Sąd Okręgowy w Częstochowie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 627/19
Data wyroku: 2019-09-03 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Gałkowska, Agnieszka Radojewska, Aneta Łatanik
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko mieniu
Podstawa prawna: art.300 § 2 kk
Teza: Nietezowane

Sygn. akt VII Ka 627/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 września 2019 r.
Sąd Okręgowy w Częstochowie VII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący:  SSO Agnieszka Gałkowska
Sędziowie:   SSO Aneta Łatanik (spr.)
SSO Agnieszka Radojewska
Protokolant: st.sekr.sądowy Aleksandra Błachowicz-Dróżdż
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej Częstochowa Północ w Częstochowie Rafała Kalinowskiego

po rozpoznaniu w dniu 3 września 2019r.
sprawyW. J.s.J.iA.ur. (...)wC.
oskarżonego o czyny z art.art. 300 § 1 kk,302 § 1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora, obrońcę oskarżonego i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego
od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie
z dnia 28 marca 2019 r., sygn. akt IV K 830/17
orzeka:
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie.
Sygn. aktVII Ka 627/19

UZASADNIENIE
W. J.został oskarżony o to, że:

I
w 2012 roku wC., woj.(...)będąc jedynym członkiem zarządu(...) Sp.z.o.o.wiedząc o grożącej Spółce niewypłacalności utrudniałP. M. (1)dochodzenie jego roszczeń poprzez ukrywanie i zbywanie składników majątkowych, w tym w szczególności dokonywanie rozliczeń z pominięciem rachunków bankowych prowadzonej przez niego działalności gospodarczej podfirmą (...) Sp.z.o.o., zakup za środki finansowego(...) Sp.z.o.o.przedmiotów na rzecz osób trzecich, tj. o przestępstwo zart. 300 § 1 kk;

II
w okresie od 2011r. do 2012r. będąc jedynym członkiem zarządu(...) Sp.z.o.o.w związku z grożącą Spółce niewypłacalnością zaspokajał dowolnie swoich wierzycieli, dokonując spłaty należności na rzecz podmiotów, których wierzytelności powstały później niż wierzytelnośćP. M. (1), wyrządzając mu w ten sposób szkodę, tj. o przestępstwo zart. 302 § 1 kk.

Sąd Rejonowy w Częstochowie rozpoznając niniejszą sprawę po raz pierwszy, postanowieniem z dnia 7 października 2015 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV K 398/15m. in. umorzył postępowanie karne w stosunku doW. J., o czyn opisany wpkt II, tj. o czyn zart. 300§1kkw zw. zart. 301§1kkz uwagi na brak znamiona czynu zabronionego oraz umorzył postępowanie karne w stosunku doW. J., o czyn opisany wpkt III, tj. o czyn zart. 302§1kkz uwagi na brak znamiona czynu zabronionego.
Zażalenie na przedmiotowe postanowienie wniósł pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego.
Sąd Okręgowy w Częstochowie postaowieniem z dnia 29 stycznia 2016 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VII Kz 419/15 na skutek rozpoznania zażaleniam.in. uchylił powyższe rozstrzygnięcia i w tym zakresie przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie.
Sąd Rejonowy w Częstochowie rozpoznając sprawę po raz drugi, wyrokiem z dnia 2 maja 2017 r. wydanym w sprawie o sygn. akt IV K 60/16 m. in.uznał oskarżonegoW. J.za winnego tego, że w okresie od grudnia 2011 roku do końca maja 2012 roku wC., będąc jedynym członkiem zarządu(...) Sp.z.o.o.wC., w obliczu grożącej spółce niewypłacalności, uszczuplał zaspokojenie wierzycielaP. M. (1)przez to, że ukrywał obroty spółki dokonując rozliczeń z pominięciem rachunków bankowych prowadzonych dla Spółki, a nadto spłacał tylko niektórych wierzycieli czym działał na szkodęP. M. (1), to jest winnego popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa zart. 300 § 1 kkiart. 302 § 1 kkw zw. zart. 308 kkprzy zast.art. 11 § 2 kki za to na podstawieart. 300 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkiart. 37 kkwymierzył mu karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności, natomiast na podstawieart. 4 § 1 kkiart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkwykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił tytułem próby na okres 2 (dwóch) lat.
Apelacje od tego wyroku wywiedli prokurator, obrońca oskarżonego i pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego.
Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 26 września 2017 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VII Ka 731/17uchylił zaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie.
Sąd Rejonowy w Częstochowie rozpoznając niniejszą sprawę po raz trzeci, wyrokiem z dnia 28 marca 2019 r. w sprawie o sygn. akt IV K 830/17orzekł w sposób następujący:

1
uznał oskarżonegoW. J.za winnego tego, że w okresie od grudnia 2011 roku do końca maja 2012 roku wC., będąc jedynym członkiem zarządu(...) Sp.z.o.o.wC., w obliczu grożącej spółce niewypłacalności, uszczuplał zaspokojenie wierzycielaP. M. (1)przez to, że ukrywał obroty spółki dokonując rozliczeń z innego niż firmowe, prywatnego konta bankowego nie należącego do niego, a nadto spłacał tylko niektórych wierzycieli czym działał na szkodęP. M. (1), to jest winnego popełnienia czynu wyczerpującego znamiona przestępstwa zart. 300 § 1 kkiart. 302 § 1 kkw zw. zart. 308 kkprzy zastosowaniuart. 11 § 2 kki za to na podstawieart. 300 § 1 kkw zw. zart. 11 § 3 kkiart. 37 kkwymierzył mu karę 8 (ośmiu) miesięcy pozbawienia wolności;

2
na podstawieart. 69 § 1 i 2 kkiart. 70 § 1 pkt 1 kkorazart. 4 § 1 kkwykonanie orzeczonej wobec oskarżonego kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił tytułem próby na okres 2 (dwóch) lat;

3
na podstawieart. 628 pkt 1 kpkw zw. zart. 640 kpk,art. 633 kpk,art. 616 § 1 pkt 2 kpkzasądził od oskarżonego na rzecz oskarżyciela posiłkowegoP. M. (1)koszty ustanowienia jednego pełnomocnika w sprawie w kwocie 4032zł (cztery tysiące trzydzieści dwa) złote oraz zwrot zryczałtowanej równowartości wydatków w kwocie 300 (trzysta) złotych;

4
na podstawieart. 2 ust. 1 pkt 3 ustawy z dnia 23.06.1973 r. o opłatach w sprawach karnychzasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa opłatę w kwocie 180 (sto osiemdziesiąt) złotych.

Apelacje od przedmiotowego wyroku wywiedli prokurator, pełnomocnik oskarżyciela posiłkowego i obrońca oskarżonego.
Prokuratorprzedmiotowy wyrok zaskarżył w całości na korzyść w/w oskarżonego oraz zarzucił mu błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wydanego orzeczenia przejawiający się w uznaniu, iż w sprawie istnieją dostateczne dowody pozwalające na uznanie winy oskarżonego w zakresie stawianych mu dwóch zarzutów (Sąd I instancji w opisie czynu w wyroku uznał, że zarzucane przestępstwo zart. 300 § 1 k.k.oraz przestępstwo zart. 302 § 1 k.k.stanowią jeden czyn), co skutkowało skazaniemW. J.za w/w czyny i wymierzeniem kary 8 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 2 lat, podczas gry prawidłowa ocena dowodów prowadzi do wniosku, że w/w oskarżony nie wypełnił znamion czynów zabronionych zarzucanych mu aktem oskarżenia przestępstw i skutkować winno uniewinnieniem w/w oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu subsydiarnym aktem oskarżenia czynów.
Podnosząc powyższy zarzut skarżący wniósł o uniewinnienie w/w oskarżonego od popełnienia zarzucanych mu subsydiarnym aktem oskarżenia czynów oraz obciążenie kosztami Skarb Państwa.
Pełnomocnik oskarżyciela posiłkowegowydany wyrok zaskarżył na niekorzyść oskarżonego w zakresie w jakom zaniechał orzeczenia o obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonegoP. M. (1)oraz zarzucił mu obrazę przepisów postępowania mającego istotny wpływ na treść zapadłego orzeczenia, a toart. 415 § 1 k.p.k.w zw. zart. 46 § 1 k.k.i zaniechanie orzeczenia od oskarżonegoW. J.obowiązku naprawienia szkody na rzecz pokrzywdzonegoP. M. (1)„w związku z uzyskaniem przezP. M. (1)nakazów zapłaty w postępowaniu cywilnym nie jest dopuszczalne orzekanie o obowiązku naprawienia szkody, albowiem o roszczeniach tych już prawomocnie orzeczono”, podczas gdy roszczenie w zakresie obowiązku naprawienia szkody jest roszczeniem wobec innego podmiotu (oskarżonego) niżSpółka z o.o. (...), wobec której zostały wydane nakazy zapłaty orzekające o roszczeniach cywilnych, a gdyby faktycznie uznać, że roszczenia pokrzywdzonego wobec oskarżonych orazSp. z o.o. (...)mają charakter solidarny, to możliwe byłoby orzeczenie obowiązku naprawienia szkody z zastrzeżeniem solidarności tego obowiązku z wydanymi przeciwkoSpółce z o.o. (...)nakazami zapłaty.
W oparciu o powyższy zarzut skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie od oskarżonegoW. J.na rzecz pokrzywdzonego obowiązku naprawienia szkody w łącznej wysokości 210.142,40 PLN przyjmując, że uregulowanie świadczenia przezSp. z o.o. (...)zwalnia oskarżonego z zobowiązanych do jego spełnienia w tym zakresie, na zasadzieart. 46 § 1 k.k.w zw. zart. 72 § 2 k.k.oraz o zasądzenie od oskarżonego na rzecz pokrzywdzonego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Obrońca oskarżonegozaskarżył przedmiotowy wyrok w całości oraz zarzucił mu:

1
mające wpływ na treść zaskarżonego wyroku naruszenie przepisów postępowania, a w szczególności:

-

-

art. 5 § 2 k.p.k.poprzez jego niezastosowanie w sprawie mimo istniejących ku temu przesłanek, co skutkowało wydaniem wyroku skazującego na rzecz oskarżonego z pominięciem fundamentalnej zasadyin dubio pro reo,stanowiącej konsekwencję domniemania niewinności,

art. 7 k.p.k.poprzez zaniechanie zastosowania zasady swobodnej oceny dowodów oraz równoczesne dokonanie dowolnej oceny dowodów w ten sposób, że w trakcie wyrokowania przyjęto za dowód w postaci zeznań świadkaH.,

dowolne przyjęcie i niezasadne uznanie, iż to(...)wypowiedziała umowę,

bezzasadne przyjęcie, że oskarżony działał z zamiarem pokrzywdzeniaP. M.ukrywając dochody, przelewając pieniądze na kontoT. H.po to, aby uniemożliwić egzekucję z rachunków bankowych(...)((...),(...)BANK),

dowolne i sprzeczne ze zgromadzonym materiałem dowodowym przyjęcie, nieuprawnionego założenia, iż oskarżony w zaistniałej sytuacji, ponieważ konta firmowe były zajęte przez komornika zaczął ukrywać obroty spółki i przelewał pieniądze na inne, prywatne rachunki a konkretnie na rachunekT. H.”,

nielogiczne i niezasadne przyjęcie, iż oskarżony poleciłT. H., aby wpisywał swój numer bankowy, co pozwoliło na otrzymywanie pieniędzy z pominięciem konta(...) spółki (...)jednocześnie mimo tego, że jego zobowiązania wobec firmy P.M.były już wymagalne, regulował długi wobec innych wierzycieli,

nieprawdziwego i wręcz sprzecznego z wyjaśnieniami oskarżonego i świadkaT. H.ustalenia, iż świadek ten miał dostęp do konta firmowego(...)i mógł samodzielnie dokonywać przelewów,

art. 366 § 1 k.p.k.poprzez nie wyjaśnienie przez Sąd meriti wszystkich okoliczności sprawy, w tym istotnych okoliczności dotyczących płynności(...) spółki (...)w okresie od grudnia 2011 roku do maja 2012 r. poprzez nie wskazanie czasokresu, w którymspółka (...)miałaby zostać zagrożona stanem niewypłacalności, co skutkowało przyjęciem tej przesłanki jako podstawy odpowiedzialności oskarżonego, a nadto Sąd Rejonowy nie baczył aby zostały wyjaśnione wszystkie inne istotne okoliczności sprawy, w tym nie podjął inicjatywy, aby załączyć wskazane sprawy sądów gospodarczych, mimo iż lektura uzasadnienia wyroku Sądu Okręgowego z dnia 26 września 2017 roku wprost jednoznacznie określała taką potrzebę,

art. 424 k.p.k.poprzez pominięcie ujawnionych w toku przewodu sądowego dowodów potwierdzenia i uznania wierzytelności przypadającej od(...)w wysokości 1.800.000,00 zł przy jednoczesnym stwierdzeniu, iż spółka znajdowała się w sytuacji grożącej jej niewypłacalnością bez szczegółowego i nie budzącego wątpliwości ustalenia rzeczywistego stanufinansów spółki (...)w okresie kiedy stały się wymagalne należności przypadające na rzeczP. M.– jegofirmy (...),

pominięcie i nie przeprowadzenie dowodu z trzech faktur VAT:(...),(...),(...)złożonych do akt sprawy w dniu 25.10.2018 r.,

całkowite pominięcie w rozważaniach i ustaleniach korespondencjifirmy (...)z(...)i(...)i informacji z niej wynikających;

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia polegający na przyjęciu, iż:

-

oskarżony dopuścił się zarzucanych mu czynów,

błędnym uznaniu, iżspółka (...)spłacając niektórych wierzycieli faworyzowała ich,

błędne i bezzasadne założenie, że przelewy były wykonane z zablokowanego konta(...)na rzeczT. H.w celu ukrycia dochodów.

Podnosząc powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od zarzucanych mu czynów, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji celem ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Zainicjowana przez skarżących kontrola instancyjna doprowadziła do uchylenia zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji. Jednocześnie Sąd Okręgowy stosownie do treściart. 436 k.p.k.ograniczył rozpoznanie wniesionych środków odwoławczych do tych zarzutów podniesionych w apelacji obrońcy oskarżonego, których uwzględnienie było wystarczające do wydania orzeczenia, bowiem odniesienie się do pozostałych zarzutów, w tym tych podniesionych w apelacjach prokuratora i pełnomocnika oskarżyciela posiłkowego, byłoby przedwczesne z uwagi na konieczność przeprowadzenia przewodu na nowo.
W treści wniesionego środka odwoławczego obrońca oskarżonego kilka razy zwrócił uwagę, że Sąd Rejonowy nie uwzględnił wskazań co do dalszego toku postępowania przedstawionych przez Sąd Okręgowy w Częstochowie w wyroku wydanym dnia 26 września 2017 r. w sprawie o sygn. akt VII Ka 731/17 i z tym zarzutem należy się bezwzględnie zgodzić.
W treści uzasadnienia tego wyroku Sąd Okręgowy wyczerpująco i szczegółowo wskazał uchybienia i zaniechania Sądu Rejonowego, które będą musiały zostać konwalidowane przy ponownym rozpoznaniu sprawy. W tej materii Sąd odwoławczy dokładnie wyeksponował jakie okoliczności winny zostać ustalone, jakie czynności dowodowe należy przeprowadzić, jakie dokumenty i informacje trzeba pozyskać, jakie dowody trzeba ponownie i wnikliwie przeanalizować oraz jakie dodatkowo ustalenia należy poczynić, w tym przede wszystkim w zakresie wyjaśnienia kiedy współce (...)powstał stan zagrożenia niewypłacalnością i od kiedyW. J.miał tego świadomość, a także czemu faktycznie miało służyć korzystanie z rachunku bankowegoT. H.i czy stanowiło to „ukrywanie obrotów spółki” tak, aby stan faktyczny przedmiotowej sprawy został ustalony w sposób prawidłowy.
Wśród tych wskazań należy wyszczególnić konieczność uzyskania bilansów i sprawozdań(...) spółki (...)za rok 2011 oraz rok 2012, powzięcia szczegółowych informacji o ewentualnych zaległościach spółki i skali tych zaległości w regulowaniu zobowiązań publiczno-prawnych w latach 2011-2012, przesłuchania świadkówK. H.iI. K., czy też ustalenia z jakich rachunków bankowych korzystałaspółka (...)w okresie od grudnia 2011r. do maja 2012r., a następnie uzyskanie informacji, czy z rachunków tych prowadzono egzekucję, ewentualnie w jakim okresie czasu oraz w jakim zakresie. Sąd Okręgowy wskazał też na ewentualną potrzebę zapoznania się z aktami postępowań prowadzonych pod sygn. V GNc 180/12, VII GNc 785/12, VII GNc 1269/12, VII GNc 2948/12.
Sąd odwoławczy w treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku poddał także w wątpliwość, czy zachowanie oskarżonegoW. J.opisane w dwóch zarzutach aktu oskarżenia może zostać potraktowane jako jeden czyn podkreślając, że zarzuty te dotyczą zupełnie innych zachowań i wskazując w tym zakresie na konkretne okoliczności, które takie przekonanie uzasadniały. Jednocześnie Sąd Okręgowy wprost stwierdził, że nie sposób znaleźć uzasadnienia dla potraktowania całokształtu zachowaniaW. J., opisanego w punkcie 1 wyroku, jako jednego czynu, objętego jednym zamiarem zwracając uwagę, że kwestia wymaga wnikliwego rozważenia, a Sąd ponownie rozpoznający sprawę winien tą kwestię rozstrzygnąć, zaś w razie uznania odpowiedzialnościW. J.w ramach czynu przypisanego mu w zaskarżonym wyroku, opisać przestępstwo w sposób nie naruszający normyart. 443 k.p.k.
Faktem jest, że na gruncie przedmiotowej sprawy Sąd Rejonowy w postępowaniu ponownym częściowo uzupełnił materiał dowodowy. Kluczowym jest jednak to, że oprócz pozyskania tego materiału dowodowego, niezbędnym było także jego zestawienie z innymi dowodami, ocenienie zgodnie z dyrektywami obowiązującymi w procedurze karnej, wyczerpujące przeanalizowanie go oraz poczynienie ustaleń, które precyzyjnie wyszczególnił Sąd Okręgowy w wyroku wydanym dnia 26 września 2017 r. w sprawie o sygn. akt VII Ka 731/17, a którym to wskazaniom Sąd Rejonowy nie uczynił zadość, co wprost wynika z uzasadnienia zaskarżonego wyroku. W jego treści Sądmeritiwskazał, że stan faktyczny nie zmienił się od poprzedniego rozpoznania sprawy. Jednocześnie Sąd Rejonowy nie przeanalizował wnikliwie dowodów, które uzupełniające pozyskał w postępowaniu ponownym, przez pryzmat wskazań Sądu Okręgowego, tym samym powielając ustalenia Sądu Rejonowego uprzednio rozpoznającego niniejszą sprawę pod sygn. IV K 60/16. Odnosząc się do konieczności pozyskania dokumentów finansowych związanych z działalnością spółki, Sąd poprzestał na stwierdzeniuI. C., zgodnie z którym zostały one przekazane nowemu właścicielowi spółki i nie jest w ich posiadaniu, wobec czego w ocenie tego Sądu nie było możliwości dokonania ich weryfikacji w drodze dowodu z opinii biegłego z zakresu księgowości. Podkreślić jednak trzeba, że okoliczność ta w żadnym zakresie nie zwalniała Sądu Rejonowego z obowiązku podjęcia próby pozyskania tych dokumentów od nowego właściciela spółki. Ocena Sądu pierwszej instancji, jakoby przeprowadzenie tego dowodu nie było konieczne, jest sprzeczna z wyrażonymi w tej materii wiążącymi wskazaniami Sądu Okręgowego. Ponadto Sąd pierwszej instancji znów bezrefleksyjnie przyjął, iż zachowanie oskarżonego stanowiło jeden czyn. Z tych natomiast względów, przeprowadzenie merytorycznej kontroli instancyjnej w niniejszej sprawie było w zasadzie niemożliwe.
Zgodnie z treściąart. 442 § 3 k.p.k.zapatrywania prawne i wskazania sądu odwoławczego co do dalszego postępowania są wiążące dla sądu, któremu sprawę przekazano do ponownego rozpoznania. Jeśli zatem Sąd Rejonowy w postępowaniu ponownym nie uwzględnił w sposób należyty i wyczerpujący wszystkich wskazań i zapatrywań prawnych przedstawionych przez Sąd Okręgowy, to w sposób rażący naruszył wskazaną regulację.
W tych okolicznościach przeprowadzenie przewodu na nowo w całości stało się konieczne i uzasadnione. W postępowaniu ponownym Sąd Rejonowy winien w sposób bezwzględny zastosować się do tych wskazań i zapatrywań, nie tylko w zakresie konieczność uzupełnienia postępowania dowodowego, ale także w zakresie jego ponownej oceny, analizy i zestawienia go z pozostałymi dowodami przy uwzględnieniu problematyki przedmiotowej sprawy, na którą również zwrócił uwagę Sąd Okręgowy.
Z tych względów Sąd odwoławczy na podstawie przepisuart. 437 § 2 k.p.k.uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Częstochowie.