Sąd Apelacyjny w Poznaniu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 821/19
Data wyroku: 2020-10-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Dorota Goss-Kokot, sędzia Małgorzata Woźniak-Zendran
Słowa kluczowe: Renta z tytułu niezdolności do pracy

Sygn. aktIII AUa 821/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 października 2020 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Małgorzata Woźniak-Zendran
Sędziowie: Dorota Goss-Kokot
(del.) Renata Pohl
Protokolant: Alicja Karkut
po rozpoznaniu w dniu 21 października 2020 r. wP.na posiedzeniu niejawnym
sprawyW. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
o prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
od wyroku Sądu Okręgowego w Zielonej Górze
z dnia 5 czerwca 2019 r. sygn. akt IV U 2147/17

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na rzecz wnioskodawczyniW. S.kwotę 240 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

Renata Pohl

Małgorzata Woźniak-Zendran

Dorota Goss-Kokot

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 10.07.2017 r., znak:(...), pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił wnioskodawczyniW. S.prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu organ rentowy podał, że komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 30.06.2017 r. stwierdziła, iż wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy.
WnioskodawczyniW. S.zaskarżyła tą decyzję w całości, wnosząc o jej zmianę.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wniósł o jego oddalenie z przyczyn wskazanych w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z 5 czerwca 2019r., w sprawie sygn. akt IV U 2147/17 Sąd Okręgowy w Zielonej Górze IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał wnioskodawczyniW. S.prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres trzech lat, poczynając od dnia złożenia wniosku, to jest od dnia 25.05.2017 roku oraz zasądził od pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na rzecz odwołującejW. S.kwotę 180zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (pkt 2 wyroku).
Sąd Okręgowy ustalił, iż wnioskodawczyniW. S.,urodzona (...), ukończyła liceum zawodowe bez matury, posiada zawód elektronika urządzeń przemysłowych. W okresie od 1980 r. do 1991 r. zatrudniona była jako dyżurna ruchu, fakturzystka, samodzielny referent d.s. produkcji, administrator ADM. Po 1996 r. pracowała jako pudełkarz, salowa sprzątaczka. W 2016 r. przepracowała kilka dni na poczcie.
W dniu 25.05.2017 r. wnioskodawczyni zgłosiła organowi rentowemu wniosek o ustalenie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Wobec zgłoszonego wniosku przeprowadzone zostały badania, w wyniku których lekarz orzecznik ZUS orzeczeniem z dnia 20.06.2017 r. orzekł, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy.
W związku ze złożonym sprzeciwem, komisja lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 30.06.2017r. podtrzymała stanowisko lekarza orzecznika ZUS.
Powyższe skutkowało wydaniem przez pozwanego zaskarżonej decyzji.
U wnioskodawczyni rozpoznano:
- zaburzenia depresyjno - lękowe adaptacyjne i zaburzenia osobowości,
- zmiany zwyrodnieniowo - dyskopatyczne kręgosłupa,
- przewlekły zespól bólowy korzeniowy odcinka szyjnego i lędźwiowo -krzyżowego,
- objawowe przewlekłe zapalenie obręczy kończyny dolnej lewej i obręczy kończyny górnej prawej,
- zmiany zwyrodnieniowe drobnych stawów stóp,
- reumatoidalne zapalenie stawów
- migreny z aurą.
Wnioskodawczyni jest częściowo niezdolna do pracy, a niezdolność wynika ze schorzeń psychiatrycznych.
Główne problemy zdrowotneW. S.wynikają z zaburzeń depresyjno - lękowych adaptacyjnych i zaburzeń osobowości. Z powodu ww. schorzeń wnioskodawczyni leczona jest od lat osiemdziesiątych. Korzysta z leczenia ambulatoryjnego, była hospitalizowana. Ostatni pobyt w Oddziale Psychiatrycznym miał miejsce od 05.03.2015 r. do 31.03.2015 r.
Pomimo kontynuowanej terapii utrzymują się zaburzenia nastroju, wycofanie społeczne i emocjonalne, poczucie bezradności, smutek, przygnębienie, niska kontrola emocji. W badaniu stwierdzono także deficyty poznawcze, uwagi, uczenia się i pamięci, obniżenie sprawności psychofizycznej, poczucie zmęczenia nieprawidłowe przystosowanie, niskie zdolności samoregulacji. Opiniowana łatwo dezorganizuje się pod wpływem stresu, traumy. Wnioskodawczyni ujawnia zaburzenia depresyjne na podłożu organicznym, jak i konstrukcji psychicznej, osobowości kształtującej się w warunkach niekorzystnych, przeżytych traumach.
Pomimo leczenia farmakologicznego, korzystania z okresowych terapii psychologicznych, nadal utrzymują się objawy depresyjne przy niskich zdolnościach do samoregulacji, co wyraźnie utrudnia badanej poprawę swojej adaptacji społecznej i emocjonalnej, w tym adaptacji do pracy zarobkowej.
W zaświadczeniu z Poradni Psychologicznej z dnia 07.01.2019 r. potwierdzono utrzymywanie się wskazanych powyżej odchyleń od stanu prawidłowego. U badanej stwierdza się funkcjonowanie intelektualne poniżej przeciętnej. Występują symptomy zmian organicznych w zakresie centralnego układu nerwowego, zaburzenia koncentracji, uwagi i pamięci krótkotrwałej, wysoki poziom neurotyzmu, niska odporność na stres, niskie zdolności adaptacyjne.
Niewątpliwie objawy depresji pogłębiają okresowo zaostrzone dolegliwości bólowe i ograniczenia funkcji układu ruchu, tj. dłuższe stanie, chodzenie, dźwiganie oraz sprawne posługiwanie się kończynami górnymi, wykonywanie ruchów precyzyjnych, z czym wiąże się utrudnione wykonywanie obowiązków zawodowych, a także codzienne funkcjonowanie, np. ubieranie się, przygotowywanie posiłków.
Z powodu w.w. schorzeńW. S.jest niezdolna do pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, w godzinach nocnych, na wysokości, przy maszynach w ruchu. Nie może pracować w długotrwale wymuszonej pozycji ciała, na stanowiskach wymagających dźwigania, wymagających wykonywania ruchów precyzyjnych oraz w pracy na akord.
W związku z powyższym, wnioskodawczyni jest częściowo okresowo niezdolna do pracy zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji od czasu złożenia wniosku przez okres trzech lat.
W świetle powyższych ustaleń, Sąd Okręgowy zważył, iż odwołanie jest zasadne.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy wnioskodawczyniW. S.jest chociażby częściowo niezdolna do pracy, a jeżeli tak – to na jaki okres.
Zgodnie z treściąart. 57 ust. 1 ustawy z 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 ze zm., dalej jako: ustawa emerytalna) renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:
1) jest niezdolny do pracy;
2) ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy;
3) niezdolność do pracy powstała w okresach, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 1 i 2, pkt 3 lit. b, pkt 4, 6, 7 i 9, ust. 2 pkt 1, 3-8 i 9 lit. a, pkt 10 lit. a, pkt 11-12, 13 lit. a, pkt 14 lit. a i pkt 15-17 oraz art. 7 pkt 1-3, 5 lit. a, pkt 6 i 12, albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.
Niezdolność do pracy została zdefiniowana w art. 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Według tego przepisu niezdolną do pracy, jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Przy czym całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, a częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
Oceniając stopień i przewidywany okres niezdolności do pracy oraz rokowania, co do odzyskania zdolności do pracy, stosownie do art. 13 ustawy emerytalnej, uwzględnić należy następujące czynniki:
- stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, a także
- możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.
O niezdolności do pracy decydują więc dwa czynniki. Pierwszym jest stan zdrowia ubezpieczonego, a więc czynnik medyczny. Schorzenia, na które cierpi muszą naruszać sprawność jego organizmu na tyle, że jest w znacznym stopniu niezdolny do pracy. Drugi to czynnik ekonomiczno-społeczny, przy którym uwzględnia się min. wiek ubezpieczonego, predyspozycje zawodowe czy wykształcenie(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 lipca 2005 r., II UK 288/04, LEX 174296).
Rzeczą Sądu w przedmiotowej sprawie było zatem ustalenie, czy wnioskodawczyni spełnia wymogi wynikające z ww. przepisów, w szczególności czy jest chociażby częściowo niezdolna do pracy. Pozostałe przesłanki uzyskania przez wnioskodawczynię prawa do renty nie były kwestionowane przez organ rentowy.
Sąd Okręgowy wskazał, iż dokonanie ustaleń w spornym zakresie wymagało wiadomości specjalnych w rozumieniuart. 278 § 1 k.p.c., co skutkowało przeprowadzeniem dowodów z opinii biegłych, dysponujących specjalistyczną wiedzą odpowiednią dla oceny stanu zdrowia wnioskodawczyni.
W tym przypadku były to opinie biegłych sądowych lekarzy: psychologa, psychiatra, neurologa, ortopedy i reumatologa, tj. specjalności odpowiadających zgłaszanym przez wnioskodawczynię dolegliwościom, jak również z opinii biegłej sądowej z dziedziny medycyny pracy, dla oceny zdolności wnioskodawczyni do pracy.
W niniejszej sprawie nie było sporu, co do stwierdzonych u badanej schorzeń. Jedyną sporną okolicznością w sprawie było ustalenie, czy schorzenia te czynią wnioskodawczynię niezdolną do pracy.
Jakkolwiek zespół biegłych sądowych lekarzy: psychologK. O., psychiatraI. Z., neurologM. D.oraz ortopedaR. U.oraz reumatologB. K.uznali, że wnioskodawczyni nie jest niezdolna do pracy, to wyodrębnili szereg schorzeń, zarówno w zakresie narządu ruchu, jak i z uwagi na stan psychiczny. Biegły ortopeda zauważył, że w stanie zdrowia badanej mogą występować ograniczenia zdolności do pracy, o czym świadczy stwierdzenie: „istniejące zaburzenia mogą być leczone w przypadku nasilenia dolegliwości w ramach zasiłku chorobowego”. W badaniu neurologicznym stwierdza się ograniczenie ruchomości barku prawego i kręgosłupa lędźwiowego, ale bez objawów ucisku korzeni nerwowych.
O ile przeprowadzone badanie psychiatryczno-psychologiczne nie wykazuje objawów psychozy, ani upośledzenia umysłowego, to zdiagnozowano schorzenie z kręgu zaburzeń nerwicowych o nieznacznym stopniu nasilenia objawów chorobowych. Przeprowadzone badanie psychologiczne wykazało, że u wnioskodawczyni występują: zaburzenia nastroju, wycofanie społeczne i emocjonalne, poczucie bezradności, smutek, przygnębienie, niska kontrola emocji. Ponadto obserwuje się deficyty poznawcze, obniżenie sprawności psychofizycznej, nieprawidłowe przystosowanie, niskie zdolności samoregulacji. Opiniowana łatwo dezorganizuje się pod wpływem stresu, traumy.
W kwestionariuszu badających objawy i nasilenie depresji badana uzyskała wysokie wyniki w zakresie deficytów poznawczych i utraty energii, pesymizmu i alienacji, poczucie winy i napięcia lękowego, objawów psychosomatycznych i spadku zainteresowań. W ogólnej ocenie wyniki badań wskazują na duże nasilenie zaburzeń depresyjnych przy niskich zasobach samoregulacji. Badanie testem neuropsychologicznym ujawniło psychologiczne wykładniki zmian organicznych w OUN (bardzo duże ilości błędów 15). Występują zaburzenia w percepcji, pamięci, koncentracji uwagi.
Wnioski wypływające z opinii psychologicznej jednoznacznie wskazują, że wnioskodawczyni cierpi na zaburzenia depresyjne na podłożu organicznym, jak i konstrukcji psychicznej, osobowości kształtującej się w warunkach niekorzystnych, przeżytych traumach. Pomimo leczenia farmakologicznego, korzystania z okresowych terapii psychologicznych nadal utrzymują się objawy depresyjne przy niskich zdolnościach do samoregulacji, co wyraźnie utrudnia badanej poprawę swojej adaptacji społecznej i emocjonalnej, w tym adaptacji do pracy zarobkowej.
W piśmie z dnia 26.03.2018 r. odwołująca, działająca przez profesjonalnego pełnomocnika, wskazywała na rozbieżności zawarte w w.w. opinii zespołu biegłych sądowych. Wskazała, że w opinii występuje wewnętrzna sprzeczność pomiędzy jej treścią, a wnioskami. Wniosła o zobowiązanie biegłych do wydania opinii uzupełniającej, w szczególności o ustosunkowanie się do pytania, czy osoba z zaburzeniami depresyjnymi, nerwicowymi, lękowymi, z zaburzoną koncentracją, pamięcią i orientacją powinna zostać dopuszczona do pracy przez lekarza medycyny pracy. Wskazywała przy tym, czy w stosunku do osoby, u której mimo leczenia farmakologicznego, korzystania z okresowych terapii psychologicznych nadal utrzymują się objawy depresyjne, co wyraźnie utrudnia badanej poprawę swojej adaptacji społecznej i emocjonalnej, w tym adaptację do pracy zarobkowej, nie powinna zostać orzeczona chociażby częściowa niezdolność do pracy.
W swojej opinii uzupełniającej biegłe psychiatra i psycholog potwierdziły wcześniejsze wnioski, iż wnioskodawczyni nie jest osobą upośledzoną umysłowo, podczas badania nie stwierdza się objawów depresji. Biegłe rozpoznały schorzenie z kręgu zaburzeń nerwicowych, które w ich ocenie nie powoduje niezdolności do pracy zarobkowej. Powołane w sprawie biegłe psychiatra i psycholog nie były w stanie udzielić odpowiedzi na pytanie, czy osoba z zaburzeniami depresyjnymi, nerwicowymi, zaburzoną koncentracją, pamięcią i orientacją powinna zostać dopuszczona do pracy. Wskazywały, że na to pytanie odpowiedzi powinien udzielić lekarz medycyny pracy.
Dla oceny zdolności wnioskodawczyni do pracy w aspekcie socjalnym, Sąd Okręgowy dopuścił dowód z opinii biegłej sądowej lekarz medycyny pracy, która stwierdziła, że wnioskodawczyni jest częściowo okresowo niezdolna do pracy, zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji- od czasu złożenia wniosku przez okres trzech lat. Niezdolność wynika ze schorzeń psychiatrycznych. Biegła wskazała, że problemy zdrowotne opiniowanej wynikają z zaburzeń depresyjno - lękowych adaptacyjnych i zaburzeń osobowości. Biegła zwróciła uwagę, że z powodu ww. schorzeń ubezpieczona leczona jest od lat osiemdziesiątych. Korzystała z leczenia ambulatoryjnego, była hospitalizowana. Ostatni pobyt w Oddziale Psychiatrycznym miał miejsce w marcu 2015r. Biegła odniosła się do wyników badań psychologicznych, w tym przeprowadzonych przez biegłego w zakresie psychologii. Biegła zaakcentowała, że pomimo leczenia farmakologicznego, korzystania z okresowych terapii psychologicznych u wnioskodawczyni w dalszym ciągu utrzymują się objawy depresyjne przy niskich zdolnościach do samoregulacji, co wyraźnie utrudnia badanej poprawę swojej adaptacji społecznej i emocjonalnej, w tym adaptacji do pracy zarobkowej.
Biegła odniosła się także do badań ze stycznia 2019 r., wskazując, że w zaświadczeniu z Poradni Psychologicznej z dnia 07.01.2019 r. potwierdzono utrzymywanie się wskazanych powyżej odchyleń od stanu prawidłowego. U badanej stwierdza się funkcjonowanie intelektualne poniżej przeciętnej. Psycholog potwierdził symptomy zmian organicznych w zakresie centralnego układu nerwowego, zaburzenia koncentracji, uwagi i pamięci krótkotrwałej, wysoki poziom neurotyzmu, niską odporność na stres, niskie zdolności adaptacyjne.
Przytoczone wyniki badań psychologicznych z 2017r r. i opinia psychologiczna ze stycznia 2019 r. jednoznacznie potwierdzają, że wnioskodawczyni jest częściowo niezdolna do pracy zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji.
Biegła w swej opinii podkreśliła, że objawy depresji pogłębiają okresowo zaostrzone dolegliwości bólowe i ograniczenia funkcji układu ruchu, tj. dłuższe stanie, chodzenie, dźwiganie oraz sprawne posługiwanie się kończynami górnymi, wykonywanie ruchów precyzyjnych, z czym wiąże się utrudnione wykonywanie obowiązków zawodowych, a także codzienne funkcjonowanie, np. ubieranie się, przygotowywanie posiłków.
Z powodu w.w. schorzeń opiniowana jest niezdolna do pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, w godzinach nocnych, na wysokości, przy maszynach w ruchu. Nie może pracować w długotrwale wymuszonej pozycji ciała, na stanowiskach wymagających dźwigania, wymagających wykonywania ruchów precyzyjnych oraz w pracy na akord.
Sąd Okręgowy podkreślił, iż opinia biegłej sądowej z zakresu chorób wewnętrznych i medycyny pracyB. P.była w niniejszej sprawie decydująca w zakresie oceny jej dotychczasowego stanu zdrowia, a także oceny jej zdolności do pracy. Opinii tej Sąd I instancji przypisał walor wiarygodności, zupełności i uznał ją za pełnowartościowy materiał dowodowy. Opinia została sporządzona wnikliwie i rzetelnie. Wyczerpująco i szczegółowo wyjaśnia istotę stanu zdrowia wnioskodawczyni. Wnioski wynikające z opinii są jednoznaczne, spójne i zostały logicznie uzasadnione. Przed wydaniem opinii biegła zapoznała się z dostarczoną jej dokumentacją. Przeprowadzając bezpośrednie badania lekarskie miała możliwość osobistego kontaktu z wnioskodawczynią i oceny odebranego od niej wywiadu. W ocenie Sądu opinia biegłej z zakresu medycyny pracy jest pełna i wyczerpująca.
Sąd Okręgowy nadto wskazał, iż nie jest przy tym intencją Sądu podważanie kompetencji czy rzetelności pozostałych biegłych - wyraźnie widać jednak, iż swoje opinie sporządzili, nie odnosząc się do faktu współwystępowania u ubezpieczonej szeregu różnych schorzeń. Sąd zwraca uwagę, że biegli z zakresu ortopedii, neurologii, reumatologii wprawdzie zamieścili obszerniejszy wynik przeprowadzonych przez siebie badań, jednak we wnioskach ograniczyli się do stwierdzenia, że niezdolności do pracy nie powoduje stan narządu ruchu. Wnioski opinii biegłych sądowych psycholog i psychiatry nie są jednoznaczne. Z jednej strony obserwuje się szereg zaburzeń depresyjnych, nerwicowych, które wpływają na zdolność do pracy, jednakże w końcowych wnioskach opinii stwierdza się, że stan zdrowia psychicznego nie powoduje niezdolności do pracy.
Tymczasem z opinii biegłej z zakresu medycyny pracy wynikało jednoznacznie, że w rozpoznawanej sprawie należało wziąć pod uwagę fakt współistnienia u ubezpieczonej szeregu schorzeń oraz wiek i kwalifikacje zawodowe ubezpieczonej, które całkowicie umknęły uwadze pozostałych biegłych.
W tej sytuacji, Sąd Okręgowy postanowił oprzeć swoje rozstrzygnięcie właśnie na wiarygodnej opinii biegłej z zakresu medycyny pracy, nie zaś na opiniach pozostałych biegłych, które to – z uwagi na zakres specjalizacji ich autorów – były opiniami fragmentarycznymi, nieuwzględniającymi pełnego stanu zdrowia ubezpieczonej, szczególnie w kontekście jej możliwości zatrudnienia - wykształcenia, dotychczas wykonywanej pracy, a także wieku.
W świetle powyższego, Sąd nie uwzględnił wniosku pozwanego organu o dopuszczenie dowodu z opinii innych biegłych sądowych lekarzy psychologa i psychiatry.
Podkreślić również należy, że Sąd nie jest zobowiązany do uwzględniania kolejnych wniosków dowodowych strony tak długo, aż udowodni ona korzystną dla siebie tezę.
Wskazać w tym miejscu należy, że opinia biegłego z zakresu medycyny pracy winna mieć znaczenie decydujące, bowiem biegli innych specjalności mogą oceniać zdolność do pracy z punktu widzenia własnych, węższych specjalizacji, czyli wycinkowo.
Sąd podzielił w tym względzie stanowisko zawarte w uzasadnieniu wyroku Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 11 stycznia 2018 r., sygn. akt  III AUa 219/17 (LEX nr 2447613).
Natomiast lekarz medycyny pracy ma kompetencję do wydawania ocen również w ujęciu socjalnym, z uwzględnieniem specyfiki zawodu, poziomu wykształcenia danego ubezpieczonego, jak i warunków jego pracy. To biegły tej specjalności przekłada ustalenia co do stanu zdrowia na możliwość zarobkowania przez ubezpieczonego.
Wszelkie powyższe aspekty biegła uwzględniła w swojej opinii.
Biorąc pod uwagę wiek odwołującej – 59 lat, poziom wykształcenia – średnie bez matury, a także dotychczas wykonywaną pracę – w okresie od 1980 r. do 1991 r. pracę umysłową –na stanowisku dyżurna ruchu, fakturzystka, samodzielny referent d.s. produkcji, administrator ADM, zaś po 1996 r. pracę fizyczną – jako pudełkarz, sprzątaczka, należało uznać, że na dzień złożenia wnioskuW. S.była osobą częściowo niezdolną do pracy. Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że wraz z pogarszającym się stanem zdrowia, zarówno psychicznego, jak i fizycznego, jej możliwości zarobkowe uległy znacznemu pogorszeniu. Ostatnią pracą, którą podjęła, była praca na poczcie, gdzie zdołała przepracować zaledwie kilka dni.
Wobec powyższego, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., orzeczono jak w punkcie I sentencji.
O kosztach zastępstwa procesowego (pkt II) orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r., poz. 265).
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany organ rentowy, zaskarżając go w całości.
Zaskarżonemu wyrokowi pozwany zarzucił:
I.sprzeczność istotnych ustaleń sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego wskutek naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez wadliwą ocenę dowodów oraz naruszenie granic swobodnej oceny dowodów przez przyjęcie, iż wnioskodawczyni jest częściowo niezdolna do pracy na okres trzech lat od 25.05.2017r., podczas gdy wszyscy powołani w sprawie biegli za wyjątkiem biegłej lekarz medycyny pracy, która(...)za częściowo niezdolną do pracy, nie stwierdzili niezdolności do pracy.
II. Naruszenie przepisów prawa materialnego:
poprzez niewłaściwe zastosowanieart. 12, art. 13w zw. zart. 57 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2018r., poz. 1270 ze zm.) i przyznanie wnioskodawczyni prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od dnia 25.05.2017 r. na okres trzech lat.
Mając na uwadze powyższe, apelujący wniósł o zmianę wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie -uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
W odpowiedzi na apelację, odwołująca wniosła o oddalenie apelacji w całości oraz o zasądzenie od pozwanego zwrotu kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Apelacja pozwanego organu nie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, wbrew zarzutom apelującego, Sąd Okręgowy przeprowadził staranne postępowanie dowodowe, w oparciu o które poczynił trafne ustalenia faktyczne oraz wywiódł wnioski w pełni uprawnione wynikiem tego postępowania, nie wykraczając poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów, wynikające z przepisuart. 233 k.p.c.Dokonana subsumcja ustaleń faktycznych do mających zastosowanie przepisów prawa materialnego, nie budzi zastrzeżeń, a tut.Sąd owe ustalenia i zważenia podziela w całości i na podstawieart. 382 kpcprzyjmuje je za własne, co oznacza, iż zbędnym jest ich powtarzanie w uzasadnieniu wyroku Sądu odwoławczego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 05.11.1998 r., I PKN 339/98, OSNAP 1999/24/776 oraz z dnia 22.02.2010 r., I UK 233/09, Lex nr 585720 i z dnia 24.09.2009 r., II PK 58/09, Lex nr 558303).
W tym miejscu wymaga bowiem podkreślenia, iż Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Taka ocena, dokonywana jest na podstawie przekonań sądu, jego wiedzy i posiadanego doświadczenia życiowego, a nadto winna uwzględniać wymagania prawa procesowego oraz reguły logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i - ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/98, OSNAPiUS 2000 nr 17, poz. 655).
Tak też, wbrew zarzutom, procedował Sąd w niniejszej sprawie, stąd odmienny pogląd wyrażony w apelacji, nie jest zasadny.
Istota sporu w analizowanej sprawie sprowadzała się bowiem do rozstrzygnięcia czy odwołująca jest niezdolna do pracy w jakimkolwiek stopniu , ale nie jakiejkolwiek pracy, lecz pracy "zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji".
W tym zakresie zasadnie Sąd Okręgowy uznał za decydującą w sprawie i przesądzającą opinię biegłego lekarza medycyny pracy, jakkolwiek zespół biegłych z zakresu neurologii, ortopedii, psychiatrii i psychologii uznał wnioskodawczynię za zdolną do pracy.
Biegli ci jednocześnie bowiem- dokonując oceny zdolności do pracy wnioskodawczyni w zakresie własnych specjalizacji- sami potwierdzili ograniczenia w tym zakresie, które tym samym stały się podstawą dla biegłego medyka pracy do uznania wnioskodawczyni okresowo za częściowo niezdolną do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji -od czasu złożenia wniosku przez okres 3 lat.
Biegła z zakresu medycyny pracy uznała bowiem, że schorzenia psychiatryczne wnioskodawczyni – zaburzenia depresyjno-lękowe, adaptacyjne i zaburzenia osobowości, pogłębiają okresowo zaostrzone dolegliwości bólowe i ograniczenia funkcji układu ruchu (tj.dłuższe stanie, chodzenie, dźwiganie, sprawne posługiwanie się kończynami górnymi, wykonywanie ruchów precyzyjnych, z czym wiąże się utrudnione wykonywanie obowiązków zawodowych, a także codzienne funkcjonowanie (np.ubieranie się, gotowanie itp.), a tym samym wnioskodawczyni jest niezdolna do pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, w godzinach nocnych, na wysokości, w pracy akordowej, przy maszynach w ruchu, nie może tez pracować w wymuszonej pozycji ciała, na stanowiskach wymagających dźwigania, wymagających ruchów precyzyjnych.
W ocenie Sądu Apelacyjnego ,tak intensywne objawy zaburzeń depresyjnych na podłożu organicznym, jak i konstrukcji psychicznej, przy niskich zdolnościach wnioskodawczyni do samoregulacji , potwierdzone przecież również w opinii głównej biegłych z zakresu psychiatrii i psychologii, przy uwzględnieniu dokumentacji medycznej zgromadzonej w aktach sprawy i aktach orzeczniczych , przy uwzględnieniu rzeczywistych kwalifikacji wnioskodawczyni, słusznie dały podstawy Sądowi I instancji do uznania opinii biegłej z zakresu medycyny pracy za wiarygodną , rzetelną i decydującą w niniejszej sprawie.
Biegła z zakresu medycyny pracy dokonała kompleksowej oceny obiektywnych wyników badań wnioskodawczyni, w tym wyników badań psychologicznych , a tym samym dokonała pełnej analizy stanu jej zdrowia, co doprowadziło ją do odmiennej oceny w zakresie zdolności do pracy badanej. Przy czym, co wymaga podkreślenia, już biegła psycholog podkreślała istniejące zaburzenia depresyjne o podłożu organicznym i wskazywała, iż przy niskich zdolnościach do samoregulacji wyraźnie utrudniają poprawę adaptacji do pracy zarobkowej.
Tym samym, w świetle chociażby zasad logiki i doświadczenia życiowego, tut.Sąd również nie miał wątpliwości co do prawidłowości dokonanej przez medyk pracy oceny istnienia częściowej niezdolności do pracy wnioskodawczyni i jej okresu.
Pamiętać przy tym należy, że ocena istnienia niezdolności do pracy i jej stopnia należy do kategorii okoliczności, których stwierdzenie wymaga wiadomości specjalnych, tak więc czyni koniecznym przeprowadzenie dowodu z opinii biegłych (art. 278 k.p.c), a dowód z opinii biegłych jest w tej kategorii spraw tzw. dowodem koronnym, analizującym i sumującym przeciwstawne oceny prezentowane przez strony („Dowód z opinii lekarza biegłego w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych” SSN Beata Gudowska, Przegląd Ubezpieczeń Społecznych i Gospodarczych 2001r., nr 6, s. 8-12), jednakże rzeczą Sądu jest zadbanie o to, by biegli oceny zdolności do pracy dokonali w odniesieniu do poziomu rzeczywiście posiadanych kwalifikacji wnioskodawcy, do pracy w pełnym wymiarze , na wolnym rynku pracy, a te warunki opinia biegłej z zakresu medycyny pracy, spełnia.
Jak stanowi przy tym art. 12 ust. 1 ww. ustawy, niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu. Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (art. 12 ust. 2 ww. ustawy), zaś częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji (art. 12 ust. 3 ww. ustawy). Stosownie zaś do art. 13 ust. 1 ww. ustawy przy ocenie stopnia i przewidywanego okresu niezdolności do pracy oraz rokowania co do odzyskania zdolności do pracy uwzględnia się: 1) stopień naruszenia sprawności organizmu oraz możliwości przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji; 2) możliwość wykonywania dotychczasowej pracy lub podjęcia innej pracy oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne.
Podkreślić zatem należy, iż doniosłe znaczenie w konstrukcji częściowej niezdolności do pracy ma wskazanie, że chodzi o ocenę zachowania zdolności do wykonywania nie jakiejkolwiek pracy, lecz pracy "zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji". Ratio legis wyodrębnienia tej przesłanki stanowi wyeliminowanie sytuacji, w których ubezpieczeni o wyższych kwalifikacjach po utracie zdolności do ich zarobkowego wykorzystania zmuszeni byliby podjąć pracę niżej kwalifikowaną, do której zachowali zdolność, wobec braku środków do życia.
Inaczej mówiąc, ubezpieczony może być uznany za częściowo niezdolnego do pracy, gdy zachował zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy (na przykład pracy wymagającej niższych albo niewymagającej w ogóle jakichkolwiek kwalifikacji), lecz jednocześnie utracił w znacznym stopniu zdolność do pracy, do której posiada kwalifikacje.
Jeśli zatem wnioskodawczyni przez zdecydowaną większość swojego życia zawodowego, bo od 1996r. wykonywała ciężką pracę fizyczną (pudełkarz, salowa, sprzątaczka) związaną z dźwiganiem, pochylaniem się , pracę w pozycji wymuszonej, również przy taśmie, związaną z ruchami rotacyjnymi , to do takiej pracy należało odnieść jej stan zdrowia i ocenić zdolność do jej dalszego wykonywania, a nie , jak uczynili zespół biegłych, do jakiejkolwiek pracy .
W konsekwencji, na podstawie wniosków zawartych w kluczowej dla rozstrzygnięcia- opinii biegłej z zakresu medycyny pracy , wydanej po zapoznaniu się z rzeczywistym rodzajem dotychczas wykonywanych przez wnioskodawczynię prac, należało uznać, że stan zdrowia odwołującej, w zakresie jej zdolności do pracy przemawia za uznaniem wnioskodawczyni za częściowo niezdolną do pracy dotychczas wykonywanej, przez okres 3 lat od daty wniosku.
Zdaniem przy tym Sądu Apelacyjnego, biegła medyk pracy logicznie i rzeczowo uzasadniła swoje stanowisko, które w swych rozpoznaniach jest zgodne z opinią biegłej psycholog, a tym samym zebrany przez Sąd Okręgowy materiał dowodowy , przedstawia wystarczające wiadomości specjalne do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Mając powyższe na względzie, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację jako bezzasadną.
W pkt 2 wyroku Sąd Apelacyjny rozstrzygnął o kosztach procesu w drugiej instancji, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu określoną wart. 98 i 99 k.p.c., stosownie do której strona przegrywająca proces obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty zastępstwa procesowego, na mocy przepisów § 2 pkt 5 w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.

Renata Pohl

Małgorzata Woźniak-Zendran

Dorota Goss-Kokot