Sąd Okręgowy w Łodzi
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 1271/18
Data wyroku: 2019-04-01 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Pożyczka
Podstawa prawna: art. 720 § 1 kc

Sygn. akt II C 1271/18

UZASADNIENIE
W pozwie z 24 lipca 2018 rokuP. S.wniósł o zasadzenie od pozwanychD. G. (1)iI. G., tytułem zwrotu pożyczki, kwoty 500.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od 31 grudnia 2008 roku i kosztami procesu.
(pozew k. 3)
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa. Zakwestionowali otrzymanie od powoda kwoty pożyczki, wskazując, że powód pożyczył pieniądze, ale nieD. G. (1), aspółce (...). Nadto pozwana zaprzeczyła, aby przystępowała do długu po stronie mężaD. G. (1). Podniosła, że działając bez należytego rozeznania, przelała na powoda swoją wierzytelność, co nawet, gdyby przyjąć, że powód miał wierzytelność w stosunku do jej męża, to została ona w ten sposób umorzona.
(odpowiedź na pozew k. 39)
Powód zaprzeczył, aby pożyczki udzielał innemu podmiotowi, niż pozwany.
(pismo k. 57)
Postanowieniem z 18 września 2018 roku powód zwolniony został od opłaty od pozwu ponad kwotę 5.000 zł. (postanowienie k. 28)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
P. S.iD. G. (1)znali się prywatnie. Pozwany był udziałowcemklubu sportowego (...)i strategicznym sponsorem sekcji piłki nożnej, a powód zaangażowanym kibicem i miłośnikiem klubu. Panowie spotykali się, w większym gronie, na gruncie towarzyskim.
W roku 2008 klub borykał się z trudnościami finansowymi i wówczasD. G. (1)zwrócił się doP. S., za pośrednictwemA. P. (1), z prośbą, by powód udzielił mu (pozwanemu) pożyczki, którąD. G. (1)zamierzał wesprzeć sekcję piłki nożnej udzielając z kolei pożyczki klubowi.D. G. (1)naciskał, by pożyczka była udzielona w gotówce, na co powód przystał zastrzegając, że musi złożyć odpowiednią dyspozycję na przygotowanie gotówki w banku. Powód i pozwany doszli ustnie do porozumienia i umówili się w banku wZ.na odbiór gotówki przez pozwanego. (zeznania świadkaA. P.k. 91 odwrót, zeznania powoda k. 99 odwrót )
D. G. (1)wielokrotnie wcześniej udzielał wsparcia finansowego(...)owi. TakżeI. G.udzieliła klubowi pożyczek pieniężnych w łącznej kwocie kilkunastu milionów złotych. (zeznania świadkaA. P.k. 91 odwrót, zeznania pozwanego k. 100 odwrót)
W umówionym dniu odbioru gotówkiD. G. (1)zwrócił się telefonicznie doA. P. (1)– pracownika(...)i znajomego powoda, który był obecny przy ustaleniach dotyczących pożyczki, aby ten odebrał od pieniądze odP. S.. Pozwany nie mógł tego dnia stawić się na umówione spotkanie, ponieważ musiał wyjechać.A. P. (1)miał po gotówkę pojechać do banku wZ., dokąd faktycznie się udał i otrzymał od powoda gotówkę. Następnie gotówkę tą wpłacił na konto klubu jako wpłatę własną spółki, co uczynił na podstawie decyzjiD. G. (1). Powód nie żądał i nie otrzymał żadnego pokwitowania, ufał pozwanemu iA. P., uważał, że jest to układ dżentelmeński, a ponadto uważał pozwanego za osobę majętną i skuteczną w biznesie. (zeznania świadkaA. P.k. 91 odwrót – 92, zeznania powoda k. 99 odw.)
W dniu 25 kwietnia 2008 roku zawarta została pisemna umowa pożyczki, zgodnie z którąP. S.przeniósł naD. G. (1)kwotę 500.000 zł. W umowie zaznaczono, że kwota pożyczki wypłacona zostanie do dnia 30 kwietnia 2008 roku. Pożyczkobiorca zobowiązał się zwrócić tą samą kwotę do dnia 30 grudnia 2008 roku. (bezsporne, umowa k.4)
Do dnia 30 grudnia 2008 roku pieniądze nie zostały zwróconeP. S., a pozwany prosił o przedłużenie terminu spłaty do zakończenia sezonu piłkarskiego, kiedy spodziewał się znaczących wpływów do klubu. W październiku 2009 roku powód skierował do pozwanych wezwanie do zapłaty. (kopia wezwania k. 5,67, 71, zeznania powoda k. 100)
Klub nie otrzymał jednak licencji na rozgrywki w ekstraklasie i nie otrzymał spodziewanej nagrody za zajęcie stosownego miejsca. (bezsporne, kopia wezwania k. 10 i nast., k. 73-78)
Powód domagał się zwrotu pożyczki i niepokoił się. Ostatecznie on i pozwany postanowili podjąć kroki zmierzające do wzmocnienia pozycjiP. S.poprzez zawarcie umów przelewu wierzytelności. Treść dwóch przygotowanych w tym celu umów sporządzona była bez udziału powoda. (zeznania powoda k. 100)
I tak, w dniu 22 marca 2011 rokuP. S.zawarł zI. G.umowę, mocą którejI. G.oświadczając, ze działając w celu wykonania zobowiązania swego mężaD. G. (1)w stosunku doP. S., przenosi na powoda przysługująca jej wierzytelność w stosunku do(...).S.A. (dawniej(...).S.A) wierzytelność wynikającą z umowy pożyczki opiewającej na kwotę 630.000 zł. (niesporne, umowa przelewu k. 7)
Tego samego dniaP. S.zawarł także umowę z(...).S.A. (dawniej(...).S.A.) umowę, na mocy którejspółka (...)przeniosła na powoda swoją wierzytelność w stosunku dospółki (...)wynikającą z nagrody za zajęcie miejsca w ekstraklasie w sezonie 2008/2009 na kwotę 2.096.000 zł. W umowie tej(...).S.A. oświadczył, że wierzytelność tą przenosi w celu wykonania swego zobowiązania wobecP. S., który nabył wierzytelność odI. G.na kwotę 630.000 zł. (niesporne, umowa przelewu k. 46)
P. S.nie otrzymał odI. G.ani od(...).S.A. jakichkolwiek dokumentów dotyczących przelanych na niego wierzytelności. Nie zamierzał ich osobiście dochodzić. Nie było w ogóle o tym mowy. Z faktu zawarcia powyższych umów wnioskował, żeI. G.przejęła w stosunku do niego obowiązek wykonania zobowiązania męża i że uzyskał w ten sposób zabezpieczenie swojej wierzytelności. Jako zabezpieczenie wierzytelności powoda umowy te traktowała takżeI. G.. (zeznania powoda k. 100. 100 odw., zeznania pozwanej k .101 odw.)
W późniejszym okresie powód rozmawiał o sytuacji klubu zA. P. (1)mówiąc, że „ma umowę z(...).S.A. odnośnie zabezpieczenia kwoty, którą pożyczył”. (zeznania świadkaA. P.k. 92)
Powód nie zaspokoił się z przelanych na niego wierzytelności. W roku 2018 ponownie do zapłaty wezwałP.iI. G.. (bezsporne)
Sąd zważył:
Powództwo jest uzasadnione w całości, ale tylko w stosunku do pozwanegoD. G. (1). Natomiast, co do pozwanejI. G.podlega oddaleniu w całości z powodu braku legitymacji procesowej.
Wbrew twierdzeniom powoda, pozwana nie przystąpiła do długu męża. W szczególności nie wynika to z faktu dokonania przez nią przelewu wierzytelności na powoda. Pozwana nie jest też dłużniczką z tytułu umowy pożyczki.
Z kolei pozwany jest legitymowany biernie, a jego zobowiązanie znajduje podstawę w w postanowieniach zawartej z powodem umowy i przepisachkodeksu cywilnegodotyczących pożyczki
Zgodnie z treścią przepisuart. 720 § 1 k.c.przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy (…), a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy (…).
Miedzy stronami niesporne jest, że zawarta została pisemnie umowa pożyczki. Pozwany kwestionuje jej wykonanie przez powoda.
Postępowanie dowodowe pozwala jednak na ustalenie, że zawarta miedzy powodem a pozwanym pożyczka została, wbrew twierdzeniom pozwanego, wykonana. Wprawdzie świadczenie w postaci gotówki faktycznie przekazane zostało przez powoda innej osobie niż pozwany, ale zgromadzone dowody pozwalają na wnioskowanie, że osoba ta działała w charakterze posłańca pozwanego, nie zaś w imieniu klubu sportowego, czy własnym. Powód nie umawiał się z(...).S.A., nigdy miedzy tymi podmiotami nie doszło do żadnego konsensusu odpowiadającego umowie pożyczki, nawet w sposób dorozumiany. Powód nie umawiał się także zA. P. (1). Nie toczyły się nawet takie wstępne uzgodnienia. To pozwanego także, a nie(...), powód oceniał jako wiarygodnego, majętnego pożyczkobiorcę decydując się na pożyczenie całych swoich oszczędności. Niewątpliwie natomiast osiągnięty został umówiony miedzy powodem a pozwanym cel – pozwany pożyczył w imieniu własnym pieniądze, które chciał przeznaczyć (i faktycznie zostały one przeznaczone) na wsparcie sekcji piłki nożnej, której pozwany był strategicznym sponsorem i którą już wcześniej finansowo wspierał. Obecnie pozwany forsuje tezę, że pieniądze otrzymał od powoda klub. Jednocześnie jednak nie miał co wątpliwości co do faktu bycia pożyczkobiorcą, gdy powód zawierał z jego żoną umowę cesji, w której potwierdza ona istnienie zobowiązania męża, choć pozwany czynnie w tej czynności uczestniczył. Tezie pozwanego przeczą także zeznania świadkaA. P., który zeznał, że to powód polecił mu stawić się na umówione spotkanie z powodem w(...)banku w celu odebrania od powoda kwoty pożyczki. Biorąc pod uwagę powyższe, uznać należało, że pożyczka została faktycznie udzielona pozwanemu.
Po drugie, w przekonaniu Sądu, zobowiązanie pozwanego do zwrotu pożyczonej kwoty nie wygasło wskutek zawarcia umowy przelewu wierzytelności miedzy powodem a pozwaną, a potem dalszego dokonanego na podstawie umowy ze spółka sportową.
Zgodnie z treścią przepisuart. 453 k.c.możliwe jest spełnienie przez dłużnika innego niż umówione świadczenie w celu zwolnienia się z zobowiązania. W orzecznictwie przyjmuje się, że przepis ten stosować można do przelewu. Przelew przez dłużnika na wierzyciela „dla rozliczenia” się wierzytelności przysługującej dłużnikowi względem osoby trzeciej może stanowić świadczenie w miejsce wykonania w rozumieniuart. 453 k.c.(cessio in solutum) i powodować wygaśnięcie zobowiązania dłużnika już w chwili dokonania przelewu z rezultatem analogicznym jak przy odnowieniu ze zmianą dłużnika. Cesjonariusz w miejsce wierzytelności umorzonej nabywa w takim przypadku nową wierzytelność o innej treści, wobec dłużnika cedenta. Rację ma jednak strona powodowa, wskazując, że w doktrynie i orzecznictwie zastrzega się jednak, żetak dzieje się w razie wyrażenia przez strony umowy przelewu niewątpliwej woli umorzenia zobowiązania w drodze jego zastępczego wykonania. Podobnie bowiem, jak zmiana treści dotychczasowego zobowiązania nie stanowi w razie wątpliwości odnowienia (art. 506 § 2 k.c.), tak również przelew przez dłużnika na wierzyciela „dla rozliczenia się” wierzytelności przysługującej dłużnikowi względem osoby trzeciej nie stanowi w razie wątpliwości świadczenia w miejsce wykonania. Zazwyczaj taka umowa przelewu jest zawierana przez dłużnikaw celu zapłaty (cessio solutionis causa) i zobowiązanie dłużnika wygasa wówczas dopiero w chwili spełnienia świadczenia przez dłużnika przelanej wierzytelności. Dopóki zatem dłużnik przelanej wierzytelności nie spełni świadczenia na rzecz cesjonariusza, dopóty cesjonariuszowi przysługuje zarówno wierzytelność nabyta, jak i wynikająca z z obowiązania, w celu którego zapłaty przelew nastąpił. Odróżnić zatem należycessio solutionis causa, czyli przelew w celu zapłaty, od cessio in solutum – czyli przelewu w miejsce wykonanialub odnowienia. (tak też SN w wyroku z 17.10.2008 r. I CSK 100/08 i jego uzasadnieniu oraz w wyroku z 17 .11.2006 V CSK 253/06 i jego uzasadnieniu)
Z treści umowy cesji z 22 marca 2011 roku, w której zawarto wprawdzie sformułowanie o przeniesieniu wierzytelności w celu wykonania zobowiązania, nie wynika wyraźnie, aby strony ustaliły, że jej skutkiem jest wygaśnięcie zobowiązaniaD. G. (1)z tytułu zwrotu pożyczki. Wykonanie rozumieć należy zatem w tym przypadku jako zapłatę, wszak zapłata jest wykonaniem zobowiązania zwrotu pożyczki. Okoliczności sprawy nie wskazują na wolę stron umorzenia zobowiązaniaD. G.w stosunku do powoda, o czym świadczy chociażby fakt, że powód nie otrzymał przy okazji przelewów jakichkolwiek dokumentów dotyczących nabytych wierzytelności i umożliwiających mu ich dochodzenia. Pozwana okazała jedynie powodowi kopie umowy pożyczki z(...).S.A.. Strony, zwłaszcza zbywający wierzytelności, nie złożyły także oświadczeń, z których by wynikało, że wierzytelności te są wymagalne, niesporne. Z treści umowy zI. G.wynika natomiast to, że pozwana dokonała cesji ze świadomością, że to jej mąż -D. G. (1), a nie klub sportowy był pożyczkobiorcą. Z kolei pozwany, choć, w przeciwieństwie do powoda, brał udział w przygotowaniu umów przelewu, takiemu sformułowaniu się nie sprzeciwiał.
Skoro wierzytelność powoda w stosunku do pozwanego o zwrot pożyczki nie została umorzona i nie nastąpiła zapłata czy to przez pozwanego czy to przez dłużnika wierzytelności przelanej, powód może skutecznie domagać się od pozwanego zapłaty.
Termin spełnienia świadczenia wynika wprost z umowy pożyczki. Od dnia następnego po dniu, w którym miała ona być zwrócona, pożyczkodawcy należą się odsetki za opóźnienie na podstawie przepisuart. 481 k.c..
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawie przepisuart. 98 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za jego wynik.
Pozwany jako przegrywający proces winien zatem ponieść koszty tak powoda (część opłaty oraz koszty zastępstwa procesowego), jak i nieuiszczone, od których powód został częściowo zwolniony.
Z kolei pozwanej, jako wygrywającej należy się od powoda zwrot kosztów zastępstwa procesowego.