Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 20/19
Data wyroku: 2019-02-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Staśkiewicz, Ireneusz Lejczak, Maria Pietkun
Słowa kluczowe: Składki na ubezpieczenie społeczne
Podstawa prawna: art.21 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych w zw. z § 2 pkt.2 rozporządzenia

Sygn. akt III AUa 20/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 lutego 2019 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Ireneusz Lejczak
Sędziowie: SSA Maria Pietkun (spr.)
SSA Barbara Staśkiewicz
Protokolant: Magdalena Krucka
po rozpoznaniu w dniu 27 lutego 2019 r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawyMiejskiego Zakładu (...) Spółki z o.o.wO.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o wydanie interpretacji
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
od wyroku Sądu Okręgowego w Opolu Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 2 października 2018 r. sygn. akt V U 985/18
oddala apelację.

UZASADNIENIE
Sąd Okręgowy w Opolu V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wyrokiem z dnia 2.10.2018 r. zmienił zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.i uznał za prawidłowe stanowisko przedstawione przezMiejski Zakład (...) Sp. z o.o.wO.we wniosku złożonym dnia 19 marca 2018 roku oraz zasądził od pozwanego na rzecz wnioskodawcy kwotę 180 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sąd Okręgowy ustalil, że w dniu 19.03.2018 r.Miejski Zakład (...) Sp. z o.o.wO.złożył do ZUS Oddział wL.wniosek o wydanie pisemnej interpretacji przepisów w trybieart. 10 ustawy o swobodzie działalności gospodarczej. Wniosek dotyczył oskładkowania części wynagrodzenia członka zarządu spółki komunalnej, wykonującego swoje obowiązki na podstawie ustawy z 09.06.2016 r. o zasadach kształtowania wynagrodzeń osób kierujących niektórymi spółkami (Dz. U. z 2016 r. poz. 1202) i podlegającego ubezpieczeniom społecznym na zasadach określonych dla zleceniobiorców: obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu. Na podstawie zapisów umów o świadczenie usług zarządzania zarządzający otrzymują stałe wynagrodzenie miesięczne ustalone kwotowo oraz zmienne wynagrodzenie uzupełniające ustalane po zakończeniu roku obrotowego. W przypadku przerwy w świadczeniu usług wskutek choroby, wynagrodzenie stałe zarządzającego ulega proporcjonalnemu obniżeniu za okres, w którym usługi nie były świadczone z powodu choroby. § 9 ust. 6 umowy stanowi, że „w przypadku niezdolności do wykonywania umowy przez zarządzającego na skutek choroby i otrzymania z tego tytułu świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, którego wysokość będzie niższa niż wysokość analogicznego świadczenia dla osób zatrudnionych w ramach stosunku pracy, zarządzającemu obok świadczenia z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych przysługiwało będzie wynagrodzenie wyłącznie w wysokości odpowiadającej różnicy pomiędzy świadczeniami, o których mowa powyżej, nie dłużej jednak niż za okres 180 dni w roku obrotowym”. Z uwagi na fakt, iż miesięczna podstawa składek dla osób opłacających składki na dobrowolne ubezpieczenie chorobowe została ograniczona do kwoty 250% prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia (art. 20 ust. 3 ustawy z dnia 13.10.1998.r. o systemie ubezpieczeń społecznych) oraz odmiennych zasad ustalania podstawy wymiaru zasiłków przysługujących ubezpieczonym będącymi pracownikami i ubezpieczonym niebędącymi pracownikami (§ 9 Ustawy z dnia 25.06.1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa), wysokość zasiłku chorobowego dla zarządzających będzie niższa niż wysokość analogicznego świadczenia dla osób zatrudnionych w ramach stosunku pracy.
Decyzją z dnia 29.03.2018 r. ZUS O. wL.uznał za nieprawidłowe stanowisko przedstawione w powyższym wniosku interpretacyjnym z dnia 19.03.2018 r. złożonym przezMiejski Zakład (...) Sp. z o.o.wO..

Przy tak poczynionych ustaleniach Sąd Okręgowy uznał ,że dwołanie jest zasadne.
Sąd Okręgowy oparł się na przepisie art. 34 ust. 1 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz.U.2018.646 ze zm.) obowiązującym w dacie wyrokowania w przedmiocie możliwości złożenia wniosku o interpretację oraz art. 6 ust. l pkt 4 w zw. zart. 18 ust. 1 i 3w związku zart. 4 pkt 9 cyt. ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychw zakresie podlegania ubezpieczeniom społecznym członka zarządu wnioskującej spółki komunalnej.
Sąd wskazał , że stan faktyczny sprawy był bezsporny. Przedmiotem sprawy była interpretacja zapisu § 9 ust. 6 umowy o świadczenie usług zarządzania na czas pełnienia funkcji pod kątem konieczności oskładkowania świadczenia wypłacanego zarządzającym obok świadczenia z ubezpieczeń społecznych za czas choroby. Stosownie jednak do brzmienia§ 2 ust. 1 pkt 24 rozporządzenia z dnia 18 grudnia 1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe(Dz.U.2017.1949 j.t.) podstawy tej nie stanowią składniki wynagrodzenia do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, w myśl postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasiłku (pomimo zachowania przymiotu przychodu z umowy). Na podstawie § 5 ust. 1 pkt 2 powołanego rozporządzenia wskazany przepis stosuje się odpowiednio także przy ustalaniu podstawy wymiaru składek osób wykonujących prace na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia.
W ocenie sądu pierwszej instancji strony zgodnie zart. 3531k.c.zawierające umowę cywilnoprawną mogą ułożyć stosunek prawny według swojego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Z koleiart. 742 k.c.stanowi, że dający zlecenie powinien zwrócić przyjmującemu zlecenie wydatki związane z należytym wykonaniem zadań. Oznacza to, że zleceniodawca może zobowiązać się do wypłacenia zleceniobiorcy nie tylko wynagrodzenia, ale także innych świadczeń związanych z wykonaniem umowy. Wskazane przepisy pozwalały stronom na wprowadzenie do umowy zapisów przewidujących dodatkowe świadczenia obok stałego wynagrodzenia. Takim dodatkowym świadczeniem jest niewątpliwie wynagrodzenie ujęte w stanowiącym źródło sporu § 9 ust. 6 umowy. Co istotne owo świadczenie zostało przewidziane w przepisach o wynagradzaniu (umowie), zarządzający zachowuje do niego prawo pomimo nieświadczenia pracy i wypłacanego za czas niezdolności świadczenia z ubezpieczeń społecznych, co istotne jest wypłacane wyłącznie w czasie choroby obok pobranego z tytułu niezdolności do pracy świadczenia z ubezpieczeń społecznych (zasiłku, świadczenia rehabilitacyjnego). Ma charakter kompensacyjny – jest równy różnicy pomiędzy wypłaconym zarządzającemu świadczeniem przez ZUS za czas choroby, a wysokością analogicznego świadczenia naliczonego dla osób zatrudnionych w ramach stosunku pracy.
W związku z tym wnioskodawca zasadnie wywodził, że sporny przychód z umowy, należny wyłącznie w przypadku przerw w świadczeniu usług w związku z chorobą i wypłacany za okres pobierania zasiłku (świadczenia rehabilitacyjnego) nie stanowi podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne, rentowe i zdrowotne.
Mając powyższe na uwadze Sąd w oparciu o cytowane przepisy orazart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.zgodnie z wynikiem sprawy, według stawki określonej w § 9 ust. 2 Rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.2018.265 j.t.).

Przy tak sformułowanych zarzutach skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Skarżący naprowadza, ze w okolicznościach sprawy zastosowany przepis § 2 ust. 1 pkt 24 dotyczy wyłącznie pracowników, a nie osoby wykonujące umowy o świadczenie usług, do których na podstawiekodeksu cywilnegomają zastosowanie przepisy o zleceniu.
W odpowiedzi na apelację wnioskodawca wnosił o jej oddalenie i zasadzenie kosztów procesu.

Sąd Apelacyjny zważył.

Apelacja organu rentowego nie podlega uwzględnieniu.

Na tym tle spór sprowadza się do oceny , czy w zakresie części wynagrodzenia, do którego członek zarządu spółki komunalnej zachowuje prawo obok zasiłku chorobowego, a stanowiącego wyrównanie do wysokości zasiłku jaki przysługiwałby pracownikowi, znajduje zastosowanie przepis § 2 ust. 1 pkt 24 Rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe z dnia 18 grudnia 1998 r., a w konsekwencji, czy ten składnik wynagrodzenia jest zwolniony z oskładkowania.
Sąd Apelacyjny w całości podziela ocenę prawną dokonaną przez sąd okręgowy, w tym zakresie.
Zasady wyliczania składek na ubezpieczenia społeczne regulują przepisyart. 18 ust. 1 i 20 ust. 1 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych. Na podstawie delegacji ustawowej zart. 21tej ostatnio powołanej ustawy wydano Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 18.12.1998 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i rentowe, które wyłącza z podstawy wymiaru składek niektóre kategorie przychodów. W sprawie dotyczy to zastosowania przepisu § 2 pkt 24 wyłączającego z podstawy wymiaru składek składniki wynagrodzenia, do których pracownik ma prawo w okresie pobierania wynagrodzenia za czas niezdolności do pracy, zasiłku chorobowego, macierzyńskiego, opiekuńczego, świadczenia rehabilitacyjnego, w myśl postanowień układów zbiorowych pracy lub przepisów o wynagradzaniu, jeżeli są one wypłacane za okres pobierania tego wynagrodzenia lub zasiłku.
W tym zakresie organ rentowy interpretuje powołany przepis jednoznacznie, zgodnie z jego literalnym brzmieniem, wskazując że przepis ten ma wyłącznie zastosowanie do pracowników, skoro odsyła do postanowień układów zbiorowych pracy, czy innych przepisów o wynagrodzeniu.
Pierwszą kwestią, wymagającą podkreślenia jest wskazanie, iż przepisyrozporządzenia w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowezawierające wyłączenia pewnych przychodów z podstawy wymiaru składek mają zastosowanie zarówno do pracowników jak i również do zleceniobiorców i osób wykonywujących pracę na podstawie umów o świadczenie usług, co do których maja zastosowanie przepisyKodeksu cywilnegodotyczące zlecenia. Przepis § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia stanowi, jednoznacznie że przepisy § 2 - 4 stosuje się odpowiednio przy ustalaniu podstawy wymiaru składek osób wykonujących pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie zKodeksem cywilnymstosuje się przepisy dotyczące zlecenia. Przepis ten został dodany (zmieniony)rozporządzeniem Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 9 lipca 2010 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe(Dz.U.2010.127.860) i obowiązuje w wyżej przytoczonym brzmieniu od 1 sierpnia 2010 r., a więc ma zastosowanie w stanie faktycznym sprawie. Wskazać należy , iż zmiana ta wynikała w wykonania Wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16.02.2010 r. sygn. akt P 16/09.
Powyższy sposób rozszerzenia zakresu stosowania przedmiotowego rozporządzenia wiązał się z nieingerowaniem w dotychczasowe brzmienie przepisu § 2 w poszczególnych punktach, które wyłącznie zgodnie z brzmieniem literalnym odnoszą się do pracowników , dla których podstawą zatrudnienia są tytuły wymienione wart. 2 kodeksu pracy. Ewentualne zaakceptowanie stanowiska organu rentowego, iż przepis § 2 ust. 1 pkt 24 dotyczy wyłącznie pracowników, podobnie jak i pozostałe punkty tego rozporządzenia, czyniłby, zdaniem Sądu Apelacyjnego iluzoryczną zmianę i rozszerzenie zakresu podmiotowego stosowanie w/w rozporządzenia co do włączeń z zakresu oskładkowania składników wynagrodzeń osób wykonywujących pracę na podstawie umów o świadczenie usług, co do których maja zastosowanie przepisyKodeksu cywilnegodotyczące zlecenia, odpowiednich jak wymienione w poszczególnych punktach rozporządzenia. W ocenie sądu apelacyjnego, odpowiednie stosowanie przepisów rozporządzenia do osób wykonujących prace na podstawie umowy o świadczenie usług, oznacza że w sytuacjach, kiedy maja miejsce zdarzenia sprawcze skutkujące zwolnieniem z obowiązku opłacania składek, a wyartykułowane w poszczególnych punktach § 2 należy je uwzględniać także do osób wykonujących umowy cywilnoprawne. Uksztaltowanie systemu opłacania składek na ubezpieczenie chorobowe tych osób i następnie podstawy wymiaru zasiłku chorobowego, w ten sposób iż powoduje to powstanie różnicy pomiędzy zasiłkiem w systemie pracowniczym, a osoby wykonującej umowę o świadczenie usług, a z kolei umowa cywilnoprawna kształtująca wynagrodzenie, przewiduje wypłatę różnicy, to w świetle § 2 pkt 24 w zw. z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, nie ma podstaw do oskładkowania tego składnika wypacanego obok zasiłku w czasie jego trwania, do różnicy pomiędzy zasiłkiem jaki pobierałby pracownik.
Wbrew twierdzeniom skarżącego powyższa ocena prawna nie stanowi rozszerzającej wykładni przepisów, a jedynie proste zastosowanie zmiany wynikającej z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia. Stanowisko organu rentowego w ogóle nie widzi, mimo zmiany zakresu rozporządzenia, możliwości rozszerzenia zakresu jego zastosowania. Powołanie się na przepisy o wynagrodzeniu, tylko w odniesieniu do źródeł prawa pracy w rozumieniuart. 9 ust. 1 kodeksu pracy, niweczyłoby w ogóle możliwość „odpowiedniego” stosowania przepisów rozporządzenia do osób wykonujących pracę na podstawie umowy o świadczenie usług, do której stosuje się przepisykodeksu cywilnegoo zleceniu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, to właśnie kategoria odpowiedniego stosowania dotyczy w tym wypadku postanowień umownych w zakresie w jakim reguluje zasady wynagradzania osoby wykonującej umowę cywilnoprawną, analogicznie jak najniższym w hierarchii źródeł prawa pracy jest umowa o pracę. Niezależnie od powyższego argumentacja strony pozwanej, narusza zasadę równego traktowania ubezpieczonych w rozumieniu art. 2a ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej. W ocenie sądu apelacyjnego, nie oznacza to abstrakcyjnej równości, ale przy zaistnieniu podstawy prawnej z § 5 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia, w razie spełnienia porównywalnych warunków przedmiotowych. Na gruncie niniejszej sprawy dotyczy to wypłaty spornego składnika wyrównawczego obok świadczenia zasiłkowego w warunkach opisanych w przepisie § 2 ust. 1 pkt 24 w/w rozporządzenia.
Apelacja organu rentowego, sprowadza się do prezentacji oceny prawnej wyrażonej już w zaskarżonej decyzji, której sąd apelacyjny nie podziela z motywów wyżej wskazanych. Mając powyższe na względzie Sąd Apelacyjny oddalił apelację strony pozwanej jako niezasadną na podstawieart. 385 kpc.

SSA Maria Pietkun SSA Ireneusz Lejczak SSA Barbara Staśkiewicz
R.S.