Sąd Okręgowy w Gliwicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 489/19
Data wyroku: 2020-09-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Andrzej Kieć
Podstawa prawna: art. 85 kc

Sygn. akt:I C 489/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 września 2020 roku
Sąd Okręgowy w Gliwicach I Wydział Cywilny
w składzie

Przewodniczący:

SSO Andrzej Kieć

Protokolant:

sekretarz sądowy Sandra Bień

po rozpoznaniu w dniu 29 września 2020 roku w Gliwicach
sprawy z powództwaB. D.
przeciwko(...)na(...) Spółce AkcyjnejwW.
o zapłatę

1
oddala powództwo;

2
zasądza od powódki na rzecz pozwanego kwotę 5417 zł (pięć tysięcy czterysta siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSO Andrzej Kieć
Sygn. akt I C 489/19

UZASADNIENIE
PowódkaB. D.wniosła o zasądzenie od pozwanego(...)na(...) S. A.z siedzibą wW.kwoty 120 000 złotych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 listopada 2015 roku do dnia zapłaty oraz o zasądzenie kosztów procesu.. W uzasadnieniu wskazała, iż żądanej kwoty dochodzi tytułem należnego jej uposażenia za śmierć swojego mężaL. D. (1)na skutek nieszczęśliwego wypadku, z tytułu polisy grupowego ubezpieczenia pracowniczego zawartego pomiędzy pozwanym a pracodawcąL. D. (1)tj.(...). Przed wniesieniem pozwu powódka bezskutecznie wzywała pozwanego do zapłaty żądanego świadczenia.
Pozwany w odpowiedzi wniósł o oddalenie powództwa oraz obciążenie powódki kosztami procesu. W uzasadnieniu w pierwszej kolejności podniósł zarzut przedawnienia dochodzonego roszczenia, jako ulegającego przedawnieniu trzyletniemu z mocyart. 819 k. c.Pozwany wskazał, iż niesporne jest, żeL. D. (1)objęty był grupowym ubezpieczeniem na wypadek śmierci spowodowanej nieszczęśliwym wypadkiem. Pozwany podał, iż w myśl odpowiednich postanowień ogólnych warunków umowy ubezpieczenia prawo do świadczeń przysługuje o ile z medycznego punktu widzenia istnieje normalny związek przyczynowo – skutkowy pomiędzy nieszczęśliwym wypadkiem a śmiercią ubezpieczonego. Nieszczęśliwy wypadek został zdefiniowany jako zdarzenie niezależne od woli i stanu zdrowia osoby której życie i zdrowie jest przedmiotem ubezpieczenia, gwałtowne zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną będącą wyłączną i bezpośrednią przyczyną zdarzenia objętego odpowiedzialnością Pozwany nie ponosi odpowiedzialności za zdarzenie gdy ubezpieczony był w stanie m. in. nietrzeźwości a spowodowało to zaistnienie nieszczęśliwego wypadku. Z posiadanej dokumentacji a nadto z ustaleń prowadzonego w sprawie śmierci męża powódki śledztwa wynika, iż w chwili zdarzeniaL. D.znajdował się w stanie nietrzeźwości na skutek spożycia dużej ilości alkoholu a jego śmierć była spowodowana urazem doznanym w wyniku upadku o twarde podłoże. Z ostrożności procesowej pozwany zakwestionował legitymację czynną powódki oraz wysokość dochodzonego roszczenia, a ponadto prawo do naliczania odsetek albowiem nie została wykazana zasadność roszczenia głównego.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Mąż powódkiL. D. (1)jako pracownik(...)przystąpił do grupowego ubezpieczenia pracowniczego typu(...). Jako osobę uposażoną do świadczeń w 100 % wskazał swoją żonę - powódkę. Umowa w wybranym wariancie ubezpieczenia przewidywała m. in. świadczenie z tytułu zgonu ubezpieczonego na skutek nieszczęśliwego wypadku. Wysokość świadczenia z tego tytułu został określona wpolisie nr (...)na 500% sumy ubezpieczenia (12.000 zł) tj. w wysokości 60 000 złotych. W materiale informacyjnym przy składaniu deklaracji przystąpienia do ubezpieczenia wskazano wysokość świadczenia z tego tytułu 120.000 zł. Ogólne warunki grupowego ubezpieczenia pracowniczego(...)((...)) definiowały nieszczęśliwy wypadek jako niezależne od woli i staniu zdrowia osoby, której życie lub zdrowie jest przedmiotem ubezpieczenia, gwałtowne zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną będące wyłączną oraz bezpośrednią przyczyną zdarzenia objętego odpowiedzialnością(...) S. A.(...)stanowią ubezpieczenie podstawowe, do którego mogą zostać zawarte ubezpieczenia dodatkowe według wyboru. W przypadkuL. D.zostało wybrane dodatkowe grupowe ubezpieczenie na wypadek śmierci ubezpieczonego spowodowanej nieszczęśliwym wypadkiem. Ogólne warunki tego ubezpieczenia ((...)) przewidywała wyłączenie odpowiedzialności pozwanego m. in. gdy ubezpieczony był w stanie nietrzeźwości, pod wpływem narkotyków, środków odurzających, substancji psychotropowych lub środków zastępczych w rozumieniu przepisów o przeciwdziałaniu narkomanii a spowodowało to zaistnienie nieszczęśliwego wypadku (par. 2 ust. 1 pkt 5 ogólnych warunków; par 14 pkt 4 ogólnych warunków dodatkowego ubezpieczenia).
W dniu 1 sierpnia 2015 roku mąż powódkiL. D. (1)przebywał w miejscowościO.na wczasach w gospodarstwie agroturystycznym. W godzinach wieczornych (około 21.30), po wypiciu znacznej ilości alkoholu w towarzystwie innych osób oświadczył, iż idzie położyć się spać. Poszkodowany udawał się schodami do pokoju na drugim piętrze. Udając się na spoczynek utracił równowagę na kafelkowanych schodach i upadł, uderzył głową w twarde podłoże w wyniku czego doznał urazu głowy (obrażeń czaszkowo - mózgowych). Na miejscu do reanimacji przystąpił brat powódki; reanimacja trwała około 40 minut, do czasu przyjazdu karetki, która zabrałaL. D.do szpitala wN.. W wyniku opisanego wyżej urazuL. D.zmarł w dniu następnym tj. 2 sierpnia 2015 roku w szpitalu wN..
W dniu zdarzenia poszkodowany nie wykonywał żadnych cięższych prac, nie skarżył się na samopoczucie. Tego dnia nie padało.
W sprawie nieumyślnego spowodowania śmierciL. D. (1)Komisariat Policji wK.prowadził śledztwo w toku którego ustalono, iż w chwili śmierciL. D. (1)był w stanie nietrzeźwości – stężenie alkoholu w czasie sekcji zwłok wynosiło 1,7 ‰. Przyczyną śmierciL. D.były obrażenia czaszkowo – mózgowe. Postanowieniem z dnia 24 września 2015 roku postepowanie zostało umorzone wobec stwierdzenia, iż czyn nie zawiera znamion czynu zabronionego.
Powódka zgłosiła roszczenia do pozwanego jako ubezpieczyciela w dniu 12.10.2015r. Pismem z 16 grudnia 2015 roku pozwany odmówił zapłaty wskazując, iż nieszczęśliwy wypadek zaistniał, gdy ubezpieczony był w stanie nietrzeźwości, co wyłącza odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku a powódka nie wykazała by zdarzenie wyczerpywało definicję nieszczęśliwego wypadku określonego w ogólnych warunkach umowy. Na prośbę powódki, stanowisko co odmowy wypłaty odszkodowania przez pozwanego zajął rzecznik finansowy w piśmie z 12 czerwca 2017 roku. Powódka działając już przez pełnomocnika drogą elektroniczną wzywała pozwanego do zapłaty świadczenia: w dniu 27 listopada 2017 roku w kwocie 40 000 złotych, zaś w dniu 20 marca 2019 roku kwoty 120 000 złotych. Pozwany odmawiał zapłaty pismami z dnia 19.12.2017r i z 16.04.2019.
(dowody: karta zgonu k. 12; postanowienie o umorzeniu śledztwa k. 14; deklaracja przystąpieniaL. D.do grupowego ubezpieczenia k. 15 – 16, polisa ubezpieczeniowa k. 90 – 91; ogólne warunki grupowego ubezpieczenia(...)(...)k. 82 – 87, ogólne warunki(...)k. 78 - 81; dokumentacja fotograficzna k.26-35; korespondencja przedprocesowa k. 17 – 25; akta PRN.2 Ds. 1228/15 a z nich: postanowienie z 24.09.2015r, notatka urzędowa z 1.08.2015r, opinia medyczna protokół sekcji zwłok; zeznania świadków :M. K. (1)k. 71,B. G.k. 70 – 71,A. I.k. 70 – e-protokoł k.73)
Powyższe ustalenia faktyczne poczyniono na podstawie dokumentów podlegających zaliczeniu w poczet dowodów z mocyart. 243(
    2)kpc. Na tej podstawie ustalono przebieg zdarzenia z 1 sierpnia 2015 roku, treść istotnych postanowień umowy ubezpieczenia łączących pozwanego z(...), przebieg prób pozasądowego rozstrzygnięcia sporu. Prawdziwość dokumentów nie była zaprzeczona. Wiarę dowodowi z zeznań świadków sąd dał, w przyjętym zakresie, albowiem były zgodnie, wzajemnie się potwierdzały. Sąd dnie dał wiary zeznaniom świadków części w których podawali, iż poszkodowany w czasie zdarzenia nie był w stanie nietrzeźwości; przeczą temu dowody z dokumentów, w szczególności ze sporządzonego w toku śledztwa protokołu sekcji zwłok, z którego wynika, iż stężenie alkoholu u poszkodowanego wynosiło 1,7 ‰. Nie sposób wiec w tej sytuacji dać wiary zeznaniom świadków co do stanu trzeźwości poszkodowanego (świadekM. K.zeznał, iż poszkodowany wypił 2,3 piwa); są one całkowicie nieprzekonujące.
Sąd zważył:
Powództwo podlegało oddaleniu.
Powódka dochodziła roszczeń z umowy ubezpieczenia jako uposażona do świadczeń z umowy grupowego ubezpieczenia pracowniczego, do którego przystąpił jej mążL. D. (1). Umowa ubezpieczenia została potwierdzonapolisą nr (...), ubezpieczającym był zakład pracy poszkodowanego(...). (k.k.15,90).
Zgodnie zart. 805 par. 1 oraz par. 2 pkt 2 k. c.przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę. Świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie (…) przy ubezpieczeniu osobowym - umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej.
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż w ocenie Sądu zasadny jest podniesiony przez stronę pozwaną zarzut przedawnienia zgłoszonych roszczeń. Zgodnie zart. 819 par. 1 i 4 k. c., roszczenia z umowy ubezpieczenia przedawniają się z upływem lat trzech. Bieg przedawnienia roszczenia o świadczenie do ubezpieczyciela przerywa się także przez zgłoszenie ubezpieczycielowi tego roszczenia lub przez zgłoszenie zdarzenia objętego ubezpieczeniem. Bieg przedawnienia rozpoczyna się na nowo od dnia, w którym zgłaszający roszczenie lub zdarzenie otrzymał na piśmie oświadczenie ubezpieczyciela o przyznaniu lub odmowie świadczenia. W niniejszej sprawie, jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, powódka zgłosiła roszczenia do pozwanego jako ubezpieczyciela w dniu 12.10.2015r, w odpowiedzi na co pismem z 16 grudnia 2015 roku pozwany odmówił zapłaty, wskazując, iż nieszczęśliwy wypadek zaistniał, gdy ubezpieczony był w stanie nietrzeźwości, co wyłącza odpowiedzialność pozwanego za skutki wypadku. Bieg terminu przedawnienia roszczenia został przerwany przez zgłoszenie roszczenia, jednak bieg terminu przedawnienia rozpoczął się na nowo od dnia w którym powódka otrzymała pismo pozwanego o odmowie spełnienia świadczenia z dnia 16 grudnia 2015 roku. Powódka nie przeczyła, iż otrzymała to pismo; fakt ten wynika również ze złożonej w późniejszym czasie do pozwanego reklamacji (reklamacja ta została rozpoznana odmownie pismem z sierpnia 2016 – akta szkodowe). Sąd przyjął, iż powódka decyzję z 16.12.2015r otrzymała w ciągu kilku następnych dni (uwzględniając standardowy czas na doręczenie przesyłki przez pocztę), zatem nie później niż do końca grudnia 2015 roku. W ocenie Sądu jest to więc końcowy termin przerwania biegu przedawnienia, termin przedawnienia od tego czasu biegł na nowo. Uwzględniając trzyletni termin przedawnienia, roszczenie powódki uległo przedawnieniu z dniem 31 grudnia 2018 roku.
Skutek w postaci ponownego przerwania biegu przedawnienia nie następuje z chwilą doręczenia powódce kolejnego pisma odmawiającego spełnienia świadczenia, wskutek kolejnych wniosków o ponowne przeanalizowanie sprawy. Przerwanie biegu terminu przedawnienia roszczenia z umowy ubezpieczenia nie następuje bowiem za każdym razem, gdy ubezpieczyciel otrzyma dotyczące tego samego zdarzenia zgłoszenie i żądanie wypłaty odszkodowania.. Przyjęcie poglądu odmiennego byłoby sprzeczne z funkcją przedawnienia. Przedawnienie pełni funkcję stabilizującą obrót gospodarczy i cywilny, która byłaby przekreślona gdyby za pomocą pism dotyczących spełnienia świadczenia z umowy ubezpieczenia istniała możność wielokrotnego i w dowolnym czasie przerywanego termin unormowanego wart. 819 § 1 k.c.O niedopuszczalności takiego działania świadczy też wykładnia literalnaart. 819 § 4 i art. 817 § 1 i § 2 k.c.w związku zart. 119 k.c.Gdyby racjonalny ustawodawca uznał, że unormowane w obu pierwszych przepisach przerwanie biegu przedawnienia oraz procedura związana z ustaleniem roszczenia odszkodowawczego mogły następować wielokrotnie, to nazwę czynności, która kreowała oba te skutki prawne, ująłby w liczbie mnogiej, a nie pojedynczej (jest "zawiadomienie" i "zgłoszenie" zamiast "zawiadomienia" i "zgłoszenia"). /por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 23 lutego 2018 roku I ACa 871/17/.
Pozew w niniejszej sprawie został wniesiony w dniu 4 września 2019 roku (data nadania w UP k. 36) a zatem po upływie okresu przedawnienia. W chwili składania pozwu roszczenie nim objęte było już roszczeniem przedawnionym. Skuteczne podniesienie zarzutu przedawnienia przez pozwanego nakazywało Sądowi oddalenie powództwa.
W ocenie Sądu nadto powództwo było niezasadne z innych względów. Pozwany podnosił, iż jego odpowiedzialność jest wyłączona z mocy par 14 pkt 4 ogólnych warunków dodatkowego grupowego ubezpieczenia na wypadek śmierci ubezpieczonego spowodowanej nieszczęśliwym wypadkiem (stanowiących część umowy) tj. gdy ubezpieczony był w stanie nietrzeźwości a spowodowało to zaistnienie nieszczęśliwego wypadku. W niniejszej sprawie pozwany wykazał,, powołując się na dokumenty ze śledztwa dotyczącego zdarzenia,, iż ubezpieczony w czasie wypadku był w stanie nietrzeźwości. Ponieważ ogólne warunki nie zawierały stanu nietrzeźwości należało odwołać się do definicji stanu nietrzeźwości zawartej w innych przepisach, według których należy przez to rozumieć stan gdy stężenie alkoholu przekracza 0,5 ‰. U poszkodowanego stwierdzono stężenie alkoholu 1,7 ‰. Do zdarzenia, według wszelkich reguł racjonalnej oceny i wysokim stopniu prawdopodobieństwa, doszło wskutek upadku ze schodów spowodowanego stanem nietrzeźwości poszkodowanego. Nie zostało wykazane ażeby na zaistnienie tego wypadku miały wpływ inne okoliczności. Poszkodowany stracił równowagę na schodach, które znajdowały się w dobrym stanie technicznym, które nie były mokre (tego dnia – jak zeznawali świadkowie – nie padało). Poszkodowany w dniu zdarzenia poszkodowany nie skarżył się na samopoczucie, nie wykazywał problemów zdrowotnych. Wedle wszelkich reguł prawdopodobieństwa, do wypadku doszło zatem wskutek nietrzeźwości poszkodowanego. Zaistniały zatem przesłanki wyłączające odpowiedzialność pozwanego za zdarzenie, określone w w/w zapisach o.w.u.
Pozwany podnosił, iż odmowa zaspokojenia przez pozwanego roszczenia powódki narusza zasady współżycia społecznego i dobre obyczaje. Okoliczności takie nie zostały wykazane a nawet należycie umotywowane; sąd okoliczności takich się nie dopatrzył.
Pozwany podnosił również, że poszczególne postanowienie ogólnych warunków ubezpieczenia są nieważne z mocy prawa, zaniechano uzgodnienia postanowień umowy z konsumentem. Argumenty te nie były trafne. PoszkodowanyL. D. (1)nie był konsumentem zawierającym umowę ubezpieczenia. Umowa ubezpieczenia została zawarta pomiędzy pozwanym ubezpieczycielem a(...)jako ubezpieczającym; pozwany był natomiast ubezpieczonym, wskutek przystąpienia do grupowego ubezpieczenia pracowniczego.
Zgodnie zart. 807 § 1 k.c., postanowienia ogólnych warunków ubezpieczenia sprzeczne z przepisamikodeksu cywilnegodot. umów ubezpieczenia są bezwzględnie nieważne co oznacza, iż nieważność tą Sąd orzekający winien wziąć pod uwagę z urzędu. W niniejszej sprawie Sąd takiej nieważności tych postanowień, w szczególności dotyczących definicji nieszczęśliwego wypadku oraz wyłączenia odpowiedzialności, na którą powoływał się pozwany – nie dopatrzył się. Definicja nieszczęśliwego wypadku eksponująca gwałtowny charakter zdarzenia wywołanego przyczyną zewnętrzną a więc nie tkwiącą w osobie, akcentująca niezależność od woli i stanu zdrowia osoby, w ocenie Sądu jest jasna, precyzyjna i budzić wątpliwości nie może. Podobnie należało ocenić wyłączenie odpowiedzialności, na które powołuje się pozwany.
Zgodnie z art. 16 ustawy z dnia 11 września 2015 roku o działalności ubezpieczeniowej i reasekuracyjnej, ogólne warunki ubezpieczenia określają w szczególności: rodzaj ubezpieczenia i jego przedmiot; warunki zmiany sumy ubezpieczenia lub sumy gwarancyjnej, jeżeli ogólne warunki ubezpieczenia taką zmianę przewidują; prawa i obowiązki stron umowy ubezpieczenia; zakres odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń; sposób ustalania rozmiaru szkody - przy ubezpieczeniach majątkowych; sposób określania sumy odszkodowania lub innego świadczenia, jeżeli ogólne warunki ubezpieczenia przewidują odstępstwa od zasad przewidzianych w przepisach prawa; sposób ustalania i opłacania składki ubezpieczeniowej; metodę i sposób indeksacji składek ubezpieczeniowych, jeżeli ogólne warunki ubezpieczenia przewidują indeksację składek; tryb i warunki dokonania zmiany umowy ubezpieczenia zawartej na czas nieokreślony; przesłanki, sposób oraz termin wypowiedzenia umowy ubezpieczenia, jeżeli ogólne warunki ubezpieczenia przewidują taką możliwość, a także przesłanki, sposób oraz termin wystąpienia z umowy ubezpieczenia grupowego; termin i sposób odstąpienia od umowy ubezpieczenia. Zgodnie zaś z art. 17 ust. 1 pkt 1 i 2 zakład ubezpieczeń zawiera w stosowanych przez siebie wzorcach umów, w szczególności w ogólnych warunkach ubezpieczenia, informacje, które postanowienia określają m. in.: przesłanki wypłaty odszkodowania i innych świadczeń lub wartości wykupu ubezpieczenia; ograniczenia oraz wyłączenia odpowiedzialności zakładu ubezpieczeń uprawniające do odmowy wypłaty odszkodowania i innych świadczeń lub ich obniżenia. Ogólne warunki ubezpieczenia, regulując prawa i obowiązki stron, są powszechnie stosowane w zawieranych umowach ubezpieczenia. Powódka nie wykazała ażeby zapisy stosowane przez pozwanego w mających zastosowanie ogólnych warunkach ubezpieczenia, były sprzeczne z prawem; sąd z urzędu takiej sprzeczności również się nie dopatrzył.
Pozwany nietrafnie kwestionował legitymację czynną powódki – z deklaracji przystąpienia przezL. D. (1)do ubezpieczenia wynika jednoznacznie, iż uposażonym z umowy jest powódkaB. D..
Biorąc wszystko powyższe pod uwagę, orzeczono jak w sentencji.
O kosztach procesu orzeczono na zasadzieart. 98 kpc, zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.. Na zasądzone koszty procesu składają się koszty zastępstwa procesowego 5400 zł zgodnie z rozporządzeniem Ministra Sprawiedliwości z dnia o opłatach za czynności radców prawnych (par. 2 ust. 6) oraz opłata skarbowa od pełnomocnictwa procesowego.
SSO Andrzej Kieć