Sąd Okręgowy w Tarnowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 697/18
Data wyroku: 2019-01-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Natalia Lipińska
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art. 83 ust. 1 pkt. 1 i 3 w zw. z art. 8 ust. 6 pkt. 4 i art. 36 ustawy z dnia 13 października 1998 		r. o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.)

Sygn. akt IV U 697/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 stycznia 2019 roku
Sąd Okręgowy w Tarnowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Natalia Lipińska
Protokolant: sekr. sądowy Anna Dorecka
po rozpoznaniu w dniu 21 stycznia 2019 roku w Tarnowie na rozprawie
sprawy z odwołania(...) Sp. z o.o.wN.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 31 lipca 2018 roku nr(...)
z dnia 31 lipca 2018 roku nr(...)
z dnia 31 lipca 2018 roku nr(...)
w sprawie(...) Sp. z o.o.wN.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o podleganie ubezpieczeniom

1
oddala odwołania;

2
zasądza od strony odwołującej(...) Spółka z o.o.wN.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.kwotę 540 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sygn. akt IV U 697/18

UZASADNIENIE

wyroku Sądu Okręgowego w Tarnowie

z dnia 21 stycznia 2019 r.
Decyzją z dnia 31 lipca 2018 r., nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT., na podstawieart. 83 ust. 1 pkt 1 i 3w związku zart. 8 ust. 6 pkt 4 i art. 36 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r.o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) oraz art. 74 ust. 2 ustawy z dnia 17 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1938 ze zm.) stwierdził, żeD. P.nie podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 13 października 2016 r. u płatnika składek(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Jednocześnie, na podstawieart. 18 ust. 1 i art. 20 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2017 r. poz. 1778 ze zm.) orazart. 81 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych(Dz. U. z 2017 r. poz. 1938 ze zm.), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.ustalił dlaD. P.podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne za listopad 2016 r.: na ubezpieczenia emerytalne i rentowe w kwocie 704,86 zł, na ubezpieczenie chorobowe w kwocie 704,86 zł, na ubezpieczenie wypadkowew kwocie 704,86 zł i na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 608,23 zł, a ponadto składkę na ubezpieczenie zdrowotne w kwocie 54,74 zł. W pozostałych miesiącach od grudnia 2016 r. do lutego 2018 r. podstawy wymiaru składki i składka na ubezpieczenie zdrowotne wyniosły 0,00 zł. Zakład ustalił ponadto podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe i zdrowotne płatnika składek(...) Spółka z ograniczona odpowiedzialnościąw okresie od listopada 2016 r. do lutego 2018 r.w kwotach podanych w decyzjach. Jak podał,Ł.kwota odpisu składek na ubezpieczenie społeczne z tego tytułu wynosi 11.102,09 zł, a na ubezpieczenie zdrowotne: 2.713,84 zł.W uzasadnieniu decyzji Zakład podał, że płatnik w okresie od listopada 2016 r. do lutego 2018 r. naliczał składki na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne od kwot zadeklarowanych z tytułu zatrudnieniaD. P.w ramach stosunku pracy. Zgodniez przepisami prawa,D. P.nie podlega jednak ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę. W dniu 13 października 2016 r. stał się bowiem niemal jedynym(...) Spółki (...), dokonując zakupu 999 udziałów tego podmiotu. Całkowita liczba udziałów wynosi zaś 1000. Jako niemal jedyny wspólnik spółkizograniczoną odpowiedzialnością (...)uważany jest za osobę prowadzącą działalność gospodarczą. Każda natomiast osoba, w stosunku do której wygasł tytuł do ubezpieczeń społecznych, podlega wyrejestrowaniu z tych ubezpieczeń.
Decyzją z dnia 31 lipca 2018 r., nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT., na podstawieart. 83 ust. 1 pkt 3 ustawyz dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2017 r.poz. 1778 ze zm.) w związku zart. 104 ust. 1 ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(Dz. U. z 2017 r. poz. 1065), ustalił dla płatnika składek(...) Spółka z ograniczona odpowiedzialnościąkwotę należnych składek na Fundusz Pracy w okresie od listopada 2016 r. do lutego 2018 r. w kwotach podanychw decyzji wskazując, że łączna kwota odpisu składek na Fundusz Pracy z tego tytułu wynosi 856,17 zł. W uzasadnieniu decyzji Zakład podał, że płatnik w okresie od listopada 2016 r. do lutego 2018 r. naliczał składki na Fundusz Pracy od kwot zadeklarowanych z tytułu zatrudnieniaD. P.w ramach stosunku pracy. Zgodnie z przepisami prawa,D. P.nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę.
Decyzją z dnia 31 lipca 2018 r., nr(...), Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT., na podstawieart. 83 ust. 1 pkt 3 ustawyz dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2017 r.poz. 1778 ze zm.) w związku zart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 13 lipca 2006 r. o ochronie roszczeń pracowniczych w razie niewypłacalności pracodawcy(Dz. U. z 2016 r. poz. 1256 ze zm.), ustalił dla płatnika składek(...) Spółka z ograniczona odpowiedzialnościąkwotę należnych składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych w okresie od listopada 2016 r. do lutego 2018 r. w kwotach podanych w decyzji wskazując, że łączna kwota odpisu składek na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych z tego tytułu wynosi 34,95 zł. W uzasadnieniu decyzji Zakład podał, że płatnik w okresie od listopada2016 r. do lutego 2018 r. naliczał składki na Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych od kwot zadeklarowanych z tytułu zatrudnieniaD. P.w ramach stosunku pracy. Zgodnie z przepisami prawa,D. P.nie podlega ubezpieczeniom społecznym z tytułu umowy o pracę.
Odwołania od tych decyzji wniósłD. P.- Prezes Zarządu(...)Sp. z o.o. wN.domagając się ich zmiany i przyjęcia, że od 13 października 2016 r. podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 13 października 2016 r. u płatnika składek(...) Spółka z ograniczona odpowiedzialnością. W uzasadnieniu odwołujący podkreślił, że ZUS nie podał w oparciu o jakie przepisy działał wydając zaskarżone decyzje i nie wskazał też, które przepisy prawa(...) Sp. z o.o.naruszyła zawyżając rozliczenia składek na obowiązkowe ubezpieczenie emerytalne, rentowe, chorobowe, wypadkowe oraz ubezpieczenie zdrowotne, a także Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych. Jak podał, Spółka zakwestionowała wyniki kontroli przeprowadzonej przez ZUS. W zastrzeżeniach do protokołu kontroli zarzucono naruszenie przepisówart. 8 ust. 6 pkt 4w związku zart. 36 ust. 11 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez nieprawidłowe ustalenie stanu faktycznego objętego kontrolą oraz błędną wykładnię przepisów prawa. Strona odwołująca wskazała też, że wart. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychani też w innym przepisie, który dotyczyłby obowiązku ubezpieczenia społecznego nie ma określenia „prawie jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością”. Twierdzenie zatem organu rentowego o konieczności wyrejestrowaniaD. P.z ubezpieczeń społecznych nie znajduje podstawy prawnej i jest nieuzasadnione.
W odpowiedzi na odwołania Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.wniósł o ich oddalenie. W uzasadnieniu podał, że wspólnicy spółek kapitałowych, także jako członkowie zarządów tych spółek, nie są podmiotami ubezpieczeń społecznych. Relacje zachodzące między nimi a spółką mają charakter korporacyjny, także gdy dotyczą zobowiązania wspólnika do oznaczonych w umowie spółki powtarzających się świadczeń niepieniężnych za wynagrodzeniem (art. 176 k.s.h.). Przepisart. 8 ust. 6 pkt 4 ustawyo systemie ubezpieczeń społecznychobejmuje tylko wspólników jednoosobowej spółkiz ograniczoną odpowiedzialnością jako prowadzących działalność pozarolniczą. Spółka kapitałowa może jednak uregulować status prawny członka zarządu, będącego jednocześnie jej udziałowcem, przez zatrudnienie go na podstawie stosunku pracy. Skuteczne z punktu widzenia prawa pracy jest także zatrudnienie wspólników wieloosobowych spółekz ograniczoną odpowiedzialnością na podstawie umów o pracę na stanowiskach wykonawczych. Własność wkładu (udziału) kapitałowego w spółce nie kłóci sięz jednoczesną pracą w spółce, a wspólnik, który jest w stanie podołać obowiązkom świadczenia pracy na rzecz spółki, nie może być zmuszany do zatrudnienia przy tej pracy innej osoby, jeżeli woli takie obowiązki wykonywać osobiście w ramach zatrudnieniao naturze pracowniczej. Wymaga się jednak, aby wspólnik był poddany zarówno ekonomicznej zależności od swojego pracodawcy (spółki), jak i formalnemu nadzorowi sprawowanemu przez zgromadzenie wspólników, na którym posiadane przez wspólnika-zarządcę udziały własnościowe nie dają mu statusu wspólnika dominującego, samodzielnie decydującego w sprawach istotnych dla spółki. Ta sama osoba może więc być wspólnikiemi być zatrudniona przez spółkę jako jej pracownik, jednak stosunek pracy między tymi stronami musi charakteryzować się wszystkimi istotnymi cechami wymienionymiwart. 22 § 1 k.p.Powołując się na orzecznictwo Sądu Najwyższego, w tym wyroki z dnia:7 kwietnia 2010 r., II UK 177/09 (niepubl.) i 3 sierpnia 2011 r., I UK 8/11 (OSNP 2012/17-18/225) organ rentowy wskazał, że spółka dwuosobowa, w której jeden ze wspólników zachował 999 na 1000 udziałów, ma pozycję właścicielską tak dalece dominującą, że nie może być własnym pracodawcą. Objęcie wszystkich (znacznej liczby) udziałów w kapitale zakładowym spółki powoduje takie zmiany w strukturze kapitałowej podmiotu, że dalsze świadczenie pracy nie poddaje się kwalifikacji umowy o pracę. W tej sprawie, jak wskazał ZUS, ubezpieczonego należało więc traktować jako jedynego wspólnika spółki pomimo, że formalnie pozostaje on jedynie większościowym udziałowcem, aA. L.jako udziałowiec mniejszościowy jest w istocie udziałowcem iluzorycznym.
W piśmie procesowym z dnia 7 grudnia 2018 r. (data prezentaty: 10 grudnia 2018 r.) pełnomocnik(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąpodał, żeD. P.nie jest i nigdy nie był jedynym wspólnikiem tejSpółki (...)znajduje to odzwierciedlenia w stanie faktycznym potwierdzonym w dokumentach rejestrowych znajdujących się w Krajowym Rejestrze Sądowym. Podkreślił też, że przywołane przez organ rentowy orzecznictwo Sądu Najwyższego nie może znaleźć zastosowania w przedmiotowej sprawie (k. 30). W piśmie procesowym z dnia 2 stycznia 2019 r.(...) OddziałwT.podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie (k. 34-35).

Sąd ustalił następujący stan faktyczny sprawy:
(...) Sp. z o.o.wN.świadczy usługi budowlane. W 2009 r. Spółka zatrudniała od kilku do kilkunastu osób w charakterze pracowników produkcyjnych, ponieważ zajmowała się wówczas produkcją kostki brukowej. Proces produkcji nadzorował pracownik o największym doświadczeniu. Przekwalifikowanie działalności Spółki nastąpiło około 2013 r. Spółka zajęła się wtedy świadczeniem usług budowlanych. Doszło do wymiany kadry i w miejsce pracowników produkcyjnych zostali zatrudnieni pracownicy w zawodach ogólnobudowlanych.
dowód:

-

zeznania odwołującegoD. P.- 00:16:10, 00:21:40,

D. P.rozpoczął pracę w(...) Sp. z o.o.wN.w 2009 r. Został wówczas Prezesem Zarządu. W 2009 r. w Spółce było trzech wspólników, tj.U. L.posiadająca 640 udziałów o wartości po 500,00 zł (łącznie 320.000,00 zł),M. M.posiadająca 160 udziałów o wartości po 500,00 zł (łącznie80.000,00 zł) iA. L.posiadający 200 udziałów o wartości po 500,00 zł (łącznie 100.000,00 zł). Zarząd Spółki był jednoosobowy. Do obowiązkówD. P.należało zarządzanie, reprezentowanie firmy i pozyskiwanie kontraktów.D. P.zawarł ze(...) Sp. z o.o.wN., reprezentowaną przezA. L., umowę o pracę na czas określony od 15 stycznia 2013 r. do 16 stycznia 2014 r. Mocą tej umowy został zatrudniony w Spółce w wymiarze pełnego etatu na stanowisku Kierownika Zakładu za wynagrodzeniem w kwocie 1.600,00 zł. W 2013 r. Spółka powoli wchodziła na rynek usług budowlanych. Do obowiązkówD. P.jako Kierownika Zakładu należał nadzór nad prowadzonymi inwestycjami budowlanymi, w tym zapewnienie firmie pracowników budowlanych i logistyka.D. P.wykonywał swoje obowiązki w godzinachod 8:00 do 16:00. W dniu 13 października 2014 r.M. M.sprzedała swoje udziałyA. L.. Od tego czasu w Spółce było 2 wspólników, tj.U. L.posiadająca 640 udziałów o wartości po 500,00 zł (łącznie 320.000,00 zł) iA. L.posiadający 360 udziałów o wartości po 500,00 zł (łącznie 180.000,00 zł).D. P.nadal pełnił funkcję Prezesa jednoosobowego Zarządu. W dniu 29 grudnia 2014 r.U. L.sprzedała część swoich udziałów, pozostawiając sobie 240 udziałówo wartości po 500,00 zł (łącznie 120.000,00 zł).D. P.nabył od niej 400 udziałówo wartości po 500,00 zł (łącznie 200.000,00 zł). W dniu 17 stycznia 2016 r.D. P.zawarł ze Spółką umowę o pracę na czas nieokreślony od tego dnia. W umowie określono wynagrodzenieD. P.na stanowisku Kierownika Zakładu na kwotę 1.850,00 zł. Zakres obowiązkówD. P.nie uległ zmianie.
dowód:

-

historia zmiany udziałowców w(...) Sp. z o.o.- k. 45 akt ZUS,

umowa o pracę na czas określony z dnia 15.01.2013 r.- k. 15 akt ZUS,

umowa o pracę na czas nieokreślony z dnia 17.01.2016 r.- k. 17 akt ZUS,

zeznania odwołującegoD. P.- 00:16:26-00:18:31, 00:23:16- 00:26:26, 00:27:52-00:30:02, 00:39:20,

W dniu 13 października 2016 r.D. P.w wyniku zbycia udziałów wSpółce (...)przezA. L.orazU. L., dokonał zakupu większości udziałów tej Spółki. W wyniku transakcji stał się posiadaczem 999 udziałówo wartości 500,00 zł każdy, tj. o łącznej wartości 499.500,00 zł. Całkowita liczba udziałów Spółki wynosi 1000, a wysokość kapitału zakładowego 500.000,00 zł.A. L.posiada 1 udział o wartości 500,00 zł.D. P.jako Prezes jednoosobowego Zarządu nadal reprezentował Spółkę, zawierał umowy, negocjował kontrakty, decydował o zakupachi wykonywał inne czynności związane z zarządzaniem Spółką. Po zakupie większości udziałów w Spółce, sam siebie kontrolował jeżeli chodzi o stanowisko Kierownika Zakładu. Samodzielnie podejmował decyzje co do profilu działalności Spółki.A. L.służył mu dobrą radą.
dowód:

-

historia zmiany udziałowców w(...) Sp. z o.o.- k. 45 akt ZUS,

częściowo zeznania odwołującegoD. P.- 00:31:15-00:34:44, 00:41:38,

Płatnik składek od dnia 13 października 2016 r. nie wyrejestrował z obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz ubezpieczenia zdrowotnegoD. P.jako pracownika Spółki zatrudnionego na stanowisku Kierownika Zakładu.
dowód:

-

protokół kontroli z dnia 19.04.2018 r.- k. 49-57 akt ZUS,

Płatnik składek(...) Spółka z ograniczona odpowiedzialnościąw okresieod listopada 2016 r. do lutego 2018 r. naliczał składki na ubezpieczenia społeczne oraz ubezpieczenie zdrowotne od kwot zadeklarowanych z tytułu zatrudnieniaD. P.w ramach stosunku pracy.
dowód:

-

protokół kontroli z dnia 19.04.2018 r.- k. 49-57 akt ZUS,

Stan faktyczny w sprawie Sąd ustalił w oparciu o dowody z dokumentów i zeznania odwołującego.
Sąd pozytywie ocenił dowody z dokumentów, których autentyczność oraz wiarygodność, jak również poprawność materialna i formalna nie budziły wątpliwości,zaś ich treść i forma nie były kwestionowane przez strony postępowania. Brak było zatem jakichkolwiek podstaw, także takich, jakie należałoby uwzględnić z urzędu,aby dokumentom tym odmówić właściwego im znaczenia dowodowego. Dokumenty urzędowe stanowiły więc dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone(art. 244 § 1 k.p.c.), zaś dokumenty prywatne- dowód tego, że osoba, która je podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.).
ZeznaniaD. P.Sąd uznał za wiarygodne częściowo. Odmówił bowiem waloru wiarygodności jego twierdzeniom o tym, żeM. M.sprzedała część swoich udziałów wSpółce (...)w 2012 r. albo w 2013 r. Z treści historii zmiany udziałowców w(...) Sp. z o.o.znajdującej się w aktach ZUS, wynika, żeM. M.160 udziałów o wartości po 500,00 zł, a łącznie o wartości 80.000,00 zł sprzedałaA. L.dopiero w dniu 13 października 2014 r. Nie zasługiwały też na wiarę twierdzeniaD. P., że od chwili nabycia 999 udziałów w Spółcew 2016 r. nadal był pracownikiem(...) Sp. z o.o.z tytułu zawartej z nią umowyo pracę. W świetle obowiązujących przepisów i utrwalonego już orzecznictwaw okolicznościach faktycznych sprawy taki wniosek nie jest słuszny. Kwestia ta jednak należy do oceny prawnej, dokonanej przez Sąd w rozważaniach niniejszego uzasadnienia.W pozostałym zakresie zeznaniaD. P.uznać należało za wiarygodne, gdyż były spójne i logiczne. Dotyczyły one okoliczności istotnych z punktu widzenia rozstrzygnięciai znalazły potwierdzenie w treści dokumentów, które posłużyły Sądowi do ustalenia stanu faktycznego sprawy.
Sąd Okręgowy rozważył, co następuje:
Odwołania od zaskarżonych decyzji(...) OddziałwT.z dnia 31 lipca 2018 r. nie zasługiwały na uwzględnienie.
Okoliczności faktyczne tej sprawy nie były sporne. Nie był sporny ani fakt zawarcia umów o pracę z(...) Sp. z o.o.wN.przezD. P.będącego Prezesem Zarządu odwołującej się Spółki ani też fakt nabycia przezD. P.w dniu 13 października 2016 r. 999 udziałów w Spółce o łącznej wartości 499.500,00 zł, w wyniku czego stał się on większościowym udziałowcem. Drugim wspólnikiem od tego dnia byłA. L.posiadający 1 udział o wartości 500,00 zł.
W takich okolicznościach sprawy należało dokonać oceny, czyD. P.może podlegać od dnia 13 października 2016 r. ubezpieczeniom społecznym jako osoba zatrudniona wSpółce (...)z tytułu umowy o pracę zawartej z tą Spółką, czy też powinien podlegać ubezpieczeniom społecznym jako osoba prowadząca działalność gospodarczą.
Stanowisko Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyrażone w uzasadnieniu zaskarżonych decyzji, w odpowiedzi na odwołanie i w piśmie procesowym z dnia 2 stycznia 2019 r., poparte orzecznictwem Sądu Najwyższego, jest prawidłowe.
Argument, że nie ma przepisu dotyczącego podlegania ubezpieczeniom społecznym, w którym występowałoby określenie „prawie jedyny wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością” nie jest zasadny i nie wpływa na stanowisko Sądu w tej sprawie,co potwierdza orzecznictwo.
W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 7 kwietnia 2010 r., II UK 177/09(OSP 2012/1/8), na który powołał się organ rentowy, poprzez analogię uznano w oparciuoart. 63 k.p., że umowa o pracę wygasa, kiedy dochodzi do przejęcia zdecydowanej większości udziałów wSpółce z o.o. (...)to Sąd Najwyższy powtórzył w nowszym orzecznictwie i jest ono już ugruntowane. W wyroku z dnia 13 marca 2018 r., I UK 27/17 (LEX nr 2508640) w podobnym stanie faktycznym, gdzie dominującym wspólnikiem była jedna osoba, a 1 udział przypadał drugiemu wspólnikowi, Sąd Najwyższy nazwał taki udział „iluzorycznym”. Odnosząc się do kwestii prawnych Sąd Najwyższy stwierdził, że orzecznictwo nie uznaje za zatrudnienie pracownicze także zatrudnienia dominującego wspólnika w sytuacji, gdy udział innych wspólników w kapitale zakładowym spółki jest tak mały, że pozostaje iluzoryczny. Z perspektywy prawa ubezpieczeń społecznych tego rodzaju spółkę należy traktować jak spółkę jednoosobową. Taka sytuacja miała właśnie miejscew niniejszej sprawie. Także w piśmiennictwie podkreśla się, że jedyny (lub „niemal jedyny”) wspólnik spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie powinien uzyskać statusu pracowniczego.
Jeżeli mamy więc do czynienia z zawartą umową o pracę, należy badać, czy jest to zatrudnienie w ramach stosunku pracy poprzez analizę, czy spełnione zostały wszystkie warunki zart. 22 k.p.Jednym z nim jest podporządkowanie, którego nie ma w sytuacji, gdy Prezes Zarządu Spółki będący w przeważającej części jej udziałowcem sam siebie ma kontrolować.D. P.zeznał tymczasem, że od 13 października 2016 r., kiedy nabył 999 udziałów wSpółce (...), podlegał w ramach pracowniczego podporządkowania sam sobie.
W powołanym wyżej wyroku z dnia 13 marca 2018 r. (I UK 27/17) Sąd Najwyższy podkreślił, że dla włączenia danej osoby do ubezpieczenia społecznego niezbędna jest przynależność tej osoby do określonej wustawie o systemie ubezpieczeń społecznychgrupy podmiotów podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (podobnie wyroki SN: z dnia 19 lutego 2008 r., II UK 122/07, z dnia 6 sierpnia 2013 r., II UK 11/13 i z dnia17 marca 2016 r., III UK 83/15), natomiast art. 8 ust. 1 powołanej ustawy analizowanyw związku zart. 22 k.p.określa, kiedy wykonywanie przez osobę fizyczną czynności na rzecz podmiotu prawa takiego jak spółka z ograniczoną odpowiedzialnością posiada cechy zatrudnienia na podstawie stosunku pracy. Dla objęcia ubezpieczeniem społecznym zasadnicze znaczenie ma nie to, czy umowa o pracę została zawarta i czy jest ważna, lecz tylko to, czy strony tej umowy pozostawały w stosunku pracy. O tym zaś, czy strony istotnie w takim stosunku pozostawały i stosunek ten stanowi tytułu podlegania ubezpieczeniom społecznym, nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie (zgłoszenie) do ubezpieczeń i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, wynikających zart. 22 § 1 k.p.(por. wyroki SN: z dnia 26 lutego 2013 r., I UK 472/12, z dnia 11 września 2013 r., II UK 36/13 i z dnia 17 marca 2016 r., III UK 83/15). Sąd Najwyższy stwierdza, że decydujące znaczenie dla oceny charakteru stosunku prawnego łączącego spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością z członkiem jej zarządu ma zatem treść tego stosunkui warunki jego realizacji. Stosunek pracy, zdefiniowany wart. 22 § 1 k.p., jest stosunkiem prawnym starannego działania, którego konstytutywnymi cechami są: dobrowolne, osobiste, odpłatne świadczenie pracy w sposób ciągły, w warunkach podporządkowania pracownika pracodawcy, który ponosi wszelkie ryzyka związane z zatrudnieniem pracownika.
Odnosząc te cechy do stosunku prawnego łączącegoD. P.ze Spółką, należy zatem stwierdzić, że o ile nie budzi wątpliwości, iż wykonywanie przez niego czynności Prezesa Zarządu Spółki i jednocześnie Kierownika Zakładu mogło mieć osobisty charakter oraz odbywać się w sposób ciągły i odpłatny, o tyle wysoce wątpliwe jest tu występowanie głównego elementu konstrukcyjnego stosunku pracy, jakim jest pracownicze podporządkowanie ubezpieczonego swemu pracodawcy w procesie świadczenia pracy. Jeżeli chodzi o autonomiczne podporządkowanie, w tym systemie sam sposób realizacji zadań może być pozostawiony pracownikowi. Nawet jednak w autonomicznym systemie podporządkowania występuje wyraźne oddzielenie pozycji i roli pracodawcy od pozycji i roli pracownika. Kierownicze uprawnienia pracodawcy nie są wprawdzie realizowane w drodze wydawania pracownikowi bezpośrednich poleceń w procesie pracy, ale wyrażają sięw określeniu zadań i warunków, w jakich mają być one wykonywane. Istota nawet takiego pracowniczego podporządkowania sprowadza się jednak do tego, że pracownik nie ma samodzielności w określaniu bieżących zadań, ponieważ to należy do sfery pracodawcy organizującego proces pracy (por. wyrok SN z dnia 18 lutego 2016 r., II PK 352/14).
Trudno przyjąć istnienie tak zdefiniowanego podporządkowania w okolicznościach faktycznych niniejszej sprawy, w sytuacji gdy jedynym faktycznym członkiem zgromadzenia wspólników podejmującego uchwały w sprawach dotyczących funkcjonowania Spółki pozostawał sam ubezpieczony. Był on też jedyną osobą faktycznie wykonującą prawai obowiązki członka zarządu jako jego prezes. W ten oto sposób, w ramach zawartej ze Spółką umowy o pracęD. P., działając jako w istocie jedyny udziałowiec i członek zgromadzenia wspólników, a także członek zarządu spółki będącej pracodawcą sam sobie (jako pracownikowi) wyznaczał obowiązki i określał sposób ich realizacji. Nie sposób zatem nie zauważyć, że nawet przy przyjęciu najbardziej liberalnej konstrukcji podporządkowania pracowniczego mamy tu do czynienia z sytuacją podporządkowania „pracownika samemu sobie”.
Taka interpretacja przepisów od wielu lat jest jednolita w orzecznictwie zarówno Sądu Najwyższego, jak i Sądów Apelacyjnych. Skoro tak, przyjąć należało, żeD. P.nie podlega jako pracownik obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 13 października 2016 r. u płatnika składek(...) Sp. z o.o.wN..
Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdził, że zaskarżone decyzje Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.z dnia 31 lipca 2018 r. są prawidłowe. Tym samym, na podstawie powołanych przepisów prawa materialnego orazart. 47714§ 1 k.p.c.Sąd orzekł, jak w punkcie 1 wyroku.
O kosztach zastępstwa procesowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałwT.Sąd rozstrzygnął w punkcie 2 wyroku na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart. 99 k.p.c., zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu. Zasądzając od strony odwołującej na rzecz ZUS kwotę 540,00 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego, Sąd miał na uwadze § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r.poz. 265). W tej sprawie Sąd rozstrzygał o zasadności odwołań od trzech decyzji organu rentowego. Pierwsza z decyzji dotyczyła kwestii podlegania ubezpieczeniom społecznymi jednocześnie, podobnie jak dwie pozostałe, określała wysokość podstawy wymiaru składek. Przyjmując, że również w tym wypadku zastosowanie znajduje § 9 ust. 2 powołanego wyżej rozporządzenia, Sąd miał na uwadze § 20 wymienionego wyżej aktu. Zgodnie z tym przepisem, wysokość stawek minimalnych w sprawach nieokreślonych w rozporządzeniu ustala się, przyjmując za podstawę stawkę w sprawach o najbardziej zbliżonym rodzaju.W drodze wyjątku judykatura przyjmuje w sprawach o zaległe składki na ubezpieczenia społeczne stosowanie poprzez § 20 rozporządzenia, § 2 tego aktu. W tej sprawie zaskarżone decyzje nie dotyczą jednak obowiązku uiszczenia zaległych składek. Ustalają bowiem dopiero podstawę ich wymiaru.