Sąd Apelacyjny w Gdańsku
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 253/19
Data wyroku: 2019-09-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Noskowicz, Włodzimierz Brazewicz, Andrzej Czarnota
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko mieniu, Młodociany
Podstawa prawna: art. 437 § 1 i 2 kpk
Teza: Nic bardziej mylnego niż przekonanie o konieczności automatycznej wręcz pobłażliwości dla sprawcy młodocianego i stosowania wobec niego tylko kar wolnościowych.

Sygn. akt II AKa 253/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 4 września 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku II Wydział Karny
w składzie:
Przewodniczący:  Sędzia SA Krzysztof Noskowicz (spr.)
Sędziowie:    SA Włodzimierz Brazewicz
SA Andrzej Czarnota
Protokolant:  st. sekr. sądowy Joanna Tomaszewska
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w TucholiZ. W.
po rozpoznaniu w dniu 4 września 2019 r.
sprawy
B. M., s.S.,ur. (...)wT.
oskarżonego zart. 280 § 2 k.k.
D. Z., s.C.,ur. (...)wŚ.
oskarżonego zart. 280 § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez obrońców oskarżonych od wyroku Sądu Okręgowego w Bydgoszczy z dnia 2 kwietnia 2019 r., sygn. aktIII K 31/19

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że karę pozbawienia wolności orzeczoną w punkcie 1 wobec oskarżonegoB. M.obniża do 2 (dwóch) lat,a wobec oskarżonegoD. Z.do roku i 3 (trzech) miesięcy,

II
utrzymuje w mocy w pozostałej części zaskarżony wyrok,

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. H.– Kancelaria Adwokacka wB.kwotę 738 (siedemset trzydzieści osiem) złotych brutto tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemuB. M.z urzędu w postępowaniu odwoławczym i kwotę 58,80 (pięćdziesiąt osiem i 80/100) złotych tytułem zwrotu kosztów dojazdu na rozprawę odwoławczą,

IV
wymierza oskarżonym opłatę:B. M.w wysokości 1.100 (jeden tysiąc sto) złotych, aD. Z.w wysokości 900 (dziewięćset) złotych - za obie instancje; zwalnia ich od zapłaty wydatków za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.

UZASADNIENIE
B. M.iD. Z.zostali oskarżeni o to, że:
w dniu 3 grudnia 2018 roku wT., działając wspólniei w porozumieniu, w ramach podziału ról sprawczych dokonali przestępstwa rozboju z użyciem noża, w ten sposób, żeD. Z.stał przed sklepem(...)i obserwował otoczenie sklepu przed nadejściem niepożądanych osób, natomiastB. M.wszedł do wnętrza sklepu i posługując się nożem trzymając go w dłoni ostrzem skierowanym w kierunkuA. N.– ekspedientki sklepu, zagroził jej natychmiastowym użyciem noża, żądając wydania pieniędzy z kasy fiskalnej sklepu, po czym zabrał z tejże kasy w celu przywłaszczenia przez nich, pieniądze w kwocie 3.280,55 zł, działając na szkodęA. N.i(...)reprezentowanym przezK. K., to jest o przestępstwo zart. 280 § 2 k.k.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 2 kwietnia 2019 r.w sprawie III K 31/19 orzekł następująco:
1. oskarżonychB. M.iD. Z.uznał za winnych popełnienia czynu zarzuconego im aktem oskarżenia, tj. przestępstwazart. 280 § 2 k.k.z tym ustaleniem, iż przyjął, że działali w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz dokonali zaboru w celu przywłaszczenia kwoty 3.280 zł i za to skazał:
-oskarżonegoB. M.na podstawieart. 280 § 2 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 1 i § 6 pkt 2 k.k.na karę 2 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz na podstawieart. 33 § 2 k.k.na karę 200 stawek dziennych grzywny po 20 złotych każda stawka;
-oskarżonegoD. Z.na podstawieart. 280 § 2 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 2 pkt 2 i § 6 pkt 2 k.k.na karę 2 lat pozbawienia wolności oraz na podstawieart. 33 § 2 k.k.na karę 150 stawek dziennych grzywny po 20 złotych każda stawka,
2. na podstawieart. 46 § 1 k.k.orzekł wobec oskarżonychB. M.iD. Z.środek kompensacyjny w postaci obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem poprzez zapłatę solidarnie na pokrzywdzonego(...)z siedzibą wT.kwoty 3.280 złotych;
3. na podstawieart. 63 § 1 k.k.zaliczył oskarżonym na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania do sprawy od dnia:
- w stosunku do oskarżonegoB. M.– 7.12.2018 r. godz. 18.00 do dnia 2.04.2019 r.,
- w stosunku do oskarżonegoD. Z.– 7.12.2018 r. godz. 12.20 do dnia 2.04.2019 r.;
Wyrok zawiera nadto rozstrzygnięcie w przedmiocie kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemuD. Z.z urzędu (pkt 4) oraz w przedmiocie kosztów sądowych(pkt 5).
Wyrok powyższy został zaskarżony przez obrońców oskarżonychB. M.iD. Z., przez każdego z nich co do kary.
Obrońca oskarżonegoB. M., na podstawieart. 438 pkt 4 k.p.k., wyrokowi temu zarzucił rażącą niewspółmierność (surowość) kary, wnosząc w konsekwencji o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez znaczne nadzwyczajne złagodzenie kary do roku pozbawienia wolnościi warunkowe zawieszenie jej wykonania ze względu na jego status młodocianego.
Obrońca oskarżonegoD. Z., również na podstawieart. 438 pkt 4 k.p.k., wyrokowi zarzucił rażącą niewspółmierność orzeczonej kary, wnosząc o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez wymierzenie oskarżonemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, przy zastosowaniuart. 60 § 2 pkt 2 k.k.i§ 6 pkt 2 k.k.

Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacje zasługiwały na uwzględnienie, aczkolwiek w mniejszym stopniu niż skarżący o to wnosili.
Zarazem na wstępie rozważań wskazać trzeba, że wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku nie został złożony co do oskarżonegoD. Z.. Dlatego też Sąd odwoławczy, nie będąc zobligowany do przedstawienia motywów wyroku w zakresie dotyczącym apelacji wywiedzionej przez obrońcę tego oskarżonego, ograniczył zakres uzasadnienia do tej tylko części wyroku, co do której został złożony wniosek o jego sporządzenie przez obrońcę oskarżonegoB. M.(art. 423 § 1a k.p.k.w zw. zart. 457§ 2 k.p.k.).
Na przedpolu tak zakreślonych rozważań stwierdzić następnie trzeba, że Sąd Okręgowy poczynił w sprawie prawidłowe ustalenia faktyczne, w tym mając także na uwadze przyznanie się oskarżonegoB. M.do winy, co skutkowało przypisaniem mu popełnienia przestępstwa zart. 280§ 2 k.k.
W nawiązaniu do postawionego zarzutu rażącej niewspółmierności orzeczonej wobec oskarżonego kary przypomnieć trzeba, że zarzut zart. 438 pkt 4 k.p.k.może być uznany za zasadny wtedy, gdy kara orzeczona nie uwzględniaw należyty sposób stopnia społecznej szkodliwości przypisywanego czynu oraz nie realizuje wystarczająco celu kary, ze szczególnym uwzględnieniem celów zapobiegawczych i wychowawczych. Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza znaczną, wyraźną i oczywistą, a więc niedającą się zaakceptować dysproporcję między karą wymierzoną a karą sprawiedliwą (zasłużoną). Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona tylko wtedy, gdy na podstawie ustalonych okoliczności sprawy, które powinny mieć decydujące znaczenie dla wymiaru kary, można przyjąć, iż zachodzi wyraźna różnica między karą wymierzoną a karą, która powinna zostać wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo (por. np.: wyrok SN z dnia 22 października 2007 r., SNO 75/07, LEX nr 569073; wyroki SA: w Warszawie z dnia 31 października 2018 r., II AKa 284/18, LEX nr 2605248 i we Wrocławiuz dnia 16 maja 2019 r., II AKa 120/19, LEX nr 2689220).
W tym kontekście racje skarżącego przestawiają się zasadnie tylko nieco bardziej niż ponad stwierdzenie, że są w rzeczy samej jedynie polemiczne. Stąd też zasługiwały na uwzględnienie w najmniejszym możliwym stopniu. Skarżący nie przytoczył bowiem żadnych takich okoliczności, które zostałyby przez sąd meriti nieuwzględnione, czy też w ogóle pominięte. Nie licząc subminimalnego znaczenia w tym zakresie udzielania się przez oskarżonego w przeszłości charytatywnie jako wolontariusza w ramach Wielkiej Orkiestry Świątecznej Pomocy, czy też działania w Ochotniczej Straży Pożarnej.
Sąd Okręgowy, wymierzając oskarżonemu karę 2 lat i 6 miesięcy roku pozbawienia wolności za przypisane mu przestępstwo, przy zastosowaniuart. 60 § 1 i § 6 pkt 2 k.k., przytoczył obszernie, jakie okoliczności obciążającei łagodzące miał w tej materii na względzie (s. 13-16 uzasadnienia). Zasadnie wskazał, dlaczego nie należało nadawać nadmiernego znaczenia młodocianości oskarżonego, a w konsekwencji dlaczego nie został uwzględniony wniosek obrony o wymierzenie oskarżonemu kary na poziomie minimum ustawowego(przy nadzwyczajnym jej złagodzeniu) i dodatkowo jeszcze poprzez warunkowe zawieszenie jej wykonania (s. 15 uzasadnienia).
Sąd Apelacyjny co do zasady aprobuje rozważania sądu meriti. Nie podziela natomiast stanowiska skarżącego, który zdaje się być przekonanyo konieczności automatycznej wręcz pobłażliwości dla sprawcy młodocianegoi stosowania wobec niego tylko kar wolnościowych. Nic bowiem bardziej mylnego. Przepisart. 54 § 1 k.k.nie eliminuje przecież zasad wymiaru kary określonych wart. 53 k.k., a jedynie na pierwszym miejscu spośród wymienionych w tym przepisie dyrektyw stawia względy wychowawcze.Z kolei zaś przepisart. 60 § 1 k.k.przewiduje jedynie możliwość zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary w stosunku do młodocianego, jeżeli przemawiają za tym względy określone wart. 54 § 1 k.k.W konsekwencji "młodocianość" i "względy wychowawcze" nie mają samodzielnego bytu jako podstawa nadzwyczajnego złagodzenia kary, a stanowią jedynie punkt wyjściai muszą być zestawione z pozostałymi okolicznościami podmiotowymii przedmiotowymi, mającymi znaczenie dla wymiaru kary (por. m. in.: wyroki Sądów Apelacyjnych: w Gdańsku z dnia 29 września 2014 r., II AKa 316/14, LEX nr 1665766, z dnia 17 września 2015 r., II AKa 294/15, LEX nr 2006015i z dnia 7 października 2015 r., II AKa 307/15, LEX nr 2017745, we Wrocławiu z dnia 12 września 2017 r., II AKa 230/17, LEX nr 2381458 i z dnia 27 września 2017 r., II AKa 251/17, LEX nr 2402341, w Poznaniu z dnia 18 stycznia 2018 r., II AKa 180/17, LEX nr 2563282, w Szczecinie z dnia 11 kwietnia 2019 r., II AKa 16/19, LEX nr 2719358 i w Warszawie z dnia 24 kwietnia 2019 r., II AKa 352/18, LEX nr 2675305).
Sąd Apelacyjny jakkolwiek podziela zatem stanowisko sądu meriti, że „wychowawcze oddziaływanie na sprawcę młodocianego nie oznacza, iż należy traktować go w sposób pobłażliwy, a wręcz nadzwyczaj liberalny, co mogłoby jedynie przynieść negatywne konsekwencje w utwierdzaniu tego rodzaju osóbw swoistym poczuciu bezkarności, które ma im gwarantować młody wiek. Wychowywać bowiem można także wymierzając oskarżonemu karę bezwzględną pozbawienia wolności, która (…) jako jedyna może wdrożyć go skutecznie do poszanowania przestrzegania prawa i wywrzeć właściwy skutek,o którym mowa jest wart. 54 § 1 k.k.(s. 15 uzasadnienia), to jednak wymierzając karę pozbawienia wolności z zastosowaniem instytucji nadzwyczajnego jej złagodzenia należało uczynić to w sposób bardziej wyważony. Taką karą w ocenie Sądu Apelacyjnego jest kara 2 lat pozbawienia wolności, będąca współmierną do wagi czynu i stopnia zawinieniaoskarżonego.
Dlatego też Sąd Apelacyjny zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że karę pozbawienia wolności orzeczoną w punkcie 1 wobec oskarżonegoB. M.obniżył do 2 lat.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego kara pozbawienia wolności w tej wysokości wpłynie w pożądany sposób zapobiegawczo i wychowawczo na oskarżonego oraz wdroży go do przestrzegania porządku prawnego, czyniąc zarazem zadość wymogom płynącym z treściart. 54 § 1 k.k.Nie pozostaje też w sprzecznościze społecznym poczuciem sprawiedliwości. Tym bardziej, że orzeczona nadto wobec oskarżonego kara grzywny w rozmiarze 200 stawek dziennych po 20 złotych każda stawka również jest karą sprawiedliwą, uwzględniającą aktualne możliwości zarobkowe i majątkowe oraz właściwości osobiste oskarżonego,co nie było kwestionowane przez skarżącego. Zaś orzeczony środek kompensacyjny w postaci obowiązku naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem (solidarnie z oskarżonymD. Z.), pozbawiając oskarżonych owoców przestępstwa, a jednocześnie zaspokajając interesy pokrzywdzonego, ma charakter i naprawczy, i wychowawczy, jak słusznie podkreślił to sąd meriti (s. 16 uzasadnienia).
Dokonana zmiana zaskarżonego wyroku wraz z obniżeniem kary pozbawienia wolności wymierzonej wobec współoskarżonegoD. Z.do roku i 3 miesięcy czyni także zadość zasadzie wewnętrznej sprawiedliwości wyroku.
Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy w pozostałej części zaskarżony wyrok, nie stwierdzając okoliczności, które należałoby brać pod uwagę z urzędu (art. 439 § 1 k.p.k.iart. 440 k.p.k.).
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemuB. M.z urzędu w postępowaniu odwoławczym orzeczono na mocy § 2 pkt 1, § 3, § 4 ust. 1 oraz § 17 ust. 2 pkt 5 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. 2019, poz. 18, t.j.), przy uwzględnieniu stawki podatku od towarów i usług, o której mowa w § 4 ust. 3 cyt. rozporządzenia.
Jednocześnie w oparciu o zestawienie kosztów przedstawione przez obrońcę oskarżonego, na podstawie § 2 pkt 2 przywołanego rozporządzenia, Sąd Apelacyjny przyznał obrońcy żądaną kwotę tytułem zwrotu kosztów dojazdu na rozprawę apelacyjną w dniu 4 września 2019 r.
Opłatę za obie instancje wymierzono oskarżonemu na podstawieart. 10ust. 1w zw. zart. 2 ust. 1 pkt 4 i art. 3 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r.o opłatach w sprawach karnych(Dz. U z 1983 r., Nr 49, poz. 223 ze zm.), natomiast od zapłaty wydatków za postępowanie odwoławcze zwolniono gona podstawieart. 624 § 1 k.p.k.w zw. zart. 634 k.p.k.- z uwagi na jego sytuację materialną i obciążono nimi Skarb Państwa.