Sąd Okręgowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 236/19
Data wyroku: 2020-10-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Kieć
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie za śmierć osoby bliskiej
Podstawa prawna: art. 446 § 4 kc

Sygn. akt:I C 236/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 października 2020 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Andrzej Kieć

Protokolant:

sekretarz sądowy Sandra Bień

po rozpoznaniu w dniu 20 października 2020 roku w Gliwicach
sprawy z powództwaR. D. (1),W. D.
przeciwko(...) Spółce Akcyjnejz siedzibą wW.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na rzecz powodaR. D. (1)kwotę 36 000 (trzydzieści sześć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25 października 2016 roku do dnia zapłaty;

2
oddala powództwoR. D. (1)w pozostałym zakresie ;

3
zasądza od pozwanego(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.na rzecz powódkiW. D.kwotę 36 000 (trzydzieści sześć tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25 października 2016 roku do dnia zapłaty;

4
oddala powództwoW. D.w pozostałym zakresie;

5
zasądza od pozwanego na rzecz powodaR. D. (1)kwotę 1 365 (jeden tysiąc trzysta sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

6
zasądza od pozwanego na rzecz powódkiW. D.kwotę 1 365 (jeden tysiąc trzysta sześćdziesiąt pięć) złotych tytułem zwrotu kosztów procesu;

7
nakazuje pobrać od powodaR. D. (1)na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 149,34 (sto czterdzieści dziewięć i 34/100) złote tytułem pokrycia wydatków;

8
nakazuje pobrać od powódkiW. D.na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 149,34 (sto czterdzieści dziewięć i 34/100) złote tytułem pokrycia wydatków;

9
nakazuje pobrać od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 244,38 (dwieście czterdzieści cztery i 38/100) złotych tytułem pokrycia wydatków.

SSO Andrzej Kieć
Sygn. akt I C 236/19

UZASADNIENIE
PowodowieR. D. (1)orazW. D.wnieśli o zasądzenie od pozwanego(...) S. A.z siedzibą wW.kwot po 80 000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 23 maja 2016 roku do dnia zapłaty oraz obciążenie pozwanego kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazał, iż żądanych kwot dochodzą tytułem zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej – synaS. D. (1), który zmarł wskutek wypadku samochodowego.. Powodowie bardzo przeżyli śmierć syna załamali się po niej psychicznie. Wysokość dochodzonego zadośćuczynienia uwzględnia 20% przyczynienie się zmarłego do wypadku (niezapięcie pasów bezpieczeństwa); pozwany nie kwestionował ww. stopnia przyczynienia się w postepowaniu przed Sądem Rejonowym w Rudzie Śląskiej pod sygn. I C 2584/17. Przed wniesieniem pozwu pozwany wypłacił powodom tytułem zadośćuczynienia po 20 000 złotych.
Pozwany w odpowiedzi wniósł o oddalenie powództwa oraz obciążenie powodów kosztami postępowania. W uzasadnieniu wskazał, iż roszczenie jest wygórowane. Na skutek śmierciS. D.sytuacja powodów nie uległa znaczącej zmianie, uzasadniającej zasądzenie zadośćuczynienia w dochodzonej wysokości. Wysokość zadośćuczynienia przyznanego przed procesem jest adekwatna i uwzględnia fakt przyczynienia się zmarłego do powstania szkody w 20% poprzez niezapięcie pasów bezpieczeństwa.
Sąd ustalił:
Syn powodówS. D. (1)zmarł w wyniku wypadku samochodowego zaistniałego w dniu 20 kwietnia 2016 roku. w miejscowościD.w Holandii. Samochód będący własnościąfirmy (...)wjechał z prędkością 80 km/h w drzewo. Samochód był ubezpieczony w zakresie OC w pozwanego.S. D. (1)był pasażerem tego samochodu. W chwili wypadku nie miał zapiętych pasów bezpieczeństwa.

S. D. (1)od dwóch lat przed wypadkiem pracował zagranicą – w Holandii; do kraju przyjeżdżał co 2 – 3 miesiące; wówczas odwiedzał powodów zatrzymując się u nich na okres od kilku dni do dwóch tygodni. Pomimo takiej częstotliwości osobistych kontaktów powodowie z synem byli bardzo zżyci, mieli ze sobą bardzo dobry kontakt; często do siebie dzwonili oraz kontaktowali się za pośrednictwem portalu społecznościowego(...). Wspólnie spędzali święta. Zmarły był osobą pomocną; powodowie zawsze mogli na niego liczyć.. Nie sprawiał powodom kłopotów wychowawczych. Powód z synem jeździli wspólnie na rowerze. Przed wyjazdem poszkodowany mieszkał z powodami oraz bratemR.. Był nieżonaty oraz bezdzietny. W chwili śmierci miał 23 lata; był osobą samodzielną finansowo.
O śmierci syna powodowie dowiedzieli się do funkcjonariuszy Policji. PowódR. D. (1)zażywał leki uspokajające, korzystał z pomocy psychologa (po jednej wizycie zrezygnował). Doznawał objawów somatycznych takich jak kłucie w klatce piersiowej oraz nadmierna potliwość. Unikał wizyt lekarskich albowiem „chciał dołączyć do syna” Powódka zażywała leki łącznie przez około rok czasu; z pomocy specjalistów nie korzystała. Starała się sama sobie poradzić poprzez nadmierne angażowanie się w pracę oraz unikanie sytuacji które pogarszały jej stan psychiczny np. rozmów o synu z innymi członkami rodziny. Oboje powodów miało problemy ze snem, z apetytem (powódka schudła około 7 kilogramów). Organizacją pogrzebu zajęli się powodowie wspólnie. Powodowie po śmierci syna nie mieli dłuższej przerwy w pracy. Starają się codziennie odwiedzać syna na cmentarzu. Powód wytatuował sobie wizerunek syna na plecach oraz kazał namalować jego wizerunek na swoim motorze. Powodowie przechowują w domu również inne pamiątki z nim związane np. otrzymywane od niego prezenty. W czasie wigilii jest przygotowane dla niego puste nakrycie. Powodowie nie mogą się pozbyć myśli i wspomnień o zmarłym; ich pojawienie się wywołuje natychmiastowy płacz, uczucie żalu i smutku. Wszelkie spotkania, imprezy okolicznościowe i rodzinne, miejsca i przedmioty kojarzące się ze zmarłym powodują nasilanie się tych objawów.
Powodowie wezwali pozwanego do zapłaty po 100 000 zł tytułem zadośćuczynienia w terminie 14 dni od otrzymania pisma. Pismem z 25 października 2016 roku pozwany przyznał powodom łącznie tytułem 54 272 zł ,w tym tytułem zadośćuczynienia po 20 000 zł, kosztów pogrzebu 13 272 zł, inne 3000 zł. Po uwzględnieniu potrąceń powodom wypłacono 48 272 zł.
(odpis aktu zgonu k. 11; oświadczenie k. 12 – 14; korespondencja przedprocesowa k. 15 – 23; zeznania świadków:M. Ż.k. 52,R. D. (2)k. 52 – 53,K. D.k. 107,E. D.k. 107,M. K.k. 156 – 157,R. K.k. 157; przesłuchanie powodów k. 53 – 54; akta szkodowe k. 72 - 73; opinia biegłych z zakresu psychologii i psychiatrii k. 111 – 116, 170 - 171).
Powyższe ustalenia faktyczne poczyniono na podstawie w/w dokumentów, które podlegały zaliczeniu w poczet materiału dowodowego na zasadzieart. 2432Kodeksu postępowania cywilnego. Żaden z ww. dokumentów nie został skutecznie zakwestionowany pod względem swojej prawdziwości oraz autentyczności. Ustalając relacje powodów ze zmarłym synem oraz szeroko rozumianą sytuację powodów po jego śmierci Sąd oparł się na zeznaniach świadkówM. Ż.,R. D. (2),K. D.,E. D.,M. K.R. K.oraz na zeznaniach stron. Zeznania ww. osób były ze sobą zgodne, wzajemnie się uzupełniały, toteż Sąd dał im wiarę gdyż były wiarygodne. W oparciu o opinie biegłych psychiatry i psychologa ustalono sytuację emocjonalną i zdrowotną powodów wiążącą się z utratą syna, sposobu przeżycia przez każdego z powodów procesu żałoby. Opinie były one spójne, wyczerpujące;, logiczne, zostały sporządzone przez osoby kompetentne, wykazujące się znajomością opiniowanej tematyki. Na żądanie stron były one uzupełniane. Wiarygodność oraz moc dowodowa opinii nie została przekonująco podważone.
Sąd zważył:
Powództwo podlegało częściowemu uwzględnieniu.
Zgodnie zart. 446 § 4 kcSąd może także przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę. Przepis przyznający to roszczenie to został wprowadzony dokodeksu cywilnegonowelizacją z 30 maja 2008 roku, która weszła w życie z dniem 3 sierpnia 2008 roku. Dotyczy zatem krzywd jakich poszkodowani doznali na skutek zdarzeń, które wystąpiły od 3 sierpnia 2008 roku a zatem ma ono zastosowanie w niniejszej sprawie. Powodowie byli rodzicami zmarłegoS. D. (1). Niewątpliwie są oni osobami najbliższymi w rozumieniuart. 446 par. 4 kc.
Niesporna była zasada odpowiedzialności. Niesporne było również przyczynienie się poszkodowanego do skutków wypadku wskutek niezapięcia pasów bezpieczeństwa a oszacowane na 20%. Sporna okazała się wysokość żądanych zadośćuczynień.
W orzecznictwie przyjmuje się, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej stanowi naruszenie dobra osobistego najbliższych członków rodziny w postaci prawa do życia w pełnej rodzinie. Kompensacie podlega doznana krzywda, która polega na zerwaniu więzi rodzinnych. Krzywda ta wyraża się w szczególności poprzez cierpienie, ból i poczucie osamotnienia po śmierci najbliższego członka rodziny. Chodzi o rekompensatę krzywdy moralnej, a więc krzywdy pozostającej w sferze subiektywnych, wewnętrznych przeżyć danej osoby. Ustalenie rozmiaru krzywdy ma podstawowe znaczenie dla określenia odpowiedniej sumy, która ma stanowić jej pieniężną kompensatę. Przepisykodeksu cywilnegonie wskazują kryteriów, jakie należałoby uwzględniać przy ustalaniu wysokości zadośćuczynienia pieniężnego. Suma "odpowiednia" nie oznacza sumy dowolnej, określonej wyłącznie według uznania sądu, gdyż jej prawidłowe ustalenie wymaga uwzględnienia wszystkich okoliczności, mogących mieć w danym przypadku znaczenie. Zadośćuczynienie powinno mieć charakter kompensacyjny, a więc przedstawiać ekonomicznie odczuwalną wartość i być tak ukształtowane, by stanowić odpowiedni ekwiwalent doznanej krzywdy. Z drugiej strony, wysokość zadośćuczynienia powinna być utrzymana w rozsądnych granicach.. Wysokość zadośćuczynienia jednocześnie winna być tak oznaczona, by uwzględniała panujące stosunki społeczno-ekonomiczne w oparciu o kryteria doświadczenia i kolidujących ze sobą w danej sprawie interesów – jednocześnie bez aspiracji zapłaty jakiejś ceny cierpienia. Zadośćuczynienie nie ma na celu wyrównanie strat poniesionych przez członków najbliższej rodziny zmarłych, lecz ma pomóc im dostosować się do nowej rzeczywistości oraz złagodzić ich cierpienia wywołane utratą osoby bliskiej. Okoliczności, jakie mogą wpływać na wysokość świadczenia to m.in.: dramatyzm doznań osób bliskich zmarłego, poczucie osamotnienia, cierpienia moralne i wstrząs psychiczny wywołany śmiercią osoby najbliższej, rola jaką w rodzinie pełniła osoba zmarłego, charakter i rodzaj zaburzeń w prawidłowym funkcjonowaniu pozostałych członków rodziny, stopień w jakim pozostali członkowie będą umieli odnaleźć się w nowej rzeczywistości i na ile zdolni są zaakceptować obecny stan rzeczy, skorzystanie z pomocy fachowej w czasie radzenia sobie w tej trudnej sytuacji, proces leczenia doznanej traumy mający na celu pomoc w odbudowie struktury rodziny i przywrócenie znaczenia każdego z jej członków. Niewątpliwie trudno jest wycenić bądź wymierzyć tak negatywne doznania jak ból, rozpacz, cierpienie. Nie można ustalać miernika bólu i cierpienia tym bardziej, że generalnie brak w takiej sytuacji pomocniczego środka, jakim jest chociażby stopień trwałego uszczerbku na zdrowiu (uwzględniany chociażby przy rozpoznawaniu roszczeń zart. 445 k.c.). Każdy przypadek powinien być rozpatrywany indywidualnie i odrębnie przy stosowaniu wszystkich istotnych elementów dla danej sprawy. Jednocześnie wskazać należy, iż odwołanie się do przeciętnej stopy życiowej nie może pozbawiać rozpatrywanego roszczenia funkcji kompensacyjnej i przesłaniać innych ważniejszych przesłanek ustalenia należnych kwot. Jest to przesłanka pomocnicza, mająca charakter uzupełniający w stosunku do kwestii zasadniczej, jaką jest rozmiar szkody niemajątkowej.
Z przeprowadzonego postępowania dowodowego, w tym ze sporządzonej na zlecenie Sądu opinii psychiatryczno – psychologicznej wynika, iż powódkaW. D.w wyniku śmierci syna doznała długotrwałego pogorszenia stanu psychicznego. Utrzymują się u niej objawy depresji o istotnym klinicznie nasileniu w codziennym funkcjonowaniu takie jak przewlekły smutek, przygnębienie, gwałtowne napady płaczu bądź żalu; poczucie przewlekłego zmęczenia, wyczerpania bądź osamotnienia; nasilone poczucie winy powodujące negatywne skutki w jej psychice. Do powódki nadal dochodzą natrętne wspomnienia i myśli o zmarłym; ww. objawy nasilają się w wyniku styczności z bodźcami przypominającymi zmarłego. Głębokość kryzysu w wymiarze afektywnym wykazuje na istotne pogorszenie stanu psychicznego powódki; nie stwierdzono natomiast pogorszenia w wymiarze behawioralnym (powódka jest zorganizowania, prawidłowo wypełnia swoje role zawodowe i społeczne). W zakresie reagowania emocjonalnego ciągle przeżywa intensywną żałobę po zmarłym. Pomimo upływu od śmierci syna około 4 lat nie wróciła do normalnego poziomu funkcjonowania; w związku z powyższym biegli zdiagnozowali u niej zaburzenia adaptacyjne w postaci przedłużonej reakcji depresyjnej, co stanowi długotrwały uszczerbek na zdrowiu.
Z kolei u powodaR. D. (1)stwierdzono okresowe pogorszenie stanu psychicznego, którego główne nasilenie występowało do roku czasu. W wyniku doświadczanych trudności powód do roku czasu zażywał leki uspokajające i nasenne. Do chwili obecnej utrzymuje się u niego melancholijne wspomnienie zmarłego. Biegli nie stwierdzili u niego istnienia objawów depresji o klinicznie istotnym nasileniu; nie odnotowali również pogorszenia w zakresie funkcjonowania społecznego, zawodowego, pełnienia ról rodzinnych. Emocje związane z doświadczoną stratą ulegają stopniowemu spłyceniu co świadczy o prawidłowym w jego przypadku przebiegu żałoby.
Nie ulegało wątpliwości Sądu, iż powodowie wskutek śmierci syna doznali znacznej krzywdy niemajątkowej, z istoty swojej nienaprawialnej. Powodowie przeżyli stratę syna, utracili najbliższa osobę, z którą byli emocjonalnie bardzo związani.. Nadal przeżywają ból po śmierci syna a jego stopnia nie da się zmierzyć żadnym narzędziem. Odczuwana przez powoda krzywda i żal są bardzo duże. Niewątpliwie na skutek wypadku doszło do naruszenia dóbr osobistych powodów w postaci zerwania więzi rodzinnych. Więzi te zostały zerwane w sposób nagły i brutalny, na co powodowie z oczywistych względów przygotowany nie byli.
Mając na uwadze rozmiar oraz charakter doznanej przez nią krzywdy należało uznać, iż kwotą zadośćuczynienia adekwatną, pozwalająca choć częściowo zniwelować krzywdę każdego z powodów, będzie kwota 70 000 złotych na każdego z nich. Szacując należną sumę zadośćuczynienia na takim poziomie Sąd miał na uwadze poczynione w toku postępowania ustalenia oraz wyżej przedstawione kryteria stosowane przy zasądzaniu zadośćuczynienia za śmierć osoby bliskiej. Sąd wziął również pod uwagę okoliczność, iż do tragicznego zdarzenia doszło w 2016r, (powodowie zażądali zadośćuczynienia z odsetkami od 2016 roku), kiedy to ekonomiczna wartość pieniężna była nieco niższa niż obecnie. Sad miał tez na względzie wysokość zadośćuczynienia przyznawanego w tamtym okresie czasu w podobnych sprawach.
Sąd jednocześnie uznał, iż wysokość zadośćuczynienia oszacowana przez powodów na 100.000 zł jest zbyt wysoka, nie uwzględnia realiów ekonomicznych, odbiega od poziomu życia społeczeństwa.
Oddalając żądanie zasądzenia zadośćuczynienia Sąd wziął pod uwagę powyższe okoliczności, niekwestionowane przez obie strony 20% przyczynienie się poszkodowanego do szkody (20% z 70.000 = 14 000 zł); daje to kwotę 56 000 zł na rzecz każdego z powodów. Uwzględniono nadto wypłacone przed procesem na rzecz każdego z powodów 20 000 zł, czego powodowie nie uwzględnili przy składaniu pozwu. Do zasądzenia zatem pozostała tytułem zadośćuczynienia kwota po 36 000 zł na rzecz każdego z powodów.
Powodowie domagali się zasądzenia odsetek od dnia 23 maja 2016 roku. Powodowie nie wykazali jednak wymagalności roszczenia w tym dniu. (przy uwzględnieniu trzydziestodniowego terminu do spełnienia świadczenia określonego wart. 817 k. c). W aktach szkodowych znajduje się wezwanie do zapłaty z daty 19 sierpnia 2016 roku; powodowie nie wykazali daty doręczenia pozwanemu tego pisma. W takiej sytuacji Sąd uznał, iż wykazaną datą wymagalności roszczenia jest data odpowiedzi pozwanego na zgłoszenie szkody tj. 25 października 2016 roku; pismem z 25.10.2016r pozwany przyznał świadczenie powodom w wyliczonej przez siebie wysokości. Okoliczność ta jednakże wskazuje na fakt, że w dacie tej pozwany przeprowadził procedurę likwidacji szkody. Tym samym co do nieuznanych a zasadnych roszczeń pozwany pozostawał od tejże daty w zwłoce. Odsetki zasądzono na zasadzieart. 481 k. c.w zw. zart. 817 k. c.orazart. 14 ust. 1 ustawy z 22 maja 2003 roku o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 100 kpc, stosunkowo je rozdzielając, przy uwzględnieniu wyniku procesu. Powodowie utrzymali się z żądaniem w 45%. Łączne koszty w relacji powódR. D. (1)a pozwany wyniosły 9.700 zł, z czego na powoda przypadało 6.700 zł. (4.000 zł opłata od pozwu, 2.700 zł jako połowa kosztów zastępstwa procesowego - przy uwzględnieniu, iż pełna taryfa wynosi 5.400 zł a pełnomocnik reprezentował dwóch powodów), natomiast na pozwanego 3.000 zł. (2.700 zł jako połowa kosztów zastępstwa procesowego- przy uwzględnieniu, iż pełna taryfa wynosi 5.400 zł a pełnomocnik reprezentował pozwanego odnośnie dwóch powodów, 300 zł z tytuły zaliczki na biegłych - przy uwzględnieniu, iż pełna zaliczka wynosiła 6.00 zł ale dotyczyła dwóch powodów). Łączne koszty w relacji powódkaW. D.a pozwany wyniosły 9.700 zł – przy rozliczeniu takim samym jak wyżej przedstawionym rozliczeniu dotyczącym powodaR. D. (1).
Na zasadzieart. 113 ust. 1uoksc w zw. zart. 100 kpcnakazano pobrać brakujące koszty sądowe. Wydatki wyniosły 1143,07 zł. (k.121, 176), pozwany wniósł zaliczkę 600 zł, zatem Skarb Państwa wyłożył tymczasowo 543,07zł. Biorąc pod uwagę ostateczny wynik sprawy należało pobrać od każdego z powodów po 149,34 zł a od pozwanego po 244,38 zł tytułem pokrycia wydatków tymczasowo wyłożonych przez Skarb Państwa – Sąd Okręgowy w Gliwicach.
SSO Andrzej Kieć