Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 121/15
Data wyroku: 2019-09-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Małgorzata Wierzba-Golicka

Sygnatura akt I Ns 121/15

POSTANOWIENIE
Dnia 9 września 2019r.
Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie I Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: Sędzia Małgorzata Wierzba-Golicka
Protokolant: p.o. stażysty Emilia Szmaj
po rozpoznaniu w dniu 26 sierpnia 2019r. w Ostrzeszowie
na rozprawie
sprawy z wnioskuT. K.
przy udzialeH. K.,J. D.,W. D.,M. B.,B. P.,H. P.,A. P.,C. R.
o zniesienie współwłasności i dział spadku poP. P.
postanawia:
1. dokonać zniesienia współwłasności nieruchomości położonych wS.oznaczonych jako działki nr:
-(...)dla której Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie prowadziksięgę wieczystą (...),
-(...), dla której Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie prowadziksięgę wieczystą (...)
oraz działu spadku poP. P.zmarłym w dniu 22 grudnia 2000r. w ten sposób, że:
a/ nieruchomość oznaczoną jakodziałka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie prowadziksięgę wieczystą (...), przyznać na wyłączną własność uczestników postępowaniaJ. D., córkiS.iC.orazW. D., synaF.iM.do wspólności majątkowej małżeńskiej,
b/ nieruchomość oznaczoną jakodziałka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie prowadziksięgę wieczystą (...), przyznać na wyłączną własność wnioskodawczyniT. K., córkiS.iC.oraz uczestnika postępowaniaH. K., synaS.iH., do wspólności majątkowej małżeńskiej;
2. zasądzić solidarnie od wnioskodawczyniT. K.i uczestnika postepowaniaH. K.na rzecz uczestników postępowaniaJ. D.iW. D.solidarnie kwotę(...),34 ( trzydzieści cztery tysiące osiemset dziewięćdziesiąt sześć złotych 34/100 ) tytułem spłaty wynikającej ze zniesienia współwłasności nieruchomości wymienionych w pkt 1 postanowienia;
3. ustalić, iż strony ponoszą koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie;
4. pobrać solidarnie od uczestników postępowaniaJ. D.iW. D.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Ostrzeszowie kwotę(...),42 ((...)42/100 ) tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.
Małgorzata Wierzba-Golicka
Sygn. akt I Ns 121/15 345

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniT. K.po ostatecznym sprecyzowaniu wniosku wniosła o dział spadku po zmarłymP. P.oraz zniesienie współwłasności nieruchomości położonych wS.oznaczonych jakodziałka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie prowadziksięgę wieczystą (...)orazdziałka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie prowadziksięgę wieczystą (...). Wnioskodawczyni wniosła o przyznanie na wyłączną własność jej i uczestnika postępowaniaH. K.nieruchomości oznaczonej jakodziałka (...)oraz zasądzenie kwoty(...)złotych od uczestników postępowaniaJ. D.iW. D..
W uzasadnieniu wniosku wskazała, iż wraz z mężemH. K.są współwłaścicielami wyżej wymienionych nieruchomości w udziale wynoszącym 4/12. Przedmiotowe nieruchomości wchodziły w skład spadku po zmarłymP. W.podała, że poniosła nakłady na nieruchomość w wysokości(...),- tysięcy złotych, z tytułu rekultywacji gruntu, przygotowania do uprawy, modernizacji kanału rzecznego, usunięcia kamieni, drzew i krzewów oraz nawożenia. Ponadto poniosła koszty postępowań spadkowych w kwocie(...),- złotych, koszty pogrzebu w kwocie(...),- złotych oraz koszty utrzymania nieruchomości w kwocie(...),- złotych, na którą składają się podatek, ubezpieczenie OC i opłaty.
Uczestnicy postępowaniaJ. D.iW. D.wskazali, iż są właścicielami przedmiotowych nieruchomości w udziale wynoszącym 8/12 i wnieśli o przyznanie na ich wyłączną własnośćdziałki (...)bez spłat i dopłat lub przyznaniedziałki nr (...)i zasądzenie na ich rzecz spłaty w kwocie(...),- złotych.
Uczestniczka postępowaniaM. B.oświadczyła, iż udział w nieruchomościach darowała wnioskodawczyni i uczestnikowi postępowaniaH. K.oraz, że nie zgłasza żadnych roszczeń do przedmiotowych nieruchomości.
Uczestnicy postępowaniaH. K.,H. P.iB. P.poparli stanowisko wnioskodawczyni.
Uczestniczka postępowaniaC. R.poparła stanowisko uczestników postępowaniaJ. D.iW. D..
Sąd Rejonowy ustalił, co następuje.
Nieruchomości położone wS.oznaczone jakodziałka nr (...)o powierzchni 2,39 ha, dla której Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie prowadziksięgę wieczystą (...)orazdziałka nr (...)o powierzchni 1,30 ha, dla której Sąd Rejonowy w Ostrzeszowie prowadziksięgę wieczystą (...)stanowiły własność zmarłegoP. P.. Oprócz wyżej wymienionych nieruchomości brak jest aktywów wchodzących w skład spadku po zmarłym.P. P.zmarł w dniu 22 grudnia 2001r., a spadek po nim nabyli bratankowieM. P.,S. P. (1)iS. P. (2)w 1/6 części każdy z nich oraz bratanicaZ. J.w 1/2 części. Spadek poS. P. (1)na mocy postanowienia z dnia 22 października 2003r. nabyła wnioskodawczyni oraz uczestniczka postępowaniaM. B.w 1/2 części każda z nich. Następczyniami prawnymi zmarłegoS. P. (2)są uczestniczki postępowaniaB. P.iH. P.. Następcą prawnym zmarłegoM. P.jest uczestniczka postępowaniaA. P.. Następcą prawnym zmarłejZ. J.jest uczestniczka postępowaniaC. R.. Na mocy umowy darowizny z dnia 18 grudnia 2003r.S. P. (2)iM. B.przekazali przypadające im udziały w prawie własności nieruchomości wnioskodawczyni i uczestnikowi postępowaniaH. K..A. P.na mocy umowy z dnia 10 września 2012r. sprzedała przypadający jej udział w nieruchomościach uczestnikom postępowaniaJ. D.iW. D..Z. J.darowała na mocy umowy z dnia 15 września 2003r. przypadający jej udział w przedmiotowych nieruchomościach uczestniczce postępowaniaJ. D.. Obecnie wnioskodawczyni i uczestnik postępowaniaH. K.są współwłaścicielami nieruchomości w udziale wynoszącym 4/12, a uczestnicy postępowaniaW. D.iJ. D.w udziale wynoszącym 8/12.

    Dowód: akta ksiąg wieczystych(...)oraz(...), postanowienie k. 69 akt I Ns 297/01.

Wartośćdziałki nr (...)stanowiącej użytek rolny wynosi(...),- złotych, a wartośćdziałki nr (...)stanowiącej częściowo użytek rolny, a częściowo grunt zabudowany zrujnowanym budynkiem gospodarczym wynosi(...),- złotych. Podział fizyczny nieruchomości nie jest sprzeczny z zasadami prawidłowej gospodarki rolnej.
Dowód: okoliczności niesporne, opinia biegłejU. Ż.k. 173-246.
Wnioskodawczyni od 2004 roku zapłaciła kwotę(...),- złotych tytułem ubezpieczenia nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...).
Dowód: dokumenty k. 8, 70, 85, 86, 511, 513.
ZmarłyP. P.z uwagi na podeszły wiek nie był w stanie uprawiaćdziałki nr (...), dlatego też porosła ona drzewami i krzewami oraz nie była prawidłowo meliorowana. Wnioskodawczyni wraz z mężem na mocy porozumienia zP. P., jeszcze za jego życia rozpoczęli prace mające na celu przywrócenie użyteczności przedmiotowej działki. Stopniowo doprowadzali ją do stanu, który umożliwiał powadzenie upraw na przedmiotowej działce. W 2004 roku uprawy obejmowały już obszar 2,34 ha.
Dowód: informacja z(...)k. 341, zeznania świadkaG. K., e-protokoły rozpraw k. 319 i 449; zeznania świadków:P. K.e-protokoły rozpraw k. 319 i 449,Z. N., e-protokoły rozpraw k. 319 i 449; przesłuchanie wnioskodawczyni e-protokół rozprawy k. 603; przesłuchanie uczestnika postępowaniaH. K.e-protokół rozprawy k. 603 przesłuchanie uczestnika postępowaniaW. D.e-protokół rozprawy k. 603; przesłuchanie uczestniczki postępowaniaJ. D.e-protokół rozprawy k. 603.
W 2004 roku wnioskodawczyni wraz z mężem na mocy porozumienia z uczestniczką postępowaniaJ. D.dokonali podziału do używania [ quoad usum ] przedmiotowych nieruchomości. Wnioskodawczyni wraz z mężem objęła we władaniedziałkę nr (...), a uczestniczka postępowaniaJ. D.działkę nr (...).
Okoliczność niesporna
Powyższy stan faktyczny, który był częściowo niesporny Sąd ustalił na podstawie dokumentów przedłożonych przez strony oraz opinii biegłejU. Ż.. Odnośnie wartości nieruchomości to obecni współwłaściciele nieruchomości na rozprawie w dniu 26 sierpnia 2019r. zgodnie wnieśli o jej ustalenie na podstawie opinii biegłejU. Ż..
Sąd uznał za nieudowodnione twierdzenia wnioskodawczyni co do ponoszenia przez nią ciężarów związanych z utrzymaniem nieruchomości oznaczonej jakodziałka (...)powyżej kwoty(...),- złotych. Wnioskodawczyni przedłożyła szereg dokumentów potwierdzających ponoszenie przez nią opłat z tytułu podatków oraz ubezpieczeń, jednakże nie wynikało z nich, że dotyczą one wyłącznie nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...).
Sąd Rejonowy zważył, co następuje.
Wniosek jest usprawiedliwiony co do zasady.
W myślart. 688 kpcdo spraw o dział spadku stosuje się przepisy o zniesieniu współwłasności.
Stosownie do przepisuart. 210 zd. 1 kckażdy ze współwłaścicieli może żądać zniesienia współwłasności. Zgodnie zart. 211 kckażdy ze współwłaścicieli może żądać, ażeby zniesienie współwłasności nastąpiło przez podział rzeczy wspólnej, chyba że podział byłby sprzeczny z przepisami ustawy lub ze społeczno-gospodarczym przeznaczeniem rzeczy albo że pociągałby za sobą istotną zmianę rzeczy lub znaczne zmniejszenie jej wartości.Art. 212 § 1 zd. 1 kcprecyzuje zaś, że jeżeli zniesienie współwłasności następuje na mocy orzeczenia sądu, wartość poszczególnych udziałów może być wyrównana przez dopłaty pieniężne.
Sąd dokonując zniesienia współwłasności uwzględnił wnioski stron oraz okoliczność, iż przed 15 laty dokonały one podziału quoad usum przedmiotowych nieruchomości i od tego czasu wnioskodawczyni wraz z mężem włada nieruchomością oznaczoną jakodziałka nr (...), a uczestniczka postępowaniaJ. D.wraz z mężem nieruchomością oznaczoną jakodziałka nr (...). Mając powyższe okoliczności na względzie Sąd przyznał na własnośćdziałkę nr (...)wnioskodawczyni oraz uczestnikowi postępowaniaH. K., adziałkę nr (...)uczestnikom postępowaniaJ. D.iW. D..
Uwzględniwszy wartośćdziałki nr (...)((...),- złotych ) przyznanej wnioskodawczyni i uczestnikowi postępowaniaH. K.orazdziałki nr (...)((...),- złotych ) przyznanej uczestnikom postępowaniaJ. D.iW. D.oraz wysokość posiadanych przez nich udziałów w prawie własności ( wnioskodawczyni i uczestnik postępowaniaH. K.- 4/12, uczestnicy postępowaniaJ. D.iW. D.- 8/12 ) Sąd uznał, iż uczestnikom postępowaniaW. D.iJ. D.przysługuje spłata w wysokości(...)złotych.
Odnośnie żądania zapłaty kosztów postępowań spadkowych w kwocie(...),- złotych oraz kosztów pogrzebu w kwocie(...),- złotych to wnioskodawczyni konsekwentnie wskazywała, iż żąda zapłaty od uczestników postępowaniaJ. D.iW. D.. Osoby te nie są jednak spadkobiercami, a nabyły jedynie udział we wchodzącej w skład spadku nieruchomości, dlatego też brak było podstaw do żądania zapłaty przez nich długów spadkowych.
Odnośnie żądania zapłaty nakładów poniesionych na nieruchomość to tutejszy Sąd podziela pogląd, iż roszczenie o zwrot wartości nakładów poczynionych przez jednego ze współwłaścicieli na nieruchomość wspólną przysługuje przeciwko osobom, które były współwłaścicielami w czasie dokonywania tych nakładów ( zob. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 maja 2006r.w sprawie III CZP 11/06, Legalis nr 74444 ).
W niniejszej sprawie wnioskodawczyni domagała się zwrotu nakładów poniesionych nadziałkę nr (...)wyłącznie od uczestników postępowaniaJ. D.iW. D..J. D.nabyła udział w nieruchomości w dniu 15 września 2003r.. Wnioskodawczyni nie wykazała, jakie nakłady poczyniła po tej dacie pomimo, iż Sąd wzywał ją do wskazania nakładów poczynionych po dniu 15 września 2003r.. Na marginesie można jedynie wskazać, iż z informacji uzyskanej z Agencji Restrukturyzacji i Modernizacji Rolnictwa wynika, iż w 2004 roku wnioskodawczyni podała powierzchnię upraw nadziałce nr (...)w rozmiarze 2,34 ha. Jeśli zatem w 2004 roku wnioskodawczyni uprawiała ponad 95% powierzchni działki to prace mające na celu przywrócenie działce użyteczności musiały być już na ukończeniu.
Odnosząc się do żądania zwrotu wydatków i ciężarów poniesionych w związku z przedmiotowymi nieruchomościami należy wskazać, iż dokonując podziału quoad usum strony umawiają się również w sposób dorozumiany, że ciężary i wydatki dotyczące zajętej części rzeczy ponosi tylko ten, kto z niej korzysta z wyłączeniem innych.
W niniejszej sprawie strony niewątpliwie dokonały podziału quoad usum, dlatego też wnioskodawczyni uprawniona jest jedynie do żądania zwrotu wydatków poczynionych przez nią na nieruchomość znajdującą się w wyłącznym użyciu uczestników postępowaniaJ. D.iW. D., to jestdziałki nr (...). Sąd ustalił, iż wnioskodawczyni poniosła koszty ubezpieczenia znajdującego się na nieruchomości(...)budynku gospodarczego w łącznej kwocie(...),- złotych i taką kwotę winni jej zwrócić uczestnicy postępowaniaJ. D.iW. D.. W pozostałym zakresie z przedłożonych przez wnioskodawczynię dokumentów nie wynika, że zapłacone kwoty dotyczą jedynie nieruchomości oznaczonej jakodziałka nr (...), dlatego też jej żądanie nie zostało uwzględnione ponad wyżej wymienioną kwotę.
W związku z powyższym Sąd pomniejszył należną uczestnikom postępowaniaJ. D.iW. D.spłatę w wysokości(...)złotych o kwotę(...),- złotych i przyznał na ich rzecz od wnioskodawczyni i uczestnika postępowaniaH. K.kwotę(...)złotych.
Należy również wskazać, iż pomimo, że w niniejszej sprawie wszystkie rozporządzenia nieruchomościami wchodzącymi w skład spadku następowały bez zgody pozostałych współspadkobierców to zastosowania nie znajdujeart. 1036 kc, zgodnie z którym w przypadku braku zgody pozostałych współspadkobierców bezskuteczne są rozporządzenia przedmiotami wchodzącymi w skład spadku, o ile naruszałyby uprawnienia przysługujące spadkobiercy na podstawie przepisów o dziale spadku. W niniejszej sprawie rozporządzenia wchodzącymi w skład spadku nieruchomościami faktycznie ułatwiły dział spadku znacznie zmniejszając krąg ich współwłaścicieli, dlatego też brak było podstaw do uznania ich za bezskuteczne. Co do roszczeń wnioskodawczyni o zwrot długów spadkowych oraz nakładów poniesionych na spadek to ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, że rozporządzenie przedmiotami wchodzącymi w skład spadku uniemożliwiło wnioskodawczyni dochodzenie roszczeń od pozostałych współspadkobierców, a tylko w takiej sytuacji możliwe byłoby stwierdzenie bezskuteczności rozporządzeń wchodzącymi w skład spadku nieruchomościami.
Orzekając o kosztach postępowania Sąd postanowił nie modyfikować ogólnej zasady ponoszenia kosztów postępowania nieprocesowego wyrażonej wart. 520 § 1 kpc, o czym orzeczono w pkt 3 postanowienia.
Nieuiszczonymi kosztami sądowymi, na które składa się wynagrodzenie biegłejU. Ż.w łącznej kwocie(...)złotych, obciążono solidarnie uczestników postępowaniaW. D.iJ. D.proporcjonalnie do przypadającego im udziału we współwłasności i nakazano pobrać od nich kwotę(...)złotych.
Małgorzata Wierzba-Golicka