Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 211/20
Data wyroku: 2020-07-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Elżbietka Zalewska-Statuch, Sędzia Joanna Składowska
Słowa kluczowe: Służebność gruntowa
Podstawa prawna: art. 295 kc

Sygn. akt I Ca 211/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 lipca 2020 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący Sędzia Joanna Składowska
Sędziowie ElżbietkaZ.-Statuch
Barbara Bojakowska
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2020 roku w Sieradzu
na rozprawie
sprawy z powództwaK. S.iA. S.
przeciwkoPrzedsiębiorstwu (...) Spółce z o.o.wW.
o zniesienie służebności
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Rejonowego w Wieluniu
z dnia 12 lutego 2020 roku, sygnatura akt I C 1326/17

1
oddala apelację;

2
zasądza solidarnie od powodówK. S.iA. S.na rzecz pozwanegoPrzedsiębiorstwa (...) Spółki z o.o.wW.573 (pięćset siedemdziesiąt trzy) złote z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 23 lipca 2020 roku do dnia zapłaty.

Sygn. aktI Ca 211/20

UZASADNIENIE
Pozwem z 9 czerwca 2016 r. (data wpływu), skierowanym do Sądu Rejonowego w Wieluniu, powodowieK.iA. S., wystąpili o zniesienie służebności gruntowej przejścia i przejazdu ustanowionej dla nieruchomości położonej wW., przyulicy (...)oznaczonej jakodziałka nr (...), dla której Sąd Rejonowy w Wieluniu V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą Kw Nr (...), stanowiącej własność GminyW., oddanej w użytkowanie wieczyste powodom oraz zasądzenie koszów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Pozwany -Przedsiębiorstwo (...) Spółka z o.o.wniósł o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powodów solidarnie na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.
Zaskarżonym wyrokiem z 12 lutego 2020 r., wydanym pod sygn. akt I C 1326/17, Sąd Rejonowy oddalił powództwo, zasądzając solidarnie od powodówK. S.iA. S.na rzecz pozwanegoPrzedsiębiorstwa (...) Spółki z o.o.wW.1 959,40 złotych z tytułu zwrotu kosztów procesu.
Rozstrzygnięcie zapadło przy następujących ustaleniach i wnioskach:
W dniu 15 czerwca 1993 r. w Sądzie Rejonowym w Wieluniu V Wydział Ksiąg Wieczystych założonoksięgę wieczystą Kw Nr (...)dla nieruchomości oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)o powierzchni 2,0487 ha, położonej wW.przyulicy (...), stanowiącej własność GminyW.. Na podstawie umowy użytkowania wieczystego i przeniesienia własności z dnia 28 czerwca 1993 r., nieruchomość ta została oddana w użytkowanie wieczysteSpółdzielni Handlowo - Produkcyjnej Hurt- (...)wW.. W wyniku dokonanego, w dniu 14 sierpnia 1994 r., podziału nieruchomości powstały działki o numerach ewidencyjnych:(...)o powierzchni 0,6331 ha,(...)o powierzchni 0,622 ha i(...)o powierzchni 1,3535 ha. W dniu 5 listopada 1994 r., aktem notarialnym sporządzonym w Kancelarii Notarialnej wW.przed notariuszemD. K.za nr Rep.(...),Spółdzielnia Handlowo - Produkcyjna Hurt- (...)wW.sprzedała prawo użytkowania wieczystegodziałki nr (...), zabudowanej budynkiem magazynu, stanowiącym przedmiot odrębnej własności na rzeczB. G.iM. K.na prawach współwłasności łącznej prowadzących spółkę cywilną pod nazwąPrzedsiębiorstwo (...)wW.. W § 7 przedmiotowej umowy zawarto oświadczenie użytkowników wieczystychdziałki numer (...)o ustanowieniu na rzecz każdoczesnego właścicieladziałki numer (...)nieodpłatnej służebności gruntowej, polegającej na prawie korzystania z dróg dojazdowych znajdujących się nadziałce numer (...)od stronyulicy (...).
Działka numer (...)położona wW., objętaksięgą wieczystą Kw Nr (...)uległa podziałowi nadziałki o numerach (...). Następnie,działka numer (...)uległa podziałowi nadziałki o numerach (...). W 2001 r.działka o numerze (...)została podzielona na trzydziałki o numerach (...).
W dniu 7 września 1995 r., aktem notarialnym sporządzonym w Kancelarii Notarialnej wW.przed notariuszemA. M.za nr Rep.(...),B.iE.małżonkowieG.orazM.iM.małżonkowieK.przenieśli na rzeczPrzedsiębiorstwa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąprawo użytkowania wieczystegodziałki nr (...)położonej wW.przyulicy (...), obszaru 0,6331 ha oraz własność budynku - magazynu nr(...), jednokondygnacyjnego o powierzchni 3012,3 m(
    2), stanowiącego przedmiot odrębnej własności.
Na całej nieruchomości oznaczonej numerem(...)prowadziło działalność gospodarcząPrzedsiębiorstwo (...) Spółka z o.o.Dodziałki nr (...)prowadziły dwiedrogi nr (...). Jeżelidroga nr (...)była zablokowana przez rozładowujące się tiry, które przyjeżdżały zarówno dofirmy (...), jak i(...), to kierowcy korzystali z drugiejdrogi nr (...). Znajdującą się tam, na początkudrogi nr (...)odulicy (...), bramę otwierał stróż. Zdarzało się również tak, iż brama była otwarta i był swobodny przejazd. W 2000 r. część magazynów została wynajęta winiarni, która prowadziła działalność do 2006-2007 roku. Po zamknięciu winiarni, na końcu budynku znajdującego się nadziałce (...), został wybudowany budynek chłodni.
Umową sprzedaży z 7 października 2002 r., sporządzoną w Kancelarii Notarialnej wŁ.przed notariuszemM. W.za nr Rep.(...)M. K.iR. P., działający w imieniuPrzedsiębiorstwa (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, zbyli na rzecz(...) S.A.z siedzibą wŁ.prawo wieczystego użytkowania gruntudziałki nr (...)położonej wW.przyulicy (...), obszaru 0,6331 ha i prawo własności budynku magazynu o powierzchni 3012 m2, stanowiącego odrębną nieruchomość.
Na podstawie warunkowej umowy sprzedaży z 1 grudnia 2004 r., sporządzonej w Kancelarii Notarialnej wW.przed notariuszemD. M.z nr Rep.(...)oraz umowy przeniesienia użytkowania wieczystego z dnia 21 stycznia 2005 r., sporządzonej w Kancelarii Notarialnej wW.przed notariuszemD. M.z nr Rep.(...),Spółdzielnia Handlowo – Produkcyjna Hurt- (...)w likwidacji sprzedała małżonkomK.iA. S.prawo użytkowania wieczystegodziałki oznaczonej numerem (...)o powierzchni 0,0989 ha, położonej wW., objętejksięgą wieczystą Kw Nr (...). Dla nieruchomości tej w Sądzie Rejonowym w Wieluniu V Wydział Ksiąg Wieczystych założonoksięgę wieczystą Kw Nr (...). W § 8 przedmiotowej umowy został zawarty wniosek do Sądu wieczystoksięgowego wW.o odłączenie zksięgi wieczystej Nr (...)działki o nr (...)i założenie dla niej nowej księgi wieczystej, wpisanie w dziale II prawa własności na rzecz GminyW., a jako użytkowników wieczystych do dnia 13 lipca 2092 rokuK.iA.małżonkówS.na prawach wspólności ustawowej, natomiast w dziale III księgi wieczystej przepisanie służebności gruntowych obciążającychdziałkę nr (...), według wpisów dokonanych w dziale IIIksięgi wieczystej Nr (...). Przedmiotowadziałka gruntu nr (...)stanowiła drogę dojazdową wewnętrznie utwardzoną z poboczem. Po podpisaniu umowy małżonkowieS.postawili na nieruchomości, od stronyulicy (...), bramę wjazdową. Przy zakładaniu, na podstawie wniosku z dnia 24 stycznia 2005 r. o odłączenie zKw (...), założenie księgi wieczystej i wpis prawa użytkowania wieczystego oraz przepisanie służebności gruntowych, nie zostało w dziale IIIksięgi wieczystej Kw Nr (...)wpisane obciążenie polegające na tym, że każdoczesny właścicieldziałki numer (...)(obecnie, po podzialedziałki (...), a następnie(...)-działka nr (...)), objęty w/w księgą wieczystą zobowiązany jest do nieodpłatnej służebności gruntowej, polegającej na zapewnieniu prawa przejazdu i przechodu na rzecz każdoczesnego właściciela nieruchomości stanowiącejdziałkę oznaczoną numerem (...).
Po nabyciu przezK.iA. S.prawa użytkowania wieczystego gruntudziałki nr (...),K. S.prowadzącyPrzedsiębiorstwo Handlowo-Usługowe (...), zamontował dodatkowo dwie bramy, jedną od stronydziałki nr (...), a drugą pośrodkudziałki nr (...). Wszystkie bramy zostały zamknięte na klucz. Po zamknięciu bram, nadziałce nr (...)pracownicyfirmy (...)zaczęli składować palety oraz skrzynie z towarami, parkować samochody służbowe, jak i prywatne oraz tankować pojazdy, co spowodowało, że przejazd tą drogą stał się niemożliwy lub bardzo utrudniony. W związku z zamknięciem bram, ruch odbywał się tylko drogą nadziałce nr (...), co powodowało zatory oraz problemy z dojazdem i wyjazdem pracowników, dostawców, najemców oraz klientów przyjeżdzających do budynków znajdujących się nadziałce nr (...).
Aktem notarialnym z dnia 7 marca 2005 r., sporządzonym w Kancelarii Notarialnej wW.przed notariuszemI. K.za nr Rep.(...),Spółdzielnia Handlowo Produkcyjna Hurt- (...)w likwidacji z siedzibą wW.zrzekła się prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numerem(...)o obszarze 0,1107 ha, objętejksięgą wieczystą Kw Nr (...)na rzecz GminyW..
Na podstawie umowy przeniesienia prawa wieczystego użytkowania gruntu i własności budynków z dnia 04 października 2012 r., sporządzonej w Kancelarii Notarialnej wŁ.przed notariuszemM. W.z nr Rep.(...),(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wŁ.przeniósł na rzeczPrzedsiębiorstwa (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.prawo użytkowania wieczystego zabudowanej nieruchomości położonej wW., przyulicy (...), stanowiącej działkę onumerze ewidencyjnym (...), o powierzchni 0,6331 ha oraz prawo własności budynku handlowo-usługowego o powierzchni zabudowy 3012,00 m2oraz dwóch obiektów oznaczonych jako zbiorniki i silosy oraz budynki magazynowe o powierzchni zabudowy 56,00 m2i 100,00 m2. Po zakupieniu budynków podjęto działania, mające na celu otwarcie bram znajdujących się nadziałce nr (...), ponieważ z uwagi na usytuowanie budynków magazynów i biur, jego długość oraz wybudowanie w 2008 r. chłodni, powstał problem z dojazdem do pomieszczeń znajdujących się nadziałce nr (...), bowiem nadziałce nr (...)prowadzącej do budynków magazynowych zatrzymywały się samochody ciężarowe, z których rozładowywane są towary dostarczane zarówno do hurtowni należącej doK. S., jak i pozostałych firm, które prowadzą działalność wzdłużdziałki nr (...). Do postawionej chłodni najkrótszy dojazd przebiega przezdziałkę nr (...).
Pozwem z dnia 26 listopada 2014 r., powódPrzedsiębiorstwo (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW., wystąpił przeciwko GminieW.orazA.iK.małżonkomS.o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym.
Wyrokiem z dnia 20 października 2015 r., w sprawie o sygn. akt I C 798/14, Sąd Rejonowy Wieluniu uzgodnił treśćksięgi wieczystej Kw Nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Wieluniu V Wydział Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości położonej wW., oznaczonej numeremdziałki (...)z rzeczywistym stanem prawnym, w ten sposób, że nakazał w dziale I-SP w/w księgi wieczystej wpisać prawo dla każdoczesnego właściciela do nieodpłatnej służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu przez nieruchomość - działkę gruntu oznaczoną numerem(...), objętąksięgą wieczystą Kw Nr (...), prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Wieluniu V Wydział Ksiąg Wieczystych - stanowiącą drogę dojazdową dla przedmiotowej nieruchomości od stronyulicy (...)oraz treśćksięgi wieczystej Kw Nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Wieluniu V Wydział Ksiąg Wieczystych dla nieruchomości położonej wW., oznaczonej numeremdziałki (...)z rzeczywistym stanem prawnym, w ten sposób, że nakazał w dziale III w/w księgi wpisać ograniczenie polegające na tym, iż każdoczesny właścicieldziałki nr (...), objętej w/w księgą wieczystą zobowiązany jest do nieodpłatnej służebności gruntowej polegającej na zapewnieniu prawa przejazdu i przechodu przez nią dla każdoczesnego właściciela nieruchomości – działki gruntu oznaczonej numerem(...), objętejksięgą wieczystą Kw Nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Wieluniu V Wydział Ksiąg Wieczystych. Apelacja od tego orzeczenia wniesiona przez pozwanychK.iA.małżonkówS.została oddalona.
Pismem z 12 sierpnia 2016 r., powódPrzedsiębiorstwo (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW., wniósł pozew przeciwkoA.iK. S.o ochronę ograniczonegoprawa rzeczowegopoprzez zobowiązanie solidarnie pozwanych do umożliwienia powódce swobodnego i samodzielnego wyjazdu i wjazdu nadziałkę nr (...), objętąksięga wieczystą Kw Nr (...), zgodnie z treścią nieodpłatnej służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu przez działkę gruntu oznaczoną nr(...), objętąksięgą wieczystą Kw Nr (...), stanowiącą drogę dojazdową dodziałki gruntu nr (...)poprzez nakazanie pozwanym: usunięcia 3 bram wjazdowych posadowionych nadziałce gruntu nr (...), utrzymania nieruchomości nr(...)w stanie umożliwiającym swobodny przejazd i przejście, usunięcia zdziałki nr (...)wszelkich przedmiotów blokujących przejazd i przejście oraz zakazanie pozwanym parkowania pojazdów nadziałce nr (...)oraz umieszczania przedmiotów blokujących przejście i przejazd.
W dniu 1 czerwca 2017 r. wW.pomiędzyPrzedsiębiorstwem (...) Spółką z o.o.wW.jako wynajmującym, aFirmą Handlowo-Usługową (...)jako najemcą, została zawarta umowa najmu lokalu użytkowego o powierzchni 110m2. W § 2 ust. 3 umowy wskazano, iż wynajmujący zapewni dojazd do lokalu poprzezdziałki nr (...). Z uwagi na to, iż droga prowadząca do wynajmowanegolokalu nr (...)była zablokowana przez rozładowujące się tiry, które przyjeżdżały doPrzedsiębiorstwa Handlowo - Usługowego (...)-K. S., bramy znajdujące się nadziałce nr (...)zamknięte, a tym samym nie był zapewniony dojazd do wynajmowanego lokalu, w dniu 22 września 2017 r.Firma Handlowo-Usługowa (...)wypowiedziała, ze skutkiem natychmiastowym, umowę najmu lokalu użytkowego.
Wyrokiem z 18 września 2018 r., w sprawie o sygn. akt I C 907/16, Sąd Rejonowy Wieluniu zobowiązał pozwanychA.iK. S.solidarnie do umożliwienia powódcePrzedsiębiorstwu (...) Spółce z o.o.wW., swobodnego i samodzielnego wjazdu i wyjazdu nadziałkę nr (...), objętąksięgą wieczystą Kw Nr (...), zgodnie z treścią nieodpłatnej służebności gruntowej polegającej na prawie przejazdu i przechodu przez działkę gruntu oznaczoną nr(...), objętąksięgą wieczystą Kw Nr (...), stanowiącej drogę dojazdową dladziałki nr (...)poprzez: a) nakazanie pozwanym stałego otwarcia 3 bram usytuowanych nadziałce nr (...)w godzinach od 7.00 do 16.00 od poniedziałku do soboty oraz do wydania powódce kluczy do 3 bram wjazdowych, znajdujących się nadziałce gruntu nr (...), b) nakazanie pozwanym utrzymywania nieruchomości nr(...)(drogi) w stanie umożliwiającym swobodny przejazd i przejście, c) nakazanie pozwanym usunięcia zdziałki nr (...)(drogi) wszelkich przedmiotów blokujących przejazd i przejście, d) zakazanie pozwanym parkowania pojazdów nadziałce nr (...)(drodze) oraz umieszczania na w/w działce przedmiotów blokujących przejście i przejazd. Na skutek apelacji wniesionej przez pozwanychK.iA.małżonkówS., Sąd Okręgowy w Sieradzu, wyrokiem z dnia 19 grudnia 2018 r., wydanym w sprawie o sygn. akt I Ca 473/18, zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1c i 1d oraz w punkcie 2, w ten sposób, że uchylił punkt 1c i 1d, natomiast zasądzoną w punkcie 2 kwotę 2 495,64 złotych obniżył do kwoty 1 752,70 złotych, a w pozostałej części apelację oddalił. Po wydaniu wyroku bramy zostały otwarte i korzystają z nich pracownicy i kontrahenciPrzedsiębiorstwa (...) Spółki z o.o.z siedzibą wW., jak i pracownicy oraz kontrahenci, przyjeżdzający dofirmy (...), która to firma wynajmuje dwa magazyny. Jednocześnie otwarcie bram, znajdujących się nadziałce nr (...), usprawniło dojazd do całejdziałki nr (...).
Wyrokiem z 6 lutego 2019 r., w sprawie o sygn. akt I C 856/18, Sąd Rejonowy Wieluniu w punkcie uzgodnił treśćksięgi wieczystej Kw Nr (...), prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Wieluniu V Wydział Ksiąg Wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, iż w dziale I Sp pod numerem prawa 2, w miejsce dotychczasowej treści prawa, nakazał wpisać: „K.użytkownikowi wieczystemudziałki nr (...), objętej niniejszą księgą wieczystą przysługuje bezpłatna służebność gruntowa polegająca na prawie przejazdu i przechodu przezdziałkę numer (...), objętąksięgą wieczystą numer (...)– stanowiącą drogę dojazdową dla przedmiotowej nieruchomości od stronyulicy (...)oraz treśćksięgi wieczystej Kw Nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Wieluniu V Wydział Ksiąg wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, iż w dziale III pod numerem wpisu 4 w miejsce dotychczasowej treści nakazał wpisać: „K.użytkownik wieczystydziałki numer (...), objętej niniejszą księgą wieczystą obciążony jest bezpłatną służebnością gruntową polegającą na zapewnieniu prawa przejazdu i przechodu przez nią na rzecz każdoczesnego użytkownika wieczystegodziałki numer (...), objętejksięgą wieczystą numer (...)”. Apelacja od tego orzeczenia wniesiona przez pozwanychK.iA.małżonkówS.została oddalona.
W chwili obecnej, przy drodze znajdującej się nadziałce nr (...), działalność gospodarczą prowadzi sześć firm, do których przyjeżdżają zarówno samochody osobowe, jak i ciężarowe.
Jak zauważył Sąd Rejonowy, powództwo zostało oparte naart. 295 k.c.Warunkiem zatem jego uwzględnienia była ustalenie, że służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie. Utrata wszelkiego znaczenia tylko wtedy zaś stanowi podstawę zniesienia służebności gruntowej na podstawieart. 295 k.c., gdy ma charakter obiektywny i trwały i zachodzi jedynie wówczas, gdy służebność przestanie przynosić jakąkolwiek korzyść gospodarczą nieruchomości władnącej. Miałoby to miejsce w sytuacji (z wyłączeniem jednak działań właścicieli nieruchomości służebnej sprzecznych z treścią służebności gruntowej), gdyby przesłanki, dla których nastąpiło ustanowienie służebności przestały istnieć i służebność nie zwiększałaby już użyteczność nieruchomości władnącej, chociażby przez krótki okres w roku.
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy służebność gruntowa została ustanowiona zanim zarówno powodowie nabyli użytkowanie wieczyste nieruchomości nią obciążonej, jak i pozwany nabył użytkowanie wieczyste nieruchomości władnącej. Zgodnie z zapisem umownym z 5 listopada 1994 r., polegała na prawie korzystania z dróg dojazdowych znajdujących się nadziałce numer (...)od stronyulicy (...). Czyli służebność gruntowa ustanowiona była od początku na dwóch drogach tylko, wówczas istniała inna numeracja, bowiem w wyniku podziału powstałydziałki nr (...). Natomiast, powodowie 1 grudnia 2004 r. zakupili odSpółdzielni Handlowo - Produkcyjnej Hurt- (...)w likwidacji prawo użytkowania wieczystegodziałki oznaczonej numerem (...)o powierzchni 0,0989 ha, stanowiącej drogę dojazdową wewnętrznie utwardzoną z poboczem. W umowie został zawarty wniosek o przepisanie służebności gruntowej, obciążającejdziałkę nr (...)według wpisów dokonanych w dziale III księgi wieczystej. Tym samym małżonkowieS.mieli świadomość istnienia tej służebności i tego, że nabywana przez nich nieruchomość (prawo użytkowania wieczystego) jest położona na terenach przeznaczonych do prowadzenia działalności gospodarczej, na których zlokalizowane były m.in. prowadzone przez nichPrzedsiębiorstwo Handlowo-Usługowego (...)-K. S.orazPrzedsiębiorstwo (...) Spółka z o.o., co wiąże się z ruchem pojazdów, w tym w szczególności o dużych gabarytach.
Powód, zarzucając pozwanemu, że nie korzystał z ustanowionej służebności nie zauważa, iż korzystanie z niej od 2004 r. było obiektywnie niemożliwe, z uwagi na działania samego powoda. Skoro to powód pozbawił pozwanego możliwości korzystania z przysługującej mu służebności gruntowej, powództwo winno podlegać oddaleniu choćby z uwagi naart. 5 k.c.Nie może bowiem być tak, że powód najpierw praktycznie uniemożliwia pozwanemu korzystanie ze służebności, a następnie fakt ten wykorzystuje w procesie o zniesienie służebności gruntowej.
Ponadto wart. 295 k.c.jest mowa o utracie znaczenia służebności dla nieruchomości, a nie dla samego personalnie wskazanego właściciela nieruchomości władnącej. Nie ma tym samym znaczenia, czy faktycznie i z jaką częstotliwością sam pozwany z niej korzysta, skoro jak wskazano chodzi o utratę znaczenia dla samej nieruchomości w sensie obiektywnym i trwałym. Zresztą od chwili ustanowienia służebności do czasu zainicjowania niniejszej sprawy nie zmienił się charakter nieruchomości i jej społeczno - gospodarcze przeznaczenie. Niezależnie kto będzie prowadził działalność gospodarczą na nieruchomości nr(...), to i tak nieruchomość będzie miała charakter przemysłowo - gospodarczy, związany z prowadzeniem działalności m.in. magazynowej, a tym samym będzie związana z ruchem pojazdów, w tym w szczególności o dużych gabarytach.
Pozwany po „odzyskaniu” służebności - uzgodnieniu księgi wieczystej podjął działania mające na celu ochronę ograniczonegoprawa rzeczowego. Zarzut podnoszony przez pełnomocnika powodów, iż pozwanyPrzedsiębiorstwo (...) Spółka z o.o.z siedzibą wW., po wybudowaniu chłodni, sam przyczynił się do ograniczenia możliwości poruszania się podziałce nr (...)i zwiększenia w ten sposób ruchu (dojazd do chłodni), nie ma w przedmiotowej sprawie znaczenia, bowiem przejazd był już utrudniony przed wybudowaniem chłodni. Z uwagi zaś na zachowanie powodów, pozwany ma problem z wynajęciem chłodni, która została wybudowana, aby przynosić zysk. Poprzez brak możliwości dojazdu, albo bardzo utrudniony dojazd do chłodni, która usytuowana jest na końcudziałki nr (...), zawarta zFirmą Handlowo - Usługową (...)umowa najmu lokalu użytkowego została po trzech miesiącach wypowiedziana ze skutkiem natychmiastowym, z uwagi na niedotrzymanie warunków umowy - brak dojazdu do wynajmowanych pomieszczeńdrogą nr (...). Do chwili obecnej budynek chłodni nie został wynajęty. W takim wypadku służebność jest tym bardziej uzasadniona, gdyż najlepszy, najmniej kolizyjny dojazd do pomieszczeń chłodni przebiega przezdziałkę nr (...).
Okoliczność, iż wbrew temu co twierdzą stający w imieniu pozwanej Prezes i Wiceprezes Zarządu, nadziałce nr (...)nie ma takiego ruchu samochodów, zatem droga nie korkuje się i przejazd nią jest swobodny, nie ma znaczenia dla sprawy. Wszakże, usprawnienie płynności ruchu nadziałce nr (...), rozwiązało się właśnie w momencie kiedy powodowieA.iK.małżonkowieS.wykonali wyrok Sądu z dnia 18 września 2018 r. w sprawie o sygn. akt I C 907/16.
Zarówno na nieruchomości nr(...), jak i innych zlokalizowanych w sąsiedztwie prowadzi się działalność gospodarczą, raz z większym natężeniem raz z mniejszym, a ruch pojazdów odbywa się stale. Przy drodze nadziałce nr (...)zlokalizowanych jest sześć firm, które korzystają z samochodów dostawczych, ciężarowych, a nieruchomość nr(...)znajduje się w najmniej komfortowym położeniu. Zatem służebność drogi nadziałce nr (...)ma nadal duże znaczenie gospodarcze dla nieruchomości nr(...).
Mając na uwadze przedstawione argumenty, Sąd pierwszej instancji uznał, że brak jest podstaw do zniesienia służebności gruntowej ustanowionej nadziałce nr (...)bez wynagrodzenia w trybieart. 295 k.c.Z tych przyczyn powództwo podlegało oddaleniu.
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.
Powodowie wnieśli apelację od wyroku Sądu Rejonowego, zaskarżając go w całości i podnosząc następujące zarzuty:
1. naruszenia przepisów postępowania tj.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędne wnioskowanie z zebranego materiału dowodowego, brak logiki i doświadczenia życiowego oraz przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów polegające na:
a. uznaniu, żedroga (...), której dotyczy treść służebności, była wykorzystywana przez samochody ciężarowe przyjeżdżające zarówno do powoda jak i pozwanego, gdydroga (...)była zablokowana w sytuacji, gdydroga (...)od co najmniej 1994 r. do 2019 r. była zamknięta przez trzy posadowione bramy, a przez to, że pozwany nie korzystał zdrogi (...), znajdował się na niej towar powoda w związku z prowadzoną przez niego działalnością;
b. uznaniu za wiarygodne, że zamknięcie bram nadziałce (...)wymusiło wykorzystywaniedrogi (...)do przejazdu do nieruchomości pozwanego(...)w sytuacji, gdy umiejscowienie i charakterystyka tej drogi jest niewątpliwie bardziej przydatna logistycznie i gospodarczo pozwanemu, który stale się nią porusza i nie ma to żadnego związku z zamknięciem bram nadrodze (...), a pozwany nie korzystał z tej drogi przed postawieniem bram;
c. uznaniu za wiarygodne zeznań świadkaH. Z., w tym okoliczności zawarcia rzeczywistej umowy dzierżawy pozwanego zH. Z., pozostającemu w bliskiej relacji rodzinnej z osobami zarządzającymi firmą pozwanej, w sytuacji, gdy pozwany nie przedstawił, iż umowy dzierżawy chłodni były zawierane także z innymi podmiotami, ani że chłodnia była w ogóle w jakikolwiek sposób przez pozwanego wykorzystywana;
d. uznanie za wiarygodne okoliczności utrzymania służebności przechodu i przejazdu z uwagi na działalność gospodarczą pozwanego i wzmożony ruch pojazdów, w sytuacji, gdy świadek pozwanegoK. A., dyrektor handlowy zakładu pozwanego zeznała, że w porównaniu do lat poprzednich nastąpiła redukcja zatrudnienia pracowników do czterech osób, co powinno skutkować uznaniem zeznań pozwanych za niewiarygodne, skoro w latach wcześniejszych nie było gospodarczej potrzeby korzystania ze służebności, a tym bardziej obecnie, kiedy pozwany znacznie ograniczył swoją działalność;
e. nienadaniu znaczenia okoliczności wynikającej z zebranego materiału dowodowego, że do siedziby pozwanego prowadzi inna przejezdna i urządzonadroga (...), znacznie szersza i dogodniejsza aniżelidroga (...), z której pozwany dotąd korzystał i która ma dostęp do drogi publicznej oraz nie powoduje utrudnień po stronie powoda w zakresie prowadzenia przez niego działalności gospodarczej;

    f. pominięciu przy ocenie materiału dowodowego, żedroga (...)jest obecnie drogą gminną i ogólnodostępną, a w dacie ustanowienia służebności wchodziła w skład nieruchomości(...)i nie stanowiła drogi dojazdowej do nieruchomości(...), co ma wpływ na uznanie przez Sąd, że służebność nadrodze (...)zwiększa użyteczność nieruchomości władnącej i nie utraciła wszelkiego znaczenia bez względu na istniejący dojazddrogą (...);

g. uznaniu, że powód poprzez zamontowanie bramy miał na celu uniemożliwienie wykonywania służebności gruntowej pozwanemu w sytuacji, gdy brama środkowa i ostatnia od strony działki pozwanego zostały postawione w 2004 r., a więc w czasie, gdy pozwany był leasingobiorcą swojej nieruchomości i jak sam przyznał, nie korzystał z tej drogi w tym okresie, a co ma wpływ na uznanie przez Sąd I instancji, że służebność gruntowa nie utraciła znaczenia dla pozwanego, a jedynie powód uniemożliwiał jej wykonywanie;
h. ustaleniu, że w związku z zamknięciem bram nadziałce (...)ruch odbywający się na tereniedziałki (...)był utrudniony, były zatory i problemy z wjazdem i wyjazdem w zakresie, w jakim Sąd dał wiarę zeznaniom świadków pozwanego i pozwanego zeznających na tę okoliczność, a pominął tym samym dowód z nagrań obrazuvideoznajdujących się w aktachsprawy prowadzonej przed Sądem Rejonowym w Wieluniu w sprawieIC 907/16 o ochronęograniczonegoprawa rzeczowegona okoliczność częstotliwości ruchu nadrodze (...), a ozałączenie czego do akt niniejszej sprawy powód wnosił w toku postępowania;
2. naruszeniaart.233 § 1 k.p.c.w zw. zart.227 k.p.c.iart.236 § 1 k.p.c.przez pominięcie dowodu w postaci zeznań świadkaA. W.w sytuacji, gdy teza dowodowa zeznań świadkaA. W.dotyczyła niekorzystania przez pozwanego ze służebności gruntowej i utraty wszelkiego znaczenia dla pozwanego;
3. sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez:
- ustalenie w oparciu o zeznania świadkaH. B., że od 1992 do 2007 r. pozwany korzystał naprzemiennie z obu dojazdów do swojej siedziby tj. drogami nadziałce (...), mimo że zgodnie z ustaleniami Sądu Okręgowego w Sieradzu z dnia 4 luty 2016 r. w sprawie sygn. II Ca 3/16 o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym Sąd uznał za niewiarygodne zeznaniaM. K., że pozwany korzystał zdrogi (...)do 2007 r., skoro w 2004 r. została posadowiona brama środkowa i ostatnia od strony nieruchomości pozwanego, a od lat 70 XX wieku odulicy (...)stała inna brama, posadowiona przez poprzedników prawnych powoda;
- ustalenie, że służebność gruntowa przechodu i przejazdu jest niezbędna pozwanej do prowadzenia przez nią działalności gospodarczej, posiada walor korzyści gospodarczej i zwiększa użyteczność nieruchomości władnącej, mimo że od co najmniej 1994 r. służebność nie była wykorzystywana (zeznaniaM. S.), w czasie jej ustanowienia nie było chłodni stanowiącej obecnie podnoszony przez pozwanego główny powód jej utrzymania; pominięcie tym samym, że z uwagi na prowadzenie przez strony postępowania konkurencyjnej działalności nieruchomość objęta służebnością jedynie w sposób pozorny wymaga jej utrzymania wobec nieruchomości strony pozwanej jako władnącej, skoro od lat droga ta nie była wykorzystywana, a powód nie zdecydowałby się na zakup nieruchomości służącej mu prowadzeniu działalności gospodarczej;
3. naruszenie przepisów postępowaniaart.227 k.p.c.w zw. z(...)§ 2 k.p.c.i233 § 1 k.p.c.poprzez pominięcie dowodu w postaci ekspertyzy technicznej aktualnego stanu uwarunkowania istnienia służebności gruntowej dla obsługidziałki nr (...)sporządzonej przezBiuro Usług (...), który to dowód powinien być rozparzony na okoliczność, że w dacie ustanowienia służebnościdroga (...)nie istniała, wchodząc w składdziałki (...), a do nieruchomości(...)nie było urządzonego żadnego, co Sąd pominął, badając jedynie kwestię znaczenia gospodarczego utrzymania szlaku służebnego dla nieruchomości pozwanego;

     4. naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art.
    295 k.c.w zw. zart.
    285 § 2 k.c.w zakresie, w jakim wskazane normy prawne przyjmują przy rozstrzyganiu o zniesieniu służebności gruntowej badanie celu jej ustanowienia tj. co było motywem jej ustanowienia na podstawie istniejących stosunków gospodarczych na nieruchomości ówczesny nr(...)oraz ocena przydatności gospodarczej dla nieruchomości władnącej, tym bardziej w świetle okoliczności faktycznych, że służebność gruntowa początkowo została ustanowiona na rzeczM. K.iB. G.w okresie, kiedy nieruchomość nie była wykorzystywana gospodarczo przez strony postępowania, nie istniała inna droga dojazdowa do nieruchomości(...), natomiast sam fakt obiektywnej i trwałej podstawy zniesienia służebności ujawnił się de facto już przed postawieniem bramy w 2004 r.;

5. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.art.295 k.c, w zw. z 288 i 285§ 2 k.c.poprzez ich niezastosowanie przez Sąd pierwszej instancji, w sytuacji, gdy ocena przesłanek zniesienia służebności gruntowej przechodu i przejazdu powinna zostać dokonana w oparciu również o uciążliwość wykonywania tej służebności przez użytkownika wieczystego nieruchomości władnącej na szkodę użytkownika wieczystego nieruchomości obciążonej, mając na uwadze prowadzenie przez powoda działalności gospodarczej, istniejąca inną drogę prowadzącą do nieruchomości władnącej, mającą dostęp do drogi publicznej.
W oparciu o wskazane zarzuty skarżący wniósł o

1
zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uznanie powództwa i orzeczenie o zniesieniu służebności gruntowej przechodu i przejazdu przez nieruchomość(...);

2
ewentualnie, w razie uznania przez Sąd drugiej instancji za uzasadnione, o uchylenie zaskarżonego rozstrzygnięcia i przekazanie sprawy Sądowi pierwsze instancji do ponownego rozpoznania;

3
zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego za pierwszą instancję i kosztów postępowania za drugą instancję.

4

Pozwany domagał się oddalenia apelacji na koszt skarżących.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności należy wskazać, iż wbrew zarzutom apelacji, Sąd pierwszej instancji dokonał prawidłowych ustaleń, które stanowią wynik właściwej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie. Ustalenia te zostały poczynione w takim zakresie, na jaki zezwalały przeprowadzone dowody, po dokonaniu ich oceny zgodnie z kryteriami wskazanymi wart. 233 § 1 k.p.c.Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia powołanego przepisu wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego. Wyrażenie przez stronę odmiennego poglądu, co do oceny poszczególnych dowodów jest prawem strony, jednakże możliwość przedstawienia innej wersji stanu faktycznego, nie świadczy jeszcze o nadużyciu swobodnej oceny dowodów. Jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne.
Dziwić może zarzut, że Sąd niezasadnie uznałza wiarygodne zeznania świadkaH. Z., choć twierdzenia w nich zawarte znajdują potwierdzenie w dowodach z dokumentów w postaciumowy najmu, pism kierowanych do pozwanego przez świadka oraz wypowiedzenia umowy. Sam zaś fakt pozostawania świadka w bliskiej relacji ze stroną nie pozbawia jego zeznań waloru wiarygodności, tym bardziej kiedy zeznania te korespondują z pozostałym materiałem dowodowym
Zresztą zeznania świadkówH. Z.,H. B.,J. Ł.,T. O.,M. S.,M. K.iK. A.oraz zeznającego w imieniu pozwanego Wiceprezesa ZarząduŁ. Z., na których Sąd pierwszej instancji oparł swoje ustalenia - jak słusznie zauważył Sąd Rejowy - są jasne, spójne i logiczne.
Należy wszakże zauważyć, że zdecydowana większość okoliczności, co do których skarżący zarzucają błąd w ustaleniach faktycznych nie ma znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Jak trafnie bowiem podkreślił Sąd pierwszej instancji, w treściart. 295 k.c.jest mowa o utracie znaczenia służebności dla nieruchomości, a nie dla jej konkretnego właściciela. Okoliczność zatem, czy faktycznie i z jaką częstotliwością sam pozwany korzystał ze służebności, czy i jakim okresie korzystanie ze służebności było faktycznie możliwe i jaka była i jest sytuacja ekonomiczna i obsada personalna przedsiębiorstwa pozwanego, pozostają obojętne dla oceny spełnienia przesłanek, o jakich mowa w powołanym przepisie. Z tych samych względów podlegał pominięciu dowód z zeznań świadkaA. W.. Również tę kwestionowaną decyzję procesową należy uznać za właściwą.
Jeśli zatem sięgniemy do uzasadnienia pozwu, w którym powodowie wskazali, że domagają się zniesienia służebności, ponieważ ta przestała przynosić jakąkolwiek korzyść nieruchomości władnącej, gdyż w 2004 r. wybudowano nadziałce nr (...)bramę, która uniemożliwia przejazd przez nieruchomość, a pozwany od kilku lat nie korzysta z przedmiotowej nieruchomości obciążonej służebnością przejazdu i przechodu, natomiast stale korzysta z drogi należącej do GminyW., która posiada bezpośrednio wyjazd na drogę publiczną przyul. (...), to w sposób oczywisty nie odnosi się ono do przesłanek zart. 295 k.c., ponieważ mowa jest o zachowaniu właściciela, nie zaś cechach nieruchomości władnącej.
Nie doszło także do naruszenia przez Sąd Rejonowy norm prawa materialnego.
Przy właściwej wykładniart. 295 k.c., pomocne jest sięgnięcie doart. 294 k.c., który również przewiduje możliwość zniesienia służebności, lecz za wynagrodzeniem. Otóż to w tym ostatnim uregulowaniu jest mowa o tym, że służebność nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej. Przepisart. 295nie odwołuje się zaś do konieczności istnienia służebności, lecz utracie dla nieruchomości władnącej wszelkiego znaczenia. Jest oczywiste, że służebność może nie być konieczna, lecz mieć znaczenie dla nieruchomości władnącej.
Słusznie podkreślał Sąd pierwszej instancji, że już w dacie ustanawiania służebności miała ona polegać na korzystaniu z dróg, nie zaś drogi dojazdowej. Nie budzi żadnych wątpliwości, że obie te drogi (biegnąca przez działki o aktualnych numerach(...)) już wówczas faktycznie istniały w terenie. Wynika to również z dowodu, którego pominięcie zarzucają w apelacji skarżący w postaci ekspertyzy technicznej aktualnego stanu uwarunkowania istnienia służebności gruntowej dla obsługidziałki nr (...)sporządzonej przezBiuro Usług (...)(strona 6 dokumentu - k. 471 akt sprawy). Różnica tkwi jedynie w oznaczeniu geodezyjnym działek i statusie drogi publicznej, który obecniedziałka nr (...)posiada.
Od chwili ustanowienia służebności do czasu zainicjowania niniejszej sprawy i wydania w tej sprawie wyroku nie zmienił się charakter nieruchomości władnącej i jej społeczno - gospodarcze przeznaczenie.Działka o nr (...)jest specyficznie ukształtowana i zabudowana. Jest to nieruchomość wąska, na której znajdują się budynki gospodarcze w postaci magazynów, chłodni i pomieszczeń biurowych. Jej odpowiednie wykorzystanie, zgodne z jej przeznaczeniem wymaga bardzo sprawnej i niczym nie zakłóconej komunikacji.
Oczywiście jest możliwy dojazd poprzezdziałkę o nr (...), lecz duże pojazdy dostawcze nie mają możliwości manewrowania już na tereniedziałki nr (...). Konieczne jest zatem wycofywanie. Pojazdy zmierzające do następnych pomieszczeń magazynowych, np. magazynu nr(...)lub do chłodni, mogą zatem - po pierwsze - mieć utrudniony dostęp z uwag na parkowanie pojazdów i wyładunek towarów do pomieszczeń umieszczonych bliżejdziałki o nr (...), po wtóre, z tych samych przyczyn czasowo niemożliwy może być wyjazd z nieruchomości. Ograniczenia dostępu mogą także wynikać z zatoru na drodze stanowiącejdziałkę (...). Przy nieruchomości tej zlokalizowanych jest bowiem sześć firm, które korzystają z samochodów dostawczych, ciężarowych Zarówno nadziałce nr (...), jak i innych zlokalizowanych w sąsiedztwie posadowione są budynki służące do prowadzenia działalności gospodarczej. Zatem stale odbywa się na nich ruch pojazdów, adziałka nr (...)- z punktu widzenia dostępu - znajduje się w najmniej komfortowym położeniu.
Niewątpliwie zatem istnienie służebności przejazdu przez działkę o(...)stanowiącej drogę ma korzystny wpływ na odpowiednie gospodarcze wykorzystanie nieruchomości pozwanego, usprawniając komunikację, poprzez dostęp z dwóch stron do budynków usytuowanych na nieruchomości.
Podsumowując, choć istnienie służebności obciążającej działkę powodów nie jest konieczne dla korzystania z nieruchomości władnącej i przez określony czas służebność ta nie była wykorzystywana, to brak jest podstaw do zniesienia służebności bez wynagrodzenia, bowiem nie tak zostały określone przesłanki takiego żądania opartego naart. 295 k.c.O tym zaś, że istnienie służebności nadal zwiększa użyteczność nieruchomości władnącej (art. 385 § 2 k.c.) świadczą okoliczności obiektywne, co do których strony nie pozostawały w sporze - charakter nieruchomości władnącej i sąsiednich oraz sposób ich zabudowy. Z tego punktu widzenia - w stosunku do sytuacji z daty ustanowienia służebności nie nastąpiły istotne zmiany. Bez znaczenia w tym kontekście jest także zakres uciążliwości dla nieruchomości obciążonej oraz świadomość powodów co do istnienia obciążenia w dacie nabycia użytkowania wieczystegodziałki nr (...).
W świetle powyższego, Sąd Okręgowy w pełni podziela przedstawioną w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia argumentację prawną, uznając wyrok za prawidłowy.
Z tych przyczyn apelacja podlegała oddaleniu jako bezzasadna na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c., zasądzając od powodów na rzecz poznanego kwotę 573 złote: 450 złotych, stanowiące wynagrodzenie pełnomocnika, obliczone na podstawie § 2 pkt 3 oraz § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności adwokackie z dnia 22 października 2015 r. (Dz.U. poz. 1800 ze zm.) oraz 123 złote stanowiące koszt dojazdu pełnomocnika na rozprawę.