Sąd Okręgowy w Zielonej Górze
VI Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ca 1073/19
Data wyroku: 2020-07-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Walenty Młodzianowski, Monika Zych-Anastasow, Sławomir Kaczanowski

Sygn. akt VI Ca 1073/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 lipca 2020 roku
Sąd Okręgowy w Zielonej Górze VI Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:

Przewodniczący: Sędzia SO Walenty Młodzianowski

Sędzia SO Sławomir Kaczanowski

Sędzia SO Monika Zych-Anastasow
po rozpoznaniu w dniu 8 lipca 2020 roku w Zielonej Górze
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaPowiat(...)– Powiatowy Urząd Pracy z siedzibą wZ.
przeciwkoSpółdzielni (...)z siedzibą wZ.

o zapłatę

na skutekapelacji powoda
od wyroku Sądu Rejonowego w Zielonej Górze
z dnia 19 września 2019 roku, sygn. akt I C 4130/18

oddala apelację

Sędzia SOS. K.Sędzia SOW. M.Sędzia SOM. Z.-A.
Sygn. akt VI Ca 1073/19

UZASADNIENIE
Powód Powiat(...)– Powiatowy Urząd Pracy wZ.wniósł do Sądu Rejonowego w Zielonej Górze pozew w postępowaniu upominawczym przeciwkoSpółdzielni (...)wZ.o zapłatę kwoty 5.984,40 zł wraz z odsetkami od dnia 1 grudnia 2017 r. do dnia zapłaty. Ponadto wniósł o zasądzenie od pozwanego na jego rzecz zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
Nakazem zapłaty z dnia 21 września 2018 r. sygn. akt I Nc 3286/18 wydanym w postępowaniu upominawczym, Sąd Rejonowy w Zielonej Górze I Wydział Cywilny orzekł zgodnie z żądaniem pozwu.
PozwanaSpółdzielnia (...)wZ.wniosła sprzeciw od nakazu zapłaty wnosząc o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego pełnomocnika wg norm przepisanych.
W odpowiedzi na sprzeciw powód podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wyrokiem z dnia 19 września 2019 r. wydanym w sprawie I C 4130/18 Sąd Rejonowy w Zielonej Górze oddalił powództwo o zapłatę.
Sąd Rejonowy ustalił, że pozwanaSpółdzielnia (...)wZ.(wcześniejSpółdzielnia (...)) dnia 11 stycznia 2017 r. złożyła u powoda tj. w Powiatowym Urzędzie Pracy wZ.wniosek o organizację stażu na okres 6 miesięcy na stanowisku specjalisty do spraw marketingu. Osobą wskazaną przez organizatora do zatrudnienia w ramach stażu byłaM. G. (1). Zaproponowano okres stażu od dnia 1 lutego 2017 r. do dnia 31 lipca 2017 r.
Powiatowy Urząd Pracy wZ.pozytywnie rozpatrzył wniosek pozwanej wyrażając zgodę na organizację stażu na okres 6 miesięcy w ramach projektu „Rozwój zawodowy osób bezrobotnych powyżej 30 roku życia (III)”.
Dnia 2 marca 2017 r. strony zawarłyUmowę nr (...), na podstawie której pozwana zobowiązała się do zorganizowania stażu dlaM. G. (1)na stanowisku specjalisty ds. marketingu na okres od dnia 2 marca 2017 r. do dnia 1 września 2017 r. Sąd opisał istotne fragmenty umowy, tj. § 4 ust. 1 lit. f, § 5 i § 10.
M. G. (1)odbyła staż u pozwanej w okresie od dnia 2 marca 2017 r. do dnia 1 września 2017 r. na stanowisku specjalisty ds. marketingu.
M. G. (1)sześciokrotnie wypłacono stypendium stażowe w wysokości 997,40 zł, łącznie otrzymała ona kwotę 5.984,40 zł z tego tytułu.
Wolą pozwanej było zatrudnienieM. G. (1)na umowę o pracę na okres próbny 3 miesięcy, a tym samym wypełnienie umowy zawartej z PUPZ..
M. G. (1)z dniem 4 września 2017 r. przystąpiła do wykonywania pracy w ramach umowy o pracę. Została poinformowana, że dokumenty związane z zatrudnieniem, w tym umowa o pracę zostaną jej doręczone z opóźnieniem.
Dla formalnego sfinalizowania zawarcia umowy o pracęM. G. (1)powinna dostarczyć do pracodawcy dodatkowe dokumenty tj. świadectwa pracy, świadectwo szkolne i badania lekarskie, jednak nigdy tych dokumentów nie przedstawiła.
Dnia 4 września 2017 r.M. G. (1)zawarła z pozwaną umowę o pracę w sposób dorozumiany. Pozwana zobowiązała się dostarczyćM. G. (1)umowę o pracę w formie pisemnej do dnia 11 września 2017 r.
M. G. (1)w okresie od dnia 4 września 2017 r. do dnia 7 września 2017 r. świadczyła pracę na rzecz pozwanej.
M. G. (1)w dniu 8 września 2017 r. porzuciła stanowisko pracy i zaprzestała wykonywania swoich obowiązków pracowniczych. Jako powód porzucenia stanowiska pracy pozwana podała brak otrzymania pisemnej umowy o pracę. O opuszczeniu stanowiska pracyM. G. (1)poinformowała innego pracownika –Z. K., nie rozmawiała natomiast na ten temat z prezesem.
Pozwana wygenerowała z systemu dwie umowy o pracę dlaM. G. (1): umowę o pracę z dnia 4 września 2017 r. na okres próbny od dnia 4 września 2017 r. do dnia 30 listopada 2017 r., umowę o pracę z dnia 4 września 2017 r. na okres próbny od dnia 4 września 2017 r. do dnia 3 grudnia 2017 r. Pozwana zamierzała zatrudnićM. G. (1)na okres trzech miesięcy.
Do dnia opuszczenia stanowiska pracyM. G. (1)nie otrzymała od pozwanej umowy o pracę ani żadnych innych dokumentów związanych z zatrudnieniem w formie papierowej, nie przeszła też obowiązkowych badań lekarskich.
Dnia 8 września 2017 r. pozwana wypełniła zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych ((...) P (...)), w którym jako datę powstania obowiązku ubezpieczeniaM. G. (1)wskazano 4 września 2017 r.
Pozwana wcześniej już zatrudniała osoby na staż za pośrednictwem Urzędu Pracy. Przyjętą praktyką było zatrudnianie osoby na umowę o pracę bezpośrednio po zakończonym stażu.
Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił na podstawie dokumentów, których prawdziwość i rzetelność nie byłą kwestionowana przez żadną ze stron.
Sąd Rejonowy nie znalazł podstaw, by uznać powództwo za zasadne.
W pierwszej kolejności sąd I instancji wskazał na mające zastosowanie w sprawie przepisy, tj.art. 11 i art. 29 § 2 Kodeksu pracy, omówił również kwestię nawiązania stosunku pracy. Sąd uznał argument powoda w kwestii braku zawarcia przez strony umowy o pracę z uwagi na brak umowy pisemnej za nieznajdujący odzwierciedlenia w obowiązującym stanie prawnym. Sam fakt nie potwierdzenia zawarcia umowy o pracę w formie pisemnej nie przesądza bowiem o tym, że umowa taka nie została zawarta. Jest to wykroczenie przeciwko prawom pracownika (art. 281 pkt 2 k.p.), nie przesądza jednak o tym, że umowa taka nie została zawarta. Złożenie oświadczenia woli, o którym mowa wart. 11 k.p., do swej ważności nie wymaga formy pisemnej i może nastąpić również w sposób konkludentny, tzn. w sposób wskazujący na wolę nawiązania stosunku pracy, np. poprzez dopuszczenie danej osoby do określonej pracy i podjęcie przez nią wykonywania tej pracy.
Sąd Rejonowy, powołując się na stan faktyczny sprawy, tj. stawienie sięM. G. (2)do pracy, wykonywanie przez nią pracy przez 4 dni oraz fakt, że pozwana deklarowała, że dostarczyM. G. (1)umowę o pracę w formie pisemnej, a ona sama zobowiązała się do dostarczenia umowy o pracę do PUP do dnia 11 września 2017 r., stwierdził, że swoim zachowaniem zarównoM. G. (1), jak i pozwana w sposób wyraźny wyjawili wolę zawarcia umowy o pracę, w konsekwencji czego doszło do skutecznego zawarcia między stronami umowy o pracę w sposób dorozumiany. ZatemM. G. (1)opuszczając stanowisko pracy w dniu 8 września 2017 r. porzuciła dotychczas wykonywaną pracę, mimo wiążącej ją z pozwaną umowy o pracę.
Sąd stwierdził, że dał wiarę stronie pozwanej i zeznaniom świadkówH. K.iM. G. (3), iż przygotowano dlaM. G. (1)umowę o pracę na okres próbny trzech miesięcy na stanowisku specjalisty ds. marketingu i zamierzano ją wręczyć jej dnia 8 września 2017 r.
Uwzględniając wszystko powyższe, sąd I instancji doszedł do przekonania, że nie zostały spełnione przesłanki określone w umowie z dnia 2 marca 2017 r. nr UmStaż/(...), które upoważniałyby powoda do nałożenia kary umownej na pozwaną z tytułu nie wywiązania się z obowiązku zatrudnienia osoby odbywającej staż po jego ukończeniu. Pozwana zatrudniła bowiem odbywającą staż, to ona jednak porzuciła stanowisko pracy. W świetle porzucenia przezM. G. (1)stanowiska pracy sąd uznał, że bez znaczenia pozostają dalsze zarzuty strony powodowej odnośnie czasu trwania umowy określonego na umowach o pracę (k. 33, 41), terminu zgłoszeniaM. G. (1)przez pracodawcę do ZUS.
Apelację od powyższego wyroku wniósł powód Powiat(...)– Powiatowy Urząd Pracy wZ.zaskarżając wyrok w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucił istotny błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść rozstrzygnięcia, polegający na przyjęciu, że nie zostały spełnione przesłanki określone w umowie z dnia 2 marca 2017 roku nr UmStaż/(...), które upoważniałyby powoda do nałożenia kary umownej na pozwaną z tytułu nie wywiązania się z obowiązku zatrudnienia osoby odbywającej staż po jego ukończeniu, wobec uznania przez sąd, że pozwana zatrudniłaM. G. (1)na podstawie umowy o pracę na okres do 4 grudnia 2017 roku co stanowiło wykonanie łączącej go z powodem umowy, podczas gdy pozwana nie przedstawiłaM. G. (1)umowy o pracę w formie pisemnej, nie ustaliła zM. G. (1)okresu zatrudnienia, nie zatrudniała jej przez minimalny wymagany okres, czyli nie zrealizowała warunków umowy z powodem co uzasadniało naliczenie i dochodzenie kary umownej.
Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 5.984.40 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w płatnościach liczonymi od dnia 1 grudnia 2017 roku do dnia zapłaty (pkt 1) oraz o zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu apelacji powód uzasadnił zarzuty postawione w części wstępnej apelacji, które w jego ocenie winny skutkować uznaniem apelacji za zasadną (k. 104-106).
PozwanaSpółdzielnia (...)z siedzibą wZ.w odpowiedzi na apelację wniosła o oddalenie apelacji powoda (pkt 1) oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych (pkt 2), zwracając uwagę w uzasadnieniu pisma na bezzasadność zarzutów apelacji (k. 114-116).

Sąd odwoławczy zważył, co następuje:
Apelacja powoda Powiatu(...)– Powiatowego Urzędu Pracy wZ.nie zasługuje na uwzględnienie, co prowadzi do jej oddalenia.
Na wstępie należy podnieść, że w uzasadnieniu orzeczenia sąd I instancji wskazał ustalony stan faktyczny oraz przeprowadził wywód wskazujący na motywy, którymi kierował się wydając zaskarżone orzeczenie. Poczynione przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne oraz wywiedzione z nich skutki prawne, sąd odwoławczy podziela i przyjmuje za własne, czyniąc je integralną częścią swojego uzasadnienia.
Biorąc nadto pod uwagę, że kontrola instancyjna nie dała podstaw do stwierdzenia nieważności w sprawie, dalszy zakres kognicji sądu odwoławczego wyznaczała treść orzeczenia oraz zakres zarzutów podniesionych w apelacji.
Jedynym zarzutem zawartym w apelacji jest zarzut błędu w ustaleniach faktycznych i przyjęcie, że nie zostały spełnione przesłanki upoważniające powoda do nałożenia na pozwaną kary umownej z tytułu niewywiązania się pozwanej Spółdzielni z obowiązku zatrudnienia odbywającej stażM. G. (1). Powód stał na stanowisku, że skoro pozwana nie przedstawiła umowy w formie pisemnej i nie zatrudniała jej przez wymagany okres, to nie doszło do realizacji warunków umowy stron, a to uzasadniało naliczenie kary umownej.
Najistotniejszą kwestią zatem staje się dokonanie oceny, czy doszło, czy też nie doszło do zatrudnienia przez pozwanąspółdzielnię (...). Sąd I instancji stwierdził, że umowa o pracę została zawarta w formie dorozumianej i sąd odwoławczy to stanowisko podziela. Sąd Rejonowy szczegółowo w uzasadnieniu wyłożył przepisy prawne, na których się w tym zakresie oparł i Sąd Okręgowy, aprobując je w całości, nie widzi konieczności powtarzania tych zważeń.
Apelująca stwierdziła, żeM. G. (1)opuściła miejsce pracy na skutek wadliwego działania strony pozwanej. Jednocześnie jednak uznała za bezsprzeczny fakt wykonywania przezM. G. (1)pracy w dniach od 4 do 8 września 2017 r. Ta ostatnia okoliczność jest, w ocenie sądu odwoławczego, najistotniejsza w sprawie. SkoroM. G. (1)zeznała, że od 4 września wykonywała pracę, a jednocześnie występujący w imieniu pozwanej prezes zarządu zeznał, że pracowała ona u pozwanej w dniach od 4 do 7 września – to prawidłowo uznał sąd I instancji, żestosunek pracy został zawarty w formie dorozumianej. Niezależnie od istniejących nieprawidłowości dot. nieprzekazaniaM. G. (1)umowy do podpisu w dniu jej zatrudnienia (czy też dopuszczenie do pracy osoby bez badań lekarskich) stosunek pracy niewątpliwie został zawarty. Brak umowy w formie pisemnej nie zawsze świadczy, że umowa o pracę nie została zawarta, gdyż o zawarciu umowy mogą świadczyć inne okoliczności towarzyszące procedurze zatrudnienia. Jak trafnie stwierdził Sąd Najwyższy, zart. 11 k.p.wynika, że nawiązanie stosunku pracy następuje na postawie zgodnego oświadczenia woli pracodawcy i pracownika. Z przepisu tego nie wynika nakaz zachowania jakiejkolwiek formy tych oświadczeń pod rygorem nieważności umowy. Rygor taki nie wynika też zart. 29 § 2 k.p., w myśl którego umowę o pracę zawiera się na piśmie. Obowiązek pisemnego potwierdzenia ustaleń co do rodzaju umowy i jej warunków zawarty w tym przepisie adresowany jest do pracodawcy (tak m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 listopada 2003 r., I PK 633/02, OSNP 2004/20/346). W wyroku z dnia 31 sierpnia 1977 r. Sąd Najwyższy natomiast stwierdził, że nawiązanie stosunku pracy wymaga zgodnego oświadczenia woli pracownika i zakładu pracy. Oświadczenie woli może być wyraźne i ujęte w formie pisemnej, jak tego wymagają przepisyKodeksu pracy, bądź też dorozumiane, wynikające z zachowania się stron. Takie dorozumiane zawarcie umowy o pracę istnieje zwykle wówczas, gdy zakład pracy dopuszcza pracownika do wykonywania pracy i płaci mu wynagrodzenie (I PRN 112/77, LEX 14418). W niniejszej zaś sprawie, skoroM. G. (1)pracowała od 4 do 7 września 2017 r. nawiązany został stosunek pracy poprzez dorozumianą formę oświadczeń woli obu stron. Zatem warunek zawarty w § 5 pkt 1 n został spełniony – niezależnie od tego, że niewątpliwie doszło do nieprawidłowości formalnych. Należy jednak odróżnić wolę zawarcia umowy i sam fakt zawarcia umowy od formy jej zawarcia i nieprawidłowości z tym związanych. Jak wskazuje się w doktrynie, wola pracownika nawiązania umowy o pracę może być wyrażona przede wszystkim przez takie zachowanie się, które świadczy o tym, że aprobuje on propozycję pracodawcy co do podjęcia zatrudnienia. Przykładowo, może to być faktyczne podjęcie pracy na określonym stanowisku pracy zgodnie z ustną ofertą pracodawcy. Dorozumiane oświadczenie woli pracodawcy dotyczące zawarcia umowy o pracę przejawiać się będzie natomiast zwykle w dopuszczeniu pracownika do świadczenia ustalonej pracy (tak:R. S., Zawarcie umowy o pracę w sposób dorozumiany, „Monitor Prawa Pracy” 2011, nr 9). Dokładnie taka sytuacja miała miejsce w przedmiotowej sprawie. Sąd nie oparł się na „zamiarze” zatrudnienia przez pozwanąM. G. (1), jak to zarzuca apelująca – a na faktach dot. jej faktycznego zatrudnienia pomimo niepodpisania umowy. Skutkiem uznania, że umowa o pracę została zawarta jest fakt porzucenia pracy przezM. G. (1)w dniu 8 września 2017 r.
Apelująca podnosi, że umowa nie została zrealizowana, gdyżM. G. (1)nie pracowała przez wymagany okres 3 miesięcy. Jednak toM. G. (1)porzuciła pracę. Na działania pracownika pozwana nie miała żadnego wpływu i trudno ją obarczać skutkami działań pracownika. Wykonanie umowy w tym zakresie nie było możliwe z przyczyn niedotyczących pozwanej spółdzielni.
Bez znaczenia jest również zgłoszenieM. G. (1)do organu ubezpieczeń dopiero w dniu 8 września 2017 r. Zakład pracy ma na dokonanie tej czynności 7 dni (art. 36 ust. 2w zw. zart. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 266 ze zm.) i ten termin został zachowany.
Apelujący podnosi również, że najistotniejsze jest to, że pozwany nie wywiązał się z zawartej umowy – jednak jeżeli spojrzeć na postanowienia umowne to na zawarcie umowy pozwana miała 21 dni, zatem ewentualne nie zawarcie jej do dnia 8 września 2017 r . nie mogłoby rodzić negatywnych konsekwencji wynikających z umowy. Jednak, jak ustalono już powyżej, do zawarcia umowy doszło już 4 września 2017 r.
Biorąc powyższe pod uwagę, na podstawie art.art. 385 k.p.c.sąd orzekł jak w sentencji wyroku.
Sędzia SOS. K.Sędzia SOW. M.Sędzia SOZ. Z.-A.
GŁ