Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 2464/18
Data wyroku: 2019-03-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Joanna Czernecka, Katarzyna Oleksiak, Paweł Szewczyk

Sygnatura akt II Ca 2464/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 marca 2019 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Paweł Szewczyk

Sędziowie:

SO Joanna Czernecka
SO Katarzyna Oleksiak (sprawozdawca)

Protokolant: stażysta Robert Nędza
po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2019 r. w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwaA. S.orazW. S.
przeciwkoBankowi (...) Spółce AkcyjnejwW.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego dla Krakowa-Podgórza w Krakowie z dnia 26 lipca 2018 r., sygnatura akt I C 864/16/P

1
oddala apelację;

2
zasądza od strony pozwanej solidarnie na rzecz powodów kwotę 1800 zł (jeden tysiąc osiemset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Katarzyna Oleksiak SSO Paweł Szewczyk   SSO Joanna Czernecka
Sygnatura akt II Ca 2464/18

UZASADNIENIE

Wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia  20 marca 2019 r.
Wyrokiem z dnia 26 lipca 2018 roku Sąd Rejonowy dla Krakowa - Podgórza w Krakowie zasądził od strony pozwanejBanku (...) Spółki AkcyjnejwW.solidarnie na rzecz powodówA. S.iW. S.kwotę 12.482 złotych z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, liczonymi od kwoty 8.817 złotych od dnia 19 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty i od kwoty 3.665 złotych od dnia 01 marca 2016 roku do dnia zapłaty (pkt I); oddalił powództwo w pozostałej części (pkt II) i zasądził od strony pozwanej solidarnie na rzecz powodów kwotę 4.744 złotych tytułem kosztów procesu, w tym kwotę 4.119 złotych tytułem kosztów zastępstwa procesowego (pkt III).
Podstawą tego rozstrzygnięcia był następujący stan faktyczny ustalony przez Sąd Rejonowy.
W dniu 15 stycznia 2007 roku za pośrednictwem przedstawiciela Banku(...)powodowieA. S.iW. S.złożyli wniosek kredytowy nr 3767/01/2007 wBanku (...) Spółka AkcyjnawW.. Wniosek ten został przyjęty przezM. O.(pełnomocnika). W Rubryce „Proponowane zabezpieczenia” Powodowie wskazali docelowo hipotekę na nieruchomości innej, niż kredytowana, tj. położonej wK., naul. (...), objętej KW nr(...)(spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu mieszkalnego). Jednocześnie w Rubryce „Oświadczenia wnioskodawców cd.” Powodowie wyrazili zgodę na objęcie udzielonego im przezBank (...) S.A.kredytu ubezpieczeniem przezTowarzystwo (...) S.A.z siedzibą wW., tj. ubezpieczeniem kredytu do czasu ustanowienia hipoteki oraz ubezpieczeniem brakującego wkładu własnego.
Przed zawarciem umowy kredytu hipotecznego Powodowie potwierdzili własnoręcznymi podpisami, że zapoznali się z pisemną informacjąBanku (...) S.A.dla Wnioskodawców ubiegających się o produkty hipoteczne indeksowane kursem waluty obcej, oparte na zmiennej stopie procentowej. W treści dokumentu potwierdzili jednocześnie, że w pierwszej kolejności przedstawiono im ofertę kredytu w PLN, z której rezygnują.
W procesie oceny zdolności kredytowej Powodów współczynnik wysokości kredytu hipotecznego do wartości zabezpieczającej go Nieruchomości (tzw. LtV – Loan to Value) kształtował się na poziomie 92,59 %, co zgodnie z decyzją kredytową wymagało ubezpieczenia niskiego wkładu własnego.
Po uzyskaniu opinii pozytywnej Departamentu Obsługi(...), poprzedzonej wstępną oceną zdolności kredytowej, w dniu 20 lutego 2007 rokuA. S.iW. S.zawarli zBankiem (...) Spółka AkcyjnawW.umowę kredytu hipotecznego nr(...)na kwotę 300.000 złotych, indeksowanego do CHF, z przeznaczeniem na zakup mieszkania w budowie od dewelopera o wartości 268.180,00 złotych o pow. 80,00m(

    2), położonego przyul. (...)wK.(lokal nr (...)w budynku „(...)”). Jako zabezpieczenie spłaty kredytu przewidziano ustanowienie hipoteki kaucyjnej na rzecz Banku do kwoty 510.000,00 PLN na spółdzielczym własnościowym prawie do lokalu mieszkalnego, położonym przyul. (...)wK., wpisanym doksięgi wieczystej nr (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Krakowie Wydział Ksiąg Wieczystych oraz cesja praw z polisy ubezpieczeniowej (2). [W operacie szacunkowym z dnia 05 lutego 2007 roku wartość prawa do lokalu mieszkalnego przyul. (...)wK.o pow. 50,90 m(

    2)została wyceniona na kwotę 324.000 zł.] W § 9 ust. 7/ Umowy zastrzeżono ponadto, że dodatkowe zabezpieczenie kredytu do czasu, gdy saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu stanie się równe lub niższe niż 259.200 złotych, stanowi ubezpieczenie kredytów hipotecznych z niskim udziałem własnym kredytobiorcy na podstawie umowy zawartej przezBank (...) S.A.wW.z(...) S.A.wW.. Na podstawie § 9 pkt 8/ Umowy Kredytobiorca był zobowiązany do zwrotu Bankowi kosztów ubezpieczenia w wysokości 1.630 zł za pierwszy 36-miesięczny okres trwania ochrony ubezpieczeniowej. Jednocześnie zgodnie z § 9 pkt 9/ Umowy jeżeli w ciągu 36 miesięcy ochrony ubezpieczeniowej saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu nie stanie się równe lub niższe niż 259.200 zł, Kredytobiorca jest zobowiązany do zwrotu kosztów ubezpieczenia za kolejny 36 miesięczny okres udzielonej Bankowi przez(...)wW.ochrony ubezpieczeniowej, o czym kredytobiorca zostanie poinformowany przez Bank pisemnie.
W związku z zawarciem umowy kredytu Powodowie udzielili jednocześnieBankowi (...) S.A.pełnomocnictwa do pobierania z ich rachunku bankowego opłat z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia przezBank (...)w(...) S.A.wW.do czasu złożenia w Banku prawomocnego odpisu z Księgi Wieczystej z wpisaną hipoteka na rzecz Banku oraz pobierania opłaty z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia przez Bank niskiego wkładu własnego w(...) S.A.wW.i pobierania składki za kolejne okresy ubezpieczenia wraz z okresem ubezpieczenia, w którym saldo zadłużenia z tytułu kredytu stanie się równe/ mniejsze niż 80% wartości nieruchomości. Pełnomocnictwo nie zawierało umocowania do pobierania składek z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego na rzecz innego ubezpieczyciela.
Zgodnie definicją zawartą w § 2 pkt 6/ Regulaminu kredytowania osób fizycznych w ramach usług bankowości hipotecznej wBanku (...) S.A.niskim wkładem własnym jest udział środków własnych kredytobiorcy (rozumiany jako różnica pomiędzy wartością nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie, a kwotą kredytu) w stosunku do wartości nieruchomości poniżej wymaganego standardowego minimum, wynoszący do 10 % wartości nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie kredytu w przypadku kredytu w PLN, do 20 % wartości nieruchomości stanowiącej zabezpieczenie kredytu w przypadku kredytu w walucie obcej/ kredytu indeksowanego kursem waluty obcej.
W § 7 pkt 6-9 Regulaminu uregulowane zostały kwestie refinansowania przez kredytobiorcę kosztów poniesionych przez Bank w związku z ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego. W przeciwieństwie do umowy kredytowej, w Regulaminie nie zostało wymienione wprost żadne towarzystwo ubezpieczeniowe.
Bank (...) S.A.kierował do Powodów pisma informujące o nadchodzącym terminie płatności składki ubezpieczenia niskiego wkładu własnego ((...)) oraz szacunkowej wysokości opłaty, a także o warunkach, na jakich opłata ta może zostać obniżona. Tytułem pokrycia składki(...), w dniu zawarcia umowy kredytu hipotecznego Powodowie uiścili kwotę 1.630 złotych za pierwszy okres ochrony ubezpieczeniowej. Następnie w dniu 26 lutego 2010 roku powodowie uiścili na rzeczBanku (...) S.A.wW.kwotę 4.024 złotych. Kolejno w dniu 20 marca 2013 roku Bank pobrał składkę w wysokości 4.141 złotych, a w dniu 29 lutego 2016 roku - 3.665 złotych.
W ramach Umowy Generalnej z tytułu ubezpieczenia umowy kredytu nr(...)
Bank (...) S.A.przekazał na rzecz(...) S.A.(aktualnie(...)TU S.A.(...)) składkę ubezpieczeniową w wysokości 978,00 złotych za 36- miesięczny okres ubezpieczenia, który rozpoczął się 23.02.2007 roku.
W kolejnych okresach w ramach Umowy ubezpieczenia niskiego wkładu portfela kredytów hipotecznychBank (...) S.A.uiścił na rzeczTowarzystwa (...) S.A.weW.następujące kwoty z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu dla kredytu(...):

1
w okresie ubezpieczenia od 01.08.2010 do 31.01.2013 roku – składka 1.658 zł,

2
w okresie ubezpieczenia od 01.02.2013 do 31.01.2016 roku – składka 2.347 zł,

3
w okresie ubezpieczenia od 01.02.2016 do 31.01.2019 roku – składka 3.665 zł, przy czym ostatecznie okres ubezpieczenia został skrócony do dnia 24.03.2016 roku; za niewykorzystany okres ochrony ubezpieczeniowej Towarzystwo dokonało zwrotu składki Ubezpieczającemu w łącznej wysokości 3.485 zł (3.360 zł + 125 zł).

W dniu 01 grudnia 2010 roku Powodowie złożyli pierwszy wniosek o zmianę warunków kredytu nr(...)poprzez zmianę zabezpieczeń z hipoteki na własnościowym spółdzielczym prawie do lokalu przyul. (...)wK.na hipotekę na lokalu stanowiącym odrębną własność przyul. (...)wK., której zakup został sfinansowany z kredytu. Z przedłożonego przy wniosku operatu szacunkowego, sporządzonego przez uprawnionego rzeczoznawcę majątkowego mgr inż.A. P.z dnia 23.11.2010 roku wynikało, że wartość lokalu mieszkalnego przyul. (...)wK.o pow. 79,29 m(

    2), objętego KW nr(...)wynosi 522.500 zł. W związku z decyzją odmowną, w dniu 23 grudnia 2015 roku Powodowie wystąpili z kolejnym (analogicznym) wnioskiem o zmianę warunków kredytu hipotecznego w zakresie zabezpieczenia, co ostatecznie doprowadziło do zmiany Umowy w tym zakresie Aneksem z dnia 05-01-2016 roku. Jednocześnie pismem z dnia 05 stycznia 2016 roku – w związku z otrzymaniem kolejnego wezwania do zapłaty Powodowie wszczęli procedurę reklamacyjną i wezwaliBank (...) S.A.do zwrotu kwot pobranych dotychczas na podstawie Umowy kredytu hipotecznego nr(...)tytułem ubezpieczenia niskiego wkładu własnego w łącznej wysokości 9.271 zł. W odpowiedzi na reklamację nr(...)Bank (...) S.A.odmówił zwrotu środków wpłaconych tytułem UNWW podkreślając, że bez dodatkowego zabezpieczenia spłaty kredytu w sytuacji, kiedy kwota kredytu przekracza 80% wartości nieruchomości, Bank nie podjąłby decyzji o udzieleniu kredytu.
Nadto Sąd Rejonowy ustalił, że powodowie nie byli szczegółowo informowani o zasadach funkcjonowania oraz warunkach ubezpieczenia niskiego wkładu własnego (UNWW). Wysokość pierwszej składki wynikała wprost z umowy kredytu hipotecznego, natomiast nie przedstawiono im symulacji oraz sposobu kalkulacji opłaty z tytułu UNWW w przyszłości. Powodom nie przedstawiono również treści umowy pomiędzy Bankiem a ubezpieczycielem(...) S.A., wybór Ubezpieczyciela oraz wysokość opłaty z tytułu UNWW nie podlegały negocjacjom. W konsekwencji Powodowie nie wiedzieli, ile ostatecznie wynosiła składka przekazywana przez Bank na rzecz Ubezpieczyciela, nie znali warunków umowy ubezpieczenia pomiędzy Bankiem a ubezpieczycielem i nigdy nie została im ona przedstawiona, gdyż są to informacje niejawne Banku. Powodowie nie byli stroną tej umowy i nie mieli żadnego wpływu na jej treść. Wszelkie rozmowy z pracownikiem banku dotyczyły głównie kredytu. Powodowie uzyskali informację, że nie ma możliwości negocjacji w zakresie ani kredytu ani ubezpieczenia gdyż zapisy te stanowią wzorzec i są szablonowe. Również zapisy regulaminu do umowy nie były z powodami indywidualnie uzgadniane.
Powodowie podpisali wszystkie dokumenty, jakie im przedstawiono, celem zawarcia umowy o kredyt hipoteczny o ustalonych parametrach. Bez wyrażenia zgody na warunki ubezpieczenia powodowie nie uzyskaliby kredytu. Powodowie nie byli informowani o sposobie ustalania kursów walut, jak też o tym, w jaki sposób może się on zmieniać w ramach wewnętrznych rozliczeń Banku zarówno w przypadku kredytu jak i ubezpieczenia, a jedynie o ryzyku związanym ze zmianą kursu waluty (CHF).
W momencie zawierania umowy Powodowie byli przekonani, że do spłaty pozostanie im kwota udzielonego kredytu oraz jednorazowa składka z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego. Mieli jednocześnie świadomość, że rata kredytu ustalana jest w oparciu o kurs franka szwajcarskiego, w konsekwencji czego jej wysokość może ulegać zmianie. Nie byli natomiast informowani, jak w praktyce funkcjonuje umowa ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, a w szczególności, czy ubezpieczyciel miałby jakieś roszczenia w stosunku do Kredytobiorcy w przypadku wystąpienia tzw. „wypadku ubezpieczeniowego”.
O zmianie ubezpieczyciela po zawarciu Umowy kredytu hipotecznego Bank nie poinformował Kredytobiorcy.
Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o dowody z dokumentów, które znajdowały się w aktach postępowania. Uzupełniających ustaleń faktycznych Sąd dokonał wyłącznie na podstawie dowodu z przesłuchania powodówA. S.iW. S., które uznał za częściowo wiarygodne. Zeznania Powodów Sąd ocenił jako wewnętrznie spójne i logiczne. Sąd nie poczynił natomiast żadnych ustaleń faktycznych na podstawie przeprowadzonych dowodów z zeznań świadkówI. R.orazM. O., albowiem wymienieni świadkowie nie pamiętali Powodów i nie mieli żadnych skonkretyzowanych informacji, mogących stanowić podstawę jakichkolwiek relewantnych i rzetelnych ustaleń faktycznych w niniejszej sprawie.
W oparciu o tak ustalony i oceniony stan faktyczny Sąd Rejonowy wskazał, że postanowienia dotyczące refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego i nakładające na Powodów obowiązek ponoszenia z tego tytułu stosownej opłaty na rzecz kredytodawcy (Banku (...) S.A.) mają charakter klauzul niedozwolonych. W ocenie Sądu kwestionowany zapis klauzuli UNWW odnosił się do świadczenia niebędącego świadczeniem głównym, a nadto świadczenie, którego dotyczył, nie zostało w jego treści określone w sposób jednoznaczny. Zabezpieczenia spłaty kredytu w postaci zawarcia umowy klauzuli UNWW nie można było w opinii Sądu uznać więc za świadczenie główne stron umowy. Nie stanowiła ona formy udzielenia kredytu i nie jest z nim związana.
Dalej Sąd wskazał, że na podstawie analizowanej dokumentacji oraz przeprowadzonych dowodów z zeznań świadków trudno było uznać, że pozwany wykazał, iż treść klauzuli UNWW była miedzy stronami negocjowana. Zdaniem Sądu fakt, że powódkaA. S.jest radcą prawnym nie ma w tym przypadku decydującego znaczenia, w szczególności automatycznie nie pozbawia jej ochrony, jaką przepisy standardowo przyznają konsumentom. Zgodnie z orzeczeniem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 03 września 2015 roku, wydanym w sprawie C-110/14 Horaţiu Ovidiu Costea przeciwo SC Volksbank Romănia S.A., osoba fizyczna wykonująca zawód prawniczy, zawierając umowę z instytucją taką, jak bank również powinna zostać uznana za konsumenta, o ile zawarta umowa nie jest związana z prowadzeniem działalności zawodowej tego prawnika.
Kolejno Sąd przywołał treść art.art. 3852k.c.wskazując, że naruszeniem dobrych obyczajów jest w niniejszej sprawie już samo nieprzedstawienie powodom treści stosunku ubezpieczenia, w tym nieudzielenie informacji o rzeczywistym zakresie ochrony ubezpieczeniowej, a także o tym, jakie wypadki są objęte tą ochroną oraz o włączeniach odpowiedzialności ubezpieczyciela. W efekcie Sąd uznał, że powodowie nie mieli żadnych możliwości uzyskania informacji o faktycznym zakresie ochrony oraz o innych istotnych postanowieniach umowy ubezpieczenia, których koszty obowiązani byli refinansować pozwanemu. Tego rodzaju okoliczności stanowiły zdaniem Sądu o rażącym naruszeniu interesów Powodów, gdyż przez brak informacji, nie mieli realnej możliwości ustalenia, czy koszty refinansowania ubezpieczenia do których zobowiązuje ich pozwany są uzasadnione.
Klauzulę UNWW Sąd uznał również za abuzywną z tego powodu, iż nie wyłącza ona wobec powoda regresu ubezpieczeniowego. Sąd uznał, iż w chwili podpisywania umowy wysokość zobowiązań powodów pozostawała w rzeczywistości nieznana, a kwota kredytu, wysokość rat kredytowych oraz zadłużenia z tytułu niespłaconego kredytu, a tym samym określenie opłaty z tytułu UNWW oraz czas trwania ochrony ubezpieczeniowej, uzależniona została w rzeczywistości od kursów waluty CHF, na dodatek ustalanych w Tabelach kursowych obowiązujących u pozwanego. W opinii Sądu wzór ustalania wysokości opłaty dotyczącej refinansowania kosztów ubezpieczenia powinien być wprost skorelowany z wysokością kosztów ubezpieczenia i w przypadku powodów powinien to być odpowiednio wyliczony udział w proporcji wartości kredytu do ubezpieczonego portfela, tj. wysokość składki ubezpieczenia niskiego wkładu własnego powinna być ustalana w relacji do rzeczywiście brakującego wkładu własnego ustalonego na dzień zawarcia umowy kredytu i obliczonego do relacji między kwotą kredytu faktycznie udostępnioną
W ocenie Sądu o abuzywności klauzuli UNWW świadczył również fakt, iż koszt ubezpieczenia powinien być wprost skorelowany z ryzykiem Banku, tzn. nie powinien być wyższy, a tak określony koszt, powinien być równy wysokości pobieranej od powodów opłaty. Zaznaczył przy tym Sąd, że jakkolwiek przed zawarciem umowy kredytowej powodowie co prawda zostali poinformowani o rodzajach możliwego zabezpieczenia spłaty części zaciągniętego zobowiązania oraz o treści kwestionowanego postanowienia, a także samodzielnie zdecydowali się na wybór zabezpieczenia kredytu poprzez ubezpieczenie niskiego wkładu własnego poprzez zaznaczenie odpowiedniej rubryki formularza wniosku kredytowego, tym niemniej klauzula ta miała z góry określony kształt, przeniesiony wprost z wzorca Regulaminu, na który Powodowie również nie mieli żadnego wpływu.
Sąd miał jednocześnie na uwadze, iż ubezpieczenie niskiego wkładu własnego znajduje zastosowanie w przypadkach, kiedy kredytobiorca wkładem tym nie dysponuje, uzyskując w ramach udzielonego kredytu niemal 100 % środków na sfinansowanie określonego celu, co miało miejsce w rozpatrywanej sprawie. W ocenie Sądu postanowienia zawarte w § 9 pkt 7/-9/ przedmiotowej umowy o kredyt hipoteczny, w wykonaniu których Powodowie dokonali na rzecz pozwanego Banku wpłat tytułem zwrotu kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego stanowią klauzulę abuzywną w rozumieniuart. 3851§ 1 k.c.Co więcej strona pozwana sama przyznała, że bez UNWW kredyt nie zostałby Powodom udzielony.
Niezależnie od dokonanej przez Sąd oceny postanowień oraz uznania ich abuzywnego charakteru, dodatkowo Sąd wskazał, że postanowienie to można było zakwalifikować do katalogu niedozwolonych postanowień przewidzianych wart. 385(
    3)pkt 4 k.c.albowiem Pozwany nie przedstawił Powodom sposobu wyliczenia składki przez cały okres obowiązywania umowy, a takżeart. 385(
    3)pkt 7 k.c., gdyż strona pozwana uzależniła wykonanie umowy kredytowej od przystąpienia do ubezpieczenia. Natomiast odnośnie wysokości samej opłaty z tytułu UNWW, Sąd wskazał, że opłata miała charakter cykliczny jednakże jedynie jej część była określona, bowiem tylko pierwsza składka została wskazana kwotowo w umowie, pomimo że i tak odnosiła się do kursu CHF, natomiast żadna kolejna nie została w umowie określona.
W konsekwencji, uznanie postanowień wzorca za niedozwolone ma ten skutek, że jest to postanowienie nieważne i nie może być zastąpione inną treścią, gdyż w takim przypadku stanowiłoby jednostronne odnowienie stosunku łączącego strony, przy czym nieważność ma skutek od momentu podpisania umowy. A w trybieart. 387 § 1 k.c.wyeliminowanie z umowy postanowień w zakresie naliczenia składki UNWW czyni płatność tej składki przez powodów świadczeniem nienależnym i podlega zwrotowi według konstrukcji zwrotu nienależnego świadczenia w rozumieniuart. 410 § l k.c.w zw. zart. 405 k.c.
Sąd ostatecznie uwzględnił powództwo w przeważającej części, oddalając je co do kwoty 978 złotych z tytułu rzeczywiście odprowadzonej przez Bank pierwszej składki ubezpieczeniowej na rzecz ubezpieczyciela wskazanego wprost w umowie, tj.(...) S.A.(vide k. 381).
Dlatego też Sąd orzekł jak w pkt. I i pkt. II sentencji orzeczenia, na mocy wyżej powołanych przepisów. Wobec częściowego jedynie uwzględnienia żądań pozwu o kosztach procesu Sąd orzekł, jak w punkcie III sentencji wyroku na podstawieart. 100 k.p.c.
Apelację od powyższego wyroku wniosła strona pozwana , zaskarżyła go w części, to jest, co do pkt. I. i III., zarzucając mu:

1
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c., polegające na wyciągnięciu przez Sąd błędnego, nielogicznego i sprzecznego z zebranym w sprawie materiałem dowodowym wniosku, iż:

a
Umowa Kredytu w zakresie opłaty z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego (dalej również jako:(...)) i zabezpieczenia w postaci ubezpieczenia niskiego wkładu własnego nie były przedmiotem indywidualnych ustaleń z powodami, mimo że powodowie zwrócili się o zamieszczenie tych postanowień w Umowie Kredytu już we Wniosku Kredytowym, przy czym nie były to obligatoryjne elementy Umowy Kredytu;

b
powodowie nie byli w sposób wystarczający informowani w toku czynności zmierzających do zawarcia Umów Kredytu o zasadach i konieczności ubezpieczenia niskiego brakującego wkładu własnego i opłacie z tytułu UNWW, mimo że pełna informacja w tym zakresie, w tym co do zasad zapłaty opłaty z tytułu UNWW, przekazana została powodom przez Bank na piśmie w Regulaminie, Cenniku oraz samej Umowie Kredytu, jak również ustnie przez pracowników Banku;

c
Bank naruszył obowiązki informacyjne względem powodów dotyczące opłaty z tytułu UNWW oraz ich obowiązków z niej płynących do tego stopnia, że zaniechanie to było sprzeczne z dobrymi obyczajami i rażąco naruszało interesy powodów;

d
w związku z zastosowaniem konstrukcji UNWW Bank przerzucił w całości na powodów ryzyko związane z udzielonym kredytem, podczas gdy: (i) ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego objęte zostało tylko 20% wartości salda kredytu w stosunku do wartości nieruchomości, a ryzyko co do pozostałych 80% przyjął na siebie Bank, przy czym Bank ponosił ponadto (ii) ryzyko wzrostu kwoty kredytu w CHF w związku z deprecjacją złotówki oraz ((...)) ryzyko wzrostu ceny ubezpieczenia niskiego wkładu własnego ponad opłatę wskazaną w Cenniku;

e
wysokość opłaty z tytułu UNWW została ustalona i narzucona odgórnie przez pozwany Bank (Zarząd Banku), podczas gdy konieczność ustanowienia dodatkowego zabezpieczenia w sytuacji przekroczenia przez wskaźnik LtV wartości 80% dla kredytu walutowego wynikała z wiążących Bank rekomendacji organów nadzoru;

f
Bank nie ponosił kosztów związanych z objęciem Umowy Kredytu powodów ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego, podczas gdy Bank ponosił koszty monitorowania salda zadłużenia powodów w związku z ustanowionym zabezpieczeniem, stosownych wyliczeń, kierowanej do powodów korespondencji z tym związanej oraz koszty działań związanych z objęciem Umowy Kredytu powodów ubezpieczeniem;

a w konsekwencji dokonaniu oceny prawnej roszczenia powodów w oparciu o błędnie ustalony w ww. zakresie stan faktyczny;

2
naruszenieart. 217 § 3 k.p.c.orazart. 227 k.p.c.z zw. zart. 278 k.p.c., polegające na bezpodstawnym oddaleniu przez Sąd I instancji wniosku dowodowego pozwanego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny bankowości - na okoliczności wskazane w odpowiedzi na pozew, dotyczące charakterystyki ubezpieczenia niskiego wkładu własnego i jego wpływu na warunki kredytu powodów;

3
naruszenieart. 65 k.c.poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie co do wykładni Umowy Kredytu i przez to wadliwą wykładnię oświadczeń woli stron związanych z Umową Kredytu, polegającą na błędnym uznaniu, że postanowienia § 9 ust. 7-10 Umowy Kredytu uzależniają obowiązek zapłaty przez kredytobiorców na rzecz Banku opłaty z tytułu UNWW od istnienia umowy łączącej Bank z konkretnym zakładem ubezpieczeń, mimo iż prawidłowa wykładnia postanowień Umowy Kredytu, uwzględniająca również postanowienia Regulaminu, postanowienia Cennika oraz postanowienia Pełnomocnictwa udzielonego Bankowi przez powodów prowadzi do wniosku, że obowiązek zapłaty przez kredytobiorców na rzecz Banku opłaty z tytułu UNWW nie zależy od istnienia umowy łączącej Bank z konkretnym zakładem ubezpieczeń;

4
naruszenieart. 3851§ 1 k.c.w zw. zart. 110pr. bank. orazart. 385 § 2 k.c.w zw. zart. 110Pr. bank. w zw. zart. 93Pr. bank., poprzez błędną wykładnięart. 3851§ 1 k.c.w zw. zart. 110pr. bank. oraz niezastosowanieart. 385 § 2 k.c.w zw. zart. 110Pr. bank. w zw. zart. 93Pr. bank., polegającą na uznaniu, iż określona w Cenniku kredytu opłata rekompensująca ryzyko Banku w związku z brakiem wkładu własnego powodów nie stanowi głównego świadczenia powodów, ani opłaty bankowej której wysokość Bank może ustalić wedle swojego uznania - co prowadziło do objęcia postanowień Umowy Kredytu dotyczących opłaty z tytułu UNWW kontrolą pod kątem sprzeczności z dobrymi obyczajami i przyjęciu jej abuzywności, naruszenie przepisów prawa materialnego -art. 3851k.c., polegające na jego błędnym zastosowaniu i uznaniu, iż kwestionowane postanowienia Umowy Kredytu stanowią niedozwoloną klauzulą umowną, kształtującą prawa i obowiązki powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszającą ich interes, podczas gdy:

a
stanowi zabezpieczenie kredytu i jak każde inne zabezpieczenie - zgodnie z panującymi w tym zakresie zwyczajami, w myśl których strona biorąca kredyt / pożyczkę, zabezpiecza jego spłatę na własny koszt - zabezpiecza przede wszystkim interes Banku (kredytodawcy, pożyczkodawcy), a koszt tego zapieczenia ponosi kredytobiorca (pożyczkobiorca);

b
zostało uzgodnione indywidualnie z powodami, co wynika z: (i) zeznań świadków, (ii) faktu, że ubezpieczenie nie było obowiązkowym elementem Umowy Kredytu, (iii) powodowie wnioskowali o objęcie ich kredytu ubezpieczeniem niskiego wkładu własnego, zaznaczając odpowiednią rubrykę we Wniosku Kredytowym;

c
zabezpiecza interes obu stron Umowy Kredytu;

d
określa główne świadczenie strony i zostało sformułowane w sposób jednoznaczny;

e
jest ono jasne i zrozumiałe dla przeciętnego konsumenta, zawiera wszystkie dane niezbędne do wyliczenia wysokości opłaty, czasu trwania dodatkowego zabezpieczenia i przesłanki ustania konieczności jego ustanawiania oraz nie jest bardziej skomplikowane, aniżeli powszechnie stosowane w praktyce i akceptowane przez Sąd Najwyższy klauzule zmiany oprocentowania;

a w konsekwencji nie kształtuje praw i obowiązków powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i nie narusza interesów powodów w sposób rażący, w związku z czym nie może zostać uznane za niedozwoloną klauzulę umowną;

5
naruszenieart. 3851k.c.w zw. zart. 828 § 1 k.c.polegające na ich błędnej wykładni i uznaniu, że postanowienia dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego są abuzywne z tego względu, że w przypadku wypłaty świadczenia na rzecz Banku przez ubezpieczyciela powodowie będą zobowiązani do zwrotu ubezpieczycielowi wypłaconych kwot (regres ubezpieczeniowy), podczas gdy po pierwsze regres ubezpieczeniowy uregulowany został w przepisie o randze ustawowej, a zatem nie może podlegać kontroli w trybieart. 3851k.c.oraz po drugie ubezpieczyciel zrzekł się możliwości dochodzenia roszczeń regresowych przeciwko powodom, wobec czego regres ubezpieczeniowy nie może wpływać na ocenę kwestionowanych przez powodów postanowień pod kątem ich abuzywności;

6
naruszenieart. 3851k.c.poprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że na abuzywność postanowień Umowy Kredytu w zakresie UNWW wpłynęło nieprzedstawienie powodom na etapie zawierania Umowy Kredytu umowy ubezpieczenia zawartej przez Bank z towarzystwem ubezpieczeniem, co w ocenie Sądu stanowiło naruszenie zasady równowagi stron w kształtowaniu stosunku prawnego, mimo iż postanowienia tej umowy - ze względu na tajemnicą przedsiębiorstwa - były objęte obowiązkiem zachowania w tajemnicy, a zatem nie mogły zostać udostępnione powodom;

7
naruszenie przepisów prawa materialnego -art. 410 k.c.w zw. zart. 405 k.c., polegające na ich błędnym zastosowaniu i uznaniu, że uiszczona przez powodów na rzecz Banku kwota łącznie 12.482 zł stanowiła świadczenie nienależne powodów i bezpodstawne wzbogacenie Banku, podczas gdy kwota ta znajdowała swoją podstawę w postanowieniach nie tylko Umowy Kredytu, lecz również Regulaminu i Cenniku, które stanowiły samodzielną podstawę pobrania tej opłaty - a zatem nie stanowiła świadczenia nienależnego na rzecz Banku;

8
naruszenieart. 409 k.c.w zw. zart. 405 k.c.orazart. 411 pkt. 1 k.c., polegające na ich błędnym zastosowaniu i uznaniu, że uiszczona przez powodów na rzecz Banku kwota łącznie 12.482 zł nie została zużyta przez Bank a Bank pozostaje wzbogacony, mimo iż została ona przekazana na rzecz ubezpieczyciela, w związku z czym została zużyta, a pozwany nie jest już wzbogacony;

9
naruszenieart. 118 k.c.poprzez jego niezastosowanie, skutkujące nieuwzględnieniem zarzutu przedawnienia podniesionego przez Bank, mimo iż dochodzone przez powodów roszczenie - jako świadczenie okresowe - ulega przedawnieniu z upływem 3 lat;

Wskazując na powyższe zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie od powodów na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu za obie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych;
Jednocześnie na podstawieart. 380 k.p.c.apelujący wniósł o rozpoznanie przez Sąd II instancji postanowienia Sądu I instancji, które nie podlegało zaskarżeniu w drodze zażalenia, w postaci zapadłego trakcie rozprawy w dniu 27 czerwca 2018 r. postanowienia o oddaleniu wniosku dowodowego o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego z dziedziny bankowości, na które to postanowienie w trakcie rozprawy w dniu 27 czerwca 2018 r. pełnomocnik pozwanego złożył zastrzeżenie, poprzez zmianę tego postanowienia oraz dopuszczenie i przeprowadzenie przez Sąd II instancji dowodu z opinii biegłego z dziedziny bankowości na okoliczności szczegółowo wskazane w odpowiedzi na pozew;
W odpowiedzi na apelację , powodowie wnieśli o jej oddalenie, o oddalenie wniosku dowodowego w zakresie opinii biegłego sądowego, jako zbędnego i służącego przewłoce, gdyż wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały wykazane, a sprawa dla rozstrzygnięcia nie wymaga wiadomości specjalnych oraz o zasądzenie od strony pozwanej na swoją rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, wg norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy – Sąd Okręgowy przyjmuje za własne, albowiem zostały one dokonane w sposób zgodny z normart. 233 k.p.c.Jakkolwiek apelacja zawiera zarzut naruszenie normyart. 233§ 1 k.p.c.to jedna argumentacja podniesiona w jego ramach w istocie nie zmierza do zakwestionowania okoliczności faktycznych ustalonych przez Sąd, ale ich oceny prawnej, podważając tym samym dokonaną przez Sąd subsumcję. Okoliczność czy ustalone przez Sąd Rejonowy fakty pozwalają na ocenę, że ubezpieczenie niskiego wkładu własnego było przedmiotem indywidualnych uzgodnień z powodami wykracza bowiem poza zakres regulacjiart. 233 § 1 k.p.c., gdyż nie przesądzają o tym same ustalenia faktyczne (dokonywane w oparciu o zgromadzony materiał, przede wszystkim w postaci przeprowadzonych dowodów) ale odniesienie tych ustaleń do abstrakcyjnej normy prawnej, po ustaleniu w drodze wykładni jej treści. Sprawy te omówione zatem zostaną w dalszej części uzasadnienia, przy rozważeniu zarzutów apelacji dotyczących naruszenia przepisów prawa materialnego. Nietrafny był także zarzut apelacji dotyczący naruszenia przez Sąd Okręgowyart. 227 k.p.c.orazart. 217 § k.p.c.w zw. zart. 278 k.p.c.poprzez nieuzasadnione oddalenie wniosku o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu bankowości na okoliczności dotyczące charakterystyki ubezpieczenia niskiego wkładu własnego i jego wpływu na warunki kredytu. Przede wszystkim kwestie te należą do kwestii prawnych, a te podlegają ocenie sądu, a nie ustalaniu przy pomocy dowodu z opinii biegłego, który to dowód ze swojej istoty służy ustaleniu konkretnych okoliczności danego przypadku przy wykorzystaniu wiadomości specjalnych biegłego.
Odnosząc się zatem do zarzutów naruszenia prawa materialnego na wstępie podkreślenia wymaga, że zgodnie zart. 3851k.c.postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny (§ 1). Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta (§ 3). Z koleiart. 3852k.c.stanowi, że oceny zgodności postanowienia umowy z dobrymi obyczajami dokonuje się według stanu z chwili zawarcia umowy, biorąc pod uwagę jej treść, okoliczności zawarcia oraz uwzględniając umowy pozostające w związku z umową obejmującą postanowienie będące przedmiotem oceny. Mając na uwadze treśćart. 221k.c., nie ulega wątpliwości, że powodowie przy zawieraniu umowy o kredyt występowali jako konsumenci, ponieważ dokonali czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z działalnością gospodarczą lub zawodową. Pozwany Bank występował natomiast jako przedsiębiorca, który w ramach swojej działalności gospodarczej zajmuje się udzielaniem kredytów, w tym także kredytów hipotecznych. Nie może budzić też wątpliwości, że postanowienia umowy kredytu zawartej dnia 20 lutego 2007 roku nie były uzgodnione indywidualnie, ponieważ powodowie nie mieli na ich treść rzeczywistego, a właściwie żadnego wpływu, a samo zawarcie umowy było akceptacją postanowień umowy wynikających z wzorca umowy zaproponowanego im przez kontrahenta. Wiedza konsumenta o tym, że dana klauzula znajduje się w umowie, jak również znajomość jej treści nie wyłącza bowiem możliwości uznania jej za nieuzgodnioną indywidualnie. Czym innym jest bowiem, wiedza o pewnym rozwiązaniu, a czym innym możliwość indywidualnego wpływu na jego treść. Również sam fakt istnienia wyboru postanowienia spośród kilku alternatywnie przedstawionych nie przesądza o tym, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie. Zważywszy na wskazane w przepisieart. 3851§ 3 k.c.kryterium „rzeczywistego wpływu" konsumenta na treść postanowienia, za nieuzgodnione indywidualnie trzeba uznać postanowienie, które konsument wybrał spośród kilku zaproponowanych przez przedsiębiorcę. Przeciwna kwalifikacja prowadziłaby bowiem do akceptacji sytuacji, gdy drogą takich alternatyw przedsiębiorca mógłby praktycznie pozbawić konsumenta ochrony przewidzianej przepisamiart. 3851–3853k.c.Stąd „rzeczywisty wpływ" konsumenta na treść postanowienia nie ma miejsca, jeżeli jest ograniczony przez przedsiębiorcę w ten sposób, że konsument dokonuje wyłącznie wyboru spośród alternatywnych klauzul sformułowanych przez przedsiębiorcę. Choć więc powodowie poinformowani zostali o treści i mechanizmie działania klauzuli zabezpieczenia kredytu w postaci ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, jak również mieli możliwość wyboru innego sposobu zabezpieczenia, to jednak ostateczna wprowadzona do umowy klauzula miała z góry określony kształt, przejęty ze wzorca w postaci regulaminu. Jakakolwiek zmiana treści tej klauzuli w drodze negocjacji była wyłączona. Nie ulega też wątpliwości, że postanowienie dotyczące ubezpieczenia niskiego wkładu własnego zawarte w umowie z dnia 20 lutego 2007 roku nie dotyczy głównego świadczenia stron. Opłata z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego stanowi świadczenie dodatkowe nakierowane na zabezpieczenie interesu kredytodawcy, a związane z niskim wkładem własnym i brakiem pokrycia kwoty kredytu w zabezpieczeniu hipotecznym ustanowionym na nieruchomości. Świadczenie to nie stanowi zatem żadnej formy udzielenia kredytu i jego spłaty. Powyższe oznacza, że przedmiotowe postanowienie umowne poddaje się badaniu pod kątem jego wpływu na prawa i obowiązki konsumenta i oceny, czy wpływ ten wyraża się kształtowaniem ich w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy. Kwestionowane postanowienie umowy kredytowej zawarte w jej § 9 pkt 7 stanowi, że dodatkowe zabezpieczenie kredytu do czasu, gdy saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu stanie się równe lub niższe niż 259 200 PLN, stanowi ubezpieczenie kredytów hipotecznych z niskim udziałem własnym kredytobiorcy na podstawie umowy zawartej przezBank (...) S.A.wW.z(...) S.A.wW.. W § 9 pkt 8 stwierdzono, że kredytobiorca jest zobowiązany do zwrotu Bankowi kosztów ubezpieczenia w wysokości 1630 zł za pierwszy 36-miesieczny okres trwania ochrony ubezpieczeniowej. Zgodnie § 9 pkt 9 jeżeli w ciągu okresu 36 miesięcy ochrony ubezpieczeniowej saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu nie stanie się równe lub niższe niż 259 200 zł, kredytobiorca jest zobowiązany do zwrotu kosztów ubezpieczenia za kolejny 36-o miesięczny okres udzielonej Bankowi przez(...) S.A.wW.ochrony ubezpieczeniowej, o czym kredytobiorca zostanie poinformowany przez Bank pisemnie. Niesporne w sprawie było, że pomimo ponoszenia ciężaru finansowego umowy ubezpieczenia zawartej przez Bank powodowie nie zostali zapoznani z warunkami umowy ubezpieczenia, w zakresie w jakim miały wpływ na ukształtowanie ich sytuacji prawnej, nie wiedzieli jaki był rzeczywisty zakres ochrony ubezpieczeniowej, jakie wypadki były objęte tą ochroną oraz jakie były ewentualne wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela. Także Regulamin kredytowania osób fizycznych nie precyzuje obciążeń, jakie miałyby wynikać dla powodów z treści postanowienia zawartego w § 9 ust. 7 umowy kredytowej. W przedmiocie ubezpieczenia niskiego wkładu własnego stanowiącego jedno z prawnych zabezpieczeń kredytu, nie został określony rzeczywisty zakres ochrony ubezpieczeniowej, a nadto nie zostały wymienione wypadki objęte tą ochroną oraz ewentualne wyłączenia odpowiedzialności ubezpieczyciela. Nadto zauważyć należy, iż w postanowieniach zawartych w § 9 pkt. 8 i pkt 9 mowa jest o „zwrocie kosztów ubezpieczenia”. Z kolei regulamin w § 7 pkt 1 posługuje się pojęciami opłat i prowizji, a w § 7 pkt. 2 stanowi, że kredytobiorca zobowiązuje się zwrócić wszelkie koszty poniesione przez Bank w związku z realizacją umowy, łącznie z kosztami związanymi z ustanowieniem prawnych zabezpieczeń kredytu, co przemawiałoby na rzecz tezy, że sam Bank nie upatruje w zwrocie kosztów zabezpieczenia żadnej dodatkowej opłaty związanej z udzieleniem kredytu. Zauważyć także trzeba, że w § 7 pkt. 6 Regulaminu mowa jest o „opłacie dotyczącej refinansowania kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego” oraz o „opłacie wynikającej z kosztu ubezpieczenia niskiego wkładu”. Analiza tych zapisów prowadzi do wniosku, że postanowienia umowne są niejednoznaczne. Ostatecznie można mieć wątpliwości, czy powodowie byli zobowiązani do refinansowania jedynie poniesionych przez Bank kosztów, czy też zobligowani byli do uiszczania opłat za jakąś usługę świadczoną przez Bank w związku z obsługą ubezpieczenia niskiego wkładu własnego powodów. Wobec tego przywołane wyżej postanowienia umowne stosownie do przepisuart. 385 § 2 k.c., winny być interpretowane z korzyścią dla konsumenta, jako regulujące możliwość pobierania od powodów opłaty w wysokości faktycznie poniesionych przez Bank kosztów ubezpieczenia ich niskiego wkładu własnego. Skoro zatem w dalszej części postanowienia umowne dotyczące kosztów refinansowania ubezpieczenia niskiego wkładu własnego powodów szacują pobierane z tego tytułu od powodów świadczenie w sposób oderwany od rzeczywistych kosztów ponoszonych z tego tytułu przez Bank, to takie zastrzeżenie w sposób ewidentny jest sprzeczne z dobrymi obyczajami i godzi przy tym w sposób rażący w interesy powodów. Prowadzi to bowiem do sytuacji, w której powodowie dysponują jedynie oświadczeniem strony pozwanej, że pokrywają koszty ubezpieczenia, nie wiedzą jednak naprawdę za co płacą. W konsekwencji rażąco narusza to interesy powodów. Zauważyć należy, iż strona pozwana w toku postępowania przyznała, iż pobierana od powodów opłata z tytułu „zwrotu kosztów ubezpieczenia” , tylko w części pokrywała składkę ubezpieczenia, która w odniesieniu do kredytu powodów wynosiły w 2007 roku – 978 zł, przy pobranej opłacie w kwocie 1630 zł, w 2010 roku 1658 zł przy pobranej opłacie w kwocie 4024 zł, w 2013 roku 2347 zł, przy pobranej opłacie 4141 zł. W konsekwencji przyjąć należało, że pobrana opłata zawierała nieuzgodnione z konsumentem i nieujawnione w umowie dodatkowe świadczenia konsumenta za na rzecz banku z tytułu bliżej nie sprecyzowanych usług. Taka praktyka niewątpliwie rażąco narusza interesy konsumenta. Podzielenie przez Sąd Okręgowy stanowiska Sądu Rejonowego, co do uznania postanowienia zwarte w § 9 pkt 7 umowy kredytu za klauzulę abuzywną sprawia, że wywody zawarte w apelacji strony pozwanej w zakresie naruszenia normyart. 65 § 1 i 2 k.ctracą na aktualności. Nawet bowiem uznanie zarzutów tych za zasadne nie miałoby żadnego wpływu na treść rozstrzygnięcia. Skoro bowiem u podstaw zapłaty na rzecz strony pozwanej kwot objętych żądaniem pozwu legło niedozwolone postanowienie umowne, powództwo o zwrot nienależnego świadczenia co do zasady podlegało uwzględnieniu. Wypada jedynie wskazać, że zarzut naruszeniaart. 65 k.c.nie był uzasadniony. W niniejszej sprawie Sąd Okręgowy nie miał wątpliwości, że treść umowy kredytowej wskazywała na obowiązek powodów zapłacenia konkretnego ubezpieczenia i jednocześnie nie dostrzegł w kwestionowanym zapisie umowy wątpliwości, które wymagałyby zastosowania wykładni innej niż językowa. Jednakże nawet dokonując wykładni poszczególnych wyrażeń zawartych w dokumencie z uwzględnieniem kontekstu, w jakim umowę sporządzono i biorąc pod uwagę wskazywane przez stronę pozwaną zapisy Regulaminu zobowiązujące kredytobiorcę do zapłaty wszelkich opłat i prowizji należnych Bankowi w związku z zawarciem umowy kredytu, a także kosztów poniesionych przez Bank w związku z realizacją umowy kredytu, łącznie z kosztami związanymi z ustanowieniem prawnych zabezpieczeń kredytu oraz cel strony pozwanej, jakim było zabezpieczenie jej ryzyka kredytowego, nie można było pominąć, że wątpliwości co do konkretnego znaczenia umowy trzeba zawsze rozstrzygać na niekorzyść tej strony, która zredagowała tekst wywołujący wątpliwości. Ryzyko wątpliwości wynikających z niejasnych postanowień umowy, nie dających usunąć się w drodze wykładni, powinna bowiem ponieść strona, która zredagowała umowę. Niewątpliwie zapisy umowy były zredagowane przez Bank, który miał możliwość praktycznie dowolnej ich redakcji lub wprowadzenia pisemnego aneksu do umowy w odpowiednim czasie, czego jednak nie uczynił. Nie może zatem obecnie podnosić, że zgodne z intencją stron umowy zawartej w dniu 20 lutego 2007 r. było ustanowienie zabezpieczenia w postaci ubezpieczenia niskiego wkładu własnego, a intencja ta rodziła po stronie powodów ogólny obowiązek do zwrotu kosztów ubezpieczenia niezależnie od tego, kto był ubezpieczycielem. Przyjęcie interpretacji, że niezależnie od zapisów umowy precyzujących prawa i obowiązki stron kredytobiorca jest zobowiązany do uiszczania wszelkich kosztów, które wskaże kredytodawca, a nie tych sprecyzowanych w umowie, podważałoby zaufanie konsumentów do prawa, jak i instytucji bankowych. W końcu przypomnienia wymaga, że pełnomocnictwa udzielone stronie pozwanej przez powodów obejmowały umocowanie do pobierania z ich rachunku bankowego opłaty z tytułu refinansowania kosztów ubezpieczenia przez Bank niskiego wkładu własnego w(...) S.A.wW.. Obciążenie zatem powodów kwotą stanowiącą wysokość składek uiszczonych na rzecz innego ubezpieczyciela było niezgodne z zawartą umową i nastąpiło pomimo braku stosownego pełnomocnictwa.
Konkludując, postanowienie umowne, które zobowiązuje powodów do zwrotu stronie pozwanej kosztów ubezpieczenia niskiego wkładu własnego bez konkretyzacji zasad, na jakich ubezpieczenie jest Bankowi udzielane, w sposób oderwany od rzeczywistych kosztów ponoszonych z tego tytułu przez Bank, kształtuje prawa i obowiązków powodów w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszający ich interesy. O ile bowiem nie można zakwestionować prawa strony pozwanej do ubezpieczenia się w związku z niskim wkładem własnym kredytobiorcy, któremu udzielany jest kredyt hipoteczny, jest to działanie gospodarczo uzasadnione, a przez wzgląd na interes innych klientów banku wręcz pożądane, to jednak, kształt nadawany owemu zabezpieczeniu w umowie kredytowej, nie może być sprzeczny z dobrymi obyczajami i zasadą uczciwości i lojalności wobec kontrahenta.Za nieuzasadniony uznać też należało zarzut naruszenia normart. 409 k.ci411 pkt 1 k.c.Zgodnie zart. 409 k.cobowiązek wydania korzyści lub zwrotu jej wartości wygasa, jeżeli ten, kto korzyść uzyskał, zużył ją lub utracił w taki sposób, że nie jest już wzbogacony, chyba że wyzbywając się korzyści lub zużywając ją powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu. Abstrahując już zatem od kwestii, iż w niniejszej sprawie strona pozwana przyznała, iż tylko część opłaty z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego przekazała ubezpieczycielowi tytułem składki, a zatem nie zużyła jej w całości, to przyjąć należy, iż bank jako profesjonalista konstruując wzorzec umowny zawierający klauzule abuzywne powinien był liczyć się z obowiązkiem zwrotu świadczeń pobranych na tej podstawie. Brak jest też przesłanek do wywiedzenia by w stanie faktycznym sprawy powodowie spełniając świadczenie z tytułu ubezpieczenia niskiego wkładu własnego mieli świadomość, iż nie byli do tego zobowiązani. Nadto podstawą żądania zwrotu owego świadczenia jest uznanie postanowienia umownego na podstawie którego było ono dokonane za abuzywne. Skutkiem zastosowania w umowie lub wzorcu klauzuli niedozwolonej jest zaś brak mocy wiążącej tego postanowienia, przy zachowaniu skuteczności innych części umowy lub wzorca, skutek ten następujeex lege i ex tunc. Odnosząc się zaś do podniesionego w postępowaniu apelacyjnym zarzutu przedawnienia roszczenia, to zarzut ten również uznać należy za nieuzasadniony. Jak wskazuje się zarówno w doktrynie, jak i w orzecznictwie, świadczenie ma charakter okresowy, jeżeli polega na periodycznym dawaniu uprawnionemu w czasie trwania określonego stosunku prawnego pieniędzy lub rzeczy oznaczonych co do gatunku, których ogólna ilość nie jest z góry określona (zob.m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2012 r., IV CSK 490/11). Przyjmuje się, że w świetleart. 118 k.c.czynsze najmu, czynsze dzierżawy i inne należności stanowiące ekwiwalent świadczeń ciągłych traktować należy zawsze, choćby nawet strony umówiły się tylko o jedno takie świadczenie, jednolicie, tj. zawsze jako świadczenia okresowe. Podkreśla się, że wykładnię taką uzasadnia w szczególności występujący w wypadku świadczeń okresowych czynnik stałości tych świadczeń pokrywanych z bieżących dochodów dłużnika. W stanie faktycznym sprawy brak jest podstaw do przyjęcie, iż świadczenie z tytułu opłaty za ubezpieczenie niskiego wkładu własnego miało charakter świadczenia periodycznego, a zatem by mógł do tych świadczeń mieć na tej podstawie zastosowanie 3 letni termin przedawnienia, skoro o tym, czy aktualizuje się obowiązek uiszczenia przez powodów tego świadczenia decydować miało saldo zadłużenia z tytułu udzielonego kredytu. Nadto zauważyć należy, iż powodowie dochodzą spełnia świadczenia na podstawieart. 410 k.c, a nie jako roszczenia wynikającego z umowy.
Z tych względu słusznie Sąd Rejonowy uwzględnił żądanie pozwu wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie. W konsekwencji apelacja strony pozwanej podlegała na podstawieart. 385 k.p.coddaleniu.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.cw zw. zart. 391 k.p.c.Na zasądzone koszty składało się wynagrodzenie za pomoc prawną udzieloną powodom w postępowaniu odwoławczym określone na podstawie§2 pkt 5w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
SSO Katarzyna Oleksiak   SSO Paweł Szewczyk  SSO Joanna Czernecka