Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 181/20
Data wyroku: 2020-06-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bożena Szponar-Jarocka, sędzia Barbara Orechwa-Zawadzka
Podstawa prawna: art. 4 i 49 ustawy z 19 XII 2008r. o emeryturach pomostowych.

Sygn.akt III AUa 181/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 czerwca 2020 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Barbara Orechwa-Zawadzka
Sędziowie: Bożena Szponar - Jarocka
Sławomir Bagiński
Protokolant: Barbara Chilimoniuk
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 czerwca 2020 r. wB.
sprawy z odwołaniaW. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o emeryturę pomostową
na skutek apelacji wnioskodawcyW. P.
od wyroku Sądu Okręgowego w Białymstoku V Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 22 stycznia 2020 r. sygn. akt V U 565/19

I

oddala apelację;

II

odstępuje od obciążania wnioskodawcy kosztami zastępstwa procesowego organu rentowego za II instancję.

S. B. (2)O. B.S.–J.
Sygn. akt III AUa 181/20

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją z 18 kwietnia 2019 r., wydaną na podstawie przepisówUstawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2018 r., poz. 1270) orazUstawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz.U. z 2018 r., poz. 1924 ze zm.), odmówiłW. P.prawa do emerytury pomostowej, wskazując, że na dzień 1 stycznia 2009 r. nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych. Do pracy wykonywanej w szczególnych warunkach w myślart. 49 ustawy o emeryturach pomostowychzostał zaliczony okres zatrudnienia od 1 stycznia 1981 r. do 31 lipca 1986 r., w łącznym wymiarze 5 lat i 7 miesięcy. Zakład nie zaliczył do pracy w szczególnych warunkach (w rozumieniuart. 49) okresów od 15 października 1977 r. do 23 października 1978 r., od 3 listopada 1980 r. do 31 grudnia 1980 r., od 1 września 1986 r. do 13 marca 1990 r., od 1 czerwca 1990 r. do 30 kwietnia 1991 r., od 1 maja 1991 r. do 5 sierpnia 1991 r. oraz od 12 sierpnia 1991 r. do 22 września 1995 r., ponieważ pracodawca nie potwierdził, że ubezpieczony w tych okresach wykonywał pracę wymienioną w załączniku 1 lub 2 doustawy o emeryturach pomostowych.
Sąd Okręgowy w Białymstoku, który rozpoznawał odwołanieW. P.od tej decyzji, wyrokiem z 22 stycznia 2020 r. oddalił odwołanie i rozstrzygnął o kosztach postępowania.
Z ustaleń Sądu wynikało, żeW. P.urodził się (...)Na dzień 31 grudnia 2008 r. udowodnił 35 lat, 5 miesięcy i 2 dni okresów składkowych i nieskładkowych, w tym 5 lat, 7 miesięcy pracy w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 49 ustawy o emeryturach pomostowych. Stosunek pracy wnioskodawcy ustał 31 stycznia 2018 r. w wyniku rozwiązania na mocy porozumienia stron, zgodnie zart. 30 § 1 pkt 1 Kodeksu pracyw zw. z art. 10 Ustawy z dnia 13 marca 2003 r. o szczególnych zasadach rozwiązywania z pracownikami stosunków pracy. ZUS odmówił ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej, wskazując, że wnioskodawca na dzień 1 stycznia 2009 r. nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 Ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Zakład nie zaliczył do pracy w szczególnych warunkach (w rozumieniu ww. przepisów) następujących okresów: od 15 października 1977 r. do 23 października 1978 r., od 3 listopada 1980 r. do 31 grudnia 1980 r. w(...)wC., od 1 września 1986 r. do 13 marca 1990 r., od 1 czerwca 1990 r. do 30 kwietnia 1991 r. wZakładzie (...), od 1 maja 1991 r. do 5 sierpnia 1991 r. w(...) Serwis sp. z o.o.oraz od 12 sierpnia 1991 r. do 22 września 1995 r. wPrzedsiębiorstwie (...) Spółka z o.o., ponieważ pracodawca nie potwierdził, że ubezpieczony w tych okresach wykonywał pracę wymienioną w załączniku 1 lub 2 doustawy o emeryturach pomostowych.
Sąd przytoczył przepisart. 4 ustawy o emeryturach pomostowychoraz art. 49 ustawy, stwierdzając, że w sytuacji, gdy wnioskodawca nie kontynuował po 31 grudnia 2008 r. pracy w szczególnych warunkach w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych, należało ustalić, czy praca wykonywana przez niego przed tą datą, może być zakwalifikowana jako praca w warunkach szczególnych w rozumieniu tej ustawy. Po przeprowadzeniu dokumentacji pracowniczej i przesłuchaniu świadków na okoliczność warunków wykonywania pracy przez wnioskodawcę w okresie jego aktywności zawodowej przed 1 stycznia 2008 r., Sąd doszedł do przekonania, że skarżący nie udowodnił co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach pomostowych, i z tego powodu oddalił odwołanie (art. 47714§ 1 k.p.c.).
Apelacje od powyższego wyroku złożyłW. P., zarzucając:

1
sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez nietrafne przyjęcie, ze odwołującyW. P., będąc zatrudniony w Lokomotywowni wC.w okresie od 15 października 1977 r. do 31 grudnia 1980 r. oraz wZakładzie (...)w okresie od 1 września 1986 r. do 30 kwietnia 1991 r. i od 1 maja 1991 r. do 5 sierpnia 1991 r. oraz wPrzedsiębiorstwie (...) sp. z o.o.w okresie od 12 sierpnia 1991 r. do 13 czerwca 1997 r. nie udowodnił, że wykonywał prace w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 3 ust 1 i 3 Ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz.U. z 2018 r., poz. 1924), mimo że wykonywana przez odwołującego praca uzasadnia zaliczenie jej jako wykonywanej w warunkach szczególnych, jak również przez nietrafne niezliczenie do okresu pracy w szczególnych warunkach okresu odbywania przez odwołującego służby wojskowej w okresie od 24 października 1978 r. do 10 października 1980 r.;

2
sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału przez nietrafne przyjęcie, że odwołującyW. P.nie posiada 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych i nie spełnia warunków określonych wart. 49 pkt. 3 Ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowychjakkolwiek zebrany w sprawie materiał wskazuje na spełnienie przez odwołującego powyższego warunku;

3
naruszenie prawa procesowego, a w szczególnościart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 328 § 2 k.p.c.przez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, a w szczególności zeznań świadkówJ. P.E. W.,P. G.,M. K.,P. N.,E. M.oraz świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze, z których wynika spełnienie przez odwołującego wymogu 15-letniej pracy w szczególnych warunkach.

Wskazując na te zarzuty,W. P.wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i przyznanie emerytury pomostowej po ukończeniu 60 lat, tj. od 19 marca 2019 r., i zasądzenie od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałB.na jego rzecz kosztów postępowania za obie instancje, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu w Białymstoku do ponownego rozpoznania z uwzględnieniem kosztów procesu za drugą instancję.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja jest niezasadna. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia faktyczne oraz ocenę prawną dokonaną przez Sąd pierwszej instancji.
Przedmiotem roszczenia wnioskodawcy było prawo do emerytury pomostowej. Skarżący nie kwestionował faktu niewykonywania po dniu 1 stycznia 2009 r. pracy w szczególnych warunkach w rozumieniuUstawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, bowiem w okresie od 1 kwietnia 2002 r. do 31 stycznia 2018 r. był zatrudniony jako pracownik gospodarczy na PolitechniceB.. W tej sytuacji podstawy prawnej żądania wnioskodawcy nie mógł stanowić art. 4 ww. ustawy.
Sąd pierwszej instancji przeanalizował możliwość zastosowania art. 49 ustawy. Zgodnie z tym przepisem prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która: 1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3; 2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12; 3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Sąd pierwszej instancji prowadził postępowanie dowodowe w kierunku ustalenia, czy na dzień 1 stycznia 2009 r. skarżący legitymował się co najmniej 15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych w rozumieniu przepisówustawy o emeryturach pomostowych.
Z akt osobowych wnioskodawcy wynikało, że był zatrudniony:

1
od 15 października 1977 r. do 31 lipca 1986 r. w(...)wC.początkowo jako rzemieślnik (od 15 października 1977 r. do 31 grudnia 1980 r.), a następnie jako młodszy maszynista pojazdu trakcyjnego spalinowego (od 1 stycznia 1981 r. do 31 lipca 1986 r.) – okres uwzględniony przez ZUS jako praca w szczególnych warunkach w rozumieniu przepisówustawy o emeryturach pomostowych); od 24 października 1978 r. do 10 października 1980 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową;

2
od 1 września 1986 r. do 5 sierpnia 1991 r. wZakładzie (...)początkowo jako monter kołowy (od 1 września 1986 r. do 30 kwietnia 1991 r.), a następnie jako brygadzista-monter kotłów (od 1 maja 1991 r. do 5 sierpnia 1991 r.); na te okresy zatrudnienia pracodawca wystawił wnioskodawcy świadectwa pracy w szczególnych warunkach (w aktach rentowych);

3
od 12 sierpnia 1991 r. do 13 czerwca 1997 r. wPrzedsiębiorstwie (...) spółka z o.o., w tym w okresie od 12 sierpnia 1991 r. do 22 września 1995 r. jako monter kotłów – praca w szczególnych warunkach.

Przesłuchani w sprawie świadkowie:J. P.,E. W.iP. G.potwierdzili pracę wnioskodawcy w okresie od 15 października 1977 r. do 31 lipca 1986 r. - w warsztacie, w kanałach remontowych, była to ciężka „brudna” praca. ŚwiadkowieM. K.iP. N.pracowali razem z odwołującym od 1 września 1986 r. do 5 sierpnia 1991 r. i zeznali, że była to praca w kotłowni i na powietrzu w brudnych warunkach, w temperaturze sięgającej 50C, przy zapylaniu, uszczelnieniach azbestowych, w hałasie. ŚwiadekE. M.zatrudniony z odwołującym w okresie od 12 sierpnia 1991 r. do 13 czerwca 1997 r. zeznał o pracy montera kotłowego (naprawa kotłów, elektrofiltrów, wentylatorów).
Sąd pierwszej instancji ocenił, iż materiał dowodowy nie dał podstaw do ustalenia, iż wnioskodawca w ww. okrasach wykonywał pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emerytach pomostowych, z wyjątkiem uwzględnionego już przez ZUS okresu młodszego maszynisty pojazdu trakcyjnego spalinowego (od 1 stycznia 1981 r. do 31 lipca 1986 r.), która to praca jest wymieniona w załączniku nr 2 pkt 5 do ustawy. Pozostałe stanowiska zajmowane przez skarżącego nie występują w załączniku nr 1 i nr 2 do ustawy. W szczególności twierdzenia końcowej części apelacji, jakoby czynność wykonywana przezW. P.można było zakwalifikować jako praca wymieniona w załączniku nr 1 pod poz. 1 (praca bezpośrednio przy przeróbce mechanicznej węgla oraz rud metali lub ich wzbogaceniu), poz. 28 (praca bezpośrednio przy spawaniu łukowym lub cięciu termicznym w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze, z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.) i poz. 32 (prace bezpośrednio przy przetwórstwie materiałów zawierających azbest lub prace rozbiórkowe związane z ich usuwaniem), nie mają żadnego uzasadnienia i potwierdzenia w zebranych dowodach. Prace spawalnicze, do których wykonywania wnioskodawca miał kwalifikacje, były jedynie jednym z elementów wykonywanej przez niego pracy montera kotłów, nie były zatem wykonywane stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a ponadto ich wykonywanie miało miejsce zarówno wewnątrz kotłów, jak i na zewnątrz, a zatem nie były to prace spawalnicze wykonywane stale w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze.
Zeznania świadków, których wiarygodności Sąd pierwszej instancji zasadnie nie podważył, potwierdzają pracę wnioskodawcy w uciążliwych warunkach, ale nie dają podstaw do kwalifikacji w załącznikach nr 1 i nr 2 do ustawy.
Konkludując, należy stwierdzić, że zarzuty apelacji są nietrafne, co powoduje, iż apelacja jako niezasadna podlegała oddaleniu (art. 385 k.p.c.).
O kosztach zastępstwa procesowego organu rentowego w drugiej instancji orzeczono na podstawieart. 102 k.p.c., uznając, iż wnioskodawca pozostający bez pracy i stałego źródła utrzymania, którego roszczenie o emeryturę zostało prawomocnie oddalone, nie powinien być obciążony kosztami wywołanymi udziałem radcy prawnego po stronie wygrywającej spór.

S. B. (2)O. B.S.-J.