Sąd Okręgowy we Wrocławiu
XII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XII C 1570/18
Data wyroku: 2019-04-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Stańczyk
Słowa kluczowe: Zachowek
Podstawa prawna: art. 991 k.c.

Sygn. Akt XII C 1570/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 kwietnia 2019r.
Sąd Okręgowy we Wrocławiu Wydział XII Cywilny
w składzie następującym :
Przewodniczący SSO Anna Stańczyk
Protokolant Aneta Łokaj
po rozpoznaniu w dniu 1 kwietnia 2019r. we Wrocławiu
sprawy z powództwaD. C.iS. C.
przeciwkoA. S.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanej,A. S.na rzecz powodaD. C.kwotę 34.859,56 zł. ( trzydzieści cztery tysiące osiemset pięćdziesiąt dziewięć złotych pięćdziesiąt sześć groszy) z ustawowymi odsetkami od dnia prawomocności niniejszego wyroku liczonymi w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie ;

II
oddala dalej idące powództwoD. C.;

III
oddala powództwoS. C.

IV
zasądza od powodaD. C., na rzecz pozwanejA. S.kwotę zł. 1.872 zł tytułem zwrotu kosztów procesu;

V
zasądza od powodaS. C.na rzecz pozwanejA. S.kwotę 7.200 zł. tytułem zwrotu kosztów procesu;

VI
nakazuje powodowiD. C.aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego we Wrocławiu) kwotę 1.787,30 zł. tytułem brakującego wynagrodzenia za opinie;

VII
nakazuje powodowiS. C.aby uiścił na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego we Wrocławiu) kwotę 6.084. tytułem brakującej opłaty od oddalonego powództwa oraz kwotę 3.484,98 zł tytułem brakującego wynagrodzenia za opinie;

VIII
nakazuje pozwanejA. S.aby uiściła na rzecz Skarbu Państwa (kasa Sądu Okręgowego we Wrocławiu) kwotę 553,44 zł. tytułem brakującego wynagrodzenia za opinię;

IX
brakującą opłatą od oddalonej części roszczeniaD. C.obciąża Skarb Państwa.

XII C 1570/18

UZASADNIENIE
PowódD. C., w chwili wniesienia pozwu małoletni, reprezentowany przez matkęM. C., pozwem z dnia 30.03.2009r, wniósł o zasądzenie od pozwanejA. S.kwoty 151.852,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wymagalności roszczenia z tytułu zachowku poL. C. (1)oraz o zasądzenie kosztów procesu wg. norm przepisanych.
W uzasadnieniu podał, iż w dniu(...). zmarłL. C. (1). W chwili śmierci był żonaty zA. C. (1), która aktualnie zmieniła nazwisko i nazywa sięA. C. (2). SpadkodawcaL. C. (1)miał dwoje dzieci: synaS. C.iR. C.. Aktem notarialnym z dnia 10 kwietnia 2002r.L. C. (1)do całości spadku powołał swoją żonęA. C. (1). Równocześnie tym samym aktem notarialnym wydziedziczył synaR. C.. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2008r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu stwierdził nabycie spadku poL. C. (1), na podstawie testamentu, przezA. C. (1). Syn spadkodawcy –R. C.posiada jedno dziecko, małoletniegoD. C.. Przed Sądem Okręgowym we Wrocławiu toczy się postępowanie o uznanie za niegodnego dziedziczenia poL. C. (1)jego drugiego synaS. C.. Nieprawomocnym wyrokiem z dnia 12 lutego 2009r. Sąd ten uznałS. C.za niegodnego dziedziczenia po ojcu. Zgodnie zart. 1011 kczstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnienia do zachowku, chociażby przeżył on spadkodawcę. W tej sytuacji wnuk spadkodawcy –D. C.jest uprawniony do zachowku poL. C. (1). Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczenia zachowku uwzględniono 3 spadkobierców zgodnie z treściąart. 992 kc.Przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia – Fabrycznej toczy się pod sygn.. akt I Ns 702/08 postępowanie o dział spadku po pierwszej żonieL. C. (1). UdziałL. C. (1)w spadku po pierwszej żonie wynosi 1/3. Z najcenniejszych składników jakie wchodzą do spadku poJ. C.jej udział w nieruchomości przyul. (...)weW.( działka gruntu zabudowana domem jednorodzinnym). Wraz ze swoim udziałem w tej nieruchomościL. C. (1)na dzień śmierci posiadał udział 8/18. Wartość całej nieruchomości powód określa na kwotę 1.200.000,00 zł. Drugim cennym składnikiem spadku po pierwszej żonieL. C. (1)był jej udział ½ wprzedsiębiorstwie (...)Salon (...). Przypada mu więc udział 1/6 w tym przedsiębiorstwie, którego wartość na dzień wniesienia pozwu powód określił na 300.000 zł. Wartość 1/6 udziału to suma 50.000,00 zł. Do spadku poJ. C.należą także nakłady na budowę nieruchomości przyul. (...), których wartość ustala biegły powołany w postępowaniu o dział spadku I Ns 702/08. W chwili śmierci spadkodawcy pozwana nadal prowadziłaprzedsiębiorstwo (...). Małżonkowie posiadali wspólność majątkową, tak więc jego udział w przedmiotowym przedsiębiorstwie wynosi ½. Wartość tego przedsiębiorstwa w chwili obecnej powód wycenia na kwotę 200.000,00 zł, a więc udziałL. C. (1)na kwotę 100.000,00 zł. W tym stanie rzeczy wartość spadku poL. C. (1)wynosi 683.334,00 zł (533.334,00 zł  + 50.000 zł + 100.000,00 zł.) Zgodnie z treściąart. 991 p 1 kc.D. C., jako osobie małoletniej, przypada 2/3 udziału spadkowego, a więc 151.852,00 zł. (683.334,00 zł. : 3 = 227.778,00 zł; udział 2/3 z 227.778,00 zł. wynosi 151.852,00 zł.)
W piśmie z dnia 22.04.2009r. (k. 19) powód sprecyzował żądanie wskazując, iż domaga się odsetek od zachowku od dnia doręczenia pozwuA. S..
W odpowiedzi na pozew (k. 66) pozwanaA. S.wniosła o oddalenie powództwa i o zasadzenie od powoda kosztów zastępstwa procesowego. Wniosła też o zawieszenie postepowania do czasu zakończenia postępowania prowadzonego przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu Ns 702/08.
Wskazała, iż wbrew twierdzeniom przedstawicielki ustawowej powodaD. C.brak jest podstaw faktycznych i prawnych do zasądzenia dochodzonej kwoty 151.852,00 zł. Od 2000 roku przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia – Fabrycznej toczy się postepowanie o dział spadku, podział majątku i zniesienie współwłasności poJ. C.pod sygnaturą I Ns 702/08. W toku postepowania nie ustalono do dnia dzisiejszego wszystkich składników masy spadkowej, ich wartości oraz sposobu rozliczenia długów po zmarłejJ. C.. Pozwana co do zasady nie kwestionuje prawa małoletniego do zachowku jednak kwestionuje wysokość dochodzonego świadczenia jako znacznie zawyżonego i nie zgadza się z tam wskazanymi wartościami nieruchomości iprzedsiębiorstwa (...). Podkreśliła, iżprzedsiębiorstwo (...)nie było objęte małżeńską wspólnością ustawową bowiem pozwana iL. C. (1)zawarli małżeńska umowę majątkową ifirma (...)była wyłącznie własnościąA. S.. Pozwana nie uzyskała żadnych świadczeń z tytułu spadkowego poL. C. (1)bowiem nieruchomość zajmuje i korzysta z niej wyłącznieS. C.orazD. C.wraz z matką.
Pismem z dnia 07.07.2014r. (k. 245) powódD. C.zmienił swoje żądanie wnosząc o zasądzenie na jego rzecz od pozwanej, kwoty 131.737,76 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwuA. S..
Jako uzasadnienie wskazał, iż postanowieniem wstępnym i częściowym z dnia 02.06.2010r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu zasadził odR. C.na rzeczA. S., jako spadkobiercy poL. C. (1)kwotę 287.597,10 zł oraz kwotę 155.555,50 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi po upływie 6 miesięcy od daty prawomocności orzeczenia, a więc łącznie 443.152,60 zł. OdS. C.zasądził na rzeczA. S., jako spadkobiercy poL. C. (1)kwotę 228.180,60 zł z ustawowymi odsetkami liczonymi po upływie 6 miesięcy od daty prawomocności orzeczenia. Postanowieniem końcowym z dnia 07.06.2013r., zmienionym postanowieniem Sądu Okręgowego z dnia 29.01.2014r., Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu zasądził odA. S.na rzeczR. C.kwotę 46.419,66 zł., zaś na rzeczS. C.kwotę 46.049,66 zł. Zasądził też odR. C.iS. C., na rzeczA. S.kwoty po 5.005,00 zł z ustawowymi odsetkami od kwot 2.265,00 zł. od dnia 4 września 2001r. do dnia zapłaty, a od kwot po 2.740,00 z ustawowymi odsetkami od dnia 23 lutego 2007r. Ustawowe odsetki od kwoty 2.265,00 od dnia 04.09.3001r. do dnia 17.06.2007r. wynoszą 1874 zł. i z należnością główną dają kwotę 4.139,00 zł (2.265 zł + 1874 zł = 4139 zł). Ustawowe odsetki od kwoty 2.740,00 zł. od dnia 23.02.2007r. do dnia 17.06.2007 wynoszą 99 zł i z należnością główna dają kwotę 2.839,00 zł (2740 zł + 99 zł = 2839 zł). Łącznie odR.iS. C.jest to kwota 13.956,00 zł (4.139 + 2.839 = 6.978 x 2= 13.956 zł). Z powyższych wyliczeń wynika, iż pozwana z tytułu spadku poL. C. (1)otrzymała kwotę 685.289,20 zł (287.597,10 + 155.555,50 + 228.180,60 +13.956,00). Z sumy tej ma zapłacić na rzeczR. C.kwotę 46.419,66 zł., zaś na rzeczS. C.kwotę 46.049,66 zł tj. łącznie 92.469,32 zł. Wartość spadku przypadającego pozwanej poL. C. (1)to kwota 592.819,88 zł (685.289,20 - 92.469,32). Zachowek należny powodowiD. C.od tej sumy wynosi 131.737,76 zł. (2/3 udziału spadkowego. Powód stoi na stanowisku, iż pozwana otrzymała odL. C. (1)darowiznęprzedsiębiorstwa (...), a zgodnie zart. 993 kcprzy obliczaniu zachowku do spadku dolicza się darowizny dokonane przed spadkodawcę.
PowódS. C., pozwem z dnia 21.01.2011r. zarejestrowanym pod sygnaturą I C 75/11 wniósł o zasądzenie od pozwanejA. S., na swoją rzecz, kwoty 97.929,27 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwu, do dnia zapłaty, z tytułu zachowku poL. C. (1), a także o zasadzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów procesu wg. norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego w kwocie 3.617,00 zł.
W uzasadnieniu podał, iżL. C. (1)był jego ojcem, a w dniu(...). zmarł wB.. W chwili śmierci był żonaty zA. C. (1), która aktualnie zmieniła nazwisko i nazywa sięA. C. (2). Aktem notarialnym z dnia 10 kwietnia 2002r.L. C. (1)do całości spadku powołał swoją żonęA. C. (1). Tym samym aktem notarialnym wydziedziczył synaR. C.. Postanowieniem z dnia 29 stycznia 2008r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu stwierdził nabycie spadku poL. C. (1), na podstawie testamentu, przezA. C. (1). Przed tutejszym Sądem toczyło się postępowanie o uznanieS. C.za niegodnego dziedziczenia poL. C. (1)i zostało prawomocnie oddalone.S. C.jako zstępny spadkodawcy jest uprawniony do zachowku na podstawieart. 992 kc.Przed Sądem Rejonowym dla Wrocławia – Fabrycznej toczy się pod sygn. akt I Ns 702/08 o dział spadku poJ. C.oraz o podział majątku i zniesienie współwłasności. Sąd Rejonowy dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu postanowieniem z dnia 2 czerwca 2010r. dokonał podziału majątku, działu spadku i zniesienia współwłasności w części dotyczącej nieruchomości przyul. (...), ruchomości i darowizn małżonkówJ. C.iL. C. (1), na rzeczR. C., a doliczonych do spadku. Są Okręgowy Wydział II Cywilny Odwoławczy postanowieniem z dnia 24.11.2010r. utrzymał w tym zakresie postanowienie Sądu I instancji w mocy. W opisanym wyżej postanowieniu Sąd Rejonowy ustalił, iż spadek należnyA. S.poL. C. (1), w części tzn. obejmujący nieruchomość, darowiznę i ruchomości ma wartość 515.777,80 zł. Kolejny składnik spadku, jaki przypada po pierwszej żonieL. C. (1)to udział 1/6 wprzedsiębiorstwie (...)Salon (...). Wartość przedsiębiorstwa powód określa na 300.000 zł, a więc udział 1/6 to 50.000 zł. W chwili śmierci spadkodawcy pozwana prowadziła nadalprzedsiębiorstwo – Salon (...), którego aktualna wartość wynosi 200.000 zł a więc udziałL. C. (1)100.000 zł. Sąd Rejonowy ustalił wartość innych składników spadku w tym domku letniskowego, które zostaną uwzględnione w wartości zachowku.L. C. (1)posiada zadłużenie w ZUS i z tego tytułu nieruchomość przyul. (...)weW.została obciążona hipoteką przymusową kaucyjną w kwocie 127.137,55 zł, w dniu 7 czerwca 2005r. i kwotą 29.266,71 zł. w dniu 28.09.2006r, łącznie 156.404,26 zł. Jak wynika z uzasadnienia postanowienia wstępnego Sąd Rejonowy w sprawie I Ns 702/08, zobowiązanie zabezpieczone hipoteką dotyczy zadłużenia wyłącznieL. C. (1)względem ZUS. Skoro to zadłużenie powstało w czasie trwania wspólności majątkowejL. C. (1)i pozwanej to ona odpowiada za zadłużenie w kwocie 78.202,13 zł (156.404,26 : 2 = 78.202,13 zł.) W tej sytuacji pozwana jako jedyny spadkobiercaL. C. (1)jest zobowiązana do pokrycia jego zadłużenia i wartość długów odliczono od masy spadkowej. Wartość zachowku wyliczono w następujący sposób: 515.777,80 zł. + 50.000,00 + 1000.000,00 zł. = 665.777,80 zł – wartość spadku 665.777,80 zł – 78.202,13 zł. = 587.575,67 zł. – wartość spadku poL. C. (1). Udział 1/6 z kwoty 587.575,67 zł. wynosi 97.929,27 zł. PoL. C. (1)z mocy ustawy dziedziczyłoby 3 spadkobierców – pozwana i dwóch synów. Zgodnie z treściąart. 991 § 1 kcpowodowi przysługuje połowa wartości udziału spadkowego jaki otrzymałby w wyniku dziedziczenia ustawowego, a więc 1/6 wartości całego spadku.
Pismem z dnia 31.07.2014r. (k. 293) powódS. C.wniósł o zasądzenie od pozwanejA. S., na jego rzecz kwoty 98.803,32 zł z ustawowymi odsetkami od dnia doręczenia pozwuA. S..
Wskazał, iż nie uwzględnia przy wyliczeniu zachowku długów spadkowych bowiem do dnia dzisiejszego nie zostały one spłacone, a obciążono nimi nieruchomość która stanowi współwłasnośćS.iR. C..
Postanowieniem z dnia 15.09.2014r. (k. 299) Sąd, na podstawieart. 219 kpc, zarządził połączenie sprawy I C 75/11 ze sprawą I C 309/09 w celu ich łącznego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Na rozprawie w dniu 24.07.2018r. (k. 1052) powódS. C.rozszerzył powództwo do kwoty 219.617,11zł.W uzasadnieniu rozszerzonego żądania zawartym w piśmie powoda z dnia 27.08.2018r (k. 1068) wskazał, iż wartość spadku określa na kwotę 663.753,04 zł, na którą składają się kwoty 592.819,88 zł (uzasadniona w piśmie powoda z 31.07.2014r), kwota 70.683,16 zł. (wartość rynkowa aktywów wycenionego przedsiębiorstwa w uzupełniającej opinii biegłego z 13.04.2018r), kwota 250,00 zł. wartość samochodu osobowego markiM.. Wartość należnego powodowi zachowku to 1/6 w.w kwoty czyli 110.625,51 zł. Od tej kwoty, zdaniem powoda należy odliczyć wartość spłaconych przez powodów długów spadkowych (łączna kwota to 217.983,21 zł, na którą składają się kwoty: 61.578,93 zł spłacona na rzeczA.i kwota 156.404,28 zł spłacona na rzecz ZUS). Spłacona przez powodów kwota długu spadkowego, a obciążająca pozwaną w całości winna zostać rozliczona w ramach zachowku przysługującego powodom. Do wartości zachowkuS. C.należy zatem doliczyć połowę kwoty spłaconego długu spadkowego czyli kwotę 108.991,60 (1/2 z kwoty 217.983,21 zł). Tym samym wartość zachowku przysługującego powodowiS. C.wynosi łącznie 219.617,11 zł. (110.625,51 zł + 108.991,60 zł).
Pozwana w piśmie z dnia 17.08.2018r. (K. 1066) wniosła o oddalenie rozszerzonego powództwazarzucając, iż na dzień otwarcia spadku poL. C. (1)zobowiązania przewyższały wartość majątku spadkowego.
Pismem z dnia 31.08.2018r. (k. 1071) pełnomocnik powodaD. C.wniósł oustalenie, odnosząc się do zmienionego żądania powodaS. C., iż wartość spadku poL. C. (1)wynosi 592.819,88 zł. powiększona o kwotę wartości aktywówprzedsiębiorstwa (...), czyli kwotę 70.683,16 zł. oraz powiększona o kwotę wartości samochodu markiM.250 zł., a więc łącznie wartość spadku wynosi 663.753,04 zł, a więc wartość zachowku powodaD. C.wynosi 147.500,67 zł.

     W piśmie z dnia 03.09.2018r. (k. 1074) pozwana podała, iż zgodnie z oświadczeniem z dnia 25.03.2014r., złożonym powodowiS. C., podtrzymuje wniosek o potrącenie i zgłasza zarzut potrącenia przysługującej jej wierzytelności w kwocie głównej 282.134,96 zł wraz z dalszymi odsetkami ustawowymi liczonymi od wskazanej na wstępie daty do dnia orzeczenia.Wskazała, iż na dzień otwarcia spadku istniało zobowiązanie w kwocie 200.000,00 zł. z tytułu kredytu zaciągniętego w(...)Bank, na zakup samochoduM., który to został totalnie zniszczony w wyniku kolizji drogowej spowodowanej przezL. C. (1). Ubezpieczyciel z uwagi na okoliczności wypadku nie wypłacił z tego tytułu żadnego odszkodowania. Zobowiązanie to winno w całości obciążać powodaS. C.. Uzasadniła, iż w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego przez KomornikaT. K.przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu, okazało się, że PowódS. C.jest niewypłacalny, nie posiada żadnego majątku, nie ma zatrudnienia, co skutkowało umorzeniem postepowania.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
SpadkodawcaL. C. (1)zmarł dnia(...), posiadał dwóch synówR. C.iS. C..R. C.został wydziedziczony przezL. C. (1)w testamencie.R. C.w chwili otwarcia spadku posiadał jedno dziecko - synaD. C..
/niesporne/
Decyzją Kierownika Urzędu Stanu Cywilnego weW.z dnia 13.03.2008r.A. C. (1)zmieniła nazwisko naA. S..
d/ -decyzja Kierownika USC weW.k. 8
Postanowieniem z dnia 29.01.2008r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu, w sprawie I Ns 1207/07, stwierdził, że spadek poL. C. (1), zmarłym dnia(...), na podstawie testamentu z dnia 10.04.2002r. nabyła żonaA. C. (1), w całości z dobrodziejstwem inwentarza.
d/ -postanowienie k. 9
WnukL. C. (1), a synR. C.,D. C.urodził się w dniu (...)weW., zatem w chwili otwarcia spadku poL. C. (1)miał niespełna 9 lat.
d/ -akt urodzenia k. 12
Po śmierci żonyJ. C.L. C. (1)od dnia 29.10.1999r. prowadził jednoosobową działalność gospodarczą pod nazwą(...)Salon i Pracownia(...). Miejscem wykonywania działalności były nieruchomości weW.przyul. (...)(siedziba) oraz przyul. (...). PełnomocnikiemL. C. (1)był ustanowionyS. C.. Wcześniej taką samą działalność, pod tym samym adresem prowadziła pierwsza żonaL. C. (1)J. C..
d/ -zaświadczenie o wpisie do ewidencji k. 669v.
-sprawa I Ns 702/08 Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu.
Decyzją PrezydentaW.z dnia 08.02.2006r. wykreślono z ewidencji działalności gospodarczej, z dniem 18.01.2006r. działalność zarejestrowaną przezL. C. (1)w dniu 29.10.1999r. pod nazwą(...)Salon i Pracownia(...)z siedzibą:W.ul. (...)iW.ul. (...). Wykreślenia dokonano w oparciu o zgłoszenieL. C. (2)o zlikwidowaniu w/w działalności z dniem 31.12.2005r.
d/ decyzja k. 82

L. C. (1)po zakończeniu prowadzenia działalności pod nazwą(...)Salon i Pracownia(...), z dniem 31.12.2005r. przekazał nieodpłatnie ruchomości przejęte wcześniej z działalnościJ. C.tj. telewizorS. (...)rok. Prod 1997 i kasę fiskalną(...)rok prod. 1999 wartości 1.100 zł według stanu na dzień 31.12.2005r. oraz wyposażenie salonu o wartości 5.023 zł. zł według stanu na dzień 31.12.2005r. Wartość stanu zapasów na dzień 31.12.2005r, przejętych przez pozwaną wynosiła 50.150,10 zł. Wartość tych składników według stanu na dzień darowizny tj. 31.12.2005r. oraz według cen aktualnych wynosi: ruchome środki trwałe 1.381,68; wyposażenie – przedmioty niskocenne – 6.309,26 zł; zapasy – 62.992,22 zł tj. łącznie

    70.683,16 zł.

d/ -opinia biegłegoW. R.z dnia 31.01.2017r. k. 801
PozwanaA. S.po zakończeniu działalności przezL. C. (1)rozpoczęła działalność pod tą samą nazwą i adresem oraz o tym samym profilu działalności. Współpracowała z tymi samymi dostawcami, regulowała zaległe zobowiązaniaL. C. (1)u tych dostawców oraz przejęła pracowniceL. C. (1).
d/ -zeznania pozwanej k. 310, 1086
Na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych weW.z dnia 25.01.2005r, na udzialeL. C. (1)iJ. C.we współwłasności nieruchomości przyul. (...)weW., w dniu 07.06.2005r, ustanowiona została hipoteka przymusowa zwykła, na kwotę 127.137,55 zł z tytułu zaległościL. C. (1)w opłacaniu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotne oraz na Fundusz Pracy i FGŚP
d/ -odpisksięgi wieczystej (...)k. 81
Umową notarialną zawartą w dniu 18.07.2005r.A. C. (1)iL. C. (1)ustanowili rozdzielność majątkową. W tej dacie nie posiadali żadnego wspólnego majątku.
d/ -akt notarialny k. 107
-oświadczenie pozwanej k. 108
Na dzień otwarcia spadku poL. C. (1)spadkodawca nie posiadał żadnych środków na kontach bankowych ani też żadnego aktywnego konta bankowego.
d/ -oświadczenie pozwanej k. 108
Komornik Sądowy Przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia – FabrycznejT. K.w dniu 05.05.2008r , na wniosekS. C.iR. C., sporządził spis inwentarza majątku spadkowego poL. C. (1)o treści jak na kartach 112-113.
d/ -pismo Komornika k. 115
-spis inwentarza i protokół k. 112-114
Dnia 02.06.2010r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu, pod sygnaturą I Ns 702/08 w sprawie z wnioskuR. C.przy udzialeS. C.iA. S., o podział majątku wspólnegoJ. C.iL. C. (1), dział spadku poJ. C.i zniesienie współwłasności, wydał postanowienie wstępne i częściowe oraz sporządził uzasadnienie tego postanowieni o treści jak na kartach 259 – 260. W postanowieniu tym zasądził na rzeczA. S.jako spadkobierczyniL. C. (1):kwoty: 287.597,10 zł i 155.555,50 zł odR. C.oraz kwotę 228.180,60 zł odS. C..
d/ -postanowienie z uzasadnieniem k. 259-260 w sprawie I Ns 702/08 Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu.
Postanowieniem z dnia 24.11.2010r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu, na skutek apelacji zmienił powyższe postanowienie co do terminu płatności kwot: 287.597,10 zł i 228.160,60 zł. z 6 miesięcy do 12 miesięcy licząc od dnia 24.11.2010r.
d/ -postanowienie k. 260v. w sprawie I Ns 702/08 Sądu Okręgowego we Wrocławiu
W dniu 7 czerwca 2013r. Sąd Rejonowy dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu, pod sygnaturą I Ns 702/08, w sprawie z wnioskuR. C.przy udzialeS. C.iA. S., o podział majątku wspólnegoJ. C.iL. C. (1), dział spadku poJ. C.i zniesienie współwłasności wydał postanowienie końcowe oraz sporządził uzasadnienie tego postanowieni o treści jak na kartach 143-175. W postanowieniu tym Sądzasądził odA. S.: na rzeczR. C.kwotę 46.419,66 zł, a na rzeczS. C.kwotę 47.319,66 zł. Natomiast odR. C.iS. C.zasądził na rzeczA. S.kwoty po 5.005 zł.
d/ -postanowienie z uzasadnieniem k. 143- 175 w sprawie I Ns 702/08 Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu.
W dniu 29 stycznia 2014r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu II Wydział Cywilny Odwoławczy wydał postanowienie o treści jak na karcie 176, pod sygnaturą II Ca 1026/13, na skutek apelacjiA. C. (1), od postanowienia z dnia 7 czerwca 2013r. w sprawie I Ns 702/08, w którym zmienił zaskarżone postanowienie końcowe w punkcie IV o tyle tylko, że równowartość telewizoraS., rok prod. 1997 o wartości 1905 zł. wchodzącego w skład przedsiębiorstwa opisanego w punkcie I ppkt 1 przyznał uczestnikowiS. C.i w związku z tymzmienił kwotę zasądzona odA. S., na rzeczS. C.w pkt. VI z kwoty 47.319,66 zł do kwoty 46.049,66 zł.Sąd ten sporządził uzasadnienie postanowienia z dnia 7 czerwca 2013r. o treści jak na karcie 177- 202
d/ -postanowienie z uzasadnieniem k. 140, 176 – 202 Sądu Okręgowego we Wrocławiu
Pismem z dnia 18.12.2009r. Zakład Ubezpieczeń społecznych poinformowałA. S., iż jako spadkobiercaL. C. (1)przejmuje przewidziane w przepisach prawa podatkowego majątkowe prawa i obowiązki spadkodawcyL. C. (1)z tytułu nieopłacenia składek i wezwał ją do zapłaty:
- tytułem zaległości spadkodawcyL. C. (1)w płatności składek na ubezpieczenie społeczne: 155.728,67 zł ( w tym należność główna, koszty upomnienia i odsetki za zwłokę naliczone do dnia otwarcia spadku).
- tytułem zaległości spadkodawcyL. C. (1)w płatności składek na ubezpieczenie zdrowotne: 17.891,52 zł ( w tym należność główna, koszty upomnienia i odsetki za zwłokę naliczone do dnia otwarcia spadku).
tytułem zaległości spadkodawcyL. C. (1)w płatności składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych: 10.281,29 zł. ( w tym należność główna, koszty upomnienia i odsetki za zwłokę naliczone do dnia otwarcia spadku).
d/ decyzja ZUS k. 280
Pozwana odwołała się od powyższej decyzji. Odwołanie zostało oddalone wyrokiem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 19.04.2010r. w sprawie IX U 265/10
d/ wyrok Sądu Okręgowego w sprawie IX U 265/10 k. 281
Pismem z dnia 07.01.2015r. Zakład Ubezpieczeń społecznych poinformował pełnomocnikaA. S., iż na dzień otwarcia spadku poL. C. (1)((...)) istnieje zadłużenie spadkodawcy z tytułu:
- płatności składek na ubezpieczenie społeczne:162.824,52 zł.w tym należność główna, koszty upomnienia i odsetki za zwłokę naliczone do dnia otwarcia spadku, opłata dodatkowa).
- płatności składek na ubezpieczenie zdrowotne:18.984,96 zł.( w tym należność główna, koszty upomnienia i odsetki za zwłokę naliczone do dnia otwarcia spadku, opłata dodatkowa).
- płatności składek na Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych:10.768,26 zł.( w tym należność główna, koszty upomnienia i odsetki za zwłokę naliczone do dnia otwarcia spadku, opłata dodatkowa).
d/ -decyzja ZUS k. 280
Na dzień 31.12.2005r.L. C. (1)nie posiadał zaległości i nadpłat w Urzędzie SkarbowymW..
d/ - pismo Urzędu SkarbowegoW.k. 339-340
-pismo Naczelnika Urzędu SkarbowegoW.k. 1127
L. C. (1)iS. C.prowadzili działalność w formie spółki cywilnej. Umowę spółki zawarli dnia 15.01.1997r. o treści jak na k. 668. Działalność rozpoczęli dnia 01.02.1997r, a zaniechali prowadzenia tej działalności z dniem 04.01.2001r.L. C. (1)w tej spółce posiadał 49% udziałów, aS. C.51% udziałów. Wspólnicy ustalili, iż za zobowiązania Spółki wobec osób trzecich wspólnicy odpowiadają całym majątkiem Spółki, a w razie jego niewystarczalności majątkiem osobistym proporcjonalnie do udziałów.
d/ -umowa spółki k. 668
-decyzja PrezydentaW.k. 669
SamochódM.model(...)nr rej. (...), zarejestrowany w dacie 07.11.2017r. na rzeczS. C.iL. C. (1). Kupiony został przez nich na potrzeby prywatne, a nie do majątku spółki cywilnej. Samochód ten uległ wypadkowi. Ubezpieczyciel odmówił wypłaty odszkodowania z uwagi na okoliczności wypadku. W chwili wypadku samochodem tym kierowałS. C.. Na zakup samochoduL. C. (1)iS. C.zaciągnęli kredyt w(...)Bank. Dług z tego tytułu sprzedany został(...) Sp. z o.o.weW., która egzekwuje należność odS. C.. Nakazem zapłaty z dnia 28.02.2008r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu w sprawie I Nc 43/08 nakazał pozwanymL. C. (1),S. C.iJ. C.aby uiścili na rzecz(...) Sp. z o.o.weW.solidarnie kwotę 155.259 zł. wraz z odsetkami ustawowymi od kwoty 31.712,72 zł. od dnia 19.12.2006r. , a co do kwoty 123.533,86 zł. od dnia 20.02.2008r. oraz kwotę 5.541 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.S. C.sprzedał jako złom za kwotę

    200 zł. samochódM., nabyty wspólnie zL. C. (1).
d/ -pismo Urzędu Miejskiego k. 978
-przesłuchanieS. C.k. 310, 931, 1085
-przesłuchanieA. S.k. 310, 1086
-nakaz zapłaty Sądu Okręgowego we Wrocławiu w sprawie I NC 43/08 k. 1115
Pod sygnaturą Km 86/15 Komornik przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu prowadził postepowanie z wniosku(...) Sp. z o.o.weW.przeciwko wierzycielceA. C. (1)o zapłatę kwoty 155,259,00 zł, należności głównej,141.208,95 zł odsetek wyliczonych na dzień 15.01.2015r., na podstawie postanowienie Sądu Okręgowego we Wrocławiu I Co 178/09 z 02.07.2009 i nakazu zapłaty z dnia 28.02.2008 w sprawie I Nc 43/08. Postanowieniem z dnia 28.09.2015r. w sprawie I Nc 43/08 uchylono w stosunku doL. C. (1)iJ. C.nakaz zapłaty z dnia 28.02.2008r, zniesiono w całości postepowanie w tej sprawie i odrzucono pozew. Postanowieniem z dnia 29.10.2015r. w sprawie Km 86/15 Komornik umorzył postepowanie w tej sprawie.
d/ -nakaz w sprawie I Nc 43/08 i postanowienie w sprawie I Co 178/09 k. 969
- postanowienie z dnia 28.09.2015r. w sprawie I Nc 43/08 Sądu Okręgowego we Wrocławiu k. 971
-akta KomornikaT. K.Km 86/15
-akta Tut. Sądu I Co 178
-zawiadomienie o wszczęciu egzekucji k. 970
-pismo wierzyciela i postanowienie komornika z dnia 29.10.2015r. k. 972, 972v.
PowódS. C.w okresie od dnia 02.10.2009r. zapłacił(...) Sp. z o.o.weW.kwotęłączną 61.578,93 zł.na poczet wierzytelności wynikającej z nakazu zapłaty z dnia 28.02.2008r,. Sądu Okręgowego we Wrocławiu w sprawie I Nc 43/08.
d/ -pismo(...) Sp. z o.o.k. 977
Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 09.02.2016r., pod sygnaturą I Co 1538/14 zmieniającego plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości położonej weW.przyul. (...), pozwanaA. S.uzyskała zaspokojenie wierzytelności dochodzonej w sprawie Km 3183/11 w Kancelarii Komorniczej KomornikaT. K.przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu w kwocie 32.522,16 zł, która to kwota została zaliczona w części na poczet odsetek – 32.444, 16 zł, a w części – 78 zł, na poczet kosztów sądowych. Wierzyciel hipoteczny ze sprzedaży udziałów obu dłużnikówS. C.iR.C.w przedmiotowej nieruchomości przyul. (...)weW.uzyskał pełne zaspokojenie swoich należności zabezpieczonych hipoteką.
d/ -postanowienie z dnia 09.02.2016r. w sprawie I Co 1538/14 Sądu Rejonowego dla Wrocławia Fabrycznej we Wrocławiu k. 733
Na mocy postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 09.02.2016r., pod sygnaturą I Co 1538/14 zmieniającego plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji nieruchomości położonej weW.przyul. (...), wierzyciel(...) Sp. Z o.o.weW.uzyskała zaspokojenie w kwocie
    29.797,56zł, wierzytelności na kwotę 298.613,76 zł ( należność główna - 155.259 zł , odsetki - 143.354,76 zł.), dochodzonej w sprawie Km 511/15 w Kancelarii Komorniczej KomornikaT. K., przy Sądzie Rejonowym dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu. Kwota ta została zaliczona w całości na poczet odsetek.
d/ -postanowienie z dnia 09.02.2016r. w sprawie I Co 1538/14 Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu k. 733
W toku postępowania egzekucyjnego z nieruchomości przyul. (...)weW., w sprawie Km 3184/11 z wniosku wierzycielaA. S.p-koR. C., przekazano na rzecz ZUS OW., wykonując plan podziału sumy uzyskanej z licytacji, kwotę 78.202,13 zł.
d/ -informacja KomornikaT. K.k. 845, 871, 928
W toku postępowania egzekucyjnego z nieruchomości przyul. (...)weW., w sprawie Km 3183/11 p-koS. C.przekazano na rzecz ZUS OW., wykonując plan podziału sumy uzyskanej z licytacji, kwotę78.202,13 zł.
d/ -informacja KomornikaT. K.k. 845, 928
-zawiadomienie o wszczęciu egzekucji k. 970
-pismo wierzyciela i postanowienie komornika z dnia 29.10.2015r. k. 972, 972v.
Na dzień 11.12.2018r. nie pokryte zobowiązaniaL. C. (1)wobec ZUS wynoszą łącznie 67.329,58 zł. (55.497,04 zł – FUS; 8.109,32 zł – FUZ; 3.723,22 zł – FPG).
d/ informacja ZUS k. 1143
Pismami z dnia 04.09.2017r. i 22.09.2017r. KomornikT. K.poinformował wierzycielkęA. S.o bezskuteczności egzekucji skierowanej p-ko dłużnikowiS. C.o kwotę228.180.,60 złnależności głównej i odsetki w kwocie 79.454,73 zł. (łącznie 307.635,33 zł) oraz, że w toku egzekucji na poczet dochodzonego roszczenia wyegzekwowano łącznie kwotę 62,035,35 zł (w tym koszty procesu 78 zł, 3.600 zł kosztów zastępstwa prawnego w egzekucji i 1.060,00 zł. tytułem zwrotu wniesionych zaliczek).
d/ - pismo komornika k. 974, 974v.
Wartość aktywówprzedsiębiorstwa (...)według stanu na dzień 31.12.2005r. (zakończenie działalnościL. C. (1)) i według cen obecnych wynosiła 70.683,16 zł.
d/ -opinia biegłegoW. R.z dnia 13.04.2018 r. k. 992 – 1015
PozwanaA. S.w okresie od 16.01.1996r do 08.10.1996r. była zatrudniona jako inspektor – kasjer wBanku (...). III Oddział weW.na pełen etat,. Podlegała ubezpieczeniu społecznemu z tytułu zatrudnienia wZakładzie (...)przyul. (...)weW.od 02.02.1998r do 31.12.1998r. w pełnym wymiarze czasu pracy z wynagrodzeniem 5,500 zł. Pozwana była zgłoszona do ubezpieczenia społecznego z tytułu pracy jako osoba współpracująca wzakładzie (...)od 01.12.1987r do19.10.1988r., a w okresie 08.11.1988r do 25.04.1991r. i od 01.02.1992r do 30.08.1992r. była ubezpieczona w ZUS z tytułu prowadzeniaZakładu (...)weW.przyul. (...). W okresie od 01.08.1993r do 01.06.1994r. pozwana miała zarejestrowaną działalność gospodarczą w zakresie produkcji i handlu w tym obwoźnego.
d/ -świadectwo pracy k. 1077
-zaświadczenia ZUS k. 1078
-decyzje PrezydentaW.k. 1079
AdwokatR. K.nadał na poczcie pismo datowane na dzień 25.03.1914r doS. C.o treści jak na karcie 1080 akt zawierającej oświadczenie o potrąceniu.
d/ - pismo k.1080
Ze sprzedanej nieruchomości przy(...)pozwana otrzymała na zaspokojenie swoich wierzytelności kwotę 160.000 zł. Nie spłacała żadnych długów spadkowych w ZUS , urzędach skarbowych ani w(...) Sp. z o.o.

d/ przesłuchanie pozwanej k. 1086
Aktem notarialnym z dnia 18.04.1989 r.J. C.iL. C. (1)darowali synowiR. C.udział wynoszący 1/3 we współwłasności nieruchomości niezabudowanej o powierzchni 945 m2,działka nr (...)weW.przyul. (...).
d/ -umowa darowizny k. 1109
Aktualna wartość tej nieruchomości według stanu na dzień dokonania darowizny wynosi443.100 zł.
d/ -opinia biegłejA. M.z dnia 14.02.2019r. k. 1147-1177
Aktem notarialnym z dnia 22.09.1995r.L. C. (1)darował swój udział, wynoszący 1/8, w nieruchomości (działce budowlanej) położonej weW.przyul. (...)o pow. 402 m2,działka nr (...).
d/ -umowa darowizny k. 1110-1111
Aktualna wartość tej nieruchomości według stanu na dzień dokonania darowizny wynosi214.300 zł.
d/ -opinia biegłejA. M.z dnia 14.02.2019r. k. 1147-1177
Wartość czynna spadku poL. C. (1)to kwota852.763,86 zł, na którą składają się: wierzytelności w kwotach 287.597,10 zł. i 155.555,50 zł. doR. C.oraz wierzytelność w kwocie 228.180,60 zł. doS. C.wynikające z postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu, z dnia 2 czerwca 2010r, wierzytelności w kwotach po 5.005 zł. doR. C.iS. C., wartość majątku ruchomego darowanego pozwanej przezL. C. (1)(wyposażenie salonu sukien ślubnych(...)oraz zapasy materiałów o wartości 70.683,16 zł., udział ½ we współwłasności samochoduM.o wartości 100 zł, połowa wartości darowiznyJ.iL. C. (1)dlaR. C.w postaci udziału w nieruchomości przyul. (...)weW.– 73,850 zł, wartość darowizny udziału w nieruchomości przyul. (...)weW.dokonanej przezL. C. (1)na rzeczS. C.– 26.787,50 zł
d/- postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej k. 143-175, 279-260
-postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu k. 260v, 140, 176-202
-zeznaniaS. C.k. 1085
- umowy darowizny k. 1109, 1110-1111
-opinia biegłejA. M.z dnia 14.02.2019r. k. 1147-1177
-opinia biegłegoW. R.992 -(...)
Długi spadkowe to: zobowiązaniaL. C. (1)wobec ZUS w kwocie łącznej 192.577,74 zł (162.824,52 zł + 18.984,96 zł + 10.768,26), zobowiązanie wobecR. C.w kwocie 46.419,66 zł i wobecS. C.w kwocie 46.049,66 zł. wynikające z postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 7 czerwca 2013r. zmienionego postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2014r, udział ½L. C. (1)w zobowiązaniu wynikającym z umowy kredytowej zawartej przezL. C. (1)iS. C.w(...)Bank, które na dzień otwarcia spadku 16.06.2007r. wyniosło 78.523,75 zł (1/2 z kwoty 157.047,51 zł na którą składają się należność główna 155.259 zł plus odsetki od kwoty 31.712,72 zł za okres od 19.12.2006r. do dnia śmierciL. C.tj. do(...).

    Łączna wartość długów spadkowych to 363.570,81 zł.

d/- postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej k. 143-175, 279-260
-postanowienia Sądu Okręgowego we Wrocławiu k. 260v, 140, 176-202
- nakaz zapłaty Sądu Okręgowego we Wrocławiu w sprawie I NC 43/08 wydany wobecS. C.k. 1115
S. C.spłacił(...) Sp. z o.o.kwotę61.578,93zł. a zatem połowa z tej kwoty obciąża pozwaną jako spadkobiercęL. C. (1)tj. Kwota30.789,46 zł.S. C.jako dłużnik hipoteczny spłacił dług spadkowy wobec ZUS, poL. C. (1)w kwocie78.202,13 zł.ŁącznieS. C.spłacił dług spadkowy poL. C. (1)w kwocie108.991,59 zł.
d/ - zeznaniaS. C.k. 1085
-informacja KomornikaT. K.k. 845, 928
-zawiadomienie o wszczęciu egzekucji k. 970
-pismo wierzyciela i postanowienie komornika z dnia 29.10.2015r. k. 972, 972v.
-pismo(...) Sp. z o.o.k. 977
ZobowiązanieS. C.wobecA. S.w kwocie282.134,96 zł.wynikające z postanowień Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 02.06.2010r. i z dnia 07.06.2013r., nie zostało dotychczas zaspokojone przezS. C..
d/ - pismo komornika k. 974, 974v.
- zeznania pozwanej k. 1086

Sąd zważył, iż:
PowództwoD. C.w części co do kwoty 34.859,56 zł. zasługiwało na uwzględnienie, a powództwoS. C.podlegało oddaleniu.
Podstawą żądania powodów z tytułu zachowku poL. C. (1)był przepisart. 991 kczgodnie, z którym zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadł przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach- połowa wartości tego udziału (§1). Jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia (§2).
W niniejszej sprawie zastosowanie znalazły tez przepisyart. 992 kc,art. 993 kc,art. 994 kc,art. 995 kc,art. 996 kc,art. 999 kc,art. 1008 kciart. 1011 kc, a takżeart. 498 kc.
Zgodnie zart. 992 kc.Przy ustalaniu udziału spadkowego stanowiącego podstawę do obliczenia zachowku uwzględnia się także spadkobierców niegodnych oraz spadkobierców którzy spadek odrzucili, natomiast nie uwzględnia się spadkobierców, którzy zrzekli się dziedziczenia albo zostali wydziedziczeni.
Zgodnie zart. 993 kcprzy obliczaniu zachowku nie uwzględnia się zapisów zwykłych i poleceń, natomiast dolicza się do spadku, stosownie do przepisów poniższych, darowizny oraz zapisy windykacyjne dokonane przez spadkodawcę.
Zgodnie zart. 994 § 1 kcprzy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku, darowizn na rzecz osób niebędących osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionym do zachowku, z zgodnie z§ 2tego przepisu przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie, kiedy nie miał zstępnych. Nie dotyczy to jednak wypadku, gdy darowizna została uczyniona na mniej niż trzysta dni przed urodzeniem się zstępnego. W myśl§ 3powyższego przepisu przy obliczaniu zachowku należnemu małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa.
Zart. 995 §1 kc.wynika, iż wartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.
Zgodnie zart. 996 kc.Zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonaną przez spadkodawcę na rzecz uprawnionego do zachowku zalicza się na należny mu zachowek. Jeżeli uprawnionym do zachowku jest dalszy zstępny spadkodawcy, zalicza się na należny mu zachowek także zapis windykacyjny oraz darowiznę dokonane przez spadkodawcę na rzecz jego wstępnego.
Zgodnie zart. 999 kc.Jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek.
Wart. 1008 kc.Spadkodawca może w testamencie pozbawić zstępnych, małżonka i rodziców zachowku (wydziedziczenie), jeżeli uprawniony do zachowku wbrew woli spadkodawcy postępuje uporczywie w sposób sprzeczny z zasadami współżycia społecznego, dopuścił się względem spadkodawcy albo jednej z najbliższych mu osób umyślnego przestępstwa przeciwko życiu, zdrowiu lub wolności albo rażącej obrazy czci, uporczywie nie dopełnia względem spadkodawcy obowiązków rodzinnych.
Zgodnie zart. 1011 kczstępni wydziedziczonego zstępnego są uprawnieni do zachowku chociażby przeżył on spadkodawcę.
Przepisart. 498 § 1 kcstanowi, że gdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoja wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Według paragrafu drugiego tego przepisu wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej.
Jak wynika z ustaleń poczynionych w sprawie cały majątek po spadkodawcyL. C. (1)zmarłym dnia(...), na podstawie testamentu z dnia 10.04.2002r. nabyła żonaA. C. (1), w całości z dobrodziejstwem inwentarza.L. C. (1)posiadał dwóch synówR. C.iS. C..R. C.został wydziedziczony przezL. C. (1)w testamencie.R. C.w chwili otwarcia spadku posiadał jedno dziecko – małoletniego synaD. C..
O zachowek poL. C. (1)wystąpiłD. C.iS. C.. Żądania obu powodów na przestrzeni całego postępowania zmieniały się.OstatecznieD. C.domagał się od pozwanej tytułem zachowku poL. C. (1)kwoty 147.500,67 zł. (k. 1071) z odsetkami od dnia doręczenia pozwu pozwanej (k. 245). PowódS. C.ostatecznie domagał się od pozwanej kwoty 219.617,11 zł. z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu(110.625,51 zł tytułem należnego zachowku + 108.991,60 zł tytułem spłaconych długów spadkowych) (k. 1052,1068)
Przystępując zatem do obliczania należnego powodom zachowku ważnym było ustalenie udziałów spadkowych jakie by przypadły uprawnionym do zachowku, jeśliby dziedziczenie odbywało się według ustawy. Skoro w gronie spadkobierców ustawowych znajdowali się: żona spadkodawcy i jego dwóch synów –R.iS. C.to ich udziały w przypadku dziedziczenia ustawowego wyniosłyby po 1/3 spadku (art. 931 kc). Spadkobiercę wydziedziczonego, w tym wypadkuR. C., traktuje się jakby nie dożył otwarcia spadku, a zatem udziałD. C.jako jedynego zstępnegoR. C.wyniósłby także 1/3 spadku. Po myśliart. 991 kcS. C.należy się zachowek w wysokości ½ udział spadkowego jaki przypadłby mu w przypadku dziedziczenia ustawowego, aD. C., który w chwili otwarcia spadku poL. C. (1)był małoletni, należy się 2/3 udziału spadkowego jaki przypadłby mu gdyby dziedziczył z ustawy poL. C. (1).
Kolejnym krokiem dla obliczenia zachowku było wyliczenie wartości spadku poL. C. (1). Sąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 26.03.1985r. (III CZP 75/84, OSN 1985r., nr 10, poz. 147) zajął stanowisko, że obliczenie zachowku następuje na podstawie wartości spadku ustalonej według cen z daty orzekania o roszczeniu z tego tytułu. Dzięki temu zagwarantowana jest możliwość uwzględnienia realnej wartości, którą wyrażają aktualne ceny. Obliczając wartość spadku należało dodać wartości wszystkich rzeczy i praw majątkowych należących do spadku oraz doliczyć darowizny uczynione przez spadkodawcę nie tylko na rzecz uprawnionych do zachowku. Nie jest oczywiście istotne czy przedmioty darowizny istniały w chwili otwarcia spadku. Oczywiście zgodnie zart. 944 § 1 kcprzy obliczaniu zachowku nie dolicza się do spadku drobnych darowizn, zwyczajowo w danych stosunkach przyjętych, ani dokonanych przed więcej niż dziesięciu laty, licząc wstecz od otwarcia spadku darowizn na rzecz osób niebędących spadkobiercami albo uprawnionym do zachowku. Darowizny dokonane na rzecz spadkobierców bądź osób uprawnionych do zachowku zawsze dolicza się do spadku, niezależnie od czasu, kiedy zostały dokonane. Przy obliczaniu zachowku należnego zstępnemu nie dolicza się do spadku darowizn uczynionych przez spadkodawcę w czasie kiedy nie miał zstępnych. Gdy uprawnionym do zachowku jest małżonek spadkodawcy, to przy obliczaniu należnego mu zachowku nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa (ar. 994§ 3 kc) Zgodnie zart. 995 kcwartość przedmiotu darowizny oblicza się według stanu z chwili jej dokonania, a według cen z chwili ustalania zachowku.

    Wartość czynną spadkupoL. C. (1)stanowią

    wierzytelnościw kwotach

    287.597,10 zł. i 155.555,50 zł.doR. C., wierzytelność w kwocie

    228.180,60 zł. doS. C.wynikające z postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu, z dnia 2 czerwca 2010r. oraz wierzytelności w kwotach

    po 5.005zł. doR. C.iS. C.. Wierzytelności te wynikają z dokonanego przez Sąd Rejonowy dla Wrocławia - Fabrycznej we Wrocławiu działu spadku poJ. C.(pierwszej żonieL. C. (1)), podziału majątki dorobkowegoJ.iL. C. (1)i zniesienia współwłasności nieruchomości przyul. (...)weW.. Do spadku poL. C. (1)wchodzi również wierzytelność doS. C.z tytułu udziału ½ we współwłasności samochoduM.o wartości

    100 zł.(sprzedany przezS. C.za 200 zł). Aktualna wartość darowizny udziału w nieruchomości przyul. (...)weW., uczynionej przezJ. C.iL. C. (1)na rzeczR. C.to 147.700 zł. Jako, że dokonali jej małżonkowie, a zachowek dochodzony jest w niniejszej sprawie poL. C. (1)to zaliczeniu do spadku podlega jedynie połowa z tej wartości tj.

     73.850 zł.Wartość darowizny udziału w nieruchomości przyul. (...)weW., uczynionej wyłącznie przezL. C. (1)na rzeczS. C.wynosi

    26.787,50 zł( 1/8 z kwoty 214.300 zł). Wartość nieruchomości przyul. (...)weW., w których udział darowali małżonkowieC.R. C.i wartość nieruchomości przyul. (...)weW., w których udział darował wyłącznieL. C. (1)S. C.wyliczyła w swojej opinii z dnia 14.02.2019r. biegłaA. M.( k. 1147-1177) według stanu z chwili dokonania darowizn i według cen obecnych. Opinia ta, do której strony nie złożyły żadnych zastrzeżeń w ocenie sądu jest logiczna i nie budzi wątpliwości co jej fachowości. Kolejną darowizną podlegająca zaliczeniu do wartości spadku jest darowizna majątku ruchomego pozwanej przezL. C. (1)w postaci wyposażenia salonu sukien ślubnych(...)oraz zapasów materiałów wyliczona hipotetycznie przez biegłegoW. R.na kwotę łączną

    70.683,16 zł( ruchome środki trwale – 1.381,68 zł; wyposażenie – przedmioty niskocenne – 6.309,26 zł; zapasy 62.992,22 zł).

    Łączną wartość aktywów w spadkupoL. C. (1)stanowi kwota

     852.763,86 zł.od której to kwoty Sąd odjął

     długi spadkoweo łącznej wartość

     363.570,81 zł. Na długi spadkowe składają się:zobowiązaniaL. C. (1)wobec ZUS, na dzień otwarcia spadku, w kwocie łącznej

    192.577,74 zł(162.824,52 zł + 18.984,96 zł + 10.768,26), zobowiązanie wobecR. C.w kwocie

    46.419,66 złi wobecS. C.w kwocie

    46.049,66 zł.wynikające z postanowienia Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 7 czerwca 2013r. zmienionego postanowieniem Sądu Okręgowego we Wrocławiu z dnia 29 stycznia 2014r (jako wynik działu spadku poJ. C., podziału majątkuJ.iL. C. (1)), udział ½L. C. (1)w zobowiązaniu wynikającym z umowy kredytowej zawartej przezL. C. (1)iS. C.w(...)Bank, które na dzień otwarcia spadku 16.06.2007r. wyniosło

    78.523,75 zł(1/2 z kwoty 157.047,51 zł na którą składają się należność główna 155.259 zł plus odsetki od kwoty 31.712,72 zł za okres od 19.12.2006r. do dnia śmierciL. C.tj. do(...)). Do wyliczenia tej należności na dzień otwarcia spadku, w tym odsetek Sąd posłużył się nakazem zapłaty zapadłym przeciwkoS. C.w sprawie I NC 43/08 Sądu Okręgowego we Wrocławiu bowiem mimo wielokrotnych zapytań do aktualnego wierzycielaA. I.Sp. z o.o nie podano Sądowi rzetelnie wyliczonej kwoty należności wymagalnej na dzień otwarcia spadku. Tymczasem odsetki naliczane po tej dacie nie stanowią już długu spadkowego.

     Wartość spadku poL. C. (1)wyniosła zatem 489.193,05 zł (852.763,86 zł – 363.570,05 zł ).

Obliczając zatem zachowek należnyS. C.Sąd ustalił, iż jest to 1/6 wartości spadku czyli kwota81.532,17 zł. (489.193,95 zł: 6 ). Na poczet ustalonego zachowku należało zaliczyć uzyskaną przez tego spadkobiercę darowiznę w kwocie26.787,50 zł. co dało kwotę należnego zachowku54.774,67 zł.
Obliczając zachowek należnyD. C.Sąd ustalił, iż jest to 2/9 wartości spadku czyli kwota108.709,56 zł. (489.193,95 zł: 9 = 54.354,88 zł x 2 = 108.709,76 zł). Na poczet ustalonego zachowku należało zaliczyć uzyskaną przezR. C.– ojcaD.C.darowiznę w kwocie73,850 zł.(art. 996 kc) co dało kwotę należnego zachowku34.859,76 zł.
Ponieważ zgodnie aart. 999 kcjeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek Sąd wyliczył zachowek pozwanej jaki przypadłby jej gdyby nie została powołana do dziedziczenia. Ponieważ w myślart. 994§ 3 kcprzy obliczaniu zachowku należnego małżonkowi nie dolicza się do spadku darowizn, które spadkodawca uczynił przed zawarciem z nim małżeństwa, a obie darowizny uczynione na rzecz synówR. C.iS. C.zostały uczynione przed zawarciem związku małżeńskiegoL. C. (1)i pozwanej obu tych darowizn Sąd nie uwzględniał przy obliczaniu zachowkuA. S.. Zachowek pozwanej to zatem
    64.759,25 zł,(1/6 z kwoty 388.555,55 zł), a po zaliczeniu na jego poczet darowizny uczynionej przez spadkodawcę na rzeczA. S., w postaci ruchomości i zapasów przedsiębiorstwa(...)wycenionych przez biegłegoW. R.na kwotę
    70.683,16 zł. okazało się, iż pozwana uzyskała swój zachowek właśnie w postaci wskazanej darowizny bowiem wartość darowizny przekroczyła wysokość wyliczonego zachowku o kwotę 5.923,91 zł ( 70.683,91 zł - 64.759,25 zł). Jak ustalono bowiem w toku procesu, spadkodawcaL. C. (1)zamknął swoją działalność z dniem 31.12.2005r, a pozwana pod tym samym adresem rozpoczęła własną działalność o tym samym profilu i pod tą samą nazwą z dniem 02.01.2006r. Sąd wprawdzie ostatecznie uznał, iż nie doszło w tym przypadku do przejęcia przedsiębiorstwa bowiem brak umowy na piśmie, pomiędzyL. C. (1)i pozwaną, która fakt ten by potwierdzała(art. 75(
    1 )kc) jednak zbieżność czasowa zamknięcia działalności spadkodawcy i otwarcia działalności pozwanej pozwalała, zdaniem sądu na przyjęcie, iż doszło do przejęcia ruchomości znajdujących się w siedzibie działalności spadkodawcy oraz zapasów towarów. Ponieważ strony nie przedstawiły pełnej dokumentacji zarówno dotyczącej działalnościL. C. (1)jak iA. S.biegłyW. R.wycenił hipotetycznie zarówno ruchomości, które według dokumentacji stanowiły wyposażenie lokalu gdzie prowadził działalnośćL. C. (1)jak również zapasy materiałów służących do wyrobu sukien ślubnych. Te ostatnie biegły wycenił w oparciu o dokumentację działalnościL. C. (1)przyjmując uśrednioną ich ilość i wartość. Zarówno zaś ruchomości jak i zapasy materiałów biegły wycenił według ich stanu z chwili dokonania darowizny i według cen z chwili orzekania o zachowku. Opinia biegłegoW. R.jest logiczna i fachowa, a do zastrzeżeń stron do tej opinii biegły odniósł się wyczerpująco w opinii ustnej, na rozprawi w dniu 25.10.2017r. (k. 930). Sąd nie dał wiary zeznaniom pozwanej, iż nie przejęła żadnego majątku odL. C. (1)pozostałego po zakończonej przez niego działalności gospodarczej. Zbieżność czasowa zamknięcia działalności spadkodawcy i rozpoczęcia działalności pozwanej w tej samej branży, a także w tej samej lokalizacji w ocenie Sądu wskazuje, iż zarówno wyposażenieSalonu (...)jak i towary pozostałe z działalnościL. C. (1)przejęła i zagospodarowała pozwana. Z jej zeznań w toku procesu wynikało, iż po zakończeniu działalności współpracowała z tymi samymi dostawcami, przejęła pracownice poL. C. (1), a nawet regulowała należności poL. C. (1)wobec dostawców.
S. C.zażądał ostatecznie kwoty 110.625,51 zł. tytułem zachowku poL. C. (1)oraz kwoty 108.991,60 zł, tytułem zapłaty za długi spadkodawcy.
IstotnieS. C.spłacił(...) Sp. z o.o.kwotę 61.578,93 zł. zobowiązania z tytułu kredytu zaciągniętego przezL. C. (1)iS. C.na zakup samochoduM., a zatem połowa z tej kwoty obciąża pozwaną jako spadkobiercęL. C. (1)tj. kwota30.789,46 zł.S. C.jako dłużnik hipoteczny spłacił też dług spadkowy wobec ZUS, poL. C. (1)w kwocie78.202,13 zł.Łącznie spłacił długi spadkowy poL. C. (1)w kwocie108.991,59 zł.
ZobowiązanieS. C.wobecA. S.w kwocie 282.134,96 zł. wynikające z postanowień Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu z dnia 02.06.2010r. i z dnia 07.06.2013r, w sprawie I Ns 702/08 nie zostało dotychczas zaspokojone przezS. C., a pozwanaA. S.skutecznie, zdaniem Sądu zgłosiła zarzut potrącenia tej kwoty z należnościamiS. C.. AdwokatR. K.nadał na poczcie pismo datowane na dzień 25.03.1914r doS. C.o treści jak na karcie 1080 akt zawierającej oświadczenie o potrąceniu, a na rozprawie w dniu 18 września 2018r. pozwana potwierdziła zgłoszenie tego zarzutu w jej imieniu.
Zgodnie z brzmieniemart. 498 § 1 kcgdy dwie osoby są jednocześnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami, każda z nich może potrącić swoja wierzytelność z wierzytelności drugiej strony, jeżeli przedmiotem obu wierzytelności są pieniądze lub rzeczy tej samej jakości oznaczone tylko co do gatunku, a obie wierzytelności są wymagalne i mogą być dochodzone przed sądem lub przed innym organem państwowym. Według paragrafu drugiego tego przepisu wskutek potrącenia obie wierzytelności umarzają się nawzajem do wysokości wierzytelności niższej. Zatem wierzytelność pozwanej w kwocie 282.134,96 zł. i wierzytelność powodaS. C.w kwocie 163.736,26 zł. (54.744,67 zł – zachowek i 108.991,59 zł – wierzytelność z tytułu spłaty długu spadkowego) podlegały umorzeniu do wysokości kwoty 163.736,26 zł. Stąd też Sąd oddalił powództwoS. C..
Odsetki od należnegoD. C.zachowku Sąd od dnia prawomocności wyroku liczonymi w wysokości odsetek ustawowych za opóźnienie. W ocenie Sądu skoro sąd ustalił wysokość zachowku wyceniając wartość spadku według stanu z chwili otwarcia spadku ale według cen obecnych to niezasadnym byłoby obciążać pozwaną odsetkami od daty wniesienia pozwu jak tego domagał się powód. Czas jaki zajęło niniejsze postępowanie wynikał między innymi z konieczności ustalenia składu spadku poL. C. (1), a nie można było tego uczynić przed zakończeniem postępowania w sprawie I Ns 702/08 Sądu Rejonowego dla Wrocławia – Fabrycznej we Wrocławiu o dział spadku poJ. C., podział majątku pomiędzyL. C. (1)iJ. C..
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w wyroku, z tym, że o kosztach w oparciu o przepisart. 100 kpcrozliczając je stosunkowo. Sąd przyjął wynagrodzenie pełnomocników stron taryfowe po 3.600 zł każdy i nie uwzględnił żądania pełnomocnika pozwanej o zasądzenie czterokrotności stawki minimalnej uznając, iż mimo, że sprawa trwała długo to zaangażowanie pełnomocników w jej prowadzenie nie było tego rodzaju aby uzasadniało zwiększenie stawki taryfowej. Koszty zastępstwa procesowego rozliczył pomiędzy pozwanym i każdym z powodów indywidualnie stosunkowo wygrana do przegranej. Rozliczenie wydatków na opinie biegłych sąd również rozliczył stosunkowo z tym, że pozwaną obciążył odpowiednio w części w jakiej przegrała proces (9,5%) przy zsumowaniu obu żądań. Pozwanych obciążył pozostałym wydatkiem proporcjonalnie każdego odpowiednio do przegranej(D. C.33,9%,S. C.66,10%) Łączny koszt opinii sporządzonych w sprawie wyniósł 5.825,72 zł. PowodowiS. C.Sąd nakazał też uiścić brakująca opłatę od oddalonej części powództw (cała opłata – 1.098 zł, uiszczona – 4.897 zł, brakująca -6.084 zł), a zaD. C., zwolnionego od kosztów w zakresie opłaty od pozwu ponad kwotę 4.000 zł., brakującą opłatą od oddalonej części roszczenia obciążył Skarb Państwa.