Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1463/18
Data wyroku: 2019-01-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Klesyk, Bartosz Pniewski, Cezary Klepacz

Sygn. akt II Ca 1463/18

POSTANOWIENIE
Dnia 29 stycznia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Klesyk
Sędziowie:  SSO Cezary Klepacz (spr.)
SSO Bartosz Pniewski
Protokolant:  st. sekr. sąd. Katarzyna Nawrot
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 29 stycznia 2019 r. sprawy
z wnioskuJ. W.
z udziałemZ. N. (1)
o zniesienie współwłasności
na skutek apelacji uczestnika
od postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego w Starachowicach
z dnia 6 czerwca 2018 r. sygn. akt I Ns 422/17
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie i umorzyć postępowanie w przedmiocie ustalenia, żeE. W.orazJ. W.nabyli na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej prawo opisane w tym postanowieniu.
Sygn. akt II Ca 1463/18

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 19 lipca 2017 rokuJ. W.domagał się zniesienia współwłasności lokalu mieszkalnego położonego wS.przyul. (...), dla którego Sąd Rejonowy w Starachowicach prowadziksięgę wieczystą nr (...), a którego współwłaścicielami są wnioskodawca iZ. N. (2), poprzez przyznanie tej nieruchomości na własność wnioskodawcy i zasądzenie spłaty na rzecz uczestnika.
W uzasadnieniu wskazano, że wymieniony lokal stanowił wspólność ustawową wnioskodawcy i jego żonyE. W., którzy umową z dnia 13 marca 2008 roku nabyli ustanowione przez(...)Spółdzielnię Mieszkaniową prawo odrębnej własności lokalu, a jego nabycie zostało sfinansowane w całości z majątku osobistego wnioskodawcy. W wyniku dziedziczenia poE. W.współwłaścicielem nieruchomości stał sięZ. N. (2).
Uczestnik wniósł o oddalenie wniosku i zawieszenie postępowania w sprawie do czasu zakończenia sprawy o sygn. I C 280/17 wszczętej pomiędzy tymi samymi stronami przed Sądem Rejonowym w Starachowicach, dotyczącej mieszkania przyul. (...).
Postanowieniem z dnia 8 listopada 2017 roku zawieszono postępowanie w sprawie na podstawieart. 177 § 1 pkt 1 k.p.c.
W pozwie z dnia 6 czerwca 2017 roku, zarejestrowanym pod sygn.(...)Z. N. (2)wniósł o ustalenie, że pozwanyJ. W.nie nabył aktem notarialnym rep. A(...), zawartym przed notariuszemG. M., odrębnej własności lokalu mieszkalnego, a tym samym nie jest współwłaścicielem lokalu położonego wS.przyul. (...).
W uzasadnieniu pozwu wskazano, że warunkiem nabycia prawa własności w trybieart. 12 ust. 1 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r.o spółdzielniach mieszkaniowychjest posiadanie przez członka spółdzielni spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu. Takie prawo miała wyłącznieE. W., która uzyskała je przed zawarciem związku małżeńskiego z pozwanym, co oznacza, że złożyła przed notariuszem nieprawdziwe oświadczenie, iż przydział lokalu nastąpił w czasie trwania małżeństwa.J. W.nie nabył zatem prawa własności wskazanego lokalu mieszkalnego.
Pozwany nie uznał powództwa, podnosząc że nie ma podstaw do twierdzenia, iż nie nabył on udziału w nieruchomości lokalowej. Strony umowy z dnia 13 marca 2008 roku podjęły decyzję, że po ustanowieniu odrębnej własności lokalu będzie ona przysługiwać małżonkom na zasadach wspólności ustawowej, w celu zaspokajania potrzeb ich rodziny.E. W.dała wyraz swoim zamiarom odnośnie do przeznaczenia lokalu w piśmie z dnia 8 sierpnia 2007 roku skierowanym do Spółdzielni Mieszkaniowej wS., w którym wniosła o ustanowienie jej orazJ. W.członkami spółdzielni z prawem do lokalu, a w piśmie z dnia 17 czerwca 2015 roku wyraziła wolę, by po jej śmierciJ. W.nadal zajmował lokal, który wykupił za własne środki. W ten sposób przekazała ona zarówno Spółdzielni, jak i notariuszowi wolę objęcia wspólnością majątkowa małżeńską nabywanego prawa. MałżonkowieW.mogli skutecznie rozszerzyć wspólność ustawową o to prawo, co faktycznie uczynili.
W okolicznościach sprawy brak jest podstaw uzasadniających obarczenie wskazanej umowy sankcją bezwzględnej nieważności, do czego zmierza powództwo.
Niezależnie od tego pozwany zarzucił, iż żądanie pozwu jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i stanowi nadużycie prawa, albowiem zmierza do pozbawienia męża spadkodawczyni udziału w lokalu, w którymJ. W.mieszkał przez cały czas trwania związku małżeńskiego i mieszka do dzisiaj.
Zarządzeniem z dnia 28 lutego2018 roku sprawa prowadzona pod sygn.(...)została połączona do rozpoznania ze sprawą prowadzona pod sygnaturą(...)
Postanowieniem z dnia 10 kwietnia 2018 roku Sąd Rejonowy w Starachowicach podjął zawieszone postępowanie w sprawie, a postanowieniem wstępnym z dnia 6 czerwca 2018 roku ustalił, żeE. W., córkaP.iJ.(PESEL (...)) orazJ. W., synF.iS.(PESEL (...)), nabyli na zasadzie majątkowej małżeńskiej wspólności ustawowej prawo odrębnej własnościlokalu mieszkalnego nr (...)położonego wS.przyul. (...)o powierzchni 60 m2wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej obejmującej prawo własności działek oraz części wspólnych budynków i urządzeń nie służących do wyłącznego użytku właścicieli poszczególnych lokali mieszkalnych w wysokości(...), na podstawie aktu notarialnego – oświadczenia o ustanowieniu odrębnej własności lokalu mieszkalnego i umowy przeniesienia własności lokalu na członka spółdzielni mieszkaniowej – sporządzonego w dniu 13 marca 2008 roku w Kancelarii Notarialnej wS.przed notariuszemG. M.za nr Repertorium(...)
Orzeczenie to zapadło w oparciu o następujące ustalenia:
J. W.iE. W., z domuN., zawarli związek małżeński w dniu 9 lipca 2005 roku.
Wnioskodawca mieszkał w lokalu przyul. (...)wS.przez cały okres małżeństwa i mieszka w nim do dzisiaj.
Na podstawie umowy zawartej w dniu 13 marca 2008 roku przed notariuszemG. M.(...) Spółdzielnia MieszkaniowawS.ustanowiła odrębną własność tego lokalu i przeniosła ją na rzeczE.iJ.małżonkówW., wraz z udziałami w nieruchomości wspólnej, w związku z czym nabywcy zostali wpisani doksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej dla tej nieruchomości lokalowej przez Sąd Rejonowy w Starachowicach.
Żona wnioskodawcy zmarła w dniu 2 grudnia 2015 roku, a spadek po niej na podstawie testamentu z dnia 15 czerwca 2015 roku nabył w całości bratZ. N. (1).
WoląE. W.było, aby po zawarciu związku małżeńskiego zJ. W.prawo do lokalu przysługiwało obojgu małżonkom, a po jej śmierci, by w lokalu tym mieszkał dalej jej mąż.
Biorąc to pod uwagę oraz okoliczność, że zawierając umowę z dnia 13 marca 2008 rokuE. W.iJ. W.zrealizowali w porozumieniu z właścicielem lokalu wolę objęcia wspólnością majątkową opisanego prawa, przy uwzględnieniu treściart. 47 § 1 k.r.o., Sąd uznał, żeE.iJ.małżonkowieW.spełnili wymóg skutecznego zawarcia umowy rozszerzającej wspólność, a nie wystąpił żaden z przypadków zart. 49 § 1 pkt 1-5 k.r.o.
Apelację od tego orzeczenia wniósłZ. N. (1), zarzucając naruszenie:
- przepisów prawa procesowego, poprzez ustalenie stosunku prawnego, który wynika z aktu notarialnego sporządzonego w dniu 13 marca 2008 roku przez notariuszaG. M., rep.(...)mimo iż uczestnik wnosił o ustalenie nieistnienia stosunku prawnego oraz niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, przede wszystkim ustalenie woli stron w oparciu o dowody tylko jednej strony, gdy przesłanką przyjętą przez Sąd jest wola stron wyrażona w tym akcie notarialnym;
-art. 65 § 1 k.c.przez błędne zastosowanie i uznanie, że czynność prawna nieważna z mocy prawa może być konwalidowana przez zgodne oświadczenia stron;
-art. 321 k.p.c.poprzez orzeczenie ponad żądanie – ustalenie stanu prawnego, o co skarżący nie wnosił;
Wskazując na to, uczestnik wniósł o uchylenie postanowienia i uwzględnienie jego żądania, ewentualnie – o uchylenie orzeczenia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
J. W.wniósł o oddalenie apelacji.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się zasadna w zakresie, w jakim skutkowała uchyleniem zaskarżonego orzeczenia i umorzeniem postępowania w przedmiocie ustalenia, żeE. W.orazJ. W.nabyli na zasadzie małżeńskiej wspólności ustawowej prawo opisane w tym postanowieniu.
Zgodnie zart. 618 § 1 k.p.c., w postępowaniu o zniesienie współwłasności sąd rozstrzyga także spory o prawo własności i w tym przedmiocie może wydać postanowienie wstępne.
Z. N. (1)domaga się ustalenia, żeJ. W.nie nabył aktem notarialnym rep. A nr(...), zawartym przed notariuszemG. M., odrębnej własności lokalu mieszkalnego, a tym samym nie jest współwłaścicielem lokalu położonego wS.przyul. (...)(k.82-85).
Jeżeli zatem Sąd Rejonowy zamierzał wydać co do tego postanowienie wstępne, to powinien był rozstrzygnąć o takim żądaniu, gdy tymczasem ustalił, żeE. W.iJ. W.nabyli na zasadzie majątkowej małżeńskiej wspólności ustawowej prawo odrębnej własności wymienionego lokalu, wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, na podstawie wskazanego aktu notarialnego.
Takie orzeczenie nie rozstrzyga o nieistnieniu prawa, o co wnosił uczestnik postępowania, wydane zatem zostało z naruszeniemart. 321 § 1w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Co więcej, postanowienie takie było niedopuszczalne, biorąc pod uwagę treśćart. 365 § 1 k.p.c., albowiem stanowi ono w istocie powtórzenie prawomocnego postanowienia Sądu Rejonowego w Starachowicach – wpisu z dnia 5 maja 2008 r. wksiędze wieczystej nr (...)E. W.iJ. W.jako współwłaścicieli, na zasadzie wspólności ustawowej małżeńskiej,lokalu mieszkalnego nr (...)wbudynku nr (...)przyulicy (...)wS., wraz z udziałem do(...)części w nieruchomości wspólnej, związanym z własnością lokalu, na podstawie oświadczenia o ustanowieniu odrębnej własności lokalu i umowy przeniesienia własności lokalu a dnia 13 marca 2008 roku sporządzonej za nr rep. A 2175/2008 przez notariuszaG. M.(dowód: odpis księgi wieczystej – k.10-15).
W takiej sytuacji zaskarżone postanowienie podlega uchyleniu, a postępowanie w zakresie nim objętym – umorzeniu, zgodnie zart. 386 § 3w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Zgłoszone przezZ. N. (1)roszczenie będzie zatem podlegało rozpoznaniu.
W związku z tym należy już teraz zauważyć, iż żądanie to jest sformułowane niejasno, albowiem nie wiadomo, czy uczestnik kwestionuje w ogóle ważność umowy zawartej w dniu 13 marca 2008 roku przed notariuszemG. M., rep.(...)a zatem, że nie została skutecznie ustanowiona odrębna własność lokalu mieszkalnego przez(...)Spółdzielnię Mieszkaniową wS., a następnie przeniesiona, wraz z udziałem w nieruchomości wspólnej, na rzeczE.iJ.małżonkówW., czy też uważa, że jedynie wnioskodawca nie nabył tego prawa, a jeżeli tak, to komu i w jakim zakresie przysługuje własność lokalu mieszkalnego przyulicy (...)wS.. W związku z tym trzeba rozważyć, czy właściwą drogą dochodzenia roszczenia nie powinno być zgłoszenie żądania usunięcia niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym (art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 rokuo księgach wieczystych i hipotece), jeżeli zaspokajałoby interes prawnyZ. N. (1)jako spadkobiercyE. W..
SSO Cezary Klepacz   SSO Małgorzata Klesyk   SSO Bartosz Pniewski