Sąd Rejonowy w Jaśle
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 877/18
Data wyroku: 2019-01-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Dorota Myśliwiec
Słowa kluczowe: Pożyczka
Podstawa prawna: art. 353^1^kc,58§1kc^^
Teza: W ocenie Sądu za naruszające  zasady współżycia społecznego, a w konsekwencji art.  353 ze zn.1 k.c należy uznać postanowienie  umowy pożyczki, zastrzegające opłatę  operacyjną ponad kwotę 2.550 zł. O ile bowiem  sama opłata operacyjna mieści się w granicach swobody umów, o tyle jej wysokość powoduje przekroczenie tych granic. W konsekwencji  sprzeczna z art. 353 ze zn.1 k. c.    i nieważna na podstawie  art. 58 par.1 k.c. pozostaje w części ponad kwotę 2.550 zł, co powoduje, że w zakresie kwoty 600 zł jest nienależna, a zgłoszone roszczenie w tym  zakresie podlega oddaleniu.
Nieważność powyższej klauzuli umownej nie wpływa  natomiast na ważność pozostałej części  umowy( art. 58 par.3 k.c.).
Niezależnie zatem od faktu, że- z uwagi  na termin zawarcia analizowanej  umowy- nie znajdują  do niej zastosowania przepisy art.36 a ustawy z dnia 12 maja 2011r. o kredycie konsumenckim, przepisy te stanowią miarodajny punkt odniesienia dla  oceny, czy zachodzi rażąca  dysproporcja w świadczeniach  stron.

Sygn. akt I C 877/18 upr.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 stycznia 2019r.
Sąd Rejonowy w Jaśle I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSR Dorota Myśliwiec
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Stanisława Synowiec
po rozpoznaniu 22 stycznia 2019 r. wJ.
przy udziale
sprawy z powództwa(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą wW.
przeciwkoJ. S.
o zapłatę
I. zasądza od pozwanegoJ. S.na rzecz powoda(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty wW.kwotę 1951,12 zł ( jeden tysiąc dziewięćset pięćdziesiąt jeden złotych 12/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty 1930,49 zł od dnia 17 kwietnia 2017 roku do dnia zapłaty;
II. w pozostałym zakresie powództwo oddala;
III. zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 772,92 zł ( siedemset siedemdziesiąt dwa złote 92/100) tytułem stosunkowego rozdzielenia kosztów postępowania, w tym kwotę 684 zł z tytułu kosztów zastępstwa procesowego. Sygn. akt I C 877/18 upr.

Uzasadnienie wyroku z dnia 22 stycznia 2019 r.
Powód(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą wW.domagał się zasądzenia od pozwanegoJ. S.kwoty 2.551,12 zł wraz z odsetkami ustawowymi od kwoty 2.530,49 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
Uzasadniając żądanie wskazał, że dochodzoną wierzytelność nabył na podstawie umowy przelewu wierzytelności z dnia 29.10.2015 r. odspółki (...) Sp. z o.o.
(...)z siedzibą weW.. Przedmiotowa wierzytelność powstała w wyniku zawarcia przez pozwanego z pożyczkodawcą- (...) Sp. z o.o.(...)–umowy pożyczki o nr (...)z dnia 14.09.2015 r. Na podstawie tej umowy pozwany uzyskał środki pieniężne, które zobowiązał się zwrócić w łącznej wysokości 6.472,78 zł w 24 miesięcznych ratach. Pozwany nie wywiązał się z warunków umowy, w związku z czym umowa została wypowiedziana, a cała należność z umowy stała się wymagalna.
Odpowiadając na pozew, pozwany przyznał fakt zawarcia wskazanej w pozwie umowy pożyczki, zarzucając, że zastrzeżono w niej za wysokie koszty. Oświadczył, że żadne postanowienia w tym zakresie nie były z nim negocjowane i nie miał na nie wpływu. W tych okolicznościach pozwany domagał się obniżenia dochodzonych przez powoda kosztów udzielenia pożyczki.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
PozwanyJ. S.zawarł w dniu 14.09.2015 r. zespółką (...) Sp. z o.o.(...)z siedzibą weW.umowę pożyczki pieniężnej o nr(...), na podstawie której uzyskał środki w kwocie 3.000 zł, zobowiązując się do spłaty łącznie kwoty 6.472,78 zł, w tym odsetek w kwocie 322,78 zł i opłaty operacyjnej w wysokości 3.150 zł. Umowa została zawarta na okres 24 miesięcy (dowód: kserokopiaumowy pożyczki nr (...)– k.19-21, harmonogram spłat doumowy pożyczki nr(...)-k.8, potwierdzenie wypłaty środków z pożyczki na kwotę 3.000 zł – k.9).
W dniu 29.10.2015 r. – na podstawie umowy sekurytyzacyjnej - nastąpiło przeniesienie wierzytelności z w.w. umowy pożyczki na rzecz powoda(...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą wW.(dowód: kserokopia wyciągu z umowy sekurytyzacyjnej z dnia 29.10.2015 r. – k.13-14 wraz z wyciągiem z załącznika nr 1 – wykaz umów pożyczek – k.10-12, wyciąg z ksiąg funduszu z dn.24.08.2018 r. – k.17).
Pożyczkodawca zawiadomił pozwanego o dokonanym przelewie wierzytelności, a wobec zalegania ze spłatą bieżących rat pożyczki w kolejnych pismach wezwał pozwanego do zapłaty zaległości na rzecz powodowego funduszu. Pismem z dnia 14.02.2017 r.(...) Sp. z o.o.– działając w imieniu funduszu(...)wypowiedział pozwanemu przedmiotową umowę, wskazując kwotę należności na 2.605,13 zł ( dowód: pisma(...) Sp. z o.o.do pozwanego z dnia 17.11.2015 r. – k.33, wezwanie z dnia 10.01.2017 r. – k.34, warunkowe wypowiedzenie umowy z dnia 14.02.2017 r. – k.35, ostateczne wezwanie z dnia 22.08.2017 r. – k.36).
Powyższy stan faktyczny sprawy nie był między stronami sporny.
Pozwany przyznał fakt zawarcia umowy na warunkach wskazanych wyżej. Przyznanie tych okoliczności nie budziło wątpliwości sądu i zgodnie z dyspozycjąart. 229 k.p.c.co do zasady nie wymagało dowodu. W szczególności za niewątpliwy należało uznać fakt spłaty zadłużenia w kwocie wskazanej przez powoda w pozwie – 3.993,50 zł, jako nie kwestionowany i nie zaprzeczony przez pozwanego.
Sąd zważył, co następuje:
Żądanie pozwu jest w przeważającej mierze zasadne, a oddaleniu podlega jedynie w zakresie nadmiernie pobranej i tym samym nienależnej opłaty operacyjnej.
Poza sporem pozostaje fakt, że pozwany uzyskał od powoda środki pieniężne ze wskazanej wyżej umowy pożyczki - w kwocie 3.000 zł, zobowiązując się świadomie do poniesienia określonych w tej umowie kosztów.
Wobec podniesionego przez pozwanego zarzutu - nieważności czynności prawnej w zakresie zastrzeżonych przez pożyczkodawcę kosztów, rozważenia wymagała kwestia zgodności z prawem i mocy wiążącej dla konsumenta, zastrzeżonej w umowie, opłaty operacyjnej w wysokości 3.150 zł.
Jak wiadomo, w stanie prawnym mającym zastosowanie do analizowanej umowy nie obowiązywały przepisy ograniczające wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, takie jakart. 36a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim(jedn. tekst: Dz. U. z 2016 r. poz. 1528). W związku z tym – co prawda - nie mogą one znaleźć wprost przełożenia do stanu faktycznego sprawy, ale niewykluczone jest – zdaniem Sądu - odwołanie się do nich - w drodze analogii - celem zobrazowania stopnia i proporcji obciążenia konsumenta kosztami kredytu (pożyczki) w stosunku do pozyskanych środków pieniężnych. W obecnym stanie prawnym maksymalne pozaodsetkowe koszty przedmiotowej pożyczki, obliczone na podstawieart. 36a ustawy o kredycie konsumenckimwyniosłyby 2.550 zł. Pożyczkodawca tymczasem zastrzegł kwotę 3.150 zł tytułem opłaty operacyjnej, a zatem kwotę przewyższającą wartość środków przekazanych do faktycznej dyspozycji pożyczkobiorcy (3.000 zł).
Jednocześnie, w zawartej umowie brak jakiegokolwiek precyzyjnego rozliczenia tej kwoty w tym znaczeniu, że pożyczkodawca nie wskazuje, jakie konkretnie czynności związane z udzieleniem pożyczki generowały tak wysokie koszty, aby zasadnym było obciążyć nimi konsumenta. Należy pamiętać, że w przypadku pożyczek odpłatnych strony mogą – co do zasady - w sposób swobodny przyjąć konstrukcje prawne zapewniające pożyczkodawcy wynagrodzenie za korzystanie z jego pieniędzy, jednakże ich uzgodnienia muszą mieścić się w granicach swobody umów zakreślonych przezart. 3531k.c., a zatem m.in. przez zasady współżycia społecznego. W ocenie Sądu, przewidziana w umowie opłata operacyjna, przewyższająca wartość udzielonych konsumentowi środków, zastrzeżona w oderwaniu od rzeczywistych kosztów poniesionych przez pożyczkodawcę w związku z rozpatrzeniem wniosku o pożyczkę i jej udzieleniem, jest rażąco wygórowana i narusza interes pozwanego.
Jak wyżej wspomniano, odwołanie się do obecnego stanu prawnego ma na celu jedynie zobrazowanie skali obciążenia pozwanego kosztami pożyczki w świetle aktualnego stanowiska ustawodawcy co do tego, jakie należności mieszczą się w ramach słuszności kontraktowej, a jakie granice te przekraczają. Skoro wedle aktualnie obowiązujących przepisów dopuszczalne prawnie byłoby pobranie prowizji (opłaty) w kwocie 2.550 zł, to w okresie kiedy nie obowiązywały ustawowe limity w tym zakresie, można w drodze analogii przyjąć, że prowizja, czy też opłata operacyjna przewyższająca ten limit jest rażąco wygórowana i jako taka sprzeczna z zasadami współżycia społecznego, a w dalszej konsekwencji – nieważna.
Zgodnie bowiem zart. 58 § 1 k.c., czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. W myśl natomiastart. 58 § 3 k.c., jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
W ocenie Sądu za naruszające zasady współżycia społecznego, a w konsekwencjiart. 3531k.c.należy uznać postanowienie umowy pożyczki, zastrzegające opłatę operacyjną ponad kwotę 2.550 zł. O ile bowiem sama opłata operacyjna mieści się w granicach swobody umów, o tyle jej wysokość powoduje przekroczenie tych granic. W konsekwencji sprzeczna zart. 3531k.c.i nieważna na podstawieart. 58 § 1 k.c.pozostaje w części ponad kwotę 2.550 zł, co powoduje że w zakresie kwoty 600 zł jest nienależna, a zgłoszone roszczenie w tym zakresie podlega oddaleniu.
Nieważność powyższej klauzuli umownej nie wpływa natomiast na ważność pozostałej części umowy (art. 58 § 3 k.c.).
Niezależnie zatem od faktu, że - z uwagi na termin zawarcia analizowanej umowy - nie znajdują do niej zastosowania przepisyart. 36 a ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, przepisy te stanowią miarodajny punkt odniesienia dla oceny, czy zachodzi rażąca dysproporcja w świadczeniach stron.
Co do pozostałej, zasądzonej w pkt. 1 wyroku kwoty 1.951,12 zł, trzeba zwrócić uwagę, że pozwany zawierając przedmiotową umowę miał świadomość, że pożyczka jest odpłatna, a zysk pożyczkodawcy nie ogranicza się tylko do zastrzeżonych w umowie odsetek. Zjawiskiem powszechnym i akceptowalnym w zakresie działalności instytucji pożyczkowych jest pobieranie prowizji (opłat) jako wynagrodzenia za ogół czynności związanych z udzieleniem pożyczki, a praktyka ta nie była obca pozwanemu. Co się zaś tyczy odsetek umownych, przewidzianych w umowie zauważyć należy, iż zastrzeżone one zostały w wysokości prawem dopuszczalnej, albowiem ich wysokość została ograniczona do wysokości odsetek maksymalnych, zgodnie zart. 359 § 21k.c.Ustalone oprocentowanie stanowi zatem należne pożyczkodawcy wynagrodzenie za korzystanie z pieniędzy przekazanych pozwanemu.
W świetle powyższego, zważając, że w wyniku zawarcia w.w. umowy, a następnie jej wypowiedzenia zaktualizował się obowiązek zwrotu przedmiotu umowy, na podstawieart. 720 § 1 k.c.zasądzeniu podlegała kwota 1.951,12 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie, stosownie do wskazanej w pozwie daty wymagalności roszczenia, niekwestionowanej przez pozwanego.
Orzeczenie w tym zakresie znajduje podstawę prawną wart. 481 k.c.
O kosztach procesu rozstrzygnięto w myśl zasady odpowiedzialności za niego wynik (art. 98 § 1 i 3 k.p.c.). Łączne koszty procesu wyniosły 1.017 zł, skoro zatem pozwany przegrał w 76% sprawę, to w takim zakresie obciążały go koszty postepowania.