Sąd Okręgowy w Siedlcach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 825/18
Data wyroku: 2019-05-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Jaszczuk
Słowa kluczowe: Swobodna ocena dowodów
Podstawa prawna: art. 437§ 1 i 2 kpk

Sygn. akt II Ka 825/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 maja 2019 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSO Grażyna Jaszczuk

Protokolant:

st. sekr. sąd. Anna Sieczkiewicz

przy udziale prokuratora Jakuba Pogorzelskiego
po rozpoznaniu w dniu 16 maja 2019 r.
sprawyG. P.
oskarżonego zart. 157 § 1 kk
na skutek apelacji, wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim
z dnia 10 października 2018 r. sygn. akt II K 550/18
wyrok uchyla i sprawę przekazuje Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt II Ka 825/18

UZASADNIENIE
G. P.został oskarżony o to, że w dniu 16 kwietnia 2018 r. w miejscowościB., gm.M., woj.(...), dokonał uszkodzenia ciałaG. W., w ten sposób, że uderzał go pięściami po twarzy i głowie oraz kopał po całym ciele, czym spowodował u niego uszkodzenie ciała w postaci: stłuczenia twarzoczaszki z krwiakiem okularowym oka prawego, raną powieki dolnej oka prawnego oraz złamaniem wieloodłamkowym ściany dolnej oczodołu prawego z przemieszczeniem nielicznych fragmentów kostnych do światła prawej zatoki szczękowej, czym spowodował u w/w rozstrój zdrowia trwający dłużej od 7 dni,
tj. o czyn zart. 157 § 1 kk
Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim wyrokiem z dnia 10 października 2018 r., sygn. II K 550/18:

I
oskarżonegoG. P.uniewinnił od popełnienia zarzucanego mu czynu;

II
koszty postępowania przejął na rachunek Skarbu Państwa.

Wyrok ten w całości, na niekorzyść oskarżonego zaskarżył prokurator, zarzucając mu:
- obrazę przepisów prawa karnego materialnego, tj. przepisuart. 217 § 1 kk, poprzez jego niezastosowanie, pomimo ustalenia przez sąd orzekający, że oskarżonyG. P.w ramach czynu objętego zarzutem aktu oskarżenia, uderzył pokrzywdzonego ręką w twarz, co stanowi naruszenie jego nietykalności cielesnej i wyczerpuje znamiona czynu zabronionego zart. 217 § 1 kk;
- obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść zaskarżonego wyroku, tj. 4kpk,art. 7 kpk,art. 410 kpk, polegającą na błędnej i dowolnej – zamiast swobodnej, opartej o wskazania wiedzy i doświadczenie życiowe – ocenie materiału dowodowego, wyjaśnień oskarżonego i opinii biegłego lekarza z zakresu medycyny sądowej, co w konsekwencji doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, że oskarżonyG. P.nie spowodował u pokrzywdzonegoG. W.obrażeń ciała zart. 157 § 1 kki uniewinnienia oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.
Podnosząc powyższe zarzuty prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim.
Na rozprawie apelacyjnej nie stawił się oskarżony – o terminie zawiadomiony prawidłowo. Prokurator poparł apelację i wniosek w niej zawarty.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja prokuratora jako zasadna, zasługiwała na uwzględnienie, stając się kanwą wydania przez Sąd Okręgowy rozstrzygnięcia o charakterze kasatoryjnym.
Skarżący podniósł szereg trafnych zastrzeżeń, związanych z wadliwą, pierwszoinstancyjną oceną zebranego w sprawie materiału dowodowego. Obraza treści przepisówart. 4 kpk,art. 7 kpkiart. 410 kpkmiała wpływ na treść wyroku uniewinniającego, który zdaniem Sądu Okręgowego, w tej formie nie mógł się ostać.
Charakterystycznym pozostaje, iż nawet przy teoretycznym przyjęciu prawidłowości pierwszoinstancyjnych ustaleń faktycznych, naruszenie treści przepisu prawa materialnegoart. 217 § 1 kk- w sposób wzorcowo opisany w apelacji - było oczywiste i nie pozwalało Sądowimeritina wydanie wyroku uniewinniającego, jako stanowczo przedwczesnego. Sąd ferując wyrok nie uniewinnia oskarżonego od konkretnej kwalifikacji prawnej określonej w akcie oskarżenia, lecz od zdarzenia opisanego w treści stawianego zarzutu. Nie jest związany ani szczegółowym opisem czynu w akcie oskarżenia, ani kwalifikacją prawną nadaną temu czynowi przez prokuratora. Jedynie zdarzenie historyczne, jako opis określonych faktów z przeszłości, wiąże Sąd orzekający w sprawie. Różnice pomiędzy treścią aktu oskarżenia a samą sentencją wyroku winny każdorazowo wynikać z zaawansowania postępowania prowadzonego w sprawie, które umożliwiało dokładniejsze wyrażenie czynności sprawczej.
Sądmeritiprocedując w tej konkretnej sprawie, zgodnie z treściąart. 399 § 1 kpk, winien uprzedzić strony, iż nie wychodząc poza granice aktu oskarżenia, czynG. P.z a/o można zakwalifikować według innego przepisu prawnego, tj.art. 217 § 1 kk- przestępstwa ściganego z oskarżenia prywatnego. Powyższe uchybienie tym bardziej budzi zdziwienie przy uwzględnieniu, że Sąd Rejonowy w pisemnych motywach wyroku nie negował tego, iż oskarżony w dniu zdarzenia był w mieszkaniuG. W.i uderzył pokrzywdzonego w twarz. Biorąc pod uwagę tryb ściągania w/w przestępstwa odebranie od pokrzywdzonego lub od prokuratora (w trybieart. 60 § 1 kpk) stosownego oświadczenia o ściganiu oskarżonego byłocondicio sine qua non, warunkiem absolutnie koniecznym, aby dalej procedować. W przeciwnym razie postępowanie winno zostać umorzone w oparciu o przepisart. 17 § 1 pkt 9 kpk– wobec braku skargi uprawnionego oskarżyciela. Stanowiska prokuratora w powyższym względzie nie można domniemywać. W orzecznictwie wskazuje się wprost, iż w przypadku ujawnienia się na rozprawie okoliczności, że czyn ścigany z oskarżenia publicznego stanowi przestępstwo prywatnoskargowe, prokurator winien w sposób nie budzący wątpliwości wyrazić swoją wolę co do ścigania takiego przestępstwa, np. przez złożenie odpowiedniego oświadczenia do protokołu rozprawy(por. wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 31 maja 2012 r., sygn. II AKa 141/12, Legalis Numer 742317).Podsumowując tę część rozważań, wydanie wyroku uniewinniającego było rozstrzygnięciem bezpodstawnym.
Przechodząc do szczegółowego omówienia naruszenia przepisów procesowych, Sąd Okręgowy poddając zaskarżony wyrok kontroli instancyjnej, stwierdził logikę argumentacji odnoszącą sięin concretodo poszczególnych dowodów w przekonującym środku odwoławczym wniesionym przez prokuratora. Kardynalnym uchybieniem była obrazaart. 7 kpk. Tok rozumowania przedstawiony w uzasadnieniu pierwszoinstancyjnym pozostaje sprzeczny z zasadami logiki, doświadczeniem życiowym oraz jest pełen luk. Nie sposób stwierdzić, aby Sąd I instancji w polu uwagi miał całokształt okoliczności wynikających z ujawnionych dowodów, zaś naruszenie zasady obiektywizmu nastąpiło w kierunku korzystnym dla oskarżonego, z jednoczesnym pominięciem wszystkiego, co go obciąża.
Rację ma oskarżyciel publiczny podnosząc w uzasadnieniu wniesionej apelacji, iż analiza treści zeznań pokrzywdzonegoG. W.wskazuje, że Sąd orzekający z nieznanych przyczyn nie odebrał od niego żadnych depozycji odnoszących się bezpośrednio do przebiegu zdarzenia, tj. sekwencji następujących sobie czynności i działańG. P., których dotyczył stawiany mu zarzut. Zdaniem Sądu II instancji, w szczególności niesłuszne było odrzucenie przez Sąda quojako niewiarygodnych zeznań pokrzywdzonego z postępowania przygotowawczego z tego powodu, że jest on czynnym alkoholikiem. Żaden z przeprowadzonych w sprawie dowodów nie wykluczał prawdziwości relacji pokrzywdzonego, a wręcz przeciwnie – wspierał ją. W ocenie Sądu Okręgowego, dotyczy to zarówno opinii biegłego odnośnie mechanizmu powstania obrażeń i ich zakresu, jak również zeznańM. P.iJ. W., którym pokrzywdzony przyznał się, iż został pobity przez oskarżonego.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 18 czerwca 2014 r., sygn. III KK 2/14 sam fakt nietrzeźwości, czy nawet uzależnienia od alkoholu świadka nie dyskwalifikuje automatycznie jego zeznań. Konieczna jest jedynie większa ostrożność w ocenie i uwzględnienie potencjalnych zaburzeń postrzegania i zapamiętywania. Można przy tym, czysto teoretycznie rozważać, czy stosunkowe częste przestępstwa dokonywane na szkodę takich osób nie są związane z założeniem czynionym przez potencjalnych sprawców, co do tego, że w razie ujawnienia przestępstwa i składania zeznań przez pokrzywdzonego łatwo będzie można podważyć wiarygodność świadka, który był w czasie zdarzenia nietrzeźwy lub świadka, który jest uzależniony od alkoholu(Legalis Numer 1034021).
Sąd Okręgowy w pełni podziela przestawione wyżej stanowisko Sądu Najwyższego. W przedmiotowej sprawie alkoholizm pokrzywdzonego stanowił okoliczność wielokrotnie podkreślaną przez oskarżonego i jego żonęE. P.. Nie budziła ona jakichkolwiek wątpliwości, w szczególności w świetle tego, iż pokrzywdzony z widocznymi, dotkliwymi obrażeniami w obrębie twarzy (k. 13, którenotabenewymagały założenia aż 5 szwów i z uwagi na dużą opuchliznę uniemożliwiały wykonanie prześwietlenia), w dniu 17 kwietnia 2018 r., a zatem w dniu następującym po zdarzeniu z a/o, w pierwszej kolejności udał się nie po pomoc medyczną, lecz do sklepu po piwo. Żaden z przesłuchiwanych w sprawie świadków nie wybielał osoby pokrzywdzonego. Nawet jego matka nie negowała istniejącego problemu. Niemniej jednak, Sądmeritiwinien zadać sobie pytanie, czy styl życia pokrzywdzonego, a nawet zdiagnozowana u niego padaczka, warunkowały niemal całkowite odrzucenie jego twierdzeń odnośnie pobicia przezG. P.i w konsekwencji niemal bezkrytyczne poczynienie ustaleń na podstawie wyjaśnień oskarżonego. Istotnym pozostawało, iż biegły lekarz opiniujący w tej sprawie (k. 41) wskazał na możliwą przyczynę doznanych przez pokrzywdzonego urazów ciała, tj. silne uderzenie (np. pięścią) w okolicę prawego oczodołu. Nie wypowiedział się, iż obrażenia pokrzywdzonegoG. P.mogły powstać w wyniku ataku padaczki i jest to prawdopodobne w stopniu zbliżonym do uderzenia pięścią w twarz. Przeprowadzenie dowodu z ustnej, czy też pisemnej opinii uzupełniającej w powyższym względzie mogłoby rozwiać wątpliwości i stanowić dowód wyraźnie przeczący wyjaśnieniom oskarżonego.
Przedstawione powyżej rozważania doprowadziły Sąd Okręgowy do przekonania, iż wszystkie podniesione przez prokuratora zarzuty są trafne, a Sąd I instancji rzeczywiście dopuścił się wskazanych we wniesionej apelacji uchybień. Dlatego też, zaskarżony wyrok uchylono i sprawę niniejszą przekazano Sądowi Rejonowemu w Mińsku Mazowieckim do ponownego rozpoznania.
Procedując po raz kolejny, Sąd I instancji przeprowadzi postępowanie w sposób pozbawiony wyżej opisanych uchybień, dogłębnie analizując kwestie wskazane przez Sąd Odwoławczy.
Z tych też względów, w oparciu o dyspozycjęart. 456 kpkw zw. zart. 437 § 2 kpk, Sąd Okręgowy w Siedlcach orzekł jak w wyroku.