Sąd Okręgowy w Częstochowie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 87/19
Data wyroku: 2019-03-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Gałkowska
Słowa kluczowe: Obrona konieczna
Podstawa prawna: art.437 § 1 kpk,art.438§ 2 i 3 kpk
Teza: „Prawidłowe zastosowanie instytucji obrony koniecznej, objęcie jej ramami inkryminowanego zdarzenia wymaga prawidłowego, precyzyjnego odtworzenia jego przebiegu, w tym zamiaru towarzyszącego działaniom każdego z uczestników. Obrona konieczna występuje w przypadku aktywności obydwu stron przestępstwa, zakłada ona akcję - bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem, co jest istotą każdego przestępstwa, ale także interakcję - odpieranie tego zamachu. Ekskulpacja osoby, która przeciwstawia się zamachowi powodując negatywne skutki dla drugiej strony owego starcia, następuje w wyniku ustalenia, bezprawności zamachu, konieczności jego odparcia, a przede wszystkim bezpośredniości zamachu. Sąd uniewinnia, na podstawie ort. 25 § 1 k.k., tego, kto swym działaniem wypełnił znamiona czynu kwalifikowanego przez prawo karne ale musiał tak postąpić, jeśli w sytuacji nagłej, dynamicznej, trudno kontrolowanej, niebezpiecznej, podjął możliwe kroki, zastosował dostępne środki, by odeprzeć bezpośredni, bezprawny zamach." 
".............bezpośredni, bezprawny i rzeczywisty zamach na dobro chronione  i niezbędność podjęcia obrony koniecznej dla odparcia tego zamachu powoduje zawsze stan pewnego wzburzenia psychicznego, obawy, czy zdenerwowania i trudno wyobrazić sobie bezprawny zamach, który nigdy nie wzbudzałby u zaatakowanego strachu i wzburzenia. Fakt ten nie oznacza jednak, że w każdym przypadku zostają wówczas spełnione warunki określone w art. 25 § 3 k.k ......................... Należy więc wykazać, że strach lub wzburzenie było powodem przekroczenia granic obrony koniecznej..............................  przeżycia psychiczne sprawcy w postaci strachu lub wzburzenia wtedy tylko powodują i niekaralność czynu, jeżeli są usprawiedliwione okolicznościami zamachu. Indywidualna skłonność sprawcy do popadania we wzburzenie lub ulegania uczuciu strachu nie wystarcza. Konieczne jest bowiem ustalenie, że w danych okolicznościach sprawca miał podstawy do takiej reakcji"

Sygn. akt VII Ka 87/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 marca 2019 r.
Sąd Okręgowy w Częstochowie VII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Agnieszka Gałkowska
Protokolant: sekr. sądowy Aleksandra Błachowicz - Dróżdż
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Częstochowa Północ w Częstochowie Jacka Gurbały

po rozpoznaniu w dniu 14 marca 2019r.
sprawy
P. C. (1)s.J.iE.ur. (...)wC.
W. K. (1)s.T.iJ.ur. (...)wC.
oskarżonych o czyny zart. 158 § 1 kk,art. 13 § 1 kkw zw. zart. 158 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego
od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie
z dnia 2 października 2018 r. , sygn. akt XVI K 614/18
orzeka:

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonegoP. C. (1);

2
uchyla zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonegoW. K. (1)w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w punkcie 3 i sprawę w tym zakresie przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie;

3
uchylając rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 7 w pozostałej części zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonegoW. K. (1)utrzymuje w mocy;

4
zasądza od oskarżyciela posiłkowegoJ. H.P.na rzecz oskarżonegoP. C. (1)kwotę 840 zł (osiemset czterdzieści złotych) tytułem zwrotu poniesionych przez niego wydatków postępowania odwoławczego obejmujących zwrot kosztów zastępstwa adwokackiego.

Sygn. akt VII Ka 87/19

UZASADNIENIE
P. C. (1)iW. K. (1)zostali oskarżeni o to, że:

I
w dniu 04 listopada 2012r. wC.przy Al.(...), działając wspólnie i w porozumieniu poprzez przewrócenie na ziemię, zadawanie ciosów pięściami po głowie oraz kopanie nogami po całym ciele, dokonali pobiciaJ. H.
P., powodując obrażenia w postaci: złamania kości potylicznej po stronie lewej biegnącej w stronę otworu wielkiego, stłuczenia twarzy w okolicy oczodołowo-potylicznej prawej z obrzękiem miejscowym, krwiakiem okularowym i raną szarpaną powieki górnej oka prawego, liczne rany twarzoczaszki i jamy ustnej, krwiak przymózgowy w okolicy czołowo-skroniowej prawej, drobne stłuczenia krwotoczne u podstawy płata czołowego prawego, złamania części zębodołowej żuchwy pomiędzy zębami 32-42, czym narazili go na bezpośrednie niebezpieczeństwo utraty życia albo nastąpienie skutku określonego wart. 156 § 1 k.k.lub wart. 157 § 1 k.k.,

    tj. o czyn zart. 158 § 1 k.k.

II
w dniu 04 listopada 2012 r. wC.przy Al.(...), działając wspólnie i w porozumieniu usiłowali dokonać pobiciaK. R., lecz czynu tego nie dokonali z uwagi na oddalenie się pokrzywdzonego,

tj. o czyn zart. 13 § 1 k.k.w związku zart. 158 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 12 września 2013r., sygn. akt III K 14/13 orzekł:

1
uznał oskarżonychP. C. (1)iW. K. (1)za winnych tego, że w dniu 4 listopada 2012r. wC.przy Al.(...)na chodniku wraz zK. R.iJ. H.
P.wzięli udział w bójce, w wyniku którejJ. H.
P.doznał obrażeń ciała w postaci złamania kości potylicznej po stronie lewej biegnącej w stronę otworu wielkiego, stłuczenia twarzy w okolicy oczodołowo-potylicznej prawej z obrzękiem miejscowym, krwiakiem okularowym i raną szarpaną powieki górnej oka prawego, liczne rany twarzoczaszki i jamy ustnej, krwiak przymózgowy w okolicy czołowo-skroniowej prawej, drobne stłuczenia krwotoczne u podstawy płata czołowego prawego, złamania części zębodołowej żuchwy pomiędzy zębami 32-42 oraz został narażony na bezpośrednie niebezpieczeństwo ciężkiego uszczerbku na zdrowiu i utraty życia tj. przestępstwa zart. 158 §1 kki za to na mocy tego przepisu skazał ich na kary po 1 (jednym) roku pozbawienia wolności;

2
na mocyart. 69 §1 i 2 kkiart. 70 §1 pkt 1 i §2 kkwykonanie orzeczonych wobec oskarżonych kar pozbawienia wolności warunkowo zawiesił: wobecP. C. (1)na okres 5 (pięciu) lat, a wobecW. K. (1)na okres 3 (trzech) lat – tytułem próby;

3
na mocyart. 73 §2 kkw okresie próby oddał oskarżonegoP. C. (1)pod dozór kuratora sądowego;

4
na mocyart. 71 §1 kkorzekł wobec oskarżonych grzywny w wysokości po 50 (pięćdziesiąt) stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 (dziesięciu) zł;

5
na mocyart. 46 §1 kkorzekł od oskarżonegoW. K. (1)zadośćuczynienie na rzecz pokrzywdzonegoJ. P.w kwocie 8000 (osiem tysięcy) zł;

6
na mocyart. 627 kpkw zw. zart. 616 §1 pkt 2 kpkzasądził od oskarżonych solidarnie na rzeczJ. H.P.kwotę 929,88 (dziewięćset dwadzieścia dziewięć zł osiemdziesiąt osiem gr) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

7
na mocyart. 627 kpk,art. 2 ust 1 pkt 3 i art. 3 ust 2 ustawy o opłatach w sprawach karnychzasądził od oskarżonych na rzecz Skarbu Państwa kwoty po 230 (dwieście trzydzieści) zł tytułem opłaty oraz odP. C. (1)kwotę 2203,78 (dwa tysiące dwieście trzy zł siedemdziesiąt osiem gr) zł, a odW. K. (1)kwotę 299,85 (dwieście dziewięćdziesiąt dziewięć zł osiemdziesiąt pięć gr) zł tytułem wydatków.

Od powyższego wyroku apelacje wnieśliprokurator, obrońca oskarżonegoP. C. (1), pełnomocnik oskarżyciela posiłkowegoJ. H.P.oraz obrońca oskarżonegoW. K. (1).
Sąd Okręgowy w Częstochowie po rozpoznaniu sprawyP. C. (1)iW. K. (1)na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych wyrokiemz dnia 10 lutego 2014 roku wydanym w sprawie sygn. aktVII Ka 1106/13uchylił zaskarżony wyrok Sądu Rejonowego w Częstochowie z dnia 12 września 2013r.wydany w sprawie sygn. akt III K 14/13 i sprawę przekazał Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Rejonowy w Częstochowie po ponownym rozpoznaniu sprawy wyrokiemz dnia 2 października 2018 r., sygn. akt XVI K 614/18:

1
przyjmując, że oskarżonyP. C. (1)dopuścił się zarzucanego mu czynu opisanego w pkt. I części wstępnej wyroku wyczerpującego znamiona zart. 158 § 1 k.k.działając w warunkach obrony koniecznej, z mocyart. 25 § 1 k.k.w zw. z 17§ 1 pkt 2 k.p.k.w zw. zart. 414§1 k.p.k.uniewinnił oskarżonego od popełnienia tego czynu;

2
z mocyart. 414 § 1 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.uniewinnił oskarżonegoP. C. (1)od popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt II aktu;

3
przyjmując, że oskarżonyW. K. (1)w ramach czynu zarzucanego mu w pkt I aktu oskarżenia dopuścił się czynu polegającego na tym, że w dniu 04.11.2012 roku wC.przy Alei(...)poprzez kopnięcie nogą w głowę i przewrócenie na ziemię pokrzywdzonegoS. P.spowodował u niego obrażenia ciała co najmniej w postaci złamania kości potylicznej po stronie lewej biegnącego w stronę otworu wielkiego oraz złamania części zębodołowej żuchwy pomiędzy zębami 32-42, które to obrażenia naruszyły prawidłowe funkcjonowanie organizmu pokrzywdzonego na okres powyżej dni siedmiu, to jest czynu zart. 157 § 1 k.k.i przyjmując, że czyn ten został przez oskarżonego popełniony w warunkach obrony koniecznej i z przekroczeniem jej granic, przy czym przekroczenie to nastąpiło w wyniku strachu i wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami zamachu z mocyart. 25 § 3 k.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 4 k.p.k.postępowanie co do tego czynu umorzył;

4
z mocyart. 414 § 1 k.p.k.w zw. zart. 17 § 1 pkt 1 k.p.k.uniewinnił oskarżonegoW. K. (1)od popełnienia czynu zarzucanego mu w pkt. II aktu oskarżenia;

5
z mocyart. 632 pkt 2 k.p.k.kosztami procesu obciążył Skarb Państwa;

6
z mocyart. 632 pkt 2 k.p.k.zasądził od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonegoP. C. (1)kwotę 2448 (dwa tysiące czterysta czterdzieści osiem) złotych tytułem zwrotu kosztów obrony z wyboru;

7
z mocyart. 632 pkt 2 k.p.k.zasądził od Skarbu Państwa na rzecz oskarżonegoW. K. (1)kwotę 2364 (dwa tysiące trzysta sześćdziesiąt cztery) złotych tytułem zwrotu kosztów obrony z wyboru.

Powyższy wyrok został zaskarżony w drodze apelacji wywiedzionej przez pełnomocnika oskarżyciela posiłkowegoJ. H.P..
Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść oskarżonychzarzucając wyrokowi obrazę przepisów postępowania karnego, mającą istotny wpływ na treść wydanego orzeczenia, tj.:

1
art.7 k.p.k.iart. 424 § 1pkt in finek.p.k.poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, wyrażającej się w sprzecznej z zasadami doświadczenia życiowego i logicznego rozumowania, wybiórczej, bezkrytycznej oceny materiału dowodowego i w konsekwencji:

2. błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, a polegający na przyjęciu, że oskarżeni działali w warunkach obrony koniecznej, podczas gdy prawidłowa analiza materiału dowodowego nie prowadzi do takiego wniosku, a oskarżeni dopuścili się popełnienia przestępstwa na szkodęJ. H.P..
W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego zasługuje na częściowe jej uwzględnienie, a mianowicie w części odnoszącej się do oskarżonegoW. K. (1)w zakresie rozstrzygnięcia zawartego w pkt.3 wyroku, co spowodowało uchylenie wyroku w tym zakresie i przekazanie sprawy oskarżonegoW. K. (1)do ponownego rozpoznania Sądowi Pierwszej Instancji.
Brak jest natomiast podstaw do podważenia prawidłowości ustaleń faktycznych w zakresie roli oskarżonegoP. C. (1)w zarzucanym mu czynie na szkodęJ. H.P., albowiem całościowa wymowa zgromadzonego materiału dowodowego w sprawie i prawidłowo ocenionego w tej części przez Sąd Rejonowy w sposób jednoznaczny wskazuje, iż oskarżonyP. C. (1)został zaatakowany przezK. R.iJ. H.P., którzy zaczęli bić go pięściami w odwecie za wcześniejsze zajście, mające miejsce przy jednej z kamienic przy Alei(...)wC.. Ów fakt został dostrzeżony przez oskarżonegoW. K. (1)przebywającego w tym czasie w lokaluB.. Na takie ustalenia pozwalały nie tylko wyjaśnienia samych oskarżonych, zeznania świadkówA. M.,K. W., ale i opinia sądowo -lekarska sporządzona na okoliczność obrażeń ciała odniesionych przez oskarżonegoP. C. (1)(k-86 akt). Sąd Rejonowy dokonując ustaleń faktycznych w tym zakresie oparł się na wszystkich dowodach zgromadzonych w sprawie, dokonując ich wnikliwej i szczegółowej analizy. Sąd Rejonowy wskazał, którym z przeprowadzonych dowodów przyznał walor wiarygodności, a którym takiego waloru odmówił. Dokonana przez Sąd Pierwszej Instancji ocena poszczególnych dowodów odpowiada również zasadom doświadczenia życiowego, zasadom logicznego rozumowania i nie można jej przyznać cech dowolności. Pozostaje więc pod pełną ochroną art. 7k.p.k. Skarżący w wywiedzionej apelacji nie przedstawił natomiast żadnego przekonującego argumentu pozwalającego na podważenie prawidłowości dokonanych przez Sąd Merita ocen i ustaleń. Ewentualne kwestionowanie stanu faktycznego w tymże zakresie nie wytrzymywałoby krytyki zwłaszcza w aspekcie rozległych, obrażeń ciała odniesionych przezP. C. (1), u którego stwierdzono m.in. stłuczenia z obrzękiem i otarciami naskórka okolicy potylicznej, stłuczenie z obrzękiem i raną w okolicy obojczyka prawego, stłuczenie z podbiegnięciami krwawymi klatki piersiowej, stłuczenie z obrzękiem i licznymi ranami ręki prawej oraz stłuczenie z obrzękiem i zasinieniem ręki lewej. O ile jeszcze urazy obu rąk oskarżonegoP. C. (1), jak wynika z opinii, mogły powstać wskutek zadawania przez niego ciosów atakującym go mężczyznom, co jest przecież wysoce prawdopodobne, skoro oskarżony bronił się przed napastnikami odpierając bezprawny atak, czy też częściowo wskutek uderzenia przez oskarżonego pięścią w szybę wD. K.(k-180 akt), to już nie sposób byłoby w sposób racjonalny wyjaśnić powstania pozostałych obrażeń u niego stwierdzonych. Ich charakter przeczy tez możliwości powstania podczas wcześniejszego zajścia rozgrywającego się pomiędzy jego osobą aK. R., skoro doszło wówczas wyłącznie do niegroźnej szarpaniny pomiędzy tymi mężczyznami.
O ile Sąd Okręgowy podziela ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd Rejonowy do czasu dostrzeżenia przez oskarżonegoW. K. (1)faktu ataku wobecP. C. (1)przezK. R.iJ. H.P., to już przebieg zdarzenia w dalszej jego części nasuwa poważne wątpliwości. Te ustalenia nie zostały bowiem poprzedzone dogłębną oceną wszystkich dowodów. Wymowa uzasadnienia Sądu Pierwszej Instancji wskazuje, iż w tym zakresie Sąd oparł sie wyłącznie do dowodach korzystnych dla oskarżonego, pomijając te które mają dla niego wymowę odmienną, bądź marginalizując ich znaczenia dla odtworzenia stanu faktycznego.
Przywołać w tym miejscu należy fragment ustaleń faktycznych Sądu Rejonowego "

P. C. (1)w czasie zajścia przewrócił się na ziemię, Zauważył to znajdujący się w barzeW. K. (1), który zażądał od właścicielki otwarcia lokalu. Gdy bar został otwartyW. K. (1)wybiegł na zewnątrz. W pierwszej kolejności usiłował obezwładnić atakującegoP. C. (1)K. R.chwytając go za kurtkę i odciągając go. NastępnieW. K. (1)kopnął w twarz pokrzywdzonegoJ. P.w wyniku czego ten ostatni przewrócił się na ziemię" . Już odwołanie sie do przywołanego fragmentu ustaleń faktycznych nakazywało Sądowi Pierwszej Instancji wnikliwa ocenę, czy oskarżonyW. K. (1)zadając kopnięcie w twarz pokrzywdzonemu odpierał bezpośredni , bezprawny zamach na oskarżonegoP. C. (1), skoro żadnego uderzeniu mu nie zadawał, ani też nie zamierzał się w tym czasie na oskarżonego. Nie dostrzegli tego rodzaju zachowania również świadkowieA. M.,K. W.. Zatem już ten fragment ustaleń faktycznych poddaje wątpliwość, czy w ogóle można oskarżonemu przypisać działanie w warunkach obrony koniecznej, nawet z przekroczeniem jej granic, jak to ostatecznie przyjął Sąd Rejonowy. Bezpośredniość zamachu uprawniająca do obrony koniecznej zakłada, że zamach trwa, to znaczy jest kontynuowany po rozpoczęciu go i przez to zagraża dobrom prawnym napadniętego. Bezpośredniości zamachu nie wyklucza przerwanie go, jednakże wyłącznie wówczas gdy nie ulega wątpliwości, że atak zostanie ponowiony natychmiast lub w najbliższej chwili. Warunkiem przyjęcia obrony koniecznej jest działanie w zamiarze odparcia zamachu, co zakłada świadomość zaistnienia bezpośredniego i bezprawnego zamachu oraz wolę obrony zaatakowanego dobra.
Nawet przyjmując najbardziej korzystną dla oskarżonego wersję, iż miał miejsce bezpośredni, bezprawny zamach ze strony pokrzywdzonegoJ. P.w stosunku do oskarżonegoP. C. (1), ustalenie przez Sąd Rejonowy, iż oskarżonyW. K. (1)zadając mu bardzo silne kopnięcie w twarz, niewspółmierne do zagrożenia, a skutkujące upadkiem pokrzywdzonego, działał z przekroczeniem granic obrony koniecznej w wyniku strachu i wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami zamachu nie jest przekonujące. Wystarczającym w tym zakresie nie może być bowiem wyłącznie treść opinii sądowo -psychiatrycznej bez samodzielnego rozważenia przez Sąd Pierwszej Instancji, czy faktycznie okoliczności w jakich oskarżonyW. K. (1)zadał tak silne uderzenie pokrzywdzonemu dawały podstawy do przyjęcia, że działał w wyniku strachu i wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami zamachu. Sąd Pierwszej Instancji nie czyni w tym zakresie żadnych samodzielnych ustaleń odwołując się bezrefleksyjnie wyłącznie do opinii biegłych psychiatrów, to których kompetencji nie należy przecież ocena okoliczności w jakich działał oskarżony. Zauważenia wymaga, że zgodnie z ugruntowanym orzecznictwem ustalenia w aspekcieart. 25 § 3 k.k.należą do Sądu orzekającego, a nie do biegłych psychiatrów lub psychologa (tak przykładowo: Wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 18 stycznia 2017 r., II AKa 466/16). Niezależnie od powyższego zwrócić w tym miejscu należy uwagę na treść opinii sądowo - psychiatrycznej (k. 556),
    „...zapewne przekroczył warunki obrony koniecznej w przypadku kopnięcia w twarz napastnika, ale nie miało to charakteru zaplanowanego, nie miało cech działania z premedytacją. Działał pod wpływem wzburzenia usprawiedliwionego okolicznościami zamachu. Początkowo zareagował w obronie kolegi, następnie broniąc się przed atakiem napastnika, który to atak ocenił jako zagrażający jemu zareagował kopnięciem napastnika w twarz”. Tymczasem oskarżonyW. K. (1)w swoich wyjaśnieniach nie wskazywał okoliczności, które jednoznacznie uzasadniałyby przyjęcie, że jego działanie odbyło się w warunkach obrony koniecznej, skoro pokrzywdzony bezpośrednio przed zadaniem mu przez oskarżonego silnego kopnięcia w twarz nie zadawał oskarżonemuP. C. (1)żadnego uderzenia, ewentualnie by miał takowy zamiar i do tego bezpośrednio zmierzał, czy też by sam oskarżonyW. K. (1)czuł się zagrożony ze strony pokrzywdzonego. Odosobnione w tym zakresie zeznania świadkaK. W., że pokrzywdzony "tak jakby" chciał doskoczyć doW. K. (1)i wtedy to oskarżony broniąc sie uderzył go nogą nie wytrzymują krytyki (k-194verte), skoro sam oskarżonyW. K. (1)na taki fakt nie wskazuje, a i świadekK. W.nie podała tak istotnych okoliczności podczas przesłuchania w toku postępowania przygotowawczego bezpośrednio po zdarzeniu, choć przecież musiała zdawać sobie sprawę z jej znaczenia dla oceny zachowania kolegi. Ponownej analizy wymaga więc ocena, czy zadając pokrzywdzonemu kopnięcie w twarz oskarżony odpierał bezpośredni zamach, a w przypadku udzielania pozytywnej odpowiedzi, to czy zachodziły podstawy do uznania, iż przekraczając granice obrony koniecznej poprzez zadanie pokrzywdzonemu niewspółmiernie silnego kopnięcia w stosunku do zagrożenia, oskarżony granice te przekroczył pod wpływem strachu i obiektywnie miał ku temu podstawy. Zgodnie bowiem z przepisemart. 25 § 3 k.k.nie podlega karze, kto przekracza granice obrony koniecznej pod wpływam strachu lub
    wzburzenia usprawiedliwionych okolicznościami zamachu. W postanowieniu z dnia 14 lutego 2002 r., II KKN 337/01 (OSNKW 2002, z. 7-8, poz. 66) Sąd Najwyższy wskazał: "
    Sytuacja opisana wart. 25 § 3 k.k.ograniczona być musi do takich tylko wypadków, w których przyjęto, że okoliczności zamachu, oceniane obiektywnie, racjonalnie tłumaczą wywołanie stanu strachu lub wzburzenia, a stan ten przesądził o sposobie odparcia zamachu.Artykuł 25 § 3 k.k.nie może być wykorzystywany do likwidacji kolizji między prawnymi i społecznymi ocenami przez rezygnację z trafnego orzekania, lecz ma stanowić podstawę rozstrzygnięcia w wypadkach ustalenia określonej w nim przyczyny przekroczenia granic obrony koniecznej". Podkreśla się też w orzecznictwie, iż bezpośredni, bezprawny i rzeczywisty zamach na dobro chronione i niezbędność podjęcia obrony koniecznej dla odparcia tego zamachu powoduje zawsze stan pewnego wzburzenia psychicznego, obawy, czy zdenerwowania i trudno wyobrazić sobie bezprawny zamach, który nigdy nie wzbudzałby u zaatakowanego strachu i wzburzenia. Fakt ten nie oznacza jednak, że w każdym przypadku zostają wówczas spełnione warunki określone wart. 25 § 3 k.k.. Podobnie dla oceny występowania okoliczności zart. 25 § 3 k.k.odnosić się należy do jednostkowej podatności sprawcy na doznanie strachu lub wzburzenia, czy też do reakcji wzorcowego obywatela. Należy więc wykazać, że strach lub wzburzenie było powodem przekroczenia granic obrony koniecznej. Strach lub wzburzenie jedynie towarzyszące ekscesowi nie mogą stanowić podstawy do wyłączenia karalności za czyn zabroniony popełniony w warunkach przekroczenia granic obrony koniecznej (vide: Kodeks karny, Komentarz pod red. A.Zolla, Lex 2012). Podobny pogląd wyraził Sąd Apelacyjny w Warszawie w wyroku z dnia 20 grudnia 2018 r. wydanym w sprawie II AKa 447/18 podkreślając,
    iż przeżycia psychiczne sprawcy w postaci strachu lub wzburzenia wtedy tylko powodują niekaralność czynu, jeżeli są usprawiedliwione okolicznościami zamachu. Indywidualna skłonność sprawcy do popadania we wzburzenie lub ulegania uczuciu strachu nie wystarcza. Konieczne jest bowiem ustalenie, że w danych okolicznościach sprawca miał podstawy do takiej reakcji. (LEX nr 2622686). jak i Sąd Apelacyjny w Gdańsku w Wyroku z dnia 21 września 2016 r. wydanym w sprawie II AKa 261/16 (LEX nr 2157821).
Niezależnie od powyższych rozważań nie sposób jest przy tym nie dostrzec, iż Sąd Rejonowy działanie oskarżonegoW. K. (1)ograniczył wyłącznie do zadania przez niego jednego kopnięcia w twarz pokrzywdzonego skutkującego upadkiem na twarde podłoże. Poza uwagą Sądu są jednakże wyjaśnieniaP. C. (1), który spontanicznie w trakcie przesłuchania w dniu 5.11.2012r. wskazał, iż oskarżonyW. K. (1)poza ciosem skutkującym upadkiem pokrzywdzonegoJ. P.zadał mu jeszcze jedno uderzenie, tj. kopnięcie po tym jak ten wskutek pierwszego ciosu upadł na podłoże (k.37). Oskarżony podał bowiem "wtedy z lokalu(...)wybiegłW. K. (1)i pięścią uderzyłJ. P.w twarz, tak że ten ostatni upadł po czymW. K. (1)kopnął w twarz leżącego pokrzywdzonego" . Choć bezspornym jest, iż spostrzeżenie oskarżonegoP. C. (1)co do rodzaju pierwszego ciosu zadanego pokrzywdzonemu było błędne, gdyż z wszystkich dowodów, w tym ostatecznie także z wyjaśnień oskarżonegoW. K. (1)wynika, iż było to kopnięcie w twarz, a nie zadanie uderzenia pięścią to jednakże najistotniejszym jest, iż wskutek tego pierwszego uderzenia pokrzywdzonego ten upadł na ziemię, coP. C. (1)dostrzegł, a wówczas oskarżonyW. K. (1)miał mu zadać kolejny cios w postaci kopnięcia. Choć Sąd Rejonowy dostrzegł te wyjaśnienia oskarżonegoP. C. (1), to jednakże nie odniósł się do nich w żaden sposób, ani też nie dokonał ich oceny. Choć w kolejnych wyjaśnieniach oskarżonyP. C. (1)wycofał się ze swych dotychczasowych twierdzeń, to w ocenie Sądu Okręgowego czynił to w bardzo nieprzekonujący sposób. Oskarżony musiał bowiem zdawać sobie sprawę z wagi wyjaśnień obciążających oskarżonegoW. K. (1)i zasady doświadczenia życiowego przemawiają za krytyczną oceną kolejnych wyjaśnień tegoż oskarżonego, jako próby zminimalizowania działań kolegi, spieszącemu z udzieleniem mu pomocy. Tymczasem zadania pokrzywdzonemu tegoż dodatkowego uderzenia, zupełnie nieuzasadnionego w sytuacji, gdy pokrzywdzony leżał nieprzytomny na ziemi, nie sposób byłoby uznać nie tylko za działanie w warunkach obrony koniecznej, ale i nawet za przekroczenie jej granic, skoro ze strony nieprzytomnego pokrzywdzonego żadnego zagrożenia już nie było.
Sąd Okręgowy podkreśla stanowczo, iż prawidłowe zastosowanie instytucji obrony koniecznej, objęcie jej ramami inkryminowanego zdarzenia wymaga prawidłowego, precyzyjnego odtworzenia jego przebiegu, w tym zamiaru towarzyszącego działaniom każdego z uczestników. Obrona konieczna występuje w przypadku aktywności obydwu stron przestępstwa, zakłada ona akcję - bezprawny zamach na jakiekolwiek dobro chronione prawem, co jest istotą każdego przestępstwa, ale także interakcję - odpieranie tego zamachu. Ekskulpacja osoby, która przeciwstawia się zamachowi powodując negatywne skutki dla drugiej strony owego starcia, następuje w wyniku ustalenia, bezprawności zamachu,konieczności jego odparcia,a przede wszystkim bezpośredniości zamachu. Sąd uniewinnia, na podstawieart. 25 § 1 k.k., tego, kto swym działaniem wypełnił znamiona czynu kwalifikowanego przez prawo karne ale musiał tak postąpić, jeśli w sytuacji nagłej, dynamicznej, trudno kontrolowanej, niebezpiecznej, podjął możliwe kroki, zastosował dostępne środki, by odeprzeć bezpośredni, bezprawny zamach.
Przy ponownym rozpoznaniu niniejszej sprawy Sąd Rejonowy zobowiązany będzie przeprowadzić na nowo całe postępowanie dowodowe, a następnie szczegółowo i wnikliwie oceni wszystkie zgromadzone w niniejszej sprawie dowody respektując zasady określone w art. 7k.p.k.. W dalszej zaś kolejności Sąd Rejonowy poczyni na ich podstawie precyzyjne ustalenia faktyczne oparte na całokształcie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Powinnością Sądu jest bowiem dokonanie ustaleń należycie umocowanych w materiale dowodowym sprawy.
Reasumując, Sąd Okręgowy na podstawieart. 437 §1 i § 2 k.p.k.utrzymał w mocy zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonegoP. C. (1)natomiast uchylił rozstrzygnięcie w stosunku do oskarżonegoW. K. (1)w zakresie zarzucanego mu czynu z art. 158§1k.k. i sprawę w tej części przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie. Ponadto Sąd Okręgowy uchylił rozstrzygnięcie zawarte w pkt 7, w pozostałym zakresie zaskarżony wyrok utrzymując w mocy.
Na podstawie art. 636 § 1 i 2k.p.k. w zw. z art. 633k.p.k. w zw. z § 11 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22.10.2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie Sąd Okręgowy zasądził od oskarżyciela posiłkowegoJ. H.P.na rzecz oskarżonegoP. C. (1)kwotę 840 zł tytułem zwrotu poniesionych przez niego wydatków postępowania odwoławczego obejmujących zwrot kosztów zastępstwa adwokackiego.