Sąd Okręgowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 63/16
Data wyroku: 2020-07-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Muszko-Adamczak
Słowa kluczowe: Zapłata
Podstawa prawna: art. 471 kc

Sygn. akt: I C 63/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 lipca 2020 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Monika Muszko - Adamczak

Protokolant:

Elżbieta Leszczewska

po rozpoznaniu w dniu 1 lipca 2020 roku w Gliwicach
sprawy z powództwaJ. H.
przeciwkoK. P. (1)
o zapłatę

1
zasądza od pozwanegoK. P. (1)na rzecz powódkiJ. H.kwotę 34 258 zł (trzydzieści cztery tysiące dwieście pięćdziesiąt osiem złotych) z odsetkami ustawowymi od dnia 7 lutego 2012 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku orazz odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty;

2
oddala powództwo w pozostałym zakresie;

3
nakazuje pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Okręgowy w Gliwicach kwotę 7 091,03 zł (siedem tysięcy dziewięćdziesiąt jeden 03/100 złotych) tytułem kosztów sądowych;

4
nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Okręgowyw Gliwicach kwotę 1574,09 zł (tysiąc pięćset siedemdziesiąt cztery 09/100 złotych) tytułem kosztów sądowych;

5
zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 579,08 zł (pięćset siedemdziesiąt dziewięć 08/100 złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSO Monika Muszko – Adamczak
Sygn. akt I C 63/16

UZASADNIENIE
W pozwie, skierowanym do Sądu Okręgowego w Gliwicach powódkaK. P. (2)wniosła o zasądzenie od pozwanegoK. P. (1)kwoty 175 485,40 zł z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwanemu odpisu pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie od pozwanego na rzecz powódki kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazała, że strony łączyła zawarta w dniu 30 maja 2003 roku umowa o roboty budowlane, nr(...). W myśl tej umowy pozwany zobowiązał się do wybudowania, zgodnie z projektem i zasadami wiedzy technicznej domu jednorodzinnego w stanie surowym otwartym wraz z tarasem i kanalizacją. Strony uzgodniły wartość wynagrodzenia na kwotę 170 000 zł netto. Zawarcie umowy zostało poprzedzone kosztorysem ofertowym. Zakończenie prac miało nastąpić 15 sierpnia 2003 roku. Pomimo upływu terminu pozwany nie wykonał obiektu. Powódka przekazała pozwanemu kwotę 148 500 zł. Z kosztorysu powykonawczego wynika brak istotnych elementów budynku, tj. schodów żelbetowych, wewnętrznych słupów żelbetowych i osadzenia okien połaciowych.
Pomimo stwierdzonych niezgodności, pozwany wystąpił z pozwem przeciwko powódce o zapłatę 53 187,35 zł tytułem należnej mu pozostałej części wynagrodzenia. Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2007 roku (sygn. akt I C 632/04) Sąd Okręgowy w Gliwicach zasądził na rzeczK. P. (1)kwotę 32 400 zł wraz z odsetkami. Powódka uregulowała zasądzoną należność.
Powódka zleciła ekspertyzę, z której wynika, że wartość robót, umożliwiająca doprowadzenie przedmiotowego obiektu do stanu zgodnego z umową, wymaganiami technicznymi i zatwierdzonym projektem budowlanym wynosi 166 845,40 zł. Dodatkowo powódka zleciła wykonanie schodów, za które zapłaciła 8 640 zł.
Na rozprawie w dniu 28 września 2016 roku (k 1058) i 3 lipca 2017 roku (k 1195) pełnomocnik powódki sprecyzował, że szkoda której naprawienia domaga się powódka to koszt tych prac, które nie zostały wykonane i koszt naprawienia prac wykonanych niezgodnie ze sztuką budowlaną i umową stron.
W odpowiedzi na pozew (k 275) pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie od powódki kosztów postępowania. W uzasadnieniu wskazał, że zastosowanie w trakcie budowy materiałów odmiennych w stosunku do założeń projektowych objęte było porozumieniem stron. Dotyczy to w szczególności ścian zewnętrznych, ścian nośnych wewnętrznych. Powódka dążyła do obniżenia kosztów budowy. Podniósł ponadto, że powódka sama zrezygnowała z 6 sztuk okien dachowych na rzecz lukarn, zrezygnowała także ze schodów żelbetowych na rzecz schodów drewnianych. Pozwany podniósł ponadto, że zgodność wykonanych prac z umową i oczekiwaniami powódki była przedmiotem sprawy I C 632/04. Pozwany zakwestionował także wysokość szkody.
Postanowieniem z dnia 9 lutego 2016 roku (k 983) Sąd zawiesił postępowanie z uwagi na śmierć powódki. Następnie postępowanie zostało podjęte z udziałem następcy prawnego –J. H.(k 994).

W toku przeprowadzonego postępowania dowodowego Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W 2002 roku strony rozpoczęły i prowadziły negocjacje skutkujące zawarciem w dniu 30 maja 2003 umowy. Przed zawarciem umowy, 21 stycznia 2003 roku pozwany sporządził kosztorys ofertowy na kwotę 190 000 zł, obejmujący stan surowy otwarty, bez tarasu (kosztorys k 13-35). Następnie strony zawarły umowę, na mocy której pozwany zobowiązał się wykonać dom jednorodzinny oraz taras w stanie surowym otwartym, kanalizację oraz przepusty, przy rezygnacji, w zamian za wykonanie tarasu z wykonania wewnętrznych schodów żelbetowych, ścianek działowych na dole oraz słupów wewnętrznych, za łączną kwotę 170 000 zł netto. Ustalenia, co do zamiany pomieszczeń i rezygnacji powódki ze ścianek działowych, rezygnacji z kolumn i tarasu były uzgadniane z powódką faksami. Powódka zrezygnowała ze schodów żelbetowych, kolumn i okien dachowych na rzecz lukarn. Zamiast schodów miał być wielokrotnie większy taras. Ostatecznie taras także nie został przez pozwanego wykonany, z uwagi na znaczne koszty zmian i niedojście w tym zakresie do porozumienia między stronami. Strony ustaliły także, że jeżeli zamawiający nie dokona odbioru mimo zgłoszenia jego gotowości, wykonawca będzie uprawniony do sporządzenia jednostronnego protokołu odbioru stanowiącego podstawę do wystawienia faktury i zapłaty wynagrodzenia (umowa k 11-12, dokumenty w aktach sprawy I C 632/04, przesłuchanie stron k 384-388, zeznania świadkaJ. W.k 382).
Zgodnie z umową, prace miały być wykonane do 15 sierpnia 2003 roku. Pomimo upływu terminu pozwany kontynuował prace za zgodą powódki. Jeszcze w styczniu 2004 roku strony prowadziły negocjacje odnośnie tarasu, który jednak ostatecznie nie został wykonany.
Pozwany wykonał roboty w zakresie stanu surowego otwartego bez tarasu i w lutym 2004 roku wezwał powódkę do dokonania odbioru. Powódka odmówiła odbioru robót. W dniu 18 lutego 2004 roku pozwany wystawił fakturę na całość robót. Powódka, w toku prac zapłaciła pozwanemu kwotę 145 000 zł (dokumenty w aktach sprawy I C 632/04).
Wyrokiem z dnia 30 stycznia 2007 roku Sąd zasądził odK. P. (2)na rzeczK. P. (1)kwotę 32 400 zł oraz kwotę 2 090 zł, w pozostałej części powództwo oddalił. W uzasadnieniu Sąd wskazał, że zeznaniaK. P. (2)odnośnie robót, jakie ostatecznie miał wykonać pozwany są niespójne i sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym, zebranym w sprawie. Sad przyjął, że powódka wprowadzała zmiany do projektu i na tej podstawie pozwany wprowadzał te zmiany w życie. W ocenie Sądu, powódka ostatecznie zrezygnowała z wykonania przez pozwanego schodów wewnętrznych, okien dachowych i słupów żelbetowych, w zamian za wykonanie tarasu. Ostatecznie strony nie doszły do porozumienia w przedmiocie wykonania tarasu i Sąd potrącił należność za niewykonany taras rozpoznając sprawę. Sąd przyjął również, że strony uzgodniły zmniejszenie grubości ścian działowych. Sąd wskazał także, że powódka, a w tamtym procesie pozwana nie wystąpiła z żądaniem obniżenia ceny, nie zgłosiła zarzutu potrącenia (uzasadnienie do wyroku w sprawie I C 632/04).
BiegłyH. K., w opiniach sporządzonych do sprawy wskazał, że sposób realizacji budowy od początku przebiegał z naruszeniem przepisówprawa budowlanego. Biegły stwierdził, że pozwany nie wykonał następujących robót, będących przedmiotem zawartej pomiędzy stronami umowy oraz koszt tych robót:
- wiatrołapu w części parterowej, za kwotę 1 328 zł,
- tarasu od strony ogrodu, za kwotę 13 611 zł,
- kolumn toskańskich w salonie, przy drzwiach wejściowych na ogród, za kwotę 1 520 zł,
- schodów wejściowych do budynku od strony frontowej, za kwotę 1 524 zł,
- schodów wewnętrznych pomiędzy parterem, a poddaszem mieszkalnym, za kwotę 3 788 zł,
- ścianki działowej pomiędzy pokojem dziennym a kuchnią, za kwotę 1 171 zł,
- okien dachowych, o wartości 13 011 zł.
Biegły wskazał również na nieprawidłowo wykonane przez pozwanego prace, tj.:
- źle wykonane elementy konstrukcyjne połaci dachowej,
- skotwienie murłat za pomocą płaskownika z wieńcem żelbetowym,
- niesztywne połączenie krokwi na wysokości kalenicy,
- zamontowanie części złączy w sposób niezgodny ze sztuką budowlaną,
- zastosowanie spękanego materiału drzewnego,
- niewłaściwe wykonanie pokrycia dachowego,
- złe wykonanie konstrukcji lukarn dachowych,
- brak wymianów w miejscach usunięcia krokwi nad lukarnami,
- niewłaściwą wysokość komina.
Biegły wycenił poszczególne niewykonane prace na łączną kwotę 35 953,00 zł (k 648-653) oraz łącznie prace nieprawidłowo wykonane 31 796,00 zł (k 658), określając wartość robót umożliwiających doprowadzenie budynku mieszkalnego do stanu zgodnego z umową na kwotę 67 749 zł (opinia biegłego k 658 i 869).
Biegły w swoich opiniach zgłaszał wiele zastrzeżeń do licznych zmian w stosunku do projektu, nie uwidocznionych w Dzienniku Budowy. W ocenie biegłego winę w tym zakresie ponoszą obie strony, ponieważ obie strony mogły dokonywać takich wpisów. Ponadto powódka nie ustanowiła Inspektora Nadzoru, pomimo nałożenia na nią takiego obowiązku (k 837). Na liczne odstępstwa od projektu wskazywali również świadkowie (K. K.k 295,R. M.k 296,H. R.k 314).
Sąd sporządził również opinię biegłego z zakresu kominiarstwaJ. S.. Biegły zarówno w opiniach pisemnych, jak i ustnych wyjaśnieniach jednoznacznie stwierdził, że wykonane przez pozwanego przewody kominowe są prawidłowe, tj. zgodne ze sztuką budowlaną i polską normą. Prace zostały wykonane zgodnie z projektem. Komin jest szczelny. Przewody kominowe są drożne, a odległości prawidłowe (opinie k 1287-1292, 1423-1424).
Po sporządzeniu opinii przez biegłego z zakresu kominiarstwa, biegłyH. K.skorygował swoją opinię co do wartości robót nieprawidłowo wykonanych, określając je na kwotę 31 406,00 zł (k 1462).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy. Sąd oddalił wniosek o dopuszczenie dowodu z innego biegłego z zakresu kominiarstwa uznając, że przedstawiona w aktach sprawy opinia oraz wyjaśnienia biegłego są kompleksowe i wiarygodne. Biegły w sposób szczegółowy odpowiedział na pytania Sądu i stron. Sąd oddalił również wniosek o dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu budownictwa, z tych samych przyczyn. Zdaniem Sądu, nie ma również rozbieżności pomiędzy opinią biegłego w tej sprawie, a przedstawionymi fragmentami opinii ze sprawy Sądy Rejonowego w Chorzowie, o sygn. akt VIII C 62/18.
Odnośnie ustaleń, dotyczących wprowadzonych zmian w stosunku do projektu, Sąd dał wiarę pozwanemu oraz świadkowiJ. W.uznając, że zmiany te były uzgodnione z powódką. Również biegłyH. K.stwierdził, że zmiana rozmieszczenia ścianek działowych nie mogła odbyć się bez wiedzy i zgody powódki. Powódka przyznała również w swych zeznaniach zmiany ustaleń, odnośnie kolumn toskańskich i tarasu. Takie ustalenia stron wynikają również z akt sprawy I C 632/04. Z kolei, zeznania świadków strony powodowej potwierdzają odmienności w stosunku do projektu, lecz nie wskazują ich przyczyn.
Sąd uznał sprawę za wyjaśnioną do merytorycznego rozstrzygnięcia.

Sąd następnie zważył, co następuje:
Podstawę roszczenia powódki stanowiart. 471 kc.Zgodnie z tym przepisem, dłużnik obowiązany jest do naprawienia szkody wynikłej z niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania, chyba że niewykonanie lub nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Wierzyciel musi więc udowodnić fakt nienależytego wykonania zobowiązania przez inwestora, rodzaj i wysokość szkody oraz istnienie normalnego związku przyczynowego między nienależytym wykonaniem zobowiązania a szkodą (tak też wyrok SA w Warszawie z 11.06.2019 roku, sygn. akt V ACa 508/18). Wierzyciel przy tym nie jest zobowiązany do wskazania winy dłużnika, a jedynie do wskazania okoliczności świadczących o niewykonaniu lub nienależytym wykonaniu zobowiązania. Wykonanie przedmiotu umowy z wadami może być równoznaczne z niewykonaniem lub nienależytym wykonaniem zobowiązania. Natomiast dłużnik, chcąc uwolnić się od odpowiedzialności musi wykazać, że niewykonanie zobowiązania lub jego nienależyte wykonanie jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności. (komentarz do art. 471 kc, Renata Tanajewska).
W ocenie Sądu, powódka wykazała istnienie przesłanek odpowiedzialności pozwanego. Wykazała bowiem powstanie szkody i jej rozmiar, częściowo wykazała fakt nienależytego wykonania zobowiązania przez pozwanego oraz normalny związek przyczynowy pomiędzy tymi zdarzeniami. Natomiast pozwany częściowo wykazał, że nie ponosi odpowiedzialności za niewykonanie niektórych składników zobowiązania.
Odnośnie zarzutu powódki, dotyczącego materiału, z którego zostały wykonane ściany; co prawda w projekcie ściany miały być wykonane z cegły, ale już w kosztorysie ofertowym wykonanie ścian miało nastąpić z pustaków. Tak więc ten zarzut powódki Sąd uznał za niezasadny. Rozmieszczenie pomieszczeń na parterze budynku zostało zmienione w stosunku do projektu. W ocenie biegłego, stan faktyczny w tym zakresie jest zmieniony, ale „akceptowalny”. Równocześnie biegły wskazał, że tego typu zmian wykonawca nie mógł dokonać samodzielnie, gdyż nie jest możliwe, aby takie zmiany nie zostały niezauważone przez inwestora. Powyższe zostało również potwierdzone pozostałym materiałem dowodowym, powódka sama wnosiła o zmianę rozstawienia ścianek działowych na parterze budynku.
W opinii biegłego ponadto, wykonawcę obciąża brak wiatrołapu, tarasu od strony ogrodu, kolumn toskańskich w salonie, przy drzwiach wejściowych na ogród, schodów wejściowych do budynku od strony frontowej, schodów wewnętrznych pomiędzy parterem, a poddaszem mieszkalnym, ścianki działowej pomiędzy pokojem dziennym a kuchnią oraz brak okien dachowych. Z powyższych niewykonanych przez pozwanego robót Sąd przyjął i uwzględnił brak wiatrołapu oraz schodów wejściowych. Taras faktycznie nie został ostatecznie przez pozwanego wykonany, ale też powódka nie zapłaciła za jego wykonanie – kwota ta została przez Sąd odliczona w sprawie I C 632/04. Odnośnie kolumn toskańskich, schodów wewnętrznych i okien dachowych Sąd przyjął, że strony ustaliły ich niewykonanie przez pozwanego, wobec powyższego, w ocenie Sądu pozwany nie ponosi odpowiedzialności za ich niewykonanie. Podobnie odnośnie ścianki działowej pomiędzy pokojem a kuchnią, powódka sama przyznała w swoich zeznaniach, że jej nie chciała.
Mając powyższe na uwadze, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwoty stanowiące koszt budowy wiatrołapu, który biegły wycenił na kwotę 1 328 zł oraz koszt budowy schodów wejściowych do budynku od strony frontowej, na kwotę 1 524 zł. Natomiast pozostałe składniki, które biegły uznał za niewykonane, w ocenie Sądu nie zasługują na uwzględnienie z przyczyn wskazanych powyżej.
Sąd natomiast uwzględnił podniesione przez biegłego nieprawidłowo wykonane przez pozwanego prace, tj. źle wykonane elementy konstrukcyjne połaci dachowej, skotwienie murłat za pomocą płaskownika z wieńcem żelbetowym, niesztywne połączenie krokwi na wysokości kalenicy, zamontowanie części złączy w sposób niezgodny ze sztuką budowlaną, zastosowanie spękanego materiału drzewnego, niewłaściwe wykonanie pokrycia dachowego, złe wykonanie konstrukcji lukarn dachowych, brak wymianów w miejscach usunięcia krokwi nad lukarnami. Prace te zostały przez biegłego wycenione na łączną kwotę 31 406,00 zł, po korekcie związanej z przebudową komina. Biegły z zakresu kominiarstwa stwierdził bowiem, że komin został prawidłowo wykonany.
Mając powyższe na uwadze, Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 34 258 zł. O odsetkach Sąd orzekł zgodnie z żądaniem pozwu. W pozostałym zakresie Sąd oddalił powództwo, uznając je za niezasadne z przyczyn wskazanych powyżej.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 100 kpc, mając na uwadze, że powódka utrzymała się przy 20% swojego żądania. Łączne koszty sądowe w sprawie wyniosły 19 120,73 zł. Po rozliczeniu wpłaconych przez strony zaliczek , Sąd nakazał pobrać od powódki na rzecz Skarbu Państwa kwotę 7 091,03 zł, a od pozwanego kwotę 1 574,09 zł oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanego kwotę 579,08 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.