Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 949/18
Data wyroku: 2019-06-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbieta Gawda, Krzysztof Szewczak, do SA Jacek Chaciński
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III AUa 949/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 czerwca 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Elżbieta Gawda

Sędziowie:

SA Krzysztof Szewczak (spr.)
SO del. do SA Jacek Chaciński

Protokolant: sekretarz sądowy Krzysztof Wiater

po rozpoznaniu w dniu 27 czerwca 2019 r. w Lublinie
sprawyJ. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach
z dnia 11 października 2018 r. sygn. akt IV U 182/18

oddala apelację.
Jacek Chaciński Elżbieta Gawda Krzysztof Szewczak

III AUa 949/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 19 stycznia 2018 r., znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.odmówiłJ. R.prawa do wcześniejszej emerytury, ponieważ ubezpieczony nie udowodnił co najmniej 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W odwołaniu od tej decyzjiJ. R.domagał się jej zmiany poprzez ustalenie mu prawa do emerytury. W uzasadnieniu odwołania ubezpieczony wskazał, że do stażu pracy w szczególnych warunkach należy zaliczyć okresy zatrudnienia wZakładzie (...)oraz(...)wG.: od dnia 16 maja 1977 r. do dnia 17 września 1977 r., od dnia 16 maja 1978 r. do dnia 31 lipca 1978 r., od dnia 1 sierpnia 1979 r. do dnia 31 października 1979 r. oraz od dnia 7 sierpnia 1980 r. do dnia 31 sierpnia 1980 r. W tych okresach ubezpieczony pracował w pełnym wymiarze czasu pracy przy produkcji materiałów budowlanych z pyłów dymnicowych. Warunki pracy były bardzo uciążliwe, praca odbywała się w dużym zapyleniu, negatywnie oddziaływującym na zdrowie ubezpieczonego. Na okoliczność pracy w szczególnych warunkach w w/w okresach ubezpieczony wnosił o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków:K. K.iS. K..
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.wnosił o jego oddalenie. W uzasadnieniu odwołania organ rentowy wskazał, że do stażu pracy ubezpieczonego w szczególnych warunkach nie zaliczył okresów zatrudnienia wZakładzie (...)oraz(...)wG.: od dnia 16 maja 1977 r. do dnia 17 sierpnia 1977 r., od dnia 16 maja 1978 r. do dnia 31 lipca 1978 r., od dnia 1 sierpnia 1979 r. do dnia 31 października 1979 r. oraz od dnia 7 sierpnia 1980 r. do dnia 31 sierpnia 1980 r., ponieważ przedstawiony dokument nie został opatrzony pieczątką firmową, ani imienną osoby uprawnionej, a także został wystawiony po likwidacji zakładu pracy.
Wyrokiem z dnia 11 października 2018 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustaliłJ. R.prawo do emerytury od dnia(...).
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji ustalił, że ubezpieczonyJ. R.,urodzony w dniu (...), złożył w dniu 30 października 2017 r. wniosek o ustalenie prawa do emerytury. Na podstawie załączonych do tego wniosku dokumentów organ rentowy ustalił, że na dzień 1 stycznia 1999 r. ubezpieczony udowodnił staż ubezpieczeniowy, uzupełniony pracą w rolnictwie, w wymiarze 25 lat, w tym 14 lat, 2 miesiące i 12 dni pracy w szczególnych warunkach. Na staż ten składają się okresy zatrudnienia w(...)Spółdzielni(...)wG.: od dnia 16 września 1983 r. do dnia 14 lutego 1984 r., od dnia 15 lutego 1984 r. do dnia 31 lipca 1997 r., od dnia 1 listopada 1997 r. do dnia 31 marca 1998 r. oraz od dnia 1 listopada 1998 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. Do stażu pracy w szczególnych warunkach organ rentowy nie zaliczył natomiast okresów zatrudnienia ubezpieczonego wZakładzie (...)oraz(...)wG.: od dnia 16 maja 1977 r. do dnia 17 sierpnia 1977 r., od dnia 16 maja 1978 r. do dnia 31 lipca 1978 r., od dnia 1 sierpnia 1979 r. do dnia 31 października 1979 r. oraz od dnia 7 sierpnia 1980 r. do dnia 31 sierpnia 1980 r., ponieważ przedstawiony przez wnioskodawcę dokument nie został opatrzony pieczątką firmową, ani imienną osoby uprawnionej, a ponadto został wystawiony po likwidacji zakładu pracy. Z uwagi na brak wymaganego stażu pracy w szczególnych warunkach decyzją z 19 stycznia 2018 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu przyznania emerytury.

J. R.w okresach zatrudnienia wZakładzie (...)oraz(...)wG.: od dnia 16 maja 1977 r. do dnia 17 września 1977 r., od dnia 16 maja 1978 r. do dnia 31 lipca 1978 r., od dnia 1 sierpnia 1979 r. do dnia 31 października 1979 r. oraz od dnia 7 sierpnia 1980 r. do dnia 31 sierpnia 1980 r., pracował przy produkcji materiałów budowlanych z pyłów dymnicowych. Zakład ten sezonowo zatrudniał pracowników do pracy przy produkcji pustaków żużlowych, kręgów betonowych, suporeksu. Materiały budowlane produkowano od wiosny do jesieni (kwiecień-październik). Ówczesna technologia produkcji nie pozwalała na wykonywanie pracy w okresie zimowym. Do podstawowych obowiązków ubezpieczonego należało załadowywanie betoniarki piaskiem, cementem, żużlem i urabianie mieszanki betonowej. Wnioskodawca następnie urobioną masę ręcznie załadowywał do form służących do produkcji pustaków, kręgów, czy suporeksu. Czynności te ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Sąd Okręgowy zaznaczył, że dokonał tych ustaleń na podstawie dowodów z zeznań: ubezpieczonegoJ. R.oraz świadków:K. K.iS. K.(w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy błędnie wskazał imiona i nazwiska świadków:J. M.iK. R., których w sprawie niniejszej nie przesłuchiwał, natomiast faktycznie przesłuchał świadków:K. K.iS. K.), a także dowodu z dokumentu – zaświadczenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.z 11 maja 2001 r.
Sąd I instancji przytoczył następnie treść przepisówart.184 ust.1 i 2 oraz art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. 2017 r.,poz. 1383ze zm.), a także§ 2 ust. 1, § 3 oraz § 4 ust.1 pkt 1 i 3 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 ze zm.).
Rozstrzygnięcie sprawy niniejszej, zdaniem Sądu Okręgowego, wymagało zbadania, czy ubezpieczony spełnił przesłankę posiadania wymaganego okresu pracy w szczególnych warunkach. Poza sporem pozostawało, że ubezpieczony osiągnął wymagany ustawą wiek emerytalny, spełnił przesłankę posiadania ogólnego stażu ubezpieczeniowego oraz złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym na dochody budżetu państwa.
Po analizie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie niniejszej Sąd Okręgowy uznał, że ubezpieczony udowodnił ponad 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Sąd I instancji obdarzył wiarą zeznania ubezpieczonego, że w okresach zatrudnienia wZakładzie (...)oraz(...)wG.stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace betoniarskie przy produkcji elementów budowlanych z pyłów dymnicowych. ZeznaniaJ. R.potwierdzili świadkowie:S. K., który pracował z ubezpieczonym, a takżeK. K., właściciel Zakładu w latach 1977-1999. Zeznali oni, żeJ. R.w spornym okresie stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał czynności polegające na wytwarzaniu mieszanki betonowo-żużlowej. Ubezpieczony urobioną mieszankę następnie przewoził i wypełniał nią formy służące do produkcji pustaków żużlowych, kręgów betonowych, czy suporeksu.
Sąd Okręgowy powołał następnie pogląd Sądu Najwyższego wyrażony w uzasadnieniu wyroku z dnia 10 kwietnia 2014 r., II UK 395/13 (LEX nr 1455235), że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy i jej wykonywanie w warunkach określonych w§ 2 ust. 1 rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Prace, które wykonywał ubezpieczony wymienione są pod pozycją 21 działu V wykazu A stanowiącego załącznik powołanego wyżejrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Okręgowy zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że ustalił ubezpieczonemu prawo do emerytury od dnia(...), tj. od miesiąca złożenia wniosku o to świadczenie.
Apelację od tego wyroku wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości, organ rentowy zarzucił mu:
a/ naruszenie przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie, a mianowicieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez przekroczenie określonych w nim granic swobodnej oceny dowodów i wyprowadzenie ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wniosków z niego niewypływających poprzez przyjęcie, że ubezpieczony spełnia wszystkie przesłanki do przyznania mu emerytury od dnia(...);
b/ naruszenie przepisów prawa materialnego poprzez błędną wykładnięart. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1383 ze zm.) poprzez przyjęcie, że ubezpieczony spełnił wszystkie przesłanki prawa do emerytury w obniżonym wieku z uwagi na wykonywanie pracy w szczególnych warunkach.
W konsekwencji tych zarzutów organ rentowy wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania.
W odpowiedzi na apelację ubezpieczonyJ. R.wnosił o oddalenie apelacji organu rentowego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zostały w niej przedstawione zarzuty skutkujące zmianą lub uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Ustalenia Sądu I instancji i wyprowadzone na ich podstawie wnioski Sąd Apelacyjny w pełni podziela i przyjmuje za własne. Sprawia to, że nie zachodzi potrzeba powtarzania szczegółowych ustaleń faktycznych oraz dokonanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku interpretacji przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie niniejszej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 października 1998 r., II CKN 923/97 – OSNC 1999, z. 3, poz. 60; z dnia 12 stycznia 1999 r., I PKN 21/98 – OSNAP 2000, nr 4, poz. 143; z dnia 20 stycznia 2000 r., I CKN 356/98 – LEX nr 50863; z dnia 7 kwietnia 2004 r., IV CK 227/03 – LEX nr 585855; z dnia 20 maja 2004 r., II CK 353/03 – LEX nr 585756; z dnia 17 lipca 2009 r., IV CSK 110/09 – LEX nr 518138; z dnia 27 kwietnia 2010 r., II PK 312/09 – LEX nr 602700).
W toku postępowania przed organem rentowym oraz późniejszego postępowania sądowego sporna była kwestia, czy wnioskodawca spełnił jeden z warunków prawa do emerytury w obniżonym wieku, jakim jest posiadanie stażu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze co najmniej 15 lat. Spełnienie przezJ. R.pozostałych warunków prawa do wcześniejszej emerytury, bliżej określonych wart. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 1270 ze zm.), na etapie postępowania apelacyjnego nie było sporne.
W świetle zarzutów apelacji spór został zasadniczo zawężony do długości trwania pierwszego okresu zatrudnienia ubezpieczonego wZakładzie (...)oraz(...)wG., a szczególności do prawidłowego ustalenia daty zakończenia (ustania stosunku pracy) pierwszego okresu zatrudnienia wnioskodawcy w tym Zakładzie. Wnioskodawca w postępowaniu przed Sądem I instancji konsekwentnie twierdził, że pierwsze zatrudnienie u tego pracodawcy obejmowało okres od dnia 16 maja 1977 r. do dnia 17 września 1977 r. Z kolei organ rentowy w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji wskazał, że zatrudnienie to obejmowało okres od dnia 16 maja 1977 r. do dnia 17 sierpnia 1977 r., a więc trwało o 1 miesiąc krócej od okresu wskazanego przez ubezpieczonego.
Przechodząc do oceny zarzutów przedstawionych w apelacji organu rentowego, pierwszy z nich, zarzut obrazy przepisuart. 233 § 1 k.p.c., czego apelant upatrywał w wyprowadzeniu ze zgromadzonego w sprawie niniejszej materiału dowodowego wniosku z niego niewypływającego przez przyjęcie, że ubezpieczony spełnił wszystkie przesłanki przyznania mu emerytury od dnia(...), a w szczególności, że udowodnił posiadanie stażu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze co najmniej 15 lat, należy uznać za całkowicie chybiony. W okolicznościach sprawy niniejszej przyjęcie przez Sąd Okręgowy, że wnioskodawca spełnił wszystkie przesłanki prawa do emerytury w obniżonym wieku, bliżej określone wart. 184 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2018 r., poz. 1270 ze zm.), w tym wykazał posiadanie co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach, należało uznać za w pełni uzasadnione. Dowody zgromadzone już na etapie postępowania administracyjnego pozwalały na ustalenie, że ubezpieczony posiada co najmniej 15-letni staż pracy w szczególnych warunkach. Należy bowiem zauważyć, że w karcie przebiegu zatrudnienia (k. 44 a.e.) ZUS wskazał następujące okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach: od dnia 16 maja 1977 r. do dnia 17 września 1977 r.; od dnia 16 maja 1978 r. do dnia 31 lipca 1978 r.; od dnia 1 sierpnia 1979 r. do dnia 31 października 1979 r.; od dnia 7 sierpnia 1980 r. do dnia 31 sierpnia 1980 r.; od dnia 16 września 1983 r. do dnia 31 lipca 1997 r.; od dnia 1 listopada 1997 r. do dnia 31 marca 1998 r. oraz od dnia 1 listopada 1998 r. do dnia 31 grudnia 1998 r. Łącznie wskazany w tym dokumencie staż pracy w szczególnych warunkach wyniósł 15 lat, 3 miesiące i 26 dni. W tym miejscu należy zauważyć, że pierwsze cztery w/w okresy wykonywania pracy w szczególnych warunkach, to okresy zatrudnienia wZakładzie (...)oraz(...)wG., którego właścicielem byłK. K.. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ rentowy wskazał, że pierwsze zatrudnienie wnioskodawcy u tego ostatniego pracodawcy obejmowało okres od dnia 16 maja 1977 r. do dnia 17 sierpnia 1977 r. ZUS nie wskazał przy tym dlaczego przyjął, że ten okres zatrudnienia trwał o miesiąc krócej od okresu wskazanego w karcie przebiegu zatrudnienia. W tym dokumencie jako datę zakończenia tego zatrudnienia ZUS wskazał dzień 17 września 1977 r. Dodatkowo należy zauważyć, że organ rentowy zaliczył do stażu ubezpieczeniowegoJ. R.okresy wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym jego rodziców przypadające pomiędzy kolejnymi okresami zatrudnienia wZakładzie (...)oraz(...)wG.. Organ rentowy przyjął, że wnioskodawca pracował w tym gospodarstwie rolnym m.in. w okresie od dnia 18 września 1977 r. do dnia 15 maja 1978 r. Ta pierwsza data dodatkowo wskazuje na to, że pierwsze zatrudnienieJ. R.wZakładzie (...)oraz(...)wG.ustało dzień wcześniej, tj. 17 września 1977 r., a nie jak przyjął ZUS – 17 sierpnia 1977 r. W tym miejscu należy dodatkowo zauważyć, że w informacji o okresach składkowych i nieskładkowych załączonej do wniosku o emeryturęJ. R.wskazał, że pierwsze zatrudnienie wZakładzie (...)oraz(...)wG.obejmowało okres od dnia 16 maja 1977 r. do dnia 17 września 1977 r. (k. 4 a.e.). Wcześniej, w postępowaniu o ustalenie kapitału początkowego ZUS nie miał wątpliwości, że pierwsze zatrudnienieJ. R.wZakładzie (...)oraz(...)wG.obejmowało okres od dnia 16 maja 1977 r. do dnia 17 września 1977 r., co znalazło potwierdzenie w treści zaświadczenia z dnia 11 maja 2001 r. wydanego przez ZUS (k. 17 a.e.) oraz w wykazie wprowadzonych okresów ubezpieczonego sporządzonym przez organ rentowy w postępowaniu poprzedzającym wydanie decyzji z dnia 21 listopada 2017 r. o ustaleniu kapitału początkowego (k. 1 akt tego ostatniego postępowania).
Sąd Okręgowy na str. 2 i 4 uzasadnienia zaskarżonego wyroku (k. 19v i 20v a.s.) wskazał jako datę końcową pierwszego okresu zatrudnieniaJ. R.wZakładzie (...)oraz(...)wG.dzień 17 sierpnia 1977 r. Należy to jednak potraktować jako niedokładność i oczywistą omyłkę pisarską, jak trafnie podniósł ubezpieczony w odpowiedzi na apelację, bowiem Sąd I instancji wskazał jednocześnie, że istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy niniejszej ustaleń dokonał na podstawie dowodu z zeznań świadkówK. K.iS. K.oraz dowodu z powołanego wyżej zaświadczenia ZUS z dnia 11 maja 2001 r., a z tych dowodów jednoznacznie wynika, że pierwsze zatrudnienie wnioskodawcy w w/w Zakładzie ustało z dniem 17 września 1977 r.
Na marginesie należy zauważyć, że nawet hipotetyczne przyjęcie, iż pierwsze zatrudnienieJ. R.wZakładzie (...)oraz(...)wG.ustało 17 sierpnia 1977 r., pozostaje bez wpływu na ocenę, że wnioskodawca wykazał posiadanie co najmniej 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach. Prawidłowo zsumowane okresy wykonywania przez ubezpieczonego pracy w szczególnych warunkach wskazują na to, że staż ten wynosił 15 lat, 3 miesiące i 26 dni, o czym była już wyżej mowa. Przyjęcie zatem, że pierwszy okres zatrudnienia wZakładzie (...)oraz(...)wG.był krótszy o miesiąc, jak przyjął organ rentowy, miałoby tylko takie znaczenie, że łączny staż pracy w szczególnych warunkach wyniósłby 15 lat, 2 miesiące i 26 dni.
W świetle powyższych ustaleń przedstawiony w apelacji zarzut naruszenia prawa materialnego, a mianowicieart. 184 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnie mógł być uznany za trafny. Wnioskodawca w sposób nie budzący żadnych wątpliwości udowodnił spełnienie wszystkich przesłanek prawa do emerytury w obniżonym wieku, określonych w ostatnio powołanych przepisach. Udowodnił on w szczególności posiadanie stażu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze co najmniej 15 lat (wykazany przez niego ten staż wynosił 15 lat, 3 miesiące i 26 dni).
Zaskarżony wyrok odpowiada więc prawu, a apelacja organu rentowego jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł jak w sentencji.