Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 2962/19
Data wyroku: 2019-08-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marcin Graczyk
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 146 par 1 kpc

Sygn. akt VII U 2962/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 sierpnia 2019 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Marcin Graczyk
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 12 sierpnia 2019 r. w Warszawie
sprawyD. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o przeliczenie emerytury
na skutek odwołaniaD. G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 13 maja 2019 r., znak:(...)
oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

D. G.w dniu 10 czerwca 2019 r. wniosła odwołanie za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.do Sądu Okręgowego Warszawa-PragawW.. Odwołująca zaskarżyła decyzję organu rentowego z dnia 13 maja 2019 r., znak:(...)W uzasadnieniu odwołania ubezpieczona wskazała, że nie była świadoma, iż ubiegając się o emeryturę straci uprawnienia dotyczące przeliczenia świadczenia zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. (
    odwołanie z dnia 10 czerwca 2019 r., k. 3 a. s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w odpowiedzi na odwołanie z dnia 14 czerwca 2019 r. wniósł o jego oddalenie na podstawieart. 477(
    14)§ 1 k.p.c.Organ rentowy odmówił uchylenia decyzji z dnia 20 grudnia 2013 r., znak:(...)i stwierdził, że jej wydanie nastąpiło z naruszeniem prawa. ZUS powołując się naart. 146 § 1 k.p.a.podniósł, że uchylenie decyzji z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, na podstawie którego została ona wydana, nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej doręczenia upłynęło 5 lat. Wówczas zdaniem organu rentowego na mocyart. 151 § 2 k.p.a.należy stwierdzić wydanie zaskarżonej decyzjiz naruszeniem prawa i wskazać, z jakich przyczyn jej nie uchylono. Organ rentowy uznał,że nie było możliwe uchylenie decyzji, ponieważ od dnia jej doręczenia w dacie 20 grudnia 2013 r. upłynął pięcioletni termin ustanowiony przez przepisykodeksu postępowania administracyjnego(
    odpowiedź na odwołanie z dnia 14 czerwca 2019 r,, k. 4 a. s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
D. G.złożyła wniosek w dniu 18 października 2013 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.o emeryturę (wniosek z dnia 18 października 2013 r.,k. 1 a. e.).
Po rozpoznaniu wniosku Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wydał decyzję z dnia 20 grudnia 2013 r., znak:(...), zgodnie z którą przyznałD. G.prawo do emerytury od dnia 1 października 2013 r. (
    decyzja z dnia 20 grudnia 2013 r., k. 11 a. e.).
W dniu 6 marca 2019 r. Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawieo sygn. akt P 20/16, na podstawie którego orzekł o niezgodności zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej,art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2019 r. poz. 39 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 września 2017 r. w zakresie, w jakim dotyczy kobieturodzonych w (...)r., które przed dniem 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawieart. 46 w/w ustawy. W uzasadnieniu wyroku Trybunał Konstytucyjny wskazał, że wprowadzony ustawą emerytalną nowy system świadczeń emerytalnych przewiduje jedynie przejściowe utrzymanie preferencyjnych rozwiązań dotyczących możliwości nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Zasadniczo regulacja ta dotyczy tylko tych ubezpieczonych, którzy w dniu wejścia w życie tej ustawy, tj. 1 stycznia 1999 r. osiągnęli, bez względu na płeć, wiek co najmniej 50 lat, a więc urodzili się nie później niż w dniu 31 grudnia 1948 r. Odstępstwo od tej zasady dotyczy osób, które urodziły się w latach 1949-1968. Jest ono obwarowane kolejnymi warunkami, w tym w szczególności uzależnione jest od spełnienia przesłanki nabycia prawa do emerytury do dnia 31 grudnia 2008 r. Możliwość nabycia prawa do emerytury na podstawie art. 46 w związku z art. 29 ustawy emerytalnej przez kobiety także nie dotyczy wszystkich kobiet urodzonych w latach 1949-1968, lecz tylko tych, które urodziły się nie później niż do dnia 31 grudnia 1953 r. ze względu na wymóg nabycia prawa do emerytury do dnia 31 grudnia 2008 r. Zakwestionowane regulacje prawne dotyczą zatem jednolitej grupy kobiet, które zachowały prawo do uzyskania emerytury powszechnej po uprzednim pobieraniu emerytury wcześniejszej przysługującej po ukończeniu 55 lat. Do grupy tej należą kobiety urodzone w latach 1949-1953. Jednak po wejściu w życie z dniem 1 maja 2013 r. dodanego art. 25 ust. 1b tylko część z nich, a mianowicie kobietyurodzone w (...)r., zostały pozbawione możliwości zrealizowania prawa do powszechnej emerytury na dotychczasowych zasadach, bez pomniejszania podstawy obliczenia emerytury o kwoty pobranych emerytur wcześniejszych. W konsekwencji z jednolitej kategorii podmiotów podobnych wyodrębniona została grupa kobiet z rocznika 1953, która podobnie jak pozostałe kobiety należące do tej kategorii nabyła co prawda prawo zarówno do emerytury wcześniejszej, jak i powszechnej. Przy obliczaniu tego ostatniego świadczenia znajdą zastosowanie wobec nich odmienne, mniej korzystne zasady od tych, które obowiązywały przy obliczaniu emerytury powszechnej kobietom urodzonym w latach 1949-1952. Tymczasem świadczenia te mają cechę wspólną, relewantną ze względu na treść zaskarżonej regulacji, a mianowicie miały one umożliwić osobom w wieku starszym, ze stosunkowo długim stażem ubezpieczenia, zachowanie przywileju przejścia na wcześniejszą emeryturę i możliwość uzyskania kolejnej emerytury po osiągnięciu powszechnie obowiązującego wieku emerytalnego. Ich celem było więc łagodzenie skutków likwidacji uprawnień emerytalnych obniżających wiek emerytalny, co było jednym z głównych założeń reformy emerytalnej. Z tego też względu rozwiązania te miały charakter przejściowy i były adresowane do określonej kategorii podmiotów. W związku z powyższym, Trybunał Konstytucyjny stwierdził, że zastosowanie art. 25 ust. 1b wobec kobieturodzonych w (...)r., pobierających emeryturę na podstawie przepisów art. 46 ustawy emerytalnej, które nie mogły nabyć prawa do emerytury przysługującej z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego przed dniem 1 stycznia 2013 r., kiedy wprowadzono nowe, mniej korzystne zasady w zakresie obliczania jej wysokości nieobowiązujące pozostałe roczniki kobiet należące do kategorii ubezpieczonych uprawnionych do ustalenia emerytury po emeryturze, narusza zasady równości w prawie do zabezpieczenia społecznego i jest przez to niezgodnyz art. 67 ust. 1 w związku zart. 32 ust. 1 Konstytucji. Powyższe orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego weszło w życie z dniem 21 marca 2019 r.
W związku z powyższym orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego odwołująca,po kilkukrotnych przeliczeniach świadczenia, w dniu 10 kwietnia 2019 r. złożyła skargęo wznowienie postępowania dotyczącego przeliczenia jej emerytury oraz wniosła o ponowne ustalenie wysokości emerytury powszechnej. Nadto złożyła wniosek o wypłatę wyrównania jej emerytury od dnia 13 stycznia 2013 r. wraz z odsetkami oraz o przeliczenie kapitału początkowego (wniosek z dnia 10 kwietnia 2019 r., k. 121 a. e.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydał decyzję z dnia 13 maja 2019 r., znak:(...)zgodnie z którą przeliczyłD. G.emeryturę od dnia 1 kwietnia 2019 r. Nadto zaskarżoną decyzją z dnia 13 maja 2019 r., znak:(...)odmówiono odwołującej uchylenia decyzji z dnia 20 grudnia 2013 r., znak:(...), która została wydana z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że zgodnie z treściąart. 146 k.p.a.uchylenie decyzji nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat. W takim przypadku na podstawieart. 151 § 2 k.p.a.organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzjiz naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności z powodu decyzji nie uchylił. ZUS uznał, że od dnia wydania zaskarżonej decyzji, tj. 20 grudnia 2013 r. upłynął okres, który został przewidziany w w/w przepisie. Jednocześnie postanowieniem z dnia 13 maja 2019 r. organ rentowy wznowił postępowanie w sprawie emerytury przyznanej ubezpieczonej decyzjąz dnia 20 grudnia 2013 r. (

    decyzje i postanowienie z dnia 13 maja 2019 r., k. 123-126 a. e.).
Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym w aktach rentowych. Przytoczone dokumenty zostały uznane za wiarygodne, bowiem strony postępowania sądowego nie kwestionowały wynikających z nich danych. W ocenie Sądu dokonane ustalenia są wystarczające do wydania rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieD. G.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)OddziałwW.z dnia 13 maja 2019 r., znak:(...)jako niezasadne podlegało oddaleniu.
Zgodnie zart. 1481§ 1 k.p.c.sąd może rozpoznać sprawę na posiedzeniu niejawnym,gdy pozwany uznał powództwo lub gdy po złożeniu przez strony pism procesowychi dokumentów, w tym również po wniesieniu zarzutów lub sprzeciwu od nakazu zapłatyalbo sprzeciwu od wyroku zaocznego, sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.
Na mocy w/w przepisu Sąd wydał wyrok na posiedzeniu niejawnym. Zgromadzony materiał dowodowy nie był kwestionowany przez strony postępowania, które nie wnosiły również o przeprowadzenie jakichkolwiek dowodów na rozprawie. W związku z tym Sąd nie znalazł podstaw do rozpoznania sprawy na posiedzeniu jawnym.
W toku postępowania sądowego ustalono, że organ rentowy postanowieniem z dnia 13 maja 2019 r. wznowił postępowanie z uwagi na zapadły wyrok Trybunału Konstytucyjnegoz dnia 6 marca 2019 r., sygn. akt P 20/16 w sprawie dotyczącej przyznanej emerytury dla odwołującej na mocy decyzji z dnia 20 grudnia 2013 r.
Sąd zważył, że wznowienie postępowania stanowi nadzwyczajny tryb procedury administracyjnej umożliwiający uchylenie decyzji ostatecznych, co stanowi wyjątek od zasady ich trwałości zawarty wart. 16 k.p.a.Znajduje on zastosowanie w przypadku wystąpienia w postępowaniu wad określonych wart. 145 § 1 k.p.a.oraz w sytuacji, gdy zaistnieje przesłanka wskazana wart. 145a § 1 k.p.a., zgodnie z którym można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
Następnie na podstawie przepisuart. 149 § 1 k.p.a.należy rozważyć, czy zaistniały przesłanki umożliwiające wznowienie postępowania. Organ rentowy początkowo ustala, czy zachowano ustawowy termin do wniesienia żądania. W przypadku spełnienia tego warunku, ZUS wznawia postępowanie na podstawie postanowienia, czego też dokonał w niniejszej sprawie. W dalszej kolejności na mocyart. 149 § 2 k.p.a.organ rentowy prowadzi postępowanie dotyczące przyczyn wznowienia oraz rozstrzygnięcia istoty sprawy.Po zakończeniu postępowania wyjaśniającego organ rentowy wydaje decyzje na podstawieart. 151 k.p.a.
Przepisart. 146 § 1stanowi, że uchylenie decyzji z przyczyn określonych wart. 145 § 1 pkt. 3-8oraz wart. 145anie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji upłynęło pięć lat, co oznacza, że organ administracyjny rozpoznający sprawę po wznowieniu postępowania musi badać nie tylko, czy istniały przyczyny wznowienia podane wart. 145 § 1 k.p.a., ale także czy na przeszkodzie ewentualnemu rozstrzygnięciu sprawy, co do istoty nie stoją okoliczności, o jakich mowa w cytowanymart. 146 k.p.a.(wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 17 września 1999 r., sygn. akt I SA 1956/98). Artykuł ten zawiera bowiem dwie przesłanki negatywne ograniczające dopuszczalność uchylenia decyzji administracyjnej w trybie wznowienia postępowania. Jednakże ewentualne ich wystąpienie nie ogranicza dopuszczalności wznowienia postępowania przez organ rentowy. Sąd zważył, że w przypadku doręczenia decyzji po upływie pięcioletniego terminu, organ rentowy nie może orzec co do istoty sprawy. W takiej sytuacji zgodnie zart. 151 § 2 k.p.a.organ rentowy nie może uchylić zaskarżonej decyzji i jest zobligowany do stwierdzenia, że jej wydanie nastąpiło z naruszeniem prawa. W ocenie Sądu organ rentowy prawidłowo wydał a następnie doręczył ubezpieczonej zaskarżoną decyzję, ponieważ trafnie zastosował obowiązujące przepisykodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z poglądami orzecznictwa upływ terminów, o których mowa wart. 146 § 1 k.p.a.stanowi negatywną przesłankę do uchylenia w trybie wznowieniowym decyzji i jest bezwarunkowy, niezależny od okoliczności, które spowodowały ich upływ. Termin taki nie może być przywrócony na podstawie przepisuart. 58 k.p.a., a jego upłynięcie pozbawia organ administracyjny prowadzący wznowione postępowanie możliwości orzeczenia, co do istoty i ewentualnego uchylenia lub zmiany decyzji wydanej w postępowaniu zwykłym (wyrok Wojewódzkiego Sądu ApelacyjnegowW.z dnia 9 listopada 2005 r., sygn. akt VII SA/Wa 463/05 oraz wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 30 kwietnia 2009 r., sygn. akt II OSK 124/09).
Z przytoczonego orzecznictwa wynika, że w przypadku upływu pięcioletniego terminu od dnia doręczenia decyzji stronie odwołującej, organ rentowy nie ma podstaw do uchylenia lub zmiany tej decyzji z przyczyn określonych wart. 145 § 1 pkt. 3-8 k.p.a.oraz wart. 145a. Organ rentowy może jedynie stwierdzić wydanie tej decyzji z naruszeniem prawa. Przepisart. 146 § 1 k.p.a.określając początek biegu wskazanego w nim terminu posługuje się pojęciem„dnia doręczenia lub ogłoszenia decyzji” nie wskazując cech tego doręczenia lub ogłoszenia ani tym bardziej jego adresatów. Pozwala to na przyjęcie, że chodzi o doręczenie lub ogłoszenie decyzji wobec osób biorących udział w postępowaniu, które podlega wznowieniu. (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 12 stycznia 2009 r., sygn. akt II OSK 1776/07).
W toku niniejszego postępowania ustalono, że decyzja będąca przedmiotem wznowionego postępowania została wydana w dniu 20 grudnia 2013 r., a następnie doręczona odwołującej. Wobec powyższego Sąd doszedł do przekonania, że do dnia wydania przez Trybunał Konstytucyjny orzeczenia z dnia 6 marca 2019 r. upłynęło 5 lat.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł, jak w sentencji wyroku.
Na marginesie powyższych rozważań Sąd wskazuje, że problematyka stanowiąca przedmiot rozstrzygania przez Trybunał Konstytucyjny w orzeczeniu z dnia 6 marca 2019 r. skutkowała podjęciem przez ustawodawcę inicjatywy w zakresie uregulowania sposobu przeliczania emerytury z uwzględnieniem braku w aktualnym stanie prawnymart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W dniu 15 maja 2019 r. wniesiono senacki projekt ustawy mający na celu przywrócenie większej podstawy obliczenia emerytury ubezpieczonym, którzy pobrali wcześniejszą emeryturę bez obiektywnej wiedzy, że kwoty wcześniej pobranej emerytury pomniejszą emeryturę powszechną. Aktualnie, na dzień sporządzania uzasadnienia, projekt ten z dniem 15 lipca 2019 r. przekazano do Sejmu w celu kontynuowania prac legislacyjnych.
Zarządzenie: odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć(...)
MK