Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 911/18
Data wyroku: 2019-02-06 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Ewa Buczek-Fidyka, Leszek Dąbek, Magdalena Balion-Hajduk
Słowa kluczowe: Dziedziczenie
Podstawa prawna: art. 949 § 1 kc

Sygn. akt III Ca 911/18

POSTANOWIENIE
Dnia 6 lutego 2019 r.
Sąd Okręgowy wG.III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Leszek Dąbek (spr.)
Sędziowie:    SO Magdalena Balion-Hajduk
SR (del.) Ewa Buczek-Fidyka
Protokolant   Aldona Kocięcka
po rozpoznaniu w dniu 29 stycznia 2019 r. wG.
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. S.,R. S. (1)(S.) iB. N.(następców prawnych zmarłej wnioskodawczyniŁ. N.)
z udziałemA. S.,F. W.,E. S.,N. S.,H. S.,D. S.,R. S. (2),C. S. (1),Ż. J. (1),C. S. (2),R. S. (3),K. J.,B. F.iL. U.
o stwierdzenie nabycia spadku poF. S.
na skutek apelacji uczestników postępowaniaD. S.,K. J.,B. F.iL. U.
od postanowienia Sądu Rejonowego wT. G.
z dnia 27 lutego 2015 r., sygn. akt I Ns 608/11
postanawia:

1
oddalić apelację;

2
zasądzić od każdego z uczestników postępowaniaB. F.,L. U.,D. S.iK. J.na rzecz każdego z wnioskodawcówM. S.,R. S. (1)(S.) iB. N.kwoty po 15 zł (piętnaście złotych) z tytułu zwrotu kosztów postępowania odwoławczego;

3
nakazać pobrać od każdego z uczestników postępowaniaB. F.,L. U.,D. S.iK. J.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego wG.kwoty po 1.195,16 zł (tysiąc sto dziewięćdziesiąt pięć złoty i szesnaście groszy) z tytułu kosztów przeprowadzenia dowodu z opinii biegłego.

SSR (del.) Ewa Buczek-Fidyka SSO Leszek Dąbek SSO Magdalena Balion- Hajduk
Sygn. akt III Ca 911/18

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniŁ. N.wniosła o stwierdzenie nabycia spadku po swoim bracieF. S., zmarłym 20 12 2010r. wM.i tamże ostatnio zamieszkałym. Do wniosku dołączyła testament własnoręczny spadkodawcy z 10 09 2010r., z którego wynikało, iż spadkodawca do całości spadku powołuje wnioskodawczynię.
Uczestnicy postępowania:D. S.,L. U.,R. S. (3),A. S.,K. J.,F. W.,B. F.iŻ. J. (2)wnieśli o stwierdzenie nabycia spadku w drodze dziedziczenia ustawowego, kwestionując jednocześnie ważność przedstawionego przez wnioskodawczynię testamentu.
Pozostali uczestnicynie zajęli stanowiska w sprawie.
Sąd Rejonowy wT. G.w postanowieniu z 27 02 2015r. stwierdził, że spadek poF. S.(…) na podstawie testamentu własnoręcznego spadkodawcy, sporządzonego w dniu 10 09 2010r., a otwartego i ogłoszonego przed Sądem Rejonowym wT. G.podczas rozprawy w dniu 19 01 2012r. w sprawie o sygn. akt I Ns 608/11, dziedziczy jego siostraŁ. N.(…) – w całości (punkt 1); ustalił, że każdy z zainteresowanych ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (punkt 2) i nakazał pobrać od uczestników postępowania solidarnie na rzecz Skarbu Państwa-Sądu Rejonowego wT. G.kwotę 1209,61 zł tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia przywołał regulacjęart. 926 § 1 k.c.i wskazał na normy, od których zależy ważność testamentu, a toart. 58 k.c.,art. 944 k.c.,art. 945 k.c.,art. 949-958 k.c.,art. 962 zd. 1 k.c.,art. 964 k.c.iart. 923 § 1 zd. 2 k.c.Rozważając pozostawiony testament pod kątem przywołanych przepisów, jak i zarzutów podniesionych przez uczestników, stwierdził Sąd, iż testament zmarłego posiada wszystkie konieczne elementy testamentu własnoręcznego i stanowi dowód tego, iż jej wolą było ustanowienie wnioskodawczyni jego jedyną spadkobierczynią. Wyjaśnił Sąd, że dokument jest czytelny, a ewentualne błędy ortograficzne i językowe nie wpływają na jego ważność, jak również nie ma podstaw do przyjęcia, że dokument to projekt lub wzór testamentu. W sprawie nie dostrzegł Sąd również podstaw dla stwierdzenia wad oświadczenia woli testatora wskazanych wart. 945 § 1 k.c.Uznał Sąd, że testament z 10 09 2010r. był jedynym testamentem sporządzonym przez spadkodawcę i przyjął, że za testament nie można uznać oświadczenia zmarłegoz 22 11 2010r., albowiem składając je nie miał zamiaru dokonywać rozrządzeń, a notatka z tego zdarzenia nie została sporządzona z polecenia spadkodawcy. Sąd podał, że okoliczność, iż spadkodawca zamierzał obdarować częścią swojego majątku członków rodziny i w tym celu dokonywał geodezyjnego podziału nieruchomości, nie budziła wątpliwości. jednak zmarł nie wyraził w tym zakresie swojej woli w sposób, który umożliwiłby osiągnięcie skutków prawnych.
O kosztach orzekał na mocy regulacjiart. 520 § 1 k.p.c.
Orzeczenie zaskarżyliuczestnicyD. S.,L. U.,K. J.iB. F., którzy wnieśli o nie uznanie pisma zmarłego z 10 09 2010r. jako prawidłowo sporządzonego testamentu i ustalenie porządku dziedziczenia zgodnie zart. 931 k.c.lub uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do rozpoznania Sądowi Rejonowemu wT. G., a nadto zasądzenie od wnioskodawczyni kosztów postępowania i kosztów zastępstwa procesowego za obie instancje.
Zarzucili, że przy ferowaniu postanowienia naruszonoart. 949 k.c.,art. 217 § 1 k.p.c.w zw. zart. 278 § 1 k.p.c.oraz popełniono błąd w ustaleniach faktycznych sprawy polegający na bezzasadnym uznaniu, że pismo zmarłego z 10 09 2010r. stanowiło ostatnią wersję jego woli, mimo że tenże spadkodawca podjął czynności urzędowe mające na celu podzielenie posiadanego gospodarstwa na działki – celem przydzielenia ich bliskim członkom rodziny. Swoje zarzuty szczegółowo opisali i wyjaśnili w złożonej apelacji.
WnioskodawcyM. S.,R. S. (4)iB. N., którzy wstąpili w miejsce zmarłejŁ. N., domagali się oddalenia apelacji i zasądzenia na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje :
Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował wniosek, a następnie prawidłowo rozpoznał sprawę.
Ustalenia faktyczne składające się na podstawę faktyczną orzeczenia mają podstawę w informacjach zawartych w przywołanych w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczeniach źródłach dowodowych, których ocena jest logiczna i mieści w granicach swobodnej oceny dowodów a Sąd odwoławczy ją podziela.
W zasadniczych dla rozstrzygnięcia sprawy zagadnieniach dotyczących własnoręcznego, świadomego i swobodnego sporządzenia w dniu 10 09 2010r., przez spadkodawcęJ. S.testamentu ustalenia te zostały dodatkowo potwierdzone przez materiał zgromadzony w toku postępowania odwoławczego.
Powołany w tym postępowaniu biegłyR. I.w prawidłowej
i wiarygodnej opinii sporządzonej w dniu 22 09 2016r. (tom VIII k. 1416 – 1585 akt), jednoznacznie stwierdził, że„treść testamentuF. S., datowanego na dzień 10 09 2016 roku nie wykazują cech pisma mogących świadczyć, iż stan psychofizyczny spadkodawcy w momencie jego kreślenia wyłączał świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli albo aby treść testamentu została podyktowana lub zasugerowana” a wniosek ten w sposób logiczny i jasny uzasadnił.
Z tych też względów Sąd odwoławczy z przyjął za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.
Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego jest także prawidłowa i Sąd odwoławczy ją podziela oraz przyjmuje
za własną
F. S.zmarł 20 12 2010r. i z mocyart. 922 § 1 k.c.z chwilą jej śmierci przynależne mu prawa i obowiązki majątkowe przeszły na jego spadkobierców (art. 925 k.c.w związku zart. 924 k.c.).
Swoją ostatnią wolę ujawnił on w testamencie własnoręcznym (stypizowanym w regulacjiart. 949 § 1 k.c.), z którego treści wynika, że rozporządzał on swym majątkiem na wypadek śmierci w ten sposób, iż „cały majątek ruchomy
i nieruchomy zapisuję muN. Ł.”, z czego – pomimo pewnej niezręczności gramatycznej – jednoznacznie wynika, że jego wolą było, żeby po jego śmierci cały jego majątek przypadłŁ. N..
Rozporządzenie to zostało opatrzone datą i podpisem testatora.
Jest to równocześnie dokument prywatny i stosownie do regulacjiart. 235 k.p.c.korzysta on z domniemania autentyczności oraz domniemania, że zmarły złożył zawarte w nim oświadczenie.
Domniemania te nie zostały skutecznie podważone w toku postępowania, więcej przeprowadzone postępowanie dowodowe wykazało, że testament pochodzi spod rękiF. S..
Zawarte w testamencie oświadczenia zostały złożone przez testatora swobodnie, w pełni świadomie oraz z pełnym rozeznaniem i podnoszone w tej kwestii przez skarżących zarzuty są bezzasadne.
Nie został on skutecznie odwołany, gdyż mogło to nastąpić wyłącznie
w sposób przewidziany wart. 946 k.c., a żadna z przewidzianych w nim sytuacji w niniejszej sprawie nie zachodzi (w szczególności do jego odwołania nie doprowadziły - przywoływane w apelacji - podjęte przez spadkobiercę działania
w celu geodezyjnego podziału nieruchomości).
Testament ten jest zatem ważny i Sąd Rejonowy słusznie przyjął, że dziedziczenie poF. S.następuje w oparciu o testamentowe powołanie do spadku (stosownie do regulacjiart. 926 § 1 k.c.wyprzedza ono powołanie
do spadku z ustawy).
Jego mocą skuteczne powołał ona do całości spadku zmarłą wnioskodawczynię, co znalazło prawidłowe odzwierciedlenie w zaskarżonym postanowieniu, wobec czego apelacja jest bezzasadna w rozumieniuart. 385 k.p.c.
w związku zart. 13 § 2 k.p.c.a to z mocy zawartej w nim regulacji prowadziło
do jej oddalenia.
Reasumując zaskarżone postanowienie jest prawidłowe i dlatego apelację jako bezzasadną oddalono w oparciu o przepisart. 385 k.p.c.
w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 520 § 2 k.p.c.ustalając wynagrodzenie pełnomocnika wnioskodawców na kwotę 180 zł w oparciu o§ 8 pkt 2w zw. z§ 12 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 28 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu.
Nie pokryte przez apelujących wydatki nakazano im uiścić zgodnie z art. 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
.