Sąd Rejonowy dla m. st. Warszawy w Warszawie
XVI Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: XVI GC 2683/18
Data wyroku: 2019-03-12 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Teza: koszty odzyskiwania należności podlegają zwrotowi na podstawie art. 10 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych, o ile ich wysokość mieści się w uzasadnionych i rozsądnych granicach;

sygn. akt XVI GC 2683/18

UZASADNIENIE
PowódA. S. (1)wniósł o zasądzenie od(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.5556,20 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie. Uzasadnił, że dochodzona kwota stanowi poniesione przez niego koszty odzyskiwania wymagalnych należności od pozwanego.
Pozwany w sprzeciwie od nakazu zapłaty wniósł o oddalenie powództwa w całości (k. 58-62).
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny.
A. S. (1)prowadzi działalność gospodarczą podfirmą (...)Usługi (...). W ramach prowadzonej działalności wykonał na rzecz(...) sp. z o.o.usługi transportowe, za które wystawił następujące faktury VAT:

-

nr(...)z 31 lipca 2016 r. na 44 842,73 zł z terminem płatności do 21 sierpnia 2016 r.,

nr(...)z 31 sierpnia 2016 r. na 14 264,31 zł z terminem płatności do 21 września 2016 r.

(...) sp. z o.o.nie zrealizował świadczeń pieniężnych wskazanych na fakturach w umówionych terminach.
(okoliczności bezsporne, nadto faktury k. 19, 20)
(...) sp. z o.o.miał w tamtym czasie trudności z płynnością finansową i nie regulował swoich zobowiązań wobec kilku wierzycieli.
(zeznaniaM. C.k. 168)
W związku z brakiem płatności i kontaktu z(...) sp. z o.o.A. S. (1)zawarł z(...) spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą weW.umowę o świadczenie usług windykacyjnych. Przewidziane umową czynności windykacyjne mogły polegać w szczególności na wysyłaniu wezwań do zapłaty, negocjacji sposobu oraz terminu zapłaty wierzytelności w drodze kontaktu telefonicznego, korespondencyjnego oraz osobistego, przedstawieniu klientowi do akceptacji projektu ugody z dłużnikiem (ust. 1 OWU). Strony uzgodniły wynagrodzenie za podejmowane czynności w formie prowizji w wysokości 9% (obowiązującej w okresie 30 dni od wysłania dłużnikowi wezwania do zapłaty) albo 12% (obowiązującej po upływie 30 dni od wysłania dłużnikowi wezwania do zapłaty) od kwoty spłaconego zobowiązania, podlegającej podwyższeniu o podatek VAT (ust. 6 OWU).
(ogólne warunki umowy k. 72-73, zeznaniaA. S. (1)k. 169)
Podjęte przez(...) sp. z o.o.działania windykacyjne wobec(...) sp. z o.o.polegały na dokonaniu pisemnych wezwań do zapłaty za pośrednictwem poczty oraz e-mail, a także wezwaniach telefonicznych. Pierwsze wezwanie do zapłaty 59 107,04 zł miało miejsce w piśmie datowanym na 24 października 2016 r.
(wezwania do zapłaty k. 21-24, 25-27, zeznaniaM. C.k. 168)
W kontaktach z(...) sp. z o.o.(...) sp. z o.o.wyraził gotowość zawarcia ugody zA. S. (2)regulującej sposób spłaty zadłużenia. Projekt ugody przygotował(...) sp. z o.o., została ona następnie zaakceptowana przez obu kontrahentów. Na podstawie ugody(...) sp. z o.o.zobowiązał się do spłaty swojego zadłużenia w sześciu ratach przypadających w okresie od 14 grudnia 2016 r. do 22 lutego 2017 r. (§ 2 ust. 1 ugody).A. S. (1)zobowiązał się do zakończenia działań windykacyjnych prowadzonych za pośrednictwem(...) sp. z o.o.(§ 1 ust. 2 ugody).
(ugoda k. 92-93, korespondencja e-mail k. 94-95, 96-97, zeznaniaM. C.k. 168)
Ostatecznie spłata zadłużenia na rzeczA. S. (1)nastąpiła w następujących terminach:

-

4500 zł 25 listopada 2016 r.,

15 000 zł 1 grudnia 2016 r.,

6600 zł 15 grudnia 2016 r.,

6600 zł 2 stycznia 2017 r.,

6600 zł 10 stycznia 2017 r.,

6600 zł 1 lutego 2017 r.,

6607,04 zł 23 marca 2017 r.,

6600 zł 5 maja 2017 r.

Wpłaty dokonane przed zawarciem ugody stanowiły wyraz gotowości zawarcia ugody i woli realnego wywiązania się z zobowiązań. Jedynie wpłata z 10 stycznia 2017 r. nastąpiła terminowo.
(potwierdzenia przelewu k. 28-35)
Z tytułu usług windykacyjnychK.I.sp. z o.o wystawił na rzeczA. S. (1)faktury VAT:

-

30 listopada 2016 r. na 540 zł netto (12% od 4500 zł),

1 grudnia 2016 r. na 1800 zł netto (12% od 15 000 zł),

12 grudnia 2016 r. na 1782,32 zł netto (9% od 19 803,52 zł),

12 grudnia 2016 r. na 1782,32 zł netto (9% od 19 803,52 zł) (łącznie 5904,64 zł netto).

Należności wynikające ze wskazanych faktur zostały zapłacone przezA. S. (1)w łącznej kwocie brutto 7262,70 zł.
(faktury k. 36-39, potwierdzenia przelewów k. 40-43)
A. S. (1)wezwał(...) sp. z o.o.do zapłaty 5904,64 zł tytułem zwrotu kosztów odzyskiwania należności na podstawieart. 10 ust. 2 ustawy o terminach zapłaty w transakcjach handlowych. Wezwanie zostało wysłane za pośrednictwem poczty 11 maja 2017 r. W odpowiedzi na wezwanie 25 maja 2017 r.(...) sp. z o.o.odmówił spełnienia świadczenia wskazanego w nocie księgowej.
(nota księgowa k. 44, odpowiedź k. 98)
(...) sp. z o.o.uiścił na rzeczA. S. (1)3 sierpnia 2017 r. dwukrotnie po 174,22 zł tytułem równowartości 40 euro zwrotu kosztów odzyskiwania należności zfaktur VAT nr (...).
(potwierdzenia przelewów k. 45-46)
Stan faktyczny sąd ustalił na podstawie powołanych wyżej dowodów. Nie były kwestionowane między stronami dokumenty obrazujące chronologię ich relacji na tle powstałego zadłużenia. Sąd nie miał wątpliwości co do ich wiarygodności.
Wiarygodne były zeznaniaM. C.poza kwestią pierwotnego podjęcia przez(...) sp. z o.o.kontaktu zA. S. (2)w celu uzgodnienia zasad spłaty zadłużenia. Zeznaniom tym zaprzeczył bowiem w wiarygodny sposób w swoich zeznaniach pozwany. Sąd dał wiarę pozwanemu, albowiem wbrew zeznaniomM. C.nie ma w aktach sprawy żadnego potwierdzenia, aby strony dokonały bezpośrednio między sobą wstępnych ustaleń ugodowych. Przeczy temu sposób działania pozwanego. Jeśli strony doszłyby do wstępnego porozumienia co do zawarcia ugody, zbędne byłoby dalsze angażowanie w proces ustalania jej warunków podmiotu trzeciego– (...) sp. z o.o.Ponadto, z treści korespondencji z(...) sp. z o.o.wynika, że(...) sp. z o.o.na początku grudnia 2016 r. nie wiedział, czy ugoda zA. S. (2)była w ogóle osiągalna (w tym celu wpłacił 15 000 zł na poczet długu). Z korespondencji tej wynika, że wstępne wyrażenie woli stron zawarcia ugody nastąpiło dopiero później. Z omówionych względów sąd dał wiarę zeznaniomA. S. (1)w części, w jakiej wskazał na brak kontaktu z(...) sp. z o.o.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje.
Powództwo zasługiwało na uwzględnienie w części.
Żądanie wierzyciela zapłaty zwrotu kosztów odzyskiwania wymagalnego świadczenia pieniężnego od dłużnika znajduje oparcie w art. 10 ust. 1 i 2 ustawy z 8 marca 2013 r. o terminach zapłaty w transakcjach handlowych (Dz. U. z 2019 r. poz. 118). Spełniona została po stronie powoda przesłanka do żądania tego świadczenia, tj. brak zapłaty w terminie przez(...) sp. z o.o.świadczenia pieniężnego wynikającego z łączącej go zA. S. (2)transakcji handlowej w rozumieniu ustawy (w sytuacji spełnienia przezA. S. (1)świadczenia wzajemnego, co nie było sporne w niniejszej sprawie).
Zwrot kosztów odzyskiwania należności przysługuje w uzasadnionej wysokości (art. 10 ust. 2 ustawy). Ponadto należy zwrócić uwagę, że statuująca podstawę roszczeniaustawa o terminach zapłaty w transakcjach handlowychwdraża dyrektywę Parlamentu Europejskiego i Rady 2011/7/UE z 16 lutego 2011 r. w sprawie zwalczania opóźnień w płatnościach w transakcjach handlowych. Zgodnie zaś zart. 6dyrektywy państwa członkowskie UE powinny zapewnić uprawnienie wierzyciela do uzyskania od dłużnika rozsądnej rekompensaty za wszelkie koszty odzyskiwania należności przekraczające stałą kwotę 40 euro, poniesione z powodu opóźnień w płatnościach dłużnika. Zarówno zatem ustawodawca unijny jak i polski kwalifikują koszty odzyskiwania należności podlegające zwrotowi poprzez wymaganie, aby miały one charakter „uzasadniony” czy „rozsądny”. Nie podlegają zatem zwrotowi jakiekolwiek koszty z tego tytułu, lecz jedynie spełniające kryteria zasadności i rozsądku.
Zapatrywanie to znajduje potwierdzenie w orzecznictwie sądowym (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 lipca 2017 r., V CSK 660/16). Sąd podziela stanowisko, że zasadniczym sposobem odzyskiwania należności na drodze prawnej jest postępowanie egzekucyjne uregulowane wKodeksie postępowania cywilnego. Inne czynności, zwane przez podejmujące je podmioty działaniami windykacyjnymi, o ile zostały przez wierzyciela zlecone przeciwko dłużnikowi w celu spowodowania, by wykonał ciążące na nim zobowiązanie, muszą być indywidualnie oceniane z punktu widzenia ich charakteru i treści. W ten sposób każdorazowo konieczne jest zatem zbadanie, jakie konkretnie czynności jako windykacyjne podejmował przeciwko dłużnikowi przyjmujący zlecenie i czy czynności te mogły legalnie doprowadzić do rezultatu w postaci skłonienia dłużnika do zaspokojenia wierzyciela.
Sąd ocenił, że zasada powództwa została wykazana. Pozwany nie spełnił swojego świadczenia pieniężnego w terminie, nie wyjaśnił niezwłocznie swojego opóźnienia, nie było z nim czasowo żadnego kontaktu, nie przedstawił perspektyw zapłaty przeterminowanych należności. W ocenie sądu zwrócenie się przez powoda do podmiotu zajmującego się działaniami windykacyjnymi było w tych okolicznościach uzasadnione i mogło dawać nadzieję na szybsze zaspokojenie roszczeń powoda niż w cywilnym postępowaniu egzekucyjnym.
Powód zapłacił(...) sp. z o.o.7262,70 zł brutto (5904,64 zł netto) tytułem prowizji za czynności egzekucyjne w odniesieniu do należności powoda o łącznej wartości 59 107,04 zł. Czynności windykatora trwały około półtora miesiąca i polegały na kierowaniu wezwań do zapłaty drogą pocztową, e-mail oraz telefonicznie.(...)przygotował także ugodę oraz pośredniczył pomiędzy stronami w procesie jej zawierania.
Sąd doszedł do przekonania, biorąc pod uwagę zakres podjętych działań windykacyjnych oraz relatywnie krótki czas ich podejmowania, że wynagrodzenie w żądanej wysokości 5904,64 zł jest zawyżone. Po pierwsze, zauważyć należy, że stawka wynagrodzenia stosowana przez(...) sp. z o.o.jest niezależna od stopnia skomplikowania sprawy i podejmowanych czynności. Jedyną jego determinantą jest wysokość długu, podlegającego windykacji. Po drugie, czynności podejmowane przez windykatora miały zasadniczo nieskomplikowany charakter, niewymagający specjalistycznych kompetencji – dotyczy to kierowania wezwań do zapłaty na różnych platformach komunikacji. Jedyną czynnością wymagającą szczególnych kompetencji było przygotowanie ugody. Mając na uwadze, że koszt odzyskiwania należności powinien mieścić się w rozsądnych granicach, sąd uznał, iż miarodajnym punktem odniesienia w sprawie jest stawka minimalna wynagrodzenia radcy prawnego za prowadzenie sprawy w postępowaniu egzekucyjnym. Jej hipotetyczna wysokość w przypadku omawianego długu wynosi 1350 zł (§ 8 pkt 7 w zw. z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.). Sąd ocenił, że czynności windykatora nie przekroczyły stopnia skomplikowania czynności podejmowanych przez profesjonalnego pełnomocnika w postępowaniu egzekucyjnym. Czas ich trwania nie przekroczył również czasu trwania przeciętnego postępowania egzekucyjnego. Dlatego sąd uznał stawkę minimalnego wynagrodzenia radcy prawnego za adekwatną do oceny uzasadnionej i rozsądnej wysokości zwrotu kosztów odzyskiwania należności.
Należy uzupełnić, że dla uznania kosztów odzyskiwania należności za uzasadnione nie jest konieczne ustalenie, że doprowadziły one do spłaty długu, a jedynie że mogły do tego w świetle zasad doświadczenia życiowego doprowadzić. Bez znaczenia były zatem zarzuty pozwanego, że działania(...) sp. z o.o.nie spowodowały, że pozwany spłacił zadłużenie. Wystarczająca jest ocena sądu w okolicznościach sprawy, że uporczywe kierowanie wezwań do zapłaty połączonych z zagrożeniem wpisem do rejestru dłużników mogło wywrzeć na dłużnika presję prowadzącą do uregulowania przez niego zadłużenia. Nie miał znaczenia także zarzut, że wraz zawarciem ugody powód zobowiązał się do wstrzymania działań windykacyjnych. Zanim strony zawarły ugodę działania windykacyjne(...) sp. z o.o.obejmowały bowiem całość zadłużenia, a nadto jak wskazano wyżej, mogły prowadzić do pełnego uregulowania zadłużenia przez pozwanego.
Kwotę należnego powodowi roszczenia sąd pomniejszył o sumę dwukrotności 174,22 zł, którą pozwany uiścił przed wytoczeniem powództwa. Tym samym zasądzeniu podlegało 1001,56 zł. Powództwo w pozostałym zakresie podlegało oddaleniu.
Na podstawieart. 481 § 1 k.c.sąd zasądził na rzecz powoda odsetki ustawowe za opóźnienie zgodnie z żądaniem pozwu od 29 stycznia 2018 r. do dnia zapłaty. Dochodzone roszczenie ma charakter bezterminowy (art. 455 k.c.), a wezwanie do jego zapłaty pozwany odebrał w maju 2017 r.
Sąd rozstrzygnął o rozdzieleniu kosztów procesu stosunkowo pomiędzy stornami na podstawieart. 100 k.p.c., ustalając, że powód wygrał sprawę w 18%. Koszty procesu po jego stronie wyniosły łącznie 2067 zł – opłata od pozwu 250 zł, opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł, stawka wynagrodzenia pełnomocnika wykonującego zawód radcy prawnego 1800 zł (§ 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych). 18% z tej kwoty to 372,06 zł. Koszty procesu po stronie pozwanego wyniosły ograniczyły się do opłaty skarbowej od pełnomocnictwa 17 zł. 82% z tej kwoty to 13,94 zł. Różnica podlegająca zasądzeniu na rzecz powoda wyniosła 358,12 zł.
Sąd oddalił wniosek o nadanie wyrokowi rygoru natychmiastowej wykonalności, albowiem powód nie wykazał zaistnienia jakiejkolwiek z przesłanekart. 333 § 3 k.p.c.
Zarządzenie:(...)