Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 53/20
Data wyroku: 2020-03-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Białecka, sędzia Urszula Iwanowska
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art. 9 umowy o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, art. 26 ust. 1 ustawy z dnia 30.10.2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych

Sygn. akt III AUa 53/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 marca 2020 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodnicząca – sędzia: Urszula Iwanowska (spr.)
Sędziowie: Barbara Białecka
Jolanta Hawryszko
po rozpoznaniu w dniu 19 marca 2020 r., wS.na posiedzeniu niejawnym
sprawy z odwołaniaS. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych I Oddziałowi wW.Wydziałowi Realizacji Umów Międzynarodowych
o wysokość świadczenia
na skutek apelacji ubezpieczonego od wyroku Sądu Okręgowego w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 28 listopada 2019 r., sygn. akt VI U 2190/18

oddala apelację.

    Barbara Białecka Urszula Iwanowska Jolanta Hawryszko

III A Ua 53/20

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 21 września 2018 r., znak(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.odmówiłS. G.prawa do przeliczenia emerytury, podnosząc, iż brak jest nowych dowodów potwierdzających zatrudnienie – ubezpieczenie wnioskodawcy.
W odwołaniu od powyższej decyzjiS. G.podniósł, że wysokość jego emerytury wynosi 1.558,43 zł brutto, w związku z czym połowa tej kwoty wynosi 779,21 zł i taką faktycznie winien otrzymywać emeryturę. Tymczasem organ rentowy wypłaca w emeryturę w kwocie 430 zł brutto.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie w całości podtrzymując argumentację wyrażoną w zaskarżonej decyzji. Nadto odnosząc się do treści odwołania organ rentowy podniósł, że ubezpieczony nie spełnia warunków do przyznania pełnej polskiej emerytury, ponieważ nie posiada wymaganego stażu pracy w Polsce, z tego też względu dopiero po zsumowaniu okresów ubezpieczenia w Polsce i USA ma prawo do emerytury, która po uwzględnieniu amerykańskich okresów ubezpieczenia jest ustalana w wysokości proporcjonalnej.
Wyrokiem z dnia 28 listopada 2019 r. Sąd Okręgowy w Szczecinie VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie.

Powyższe orzeczenie Sąd Okręgowy oparł o następujące ustalenia faktyczne i rozważania prawne:
S. G.urodził się w dniu (...)Ubezpieczony od dnia 1 stycznia 2011 r., na mocy decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wW.ma przyznane prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.
W dniu 17 grudnia 2009 r. ubezpieczony złożył w organie rentowym wniosek o przyznanie prawa do emerytury. Amerykańska Instytucja Ubezpieczeniowa potwierdziła 45 kwartałów ubezpieczeniaS. G.na terytorium USA.
Decyzją z dnia 8 kwietnia 2011 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od dnia 1 grudnia 2009 r. Emerytura została ustalona w wysokości proporcjonalnej z tytułu polskich i amerykańskich okresów ubezpieczenia. Do ustalenia wysokości emerytury przyjęto 25 lat i 2 miesiące składkowych okresów ubezpieczenia w Polsce i USA. Do ustalenia podstawy wymiaru świadczenia przyjęto wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wynoszący 141,77%. Wysokość obliczonej pełnej polskiej emerytury wyniosła 1.274,75 zł. Ostateczna wysokość emerytury ustalona według proporcji 167 miesięcy ubezpieczenia w Polsce do 302 miesięcy łącznej pracy wyniosła 726 zł 77 gr. Ostatecznie polska emerytura proporcjonalna była wypłacana ubezpieczonemu w wysokości ½ kwoty wraz z polską rentą z tytułu niezdolności do pracy w związku z chorobą zawodową.
W dniu 22 sierpnia 2018 r. ubezpieczony złożył wniosek o ponowne przeliczenie wysokości polskiej emerytury.
Po ustaleniu powyższego stanu faktycznego oraz na podstawie przepisów prawa niżej powołanych Sąd Okręgowy uznał odwołanie za niezasadne.
Sąd pierwszej instancji zaznaczył, że spór w rozpoznawanej sprawie koncentrował się wokół kwestii, czy organ rentowy prawidłowo wyliczył wysokość emerytury proporcjonalnej - ubezpieczony zakwestionował bowiem wyliczoną wysokość świadczenia wskazując, iż winna ona wynosić 779 zł 21 gr brutto.
Jednocześnie Sąd Okręgowy wskazał, że z dniem 1 marca 2009 r. weszła w życie umowa o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki, podpisana w Warszawie w dniu 2 kwietnia 2008 r. (Dz. U. z 2009 r., nr 46, poz. 374; powoływana dalej jako: umową). Dzięki tej umowie, możliwość uzyskania emerytur i rent otrzymały osoby, które w Polsce lub USA nie posiadają okresu ubezpieczenia wystarczającego do nabycia prawa do świadczenia, a warunki stażowe wymagane do nabycia tego prawa spełniają po uwzględnieniu zagranicznych okresów ubezpieczenia przebytych w drugim państwie - stronie umowy. W takich przypadkach dla celów przyznania emerytury lub renty czy to w Polsce, czy w USA, zsumowane zostają okresy ubezpieczenia w obu państwach.
Następnie sąd pierwszej instancji wyjaśnił, że ogólną zasadą wynikającą z powołanej umowy jest to, że każda ze stron umowy ustala świadczenia i wypłaca je za własne okresy ubezpieczenia. Natomiast w przypadku przyznawania polskiej emerytury lub renty z uwzględnieniem polskich i amerykańskich okresów ubezpieczenia, organ rentowy najpierw oblicza teoretyczną kwotę polskiego świadczenia, jaka przysługiwałaby zainteresowanemu, tak jakoby wszystkie okresy zatrudnienia zostały przebyte w Polsce. Następnie zaś organ rentowy oblicza rzeczywistą kwotę polskiego świadczenia w oparciu o proporcje okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce do sumy wszystkich okresów ubezpieczenia przebytych w Polsce i w USA (tzw. świadczenie proporcjonalne).
Zatem Sąd Okręgowy wskazał, że z poczynionych w niniejszej sprawie ustaleń faktycznych wynika, że organ rentowy prawidłowo wyliczył ubezpieczonemu wysokość przysługującemu mu świadczenia emerytalnego proporcjonalnego. Ubezpieczony pobiera bowiem świadczenie w zbiegu tj. 100% renty z tytułu niezdolności do pracy w związku chorobą zawodową oraz 50% emerytury. Emerytura przyznana została natomiast jako świadczenie proporcjonalnie uwzgledniające 167 miesięcy ubezpieczenia w Polsce i 135 miesięcy zatrudnienia w USA, co dało proporcję do wyliczenia emerytury 167/302. Z tego też względu organ rentowy wyliczając ostateczną kwotę świadczenia prawidłowo kwotę emerytury tj. 1.558,43 zł pomnożył przez 50%, co dało 779,22 zł. Następnie zaś kwota ta została pomnożona przez proporcję okresów ubezpieczenia (779,22 zł x 167/302). Ustalona w ten sposób kwota emerytury wyniosła 430 zł 89 gr.
Uwzględniając powyższe - w ocenie sądu pierwszej instancji - decyzję organu rentowego z dnia 21 września 2018 r. należy uznać za prawidłową i dlatego odwołanie zostało oddalone na podstawie dyspozycjiart. 47714§ 1 k.p.c.
Z powyższym wyrokiem Sądu Okręgowego w Szczecinie w całości nie zgodził sięS. G., który w wywiedzionej apelacji zarzucił mu
- naruszenie przepisów prawa materialnego w wyniku przyjęcia, iż emerytura ubezpieczonego winna ulegać dalszemu obniżeniu w oparciu o proporcje polskich i amerykańskich okresów ubezpieczenia, co doprowadziło do oddalenia odwołania, tj. art. 9 umowy o zabezpieczeniu społecznym między Rzecząpospolitą Polską a Stanami Zjednoczonymi Ameryki z dnia 2 kwietnia 2008 r. i art. 8 ustawy emerytalnej.
Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o:
- zmianę zaskarżonego wyroku i wydanie orzeczenia co do istoty sprawy poprzez zmianę zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w całości i ponowne ustalenie wysokości emerytury zgodnie z wnioskiem,
- zasądzenie kosztów procesu za obie instancje według norm przepisanych.
W uzasadnieniu skarżący między innymi podniósł, że skoro wysokość jego emerytury wynosi 1.558,43 zł brutto, to winien otrzymywać 50% tej kwoty, czyli 779,21 zł brutto, zamiast otrzymywanej w chwili obecnej kwoty 430 zł brutto. Apelujący podkreślił, że obecna sytuacja godzi w jego prawa i stanowi nieuzasadnione pokrzywdzenie pracownika, który pracował przez długie lata w dwóch państwach.
W ocenie skarżącego, gdyby sąd pierwszej instancji dokonał obiektywnej oceny stanu faktycznego w niniejszej sprawie i prawidłowo zastosował obowiązujące przepisy, rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie powinno mieć zupełnie inną treść.

Sąd Apelacyjny rozważył, co następuje:
Apelacja ubezpieczonego okazała się nieuzasadniona.
W ocenie Sądu Apelacyjnego zaskarżony wyrok jest prawidłowy i odpowiada prawu. Sąd Apelacyjny w całości podziela i przyjmuje za własne ustalenia sądu pierwszej instancji, bowiem są one w sprawie bezsporne, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania w tej części uzasadnienia (art. 387 § 21pkt. 1 k.p.c.). Również rozważania prawne, które skłoniły sąd pierwszej instancji do oddalenia odwołania od zaskarżonej decyzji sąd odwoławczy podzielił i przyjął za własne w całości, uznając je za trafne i - wbrew zarzutowi apelacji - nie naruszające prawa materialnego (art. 387 § 21pkt 2 k.p.c.).
W odpowiedzi na zarzut apelacji należy podkreślić, że w sprawie bezspornym jest, iżS. G.ma prawo do emerytury, której wysokość została ustalona przy uwzględnieniu przepisów umowy z dnia 2 kwietnia 2008 r. Umowa ta wprost w art. 9 w pkt. 4 określa sposób ustalenia „rzeczywistej kwoty świadczenia” czyli emerytury należnej ubezpieczonemu, a do jej ustalenia przyjmuje się „teoretyczną kwotę świadczenia”, która jednak nie jest kwotą należną ubezpieczonemu.
Dlatego prawidłowym jest ustalenie, że na dzień wydania zaskarżonej decyzji należna ubezpieczonemu emerytura z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych stanowiła kwotę odpowiadającą proporcji 167 miesięcy pracy w Polsce do 302 miesięcy pracy łącznie (a więc z uwzględnieniem okresów pracy za granicą). Ubezpieczony nie przedłożył żadnych nowych dowodów mających wpływ na ustalenie proporcji wskazanych okresów, a więc mających także wypływ na wyliczenie kwoty należnej emerytury z polskiego systemu ubezpieczeń społecznych. Dla ubezpieczonego emerytura należna to emerytura w wysokości odpowiadającej świadczeniu proporcjonalnemu („rzeczywista kwota świadczenia”), a należna do wypłaty kwota z tytułu zbiegu prawa do świadczenia rentowego i emerytalnego nie odnosi się do abstrakcyjnej wysokości należnego świadczenia („teoretycznej kwoty świadczenia”), ale do kwoty, która przysługuje ubezpieczonemu – „rzeczywistej kwoty świadczenia”.
Zatem należna ubezpieczonemu emerytura to świadczenie proporcjonalne i dopiero tak wyliczone świadczenie podlega wypłacie przy uwzględnieniuart. 26 ust. 1 pkt. 1 ustawy z dnia 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych, czyli obniżeniu o 50%.
Okoliczność, że ubezpieczony czuje się pokrzywdzony treścią zaskarżonej decyzji oraz zaskarżonego wyroku nie może wpłynąć na rozstrzygnięcie sprawy przez sąd odwoławczy. Należy bowiem wyjaśnić, że istotną cechą ubezpieczeń społecznych jest schematyzm prawa do świadczeń. Wyraża się on w bezwzględnym przestrzeganiu równości formalnej, bez możliwości korekty w przypadkach uzasadnionych okolicznościami sytuacji jednostkowej. W związku z tym w prawie ubezpieczeń społecznych nie ma klauzul generalnych, tj. zwrotów ustawowych, pozwalających na indywidualne potraktowanie każdego przypadku ze względu na np. zasady współżycia społecznego. Powyższe potwierdza zaś ugruntowana już w tej mierze bogata judykatura Sądu Najwyższego, jak też sądów powszechnych (por. m.in. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2010 r., II UZP 1/10, OSNP 2010/21-22/267; wyroki Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2008 r. II UK 71/08, LEX nr 519959, czy z dnia 11 grudnia 2014 r., I UK 145/14, LEX nr 1622302, a także wyroki sądów apelacyjnych, jak na przykład wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 20 lutego 2013 r., III A Ua 1555/12, LEX nr 1293068, czy wyroki Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 18 marca 2015 r., III A Ua 938/14, LEX nr 1667617, czy z dnia 28 października 2015 r., III A Ua 602/15, LEX nr 1923892).
Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny uznał apelacjęS. G.za nieuzasadnioną i dlatego na podstawieart. 385(w związku zart. 374)k.p.c.oddalił ją w całości.
Barbara Białecka Urszula Iwanowska Jolanta Hawryszko