Sąd Okręgowy w Gliwicach
IX Zamiejscowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX U 764/19
Data wyroku: 2019-09-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Mariola Łącka
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art.190 ust.4 Konstytucji RP w związku z art.114 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS ( Dz.U. z 2018r. , poz. 1270)

Sygn. akt IX U 764/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 września 2019 r.
Sąd Okręgowy___________________w Gliwicach Wydział IX

    Sąd Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychOśrodek Zamiejscowy w Rybniku

w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia Sądu Okręgowego Mariola Łącka

Protokolant:

Joanna Metera

przy udziale ./.
po rozpoznaniu w dniu 18 września 2019 r. w Rybniku
sprawy z odwołaniaH. Ł.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
o wysokość emerytury
na skutek odwołaniaH. Ł.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 25 kwietnia 2019 r. Znak(...)

oddala odwołanie
Sędzia
Sygn. akt IX U 764/19

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25.04.2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówiłH. Ł.uchylenia decyzji z dnia 18.10.2013r. i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa.
W uzasadnieniu decyzji wskazał, że zgodnie zartykułem 146 § 1 Kodeksu postępowania administracyjnegouchylenie decyzji z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło 5 lat, a od dnia doręczenia decyzji z dnia 18.10.2013r. upłynęło ponad 5 lat.
Ubezpieczona odwołała się od tej decyzji i wniosła o jej zmianę.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
H. Ł.urodzona (...)od(...)nabyła prawo do emerytury na podstawieart. 46w związku zart. 29 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( Dz. U. z 2004r. poz. 39 ze zm.)
Decyzją z dnia 18.10.2013r. organ rentowy od(...). przyznał jej emeryturę w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego i obliczył jej wysokość na podstawie art. 26, potrącając sumę kwot pobranych emerytur. Tak wyliczona emerytura wyniosła 1043,61 zł. W związku z tym, że emerytura tak obliczona była świadczeniem mniej korzystnym, zawieszono jej wypłatę.
Decyzją z dnia 25.04.2019r. organ rentowy przeliczył ubezpieczonej powyższą emeryturę podwyższając kapitał początkowy, a w konsekwencji jej wysokość do kwoty 1056,10 zł.
W dniu(...). ubezpieczona złożyła wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 06.03.2019r. (akta rentowe).
Decyzją z dnia 25.04.2019r. organ rentowy wznowił postępowanie w sprawie emerytury przyznanej decyzją z dnia 18.10.2013r. Kwota emerytury ubezpieczonej „ENP” (tj.) po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego obliczona bez potrącenia kwot pobranych emerytur na dzień(...)wynosi 1573,18 zł. Natomiast kwota emerytury dotychczas pobieranej (tzw. wcześniejszej) od(...). wynosi 1720,19 zł. (wyliczenie ZUS-u k.9 akt spr.)
W oparciu o powyższe Sąd zważył, co następuje.
Odwołanie nie zasługuje na uwzględnienie.
Ubezpieczona wniosła o ponowne ustalenie wysokości emerytury o oparciu o orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego z dnia 06.03.2019r.
Organ rentowy potraktował ten wniosek jako wniosek o wznowienie postępowania.
Zdaniem Sądu organ rentowy rozpoznając wniosek o wznowienie postępowania w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 06.03.2019r. P 20/16 stwierdzającym niezgodność zart.2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiejart. 25.ust. 1b ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2018r. poz. 1270 oraz z 2019 poz. 39) w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017r. w zakresie jakim dotyczy urodzonych w 1953r. kobiet, które przed dniem 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy błędnie zastosował przepisyKodeksu postępowania administracyjnego. Wyrok ten bowiem dotyczy ustalenia wysokości emerytury.
Zgodnie zart. 83a ust 4 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. 2019r. poz. 300) w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytury i rent i ich wysokości nie stosuje się przepisówKodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie zaś zartykułem 124 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z2018r.poz. 1270) w postępowaniu w sprawach o świadczenie określone w ustawie stosuje się przepisyKodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.
W sprawach o prawo o świadczeń emerytalno-rentowych i ich wysokość zakończonych prawomocną decyzją uchylenie lub zmiana decyzji następuje na podst.art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zatem w sprawach o prawo i wysokość emerytur i rent przewidziano odrębne zasady i tryb postępowania w przypadku uchylenia decyzji, odmienne od zasad wznowienia postępowania uregulowanych wKodeksie postępowania cywilnegoi wKodeksie postępowania administracyjnego.
W ustawie o emeryturach i rentach z FUS nie unormowano przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją prawomocną wydaną na podstawie przepisu sprzecznego zKonstytucją, w szczególności orzeczenie Trybunału nie jest wymienione w art.114 ust 1 ww. ustawy jako okoliczność istniejąca przed wydaniem decyzji.
W judykaturze w związku z tym przeważał dotychczas pogląd, że nie ma przeszkód, aby wznowić postępowanie w oparciu oart. 145a § 1 kpa.
W ocenie Sądu mając na uwadze socjalne przeznaczenie emerytur i rent uzasadnione jest przyznanie ubezpieczonej stosunkowo szerokich uprawnień w celu kwestionowania błędnie ukształtowanego prawa do świadczenia lub jego wysokości i ponownego ubiegania się o wydanie decyzji wydanych z naruszeniem prawa.
PrzepisyKodeksu postępowania administracyjnegoregulujące kwestie wznowienia postępowania nie dają stronom takich uprawnień w sytuacji, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zapada po upływie 5 lat od doręczenia decyzji, która została wydana w oparciu o akt prawny uznany za sprzeczny zKonstytucją.
Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego odnosi się o decyzji ostatecznych a w art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS mówi się o decyzjach prawomocnych.
Przewidziane wart. 151 § 2 kpastwierdzenie wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa ma na celu umożliwienie adresatowi takiej decyzji wystąpienie o odszkodowanie, co w przypadku obniżenia wysokości emerytury wskutek zastosowania przepisu niezgodnego zKonstytucjąnie jest możliwe i nie pozwala na ukształtowanie wysokości świadczenia zgodnie z prawem.
Tutejszy Sąd stoi na stanowisku, ze w niniejszej sprawieart. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiejstanowi wystarczającą podstawę wznowienia postępowania i uchylenia zaskarżonej decyzji. Sad Najwyższy w orzeczeniu z dnia 25.04.2017r. II UZ 9/17 stwierdził, że wzruszalność aktów stosowania prawa jest dopuszczalna już na podstawieKonstytucjiart. 190 ust. 4 askonkretyzowana w proceduralnych przepisach rangi ustawowej.
Także Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 06.03.2019r. wskazał, że przepisyart. 4011kpci 145akpanie uwzględniają specyficznej sytuacji związanej z obowiązkiem sanacji konstytucyjności w sprawach dotyczących emerytur kobiet, które przed dniem 01.01.2013r. nabyły prawo do emerytury na podst. art. 46 ustawy FUS, co w jego ocenie wymaga wprowadzenia regulacji w celu zagwarantowania jednolitych zasad zwrotu świadczeń należnych uprawnionym.
Podkreślił jednak, że brak takiej regulacji nie zamyka drogi do wznowienia postępowania.
Sądowi jest znany senacki projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wniesiony do Sejmu 15.07.2019r. ale do dzisiaj nie została ona uchwalona i nie znajduje się w porządku obrad Sejmu zaplanowanych w tej kadencji.
Dlatego też Sąd Okręgowy uznał, że stosownie doart. 190 ust. 4 Konstytucjinależało wznowić postępowanie według przepisów przewidujących uchylenie lub zmianę prawomocnych decyzji dotyczących prawa do emerytur i rent i ich wysokości, czyli w trybie określonym dla tego postępowania przewidzianym w art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Przepis ten w odróżnieniu odartykułu 407 § 2 kpci 145a§ 2 kpanie wskazuje terminu w jakim ubezpieczony może złożyć wniosek o uchylenie decyzji. W przepisie 114 ust. 1e ww. ustawy odmiennie uregulowano okresy, po upływie których nie może nastąpić uchylenie lub zmiana decyzji.
Natomiast w przepisie art. 114 ust. 1f wskazano, że przepisu ust 1e nie stosuje się, jeśli w wyniku uchylenia lub zmiany decyzji z przyczyn ustalonych w ust. 1 osoba zainteresowana nabędzie prawo do świadczenia lub świadczenie w wyższej wysokości.
W ocenie Sądu te same zasady należy zastosować przez analogię, jeżeli uchylenie lub zmiana decyzji następuje na podstawieart. 190 ust. 4 Konstytucjii osoba zainteresowana nabędzie wyższą emeryturę lub rentę.
Zważywszy, że stwierdzenie niezgodności zKonstytucjąprzepisu prawa działa z mocą wsteczną, to ta podstawa wznowienia postępowania najbardziej jest zbliżona do podstawy wznowienia wymienionej w art. 114 ust. 1 pkt 1 „ujawnienia nowych okoliczności” wskazanych przed wydaniem decyzji mających wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. W konsekwencji zgodnie z art. 114 ust. 1e pkt 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS uchylenie lub zmiana nie może nastąpić, jeżeli od daty jej wydania upłynął okres 5 lat, chyba że zgodnie z art. 114 ust. 1f § 2 ww. ubezpieczona nabędzie prawo do świadczeń w wyższej wysokości.
W przypadku ubezpieczonej taka sytuacja nie ma miejsca. Emerytura jej bowiem przyznana po osiągnięciu wieku emerytalnego decyzją z dnia 18.10.2013r. bez potrącenia sum kwot pobranych emerytur, a więc wyliczona z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy o emeryturach i rentach z FUS, czyli zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 06.03.2019r. jest nadal świadczeniem niższym niż emerytura pobierana dotychczas przyznana na podstawie art. 46 ww. ustawy.
Skoro więc od wydania zaskarżonej decyzji upłynęło 5 lat, a ubezpieczona nie nabędzie świadczenia w wyższej wysokości, bo zgodnie z art. 95 ustawy o emeryturach i rentach z FUS organ rentowy będzie wypłacał nadal wyższe świadczenie, to zasadnie odmówił on uchylenia tej decyzji.
Zaskarżona decyzja z dnia 25.04.2019r. jest prawidłowa i zgodna z prawem, choć nie z przyczyn wskazanych w uzasadnieniu tej decyzji.
Skoro emerytura ubezpieczonej przyznana jej decyzją z dnia 18.10.2013r. obliczona ponownie bez potrącenia sumy kwot pobranych emerytur nadal jest świadczeniem mniej korzystnym, nie ma podstaw co do jej wypłaty zgodnie z powołanym wyżej artykułem 95 i także na bieżąco od daty wniosku o jej przeliczenie.
Dlatego też Sąd na mocyart. 47714§ 1 kpcoddalił odwołanie jako niezasadne.
Sędzia