Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1422/18
Data wyroku: 2019-07-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Monika Pawłowska-Radzimierska
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art.114 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U. z 2018 poz.1270 ze zm.)

Sygn. akt VIII U 1422/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 23 maja 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.na podstawie przepisówart.114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń SpołecznychodmówiłZ. F.przeliczenia emerytury. W treści decyzji organ rentowy wskazał ,że pomimo przedłożenia przezZ. F.angaży oraz umów o pracę zawierających wysokość wynagrodzeń określonych stawką godzinową , nie pojawiły się nowe okoliczności , czy też dowody pozwalające na ponowne ustalenie wysokości świadczenia , które przeliczono prawomocną decyzją z dnia 26 marca 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych podkreślił ,że wynagrodzenie określane stawką godzinową przyjmowane jest wówczas , gdy zachowały się dane dotyczące ilości godzin jaką pracownik faktycznie przepracował w danym okresie i na danym stanowisku. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał ,że należna wnioskodawcy emerytura będzie wypłacana w dotychczasowej wysokości.
/decyzja k.24 plik I akt ZUS/
W dniu 7 czerwca 2018 r. do organu rentowego wpłynęło odwołanieZ. F.od w/w decyzji.Z. F.wniósł o ustalenie wysokości wynagrodzenia za lata 1971 – 1982 w oparciu o przedłożone angaże zawierające stawkę godzinową.
/odwołanie k.3/
W odpowiedzi na odwołanie, która wpłynęła do tutejszego Sądu w dniu 9 lipca 2018 r., pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie. W treści uzasadnienia pełnomocnik organu rentowego wskazał, że nie jest możliwym ustalenie wysokości wynagrodzenia wnioskodawcy za lata 1971 – 1982, gdyż brak jest danych o ilości przepracowanych przezZ. F.godzin.
/odpowiedź na odwołanie k.4/
Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaZ. F.urodził się (...)
/okoliczność bezsporna/
W dniu 21 lutego 2018 r.Z. F.złożył wniosek o emeryturę.
/wniosek k.1 – 3 odwrót plik I akt ZUS/
Decyzją z dnia 1 marca 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.ponownie ustaliłZ. F.kapitał początkowy i określił jego wartość na dzień 1 stycznia 1999 r. na kwotę 144 937,32 zł. Do ustalenia wartości kapitału początkowego Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyjął : podstawę wymiaru kapitału początkowego w kwocie 1 121,27 zł ; okresy składkowe ( tj. 30 lat , 2 miesiące i 9 dni – 362 miesiące) , nieskładkowe ( 0 miesięcy i 14 dni – 0 miesięcy) ; współczynnik proporcjonalny do osiągniętego do 31 grudnia 1998 r. wieku oraz okresu składkowego i nieskładkowego w wysokości 86,59 % ; średnie dalsze trwanie życia wyrażone w miesiącach dla osób w wieku 62 lat tj. 209 miesięcy ( komunikat Prezesa GUS z dnia 25 marca 1999 r. w sprawie tablicy średniego dalszego trwania życia kobiet i mężczyzn). Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał , że za okresy pozostawania w stosunku pracy nieudokumentowane zarobkami tj. od 17 marca 1971 r. do 29 kwietnia 1972 r. ((...) Przedsiębiorstwo (...)) , od 12 maja 1972 r. do 25 stycznia 1973 r. , od 15 grudnia 1974 r. do 31 grudnia 1982 r. (Przedsiębiorstwo (...)) , od 1 sierpnia 1991 r. do 31 grudnia 1991 r. , od 1 stycznia 1995 r. do 10 stycznia 1995 r. ((...) s.c.(...)) przyjęte zostało wynagrodzenie minimalne obowiązujące w tym czasie w jednostce gospodarki uspołecznionej.
/decyzja k.62 - 63 plik II akt ZUS/
Do obliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego przyjęto wynagrodzenia ubezpieczonego w następującej wysokości:

-

za rok 1983 – 199 448,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 173 700,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 114,82 %,

za rok 1984 – 288 877,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 202 056,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 142,97 %,

za rok 1985 – 231 024,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 240 060,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 96,24 %,

za rok 1986 – 288 351,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 289 140,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 99,73 %,

za rok 1987 – 338 312,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 350 208,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 96,60 %,

za rok 1988 – 550 882,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 637 080,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 86,47 %,

za rok 1989 – 2 414 371,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 2 481 096,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 97,31 %,

za rok 1990 – 8 554 047,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 12 355 644,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 69,23 %,

za rok 1991 – 12 503 732,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 21 240 000,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 58,87 %,

za rok 1992 – 19 792 300,00 zł, co przy kwocie rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonego za dany rok kalendarzowy wynoszącej 35 220 000,00 zł dało stosunek podstawy wymiaru składek do rocznego przeciętnego wynagrodzenia o wartości 56,20 %,

Wyliczony na podstawie powyższych danych wskaźnik wyniósł 91,84 %.
/obliczenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego k.64 plik II akt ZUS/
Decyzją z dnia 26 marca 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.przyznałZ. F.emeryturę od 17 marca 2018 r. tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego. W treści decyzji wskazano, że do obliczenia emerytury przyjęto: kwotę składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego z uwzględnieniem waloryzacji w wysokości 112 994,63 zł, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego w wysokości 541 336,32 zł , średnie dalsze trwanie życia tj.219,60 miesięcy. Wyliczona emerytura wyniosła 2 979,65 zł [(112 994,63 + 541 336,32) /219,60]. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wskazał , że za okresy pozostawania w stosunku pracy nieudokumentowane zarobkami tj. od 17 marca 1971 r. do 29 kwietnia 1972 r. ((...) Przedsiębiorstwo (...)) , od 12 maja 1972 r. do 25 stycznia 1973 r. , od 15 grudnia 1974 r. do 31 grudnia 1982 r. (Przedsiębiorstwo (...)) , od 1 sierpnia 1991 r. do 31 grudnia 1991 r. , od 1 stycznia 1995 r. do 10 stycznia 1995 r. ((...) s.c.(...)) przyjęte zostało wynagrodzenie minimalne obowiązujące w tym czasie w jednostce gospodarki uspołecznionej.
/decyzja k.7 - 8 odwrót plik I akt ZUS/
W dniu 9 maja 2018 r.Z. F.złożył wniosek o ponowne obliczenie świadczenia.
/wniosek k.9 – 9 odwrót plik I akt ZUS/
Zaskarżoną decyzją z dnia 23 maja 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.na podstawie przepisówart.114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń SpołecznychodmówiłZ. F.przeliczenia emerytury.
/decyzja k.24 plik I akt ZUS/
W okresie od 1 września 1968 r. do 29 kwietnia 1972 r.Z. F.był zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie (...)wŁ.. W okresie od 1 września 1968 r. do 1 sierpnia 1971 r.Z. F.wykonywał obowiązki ucznia zawodu montera – kierowcy. Z dniem 2 sierpnia 1971 r.Z. F.powierzono obowiązki montera samochodowego w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem w wysokości 5,90 zł za godzinę pracy.
/dokumentacja osobowa wnioskodawcy k.38 – 51 odwrót , angaż k. 10 plik I akt ZUS/
W okresie od 12 maja 1972 r. do 29 lipca 1983 r.Z. F.był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy wPrzedsiębiorstwie (...)wŁ.( w okresie od 26 stycznia 1973 r. do 14 grudnia 1974 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową).
Podczas zatrudnienia w ww. zakładzie pracy wynagrodzenieZ. F.kształtowało się następująco:
- od 12 maja 1972 r. – 8,00 zł za godzinę
- od 15 grudnia 1975 r. - 8,00 zł za godzinę
- od 13 stycznia 1975 r. – 15,00 zł za godzinę
- od 1 października 1975 r. – 15,70 zł za godzinę
- od 1czerwca 1976 r. – 18,00 zł za godzinę
- od 1 kwietnia 1977 r. – 19,00 zł za godzinę
- od 1 sierpnia 1980 r. – 21,00 zł za godzinę
- od 1 października 1980 r. – 24,00 zł za godzinę plus 15% dodatku brygadzisty
- od 1 marca 1981 r. – 26,30 zł za godzinę plus 15% dodatku brygadzisty
- 1 lipca 1982 r. – 32,00 zł za godzinę
/dokumentacja pracownicza wnioskodawcy k.11 – 20 plik I akt ZUS , świadectwo pracy k.7 – 8 , książeczka wojskowa k.9 – 10 plik II akt ZUS/
W okresie od 10 czerwca 1991 r. do 10 stycznia 1995 r.Z. F.był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w(...) s.c.(...). W okresie od 1 sierpnia 1991 r. do 31 grudnia 1991 r.Z. F.osiągnął wynagrodzenie w wysokości 6 500,00 zł za godzinę.
/umowa o pracę k.21 plik I akt ZUS , świadectwo pracy wnioskodawcy k.15 plik II akt ZUS
W okresie od 11 stycznia 1995 r. do 14 czerwca 1997 r.Z. F.był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy wPPUH (...). W okresie od 1 stycznia 1995 r. do 10 stycznia 1995 r. wnioskodawca osiągał wynagrodzenie w wysokości 500 zł za miesiąc pracy.
/świadectwo pracy wnioskodawcy k.17 - 18 plik II akt ZUS , umowa o pracę k.23 plik I akt ZUS/
Uwzględniając dokumentację pracownicząZ. F.z(...) Przedsiębiorstwa (...),Przedsiębiorstwa (...)wŁ.,(...) s.c.(...)oraz wPPUH (...). tj. świadectwa pracy oraz angaże, najkorzystniejszy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 94,90 % - wyliczony z 20 lat (podstawa wymiaru kapitału początkowego wyniosła 1 158,62 zł). Wartość kapitału początkowego z uwzględnieniem ww. wskaźnika wyniosła na dzień 1 stycznia 1999 r. 147 999,17 zł , a po waloryzacji na dzień nabycia prawa do emerytury 552 772,25 zł.
/wyliczenia ZUS k.53 – 64/
Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy w Łodzi dokonał na podstawie powołanych dowodów w postaci dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym w aktach ZUS , w szczególności na podstawie zachowanej dokumentacji pracowniczej wnioskodawcy, pochodzącej z okresu jego zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie (...),Przedsiębiorstwie (...)wŁ.,(...) s.c.(...)oraz wPPUH (...). W ocenie Sądu nie ulega wątpliwości, że wnioskodawca otrzymywał stawkę wynagrodzenia wskazaną na zachowanych angażach oraz, że świadczył on pracę w ilości obowiązujących wówczas norm czasu pracy.
Sąd przyjął, że obliczenia ZUS uwzględniające przy wyliczaniu wskaźnika wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego stawki godzinowe jakie podczas zatrudnienia w w/w zakładach pracy otrzymywałZ. F.są w pełni wiarygodne i powinny zostać uwzględnione przy wyliczaniu kwoty należnej mu emerytury. Podkreślić także należy, iż wnioskodawca nie kwestionował dokonanych obliczeń.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie jest zasadne.
Zgodnie z treściąart.114 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2018 r., poz.1270), prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość.
Możliwość wzruszenia decyzji rentowych polega przede wszystkim na niwelowaniu tzw. wad materialnoprawnych, czyli uchybień organu rentowego w zakresie rozstrzygania o faktach warunkujących nabycie prawa do emerytur i rent albo zaniedbań samych ubezpieczonych wywołanych nieporadnością w dokumentowaniu prawa do świadczeń lub niedostateczną znajomością warunków, od których spełnienia zależy przyznanie uprawnień ubezpieczeniowych.
Niezbędnym warunkiem ponownego ustalenia prawa do świadczeń jest powołanie nowych dowodów lub wskazanie okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji rentowej, które mogą mieć wpływ na istnienie tego prawa. Prawo do świadczenia należy ustalić ponownie (na wniosek zainteresowanego albo z urzędu), jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody albo ujawnione okoliczności wskazujące na błędność decyzji. Zwrot „nowy dowód” obejmuje zarówno przypadki ujawnienia dowodów istniejących przed wydaniem decyzji, jak i sytuacje zgłoszenia dowodów uzyskanych po wydaniu decyzji, pod warunkiem że wynikają z nich fakty powstałe przed tym momentem. Zwrot „ujawnione okoliczności” oznacza zarówno okoliczności faktyczne, jak i okoliczności sprawy, czyli nie tylko fakty, których ustalenie warunkuje wydanie decyzji, lecz także wszelkie zachowania uczestników postępowania w sprawie ustalania prawa. Należy więc przyjąć, że „ujawnione okoliczności” to określane w przepisach prawa materialnego fakty warunkujące powstanie uprawnień ubezpieczeniowych oraz uchybienia normom prawa materialnego lub/i procesowego wpływające na dokonanie ustaleń w sposób niezgodny z ukształtowaną ex lege sytuacją prawną zainteresowanego (Jankowska Karina, Jędrasik-Jankowska Inetta, Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, (w:) Prawo do emerytury. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, komentarz do art.114).
Istota niniejszego postępowania sprowadziła się do rozstrzygnięcia czy możliwym jest przyjęcie innych wartości wynagrodzenia przy wyliczaniu kapitału początkowego ubezpieczonego. Nie ulegało bowiem wątpliwości, że wartość kapitału początkowego ubezpieczonej przekłada się bezpośrednio na wysokość świadczenia emerytalnego.
WnioskodawcaZ. F.urodził się (...), a zatem jego emerytura musiała zostać ustalona w oparciu o art.26 ww. ustawy.
W myśl wskazanego artykułu emerytura stanowi równowartość kwoty będącej wynikiem podzielenia podstawy obliczenia ustalonej w sposób określony wart.25(podstawę obliczenia emerytury, o której mowa wart.24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego wart.173-175oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart.40a ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych, z zastrzeżeniemust.1a i 1b oraz art.185) przez średnie dalsze trwanie życia dla osób w wieku równym wiekowi przejścia na emeryturę danego ubezpieczonego, z uwzględnieniemust.5 i art.183.
Postępowanie w niniejszej sprawie sprowadziło się zatem do ustalenia czy możliwym jest przyjęcie do obliczenia kapitału początkowego oraz emerytury wnioskodawcy wyższego wynagrodzenia niż przyjęte przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych w okresach jego zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie (...),Przedsiębiorstwie (...)wŁ.,(...) s.c.(...)oraz wPPUH (...).
Zgodnie z treścią§21 ust.1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 rokusprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. nr 237, poz.1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.
Wskazana regulacja §21 ust.1 powołanego rozporządzenia stanowiąca odpowiednik obowiązującego do dnia 23 listopada 2011 roku§20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz.U. nr 10, poz.49) wyznacza kierunek postępowania dowodowego, nie oznacza to jednak aby wysokość uzyskiwanego uposażenia nie mogła być wskazana i w inny sposób, tak przy pomocy pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków - aczkolwiek wskazujących wprost na wysokość wynagrodzenia danego zainteresowanego (tak stanowi m. in. teza wyroku Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997 roku - II UKN 186/97, OSNAP 1998/11/324, a także wyroki: Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 1997 roku - III AUa 105/97, Apel. W-wa 1997/2/7, Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 1995 roku - III AUr 177/95, OSA 1996/10/32, czy Sądu Apelacyjnego Białymstoku - III AUr 294/93, PS - wkład. 1994/3/6).
Do ustalenia podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych może być uwzględnione tylko wynagrodzenie faktycznie uzyskane przez ubezpieczonego w danym okresie, a nie zaś wynagrodzenie ustalone na podstawie przypuszczeń czy też uśrednień. Jedynie wynagrodzenie ubezpieczonego ustalone w sposób niewątpliwy, wobec którego nie istnieje wątpliwość, iż zostało ono zawyżone, może być podstawą do ustalenia współczynnika wysokości podstawy wymiaru.
W niniejszej sprawie o ile nie ulegało wątpliwości, że ubezpieczony w spornych okresach świadczył pracę w(...) Przedsiębiorstwie (...),Przedsiębiorstwie (...)wŁ.,(...) s.c.(...)oraz wPPUH (...), o tyle dokumentacja pracownicza z ww. zakładów pracy nie odnosiła się wprost do wysokości osiąganych wówczas przez niego zarobków. Niemniej jednak stanowisko organu rentowego, który za sporne okresy zatrudnienia wnioskodawcy przyjął wynagrodzenie minimalne obowiązujące w powyższych okresach w jednostce gospodarki uspołecznionej nie mogło zasługiwać na aprobatę. W ocenie Sądu przedstawione dowody pozwoliły ponad wszelką wątpliwość ustalić wysokość wynagrodzenia osiąganego przez ubezpieczonego w spornych okresach poprzez jego wyliczenie w oparciu o stawki godzinowe pomnożone przez normatywny czas pracy oraz przy uwzględnieniu innych stałych świadczeń wynikających z umów tj. dodatków brygadzistowskich. Na podstawie dokumentacji pracowniczej wnioskodawcy, organ rentowy obliczył wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego oraz jego wartość.
Wyliczony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru kapitału początkowego wyniósł 94,90 % i okazał się wyższy od dotychczas przyjmowanego przez organ rentowy względem ubezpieczonego , co skutkowało koniecznością przeliczenia należnej wnioskodawcy emerytury , począwszy od 1 maja 2018 r. tj. stosownie do treści art.129 ust.1 ww. ustawy.
Wobec powyższego Sąd, na podstawieart.47714§2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i orzekł jak w sentencji wyroku.
S.B.