Sąd Okręgowy w Łomży
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 329/20
Data wyroku: 2020-06-19 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Andrzej Kordowski

Sygn. akt I C 329/20

UZASADNIENIE
PowódD. K.w pozwie skierowanym przeciwkoR. K.wniósł o wydanie oświadczenia zawierającego przeprosiny powoda oraz domagał się zasądzenia kwoty 5.000 zł tytułem zadośćuczynienia naFundację (...)(z dopiskiem na dzieci niepełnosprawne).
W uzasadnieniu podał, że sędzia(...)w trakcie posiedzenia w dniu 21 maja 2019 roku była do niego negatywnie nastawiona. Zarzucił, iż w trakcie tego posiedzenia była stronnicza. Nadto sędzia nie zezwalała mu na kontakty z matką i siostrą w czasie kiedy był on osadzony.
Sąd, pismem z dnia 29 stycznia 2020 r. wezwał powoda do usunięcia braków formalnych pozwu poprzez dokładne oznaczenie strony pozwanej i jej adresu, wskazanie czy intencją powoda było pozwanie Skarbu Państwa odpowiadającego za szkody wyrządzone przez jego funkcjonariuszy (w tym sędziów), czy też pozwanie oznaczonego w pozwie sędziego jako osoby fizycznej, w takim przypadku oznaczenie adresu miejsca zamieszkania pozwanej (k. 51).
Powód w piśmie z dnia 5 lutego 2020 r. podtrzymał swoje stanowisko zawarte w pozwie (k. 52).
PozwanaR. K.w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa w całości i obciążenie powoda kosztami postępowania.
W uzasadnieniu podała, iż powództwo winno być oddalone zarówno z powodu braku legitymacji biernej jak też braku podstaw faktycznych.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Sąd Rejonowy w(...)w składzie: PrzewodniczącaR. K.wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r., sygn. akt II K 140/19

-

w punkcie 1 uznał oskarżonegoD. K.za winnego tego że: w dniu 22 maja 2018 roku wO.województwo(...)działając wspólnie i w porozumieniu dokonał kradzieży rozbójniczej na osobieP. K.w ten sposób, żeJ. K. (1)przywiózł samochodem osobowym markiO. (...)numer rejestracyjny (...)zR.doO.i z powrotem synaD. K.i oczekiwał na niego w umówionym miejscu wO.utrzymując łączność telefoniczną, aD. K.w tym czasie w(...)Zakonnym zabrał w celu przywłaszenia pieniądze z pudełka z datkami wiernych w kwocie nie mniej niż 300 zł, a następnie bezpośrednio po dokonaniu kradzieży w celu utrzymania się w posiadaniu zabranych pieniędzy użył przemocy wobec pokrzywdzonegoP. K., którego szarpał i odepchnął, a następnie doprowadził do stanu bezbronności poprzez użycie wobec niego gazu obezwładniającego, przy czym oskarżonyD. K.czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej roku kary pozbawienia wolności będąc uprzednio skazanym w warunkach określonych wart. 64 § 1 k.k.tj. czynu zart. 281 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 281 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.skazał go na karę 4 lat pozbawienia wolności.

wpunkcie 2na mocyart. 46 §1 k.k.zobowiązał solidarnie oskarżonychJ. K. (1)iD. K.do zapłaty kwoty 300 zł na rzecz pokrzywdzonej Parafii pod wezwaniem Św.D. S.wO.tytułem naprawienia szkody wyrządzonej przestępstwem;

w punkcie 3 uznał oskarżonegoD. K.za winnego tego, że w dniu 23 kwietnia 2018 roku wO.woj.(...)działając wspólnie w porozumieniu dokonał kradzieży z włamaniem w ten sposób, żeJ. K. (1)przywiózł swoim samochodem osobowym markiO. (...)numer rejestracyjny (...)zR.doO.i z powrotem synaD. K.i oczekiwał na niego wO.w umówionym miejscu utrzymując łączność telefoniczną, a w tym czasieD. K.dokonał kradzieży poprzez włamanie do pomieszczeń mieszkalnychP.Rzymskokatolickiej pod wezwaniem Św.A.wO., gdzie po uprzednim otwarciu oryginalnym kluczem zamka w drzwiach dostał się do wnętrza pokoju zajmowanego przez księdzaK. U.i zabrał w celu przywłaszczenia portfel wraz z pieniędzmi w kwocie 1400 zł, kartę bankomatową, dowód osobisty na nazwiskoK. U., 20 funtów brytyjskich, co stanowi wartość 95,92 zł i pieniądze w kwocie 27.550 złotych stanowiące datki wiernych Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem Św.A.wO.przy czym oskarżonyD. K.czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu kary co najmniej roku pozbawienia wolności będąc uprzednio skazanym w warunkach określonych wart. 64 § 1 k.k.tj. czynu zart. 279 § 1 k.k.zart. 275 § 1 k.k.zart. 276 k.k.i zart. 278 § 5 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.i za ten czyn z mocyart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.oskarżonegoD. K.skazał na karę 3 lat pozbawienia wolności.

w punkcie 4 zobowiązał solidarnieJ. K. (2)iD. K.do zapłaty tytułem naprawienia szkody

a) kwoty 12.550,00 zł (dwanaście tysięcy pięćset pięćdziesiąt złotych) na rzecz pokrzywdzonej Parafii Rzymskokatolickiej pod wezwaniem ŚwiętegoA.wO.;
b) kwoty 1495,92 zł ( jeden tysiąc czterysta dziewięćdziesiąt pięć i 92/100 ) na rzecz pokrzywdzonegoK. U.;

-

w punkcie 5 orzekł oskarżonemuD. K.karę łączną 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności ;

w punkcie 7 zaliczył na poczet orzeczonej oskarżonemuD. K.kary łącznej pozbawienia wolności okres tymczasowego aresztowania od dnia 27 lipca 2018 roku godzina 19.10 do dnia 15 listopada 2018 roku.

Sąd Okręgowy w(...)wyrokiem z dnia 11 grudnia 2019 roku, sygn. akt II Ka 372/19, na skutek apelacji obrońcy oskarżonego od wyroku Sądu Rejonowego w(...)z dnia 3 lipca 2019., sygn. akt II K 140/19, uchylił punkt 2 i 5 zaskarżonego wyroku. W ramach zarzucanego mu czynu w punkcie I aktu oskarżenia uznał go winnym tego, że w dniu 22 maja 2018 roku wO.przyul. (...), działając w celu utrzymania się w posiadaniu zabranych pieniędzy w kwocie około 300 zł na szkodęP. K., przy czym w zakresie kradzieży działał w porozumieniu zJ. K. (1), bezpośrednio po kradzieży użył wobecP. K.przemocy polegającej na szarpaniu i odpychaniu oraz doprowadził go do stanu bezbronności w ten sposób, że użył wobec niego gazu obezwładniającego, przy czym czynu tego dopuścił się w warunkach powrotu do przestępstwa określonego wart. 64 § 2 kkto jest czynu zart. 281 kkw zw. zart. 64 § 2 kki za to skazał go na podstawieart. 281 kkw zw. zart. 64 § 2 kkwymierzając mu z mocyart. 281 kkkarę 3 lat pozbawienia wolności. Sąd Odwoławczy orzekł o obowiązku naprawienia szkody przez oskarżonegoD. K.na rzeczP. K.kwoty 150 zł. W pozostałej części utrzymał w mocy zaskarżony wyrok. Orzekł wobec oskarżonegoD. K.karę łączną pozbawienia wolności w wymiarze 4 lat i 6 miesięcy.
Powód będąc osadzonym w zakładzie Karnym wP.składał szereg zawiadomień mających na celu wszczęcie postępowania.
Prokurator Rejonowy w Ostrołęce postanowieniem z dnia 9 września 2019 roku, sygn. akt PR 1 Ds. 225.2019 wobec stwierdzenia braku znamion czynu zabronionego odmówił wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków w dniu 12 lipca 2019 roku w Zakładzie Karnym wP.przez zastępcę Dyrektora Zakładu KarnegoZ. D.w związku z zastosowaniem kary dyscyplinarnej wobecD. K., to jest o czyn zart. 231 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w Ostrołęce postanowieniem z dnia 5 czerwca 2020 roku, sygn. akt II Kp 421/19 utrzymał w mocy postanowienie Prokuratora Rejonowego w(...).
Prokurator Rejonowy w(...)postanowieniem z dnia 11 października 2018 roku odmówił wszczęcia dochodzenia w sprawie znęcania się psychicznego w okresie czasu od 30 lipca 2018 roku do 11 października 2018 roku na terenie Zakładu Karnego w miejscowościP.gm.R., tj. o czyn zart. 247 § 1 k.k.na zasadzieart. 17 § 1 pkt 2 k.p.k.wobec stwierdzenia, że czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.
Sąd Rejonowy w(...)postanowieniem z dnia 19 czerwca 2019 r., sygn. akt II Kp 548/18 nie uwzględnił zażaleniaD. K.i utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.
31 października 2019 roku Prokurator Rejonowy w(...)zatwierdził postanowienie z tej samej daty o odmowie wszczęcia śledztwa w sprawie przekroczenia uprawnień lub niedopełnienia obowiązków przez pracowników Zakładu Karnego wP.w bliżej nieokreślonym czasie do dnia 27 września 2019 r. w związku z nieuwzględnieniem faktu skazy białkowej i alergii występującej u osadzonegoD. K., tj. o przestępstwo zart. 231 § 1 k.k.wobec braku znamion czynu zabronionego na podstawieart. 17§1 pkt. 2 k.p.k.
Sąd Rejonowy w(...)postanowieniem z dnia 2 marca 2020 r, sygn. akt II Kp 520/19 zaskarżone postanowienie utrzymał w mocy.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o: kserokopie wyroków (k. 93-96), kserokopie postanowień (k. 97-100).
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Powództwo skierowane przez powodaD. K.przeciwkoR. K.jako sędzi Sądu Rejonowego w(...)podlegało oddaleniu z powodu braku legitymacji biernej po tej stronie pozwanej.
Stosownie doart 417 § 1 k.c.za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej ponosi odpowiedzialność Skarb Państwa lub jednostka samorządu terytorialnego lub inna osoba prawna wykonująca tę władzę z mocy prawa. Określona wart. 417 k.c.konstrukcja odpowiedzialności za szkodę wyrządzoną przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej zakłada wyłącznie odpowiedzialność osoby prawnej (w tym przypadku Skarbu Państwa). Odpowiada ona za zachowania osób tworzących jej strukturę organizacyjną i bez względu na miejsce zajmowane w tej strukturze zachowania tych osób fizycznych "obciążają" tę osobę prawną. W przypadku odpowiedzialności Skarbu Państwa nie budzi wątpliwości, że chodzi o odpowiedzialność organów państwowej jednostki organizacyjnej, z której działalnością wiąże się dochodzone roszczenie. Powyższa regulacja wynika bezpośrednio z treściart. 77 ust. 1 Konstytucji RP, gdzie stwierdzono, że każdy ma prawo do wynagrodzenia szkody, jaka została mu wyrządzona przez niezgodne z prawem działalnie organu władzy publicznej ( zob. wyrok trybunału Konstytucyjnego z dnia 4.12. 2001r. , w sprawie SK 18/00, publ. OTK 2001,nr. 8 poz. 256). Przesłanką odpowiedzialności wynikającej zart. 417 § 1 k.c.jest, aby szkoda wyrządzona została przy wykonywaniu „władzy publicznej”, a zatem chodzi tutaj o skutki funkcjonowania państwa, czyli zarówno działania, jak i zaniechania polegające na wykonywaniu funkcji władczych i realizacji zadań władzy publicznej. Nazwa "organ" władzy publicznej użyta wart. 77 ust. 1 Konstytucjioznacza instytucję, strukturę organizacyjną, jednostkę władzy publicznej, z której działalnością wiąże się wyrządzenie szkody, nie zaś organ osoby prawnej w kategoriach prawa cywilnego. Odpowiedzialność oparta na tym przepisie obciąża strukturę (instytucję), a nie osoby z nią związane (jej funkcjonariuszy). Podstawowe znaczenie ma ustalenie, czy działanie organu władzy publicznej związane jest z realizacją jego prerogatyw. W Pojęciu "działania" organu władzy publicznej mieszczą się zarówno zachowania czynne tego organu, jak i zaniechania. Sfera wykonywania władzy publicznej (imperium) obejmuje stosunki prawne, w których państwo lub jednostka samorządu terytorialnego występuje w pozycji nadrzędnej, mogąc jednostronnie władczo kształtować prawa lub obowiązki innego podmiotu i stosować środki przymusu w celu zapewniania realizacji tych praw lub obowiązków. Wyróżnienie sfery wykonywania władzy publicznej dokonywane jest w oparciu o kryteria przedmiotowe, a nie podmiotowe, władzę publiczną wykonywać mogą organy władzy ustawodawczej, wykonawczej i sądowej (por. wyr. TK z 4.12.2001 r., SK 18/00, OTK 2001, Nr 8, poz. 256).
W konsekwencji powyższych rozważań należy stwierdzić, żeart. 417§ 1 k.c.jest podstawą odpowiedzialności Skarbu Państwa wówczas, gdy szkoda została wyrządzona przez niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie funkcjonariuszy państwowych lub państwowej jednostki organizacyjnej bez osobowości prawnej, uprawnionych do wykonywania władzy publicznej.
Zwrócić też należy uwagę, że zgodnie zart. 174 Konstytucji Rzeczpospolitej PolskiejSądy i Trybunały wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Stosownie doart. 42 § 1 Ustawy Prawo o Ustroju sądów powszechnych z dnia 27 lipca 2001 roku(Dz.U.2020.365 t.j.) Sądy wydają wyroki w imieniu Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym Sądy wykonują swe działania w imieniu Państwa, a nie w imieniu danego składu sędziowskiego.
Mając na uwadze powyższe rozważania prawne stwierdzić należy, że pozwana nie może odpowiadać wobec powoda, gdyż podejmowała czynności w trakcie postępowania karnego w sprawie II K 140/19 Sądu Rejonowego w(...)jako funkcjonariusz publiczny, a nie jako „prywatna osoba”. Z uwagi na fakt, że powód w niniejszej sprawie nie dochodził swoich roszczeń od Skarbu Państwa ale od konkretnej osoby (w związku z wykonywaniem przez nią władzy sądowniczej) ewentualna podstawa zart. 417 § 1 k.c.odpada z uwagi na brak legitymacji biernej strony pozwanej. Pozwana może ponosić odpowiedzialność jako osoba prywatna za zachowania niezwiązane z jej sferą zawodową, nie może odpowiadać za swoją działalność wykonywaną w ramach stanowiska sędziowskiego.
Zasygnalizować jedynie należy, że nawet gdyby powód poparł swoje roszczenie przeciwko Skarbowi Państwa, to nie udowodnił on swego roszczenia do czego był zobowiązany na mocyart 6 k.c.
Przepisart. 417 k.c.przewiduje odpowiedzialność odszkodowawczą za szkodę wyrządzoną czynem niedozwolonym zdefiniowanym jako "niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie przy wykonywaniu władzy publicznej". Odpowiedzialność Skarbu Państwa wynikającą zart. 417 k.c.powstaje wówczas, gdy łącznie spełnione są jej trzy ustawowe przesłanki, a mianowicie: bezprawność działania lub zaniechania sprawcy, szkoda oraz normalny związek przyczynowy między bezprawnym zachowaniem sprawcy, a szkodą. Kolejność badania przez sąd powyższych przesłanek nie może być przy tym dowolna. Jak wyjaśnił w wyroku z dnia 19 lipca 2012 r., w sprawie II CSK 648/11 Sąd Najwyższy "w pierwszej kolejności konieczne jest ustalenie działania (zaniechania), z którego, jak twierdzi poszkodowany, wynikła szkoda oraz dokonanie oceny jego bezprawności, następnie ustalenie, czy wystąpiła szkoda i jakiego rodzaju i dopiero po stwierdzeniu, że obie te przesłanki zachodzą, możliwe jest zbadanie między nimi normalnego związku przyczynowego" (vide: Lex 1215614).
W sferze odpowiedzialności odszkodowawczej władzy publicznej za niezgodne z prawem działanie lub zaniechanie - przesłanka bezprawności oznacza naruszenie przepisów prawa. Zachowanie jest niezgodne z prawem, gdy zachodzi sprzeczność między zakresem kompetencji organu, sposobem jego postępowania, a jego działaniem rzeczywistym ( tak Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 19 kwietnia 2012 r., IV CSK 406/11).
Wyżej przedstawione przesłanki odpowiedzialności deliktowej Skarbu Państwa nie zostały wykazane przez powoda do czego był on obowiązany na podstawieart. 6 k.c.
Wskazane w pozwie okoliczności dot. stronniczości, negatywnego nastawienia sędziR.K.w trakcie postępowania w sprawie II K 140/19 Sądu Rejonowego(...)mogłyby stanowić uzasadnienie ewentualnego wniosku o wyłączenie sędziego, który byłby rozpoznany w toku postępowania w sprawie II K 140/19.
Tym samym w sprawie brak jest podstawy faktycznej i prawnej, w oparciu o którą pozwana mogłaby odpowiadać wobec powoda.
Mając powyższe orzeczono jak w wyroku.