Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmE 74/17
Data wyroku: 2019-03-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogdan Gierzyński
Słowa kluczowe: Kary pieniężne URE
Podstawa prawna: art. 56 ust 1 pkt 30

Sygn. akt XVII AmE 74/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 marca 2019 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie – XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów w składzie:

Przewodniczący:

SSO Bogdan Gierzyński

Protokolant:

sekretarz sądowy Wioleta Donoch

po rozpoznaniu w dniu 18 marca 2019 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z odwołania

(...)A. S.Spółki Jawnej w restrukturyzacji z siedzibą wB.

przeciwkoPrezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej
na skutek odwołania powoda od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki
z dnia 28 grudnia 2016 r., znak:(...)

I
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że obniża wysokość nałożonej kary pieniężnej do kwoty 8.000 zł (osiem tysięcy złotych);

II
zasądza od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz(...)A. S.Spółki Jawnej w restrukturyzacji z siedzibą wB.kwotę 546 zł (pięćset czterdzieści sześć złotych) tytułem kosztów postępowania w tym kosztów zastępstwa procesowego.

SSO Bogdan Gierzyński
Sygn. akt XVII AmE 74/17

UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 28 grudnia 2016 r., znak(...), na podstawieart. 56 ust. 2 i art. 56 ust. 1 pkt 3a, w zw. zart. 11 i art. 11d ust. 3 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne(Dz.U. z 2012 r., poz. 1059 z późn. zm.), w zw. z§ 5 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 23 lipca 2007 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu wprowadzania ograniczeń w sprzedaży paliw stałych oraz w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej lub ciepła(Dz.U. z 2007 r., Nr 133, poz. 924), oraz na podstawieart. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego(Dz.U. z 2016 r., poz. 23 z późn. zm.) w zw. zart. 30 ust. 1 ustawy - Prawo energetyczne, po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu w dniu 23 czerwca 2016 r. na podstawieart. 56 ust 1 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne, postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia(...)A.S.Sp.J. z siedzibą wB.kary pieniężnej za niestosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wprowadzonych w dniach 10 - 31 sierpnia 2015 r. orzekł, że:

1
(...)A.S.Sp.J. w dniach 10-12 sierpnia 2015 r. w odniesieniu do obiektu zlokalizowanego wZ.,ul. (...), naruszył obowiązek stosowania się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wynikający zart. 11 i art. 11d ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne, co podlega karze pieniężnej określonej w art. 56 ust. 1 pkt 3a tej ustawy.

2
Za działanie wymienione w punkcie 1 wymierzył(...)A.S.Sp.J. karę pieniężną w kwocie 23.998 zł (słownie: dwadzieścia trzy tysiące dziewięćset dziewięćdziesiąt osiem złotych).

Od powyższej decyzji odwołanie złożył(...)A.S.Sp.J. z siedzibą wB.(obecnie:(...)A.S.Sp.J. w restrukturyzacji z siedzibą wB.).
Zaskarżonej decyzji odwołujący zarzucił:

-

naruszenie art. 56 ust. 1 pkt 3a poprzez jego zastosowanie do sytuacji opisanej w art. 11c ust. 2 pkt 2 p.e., podczas gdy z literalnej wykładni treści przepisu art. 56 ust. 1 pkt 3a wynika, iż znajduje on zastosowanie jedynie do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii, wprowadzonych na podstawie art. 11, art. 11 c ust. 3 lub art. 11d ust. 3

naruszenie art.art. 2 i 42 Konstytucji RPoraz art. 7 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności poprzez dokonanie rozszerzającej wykładni przepisuart. 56 ust. 1 pkt 3a prawo energetycznew zakresie nakładania kar administracyjnych.

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia polegający na uznaniu, iż stopień szkodliwości czynu nie jest znikomy i będące konsekwencją tegoż błędu naruszenieart. 56 ust. 6a Prawa energetycznegopoprzez przyjęcie, iż nie zachodzą przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary.

błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia poprzez nieprawidłowe ustalenie stopnia zawinienia ukaranego podmiotu i jego dotychczasowego zachowania, a także stopnia społecznej szkodliwości czynu, co skutkowało wymierzeniem kary w podwójnej wysokości.

W związku z powyższym odwołujący wniósł o:

-

zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez orzeczenie, iż Odwołująca się w dniu 12.08.2015 r., w odniesieniu do obiektu zlokalizowanego wZ.ul. (...), naruszyła obowiązek stosowania się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wynikający zart. 11 ustawy Prawo energetyczne, stwierdzenie, że zaistniały przesłanki ekskulpujące od nałożenia sankcji w postaci kary pieniężnej z art.art. 56 ust. 6apr. en. i w konsekwencji odstąpienie od nałożenia kary.

Ewentualnie o :

-

zmianę zaskarżonej decyzji w całości poprzez orzeczenie, iż Odwołująca się w dniu 12.08.2015 r., w odniesieniu do obiektu zlokalizowanego wZ.ul. (...), naruszyła obowiązek stosowania się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wynikający zart. 11 ustawy Prawo energetycznei wymierzenie kary adekwatnej do stopnia zawinienia i społecznej szkodliwości czynu.

A ponadto o :

1
dopuszczenie dowodów wskazanych w treści odwołania, tj.

- pisma odwołującego się – w aktach sprawy, przesłuchanie w charakterze strony p.A. S.Przesłuchanie świadkaR. M.-
    na okoliczność chwili dowiedzenia się przez Odwołującego o wprowadzeniu obostrzeń, działań podjętych w celu ich realizacji, charakteru działalności Odwołującego i wpływu natychmiastowego zastosowania się do wprowadzonych obostrzeń na zdrowie i życie ludzi

-Kopii postanowienia o umorzeniu śledztwa

2
rozpoznanie sprawy również pod nieobecność Odwołującej się lub jej pełnomocnika,

3
zasądzenie od Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki na rzecz Odwołującej się kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.

W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes Urzędu Regulacji Energetyki wniósł o oddalenie odwołania oraz zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:
(...) S.A.w związku z obniżeniem dostępnych rezerw zdolności wytwórczych poniżej niezbędnych wielkości spowodowanych m. in. wyjątkowo wysokimi temperaturami i niskimi stanami wód w zbiornikach wodnych i rzekach, stwierdziły wystąpienie zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w rozumieniu postanowieńart. 3 pkt 16 d ustawy - Prawo energetycznewprowadzając, na podstawie art. 11 c ust. 2 pkt 2 tej ustawy, od godz. 10:00 dnia 10 sierpnia 2015 r. ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej./okoliczność bezsporna/
W dniu 10 sierpnia 2015 r.(...) S.A., działając na podstawieart. 11 c ust. 3 ustawy - Prawo energetyczne, powiadomiły Ministra Gospodarki (obecnie: Minister Energii) i Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki o wystąpieniu zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, podjętych działaniach i środkach w celu usunięcia tego zagrożenia i zapobieżenia jego negatywnym skutkom oraz zgłosiły Ministrowi Gospodarki konieczność wprowadzenia ograniczeń na podstawieart. 11 ust 7 ustawy - Prawo energetycznew trybie wydania przez Radę Ministrów rozporządzenia o wprowadzeniu na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej do dnia 31 sierpnia 2015 r./okoliczność bezsporna/
Po pozytywnym rozpatrzeniu wniosku Ministra Gospodarki, Rada Ministrów wydał w dniu 11 sierpnia 2015 r. rozporządzenie w sprawie wprowadzenia ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej./okoliczność bezsporna/
Rozporządzenie to zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw pod poz. 1136 i wprowadziło wskazane wyżej ograniczenia w okresie od dnia 11 sierpnia 2015 r. od godz. 24:00 do dnia 31 sierpnia 2015 r. do godz. 24:00./okoliczność bezsporna/
(...) S.A.pismem z dnia 10 maja 2016 r. przedstawił zbiorcze dane wskazujące na stopień niedostosowania się odbiorców ujętych wPlanie wprowadzania ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznejobowiązującym w dniach od 10 do 31 sierpnia 2015 r. do wprowadzonych ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej. Na podstawie powyższych danych zostały wygenerowane informacje wskazujące na stopień niedostosowania się Odbiorcy do wprowadzonych w dniach 10-31 sierpnia 2015 r. ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej w odniesieniu do punktu poboru energii elektrycznej zlokalizowanego wZ.,ul. (...)./k. 4-5 akt adm./
W wyniku analizy ww. dokumentów Prezes URE powziął uzasadnione podejrzenie, że Odbiorca, we wskazanym obiekcie Odbiorcy, nie dostosował się do wprowadzonych w dniach 10 - 31 sierpnia 2015 r. ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej, co może skutkować wymierzeniem kary pieniężnej, o której mowa jest wart. 56 ust 1 pkt 3a ustawy - Prawo energetyczne./k. 1-2, k. 4-5, k. 42-44 akt adm./
Spółka tylko w dniu 12.08.15 przekroczyła przyznany limit w godz. 11:00 do 13:00 tj. 3 godziny./k. 4-5, k. 7, k. 9, k. 42-44 akt adm./
Informacje o wielkości danych dotyczących Odbiorcy wynikające zPlanu wprowadzania ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej,które obowiązywały Odbiorcę w okresie od 10 do 31 sierpnia 2015 r., zostały przekazane Odbiorcy przez OSD w dniu 31 lipca 2014 r. o sygn.(...), listem poleconym (nr(...))./k. 22-22v akt adm./
Z informacji przedstawionych Prezesowi URE przez OSD wskazujących na stopień niedostosowania się Odbiorcy do wprowadzonych w dniach 10 - 31 sierpnia 2015 r. ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej wynika, że Odbiorca w dniach 10-12 sierpnia 2015 r. przekroczył obowiązujące go - zgodnie zPlanem wprowadzania ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej -wartości poboru mocy w poszczególnych stopniach zasilania w następujący sposób:

MOC UMOWNA [MW]

Dopuszczalny pobór mocy w poszczególnych stopniach ograniczeń [UW]

11

12

13

14

15

16

17

18

19

20

0,650

0,650

0,576

0,506

0,433

0,361

0,289

0,217

0,144

0..072

0,000

Wartość przekroczenia przez Odbiorcę dopuszczalnego poboru mocy [MW w godzinie] w poszczególnych dniach:

1
10 sierpnia 2015 r. 5,2822 (MW w godzinie);

2
11 sierpnia 2015 r. 2,4100 (MW w godzinie);

3
12 sierpnia 2015 r. 0,3073 (MW w godzinie);

Łącznie dla wyżej wymienionego okresu Odbiorca przekroczył 7,9995 MW w godzinie./k. 4, k. 42 akt adm./
Zgodnie z obowiązującym na dzień 10 sierpnia 2015 r.Planemwprowadzania ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznejmoc umowna Odbiorcy określona została na poziomie 0,650 MW w godzinie (natomiast moc określona dla 20 stopnia zasilania wynosiła 0,000 MW), a zatem powyżej wskazanej w § 5 pkt 1 rozporządzenia w sprawie wprowadzania ograniczeń wielkości 300 kW. Jednocześnie, z uwagi na niezawarcie przez Odbiorcę i OSD w wiążącej strony umowie zapisu uznającego Odbiorcę za podmiot podlegający ochronie przed wprowadzanymi ograniczeniami na mocy § 6 pkt 1 ww. rozporządzenia oraz objęcie OdbiorcyPlanem wprowadzania ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej,brak jest podstaw do uznania, iż do Odbiorcy nie ma zastosowania obowiązek stosowania się do wprowadzonych w dniach 10 - 31 sierpnia 2015 r. ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej./k. 4, k. 42, k. 23-28, k. 27, k. 51 akt adm./
Przychody netto ze sprzedaży i zrównane z nimi, pozostałe przychody operacyjne oraz przychody finansowe), osiągnięte w poprzednim roku podatkowym, tj. w roku 2015 wyniosły(...)zł./k. 14, k. 1516v, k. 17-17v akt adm./
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane. Powód nie kwestionował w odwołaniu faktu naruszenia obowiązku stosowania się do ograniczeń.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył co następuje.
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie w części.
Stosownie do treściart.56 ust. 3a ustawy Prawo energetyczne, karze pieniężnej podlega ten, kto nie stosuje się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii, wprowadzonych na podstawieart. 11, art. 11c ust. 3 lub art. 11d ust. 3.
Powyższy przepis daje zatem podstawę do nałożenia kary pieniężnej wyłącznie w przypadku nie stosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii, wprowadzonych na podstawie wymienionych enumeratywnie przepisów tj.:art. 11, art. 11c ust. 3 lub art. 11d ust. 3ustawy Prawo energetyczne.
Bezspornym w sprawie jest, że(...) S.A.stwierdziły wystąpienie bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej w rozumieniuart. 3kpt 16 dustawy Prawo energetycznei wprowadziły, na podstawie art. 11c ust. 2 pkt 2 tej ustawy od godziny 10:00 dnia 10 sierpnia 2015 r. ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej.
Wbrew stanowisku pozwanego, uprawnienia określone wart. 11 c ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo energetycznei art. 11d ust 3 tej ustawy nie są tym samym uprawnieniem.
Przepisart. 11 c ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo energetycznestanowi, że w przypadku powstania zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej, operator systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub systemu połączonego elektroenergetycznego może wprowadzić ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub jego części do czasu wejścia w życie przepisów wydanych na podstawieart. 11 ust. 7, lecz nie dłużej niż na okres 72 godzin. Zaś przepis art. 11d ust 3tej ustawy stanowi, że w okresie występowania zagrożenia bezpieczeństwa dostaw energii elektrycznej operatorzy systemu elektroenergetycznego mogą wprowadzać ograniczenia w świadczonych usługach przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, w zakresie niezbędnym do usunięcia tego zagrożenia.
Treść przytoczonych przepisów nie pozostawia wątpliwości, że w odniesieniu do powyższych podstaw prawnych różny pozostaje zakres podmiotowy uprawnionych oraz zakres przedmiotowy uprawnienia.
Przepisart. 11 c ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo energetyczneuprawnia wyłącznie operatora systemu przesyłowego elektroenergetycznego lub systemu połączonego elektroenergetycznego do wprowadzenia ograniczenia wyłącznie w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej. Natomiast przepis art. 11d ust 3 tej ustawy daje wszystkim operatorom systemu elektroenergetycznego ( a więc również operatorom systemu dystrybucyjnego) uprawnienie do wprowadzania ograniczenia w świadczonych usługach przesyłania lub dystrybucji energii elektrycznej, a więc nie w zakresie dostarczania i poboru.
W świetle powyższego należało uznać, że naruszenie ograniczenia wprowadzonegoart. 11 c ust. 2 pkt 2 ustawy Prawo energetycznenie jest równoznaczne z naruszeniem ograniczenia wprowadzonego na podstawie art. 11d ust 3 tej ustawy.
W konsekwencji zaś brak jest podstaw do nałożenia kary na podstawieart.56 ust. 3a ustawy Prawo energetyczneza naruszenia ograniczenia wprowadzone na innej podstawie niż wymienione w niniejszym przepisie w dniach 10 i 11 sierpnia 2015 r.
Sąd podziela stanowisko zajęte przez Sąd Najwyższy w Wyroku z dnia 2 października 2008 r. (sygn.. III SK 3/08), że skoro kara pieniężna stanowi sankcję, dolegliwość, i to znaczną, dla przedsiębiorcy, to odnoszą się do niej pewne najbardziej podstawowe zasady stosowania sankcji. Nie jest w związku z tym dopuszczalne stosowanie wykładni rozszerzającej w zakresie definiowania czynu za który przewidziana jest sankcja w postaci kary pieniężnej.
Niezależnie od powyższego, zdaniem Sądu, brak jest też potrzeby do stosowania tego rodzaju wykładni. Zasada racjonalnego ustawodawcy nie pozwala zakładać, że pominięcie w treściart.56 ust. 3a ustawy Prawo energetyczneart. 11 c ust. 2 pkt 2było błędem legislacyjnym, a nie celowym działaniem, zmierzającym do stworzenia palety środków prawnych, w tym także nierepresywnych, umożliwiających elastyczne reagowanie na powstające zagrożenia.
W odniesieniu do niedostosowania się przez powoda do ograniczeń w dostarczaniu i poborze mocy w dniu 12 sierpnia 2015 r, zważyć należało, że Rada Ministrów rozporządzeniem z dnia 11 sierpnia 2015 r. w sprawie wprowadzenia ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej (Dz.U.2015 poz.1136) wprowadziła od dnia 11 sierpnia 2015 r. od godz. 2400 do dnia 31 sierpnia 2015 r. do godz. 2400 na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej dla odbiorców energii elektrycznej o mocy umownej powyżej 300 kW. Podstawą wprowadzonego ograniczenia był przepisart.11 ustawy Prawo energetyczne, a zatem norma wskazana w dyspozycjiart.56 ust. 3a ustawy Prawo energetyczne. Nałożenie kary za niestosowanie się do ograniczeń w dostarczaniu i poborze energii, wprowadzonych na podstawieart. 11, w dniu 12.08.2015 r. było uzasadnione.
Mając powyższe na względzie, odwołanie należało zaskarżona decyzję zmienić, obniżając wysokość nałożonej kary do 1/3 tj. proporcjonalnie do okresu naruszenia prawa (art.479532 k.p.c.). Sąd miał przy tym na względzie, że chociaż w dniu 12 sierpnia 2015 r. przekroczenie ograniczenia w dostarczaniu i poborze energii elektrycznej było najmniejsze, to jednak nastąpiło to trzeciego dnia od jego wprowadzenia. Brak sankcji karnej nie zwalniał powoda z obowiązku stosowania się do wprowadzonych ograniczeń. Powód miał dostatecznie długi czas na dostosowanie wielkości poboru energii.
O kosztach postępowania orzeczono stosownie do wyniku sporu, zasądzając na rzecz powoda koszty postępowania przepisanych proporcjonalnie do wyniku sporu (art. 98 k.p.c.).
SSO Bogdan Gierzyński