Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 201/19
Data wyroku: 2020-01-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Rak, Józef Wąsik, Paweł Rygiel
Słowa kluczowe: Dobra osobiste
Podstawa prawna: 23, 24, 448 kc

Sygn. akt I ACa 201/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 stycznia 2020 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Teresa Rak

Sędziowie:

SSA Józef Wąsik
SSA Paweł Rygiel (spr.)

Protokolant:

st. sekr. sądowy Urszula Kłosińska

po rozpoznaniu w dniu 15 stycznia 2020 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaŁ. K.
przeciwkoA. S. (1)
o ochronę dóbr osobistych
na skutek apelacji powoda
od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 27 grudnia 2018 r. sygn. akt I C 2109/18
1. oddala apelację;
2. zasądza od powoda na rzecz pozwanej kwotę 675 zł (sześćset siedemdziesiąt pięć złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
SSA Józef Wasik     SSA Teresa Rak    SSA Paweł Rygiel
sygn. akt I ACa 201/19

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 15 stycznia 2020 r.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy, udzielając powodowi ochrony z tytułu dóbr osobistych, nakazał pozwanejA. S. (1)przeproszenie powodaŁ. K.poprzez złożenie na piśmie, w terminie 7 dni od uprawomocnienia wyroku, oświadczenia następującej treści ,,JaA. S. (1)przepraszamŁ. K.za to, że w dniu 11 sierpnia 2018 roku w miejscu pracy powoda w(...) Banku (...) S.A.znajdującym sięGalerii (...)przyul. (...)wK.w obecności pracownika banku znieważyłamŁ. K.słowem obraźliwym”. Jednocześnie Sąd oddalił roszczenie powoda o zapłatę zadośćuczynienia i zniósł wzajemnie między stronami koszty procesu.
Sąd i instancji ustalił, że żona powoda i brat pozwanej są rodzeństwem. Przed Sądem Okręgowym w Kielcach toczy się proces rozwodowyŁ. K.iA. K.- małżonkowie są skonfliktowani. Pozwana i jej mąż zostali zgłoszeni przezA. S. (2)jako świadkowie w procesie o rozwód. W czasie kłótni z żoną,Ł. K.zapowiadał, iż konsekwencje poniosą członkowie jej rodziny, o czymA. K.poinformowała rodzinę.Ł. K.dokonał zawiadomienia Urzędu Skarbowego o nie zgłoszeniu przez małżonkówS.uzyskanej przez niego od nich pożyczki przed kliku laty.
Dalej Sąd ustalił, że w dniu 11 sierpnia 2018 r. pozwanaA. S. (1)udała się do miejsca pracy powodaŁ. K.celem przeprowadzenia rozmowy na temat dokonanego zawiadomienia Urzędu Skarbowego oraz obaw o stan zdrowia teścia, a to w związku z obawą o włączenie go w konflikt małżonkówK.. Będąc w stanie wzburzenia pozwana oczekiwała na zakończenie obsługi klientów przezŁ. K.. W obecności pracownika banku zażądała od pozwanego, aby w związku z rozwodem nie „czepiał się” jej rodziny, używając trzykrotnie słowa wulgarnego, w tym raz znieważając wulgarnie powoda.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy, odwołując się do treściart. 23 i 24 k.c.ocenił, że pozwana naruszyła dobro osobiste powoda w postaci czci, a jej działanie było bezprawne. W konsekwencji uwzględnił żądanie pozwu w zakresie roszczenia niemajątkowego, zobowiązując pozwaną do złożenia wobec powoda oświadczenia przepraszającego. Nie było natomiast uzasadnione żądanie zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda zadośćuczynienia. Incydentalny charakter zdarzenia, w trakcie którego doszło do wypowiedzenia wobec powoda słów obraźliwych, wcześniejsze postępowanieŁ. K., brak realnych skutków naruszenia, jak też późniejsza postawa pozwanej, która wyraził żal z powodu swojego postępowania, nie uzasadniają – w myślart. 448 k.c.– przyznania powodowi zadośćuczynienia.
Od powyższego orzeczenia, w części oddalającej powództwo, apelację wniósł powód, zarzucając naruszenieart. 448 k.c.poprzez odmowę jego zastosowania orazart. 98 § 1, 3 i 4przez odmowę zasądzenia od pozwanej na rzecz powoda tej części kosztów procesu, która odpowiada kwocie 600 zł opłaty sądowej uiszczonej przez powoda od żądania niemajątkowego. Apelujący wniósł o zmianę wyroku w zaskarżonej części poprzez zasądzenie od pozwanej na jego rzecz kwoty 1.600 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia doręczenia pozwu, a także kosztów procesu. Jako żądanie ewentualne, na wypadek oddalenia apelacji, wniósł o zmianę wyroku w części rozstrzygającej o kosztach procesu i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kwoty 600 zł tytułem części tych kosztów.
Pozwana wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja powoda jest oczywiście nieuzasadniona.
Ustalenia dokonane w pierwszej instancji są prawidłowe i Sąd Apelacyjny przyjmuje je za własne. W istocie, ustalenia te nie są przez apelującego kwestionowane.
Sąd odwoławczy w pełni podziela argumentację Sądu Okręgowego o braku podstaw do przyznania powodowi od pozwanej zadośćuczynienia za naruszanie jego dóbr osobistych.
Przypomnieć należy, że wedle dominującego poglądu w orzecznictwie sądowym w zakresie wykładniart. 448 k.c., określone tym przepisem roszczenia mogą być dochodzone wyłącznie w wypadku zawinionego naruszenia dobra osobistego. Nadto, uwzględnienie przedmiotowych roszczeń ma charakter fakultatywny, a więc nie muszą być one zasądzone mimo spełnienia przesłanek ustawowych. O tym, czy – przy spełnieniu ustawowych przesłanek określonychart. 448 k.c.(a więc: naruszenia dobra osobistego wywołującego szkodę niemajątkową, zawinienia sprawcy, istnienia związku przyczynowego pomiędzy czynem a szkodą) – roszczenie jest uzasadnione i ewentualnie, w jakiej wysokości, znaczenie mają wszelkie okoliczności dotyczące: rodzaju chronionego dobra, rozmiaru doznanej krzywdy, charakteru następstw naruszenia, stosunków majątkowych zobowiązanego, postawy zobowiązanego, zachowania poszkodowanego itp. Zważyć zatem należy, że – jak trafnie powołuje Sąd Okręgowy – samo naruszenie miało charakter incydentalny, w ramach jednorazowego zdarzenia. Przyczyną tego zdarzenia było uprzednie zachowanie powoda, który w ramach konfliktu małżeńskiego kierował groźby w stosunku do rodziny żony i rodziny pozwanej. Sama pozwana nie kontynuowała działań wobec powoda, a w związku z żądaniamiŁ. K.wyraziła żal z powodu własnego postępowania już przy pierwszej czynności procesowej. Nadto stopień naruszenia nie był znaczny – w stosunkach zewnętrznych ograniczony do tego, iż naruszenie miało miejsce przy obecności jednej tylko osoby, koleżanki powoda z pracy. Wreszcie, w sprawie nie zostało wykazane, by przedmiotowe naruszenie wywołało jakiekolwiek negatywne skutki dla poszkodowanego. W tym stanie rzeczy przyjąć należy, że nikły stopień naruszenia i wynikających z nich skutków powoduje, że wystarczającą satysfakcją dla powoda winno być złożenie przez pozwaną oświadczenia przepraszającego. Z kolei postawa pozwanej uzasadnia twierdzenie, że nie zachodzi potrzeba odwoływania się do funkcji prewencyjnej i represyjnej zadośćuczynienia.
Bezzasadny jest także zarzut naruszeniaart. 98 k.p.c.Trafnie Sąd przyjął, że w sprawie uzasadnione jest odwołanie się do reguły rozliczenia kosztów procesu określonej wart. 100 zd. 1 k.p.c.i wzajemnie zniesienie tych kosztów, skoro uwzględnieniu podlegało wyłącznie jedno ze zgłoszonych dwóch roszczeń. Dodatkowo wskazać należy, że jakkolwiek w ramach zniesienia kosztów możliwe jest dokonanie rozliczenia finansowego w sytuacji, gdy tylko jedna ze stron poniosła istotną część kosztów procesu, to jednak w niniejszej sprawie brak jest podstaw do zwrotu powodowi opłaty od uwzględnionego roszczenia. Zważyć należy, że pozwana już w pierwszym stanowisku procesowym wyraziła żal w związku z własnym postępowaniem i uznała żądanie powoda co do złożenia oświadczenia przepraszającego. Tym samym w tej części cel procesu został osiągnięty już na wstępnym etapie postępowania. W tych okolicznościach za brakiem zwrotu uiszczonej opłaty od uwzględnionego żądania przemawia także reguła wyrażona wart. 102 k.p.c.
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 385 k.p.c., orzekł jak w sentencji, o kosztach postępowania apelacyjnego rozstrzygając zgodnie z zasada odpowiedzialności za jego wynik (art. 98 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.).

SSA Józef Wąsik SSA Teresa Rak SSA Paweł Rygiel