Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
III Wydział Karny
Sygnatura akt: III Ko 150/20
Data wyroku: 2020-09-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: sędzia Tomasz Olszewski
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 1 a ust. 1 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państowego

Sygn. akt III Ko 150/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 września 2020 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim w III Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący sędzia SO Tomasz Olszewski
Protokolant starszy sekretarz sądowy Magdalena Mazurkiewicz
w obecności prokuratora Jacka Kujawskiego
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 15 września 2020r.
sprawy z wniosku pełnomocnikaZ. R.
w przedmiocie zadośćuczynienia za doznaną krzywdę przezZ. R.wynikłą z pełnienia czynnej służby wojskowej, do której odbycia został powołany za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego

orzeka

1
na podstawieart.8a ust. 1 ustawy o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu państwa polskiego z dnia 23 lutego 1991r.(t.j. z 25 października 2018 r. Dz. U. z 2018 r. poz. 2099) zasądza od Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego w Piotrkowie Trybunalskim na rzeczZ. R.kwotę 30.000 (trzydzieści tysięcy) złotych tytułem zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, wynikłą z pełnienia czynnej służby wojskowej, do której odbycia został powołany za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego w okresie od dnia 8 listopada 1982r. do dnia 3 lutego 1983r., wraz z ustawowymi odsetkami licząc od dnia uprawomocnienia się niniejszego wyroku;

2
oddala wniosek w pozostałej części;

3
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz wnioskodawcyZ. R.kwotę 295,20 (dwieście dziewięćdziesiąt pięć 20/100, w tym 55,20 zł tytułem VAT) zł tytułem zwrotu kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika z wyboru;

4
ustala, że koszty sądowe postępowania ponosi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

Formularz(...)

Sygnatura akt

(...)

WNIOSKODAWCA

Z. R.

ZWIĘZŁE PRZEDSTAWIENIE ZGŁOSZONEGO ŻĄDANIA

1.

Odszkodowanie (kwota główna)

Odsetki

1.

-----------------------

----------------------------------

2.

Zadośćuczynienie (kwota główna)

Odsetki

1.

559.795,87 zł

Odsetki ustawowe od dnia uprawomocnienia się wyroku

3.

Inne

1.

--------------------------------------------------------------------

Ustalenie faktów

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Fakt

Dowód

Numer karty

3.1.1.

- wnioskodawca przed powołaniem na trzymiesięczne szkolenia wojskowe w związku z wykonaniem zarządzeniaS.Generalnego Wojska Polskiego nr(...)z dnia 26 października 1982r. w okresie poprzedzającym wprowadzenie stanu wojennego oraz w późniejszym czasie był członkiem(...)i w ramach jej struktur prowadził działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego.
- w związku z tą działalnością został powołany do odbycia trzymiesięcznego szkolenia wojskowego rezerwy w Jednostce Wojskowej nr(...)wC.. Termin stawienia sięZ. R.w jednostce wyznaczono na dzień 8 listopada(...).
- w związku z odbywaniem tych szkoleńZ. R.przebywał we wspomnianej jednostce łącznie 87 dni tj. od dnia 8 listopada 1982r. do dnia 3 lutego 1982r.
- celem powołania żołnierzy rezerwy do odbycia szkoleń wojskowych była potrzeba izolowania „elementów reakcyjnych”, w szczególności członków ówczesnej opozycji na czas spodziewanych przez komunistyczne władze protestów związanych z pierwszą rocznicą wprowadzenia stanu wojennego.
-Z. R.wraz z pozostałymi uczestnikami szkoleń został skoszarowany w drewnianym baraku przeznaczonym dla kilkunastu osób. Spano na drewnianych lub metalowych pryczach piętrowych. Barak był ogrzewany przy pomocy metalowego piecyka na węgiel, a w związku z tym, że szkolenia miały miejsce w okresie jesienno – zimowym, miejsce to pozostawało permanentnie niedograne. Po tygodniu skończył się zapas węgla, co powodowało, że żołnierze na własną rękę pozyskiwali opał z pobliskiego lasu.
- członkowie oddziału, w którym przebywałZ. R.korzystali z łaźni oddalonej od miejsca zakwaterowania o 100 m, która wyposażona była wyłącznie w zimną wodę.
-Z. R.w okresie pobytu wC.nie miał możliwości kontaktu z rodziną, ani w formie bezpośredniej, ani listownej, bądź telefonicznej. Pierwszy list wnioskodawca otrzymał po Bożym Narodzeniu. Nie miał możliwości opuszczenia miejsca zakwaterowania.
- wnioskodawca wraz z pozostałymi rezerwistami odizolowany był od innych żołnierzy stacjonujących w tej samej jednostce.
-Z. R.w ramach „szkoleń” miał obowiązek kopania transzei, rowów, które następnie trzeba było zakopywać, uczestniczenia w biegach nocnych.
- w trakcie szkoleń dwa razy w tygodniu przeprowadzane były pogadanki polityczne, które służyły próbie indoktrynacji politycznej rezerwistów.Z. R.był dwukrotnie przesłuchiwany przez funkcjonariuszy SB.
- w czasie odbywania szkoleń wojskowychZ. R.miał(...)lata, był zdrowym i sprawnym mężczyzną, był żonatym ojcem(...)dziecka. W trakcie pobytu wC.nie przechodził żadnej choroby.
- po powrocie do domu wnioskodawcy zdarzało się lunatykować, w związku z czym zgłosił się do psychologa.

Zeznania wnioskodawcy
Zeznania wnioskodawcy
dokument
Oględziny książeczki wojskowej
Oględziny książeczki wojskowej
Zeznania wnioskodawcy
fakt znany z urzędu
Zeznania wnioskodawcy
Publikacja:
„Wojskowe obozy internowania w Polsce w latach 1982 – 1983”,M. D.
ZeznaniaZ. R.

k. 102 - 103
k. 102 – 103
15 - 16
k. 101
k. 101
k. 102 – 103
k. 102 - 103
k. 102 - 103

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Fakt

Dowód

Numer karty

3.2.1.

----------------------------------------------------------------------------

-------------

---------------

ło ich doskonalenie ocena DOWODów

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 3.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

Zeznania wnioskodawcy,
Dowody z dokumentów przedstawionych przez pełnomocnika wnioskodawcy

Wszystkie dowody przeprowadzone na rozprawie, a wnioskowane przez pełnomocnikaZ. R.sąd uznał za wiarygodne.

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 3.1 albo 3.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

--------------

-----------------------------------------------------------------------------------

PODSTAWA PRAWNA

Odszkodowanie

1.

Kwota główna

Odsetki

1.

-------------------

-------------------------

Zwięźle o powodach podstawy prawnej

--------------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

Zadośćuczynienie

2.

Kwota główna

Odsetki

1.

Art.8a ust. 1 ustawy z dnia 23 lutego 1991r. o uznaniu za nieważne orzeczeń wydanych wobec osób represjonowanych za działalność na rzecz niepodległego bytu Państwa Polskiego(Dz. U. Nr 34, poz. 149 ze zmianami)

Zwięźle o powodach podstawy prawnej

Inne

3.

---------------------

Zwięźle o powodach podstawy prawnej

---------------------------------------------------------------------------------------------------------------------

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU W PRZEDMIOCIE ŻĄDANIA

Zwięźle o powodach rozstrzygnięcia

Odszkodowanie

1.

Kwota główna

Odsetki

1.

--------------------------------------------

----------------------------------------

Zadośćuczynienie

2.

Kwota główna 30.000 zł

Odsetki
Ustawowe, od dnia uprawomocnienia się wyroku.

1.

Zadośćuczynienie przyznane wnioskodawcy odpowiada stopniowi cierpień i krzywd, jakie doświadczył on w związku z pobytem w jednostce wojskowej wC.. Poza kwestią jest, że wnioskodawca, oraz kilkudziesięciu jego towarzyszy niedoli doświadczyli formy bezwzględnej represji ze strony ówczesnego aparatu władzy. Celem ich zgrupowania w ramach trzymiesięcznych szkoleń nie było doskonalenie zdolności bojowych, lecz programowa izolacja połączona z mniej lub bardziej wyrafinowanymi formami szykan wynikających z ich działalności antysystemowej. W związku z tym sąd dostrzega, że źródłem krzywdy, jaką doświadczyłZ. R.były z jednej strony – celowe i konsekwentnie realizowane przez dowództwo jednostki działania zmierzające do złamania patriotycznego ducha rezerwistów (izolowanie od innych żołnierzy, wyczerpujące i pozbawione jakiegokolwiek sensu zadania i prace, przesłuchania prowadzone przez funkcjonariuszy bezpieki, werbalne szykany, fatalne warunki sanitarno-bytowe, w jakich wnioskodawca przebywał, brak możliwości kontaktu z rodziną, obawa, której źródłem była niepewność co do czasu zakończenia szkoleń), z drugiej jednak - miarkując wysokość zadośćuczynienia, sąd miał obowiązek uwzględnić wszystkie okoliczności, które miały wpływ na rozmiar i rodzaj cierpień, jakie przypadły w udzialeZ. R., w szczególności zaś to, że:
- wnioskodawca był w tym czasie osobą młodą, w pełni sił, zdrową i gotową do ponoszenia nawet znacznych obciążeń fizycznych,
- szkolenia wojskowe, pomimo ekstremalnych warunków, w jakich się odbywały, nie wywołały u wnioskodawcy żadnych skutków w sferze jego zdrowia,
- obiektywny fakt, że służbę wojskową przyszło mu odbywać w okresie stanu wojennego połączonego z głęboką recesją gospodarczą, skutkującą deficytem wszelkich dóbr (może poza octem i musztardą), co sprawiało, że odbywanie służby wojskowej w tamtym czasie połączone było z ponadprzeciętnymi niedogodnościami w sferze socjalnym, żywieniowym i bytowym o ogólnym, powszechnym charakterze.

Inne

3.

-----------------------

Inne ROZSTRZYGNIĘCIA Zawarte w WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

-----------------------------------------------------------------------------------------------------------

KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

Zgodnie z art.13 ustawy postepowanie w przedmiocie zadośćuczynienia jest wolne od kosztów sądowych.
Na wniosek pełnomocnika wnioskodawcy sąd przyznałZ. R.kwotę 295,20 zł tytułem zwrotu kosztów związanych z ustanoweniem pełnomocnika z wyboru. Podstawą prawną rozstrzygnięcia był 11 punkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018r., poz. 265).
Sąd nie uwzględnił w tym zakresie wniosku pełnomocnika o zasądzenie kosztów związanych z ustanowieniem pełnomocnika w wysokości sześciokrotności stawki minimalnej, bowiem nie podzielił stanowiska, by niniejszą sprawę cechowały wysoki stopień szczegółowości i zawiłości. Przeciwnie. Zarówno ustalenia faktyczne, jaki podstawa prawna żądania nie nastręczały jakichkolwiek trudności, czego potwierdzeniem jest fakt, że sprawa zakończyła się na pierwszym terminie rozprawy, materiał dowodowy ograniczony został do dowodów z dokumentów zeznań jednego świadka był od początku bezsporny i niekwestionowany przez żadną ze stron.

PODPIS