Sąd Apelacyjnyw Warszawie
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V ACa 806/19
Data wyroku: 2020-10-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bernard Chazan, Przemysław Kurzawa, Robert Obrębski
Słowa kluczowe: Kredyt
Podstawa prawna: art. 69 prawa bankowego

Sygn. akt V ACa 806/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 października 2020 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie V Wydział Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący:  Sędzia SA Bernard Chazan
Sędziowie:  SA Przemysław Kurzawa
SA Robert Obrębski (spr.)
Protokolant:  Małgorzata Szmit
po rozpoznaniu w dniu 7 października 2020 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Banku (...) spółki akcyjnejz siedzibą wW.
przeciwkoP. D.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 28 października 2019 r., sygn. akt II C 310/19

I
oddala apelację;

II
zasądza odP. D.na rzecz(...) Banku (...) spółki akcyjnejz siedzibą wW.kwotę 4050 (cztery tysiące pięćdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.

Robert Obrębski   Bernard Chazan   Przemysław Kurzawa
Sygn. akt VA Ca 806/19

UZASADNIENIE
Pozwem z 8 lutego 2019 r.(...) Bank (...) spółka akcyjnaz siedzibą wW.wniosła o zasądzenie na swoją rzecz odP. D.kwoty 199471,64 zł z ustawowymi odsetkami w wysokości 14 % w stosunku rocznym od 9 lutego 2019 r. do dnia zapłaty oraz kwoty 2794 zł tytułem zwrotu kosztów sądowych z powodu nieuregulowania przez pozwanego zadłużenia z tytułu wypowiedzianej umowy pożyczki z 26 stycznia 2017 r. ze względu na jej niespłacanie przez dłużnika, obciążonego na datę wniesienia w tej sprawie pozwu należnością główną w kwocie 177082,90 zł, powiększoną o odsetki naliczone na dzień wniesienia pozwu na kwotę 22388,84 zł.
W dniu 22 lutego 2019 r. Sąd Rejonowy Lublin – Zachów w Lublinie w tej sprawie wydał nakaz elektroniczny, od którego pozwany wniósł sprzeciw oparty na twierdzeniu, że powódka nie wykazała wyciągiem z ksiąg bankowych kwoty zadłużenia, nie odniosła się do wniosku pozwanego o restrukturyzację długu, a w związku z tym też nadużyła posiadanego prawa podmiotowego przez złożenie pozwu obejmującego również odsetki.
Wyrokiem z dnia 28 października 2019 r. Sąd Okręgowy zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 199471,64 zł z maksymalnymi odsetkami za opóźnienie od kwoty 177082,80 zł od dnia 9 lutego 2019 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 7911 tytułem zwrotu kosztów procesu.
Na podstawie dowodów z dokumentów złożonych przez strony, w tym z inicjatywy powódki, Sąd Okręgowy ustalił okoliczności dotyczące zawarcia przez strony umowy pożyczki gotówkowej w wysokości 186297,24 zł w dniu 26 stycznia 2017 r. oraz zasady jej spłacania przez pozwanego przez 120 miesięcy wraz z oprocentowaniem wynoszącym 12,68 %, w efekcie czego całkowity jej koszt został określony na 295598,53 zł. Ustalone też zostało, że w wypadku gdy pozwany zaprzestałby spłacania pożyczki, bank był uprawniony do naliczania odsetek według zmiennej stopy procentowej zadłużenia przeterminowanego i wypowiedzenia umowy z zachowaniem 30 – dniowego terminu wypowiedzenia, liczonego od odebrania przez dłużnika tej treści oświadczenia banku.
Według ustaleń Sądu Okręgowego, kwota pożyczki, pomniejszona o jej prowizję wynoszącą 14827,41 zł, zgodnie z postanowieniami umowy została na rzecz pozwanego wypłacona w celu spłacenia innego zadłużenia w wysokości 40747,21 zł , w pozostałej zaś części na rachunek wskazany przez pozwanego, który wywiązywał się z umowy terminowo w 2017 r., pod koniec którego był w opóźnieniu w spłacie pożyczki, wynoszącego 4830,95 zł, od której zostały też naliczone odsetki od należności przeterminowanej przez bank, który wzywał pozwanego do uregulowania zaległości pismem z 30 stycznia 2018 r., jak też pismem z 1 marca 2018 r., w którym informował o wzroście zadłużenia do kwoty 7298,19 zł. W piśmie tym powiadomił też pozwanego o konsekwencjach niewykonywania umowy oraz o możności złożenia przez dłużnika wniosku o restrukturyzację zadłużenia w terminie 14 dni od doręczenia tego pisma. Sąd Okręgowy ustalił ponadto, że pismem z 16 listopada 2018 r., doręczonym dnia 22 listopada 2018 r., powódka wypowiedziała pozwanemu umowę pożyczki z 26 stycznia 2017 r., w tym oświadczyła, że skutek ten nastąpi po upływie 30 dnia od doręczenia tego oświadczenia, jeżeli w tym terminie zadłużenie, które na ten moment wynosiło 27623,76 zł, nie zostanie uregulowane, jak też o tym, że pozwany będzie zobowiązany do zapłacenia całego zadłużenia w wysokości 166829,61 zł.
Sąd Okręgowy ustalił, że 11 grudnia 2018 r. pozwany złożył wniosek o restrukturyzację zadłużenia , w którym proponował spłatę rat wynoszących w skali miesiąca 50 zł, zaś niespłacanie pożyczki argumentował pogorszeniem swojej sytuacji finansowej z powodu kłopotów zdrowotnych. Powódka pismem z 29 marca 2018 r. propozycji tej nie zaakceptowała i oświadczyła, że przystanie na obniżenie rat do 1450 zł i wydłużenie okresu spłaty kredytu o 120 miesięcy, przy złożeniu przez dłużnika oświadczenia o poddaniu się egzekucji w formie aktu notarialnego.
Wobec braku reakcji dłużnika, w wyciągu z ksiąg bankowych z 8 lutego 2019 r. zostało odnotowane zadłużenie pozwanego w kwocie 199471,64 zł, w tym z tytułu należności głównej wynoszącej 177082,80 zł i odsetki w wysokości 22388,84 zł.
Oceniając poczynione ustalenia, również pod kątem regulacji zawartej wart. 3 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, Sąd Okręgowy uznał żądanie za zasadne w całości ze względu na niewywiązywanie się przez pozwanego z obowiązku spłaty pożyczki z 26 stycznia 2017 r., która została skutecznie przez powódkę wypowiedziana, zaś pełne zadłużenie zostało stwierdzone przez powódkę wyciągiem z ksiąg bankowych, który nie korzysta z mocy dokumentu urzędowego, po wydaniu wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 15 marca 2011 r., P 7/09, lecz wykazuje stan zadłużenia, zwłaszcza że powódka przedłożyła w toku postępowania jego chronologię. Wywiązała się tym samym z ciężaru wykazania zasadności powództwa, którego wytoczenie nie stanowiło nadużycia prawa ze strony banku. O kosztach procesu Sąd Okręgowy orzekł zgodnie z ogólną dla procesu zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy zart. 98 k.p.c.oraz przy zastosowaniu § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł pozwany. Zaskarżając ten wyrok w całości, zarzucił Sądowi Okręgowemu naruszenie zasad swobodnej oceny dowodów zart. 233 § 1 k.p.c.przez przyjęcie, że odpowiedź na wniosek o restrukturyzację zadłużenia stanowiła wyjaśnienie przyczyn odrzucenia przez bank wniosku pozwanego, jak też niedostrzeżenie, że pismo z 16 listopada 2018 r., błędnie oznaczone rokiem 2019 r., nie wyjaśniało, w jakiej dacie umowa się rozwiązywała wskutek jej wypowiedzenia oraz jak był liczony wymagany okres wypowiedzenia. Apelacja została też oparta na zarzucie naruszenia przez Sąd Okręgowyart. 58 § 1w zw. zart. 89 k.c.poprzez przyjęcie, że wypowiedzenie umowy może zostać dokonane pod warunkiem, jak teżart. 75c ust. 5 ustawy Prawo bankowepoprzez uznanie, że bank wyjaśnił dokładnie przyczyny braku akceptacji przedstawionych przez pozwanego warunków restrukturyzacji jego zadłużenia, a ponadtoart. 5w zw. zart. 58 k.c.poprzez przyjęcie, że strona powodowa nie nadużywała swojej lojalności wobec pozwanego oraz że nie było to postawą do uznania nieważności wypowiedzenia umowy. Na podstawie tych zarzutów pozwany wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa i obciążenie banku poniesionymi przez skarżącego kosztami procesu za obie instancje.
W odpowiedzi na apelację bank wnosił o jej oddalenie i obciążenie strony skarżącej poniesionymi kosztami postępowania apelacyjnego według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja podlegała oddaleniu. Ustalenia Sądu Okręgowego, w tym także dotyczące odpowiedzi na wniosek pozwanego o restrukturyzację zadłużenia, jak też skuteczności wypowiedzenia umowy pożyczki gotówkowej z 26 stycznia 2017 r., były poprawne i zostały oparte o właściwie ocenione dowody z treści dokumentów złożonych przez stronę powodową, przy analizie mocy dowodowej których nie doszło do naruszenia reguł określonych wart. 233 § 1 k.p.c., ani też do naruszenia wskazanych w apelacji przepisów prawa materialnego, które nie zostały przez Sąd Okręgowy wadliwie wyłożone i zastosowane w tej sprawie. Odmienne stanowisko skarżącego nie zasługiwało na uwzględnienie.
Nie sposób więc podzielić twierdzenie skarżącego, jakoby w piśmie z 29 marca 2018 r. bank nie zamieścił wyczerpujących wyjaśnień co do przyczyny nieprzyjęcia propozycji złożonych przez pozwanego we wniosku o zawarcie umowy restrukturyzującej zadłużenie. Lektura tego pisma (k: 66) wprost więc wskazuje, że takie wyjaśnienie zostało zaprezentowane. Wskazane bowiem już na jego początku zostało, że kwota 50 zł miesięcznie, jaka została zdeklarowana w tym wniosku jako wysokość raty, jest nieadekwatna do zadłużenia, jak też że nie gwarantuje spłaty należności w akceptowanym przez bank terminie, a także wykazuje, że pozwany nie miał wówczas zdolności do zawarcia takiej umowy.
Poprawnie ponadto Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanego już pisma z 29 marca 2018 r., że w jego treści zostały zaproponowane konkretne warunki restrukturyzacji zadłużenia, w tym znaczące zmniejszenie raty do 1450 zł i wydłużenie okresu jego spłacania o 120 miesięcy, czyli dwukrotne wręcz zwiększenie okresu spłaty pożyczki w stosunku do określonego w umowie z 26 stycznia 2017 r.
Nie sposób było również podzielić zarzut, jakby w piśmie z 16 listopada 2018 r., doręczonym pozwanemu w dniu 22 listopada 2018 r., w czytelny oraz konkretny sposób nie zostały określone zasady biegu terminu wypowiedzenia umowy łączącej strony, a tym samym data jej rozwiązania. Z oświadczenia, w którym bank wypowiedział umowę z 26 stycznia 2017 r., wprost zostało więc zastrzeżone, że 30 – dniowy termin wypowiedzenia tej umowy liczony jest od dnia doręczenia tego pisma adresatowi, czyli od 22 listopada 2018 r. W ten też sposób zostało jasno wskazane, w jakim dniu umowa ulegnie rozwiązaniu. Jeśli bowiem pismo to zostało odebrane przez pozwanego w dniu 22 listopada 2018 r., czego banku nie mógł precyzyjnie przewidzieć w dacie jego przygotowania i nadania, w pewny sposób można było zliczyć, że umowa ulegnie rozwiązaniu z końcem dnia 22 grudnia 2018 r., chyba że przed upływem tego terminu dojdzie do spłaty zaległości, które w tym piśmie również zostały wyliczone na moment jego przygotowania.
Nie sposób ponadto uznać, aby zastosowana konstrukcja wypowiedzenia umowy z 26 stycznia 2018 r., wyrażona w powołanym piśmie z 16 listopada 2018 r., była nieskuteczna, a tym bardziej by oświadczenie tej treści było wręcz nieważne z powodu jego sprzeczności zart.58 § 1w zw. zart. 89 k.c.Złożenie tego oświadczenia było bowiem definitywne, mimo że skutek rozwiązania tej umowy mógł zostać zniesiony ziszczeniem się warunku rozwiązującego, czyli spłaceniem zaległości przez dłużnika. Zastosowanie konstrukcji tego rodzaju, w istocie opartej na zastrzeżeniu warunku rozwiązującego, jest skutecznie prawnie, zwłaszcza że wychodzi na korzyść konsumenta będącego adresatem tej treści oświadczenia o wypowiedzeniu umowy. Tym bardziej nie można było uznać, aby sposób jego złożenia miał świadczyć o jego nieważności.
Na uwzględnienie nie zasługiwał również zarzut naruszenia przez Sąd Okręgowyart. 75c ust. 5 Prawa bankowego. W apelacji pozwany przytoczył bowiem tylko początkowy fragment odpowiedzi, jakiej bank udzielił w piśmie z 29 marca 2018 r. Nie ograniczała się ona w żadnej mierze do zacytowanego w apelacji fragmentu. W trzech dalszych punktach zostało w tym piśmie podane, z jakich przyczyn propozycja restrukturyzacyjna, złożona przez pozwanego, nie mogła zostać zaakceptowana przez powódkę.
Sąd Apelacyjny nie podzielił też zarzutu naruszenia przez Sąd Okręgowyart. 5w zw. zart. 58 k.c., przywołanego wraz z pierwszym z tych przepisów z pewnością ze względu na użycie w drugim paragrafie drugiego z nich przesłanki „zasad współżycia społecznego”, które nie zostały naruszone przez powódkę ani w ramach podejmowania czynności poprzedzających wypowiedzenie umowy z 26 stycznia 2017 r., ani też na etapie wnoszenia tej sprawy i popierania żądania pozwu, zwłaszcza że pozwany trzykrotnie był wzywany do uregulowania swych zaległości, a pomiędzy ich powstaniem a wniesieniem pozwu w elektronicznym postępowaniu upominawczym minęło ponad półtora roku. Pozwany miał więc wystarczający okres, aby zadbać o swoje interesy, związane z obowiązkiem uregulowania zadłużenia wobec powódki, i uniknąć postępowania sądowego. W pierwszej kolejności mógł skorzystać z propozycji zawartych w piśmie z 29 marca 2018 r. albo podjąć dalsze rozmowy o jeszcze korzystniejszych zasadach restrukturyzacji zadłużenia. Z ustaleń Sądu Okręgowego, które w całości zostały przyjęte za podstawę rozstrzygnięcia o zasadności apelacji, jednak nie wynika, aby pozwany cokolwiek zrobił w tym kierunku. Nie sposób było więc uznać, aby wytoczenie powództwa w tej sprawie stanowiło przejaw nadużycia przez bank lojalności wobec pozwanego, a tym bardziej prawa do dochodzenia swojej wierzytelności z tytułu skutecznego wypowiedzenia umowy z 26 stycznia 2017 r. Zarzut naruszeniaart. 5 k.c.nie zasługiwał więc na uwzględnienie.
Oddalenie apelacji uzasadniało ponadto obciążenie pozwanego kosztami postępowania apelacyjnego poniesionymi przez stronę czynną. Na podstawieart. 98 § 1 i 3w zw. zart. 108 § 1 k.p.c.i § 10 ust. 1 pkt 2 w zw. z § 2 pkt 6 powołanego rozporządzenia, Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 4050 zł tytułem zwrotu kosztów postepowania apelacyjnego, na którą złożyła się podstawowa stawka wynagrodzenia za udział w postępowaniu przed Sądem Apelacyjnym zawodowego pełnomocnika, stosowna do rodzaju sprawy i podanej w apelacji wartości przedmiotu zaskarżenia.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów iart. 385 k.p.c., Sąd Apelacyjny orzekł jak w sentencji.
Robert Obrębski  Bernard Chazan Przemysław Kurzawa