oznaczona ewidencyjnie działka objęta jest dwiema księgami wieczystymi, w których ujawnieni są różni właściciele, dopuszczalne jest powództwo o uzgodnienie stanu prawnego ujawnionego w jednej z tych ksiąg z rzeczywistym stanem prawnym (uchwała SN z 29 lutego 1996 r., III CZP 16/96, LexisNexis nr(...), OSNC 1996, nr 5, poz. 73, zob. także wyrok SA w Lublinie z 28 czerwca 1996 r., I ACz 231/96,L..pl nr(...)).
Zgodnie zart. 192 pkt 3 k.p.c.z chwilą doręczenia pozwu (tj. w niniejszej sprawie 27 lutego 2019 r. – k. 18), zbycie w toku sprawy rzeczy lub prawa, objętych sporem, nie ma wpływu na dalszy bieg sprawy; nabywca może jednak wejść na miejsce zbywcy za zezwoleniem strony przeciwnej. W orzecznictwie powszechnie przyjmuje się jednak, że przepis ten nie znajduje odniesienia do spraw o uzgodnienie treści księgi wieczystej w trybie powództwa zart. 10u.k.w.h. (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 października 2016 r., V CSK 105/16, LEX nr 2192628, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 czerwca 2013 r., V CSK 347/12, LEX nr 1381043). Za tym ostatnim orzeczeniem podnieść należy, że konstrukcja przewidziana wart. 192 pkt 3 k.p.c.wykazuje silny związek z uregulowaniem zawartym wart. 788 § 1 k.p.c., co oznacza, że ma ona zastosowanie przede wszystkim do tego rodzaju powództw, których przedmiotem jest uprawnienie bądź obowiązek, do których może mieć zastosowanieart. 788 § 1 k.p.c.Takich cech nie wykazuje powództwo zart. 10u.k.w.h., którego podstawową funkcją jest ustalenie rzeczywistego stanu prawnego, czego nie sposób dokonać bez uwzględnienia zdarzeń prawnych zaistniałych po dacie doręczenia pozwu.
Zbycie prawa własności na rzecz Skarbu Państwa, dokonane w drodze wykonania prawa pierwokupu przezKrajowy Ośrodek (...), choć nastąpiło po doręczeniu pozwu, w istotny sposób rzutowało na rozstrzygnięcie niniejszej sprawy. Zwrócić należy bowiem uwagę, że wpis prawa własności w księdze wieczystej ma charakter deklaratoryjny – stwierdza jedynie skutki prawne, które zaistniały wcześniej. Pomimo tego, żeJ. B.pozostaje wpisany jako właściciel w dziale IIksięgi wieczystej o nr (...), z treści złożonych przez niego dokumentów w postaci kserokopii aktu notarialnego z 5 marca 2019 r. jednoznacznie wynika, że utracił prawo własności przedmiotowej nieruchomości.
Uzgadnianie treści księgi wieczystej przeciwko pozwanemu byłoby oczywiście wadliwe w sytuacji, gdy w księdze wieczystej ujawniono wzmiankę o wniosku dotyczącym wpisu prawa własności w dziale II tej księgi, na rzecz innego podmiotu. Z tych względów strona powodowa została zobowiązana do ustosunkowania się w terminie dwóch tygodni do treści odpowiedzi na pozew. Ostatecznie nie uczyniła tego, pomimo upływu wyznaczonego terminu w dniu 28 marca 2019 r. (k. 34). Wobec biernej postawy strony powodowej, za którą na rozprawie w dniu 29 maja 2019 r. nie stawił się nikt, Sąd stwierdził, że wyczerpane zostały próby umożliwienia powodowi dopozwania właściwego podmiotu stosownie doart. 194 § 1 k.p.c.
Jedynie na marginesie wskazać należy, że zgodnie zart. 3 ust. 4 ustawy z dnia 11 kwietnia 2003 r. o kształtowaniu ustroju rolnego(Dz.U.2018.1405 j.t.), w przypadku braku uprawnionego do pierwokupu, o którym mowa wust. 1(tj. dzierżawcy nieruchomości), albo niewykonania przez niego tego prawa, prawo pierwokupu przysługuje z mocy ustawy Krajowemu Ośrodkowi działającemu na rzecz Skarbu Państwa. Z przepisu tego wynika, że choć podmiotem wykonującym prawo pierwokupu w dniu 5 marca 2019 r. byłKrajowy Ośrodek (...), to wykonał on to prawo na rzecz Skarbu Państwa. W tej sytuacji obie nieruchomości objęte księgami nr(...)i(...)stały się obecnie własnością Skarbu Państwa. W takiej konfiguracji wydaje się, że właściwą drogą do usunięcia niezgodności stanu prawnego wksiędze wieczystej (...)jest złożenie przez Skarb Państwa wniosku o odłączenie z tej księgidziałki o nr (...), oraz o zamknięcie tak utworzonej księgi wieczystej, na podstawie oświadczenia właściciela nieruchomości z podpisem notarialnie poświadczonym, będącego „innym odpowiednim dokumentem” w rozumieniu art. 31 ust. 1 i 2 u.k.w.h.
Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji wyroku.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

3
(...)KW (...).

4
(...)

S.,(...)