Sąd Rejonowy w Dębicy
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1/19
Data wyroku: 2020-03-02 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Grzegorz Barnak
Słowa kluczowe: Zasady współżycia społecznego, Eksmisja
Podstawa prawna: art. 222§1 k.c. i art. 5 k.c.
Teza: Żądanie wydania nieruchomości może naruszać zasady współżycia społecznego - tj. zasady lojalności, uczciwości, solidarności i równości.

Sygn. akt I C 1/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 2 marca 2020 r.
Sąd Rejonowy w Dębicy, Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący:  sędzia Grzegorz Barnak
Protokolant:   sekretarz sądowy Katarzyna Skorupa
po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2020 r. w Dębicy na rozprawie
sprawy z powództwaM. J. (1)
przeciwkoR. K. (1),P. K.,E. K., małol.R. K. (2), małol.A. K.
o eksmisję
oddala powództwo.

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 2 stycznia 2019 r. powódkaM. J. (1)wniosła o nakazanie pozwanymE. K.,R. K. (1)iP. K., aby opuścili i opróżnili z osób i rzeczy reprezentujących ich prawa dom mieszkalny wraz z budynkiem mieszkalnym, znajdujący się na nieruchomości oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)położonej wJ., dla której Sąd Rejonowy w Dębicy V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą o numerze (...)i wydania do rąk powódki. Nadto wniosła o: orzeczenie, że pozwanym nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego, a także zasądzenie kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na pozewE. K.,R. K. (1)iP. K.wnieśli o oddalenie powództwa oraz nieobciążania pozwanych kosztami postepowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego.
Na rozprawie w dniu 6 maja 2019r. wezwano w charakterze pozwanych małoletnichR. K. (2)iA. K..
GminaP.nie zgłosiła interwencji ubocznej w sprawie.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:

M. J. (1)jest właścicielem nieruchomości, stanowiącejdziałkę nr (...), zabudowanej budynkiem mieszkalnym jednorodzinnym, położonej wJ.w gminieP., dla której Sąd Rejonowy w Dębicy prowadziksięgę wieczystą o nr (...).
(dowód: odpisKsięgi Wieczystej nr (...)– k. 11-12)
W domu położonym nadziałce nr (...)wJ.zamieszkuje w chwili obecnej pozwanyR. K. (1)oraz żona pozwanegoE. K.i ich dzieci:P. K., małoletniR. K. (2)i małoletniaA. K..
(bezsporne)
PowódkaM. J. (1)jest siostrą pozwanegoR. K. (1)iA. W.. W dniu 13 stycznia 1993 r.J. K.darowała swojej córceM. K.nieruchomość położoną wJ.na którą składały siędziałki nr (...)o łącznej powierzchni 3,12 ha. Częściami składowymi tej nieruchomości były: dom mieszkalny drewniany, stajnia częściowo murowana, a częściowo drewniana i stodoła.
J. K.darowała ww. nieruchomości córceM. J. (1), gdyż ówcześnie przepisy prawa nie zezwalały na dzielenie gospodarstw rolnych i jednocześnie zobowiązała ustnie córkę do przekazania w przyszłości połowę tego majątku na rzecz pozwanegoR. K. (1). W momencie dokonywania darowiznyJ. K.oczekiwała opieki ze stronyM. J. (2).
Mimo darowiznyR. K. (1)nadal na tej nieruchomości zamieszkiwał (w starym drewnianym domu), na co powódka się godziła, początkowo jedynie ze swoją matką i powódką, a później – od 1998 r. – również ze swoją żonąE. K..
W 1994 r. powódka wraz z mężem rozpoczęli budowę nowego budynku w pobliżu starego domu zakończoną po czterech latach. Na budowę tę powódka zużyła połowę cegły, drutu i pustaków jakie wcześniej zgromadzili jej rodzice. PowódkaM. J. (2)nie zaproponowała matce możliwości zamieszkania w nowym domu.
(dowód: kserokopia aktu notarialnego Rep. A nr 43/92 – k. 48-49; zeznaniaA. W.– k. 104; zeznaniaE. W.– k. 104; zeznaniaR. K. (1)– k. 122-123, zeznaniaG. B.k. 114v, zeznaniaS. P.k. 114v-115)
W 2005 r.J. K.złożyła w Sądzie Rejonowym w Dębicy pozew przeciwkoM. J. (1)o rozwiązanie umowy darowizny, jednakże sprawa została umorzona.
(dowód: zeznaniaM. J. (1)– k. 123)
Pismem z dnia 17 maja 2010 r.J. K.wezwałaM. J. (1)do ugodowego przeniesienia części własności nieruchomości nr 598 położonej wJ..
W dniu 19 stycznia 2011 r.J. K.wytoczyła powództwo o nakazanieM. J. (1)złożenia oświadczenia woli, którego treścią było przeniesienie własności nieruchomości położonej wJ., gminaP., a stanowiących działki dla których Sąd Rejonowy w Dębicy prowadziKsięgę Wieczystą nr (...).733 obejmującą działki oznaczone w ewidencji gruntów nr 598, 476, 507/2 i 508.J. K.chciała, aby po odwołaniu darowizny część nieruchomości, w tym działkę z domem, przekazaćR. K. (1).
Wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I C 19/11, Sąd Rejonowy w Dębicy oddalił powództwoJ. K.o nakazanie złożenia oświadczenia woli przeciwkoM. J. (1).
(dowód: akta sprawy I C 19/11, a w nich: pozew o nakazanie złożenia oświadczenia woli – k. 2; pismoJ. K.z dnia 17 maja 2010 r. – k. 76; wyrok Sądu Rejonowego w Dębicy z dnia 19 maja 2011 r. sygn. akt I C 19/11 – k. 81, uzasadnienie k. 84-85, zeznaniaS. P.k. 114v-115).
J. K.przez ostatnie lata jej życia zajmował sięR. K. (1). Zamieszkiwała ona z pozwanymi w starym drewnianym domu, w którym miała do dyspozycji jeden pokój.
Strony pozostają w konflikcie związanym z odmową przekazania części nieruchomości pozwanemu przez powódkę. Pomiędzy stronami dochodzi też do nieporozumień związanych z zamieszkiwaniem na posesjach położnych obok siebie. Dotyczy to m. in. utrudnień w dostępie do stodoły przez powódkę na wskutek parkowania samochodu przez pozwanego w stodole. Konflikty powstają również, gdy uwiązany na łańcuchu pies pozwanych zagryza drób należący do powódki, który podchodzi do psa.
PozwaniR. K. (1)iE.K.zamieszkują z dwójką małoletnich dzieci –R. K. (2)iA. K..R. K. (2)ma 17 lat, chodzi do II klasy technikum, jest alergikiem, pozostaje pod opieką lekarza alergologa.A. K.uczęszcza do II klasy szkoły podstawowej. Pozwani nie posiadają żadnego innego lokalu w którym mogliby zamieszkać, nie posiadają też oszczędności pozwalających na zakup domu lub mieszkania.
(dowód: zeznaniaJ. J.– k. 102; zeznaniaA. W.– k. 104; zeznaniaE. W.– k. 10,A. J.k. 102v-103,A. A.k. 103-104, zeznaniaK. F.k. 121v, w części zeznaniaM. J. (1)k. 122- 122v, w części zeznaniaR. K. (1)k. 122v-113, zeznaniaE. K.k. 123v, zeznaniaP. K.k. 123v, dokumenty k. 51-81).
M. J. (2)pismem z dnia 18 maja 2017 r. wezwała pozwanych do opuszczenia nieruchomości.
(dowód : wezwanie k. 14-15, 20).
Sąd nie dał wiary jedynie części zeznań powódki i pozwanegoR. K. (1), a to w tym zakresie, w który pozostawały w sprzeczności z innymi wiarygodnymi dowodami, w tym zebranymi w aktach sprawy I C 19/11. Strony te były osobiście zainteresowane rozstrzygnięciem, przez co miały powód, aby przedstawiać relacje w sposób bardziej korzystny dla siebie niż w rzeczywistości.
ZeznaniaG. B.k. 114v,M. J. (3)k. 115v,S. F.k. 115v nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd rozważył, co następuje:

Powództwo nie zasługiwała na uwzględnienie.
Stosownie do brzmienia właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą –art. 222 § 1 k.c.
Powódka domagała się eksmisji pozwanych z nieruchomości która stanowi jej własność.
Pozwani zajmują nieruchomość powódki tj. dom mieszkalny wraz z budynkiem mieszkalnym, znajdujący się na nieruchomości oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)położonej wJ., dla której Sąd Rejonowy w Dębicy V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą o numerze (...)bez tytułu prawnego. Nieruchomość ta poprzednio stanowiła własność matki powódki i pozwanegoR. K. (1), który zamieszkiwał tą nieruchomość na podstawie ustanej umowy użyczenia (art. 720 k.c.). Stan taki trwał do momentu wypowiedzenia umowy, czym było pismo załączone do akt sprawy z dnia 18 maja 2018 r., w którym powódka zażądała opuszczenia jej nieruchomość.
Jednak pozwani skutecznie zgłosili zarzut naruszenia przez powódkę zasad współżycia społecznego a Sąd uznał, że żądanie opuszczenia nieruchomości jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Zgodnie z treściąart. 5 k.c.nie można czynić ze swego prawa użytku, który byłby sprzeczny ze społeczno - gospodarczym przeznaczeniem tego prawa lub z zasadami współżycia społecznego. Takie działanie lub zaniechanie uprawnionego nie jest uważane za wykonywanie prawa i nie korzysta z ochrony. Na treść zasad współżycia społecznego składają się elementy etyczne i socjologiczne, kształtowane przez oceny moralne i społeczne. Z całokształtu okoliczności sprawy wynika, że skorzystanie przez powódkę z przysługującego jej roszczenia o wydanie nieruchomości przywołane zasady narusza.
PowódkaM. J. (1)jest siostrą pozwanegoR. K. (1). W dniu 13 stycznia 1993 r.J. K.darowała swojej córceM. K.nieruchomość położoną wJ.na którą składały siędziałki nr (...)o łącznej powierzchni 3,12 ha. Częściami składowymi tej nieruchomości były: dom mieszkalny drewniany, stajnia i stodoła.J. K.darowała ww. nieruchomości córceM. J. (1), gdyż ówcześnie przepisy prawa nie zezwalały na dzielenie gospodarstw rolnych i jednocześnie zobowiązała ustnie córkę do przekazania w przyszłości połowę tego majątku na rzecz pozwanegoR. K. (1). W momencie dokonywania darowiznyJ. K.oczekiwała też opieki ze stronyM. J. (2). Powódka nie wywiązała się z ustnych ustaleń z matką i nie chciała przekazać części nieruchomości bratuR.. Nie sprawowała też opieki nad matką, którą do śmierci opiekował się pozwany Wprawdzie wyrokiem z dnia 19 maja 2011 r., sygn. akt I C 19/11, Sąd Rejonowy w Dębicy oddalił powództwoJ. K.o nakazanie złożenia oświadczenia woli przeciwkoM. J. (1)(odwołanie darowizny) uznając, iż w dniu orzekania nie można stwierdzić rażącej niewdzięczności. Powyższe nie stanowiło jednak przeszkody do możliwości oceny, że powódka żądaniem opuszczenia nieruchomości przez pozwanych naruszyła zasady współżycia społecznego. W sytuacji kiedy otrzymała ona od matki cały majątek i nie podzieliła się z bratem, pomimo ustnych uzgodnień z matką, a teraz żąda opuszczenia nieruchomości to narusza ona zasady lojalności, uczciwości, solidarności i równości. Należy podkreślić, że dwójka z pozwanych to małoletnie dzieci uczęszczające do szkół. Pozwani nie mają innego lokalu, w którym by mogli zamieszkać, nie mają też środków na zakup własnego domu czy mieszkania. Powódka natomiast posiada nowy dom, w którym zamieszkuje, a więc ma zapełnione warunki mieszkaniowe. W tej sytuacji jej żądanie opuszczenie nieruchomości w sposób rażący i oczywisty narusza zasady współżycia społecznego. Oceny tej nie zmienia okoliczność, że strony pozostają w konflikcie, zaś zamieszkiwanie na nieruchomości przez pozwanych powoduje dla powódki pewne utrudnienia. Utrudnienia te nie są znaczne i powódka ma możliwość korzystania ze swojego domu i obejścia bez większych utrudnień. Co więcej sama powódka zeznała, iż w ostatnim sezonie miała możliwość dowiezienia słomy do stodoły, albowiem pozwany na jej prośbę przeparkował samochód (k. 122).
Stanowisko Sądu Rejonowego znajduje potwierdzenie w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych, gdzie przyjmuje się, że :
- ,,mogą występować takie sytuacje i takie okoliczności o charakterze długotrwałym, których istnienie nakazuje ochronę interesów długoletniego posiadacza przed żądaniami właściciela, sprzecznymi z zasadami współżycia społecznego, wywołującymi szczególnie ujemną ocenę etyczną i stanowiącymi nadużycie prawa” (tak wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 maja 1970 r. III CRN 122/70, Lex nr 6747,
- „Jeśli skutecznie się zarzuci uprawnionemu wykonującemu prawo własności jego nadużycie na podstawieart. 5 k.c., to traci on roszczenie windykacyjne lub negatoryjne, o jakim mowa wart. 222 k.c.(wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31 lipca 2012 r., I ACa 1367/11, LEX nr 1220669).
Z tych względów orzeczono sentencji wyroku na podstawie powołanych przepisów.