Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmE 306/17
Data wyroku: 2019-09-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Malinowska
Słowa kluczowe: Koncesja i taryfy

Sygn. aktXVII AmE 306/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 września 2019 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie, XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentóww składzie:
Przewodniczący –Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Malinowska
Protokolant – stażysta Joanna Nande
po rozpoznaniu 17 września 2019 r. w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Spółki JawnejM.P.z siedzibą weW.
przeciwkoPrezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o obliczenie opłaty koncesyjnej
na skutek odwołania powoda od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 26 lipca 2017 r. znak:(...)

1
oddala odwołanie;

2
zasądza od(...) Spółki JawnejM.P.z siedzibą weW.na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki kwotę 720 (siedemset dwadzieścia) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

SSO Ewa Malinowska
Sygn. akt XVII AmE 306/17

UZASADNIENIE

     Decyzją z 26 lipca 2017 r. (znak:(...)) Prezes Urzędu Regulacji Energetyki - działając na podstawieart. 34 ust. 1w związku zart. 30 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne(dalej: PE) oraz w związku z § 4 ust. 3 i § 6 ust. 4 w związku zust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 maja 1998 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki corocznych opłat wnoszonych przez przedsiębiorstwa energetyczne, którym została udzielona koncesja(dalej: rozporządzenie z 5 maja 1998 r.) oraz w związku zart. 2 § 2 i 3 oraz art. 21 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa- po przeprowadzeniu wszczętego z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie obliczenia opłaty koncesyjnej - ustalił dla(...) Spółki JawnejM.P.z siedzibą weW.opłatę należną z tytułu koncesji na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie obrót paliwami ciekłymi, udzielonej decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z 13 marca 2012 r., nr(...)na kwotę 21.868 zł.

(decyzja, k. 4-6).
Koncesjonariusz wniósł w przepisanym terminie odwołanie od powyższej decyzji, zaskarżając ją w całości i wnosząc o uchylenie decyzji w całości i umorzenie postępowania. Zaskarżonej decyzji zarzucono naruszenie:
- art. 34 ust. 1 w związku z art. 30 ust. 1 PE,
-§ 4 ust. 3 i § 6 ust. 4w zw. zust. 1-3 rozporządzenia Rady Ministrów z 5 maja 1998 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki corocznych opłat wnoszonych przez przedsiębiorstwa energetyczne, którym została udzielona koncesjaoraz w związku zart. 2 § 2 i 3 oraz art. 21 § 3 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. – Ordynacja podatkowa.
Powód podniósł, że 31 marca 2012 r. uiścił on coroczną opłatę prawidłowo naliczoną, nie kwestionowaną przez Prezesa URE co do jej wysokości, zgodnie z obowiązkiem wynikającym z art. 34 ust. 1 PE. Według strony, opłata przewidziana w tym przepisie prawa jest opłatą coroczną, wiec nie może być dwóch corocznych opłat od tego samego uprawnienia. Zatem, w ocenie powoda, wezwanie Urzędu URE z 23 października 2016 r. do uiszczenia opłaty koncesyjnej było bezpodstawne, a dokonując tej opłaty powód zapłaciłby w 2012 r. dwukrotnie za ten sam okres i za to samo uprawnienie. Powód wskazał również, że 5 listopada 2012 r. Prezes URE dokonał zmiany udzielonej stronie koncesji, a tym samym uległa zmniejszeniu należność z tytułu koncesji skutkująca nadpłatą dokonanej należności za dany rok. Analogicznie, zdaniem powoda, skoro dokonana 20 marca 2012 r. opłata koncesyjna zostałyby uznana przez Urząd za dotyczącą jedynie koncesji, której ważność kończyła się 20 kwietnia 2012 r., to należałoby uznać, że także mamy do czynienia z nadpłatą a kwota nadpłaty winna być zarachowana na okres od 21 kwietnia 2012 r. do końca obowiązywania nowej koncesji w danym roku.
(odwołanie, k. 8-14).
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, po dokonaniu ponownej analizy akt sprawy oraz zarzutów zawartych w odwołaniu stwierdził, że brak jest podstaw do uchylenia zaskarżonej decyzji, wobec czego podtrzymał stanowisko zawarte w decyzji i wniósł o oddalenie odwołania.
(odpowiedź na odwołanie, k. 26-30).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Spółka (...)z siedzibą weW.(dalej: koncesjonariusz, powodowa Spółka) uzyskała, na mocy decyzji Prezesa URE z 17 kwietnia 2002 r., o nr(...), koncesję na obrót paliwami ciekłymi na okres do 20 kwietnia 2012 r.
dowód: decyzja z 17.04.2002 r., k. 32-36.
W dniu 28 lutego 2012 r. do Prezesa URE wpłynął wniosek powodowej Spółki, o udzielenie koncesji na wykonywanie działalności gospodarczej w zakresie obrotu paliwami ciekłymi. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku, decyzją z 13 marca 2012 r. Prezes URE udzielił Spółce koncesji, o nr(...), we wskazanym zakresie na okres od 21 kwietnia 2012 r. do 31 grudnia 2030 r. Na wniosek Spółki z 20 września 2012 r. o zmianę zakresu obowiązywania koncesji, decyzją z 5 listopada 2012 r. Prezes URE zmienił decyzję koncesyjną z 13 marca 2012 r. w części dotyczącej przedmiotu i zakresu działalności. W wyniku tej zmiany, przedmiot działalności objętej przedmiotową koncesją stanowi działalność gospodarcza w zakresie obrotu paliwami ciekłymi (tj. benzynami silnikowymi innymi niż benzyny lotnicze, olejami napędowymi) bez wykorzystania – jak dotychczas - infrastruktury technicznej.
dowód: wniosek(...) Spółka JawnaM.P.o udzielenie koncesji, k. 37; decyzja z 13.03.2012 r., k. 38-41; wniosek(...) Spółka JawnaM.P.o zmianę sposobu wykorzystania koncesji, k. 42; decyzja z 5.11.2012 r., k. 43-44.
Powód uiścił 27 marca 2012 r. opłatę koncesyjną za rok 2012 w wysokości 21.868 zł, do wniesienia której zobowiązany był na podstawie koncesji z 17 kwietnia 2002 r.
dowód: Formularz uiszczenia opłaty z tytułu uzyskania koncesji za rok 2012, k. 6 akt admin.; potwierdzenie przelewu, k. 7 akt admin.
Prezes URE pismem z 23 października 2016 r. wezwał koncesjonariusza do wniesienia opłaty z tytułu udzielonej koncesji na obrót paliwami ciekłymi z 13 marca 2012 r. - w terminie 14 dni wraz z odsetkami za zwłokę za okres od 13 kwietnia 2012 r. do dnia wniesienia opłaty. Koncesjonariusz nie uiścił tej opłaty we wskazanym terminie i nie przedstawił żadnych wyjaśnień. W związku z zaistniałą sytuacją, Prezes URE pismem z 10 marca 2017 r. zawiadomił tego przedsiębiorcę o wszczęciu z urzędu postępowania administracyjnego w sprawie obliczenia opłaty z tytułu koncesji na obrót paliwami ciekłymi udzielonej decyzją z 13 marca 2012 r., którą to opłatę należało obliczyć i wnieść na rachunek URE w terminie do 30 dni od dnia wydania koncesji.
dowód: Wezwanie do wniesienia opłaty z tytułu udzielonej koncesji na obrót paliwami ciekłymi, k. 1 akt admin.; Zawiadomienie o wszczęciu postępowania, k. 4 akt admin.
W roku 2011, tj. w roku poprzedzającym udzielenie koncesji z 13 marca 2012 r., powodowa Spółka uzyskała przychody netto w zakresie działalności objętej koncesją w wysokości(...)zł.
dowód: Formularz uiszczenia opłaty z tytułu uzyskania koncesji za rok 2012, k. 6 akt admin.
W dniu 26 lipca 2017 r. Prezes URE wydał, zaskarżoną w niniejszym postępowaniu sądowym, decyzję w sprawie obliczenia opłaty koncesyjnej należnej za rok 2012 z tytułu koncesji udzielonej powodowi decyzją z 13 marca 2012 r.
Koncesjonariusz uiścił sporną opłatę od koncesji uzyskanej 13 marca 2012 r. w dniu 28 sierpnia 2017 r.
dowód: twierdzenie pozwanego w odpowiedzi na odwołanie (str. 10) niezaprzeczone przez powoda.
Powyżej opisany stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie niezaprzeczonych twierdzeń stron oraz wskazanych wyżej dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Dokumenty nie były kwestionowane przez strony, jak też Sąd nie znalazł podstaw by wiarygodność tych dokumentów podważać.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie podlegało oddaleniu.
Zgodnie zart. 34 ust. 1 ustawy z 10 kwietnia 1997 r. Prawo energetyczne(dalej: PE), w brzmieniu tego przepisu aktualnym na datę wydania zaskarżonej decyzji, przedsiębiorstwa energetyczne, którym została udzielona koncesja, wnoszą coroczne opłaty do budżetu państwa, obciążające koszty ich działalności.
Zasady, wysokość i sposób obliczania opłaty koncesyjnej regulowało wówczasrozporządzenie Rady Ministrów z 5 maja 1998 r. w sprawie wysokości i sposobu pobierania przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki corocznych opłat wnoszonych przez przedsiębiorstwa energetyczne, którym została udzielona koncesja(Dz.U. nr 60 poz. 387, z późn. zm.; dalej: rozporządzenie).
Opłata ta ma charakter opłaty administracyjnej i każde przedsiębiorstwo energetyczne, któremu dzielono koncesji, jest obowiązane do jej uiszczenia. Wynika to z samego faktu uzyskania i posiadania ważnej koncesji. Opłaty koncesyjne są wnoszone do budżetu państwa, na rachunek Urzędu Regulacji Energetyki i stanowią dochód tego budżetu. Należą one do opłat, do których ustalenia lub określenia uprawnione są organy inne niż organy podatkowe. Zakwalifikowanie opłat koncesyjnych w taki sposób skutkuje tym, iż zgodnie z art. 2 § 2 ordynacji podatkowej do opłat tych stosuje się przepisy działu III ordynacji podatkowej „Zobowiązania podatkowe”. Zgodnie z powyższym, do realizacji przez Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki zadań, wynikających z konieczności egzekwowania realizacji obowiązku sformułowanego w art. 34 PE, stosuje się przepisy ordynacji podatkowej w zakresie takim jak: powstanie zobowiązania oraz jego wygaśnięcie, naliczanie odsetek za zwłokę, jak również ulgi w spłacie opłaty koncesyjnej, przedawnienie zobowiązania wynikającego z art. 34 PE, nadpłata opłaty koncesyjnej oraz prawa i obowiązki następców prawnych oraz podmiotów przekształconych (za: Muras Zdzisław (red.), Swora Mariusz (red.), Prawo energetyczne. Tom II. Komentarz do art. 12-72, wyd. II Opublikowano: WK 2016).
Zgodnie z § 1 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia z 5 maja 1998 r., wysokość corocznej opłaty wnoszonej przez przedsiębiorstwo energetyczne, któremu została udzielona koncesja, stanowi iloczyn przychodów przedsiębiorstwa energetycznego uzyskanych ze sprzedaży produktów (wyrobów i usług) lub towarów w zakresie jego działalności objętej koncesją, osiągniętych w roku poprzedzającym ustalenie opłaty, oraz współczynników opłat określonych tabelą stanowiącą załącznik do rozporządzenia. Zgodnie z § 4 ust. 1 rozporządzenia, opłatę wnosi się w terminie do 31 marca każdego roku.Ustawa Prawo energetycznestatuuje zatem coroczny obowiązek uiszczenia opłaty koncesyjnej, który powstaje 1 stycznia każdego roku, a rozporządzenie określa termin jej płatności.
Należy w szczególności zwrócić uwagę na fakt, że chociaż opłata ta jest uiszczana w związku z przyznaniem praw wynikających z treści koncesji, to jednak nie odnosi się ona do faktycznego wykonywania działalności koncesjonowanej, lecz do hipotetycznej możliwości jej wykonywania, na co wskazuje moment jej uiszczenia (tj. z góry za cały rok) oraz oderwanie wartości opłaty od faktycznie zrealizowanych w danym roku obrotów i ustalenie jej na podstawie obrotu z roku poprzedniego. Opłata ta nie jest świadczeniem przedsiębiorstwa energetycznego, które wnosi ono proporcjonalnie do okresu, w którym korzysta z udzielonej mu koncesji. Stanowi wprawdzie w pewnym sensie swoistą cenę za prawo prowadzenia działalności koncesjonowanej, ale nie jest ustalana w wysokości proporcjonalnej do okresu ważności koncesji, ani też nie pozostaje w związku z realnie osiąganym przychodem w roku, w którym powstał obowiązek uiszczenia opłaty. Dlatego, zdaniem Sądu, opłata koncesyjna stanowiąc jednorazową opłatę za wykonywanie działalności w danym roku kalendarzowym nie podlega także stopniowemu wykorzystaniu i nie może być ustalana proporcjonalnie do okresu w danym roku, w którym działalność faktycznie była wykonywana. Stanowisko takie było wielokrotnie prezentowane w orzecznictwie (np. w wyroku tutejszego SOKiK w sprawie o sygn. akt XVII AmE 52/15).
Z kolei według § 4 ust. 3 rozporządzenia, w terminie określonym w ust. 2 (tj. w ciągu 30 dni od dnia wydania koncesji) pierwszą opłatę wnosi także przedsiębiorstwo energetyczne, któremu udzielono koncesji na wniosek, jeżeli w roku poprzedzającym udzielenie koncesji uzyskało przychody ze sprzedaży produktów (wyrobów i usług) lub towarów w zakresie działalności objętej tą koncesją.
Przepisy § 4 ust. 1 i ust. 3 rozporządzenia dotyczą zatem dwóch rodzajów opłat, mianowicie, w pierwszym przypadku – corocznej opłaty koncesyjnej wnoszonej do 31 marca każdego roku następującego po roku, w którym udzielono koncesji, a w drugim przypadku – pierwszej opłaty, uiszczanej w ciągu 30 dni od dnia wydania koncesji na wniosek przedsiębiorcy.
Stosownie do § 6 rozporządzenia:
1. Prezes Urzędu Regulacji Energetyki, w razie stwierdzenia, że opłata została obliczona w sposób nieprawidłowy, wzywa przedsiębiorstwo energetyczne do ponownego jej obliczenia w terminie 14 dni od dnia otrzymania wezwania.
2. W razie niedotrzymania przez przedsiębiorstwo energetyczne terminu, o którym mowa w ust. 1, lub gdy opłata ponownie została obliczona w sposób nieprawidłowy - Prezes Urzędu Regulacji Energetyki dokonuje obliczenia opłaty.
3. Po dokonaniu obliczenia, o którym mowa w ust. 2, przedsiębiorstwo energetyczne wnosi niezwłocznie należną kwotę albo Prezes Urzędu Regulacji Energetyki zwraca nadpłaconą kwotę.
4. Przepisy ust. 1-3 stosuje się odpowiednio, w razie niewniesienia opłaty w terminie określonym w § 4.
Należy także mieć na uwadze treść art. 39 PE, zgodnie z którym przedsiębiorstwo energetyczne może złożyć wniosek o przedłużenie ważności koncesji, nie później niż na 18 miesięcy przed jej wygaśnięciem. Przepis ten obejmuje regulację umożliwiającą przedsiębiorstwu energetycznemu przedłużenie terminu ważności koncesji w przypadku zbliżającego się upływu tego terminu. Zgodnie z poglądem dominującym w literaturze i orzecznictwie, wskazany termin 18-miesięczny ma charakter materialnoprawny, co oznacza, że w przypadku jego niedochowania, przedsiębiorca nie będzie mógł skorzystać z uprawnienia do przedłużenia ważności koncesji.
W ocenie Sądu Okręgowego, na gruncie niniejszej sprawy należało uznać, iż na powodzie jednoznacznie ciążył obowiązek wniesienia opłaty (tj. pierwszej opłaty) w związku z uzyskaniem koncesji na obrót paliwami ciekłymi, udzielonej decyzją z 13 marca 2012 r. ((...)) na okres od 21 kwietnia 2012 r. do 31 grudnia 2030 r. Opłata ta winna być uiszczona w ciągu 30 dni od dnia wydania koncesji, tj. do 12 kwietnia 2012 r. Powód wypełnił przesłanki określone w § 4 ust. 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 maja 1998 r., ponieważ złożył wniosek o udzielenie mu koncesji na obrót paliwami ciekłymi, uzyskał decyzję o udzieleniu mu tej koncesji, prowadził przed wydaniem przedmiotowej decyzji działalność w zakresie obrotu paliwami ciekłymi oraz uzyskał z tej działalności przychód, który stanowił podstawę obliczenia opłaty koncesyjnej. Z przedmiotowego obowiązku nie zwalnia powoda uiszczenie opłaty rocznej od koncesji udzielonej decyzją z 17 kwietnia 2002 r. W niniejszej sprawie nie mamy bowiem do czynienia z bezzasadnym ustaleniem opłaty należnej z tytułu koncesji, a tym samym z podwójnym naliczeniem opłaty koncesyjnej przez organ, ponieważ opłaty te uiszczane są z dwóch różnych tytułów. Bezspornym jest, że powód uiścił opłatę coroczną, stosownie do art. 34 PE w zw. z § 4 ust. 1 rozporządzenia – w formularzu „Opłata z tytułu udzielonej koncesji za rok 2012” oraz w tytule polecenia przelewu wyraźnie wskazano, że opłata ta została uiszczona z tytułu koncesji wydanej w 2002 r. (k. 6 i 7 akt admin.), natomiast zaskarżona decyzja dotyczy obowiązku uiszczenia pierwszej opłaty, w oparciu o art. 34 PE w zw. z § 4 ust. 3 rozporządzenia, od koncesji udzielonej 13 marca 2012 r. Wbrew stanowisku prezentowanemu przez powoda, zmiana tej koncesji w zakresie przedmiotu i zakresu działalności koncesjonowanej (tj. z obrotu paliwami ciekłymi przy wykorzystaniu stacji paliw na obrót paliwami ciekłymi bez wykorzystania infrastruktury technicznej), dokonana na mocy decyzji Prezesa URE z 5 listopada 2012 r., nie mogła mieć żadnego wpływu na wysokość spornej opłaty, w szczególności nie mogła spowodować jej obniżenia, ponieważ wysokość ta stanowi iloczyn przychodów przedsiębiorstwa energetycznego uzyskanych ze sprzedaży produktów (wyrobów i usług) lub towarów w zakresie jego działalności objętej koncesją, osiągniętych w roku poprzedzającym ustalenie opłaty, oraz współczynników opłat określonych tabelą stanowiącą załącznik do rozporządzenia (§ 1 ust. 1 i 2 rozporządzenia z 5 maja 1998 r.).
Nadto, należy zauważyć, że powodowy przedsiębiorca, prowadzący działalność koncesjonowaną, miał możliwość wystąpienia w trybie art. 39 PE o przedłużenie ważności koncesji z 2002 r. Warunkiem skorzystania z tego uprawnienia jest złożenie wniosku o przedłużenie ważności koncesji nie później niż 18 miesięcy przed jej wygaśnięciem. Termin ten ma charakter materialnoprawny, a jego niezachowanie powoduje, że przedsiębiorca nie może skorzystać z uprawnienia do przedłużenia ważności koncesji przewidzianego w tym przepisie.  W przypadku niezachowania przez koncesjonariusza terminu przewidzianego dla złożenia wniosku o przedłużenie ważności koncesji i konieczności wystąpienia o wydanie nowej koncesji, sytuacja koncesjonariusza będzie zatem tożsama z sytuacją przedsiębiorcy ubiegającego się o wydanie koncesji po raz pierwszy. W każdym ze wskazanych przypadków wydanie decyzji udzielającej koncesji będzie wymagało od podmiotu zainteresowanego spełnienia przesłanek zawartych w art. 33 PE, jak również uiszczenia opłaty koncesyjnej.
Wobec tego fakt, iż powód nie skorzystał z przewidzianego przez przepisyPrawa energetycznegouprawnienia do przedłużenia ważności posiadanej przez niego koncesji na obrót paliwami ciekłymi, lecz wystąpił o udzielenie mu nowej koncesji, przesądza o obowiązku uiszczenia opłaty również od „nowej” decyzji koncesyjnej (tj. pierwszej opłaty).
Mając zatem na uwadze, że powód nie wniósł w określonym przepisami prawa terminie pierwszej opłaty od koncesji udzielonej decyzją Prezesa URE z 13 marca 2012 r., Sąd uznał, że pozwany miał podstawy do zastosowania przepisów § 6 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 5 maja 1998 r. Przy czym, należy odnotować, że powód nie kwestionował wysokości opłaty ustalonej zaskarżoną decyzją, a jedynie podstawę do jej wymierzenia. Tym samym, zarzuty sformułowane w odwołaniu nie zasługiwały na uwzględnienie.
Z tych wszystkich względów, na podstawieart. 47953§ 1 k.p.c., Sąd Okręgowy orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
O kosztach postępowania rozstrzygnięto, zgodnie z wyrażoną wart. 98 § 1 k.p.c., zasadą odpowiedzialności za wynik procesu przyjmując, że powód - jako przegrywający sprawę – zobowiązany jest do zwrotu Prezesowi URE kosztów procesu, na które złożyło się wynagrodzenie pełnomocnika procesowego w wysokości 720 zł, ustalone w oparciu o § 14 ust. 2 pkt 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
SSO Ewa Malinowska