Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 296/18
Data wyroku: 2019-02-26 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Nieważność postępowania
Podstawa prawna: art. 379 pkt 2 kpc

Sygn. akt III Ca 296/18

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 28 grudnia 2017 r., w sprawie I Ns 571/13 Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi oddalił wniosekA. D.o zmianę prawomocnego postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku poH.H. S.wydanego w dniu 15 września 2010 r. sygn. akt I Ns 427/06.
Apelację od tego postanowienia złożył wnioskodawcaA. D.domagając się uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, a ewentualnie o zmianę tego postanowienia i orzeczenie w przedmiocie dziedziczenia poH.H. S.zgodnie z wnioskiem.

Sąd Okręgowy ustalił

następujący stan faktyczny :
Prawomocnym postanowieniem z dnia 15 września 2010 r. w sprawie I Ns 427/06 Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi między innymi stwierdził, że spadek poH.H. S.( synZ. Z.iH.) zmarłym w dniu 9 maja 1946 r. , ostatnio stale zamieszkałym wŁ.na podstawie ustawy nabyło rodzeństwo :A. A.S.,S. K.z domuS.iE. S.po 1/5 części każde z nich oraz dzieci rodzeństwa : Frajda velF. B.z domuT.velT.iM. B. (1)z domuT.po 1/10 części każda z nich orazJ. J. (1)J.S.,B.velB. B.z domuS.,J. S.iR. Z.S.–S.z domuS.po 1/20 części każdy z nich.
W postępowaniu przedmiotowym ( I Ns 571/13) poza wnioskodawcąA. D.udział wzięli w charakterze uczestników :S. S. (3),P. C.,S. B.,C. B.,G. B.,S. Z.,L. F.,L. A.,D. E.,R. K.,M. B. (2).
Postępowanie to wszczęte zostało wnioskiemA. D., który wpłynął do Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi w dniu 24 maja 2013 r.
C. B.jest spadkobiercą ( jako syn) Broni velB. B.z domuS., zmarłej dnia 19 listopada 1988 r. wR.i tam ostatnio zamieszkałej, która z kolei jako bratanica odziedziczyła udział w spadku poH.H. S., co z kolei potwierdził Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi we wcześniej wskazanym postanowieniu w sprawie I Ns 427/06.
Jak okazało się w toku postępowania apelacyjnego,C. B., synA.iB.zmarł w dniu 1 czerwca 2010 r. wA.,S.Jork (USA) i w zakresiepraw rzeczowychdo nieruchomości położonych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej spadek po nim nabyła żonaV. B.z domuR.– co potwierdził Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi postanowieniem z dnia 8 czerwca 2018 r., w sprawie I Ns 1378/15.
V. B.zgłosiła swój udział w sprawie niniejszej w piśmie, które wpłynęło do Sądu Okręgowego w dniu 22 stycznia 2019 r.
S. B.jest spadkobiercą (jako syn) Frajdy velF. B.z domuT.velT., zmarłej dnia 8 lipca 1982 r. weF.i tam ostatnio stale zamieszkałej , która z kolei jako siostrzenica odziedziczyła udział w spadku poH.H. S., co z kolei potwierdził Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi we wcześniej wskazanym postanowieniu w sprawie I Ns 427/06.
S. B., synM.i Frajdy velF. R.zmarł w dniu 31 lipca 2009 r. weF.i tam ostatnio stale zamieszkiwał. Spadek po nim na podstawie postanowienia Sądu Rejonowego dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi z dnia 15 września 2010 r. sygn. akt I Ns 427/06 w zakresiepraw rzeczowychdo nieruchomości położonych w Polsce nabyli synowie :P. C.iM. B. (2).
P. C.iM. B. (2)brali udział w niniejszym postępowaniu w charakterze jego uczestników.

Sąd Okręgowy zważył,

co następuje :
Jak stanowi przepisart. 669 k.p.c.Sąd spadku wydaje postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku po przeprowadzeniu rozprawy, na którą wzywa wnioskodawcę oraz osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi.
Zgodnie z przepisemart. 379 pkt 2w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.nieważność postępowania zachodzi gdy strona nie miała zdolności sądowej lub procesowej.
C. B.zmarł jeszcze przed wszczęciem postępowania przed Sądem I instancji; nie posiadał zdolności sądowej w rozumieniu przepisuart. 64 § 1 k.p.c.
Stosownie do przepisuart. 378 § 1w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji; w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 20 stycznia 1978 r. w sprawie III CRN 336/77 wedługart. 669 k.p.c.na rozprawę poprzedzającą wydanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku Sąd ma obowiązek wezwać osoby mogące wchodzić w rachubę jako spadkobiercy ustawowi i testamentowi. Zaniechanie tego obowiązku w stosunku do tych spadkobierców ustawowych powoduje nieważność postępowania także wtedy, gdy w ostatecznym wyniku stwierdzenie nabycia spadku następuje na rzecz spadkobierców testamentowych, przy czym na nieważność z tej przyczyny może się powołać każdą z osób wymienionych w powołanym przepisie.
W chwili wszczęcia postępowaniaC. B.– spadkobierca ustawowy Broni velB. B.z domuS.będącej spadkobierczyniąH. H.`egoS.nie żył, nie posiadał zdolności sądowej, a stosownie do przepisuart. 669 k.p.c.na rozprawę winien zostać wezwany jego spadkobierca.
Zachodzi w tej sytuacji nieważność postępowania i nie konwaliduje jej wstąpienie do sprawyV. B.na etapie postępowania apelacyjnego.
Nie zachodzi natomiast nieważność postępowania na skutek braku zdolności sądowejS. B.. Uznanie przez Sąd RejonowyS. B.za uczestnika postępowania i prowadzenie rozprawy „z jego udziałem” można uznać jedynie za usterkę, albowiem spadkobiercyS. P.F.-C.iM. B. (2)brali udział w niniejszym postępowaniu ( od jego wszczęcia) w charakterze jego uczestników.
W tym stanie rzeczy Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 2w zw. zart. 374 i art. 13 § 2 k.p.c.uchylił zaskarżone postanowienie, zniósł postępowanie w całości i przekazał sprawę Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego.