Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmA 5/16
Data wyroku: 2019-03-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogdan Gierzyński

Sygn. akt XVII AmA 5/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 marca 2019 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, Wydział XVII Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący: SSO Bogdan Gierzyński
Protokolant: sekretarz sądowy Wioleta Donoch
po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2019 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z odwołania

A. G.prowadzącego działalność gospodarczą pod firmą(...)wR.,M. G.prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą(...)wR.

przeciwkoPrezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów
o nadużywanie pozycji dominującej
na skutek odwołania powodów od decyzji Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów z dnia 30 września 2015 r., Nr(...)

1
uchyla zaskarżoną decyzję w całości;

2
zasądza na rzeczA. G.od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwotę 1360 zł (jeden tysiąc trzysta sześćdziesiąt złotych ) tytułem kosztów postępowania;

3
zasądza na rzeczM. G.od Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów kwotę 1360 zł (jeden tysiąc trzysta sześćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania.

SSO Bogdan Gierzyński
Sygn. akt XVII AmA 5/16

UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów decyzją z dnia 30 września 2015 r., Nr(...):
I. na podstawieart. 10 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów(t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 184) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i§ 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów(Dz.U. Nr 107, poz. 887), uznał za praktykę ograniczającą konkurencję i naruszającą zakaz określony wart. 9 ust. 1 i 2 pkt 5ww.ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, nadużywanie przez wspólników spółki cywilnejG. M.prowadzącą działalność gospodarczą pod nazwą(...)wR.iA. G.prowadzącego działalność gospodarczą pod nazwą(...)wR.pozycji dominującej na lokalnym rynku zarządzania dostępem do kaplicy cmentarza parafialnego Parafii(...)p.w.(...)wR., polegającej na nie udostępnianiu ww. kaplicy konkurentom ww. przedsiębiorców na rynku usług pogrzebowych, co przeciwdziała ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji na rynku świadczenia usług pogrzebowych wR.i nakazał jej zaniechanie.
II. na podstawieart. 106 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów(t.j. Dz.U. z 2015 r., poz. 184) oraz stosownie do art. 33 ust. 6 tej ustawy i§ 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów(Dz.U. Nr 107, poz. 887) za naruszenie zakazu określonego w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5. ww. ustawy, w zakresie opisanym w punkcie I sentencji, nakłada się kary pieniężne w następującej wysokości:
1. NaM. G.prowadzącą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą(...)wR., karę pieniężną w wysokości 9 852,00 zł (słownie: dziewięć tysięcy osiemset pięćdziesiąt dwa złotych), za zapłatę której odpowiada solidarnie zA. G.prowadzącym działalność gospodarczą pod nazwą(...)wR.,
2. NaA. G.prowadzącego działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą(...)wR., karę pieniężną w wysokości 9 852,00 zł (słownie: dziewięć tysięcy osiemset pięćdziesiąt dwa złotych), za zapłatę której odpowiada solidarnie zM. G.prowadzącą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą(...)wR..
III. na podstawie art. 77 ust. 1 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz na podstawieart. 263 § 1 i art. 264 § 1 ustawy Kodeks postępowania administracyjnego(t.j. Dz.U. z 2013 r., poz. 267), w zw. z art. 83 i art. 80 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów oraz stosowanie do§ 4 ust. 1 rozporządzenia Prezesa Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie właściwości miejscowej i rzeczowej delegatur Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów(Dz.U. Nr 107, poz. 887) postanowił obciążyć:
1.M. G.prowadzącą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą(...)wR., kosztami postępowania w sprawie nadużycia pozycji dominującej na lokalnym rynku zarządzania dostępem do kaplicy cmentarza parafialnego Parafii(...)p.w.(...)wR.opisanego w punkcie I sentencji niniejszej decyzji w kwocie 20,40 zł (słownie: dwadzieścia złotych czterdzieści groszy) oraz zobowiązać ww. przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ww. kosztów postępowania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, za zapłatę, której odpowiada solidarnie zA. G.prowadzącym działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą(...)wR..
2.A. G.prowadzącego działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą(...)wR., kosztami postępowania w sprawie nadużycia pozycji dominującej na lokalnym rynku zarządzania dostępem do kaplicy cmentarza parafialnego Parafii(...)p.w.(...)wR.opisanego w punkcie I sentencji niniejszej decyzji w kwocie 20,40 zł (słownie: dwadzieścia złotych czterdzieści groszy) oraz zobowiązać ww. przedsiębiorcę do zwrotu Prezesowi Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów ww. kosztów postępowania w terminie 14 dni od dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji, za zapłatę, której odpowiada solidarnie zM. G.prowadzącą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą(...)wR..
W uzasadnieniu decyzji Prezes UOKiK wskazał m.in., żeA. G.iM. G.posiadają status przedsiębiorcy w rozumieniu art. 4 pkt 1 in initio ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, zatem mogą być stroną w postępowaniu antymonopolowym w sprawie naruszenia zakazu stosowania praktyk ograniczających konkurencję, w tym wskazanych w art. 9 ust. 1 i 2 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Ocenie zaś podlegało działanie przedsiębiorców na rynku zarządzania dostępem do kaplicy cmentarza parafialnego Parafii(...)p.w.(...)wR., które oddziaływało pośrednio na wszystkich uczestników rynku powiązanego z rynkiem usług pogrzebowych, na którym przedsiębiorcy oferują lub zamierzają prowadzić świadczenie usług pogrzebowych na terenieR.. Jak stwierdził ponadto, zachowanie ww. przedsiębiorców miało wpływ na odbiorców korzystających z usług pogrzebowych, a zatem wszystkich mieszkańcówR.mających groby rodzinne na terenie cmentarza w tej miejscowości. Ograniczone zostały tu możliwości dokonywania przez nich wyboru spośród ofert większej liczby konkurentów działających na rynku usług pogrzebowych, tj. oferty tego z nich, który ich zdaniem proponuje najlepsze warunki usługi i jest konkurencyjny cenowo. Brak konkurencji na rynku, patrząc z punktu widzenia interesów odbiorców, zawsze negatywnie oddziałuje na jakość usług i ich cenę. Stanowisko to pozostaje, w ocenie Prezesa UOKiK, aktualne również w odniesieniu do rynku zarządzania dostępem do kaplicy cmentarza parafialnego Parafii(...)p.w.(...)wR.i powiązanego z nim rynku usług pogrzebowych. Spełniona została zatem przesłanka naruszenia interesu publicznoprawnego przezA. G.iM. G., co uzasadnia ocenę ich zachowania w świetle przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. W niniejszej sprawie Prezesa Urzędu uznał, że ma podstawy do podjęcia działań w interesie publicznym.
Rynkiem właściwym, na którym działalność prowadzą ww. przedsiębiorcy, jest lokalny rynek zarządzania dostępem do kaplicy cmentarza parafialnego Parafii(...)p.w.(...)wR.. Rynek ten obejmuje ogół czynności związanych z utrzymaniem i udostępnianiem kaplicy cmentarnej podmiotom zainteresowanym jego wykorzystaniem w związku ze świadczonymi usługami pogrzebowymi. W ramach prowadzonej w tym zakresie działalności przedsiębiorca zarządzający kaplicą ustala czas pracy pracowników, godziny otwarcia, kolejność i czas korzystania z kaplicy, kto może z kaplicy korzystać, odpłatności, itp. Stawia zatem (pod względem finansowym, ekonomicznym i organizacyjnym) warunki korzystania z kaplicy przez świadczeniodawców usług pogrzebowych. Prezes Urzędu uznał, że w ujęciu geograficznym przedmiotowy rynek ma wymiar lokalny, albowiem kaplica cmentarna będąc urządzeniem kluczowym dla usług pogrzebowych jest związana zwyczajowo, organizacyjnie, terytorialnie i prawnie z cmentarzem parafialnym, w niniejszej sprawie cmentarzem Parafii(...)p.w.(...)wR.. Na cmentarzu tym chowani są zmarli mieszkańcyR., a powyższa kaplica jest miejscem odprawiania ceremonii pogrzebowych i wyprowadzania zwłok osób zmarłych na miejsce pochówku. Na terenieR.A. G.iM. G.są z kolei jedynymi podmiotami zarządzającymi kaplicą cmentarza parafialnego Parafii(...)p.w.(...)wR., jedynego cmentarza w tym mieście. Tylko oni wydzierżawili bowiem teren przy ww. cmentarzu od Parafii(...)p.w.(...)wR.i wybudowali na nim, po uzgodnieniu warunków budowy, kaplicę cmentarną. Kaplica ta zgodnie z obowiązującymi przepisami prawa, spełnia wymogi domu pogrzebowego, to jest posiada pomieszczenie przeznaczone do wystawiania trumien ze zwłokami lub szczątkami oraz do odprawiania ceremonii pogrzebowych oraz pomieszczenie do przechowywania zwłok przed wstawieniem, o odpowiedniej temperaturze. Fakt ten przesądza o zajmowaniu przezA. G.iM. G.pozycji dominującej (monopolistycznej) na rynku właściwym.
Jak stwierdził Prezes Urzędu, istotą zarzutu stawianego w niniejszym postępowaniu, jak wskazał Prezes UOKiK, jest nadużywanie przezA. G.iM. G.pozycji dominującej na lokalnym rynku zarządzania dostępem do kaplicy cmentarza parafialnego Parafii(...)p.w.(...)wR., polegające na nieudostępnianiu ww. kaplicy konkurentom ww. przedsiębiorców na rynku usług pogrzebowych, co przeciwdziała ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji na rynku świadczenia usług pogrzebowych wR.. W ocenie Prezesa Urzędu, przedsiębiorcy przeciwdziałają w ten sposób ukształtowaniu się warunków niezbędnych do rozwoju konkurencji na rynku świadczenia usług pogrzebowych wR.poprzez stworzenie nieuzasadnionej bariery uniemożliwiającej wykonywanie usług pogrzebowych na zlecenie mieszkańcówR.innym przedsiębiorcom pogrzebowym. W okolicznościach niniejszej sprawy Prezes UOKiK uznał za bezsporne, że ww. kaplica zarządzana przezA. G.iM. G.jest niezbędna do wykonywania usług pogrzebowych. Niemożność korzystania z ww. kaplicy czyni zatem ofertę przedsiębiorcy pogrzebowego świadczącego usługi pogrzebowe niekonkurencyjną (nie budzi zainteresowania konsumenta) wobec przedsiębiorcy pogrzebowego, którego oferta zawiera element korzystania z kaplicy cmentarnej. W przedmiotowej sprawie odmowa korzystania z kaplicy cmentarnej przez konkurentówA. G.iM. G.stanowi nadużycie pozycji dominującej na lokalnym rynku zarządzania dostępem do kaplicy cmentarza parafialnego Parafii(...)p.w.(...)wR., gdyż jej celem i skutkiem jest eliminacja konkurencji z rynku świadczenia usług pogrzebowych wR..
Z uwagi na charakter praktyki ograniczającej konkurencję i stopień naruszenia interesu publicznego Prezes Urzędu uznał za zasadne nałożenie kary pieniężnej naA. G.iM. G..
W odniesieniu do wymierzonej przedsiębiorcom kary pieniężnej, podstawę obliczenia wysokości kary stanowi przychód przedsiębiorców:A. G.iM. G., którzy prowadzącą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej. PrzychódA. G.za 2014 r. wyniósł(...)zł, przychódM. G.za 2014 r. wyniósł(...)zł. Tym samym maksymalna wysokość kary pieniężnej, jaka mogłaby być nałożona wynosi: dlaA. G.wynosi(...)zł, dlaM. G.(...)zł.
Ustalając wymiar kary pieniężnej Prezes Urzędu w pierwszej kolejności dokonał oceny natury stwierdzonego w niniejszej decyzji naruszenia, która determinuje wysokość kwoty bazowej kary będącej odsetkiem uzyskanych przychodów przez uczestników tego porozumienia. Prezes Urzędu uznał, że przedmiotowa praktyka, zaliczana jest do tak zwanych najcięższych ograniczeń konkurencji (hard-core restiction), stanowi bardzo poważne naruszenie prawa konkurencji, gdyż prowadzi do eliminacji konkurencji na rynku powiązanym, stąd jako podstawę do dalszego obliczania kary pieniężnej przyjął odsetek przychodu równy(...)%, co stanowi równowartość dlaA. G.kwoty(...)zł, dlaM. G.kwoty(...)zł.
Biorąc pod uwagę, że rynek powiązany (rynek usług pogrzebowych) jest z reguły rynkiem konkurencyjnym w przeciwieństwie do rynku właściwego (zarządzania kaplicą cmentarną), który jest rynkiem zdominowanym, a nadużycie pozycji dominującej na rynku właściwym doprowadziło do zaniechania konkurencji na rynku powiązanym z chwilą oddania urządzenia kluczowego (kaplicy cmentarnej) do użytku, co skutkowało, że w tym okresie konsumenci nie mieli możliwości dokonywania wyboru spośród ofert większej liczby konkurentów działających na rynku usług pogrzebowych, Prezes Urzędu postanowił zwiększyć wysokość kary dla każdej ze stron postępowania o 10%. Prezes UOKiK przyjął tym samym, że kara pieniężna będzie wynosiła: dlaA. G.kwotę 4.105,03 zł, dlaM. G.4.105,03 zł. Prezes Urzędu uwzględnił następnie okres trwania stwierdzonego naruszenia. Biorąc natomiast pod uwagę ramy czasowe stosowanej praktyki obejmujące okres kilku lat, czyli długotrwały okres trwania praktyki. Prezes Urzędu uznał za celowe, na tym etapie ustalania kary pieniężnej, jej podwyższenie o 100%. Tym samym kara pieniężna będzie wynosiła: dlaA. G.kwotę 8.210,06 zł, dlaM. G.8.210,06 zł.
Nakładając karę pieniężną, w ramach rozpatrywania okoliczności obciążających, Prezes Urzędu wziął również pod uwagę konieczność ustalenia, czy stwierdzone w decyzji naruszenie dokonane było umyślnie czy też nieumyślnie. Okoliczności sprawy, tj. w szczególności wieloletnia działalność stron postępowania na rynku usług pogrzebowych, rozumienie znaczenia dostępności kaplicy cmentarnej dla przedsiębiorców pogrzebowych, widoczne na rynku skutki nie udostępniania kaplicy cmentarnej wskazują na umyślność działania stron postępowania. Jest to okoliczność obciążająca. Prezes Urzędu uznał, że uzasadnione jest dodatkowe podwyższenie wysokości kary każdemu z ww. przedsiębiorców o 20%.
Ustalając wysokość nałożonej na ww. przedsiębiorców kary pieniężnej, Prezes Urzędu rozważył również, czy w sprawie występują inne okoliczności łagodzące lub obciążające. Prezes Urzędu uznał, że w sprawie nie występują inne okoliczności łagodzące lub obciążające. W konsekwencji, nałożona kara pieniężna po zaokrągleniu do pełnych złotych stanowi: dlaA. G.kwotę 9.852,00 zł, dlaM. G.kwotę 9.852,00 zł. W ocenie Prezesa Urzędu powyższe kary pieniężne są adekwatne do stopnia naruszenia przepisów ustawy. Prezes Urzędu, kierując się potrzebą przeciwdziałania stosowaniu praktyk ograniczających konkurencję na rynku uznał, że orzeczone kary pieniężne powinny stanowić dolegliwość dla stron niniejszego postępowania. W tym przypadku kara powinna w szczególności spełnić funkcję represyjną, prewencyjną i wychowawczą, tak, aby zapobiec w przyszłości naruszeniom przepisów ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyli przedsiębiorcyA. G.iM. G.prowadzący działalność gospodarczą pod firmą:G. M.USŁUGI (...)wR., zaskarżając ją w całości.
Zaskarżonej decyzji zarzucono:
1. naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na wynik sprawy tj.art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 84 ustawy z dnia 16 lutego 2007 r. o ochronie konkurencji i konsumentów(t.j. Dz. U. z 2015 r. poz. 184) poprzez:
a) uznanie za wiarygodne oświadczeń przedsiębiorców pogrzebowychA. S.iW. B. (1)o niewykonywaniu przez nich usług pogrzebowych na terenieR.z powodu niewyrażania przez skarżących zgody na udostępnienie im kaplicy cmentarnej podczas gdy brak jest jakiegokolwiek dokumentu z którego wynikałoby, że skarżący rzekomo nie wyrażali zgody na udostępnienie im kaplicy cmentarnej, zaś z ustaleń poczynionych przez organ w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jednoznacznie wynika, że odbyło się spotkanie z udziałem skarżącej,W. B. (1),D. D. (1)Dyrektora Biura(...) Izby (...)wW.oraz proboszcza Parafii(...)p.w.(...)wR.w celu ustalenia warunków odpłatnego udostępniania kaplicy cmentarnej, co świadczy o tym, że skarżący zgadzali się na odpłatne udostępnianie kaplicy cmentarnej i składali w tym celu oferty odpłatnego udostępniania kaplicy cmentarnej innym przedsiębiorcom pogrzebowym;
b) uznanie za wiarygodne oświadczeń przedsiębiorców pogrzebowychA. S.iW. B. (1), że na terenieR.nie ma innych miejsc, z których byłoby możliwe wyprowadzenie zwłok na cmentarz po odprawieniu mszy świętej, podczas gdy ze znajdującego się w aktach sprawy oświadczenia Proboszcza Parafii pw.(...)
J. W. (1)z Klasztoru(...)przy ul.(...)wR.z dnia 20 sierpnia 2015 r. wynika, że żadna z firm pogrzebowych działających wR.i okolicy nie złożyła propozycji obsługi pogrzebów bezpośrednio z Parafii pw.(...)i brak jest jakichkolwiek przeciwskazań do wyprowadzenia zmarłych parafian z Kościoła Parafialnego pw.(...)na cmentarz parafialny p.w.(...)wR., zaś z oświadczenia Proboszcza(...)z siedzibą przyul. (...)wR.KsiędzaK. Ś.z dnia 20 sierpnia 2015 r. wynika, że brak jest obecnie po dokonaniu szeregu prac adaptacyjnych nieużytkowanej kotłowni jakichkolwiek przeszkód do wyprowadzania zmarłych parafian, a dotychczas parafianie nie zwracali się z prośbą o wykonanie ostatniej posługi;
c) wyprowadzenie z oświadczenia skarżącej złożonego w postępowaniu wyjaśniającym błędnego wniosku o nieudostępnianiu kaplicy cmentarnej innym przedsiębiorcom pogrzebowym lub osobom zlecającym innym przedsiębiorcom pogrzebowym usługi pogrzebowe podczas gdy skarżąca w swoim oświadczeniu chciała wyjaśnić, że nie udostępnia nieodpłatnie kaplicy cmentarnej, co znajduje potwierdzenie chociażby w fakcie odbycia przez skarżącą spotkania z udziałemW. B. (1),D. D. (1)Dyrektora Biura(...) Izby (...)wW.oraz proboszcza Parafii(...)p.w.(...)wR.w celu ustalenia warunków odpłatnego udostępniania kaplicy cmentarnej oraz zaplanowania kolejnych spotkań w tym przedmiocie, które nie odbyły się z uwagi na nieobecność przedsiębiorców pogrzebowychA. S.iW. B. (1)oraz znajduje potwierdzenie w fakcie wydania przez skarżących regulaminu odpłatnego korzystania z kaplicy cmentarnej;
2. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji mający istotny wpływ na jej treść polegający na przyjęciu, że nie były składane przez skarżących oferty odpłatnego udostępniania kaplicy cmentarnej innym przedsiębiorcom pogrzebowym i że skarżący nie wyrażali zgody na udostępnianie kaplicy cmentarnej działającym na terenieR.przedsiębiorcom pogrzebowymA. S.iW. B. (1), podczas gdy skarżący składali powyższym (oraz innym) przedsiębiorcom pogrzebowym ustne oferty odpłatnego udostępniania im kaplicy cmentarnej, jednakże przedmiotowe oferty były przez powyższych dwóch przedsiębiorców pogrzebowych odrzucane, wobec czego zostało zorganizowane spotkanie w 2015 r. w Probostwie Parafii(...)p.w.(...)wR.z udziałem skarżącej,W. B. (1),D. D. (1)Dyrektora Biura(...) Izby (...)wW.oraz proboszcza powyższej parafii w celu ustalenia warunków udostępniania kaplicy przycmentarnej, jednakże z powodu niestawiennictwa na przedmiotowym spotkaniuA. S.oraz niestawiennictwa na kolejnych planowanych dwóch spotkaniachW. B. (1)iA. S.oferta skarżących nie została przez nich przyjęta, co doprowadziło do wydania przez skarżących regulaminu odpłatnego korzystania z kaplicy cmentarnej, a zatem powyższe działania skarżących świadczą o tym, że nie utrudniali oni ani nie zabraniali korzystania z kaplicy cmentarnej innym przedsiębiorcom pogrzebowym działającym na rynku lokalnym obejmującymR., a także konsumentom korzystającym z usług tych przedsiębiorców pogrzebowych.
Podnosząc powyższe zarzuty odwołujący wniósł o:
I. uchylenie w całości zaskarżonej decyzji;
II. wstrzymanie wykonania zaskarżonej decyzji w oparciu oart. 47930 k.p.c.do czasu rozstrzygnięcia niniejszej sprawy;
III. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania skarżących - na okoliczność składania przez skarżących innym przedsiębiorcom pogrzebowym ustnych ofert odpłatnego udostępniania im kaplicy cmentarnej wR., zawarcia na stronie internetowej skarżących informacji dotyczącej możliwości odpłatnego korzystania przez innych przedsiębiorców z kaplicy cmentarnej i dodatkowo wydania przez skarżących regulaminu odpłatnego korzystania z kaplicy cmentarnej, braku zainteresowania lokalnych przedsiębiorców odpłatnym udostępnianiem kaplicy cmentarnej;
IV. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadkaJ. G.- na okoliczność składania przez skarżących innym przedsiębiorcom pogrzebowym ustnych ofert odpłatnego udostępniania im kaplicy cmentarnej wR., zawarcia na stronie internetowej skarżących informacji dotyczącej możliwości odpłatnego korzystania przez innych przedsiębiorców z kaplicy cmentarnej i dodatkowo wydania przez skarżących regulaminu odpłatnego korzystania z kaplicy cmentarnej, braku zainteresowania lokalnych przedsiębiorców odpłatnym udostępnianiem kaplicy cmentarnej;
V. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadkaH. S. (1)-na okoliczność składania przez skarżących innym przedsiębiorcom pogrzebowym ustnych ofert odpłatnego udostępniania im kaplicy cmentarnej wR., zawarcia na stronie internetowej skarżących informacji dotyczącej możliwości odpłatnego korzystania przez innych przedsiębiorców z kaplicy cmentarnej i dodatkowo wydania przez skarżących regulaminu odpłatnego korzystania z kaplicy cmentarnej;
VI. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadkaJ. S. (1)- na okoliczność składania przez skarżących innym przedsiębiorcom pogrzebowym ustnych ofert odpłatnego udostępniania im kaplicy cmentarnej wR., zawarcia na stronie internetowej skarżących informacji dotyczącej możliwości odpłatnego korzystania przez innych przedsiębiorców z kaplicy cmentarnej i dodatkowo wydania przez skarżących regulaminu odpłatnego korzystania z kaplicy cmentarnej;
VII. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadkaK. W.- na okoliczność składania przez skarżących innym przedsiębiorcom pogrzebowym ustnych ofert odpłatnego udostępniania im kaplicy cmentarnej wR., zawarcia na stronie internetowej skarżących informacji dotyczącej możliwości odpłatnego korzystania przez innych przedsiębiorców z kaplicy cmentarnej i dodatkowo wydania przez skarżących regulaminu odpłatnego korzystania z kaplicy cmentarnej, braku zainteresowania lokalnych przedsiębiorców odpłatnym udostępnianiem kaplicy cmentarnej;
VIII. dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadkaT. D.- na okoliczność składania przez skarżących innym przedsiębiorcom pogrzebowym ustnych ofert odpłatnego udostępniania im kaplicy cmentarnej wR., zawarcia na stronie internetowej skarżących informacji dotyczącej możliwości odpłatnego korzystania przez innych przedsiębiorców z kaplicy cmentarnej i dodatkowo wydania przez skarżących regulaminu odpłatnego korzystania z kaplicy cmentarnej, braku zainteresowania lokalnych przedsiębiorców odpłatnym udostępnianiem kaplicy cmentarnej.
W uzasadnieniu odwołania Powodowie podnieśli, iż pozwany błędnie ustalił, że skarżący nie występowali z ofertą odpłatnego udostępnienia kaplicy cmentarnej wszystkim działającym i potencjalnym przedsiębiorcom pogrzebowym opierając się jedynie na oświadczeniach przedsiębiorców pogrzebowychA. S.iW. B. (1)i w konsekwencji uznał, że Powodowie stosowali praktykę ograniczającą konkurencję wskazaną w art. 9 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Pozwany nie przedstawił, zdaniem powodów, dowodu potwierdzającego twierdzenia przedsiębiorców pogrzebowychA. S.iW. B. (1)o niewyrażaniu przez Powodów zgody na udostępnienie im kaplicy cmentarnej, gdyż takim dowodem nie jest oświadczenie Powodów. Składając to oświadczenie Powodowie chcieli jedynie podkreślić, ze nie zgadzał się na nieodpłatne korzystanie z kaplicy cmentarnej wybudowanej z własnych środków a nie, że w ogóle nie zgadzał się na udostępnienie kaplicy cmentarnej. Dokonując oceny oświadczeń przedsiębiorców pogrzebowychA. S.iW. B. (1)Pozwany powinien mieć na uwadze, że oświadczenia konkurentów nie mogą być oświadczeniami obiektywnymi z uwagi na ich bezpośrednie zainteresowanie wynikiem niniejszej sprawy i istnieniem po ich stronie interesu ekonomicznego w negatywnym rozstrzygnięciu dla Powodów. Wskazał również, że dowodem na niewiarygodność ich oświadczeń jest sprzeczność pomiędzy ich oświadczeniami a oświadczeniami osób duchownych będących autorytetami w lokalnej społeczności oraz fakt braku ich zainteresowania spotkaniami, w celu ustalenia warunków odpłatności za korzystanie z kaplicy. Nie jest też w ich ocenie prawdziwe twierdzenie przedsiębiorców pogrzebowychA. S.iW. B. (1), że na terenieR.nie ma innych miejsc, z których można by było wyprowadzać zwłoki osób zmarłych. Na istnienie takich miejsc wskazują wypowiedzi Proboszcza Parafii pw. Św.(...)OjcaJ. W. (1)z Klasztoru(...)wR.i Proboszcza Parafii(...)z siedzibą wR.KsiędzaK. Ś.z dnia 20 sierpnia 2015 r. Przyjmując za wiarygodne oświadczenie przedsiębiorców pogrzebowychA. S.iW. B. (1), a nie oświadczenia ww. proboszczów będących autorytetami w lokalnej społeczności, a tym samym wydając niekorzystne rozstrzygniecie dla Powodów, Pozwany naruszył w ich ocenieart. 233 § 1 k.p.c.w związku z art. 84 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów.
Powodowie wskazali również, że pozwany Prezes UOKiK wyciągnął błędne wnioski z oświadczenia Powodów, którzy nie twierdzili, że nie chcą udostępniać kaplicy cmentarnej, ale twierdzili, że chcą ją udostępniać, ale odpłatnie. O chęci odpłatnego udostępnienia kaplicy cmentarnej mają świadczyć odbyte spotkania z przedsiębiorcami pogrzebowymiA. S.iW. B. (1), którzy nie zgodzili się na ustne propozycje odpłatnego korzystania z kaplicy i nie podjęli dalszych negocjacji w tej sprawie nie stawiając się na terminy kolejnych spotkań. Błąd Pozwanego w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonej decyzji wskazanych w pkt la, lb, lc, co stanowi naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.w zw. z art. 84 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, polegał na nieprzyjęciu faktów proponowania przez powoda odpłatnego korzystania przez przedsiębiorców pogrzebowychA. S.iW. B. (1)z kaplicy cmentarnej oraz nie uwzględnienia wydania przez Powodów regulaminu odpłatnego korzystania z kaplicy cmentarnej.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wniósł o jego:
1) oddalenie w całości odwołania Powodów odDecyzji Nr (...)z dnia 30 września 2015 r.,
2) zasądzenie od Powodów na rzecz Pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Jednocześnie wniósł o oddalenie zgłoszonych w odwołaniu wniosków o przeprowadzenie dowodów z zeznań skarżących oraz 5 świadków na okoliczność składania im przez skarżących ofert odpłatnego korzystania z kaplicy cmentarnej, albowiem dowody te nie służą ustaleniu okoliczności istotnych w sprawie.
W wypadku, gdyby Sąd jednakże zadecydował o przeprowadzeniu tych dowodów pozwany wniósł o:
4) przeprowadzenie dowodów z przesłuchania:
a)D. D. (1)- Dyrektora Biura(...) Izby (...)wW.

b) Ks. kan. drB. K.- Proboszcza Parafii(...)p.w.(...)
- oba dowody na okoliczność treści przebiegu spotkań z udziałem tych świadków, Powodów oraz przedsiębiorców pogrzebowychA. S.iW. B. (1).
Na rozprawie w dniu 4 czerwca 2018 r. pełnomocnik powoda podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie oraz zmodyfikował tezy dowodowe, wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z przesłuchania świadków zawnioskowanych w odwołaniu na okoliczność, czy kiedykolwiek, którykolwiek z panów, czy to panB., czyA. S.przeprowadzali jakiekolwiek rozmowy z którymkolwiek z tych świadków, którzy również prowadzą działalności gospodarcze w tym samym zakresie na okoliczność odmowy udostępnienia im odpłatnego kaplicy domu przedpogrzebowego wR., że nigdy w żaden sposób oni nie twierdzili do tych świadków, którzy również są w tej samej branży, w pewien sposób oni ze sobą współpracują, że do tych osób nie zwracał się aniA. S.aniW. B. (1), oni z tymi osobami nigdy nie rozmawiali na temat tego, że państwoG.nie chcą im udostępnić kaplicy przedpogrzebowej. Takiego problemu w ogóle nie było na rynku. Nigdy im w ogóle nie przedstawili takiego problemu. Ponadto wniósł o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkaG. B.na okoliczność nieprawdziwości twierdzeń składanych przez jego ojcaW. B. (1), faktycznych powodów z jakich zostały te nieprawdziwe zarzuty przez panaW. B. (1)podniesione, odpłatanego korzystania z usług przezG. B.z usług państwaG.. Jak również okoliczności, że po wydaniu niniejszej decyzji zaś już po złożeniu odwołania, a przed wyznaczeniem terminu panG. B.zaprzeczył w rozmowie ustnej wszelkim twierdzeniom swojego ojca i przeprosił za jego zachowania państwaG.. Jednocześnie wskazał, że nie mógł tego dowodu powołać przed złożeniem odwołania, albowiem powstał on po jego złożeniu. Pełnomocnik powoda podtrzymał wniosek odnośnie przesłuchania stron.
Pełnomocnik pozwanego podtrzymał stanowisko jak w odpowiedzi na odwołanie. Wniósł o oddalenie odwołania w całości i oddalenie zgłoszonych w odwołaniu wniosków dowodowych, jak i wniosku zgłoszonego dzisiaj o przesłuchanie świadkaG. B.. Podtrzymał wnioski o przesłuchanie dwóch świadków iW. B. (1), oprócz świadków zgłoszonych przez stronę powodową, na okoliczność, że dopiero w 2015 r. były rozpoczynane rozmowy, aby tę kaplicę udostępnić, to potwierdza, że kaplica wcześniej nie była udostępniana innym przedsiębiorcom.
Pełnomocnik powoda zaprzeczył tezie pozwanego. Wskazał, że z tego spotkania nie była sporządzona notatka, żaden protokół.
Sąd na rozprawie oddalił wniosek powoda o dopuszczenie dowodów z przesłuchania świadkówJ. G.,H. S. (2),J. S. (2),K. W.,T. D., na okoliczność , żeA. S.iW. B. (1)nie składali ofert odplatanego udostępniania kaplicy cmentarnej wR.jako nie mających znaczenia dla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie. W odniesieniu do pozostałych tez, Sąd oddalił wniosek z uwagi na brak znaczenia tezy dowodowej.
Sąd dopuścił dowód z przesłuchania świadkówG. B.na okoliczność twierdzeniaW. B. (1)odnośnie nie udostępnienia mu kaplicy były nieprawdziwe. Ponadto dopuścił dowód z przesłuchania świadkaD. D. (2)iB. K. (1)na okoliczność spotkań świadków, powodów i przedsiębiorcówA. S.iW. B. (1), w trakcie których przedsiębiorcy ci otrzymali ofertę, która uniemożliwiała im prowadzenie działalności gospodarczej.
Na rozprawie w dniu 10 grudnia 2018 r. Sąd dopuścił dowód z przesłuchania świadkaD. D. (3)na okoliczność treści przebiegu spotkań z udziałem tych świadków, Powodów oraz przedsiębiorców pogrzebowychA. S.iW. B. (1), tj. na okoliczność spotkań świadków, powodów i przedsiębiorcówA. S.iW. B. (1)w trakcie których przedsiębiorcy ci otrzymali ofertę, która uniemożliwiała im prowadzenie działalności gospodarczej oraz dowód z przesłuchania świadkaG. B.- na okoliczność twierdzeniaW. B. (1)odnośnie nie udostępnienia mu kaplicy były nieprawdziwe.
ŚwiadekD. D. (3)zeznał, że państwoG.pobudowali na terenie cmentarza kaplicę za własne pieniądze, aW. B. (2)chciał z kolei z tej kaplicy korzystać i nie mógł się z państwemG.dogadać w tej kwestii. W związku z tym odbyło się spotkanie z księdzem, który był proboszczem cmentarza parafialnego, na którym ta kaplica się znajduje. Strony nie doszły do porozumienia. Dopóki kaplicy nie było, to wyprowadzenia w mieście odbywały się dla zakładów pogrzebowych z kościołów parafialnych, po czym osoby zmarłe były odprowadzane na cmentarz i chowane. Z chwilą kiedy państwoG.wybudowali kaplicę, zaczęli te wyprowadzenia prowadzić bezpośrednio z niej. Wolę korzystania z tej kaplicy miał również panB.. PaństwoG.podnosili, że ponieśli całkowity koszt pobudowania, zrobili to własnym sumptem i dlatego uważają, że oni powinni z tego korzystać, zgodnie z prawem własności. Z kolei twierdzili, że panB.może świadczyć usługi pogrzebowe na terenieR.poprzez wyprowadzenia tak jak dotychczas z kościołów i to nie wpływa na jego działalność jako przedsiębiorcy pogrzebowego.
G. B.zeznał na rozprawie, że w tej chwili on kieruję firmą dlatego, że ojciec jest w podeszłym wieku. U PaństwaG.w chłodni korzystał z usług ubierania, które zlecałG.. Nie korzystał z pomieszczeń,G.wystawiali fakturę za tę usługę. Wiosną, kilka razy, w tym roku (2018 r.), korzystał z usług. Formalnie działalność gospodarcza ojca dalej istnieje wB., zR.się wycofał, ponieważ to nie było rentowne, gdyż państwoG.rządzą. Nie znal szczegółów rozmów ojca zG..
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:

A. G.iM. G.prowadzą działalność gospodarczą w formie spółki cywilnej pod nazwą(...)z siedzibą wR.. Umowa spółki cywilnej(...)została zawarta w dniu 2 stycznia 1996 r. Przedmiotem działalności ww. spółki jest prowadzenie zakładu pogrzebowego. Ponadto świadczą oni usługi pogrzebowe i usługi cmentarne oraz zarządzają kaplica cmentarną jedynego cmentarza na terenieR.. W zakresie prowadzonej przez nich działalności gospodarczej przeważającą działalność gospodarczą stanowią pogrzeby i działalność pokrewna. /k. 111-113 akt adm./
M. G.jest wpisana do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej, a z wpisu wynika, że działalność gospodarczą rozpoczęła w dniu 15 listopada 2004 r. (faktycznie zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika stron działalność gospodarczą prowadzi od 1996 r.) NatomiastA. G.został wpisany do Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej z datą rozpoczęcia działalności gospodarczej w dniu 15 listopada 1990 r. /k. 48 i k. 49 akt adm./
Na terenieR.jest jeden cmentarz zarządzany przez Parafię(...)p.w.(...)z siedzibą wR.. W 2002 r.R.przekazała Parafii(...)p.w.(...)z siedzibą wR.około 2,5 ha terenu przylegającego do cmentarza na poszerzenie powierzchni cmentarza. /k. 6-8, k. 9, k. 21, k. 35 akt adm./
W 2008 r. Parafia Rzymskokatolicka p.w.(...)z siedzibą wR.wydzierżawiła, z ww. przekazanego terenu,A. G.iM. G.nieruchomość niezabudowaną o powierzchni 0,1267 ha pod budowę kaplicy cmentarnej. /k. 17-20, k. 98-101 akt adm./
W 2009 r. zostało wydane przez Starostę(...)wR.pozwolenie dlaA. G.iM. G.na budowę na ww. działce domu pogrzebowego. Starostwo Powiatowe wR.w uzasadnieniu ww. decyzji wskazało, iż realizacja tego przedsięwzięcia jest zgodna z obowiązującym miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego miastaR.. /k. 22-24 akt adm./
W 2010 r. oddano do użytku kaplicę cmentarną – dom pogrzebowy. Jak wynika z opisu projektu budowlanego ww. kaplica cmentarna spełnia wszystkie wymagania domu pogrzebowego wskazane wart. 5 ust. 2 ustawy z 31 stycznia 1959 r. o cmentarzach i chowaniu zmarłych(tekst jednolity: Dz. U. z 2011 r. Nr 118, poz. 687 - dalej zwanej:ustawą o cmentarzach i chowaniu zmarłych) i§ 3 i § 4 rozporządzenia Ministra Zdrowia z dnia 23 marca 2011 r. w sprawie sposobu przechowywania zwłok i szczątków(Dz.U. Nr 75, poz. 405 – dalej zwanej: „rozporządzeniem w sprawie sposobu przechowywania zwłok i szczątków”). Kaplica ta pełni rolę kaplicy cmentarz parafialnego Parafii(...)p.w.(...). /k. 45, k. 96 akt adm./
Zgodnie zart. 5 ust. 2 ustawy o cmentarzach i chowaniu zmarłychna każdym cmentarzu powinien być dom przedpogrzebowy lub kostnica, które służą:
1) do składania ciał osób zmarłych do czasu ich pochowania;
2) do wykonywania oględzin zwłok ludzkich dla celów sądowo-lekarskich, sanitarnych oraz policyjnych;
3) do wykonywania innych czynności związanych z chowaniem zwłok.
Natomiast jak wynika zrozporządzenia w sprawie sposobu przechowywania zwłok i szczątkówdom przedpogrzebowy lub kostnica na terenie cmentarza powinny znajdować się w wydzielonej jego części, z bezpośrednim dojazdem do bramy cmentarza i powinny posiadać pomieszczenia przeznaczone:
1) do wystawiania trumien ze zwłokami lub szczątkami oraz do odprawiania ceremonii pogrzebowych;
2) na trumny ze zwłokami lub szczątkami oczekujące na wystawienie;
3) do przechowywania sprzętu związanego z ceremonią pogrzebową;
4) do przechowywania sprzętu porządkowego oraz środków do mycia i dezynfekcji pomieszczeń, wyposażone w instalację ciepłej i zimnej wody oraz instalację kanalizacyjną.
Dom przedpogrzebowy powinien ponadto posiadać pomieszczenia:
1) przeznaczone do przechowywania zwłok i szczątków;
2) ze stołem ze stali nierdzewnej przeznaczone do przygotowywania zwłok do pochówku;
3) przeznaczone do mycia i dezynfekcji mat wykorzystywanych przy ekshumacji oraz do przechowywania skrzyń, w których transportowane są zwłoki i szczątki, jak również do przechowywania sprzętu porządkowego oraz sprzętu do mycia i dezynfekcji pomieszczeń;
4) socjalne dla pracowników zatrudnionych przy przygotowywaniu zwłok i ich pochówku.
Pomieszczenia, o których mowa w ust. 3 ww. przepisu, powinny być wyposażone w instalację ciepłej i zimnej wody oraz instalację kanalizacyjną. W domu przedpogrzebowym i kostnicy, albo w ich bezpośrednim sąsiedztwie, powinien znajdować się co najmniej jeden ogólnodostępny ustęp. Dom przedpogrzebowy i kostnica powinny zostać zabezpieczone przed dostępem zwierząt, w szczególności gryzoni i owadów. Pomieszczenie przeznaczone do przechowywania zwłok i szczątków powinno być wyposażone w urządzenie do stałego pomiaru temperatury. Pomieszczenie przeznaczone do wystawiania trumien ze zwłokami lub szczątkami oraz do odprawiania ceremonii pogrzebowych powinno być wyraźnie oddzielone od pozostałych pomieszczeń. Pomieszczenie przeznaczone do przygotowywania zwłok do pochówku powinno posiadać wentylację, a ściany, posadzki i urządzenia powinny być łatwo zmywalne, nienasiąkliwe, gładkie i nieśliskie oraz odporne na działanie produktów dezynfekujących. Ponadto pomieszczenie to powinno posiadać chłodnię lub urządzenie chłodnicze, zapewniające stałą temperaturę przechowywania zwłok i szczątków, nie wyższą niż 4°C. Po zakończeniu prac związanych z przygotowywaniem zwłok do pochówku użyte sprzęty, narzędzia i materiały powinny zostać dokładnie umyte lub wyprane oraz zdezynfekowane (§ 3 ww. rozporządzenia). Ponadto zwłoki lub szczątki złożone w domu przedpogrzebowym powinny być przechowywane w pomieszczeniu przeznaczonym do przechowywania zwłok i szczątków, w temperaturze nie wyższej niż 10°C (§ 4 ww. rozporządzenia).
Kaplica cmentarna stanowi miejsce ceremonii religijnych i świeckich związanych z pogrzebem, miejsce wyprowadzenia zwłok osób zmarłych na cmentarz, jak również stanowi miejsce gromadzenia się uczestników pogrzebów.
Na terenieR.pozaA. G.iM. G.usługi pogrzebowe oferują:A. S.iW. B. (1).A. S.prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą(...) Przedsiębiorstwo (...)i na terenieR.posiada filię przyul. (...). NatomiastW. B. (1)prowadzi działalność gospodarczą wR.przyul (...)pod nazwąZakład (...)W. B. (1). Jak wynika z ich oświadczeń od momentu otwarcia kaplicy cmentarnej nie wykonali oni usługi pogrzebowej na terenieR.gdyżA. G.iM. G.nie wyrazili zgody na udostępnienie im kaplicy cmentarnej. Twierdzą oni również, że na terenieR.nie ma innych miejsc, z których byłoby możliwe wyprowadzenie zwłok na cmentarz po odprawieniu mszy świętej. Fakt ten potwierdziłaM. G., która w postępowaniu wyjaśniającym oświadczyła, że kaplica nie jest udostępniana innym przedsiębiorcom pogrzebowym lub osobom zlecającym innym przedsiębiorcom pogrzebowym usługi pogrzebowe.
Zgodnie z ustaleniami miejskiego planu zagospodarowania przestrzennego miastaR.zatwierdzonego uchwałą NR(...)Rady Miejskiej wR.z dnia 30 marca 2000 r. nie przewiduje on możliwości wybudowania kolejnego domu pogrzebowego w pobliżu cmentarza. /k. 27-28, k. 29-33 akt adm./
Poza ww. kapicą w szpitalu(...)wR.jest kaplica szpitalna - miejsce odbierania zwłok osób zmarłych w szpitalu. Jednak obiekt ten nie jest typową kaplicą, gdyż poza symbolem religijnym – krzyżem nie posiada innych elementów wyposażenia kaplicy, oraz nie spełnia wymogów domu pogrzebowego lub kostnicy w rozumieniu przepisówrozporządzenia w sprawie sposobu przechowywania zwłok i szczątków. /k. 15, k. 25 akt adm./
Ponadto, w kościołach na terenieR.nie ma możliwości przechowywania zwłok osób zmarłych. Jednocześnie, jak Prezes Urzędu ustalił, ze strony mieszkańcówR.nie było zgłoszone zapotrzebowanie na wyprowadzenia zwłok z kościoła i przejście ulicami miasta w kondukcie żałobnym. Zgodnie z obowiązującym przepisami prawa (ustawy o ruchu drogowym i ustaw dotyczących stosunku Państwa do poszczególnych kościołów) poprowadzenie konduktu żałobnego ulicami miasta nie wymaga uzgodnienia, w zakresie bezpieczeństwa ruchu drogowego, z właściwymi organami administracji rządowej lub samorządowej jeżeli kondukt pogrzebowy odbywa się stosownie do miejscowego zwyczaju. Miejscowy zwyczaj nie odnosi się tylko do miejscowości, w której odbywa się pogrzeb, ale wiąże się także z lokalizacją kościoła lub kaplicy oraz ze zwyczajem parafialnym.
W 2014 r. na terenie cmentarza Parafialnego Parafii(...)p.w.(...)wR.miały miejsce 224 pochówki (pogrzeby) wśród nich 2 pochówki niekatolickie, z tego 213 pochówków (pogrzebów) wykonaliA. G.iM. G.. Kto wykonał pozostałych 11 pochówków (pogrzebów)A. G.iM. G.nie potrafili wskazać. /k. 36, k. 37, k. 44v akt adm./
W 2015 r. w Probostwie Parafii(...)p.w.(...)wR.odbyło się spotkanie z udziałemM. G.W. B. (1),D. D. (1)Dyrektora Biura(...) Izby (...)wW.oraz proboszcza ww. parafii w celu ustalenia warunków odpłatnego udostępniania kaplicy przycmentarnej (domu pogrzebowego). Spotkanie nie zakończyło się porozumieniem lub innymi ustaleniami dotyczącymi zasad korzystania z ww. kaplicy. Były planowane jeszcze dwa spotkania ale nie doszło do nich z powodu niestawiennictwaW. B. (1). Ze spotkania tego nie sporządzono żadnych protokołów lub innych informacji o treści spotkania. /k. 83, k. 89 akt adm./
PrzychódA. G.wspólnika spółki cywilnej(...)z siedzibą wR.za 2014 r. wyniósł(...)zł. /k. 58-64, k. 71-74 akt adm./
PrzychódM. G.wspólnika spółki cywilnej(...)z siedzibą wR.za 2014 r. wyniósł(...)zł. /k. 52-57, k. 65-70, k. 75-77 akt adm./
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył co następuje.
Powód w odwołaniu zarzucił dokonanie błędnych ustaleń co doprowadziło do uznania, że naruszył on przepis art.9 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a więc w istocie także naruszenie tego przepisu poprzez niewłaściwe zastosowanie.
Zgodnie powyższym przepisami zakazane jest nadużywanie pozycji dominującej na rynku właściwym przez jednego lub kilku przedsiębiorców. Nadużywanie pozycji dominującej polega w szczególności na przeciwdziałaniu ukształtowaniu się warunków niezbędnych do powstania bądź rozwoju konkurencji.
Warunkiem koniecznym naruszenia art. 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów jest posiadanie przez przedsiębiorcę pozycji dominującej, w rozumieniu art. 4 pkt 10 tej ustawy, na rynku właściwym. Stosowanie tego przepisu każdorazowo wymaga zatem uprzedniego wyznaczenia rynku właściwego i ustalenia, że przedsiębiorca dysponuje siłą (władzą) rynkową wystarczającą dla ograniczenia konkurencji lub eksploatowania pozycji rynkowej kosztem innych uczestników obrotu.
W myśl art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów pod pojęciem rynku właściwego - rozumie się przez to rynek towarów, które ze względu na ich przeznaczenie, cenę oraz właściwości, w tym jakość, są uznawane przez ich nabywców za substytuty oraz są oferowane na obszarze, na którym, ze względu na ich rodzaj i właściwości, istnienie barier dostępu do rynku, preferencje konsumentów, znaczące różnice cen i koszty transportu, panują zbliżone warunki konkurencji.
W zaskarżonej decyzji Prezes UOKiK ustalił, że powodowie posiadają pozycje dominująca na „lokalnym rynku zarządzania dostępem do kaplicy cmentarza parafialnego Parafii(...)p.w.(...)”.
W ocenie Sądu brak jest podstaw do uznania, że opisany powyżej rynek właściwy istnieje, gdyż nie zostało wykazane, aby zarządzanie dostępem do kaplicy cmentarza parafialnego było oferowane na obszarzeR.lub jej części, a więc był produktem oferowanym na rynku właściwym. Powodowie sprawują wprawdzie władztwo na przedmiotową kaplicą, które jednak nie wynika z pozycji rynkowej, lecz przysługujących im praw dzierżawców z mocy umowy z dnia 1.07.2008 r. (k-98-100 akt adm.). Należy przy tym zwrócić uwagę, że przedmiotowy obiekt, dzierżawiony przez powodów, ma szereg funkcji, gdyż znajduje się w nim oprócz kaplicy również dom przedpogrzebowy i chłodnia do przechowywania zwłok, a także pomieszczenia biurowe.
Powodowie jako dzierżawcy kaplicy, funkcjonują więc na kilku rynkach właściwych w tym na rynku udostępniania pomieszczeń na potrzeby pogrzebowe w obrządku(...).
Jak wynika z wyjaśnień powodów złożonych w toku postępowania administracyjnego (k-45 akt. adm.) jak równie zeznań świadkaB. K.( k-83) oraz stronyM. G.(k-84), ceremonie pogrzebowe w obrządku(...)odbywają się na terenieR., zgodnie z wolą żałobników, w:

⚫

Kościele p.w.(...)((...));

Kościele p.w.(...)((...));

Kościele p.w.(...)((...));

Kaplicy przyul. (...)((...)).

Kaplica, której dysponentami są powodowie jest zatem jednym z miejsc wykorzystywanych do ceremonii pogrzebowych.
Jest faktem powszechnie znanym, że na wybór miejsca takiej ceremonii ma wpływ światopogląd osoby zmarłej, a w szczególności wyznawana przez nią religia, gdyż wiążą się z tym czynności obrządku wynikające z kanonu danej religii. Uwzględniając powyższe uwarunkowanie należy uznać, że wymienione wyżej trzy kościoły(...)stwarzają, co najmniej takie same możliwości przeprowadzenia obrządku pogrzebowego jak dzierżawiona prze powodów kaplica. Nie przesądza to samo w sobie o ich substytutywności w rozumieniu art. 4 pkt 9 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów. Należy jednak mieć na względzie, że ceremonie pogrzebowe w obrządku(...)odbywają się we wszystkich 5 miejscach, a Prezes UOKiK nie wykazał istnienia żadnych barier w wyborze dokonywanym przez konsumentów. Wymienione miejsca znajdują w odległości do 30 minut drogi wolnym krokiem i nie ma żadnych istotnych przeszkód, aby odbywały się tam ceremonie pogrzebowe nawet w tym samym czasie.
W świetle powyższego, brak jest podstaw do uznania, że możliwość dysponowania przez powodów kaplicą daje im pozycję dominującą. Wprawdzie ceremonie pogrzebowe odbywają się częściej w kaplicach niż w innych wymienionych miejscach, jednak oznacza to, że przedsiębiorca ją dzierżawiący ma możliwości działania w znacznym zakresie niezależnie od konkurentów, kontrahentów oraz konsumentów.
Prezes UOKiK nie ustalił także przyczyn i okoliczności nieudostępnienia kaplicyG.. Zaskarżona decyzja nie zawiera nawet ustaleń udostępnienia czego wymieniony przedsiębiorca się domagał (kaplicy, domu pogrzebowego, chłodni), w jakim zakresie i na jakich warunkach.
Z zeznań stron orazśw. B. K.(k-83) iśw. D. D.(k-77) wynika, żeW. B. (1)domagał się dostępu do całego obiektu, bez ograniczeń i bez odpłatności. Żądanie takie nie miało żadnego uzasadnienia. Powodowie jako dzierżawcy mieli prawo określić warunki udostępnienia poszczególnych obiektów, a także domagać się za to stosownego wynagrodzenia szczególnie, że jako dzierżawcy sami wnoszą opłaty na rzecz właściciela nieruchomości, a także ponoszą koszty utrzymania całego obiektu.
Pozwany nie dokonał żadnych ustaleń w zakresie przyczyn niedojścia do porozumienia pomiędzy powodami aW. B. (1), a w szczególności aby odmowa taka miała charakter dyskryminacyjny. Fakt uczestnictwa w rozmowach z tym przedsiębiorca w obecności ks.B. K. (1)(proboszcza parafii) potwierdza stanowisko powodów, że ich odmowa udostępnienia kaplicy nie mała charakteru bezwzględnego i wynikała z braku porozumienia co do warunków. Nie wykazano zaś aby warunki stawiane przez powodów były nadmierne lub nieuzasadnione okolicznościami. W ocenie Sądu, takimi warunkami nie były ani żądanie odpłatności, co do zasady (wysokość odpłatności nie była przedmiotem rozmów), ani respektowania terminów wynikających z ceremonii pogrzebowych wcześniej zaplanowanych.
Niezależnie od powyższego, Prezes UOKiK nie wykazał również związku pomiędzy działaniem/zaniechaniem powodów a powstaniem lub rozwojem konkurencji. Powodowie zaprzeczają aby prowadzili rozmowy w sprawie udostępnienia kaplicyA. S., który nie ma żadnej potrzeby korzystania z pozostałych pomieszczeń obiektu, gdyż dysponuje własną chłodnią. Z chłodni należącej do powodów korzystał za toG. B., który nie był zainteresowany udostępnieniem kaplicy. Ten ostatni przedsiębiorca zeznał jako świadek (k-78), że zaprzestał świadczenia usług na terenieR.z powodu ich nieopłacalności, a nie braku dostępu do kaplicy.
W świetle powyższych okoliczności brak było podstaw do uznania, że powodowie naruszyli zakaz określony art.9 ust. 1 i 2 pkt 5 ustawy o ochronie konkurencji i konsumentów, a tym samym do nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 106 ust. 1 pkt 1 tej ustawy.
Z powyższych względów zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawieart.47931a§ 3 k.p.c.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku sporu, zasądzając na rzecz powoda koszty postępowania w tym koszty zastępstwa procesowego według norm przepisanych (art. 98 k.p.c.)
SSO B. Gierzyński