Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 382/19
Data wyroku: 2020-01-02 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Sędzia Monika Pawłowska - Radzimierska
Słowa kluczowe: Podleganie ubezpieczeniom społecznym
Podstawa prawna: art. 22 k.p., art. 6, art. 8, art. 11, art. 12, art. 13 ustawy z 13.10.1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych (Dz.U. 2019 poz. 300 ze zm.)

Sygn. akt VIII U 382/19

UZASADNIENIE

do całości wyroku
Decyzjami z tego samego dnia 27.12.2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.uznał, żeI. S.jako pracownik u płatnika składek(...) sp. Jawnaz siedzibąŁ.oraz jako pracownik u płatnika składekP. O. (1)prowadzącego własną pozarolniczą działalność gospodarczą, nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu, wypadkowemu od 16.06.2018 r. zarzucając w obu wypadkach, że umowy o pracę zostały zawarte przez strony w celu obejścia przepisów prawa i jako takie są zgodnie zart. 58 § 1 k.c.w zw. zart. 300 k.p.nieważne.
/decyzje w aktach ZUS/
Odwołania od w/w decyzji złożyła wnioskodawczyni wnosząc o ich zmianę i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych, negując nieważność zakwestionowanych przez ZUS umów o pracę.
/odwołania k. 3 -8, k. 3-8 akt VIII U 383/19/.
Organ rentowy podtrzymał dotychczasowe stanowisko i wniósł o oddalenie odwołań.
/odpowiedzi na odwołania k. 17-19, k. 17 – 19 akt VIII U 383/19/.
Zarządzeniem Sądu Okręgowego w Łodzi z 28.11.2019 r. połączono sprawę z odwołania wnioskodawczyni od decyzji kwestionującej jej zatrudnienie w(...) sp. Jawnaz siedzibąŁ.o sygn. VIII U 383/19, ze sprawą z odwołania ubezpieczonej od decyzji kwestionującej jej zatrudnienie wfirmie (...)w ramach prowadzonej własnej pozarolniczej działalności gospodarczej o sygn. VIII 382/19 do łączonego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
/postanowienie k. 86 akt VIII U 383/19/
Na rozprawie 28.11.2019 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołania i wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.
ZainteresowanyP. O. (1)poparł odwołanie.
/e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:01:43, 00:02:34, 01:47:30, 01:49:52/
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
Wnioskodawczyni -I. S.,urodzona (...), od 2011 r. posiada tytuł technika ekonomisty, od 2014 r. legitymuje się wykształceniem wyższym licencjackim na kierunku zarządzanie, a w 2016 r. ukończyła studia magisterskie.
/kopia dyplomów ukończenia studiów iszkołyśredniej w aktach osobowych k. 64 akt VIII U 383/19/
W okresie od 10.10.2011 r. do 30.06.2018 r. wnioskodawczyni pracowała współce cywilnej (...).C.A. K.,P. K.z siedzibą wO.do 31.12.2016 r. na stanowisku pracownika biurowego, a od 1.01.2017 r. na stanowisku księgowej.
/przelew k. 13, świadectwo pracy k. 50, zeznania zainteresowanego e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:39:26- 00:52:33 w zw. z 01:39:58, zeznania wnioskodawczyni e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:02:44 – 00:37:47 w zw. z 01:39:33, zeznania świadkaA. K. (2)e-prot. z 28.11.2019 r.: 01:16:44- 01:33:57, kwestionariusz w aktach osobowych k. 64 VIII U 383/19 /
Zainteresowany -P. O. (1)jest udziałowcem w co najmniej 5 różnych spółkach. M.in. jest to(...) Sp. Jawnaz siedzibąŁ., której głównym przedmiotem działalności jest sprzedaż hurtowa i detaliczna samochodów.
P. O. (1)prowadzi także własną działalność gospodarczą na podstawie wpisu do(...)podfirmą (...)wŁ.od 1.03.2009 r.
Firmy kupują podwozia samochodów w całej Polsce w cenie brutto i przebudowują je na chłodnie, kontenery, pomoce drogowe, a następnie sprzedają tak przebudowane samochody w cenach netto głównie do Niemiec i Szwecji. Z uwagi na to, że firmy mają zwroty VAT-u zasadą są kontrole Urzędu Skarbowego.
/wpis do(...)k. 73, informacja z KRS k. 62- 63, zeznania zainteresowanego e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:39:26- 00:52:33 w zw. z 01:39:58/
W lutym 2018 r.P. O. (1)nawiązał kontakt z wnioskodawczynią, która wówczas pracowała w(...) S.C.A. K.,P. K.z siedzibą wO.. Po raz pierwszyP. O. (1)pojawił się wtedy w biurze(...) S.C.A. K.,P. K.wO.zwracając się z prośbą o przeprowadzenie audytu zewnętrznego we wszystkich spółkach, w których jest udziałowcem w celu weryfikacji prawidłowości prowadzenia dokumentacji księgowej prowadzonej przez dotychczasowe zewnętrzne biuro rachunkowe wŁ.. Ówczesny pracodawca wnioskodawczyni zlecił jej przeprowadzenie kontroli, weryfikacji dokumentów pod względem księgowym zgodności z przepisami podatkowymi i rachunkowym we wszystkich spółkach, w których udziałowcem jestP. O. (1). W wyniku przeprowadzenia audytu, zakończonego w marcu 2018 r., ujawnionych zostało bardzo dużo nieprawidłowości m.in. nie były na koniec roku składane do urzędów sprawozdania. Pod dokumentacją z tego audytu podpisała się wnioskodawczyni. W trakcie audytuP. O. (2)przyjeżdżał dobiura spółki (...)wO., gdzie na bieżąco wnioskodawczyni zdawała mu relacje z audytu. W trakcie jednego z takich spotkańP. O. (1)zaproponował wnioskodawczyni pracę księgowej w jego firmie prowadzonej przez niego w ramach własnej działalności gospodarczej oraz w(...) Sp. Jawna. Kiedy w maju 2018 r. płatnicy zakończyli współpracę z zewnętrznym biurem rachunkowym zŁ., wnioskodawczyni zdecydowała się skorzystać z tej propozycji pracy, która była dla nie bardzo atrakcyjna ponieważ wiązała się ze znacznym zwiększeniem jej zarobków, gdyż w każdej z w/w firm jej wynagrodzenie miało wynosić po 3000 zł brutto miesięcznie, a u dotychczasowego pracodawcy zarabiała ok. 2000 zł netto miesięcznie.
Wnioskodawczyni iP. O. (1)ustalili w marcu 2018 r. warunki zatrudnienia skarżącej od czerwca 2018 r. Do tego czasu wnioskodawczyni miała zakończyć pracę u dotychczasowego pracodawcy, aP. O. (1)zakończyć współpracę z dotychczasowym zewnętrznym biurem rachunkowym zŁ..
Wnioskodawczyni iP. O. (1)o tych planach powiadomili dotychczasowego pracodawcę skarżącej, który nie mógł jej zaproponować tak atrakcyjnych warunków płacowych jakP. O. (1).
I. S.złożyła 20.03.2018 r. wniosek o rozwiązanie umowy o pracę za porozumieniem stron z dniem 30.06.2018 r., na co jej pracodawca przystał.
/zeznania wnioskodawczyni e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:02:44 – 00:37:47 w zw. z 01:39:33, zeznania zainteresowanego e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:39:26- 00:52:33 w zw. z 01:39:58, zeznania świadkaA. K. (2)e-prot. z 28.11.2019 r.: 01:16:44- 01:33:57/
I. S.zawarła z płatnikiem składek(...) sp. Jawnaz siedzibąŁ.umowę o pracę z 16.06.2018 r. na czas nieokreślony na stanowisku księgowej, na ½ etatu, z wynagrodzeniem 3000 zł. W umowie strony wskazały, że miejscem wykonywania pracy będzieA.ul. (...).
/umowa w aktach osobowychk. 64VIII U 383/19/
Wnioskodawczyni zawarła z płatnikiemP. O. (1)także umowę o pracę z 16.06.2018 r., na podstawie której została zatrudniona w prowadzonej przez niego w ramach własnej działalności gospodarczejfirmie (...)z siedzibą wŁ.na czas nieokreślony na stanowisku księgowej, na ½ etatu, z wynagrodzeniem 3000 zł. W umowie strony wskazały, że miejscem wykonywania pracy przez skarżącą będzieŁ.ul. (...).
/umowa w aktach osobowychzałączonych do akt sprawyVIII U 382/19/
W dacie podpisywania w/w umów o pracę wnioskodawczyni posiadała orzeczenie lekarskie od lekarza medycyny pracy z 8.06.2018 r. o braku przeciwwskazań do wykonywaniu pracy na stanowisku księgowej.
/orzeczenie lekarskie w aktach osobowych k. 64 akt VIII U 383/19 i aktach osobowych załączonych do akt sprawy VIII U 382/19/
Przed przystąpieniem do pracy wnioskodawczyni została w obu firmach przeszkolona w zakresie bhp.
/niesporne, a nadto karta szkolenia bhp w aktach osobowych k. 64 akt VIII U 383/19 i w aktach osobowych załączonych do akt sprawy VIII U 382/19/
I. S.przed podjęciem zatrudnienia na podstawie spornych umów o pracę mieszkała we wsiS.w okolicyK., razem ze swoimi rodzicami.
/zeznania wnioskodawczyni e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:02:44 – 00:37:47 w zw. z 01:39:33/
W czerwcu 2018 r. odwołująca przeprowadziła się doŁ.i zamieszkała w mieszkaniu - wynajętym odSpółki (...)- przyul. (...)razem z siostrą, która studiuje wŁ..
/zeznania wnioskodawczyni e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:02:44 – 00:37:47 w zw. z 01:39:33 zeznania świadkaA. K. (2)e-prot. z 28.11.2019 r.: 01:16:44- 01:33:57/
Wnioskodawczyni zawierając sporne umowy o pracę była w ciąży. Z karty ciąży wynika, że ostatnią miesiączkę miała 27.02.2018 r., o ciąży dowiedziała się 30.04.2018 r. w trakcie kontrolnej wizyty u lekarza ginekologa, a termin porodu przewidziano na 5.12.2018 r.
Z dokumentacji lekarskiej wynika, że w dacie zawierania przedmiotowych umów nie było przeciwwskazań medycznych spowodowanych stanem ciąży do podjęcia przez odwołująca zatrudnienia u zainteresowanych płatników.
Wnioskodawczyni o ciąży powiadomiłaP. O. (1)pod koniec czerwca 2018 r.
/karta ciąży k. 47,wyniki badań k. 49, dokumentacja medyczna k. 76-77, 89-125, 136- 137 zeznania wnioskodawczyni e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:02:44 – 00:37:47 w zw. z 01:39:33/
Odwołującą została zgłoszona do ubezpieczeń pracowniczych od 16.06.2018 r. w związku zawarciem każdej ze spornych umów.
/niesporne/
Zgodnie z pisemnymi zakresami obowiązków wnioskodawczyni w obu firmach na stanowisku księgowej do zadań skarżącej należało:

1
kompletowanie dokumentów sprzedażowych,

2
prowadzenie teczek osobowych pracowników,

3
wystawianie na potrzeby pracowników zaświadczeń o zarobkach,

4
sporządzanie miesięcznych list płac,

5
sporządzanie miesięcznych deklaracji ZUS,

6
prowadzenie ewidencji sprzedaży VAT,

7
prowadzenie ewidencji nabyć VAT,

8
wprowadzanie danych do księgi rachunkowej,

9
analiza wprowadzonych danych dla celów podatkowych i rachunkowych,

/zakres obowiązków w aktach osobowych k. 64 akt VIII U 383/19 i aktach osobowych załączonych do akt sprawy VIII U 382/19/
P. O. (3)udzielił wnioskodawczyni pełnomocnictw do podpisywania deklaracji podatkowych składanych za pomocą środków komunikacji elektronicznej w Urzędzie SkarbowyŁ., a także do składania dokumentacji w ZUS-ie i w Urzędzie Celnym.
W badanym okresie odwołująca pracowała na stanowisku księgowej w biurze mieszczącym się w jednym z pokojów w domuP. O. (1)wA.od poniedziałku do piątku na ½ etatu od godziny 8.00 do 12.00 dlafirmy (...)prowadzonej w ramach własnej działalności gospodarczej i na ½ etatu od godziny 12.00 do 16.00 dla(...) Sp. Jawna. Godziny pracy dla każdej z w/w firm nie były jednak sztywno ustalone. W biurze znajdowały się 3 biurka dla pracowników zatrudnionych przezP. O. (1). Przy jednym z nich na służbowym laptopie pracowała wnioskodawczyni.
Działalność obu w/w firm polegała na zakupie pojazdów i ich adaptacji oraz sprzedaży najczęściej za granicę – głównie do Niemiec i Szwecji. Jako księgowa wnioskodawczyni dla obu płatników: prowadziła ewidencję sprzedaży VAT, prowadziła podatkowe księgi przychodów iusług (...), wyliczała podatek dochodowy, sporządzała i wysyłała elektronicznie do Urzędu Skarbowego deklaracje VAT oraz(...), sporządzała miesięczne listy płac, sporządzała i wysyłała miesięczne deklaracje ZUS, zakładała teczki osobowe pracowników, wystawiała na potrzeby pracowników zaświadczeń o zarobkach, kompletowała dokumenty sprzedażowe mające związek z transakcjami wewnątrzwspólnotowymi, sporządzała i wysyłała deklaracje Intrastat do Urzędu Celnego, sporządzała dokumenty przelewowe do ZUS, sporządzała dokumenty przelewowe do Urzędu Celnego wS.raz w miesiącu. Wnioskodawczyni prowadziła ręcznie księgi przychodów i rozchodów, nie korzystała z programów komputerowych. Każdą fakturę wpisywała do rejestru z wyszczególnieniem numeru dokumentu, daty, nazwy kontrahenta i kwoty netto i brutto. Miesięcznie w każdej z firm było kilkaset faktur, ale nie każda była księgowana. Wnioskodawczyni układała dokumenty narastająco datami, dzieliła je na sprzedaż, zakup i koszty. Faktury sprzedażowe były wystawiane w walucie obcej i wnioskodawczyni musiała je przeliczyć na złotówki. Odwołująca musiała sprawdzić czy do każdej faktury sprzedażowej jest faktura zakupowa, faktura na adaptację.
/zeznania wnioskodawczyni e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:02:44 – 00:37:47 w zw. z 01:39:33, zeznania zainteresowanego e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:39:26- 00:52:33 w zw. z 01:39:58, zeznania świadkaM. G.e-prot. z 28.11.2019 r.: 01:07:34, zeznania świadkaA. K. (2)e-prot. z 28.11.2019 r.: 01:16:44- 01:33:57, podatkowa księga przychodów i rozchodów k. 168- 197, ewidencja sprzedaży k. 198-202, ewidencja nabycia towarów i usług k. 203-210, ewidencja sprzedaży k. 211-225, deklaracja(...)wywóz k. 226-227, 234-235, deklaracje ZUS k. 228-229, 236- 245, dowody wpłat do US i do ZUS k. 230-233, 246- 249, pełnomocnictwo do podpisywania deklaracji składanych za pomocą środków komunikacji elektronicznej k. 250-251, informacja z KRS k. 62- 63 listy płac k. 58- 61 akt VIII U 383/19 /
Odwołująca ponosiła odpowiedzialność za prawidłowe, zgodne z prawem i terminowe wykonywanie zadań na powierzonym jej stanowisku księgowej – w tym obowiązków w zakreślonych prawem terminie z zakresu podatku dochodowego do 2 dnia każdego miesiąca, podatku VAT do 25 każdego miesiąca, rozliczeń ZUS do 10 i 15 każdego miesiąca, deklaracji Intrastat do 10 każdego miesiąca.
/zeznania wnioskodawczyni e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:02:44 – 00:37:47 w zw. z 01:39:33, zeznania świadkaA. K. (2)e-prot. z 28.11.2019 r.: 01:16:44- 01:33:57/
Wnioskodawczyni otrzymywała umówione wynagrodzenie z obu firm przelewem na konto w banku.
/zeznania wnioskodawczyni e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:02:44 – 00:37:47 w zw. z 01:39:33, listy płac k. 58- 61 akt VIII U 383/19/
W badanym okresie została w obu firmach utworzona dokumentacja osobowa dla wnioskodawczyni, listy obecności i listy płac.
/niesporne, a nadto listy płac k. 58- 61 akt VIII U 383/19, listy obecności k. 64 akt VIII U 383/19, akta osobowe k. 64 akt VIII U 383/19, akta osobowe i listy obecności załączone do akt sprawy VIII U 382/19/
Pod koniec lipca 2018 r. wnioskodawczyni zaczęła źle się czuć, bolał ją brzuch. Od 1.08.2018 r.I. S.przebywała na zwolnieniu lekarskim z powodu choroby przypadającej w okresie ciąży. Wnioskodawczyni urodziła dziecko 5.12.2018 r.
/odpis zupełny aktu urodzenia k. 51, zeznania wnioskodawczyni e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:02:44 – 00:37:47 w zw. z 01:39:33/
W dn. 1.12.2018 r.(...)P. O. (3)z siedzibą wŁ.zatrudniłP. K. (2)na umowę o pracę na zastępstwo za księgowąI. S.od 1.12.2018 r. na stanowisku księgowego na 1/2 etatu, za wynagrodzeniem 3000 zł miesięcznie.
/umowa k. 10-11, zeznania zainteresowanego e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:39:26- 00:52:33 w zw. z 01:39:58, zeznania świadkaA. K. (2)e-prot. z 28.11.2019 r.: 01:16:44- 01:33:57 /
(...)P. O. (3)powierzyłP. K. (2)obowiązki wnioskodawczyni na stanowisku księgowej.
/zakres obowiązków k. 12, zeznania świadkaM. G.e-prot. z 28.11.2019 r.: 01:07:34, zeznania zainteresowanego e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:39:26- 00:52:33 w zw. z 01:39:58, zeznania świadkaA. K. (2)e-prot. z 28.11.2019 r.: 01:16:44- 01:33:57/.
Ponadto(...)P. O. (3)z siedzibą wŁ.w okresie niezdolności do pracy wnioskodawczyni spowodowanej chorobą w okresie ciąży zlecił usługę prowadzenia księgowości zewnętrznemu biuru(...) S.C.A. K. (2),P. K. (3)z siedzibą wO..
/faktury k. 14-15, zeznania zainteresowanego e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:39:26- 00:52:33 w zw. z 01:39:58, zeznania świadkaA. K. (2)e-prot. z 28.11.2019 r.: 01:16:44- 01:33:57/
W okresie od stycznia 2018 r. do kwietnia 2019 r.P. O. (3)w swojejfirmie (...):
- nie zatrudniał żadnych pracowników od stycznia do lutego 2018 r.,
- od marca do kwietnia 2019 r. naumowę o pracę (...)pracownika biurowego w pełnym wymiarze czasu pracy początkowo za wynagrodzeniem 2100 zł miesięcznie a od stycznia 2019 r. 2250 zł,
- od czerwca 2018 r. do września 2018 r. wnioskodawczynię na umowę o pracę na ½ etatu na stanowisku księgowej za wynagrodzeniem 3000 zł,
- od sierpnia do października 2018 r. dodatkowo naumowę zlecenie (...)osobę na stanowisku pracownika biurowego za wynagrodzeniem 102,75 zł
- od grudnia 2018 r. do kwietnia 2019 r. na umowę o pracę na zastępstwo za wnioskodawczynię 1 pracownika na stanowisku księgowego na ½ etatu za wynagrodzeniem 3000 zł.
/zestawienie pracowników k. 61/
W okresie od stycznia 2018 r. do kwietnia 2019 r. wfirmie (...). J.:
- od stycznia do maja 2018 r. nikt nie był zatrudniony,
- od czerwca do września 2018 r był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy naumowę o pracę (...)pracownik biurowy za wynagrodzeniem 2000 zł, następnie 2100 zł,
- od czerwca do września 2018 r. pracowała wnioskodawczyni jako księgowa na ½ etatu za wynagrodzeniem 3000 zł,
- od czerwca do lipca 2018 r. na umowę zlecenia był zatrudniony 1 pracownik biurowy za wynagrodzeniem 102,75 zł
- w październiku 2018 r. było zatrudnionych naumowę o pracę (...)pracowników biurowych w tym 1 w pełnym wymiarze czasu pracy za wynagrodzeniem 2100 zł, a drugi na ½ etatu za wynagrodzeniem 1204,88 zł,
- od listopada 2018 r. do lutego 2109 r. pozostał zatrudniony naumowę o pracę (...)pracownik biurowy na ½ etatu za wynagrodzeniem 1050,00 zł,
- od grudnia 2018 r. do kwietnia 2019 r. został zatrudniony na zastępstwo na umowę o pracę księgowy na ½ etatu za wynagrodzeniem 3000 zł miesięcznie
/zestawienie pracowników k. 44 akt VIII U 383/19/
W 2018 r.(...)P. O. (3)z siedzibą wŁ.osiągnął przychód 8527660,18 zł i poniósł wydatki w wysokości 140661,46 zł. W czerwcu 2018 r. dochód wyniósł 600754,03 zł, w lipcu 2018 r. 628004,33 zł, w sierpniu 2018 r. 1502719,19 zł, we wrześniu 2018 r. 2115063,43 zł, w październiku 2018 r. 2219722,63 zł, w listopadzie 2211538,20 zł, w grudniu 2018 r. 2254532,39 zł, w styczniu 2019 r. strata 7178,77 zł, w lutym 2019 r. dochód 470,33 zł, w marcu 2019 r. starta 6803,45 zł.
/podsumowanie księgi przychodów i rozchodów k.16,podsumowanie księgi przychodów i rozchodów k. 17, zestawienie przychodów i dochodów k. 62, rachunek zysków i strat k. 63, rozliczenia za okres od stycznia do grudnia 2018 r. k. 64, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów k. 65, sumowanie miesięczne k. 66-72/
W 2018 r.firma (...). J. miała przychód(...),82 zl, wydatki 14407448,79 zł.
W okresie od stycznia 2018 r. do marca 2019 r.firma (...). J. miała następujące dochody: w styczniu 2018 r. strata – 375317,06 zł, w lutym 2018 r. dochód 393010,70 zł, w marcu 2018 r. dochód 563714,06 zł, w kwietniu 2018 r. strata – 126332,51 zł, w maju 2018 r. dochód(...),35z ł, w czerwcu 2018 r. strata – 8796,59 zł, w lipcu 2018 r. strata – 7320,11 zł, w sierpniu 2018 r. strata – 1288321,71 zł, we wrześniu 2018 r. starta – 1289569,28 zł, w październiku 2018 r. strata – 202394,55 zł, w listopadzie 2108r . starta – 89661,84 zł, w grudniu 2018 r. dochód 3183677,94 zł, w styczniu 2019 r. strata – 48357,55 zł, w lutym 2109 r. strata – 726905,65 zł, w marcu 2019 r. dochód 100 004,68 zł.
/zestawienie dochodów k. 45 akt VIII U 383/19, rachunek zysków i strat k. 46- 48 akt VIII U 383/19, rozliczenie za 2018 r. k. 49 akt VIII U 383/19, miesięczne zestawienia księgi k. 50- 56 akt VIII U 383/19, podsumowanie księgi przychodów i rozchodów k. 57 akt VIII U 383/19/
Aktualnie wnioskodawczyni przebywa na urlopie macierzyńskim. Planuje powrót do pracy w obu firmach 4.12.2019 r.
/zeznania wnioskodawczyni e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:02:44 – 00:37:47 w zw. z 01:39:33, zeznania zainteresowanego e-prot. z 28.11.2019 r.: 00:39:26- 00:52:33 w zw. z 01:39:58/
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie powołanych dokumentów, których wartości dowodowej nie kwestionowała żadna ze stron, a i Sąd nie znalazł powodów by czynić to z urzędu, a nadto na podstawie zeznań świadków oraz wnioskodawczyni i zainteresowanegoP. O. (1), uznając je w całości za wiarygodne. Wskazane dowody okazały się w całości koherentne, wzajemnie się uzupełniały i tworzyły spójną całość. Sąd dając wiarę zeznaniom wnioskodawczyni i zainteresowanego, w których wyjaśnili swoje motywy, wskazali na realność świadczenia pracy przez ubezpieczoną i adekwatność otrzymanego przez nią w spornym okresie wynagrodzenia określonego w umowie o pracę zważył, że wersja zdarzeń przedstawiona przez skarżącego i płatnika składek znajduje odzwierciedlenie w dokumentacji zebranej w sprawie i w zeznaniach świadków. Sąd miał na uwadze, że ZUS nie podważył wartości dowodowej zeznań świadków i stron spornych umów aż do zakończenia n/n postępowania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Oba odwołania okazały się zasadne, skutkując zmianą zaskarżonych decyzji.
Zgodnie z treściąart. 6 ust. 1 pkt 1, art. 8 ust. 1, art. 11 ust. 1, art.12 ust. 1 i art. 13 ustawy z 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.), pracownicy, to jest osoby fizyczne pozostające w stosunku pracy, podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym tj. emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu w okresie od nawiązania stosunku pracy do dnia jego ustania.
Stosownie do treściart. 1 ust 1 ustawy z 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa(t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 645) osobom tym, w razie choroby lub macierzyństwa, przysługują świadczenia pieniężne na warunkach i w wysokości określonych ustawą.
Z koleiart. 18 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychstanowi, iż podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowe ubezpieczonych wymienionych wart. 6 ust. 1 pkt 1-3 i pkt 18astanowi przychód, o którym mowa wart. 4 pkt 9 i 10, z zastrzeżeniemust. 1a i 2, ust. 4 pkt 5 i ust. 12.
Stosownie do treści art. 20 ust. 1 wspomnianej ustawy, podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie chorobowe oraz ubezpieczenie wypadkowe stanowi podstawa wymiaru składek na ubezpieczenie emerytalne i ubezpieczenia rentowe, z zastrzeżeniem ust. 2 i ust. 3.
Umowa o pracę wywołuje zatem nie tylko skutki bezpośrednie, dotyczące wprost wzajemnych relacji między pracownikiem i pracodawcą, lecz także dalsze, pośrednie, w tym w dziedzinie ubezpieczeń społecznych, kształtując stosunek ubezpieczenia społecznego, w tym wysokość składki, co w konsekwencji prowadzi do uzyskania odpowiednich świadczeń. Oznacza to, że ocena postanowień umownych może i powinna być dokonywana także z punktu widzenia prawa ubezpieczeń społecznych, a więc nie tylko z punktu widzenia interesu pracownika (ubezpieczonego), ale także interesu publicznego.
Wedługart. 83 ust. 1 pkt 3 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, Zakład wydaje decyzje w zakresie indywidualnych spraw dotyczących w szczególności ustalania wymiaru składek i ich poboru, a także umarzania należności z tytułu składek.
W niniejszej sprawie wnioskodawczyni, po wcześniejszych uzgodnieniach zP. O. (1), w dniu 16.06.2018 r. zawarła obie sporne umowy o pracę, na podstawie których została zatrudniona w każdej z firm na stanowisku księgowej za wynagrodzeniem 3000,00 zł brutto miesięcznie, w wymiarze ½ czasu pracy u każdego z płatników.
Ważność tych umów została zakwestionowana przez organ rentowy, który zarzucił stronom umowy naruszenie zasad współżycia społecznego polegające na świadomym zamiarze osiągania korzyści z systemu ubezpieczeń społecznych kosztem innych uczestników tego systemu, argumentując, że wolą stron w rzeczywistości nie było realizowanie przezI. S.obowiązków pracownika, ale wyłącznie skonstruowanie okoliczności fatycznych świadczących o pozorowaniu stosunku pracy. Pomimo tej argumentacji ZUS zarzucał w konkluzji jedynie naruszenieart. 58 § 1 k.c.w zw. zart. 300 k.p., nie zaśart. 83 § 1k.c. w zw. zart. 300 k.p.
W pierwszej kolejności zatem Sąd Okręgowy zważył, że ta sama czynność prawna nie może być równocześnie kwalifikowana jako pozorna (art. 83 §1 k.c.) i mająca na celu obejście ustawy (art. 58 § 1 k.c.) (tak słusznie SN w wyroku z 29.03.2009 r., II PK 163/05, OSNP 2007/5-6/71).
Dla włączenia danej osoby do ubezpieczenia społecznego z określonego tytułu niezbędna jest przynależność do oznaczonej w ustawie systemowej grupy podmiotów, podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym (por. wyroki Sądu Najwyższego z 17 marca 2016 r., III UK 83/15, LEX nr 2026236, 6 sierpnia 2013 r., II UK 11/13, LEX nr 1460954, z 19 lutego 2008 r., II UK 122/07, LEX nr 448905), zaś art. 8 ust. 1 ustawy systemowej w związku zart. 22 k.p.normuje, kiedy wykonywanie przez osobę fizyczną czynności na rzecz innego podmiotu ma cechy zatrudnienia na podstawie stosunku pracy.
W istocie dla powstania obowiązkowego ubezpieczenia społecznego zasadnicze znaczenie ma nie to, czy umowa o pracę została zwarta i czy jest ważna (jako nienaruszającaart. 58 k.c.lub 83k.c.), lecz to, czy strony umowy pozostawały w stosunku pracy (art. 8 ust. 1 ustawy systemowej).
O tym zaś, czy strony w takim stosunku pozostawały i stosunek ten stanowi tytuł do ubezpieczeń społecznych nie decyduje samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpienie do ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, wynikających zart. 22 § 1 k.p.(por. wyrok SN z 26 lutego 2013 r., I UK 472/12, LEX nr 1356412).
Zatem sama treść oświadczeń woli złożonych przez strony przy zawieraniu umowy o pracę nie ma rozstrzygającego znaczenia dla kwalifikacji danego stosunku prawnego jako stosunku pracy. Istotne jest, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych.
Z unormowania zawartego wart. 22 § 1 k.p.wywodzi się zespół cech stosunku pracy, różniących go od innych stosunków prawnych na podstawie których może być świadczona praca, w szczególności od niektórych stosunków zobowiązaniowych prawa cywilnego. Do cech tych zalicza się m.in. osobiste świadczenie pracy przez pracownika; zobowiązanie się pracownika do wykonywania pracy, a nie do wykonania pracy, co oznacza, że stosunek pracy ma charakter ciągły; wykonywanie pracy w warunkach podporządkowania, to jest pod kierownictwem pracodawcy; świadczenie pracy na ryzyko pracodawcy.
Sąd przyjął, że zebrany materiał dowodowy potwierdza, że wnioskodawczyni rzeczywiście wykonywała na rzecz obu płatników umówioną pracę księgowej. Brak jest bowiem podstaw do zdyskwalifikowania dokumentów i zeznań, z których wynika, że praca taka faktycznie była świadczona.
ZUS tymczasem bezzasadnie kwestionował sporne umowy, przede wszystkim z tego powodu, że w przypadku każdej z tych umów – w ocenie Zakładu - pracodawca nie miał gospodarczej potrzeby tworzenia dla wnioskodawczyni stanowiska księgowego. W efekcie organ rentowy skonstatował, że wystąpiła w sprawie sytuacja przewidziana wart. 58 k.c.
Ocenie czynności prawnej z punktu widzenia zasad ogólnych podlega zarówno jej treść, jak i cel czynności prawnej, a jeśli okaże się ona sprzeczna z ustawą albo z zasadami współżycia społecznego, albo jeżeli ma na celu obejście prawa, jest ona nieważna (art. 58 § 1 i 2 k.c.).
Podzielić należy stanowisko odwołującej, że ze zgodnych, logicznych i nawzajem się uzupełniających zeznań wszystkich przesłuchanych w sprawie świadków oraz korespondujących z nimi zeznań ubezpieczonej i zainteresowanego, jak i dowodów z dokumentów zaoferowanych przez strony jednoznacznie wynika, że wnioskodawczyni w okresie objętym spornymi decyzjami faktycznie wykonywała pracę księgowej na rzecz obu firm- w reżimie pracowniczym.
Zgodnie zart. 83 k.c.w zw. zart. 300 k.p.nieważne jest oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru. Złożenie oświadczenia woli dla pozoru oznacza, że osoba oświadczająca wolę nie chce, aby powstały skutki prawne, jakie zwykle prawo łączy ze składanym przez nią oświadczeniem. Inaczej mówiąc strony niejako udawałyby, że dokonują jakiejś czynności prawnej np. zawierają umowę o pracę.
Podkreślenia w tym miejscu wymaga, na co Sąd Najwyższy wielokrotnie zwracał uwagę, że nie jest skuteczna w sferze prawa do świadczeń z ubezpieczenia społecznego tylko taka umowa o pracę, która nie wiąże się z faktycznym wykonywaniem tej umowy, a zgłoszenie do ubezpieczenia następuje tylko pod pozorem istnienia tytułu ubezpieczenia w postaci zatrudnienia. Chodzi tu zatem o "fikcyjne" zawarcie umowy, gdzie następuje zgłoszenie do ubezpieczenia społecznego jako pracownika osoby, która w rzeczywistości pracy nie świadczyła(wyrok SN z 16.03.1999r. II UKN 512/98, OSNAPiUS 2000/ 9/ 36; wyrok SN z 28.02.2001r. II UKN 244/00, OSNAPiUS 2002/ 20/496; wyrok SN z 17.12.1996 r. II UKN 32/96, OSNAPiUS 1997/15/ 275; wyrok SN z 4.08. 2005 r. II UK 320/04, OSNAPiUS 2006/ 7-8/122; wyrok SN z 25.01.2005 r. II UK 141/04, OSNAPiUS 2005/ 15/ 712).
Tytułem do ubezpieczenia, z którym przepisy ubezpieczeń społecznych łączą podleganie ubezpieczeniu i prawo do świadczeń, jest zatrudnienie jako wykonywanie pracy w ramach stosunku pracy. Istotne jest, czy strony miały realny zamiar zobowiązania się – przez pracownika do wykonywania pracy, a pracodawcy do przyjmowania tego świadczenia i dawania wynagrodzenia oraz to czy zamiar taki został w rzeczywistości zrealizowany.
Sąd zważył też, że pozorność umowy o pracę ma miejsce nie tylko wówczas, gdy mimo zawarcia umowy praca w ogóle nie jest świadczona, ale i wtedy, gdy jest faktycznie świadczona, lecz na innej podstawie (zob. wyrok SN z 5.10.2006 r., I UK 324/06, LEX nr 331289).
W świetle poczynionych ustaleń, zdaniem Sądu, nie można mówić o pozorności oświadczeń woli w zawarciu umowy o pracę, skoro postępowanie dowodowe wykazało, że wnioskodawczyni pracę podjęła i ją świadczyła, a pracodawca – świadczenie to przyjmował, płacąc umówione wynagrodzenie.(por. wyroki SN z 18.10.2005 r., II UK 43/05, OSNAPiUS rok 2006/15-16/251 oraz z 25.01.2005 r., II UK 141/04, OSNP 2005/15/235)
Z ustaleń Sądu wynika, że strony wcześniej poznały się przy okazji wykonywania przez poprzedniego pracodawcę wnioskodawczyni audytu wfirmach (...), który to audyt zakończył się w marcu 2018 r. stwierdzeniem wielu nieprawidłowości i z tego tytułu zainteresowany chciał zatrudnić w 2 swoich firmach skarżącą, która posiadała w tym czasie pracowniczy tytuł do ubezpieczenia od 2011 r. jako pracownikspółki (...).
Według Sądu zainteresowany i wnioskodawczyni wiarygodnie podali okoliczności w jakich uzgodnili zawarcie spornych umów o pracę w wymiarze ½ etatu, w sposób przekonujący każde z nich przedstawiło swoje motywy, którymi kierowali się podejmując taką decyzję, a nadto określili zakres obowiązków odpowiedni dla stanowiska księgowego dla wnioskodawczyni i adekwatne do powierzonych skarżącej obowiązków wynagrodzenie, które nie nosi cech wygórowanego zwłaszcza, jeśli zważyć na to jaka spoczywała na skarżącej odpowiedzialność, a także jakim legitymuje się wykształceniem i uwzględniając jej dotychczasowe doświadczenie zawodowe jako księgowej.
Przede wszystkim jednak wnioskodawczyni bez wątpienia świadczyła umówioną rodzajowo pracę w obu firmach pod kierownictwem pracodawcy, co przesądza o tym, że nie można przyjmować pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę jeżeli pracownik podjął pracę i rzeczywiście ją wykonywał, a pracodawca pracę tę przyjmował (zob. wyrok SN z 12.07.2012 r., II UK 14/12, Legalis nr 538348). Sąd badając ważności spornych umów pod kątem wady pozorności uznał bowiem, że w świetle wszystkich zebranych dowodów (m.in. zeznań świadków, czy niekwestionowanych przez ZUS złożonych do akt własnoręcznie wypełnionych ksiąg przychodów i rozchodów oraz ksiąg sprzedaży w obu firmach), wnioskodawczyni w obu firmach faktycznie podjęła wykonywanie powierzonych jej obowiązków i wykonywała tę pracę do czasu powstania niezdolności do pracy w reżimie właściwym dla stosunku pracy, co przeczy pozorności obu umów.
Ponadto Sąd mając na uwadze argumentację ZUS-u co do braku rzeczywistej potrzeby zatrudnienia wnioskodawczyni przez płatników zważył, że ocena racjonalności działania pracodawcy przy zawieraniu umowy o pracę może być dokonana w różnych płaszczyznach i z punktu widzenia wielu zmiennych. Niewątpliwie u źródeł każdej zawieranej przez pracodawcę umowy o pracę leży przyczyna, w postaci uzasadnionej przesłankami ekonomiczno - organizacyjnymi konieczności pozyskania pracownika do wykonywania prac zakreślonych przedmiotem działalności gospodarczej pracodawcy. Przy zawieraniu umowy o pracę pracodawca kieruje się przede wszystkim własną potrzebą gospodarczą, która jest determinantą decyzji o zatrudnieniu. W judykaturze utrwalone są zapatrywania, że zarówno racjonalność zatrudnienia, jak i potrzeba zatrudnienia pracownika są przesłankami istotnymi dla oceny ważności umowy z punktu widzenia jej pozorności (por. wyroki SN z 2 lutego 2000 r., II UKN 359/99, OSNP 2001 nr 13, poz. 447, z 17 marca 1998 r., II UKN 568/97, OSNP 1999 nr 5, poz. 187, z 4 lutego 2000 r., II UKN 362/99, OSNP 2001 nr 13, poz. 449).
Biorąc pod uwagę okoliczności zatrudnienia ubezpieczonej nie sposób, według Sądu, zgodzić się ze stwierdzeniem ZUS, że nie istniała realna potrzeba zatrudnienia pracownika w obu przedmiotowych firmach na stanowisku księgowego. Pamiętać bowiem należy, że są to firmy zajmujące się sprzedażą samochodów, głównie za granicę. Nadto przed dokonaniem sprzedaży firmy kupują podwozia samochodów w całej Polsce w cenie brutto i przebudowują je na chłodnie, kontenery, pomoce drogowe, a następnie sprzedają tak przebudowane samochody w cenach netto głównie do Niemiec i Szwecji. Z uwagi na to, że firmy mają zwroty VAT-u zasadą są częste kontrole Urzędu Skarbowego. Powyższe wiąże się z szeregiem nałożonych przez ustawodawcę obowiązków podatkowo – księgowo – celnych, których zaniedbanie prowadzi do powstania odpowiedzialności prawnej. Poza tym obowiązki te są znacznie bardziej skomplikowane z uwagi na zakup podwozi w cenach brutto w Polsce, a ich sprzedaż – po dostosowaniu – w cenach netto za granicę. Trzeba również podkreślić, że jak wynika jasno z dokumentacji i zeznań świadków, firmy zainteresowanego mają wielomilionowe obroty, zaś tylkofirma (...)wygenerowała w 2018 roku 17,5 miliona zysku. Przy tak rozwiniętej działalności obsługą księgową tych firm (po rezygnacji przez zainteresowanego z biura księgowego, które nie spełniało jego wymagań i popełniało szereg błędów mogących skutkować odpowiedzialnością finansową i osobistą zainteresowanego ) wydaje się niezrozumiała argumentacja organu rentowego o braku potrzeby zatrudnienia księgowej w obu Firmach.
Wnioskodawczyni miała właściwe pełnomocnictwo udzielone jej przez zainteresowanego do wykonywania tych czynności i odpowiednie do tego kompetencje oraz doświadczenie zawodowe.
Ponadto ukończony w marcu 2018 r. audyt, który ujawnił wiele nieprawidłowości w księgowości i rachunkowości w spółkach, w których udziałowcem jestP. O. (1), potwierdza także istnienie potrzeby zatrudnienia księgowego. Dotychczasowe korzystanie z usług księgowych z zewnętrznej rachunkowej firmy zŁ.jak się okazało było niewłaściwie realizowane przez tę firmę.
Załączona dokumentacja finansowa z obu firm wskazuje przy tym jednoznacznie, że przy tej wielkości przychodów i wydatków zatrudnienie księgowego miało jak najbardziej swoje racjonalne uzasadnienie.
Ponadto w czasie niezdolności do pracy z powodu choroby w okresie ciąży zainteresowany zawarł umowę o pracę na zastępstwo za wnioskodawczynię z inną osobą, a także na czas usprawiedliwionej nieobecności w pracy skarżącej powierzył świadczenie usług księgowychspółce (...) S.C.– poprzedniemu pracodawcy wnioskodawczyni.
O racjonalności decyzji zainteresowanego i wnioskodawczyni świadczy również to, że przecież odwołująca zrezygnowała, dla możliwości podjęcia pracy wfirmach (...), z dotychczasowej pracy zspółce (...), co miało swoje uzasadnienie ekonomiczne w wyższych łącznych zarobkach. Ze względu na to, że wnioskodawczyni została zatrudniona w 2 firmach przezP. O. (1)w każdej z nich miała świadczyć pracę na ½ etatu, co łącznie dało 1 cały etat.
Sąd zważył, że w dacie zawarcia obu spornych umów wnioskodawczyni była co prawda w ciąży, ale miała w tym czasie orzeczenie lekarza medycyny pracy o braku przeciwwskazań do wykonywania pracy na stanowisku księgowej, a nadto załączona dokumentacja medyczna nie wskazuje na to, by w chwili podpisywania tych umów istniały przeszkody natury medycznej do podjęcia przez skarżącą tej pracy z uwagi na stan ciąży. Zważyć przy tym trzeba uwagę, że umowy zostały zawarte w czerwcu 2018 r., podjęcie pracy u płatnika nastąpiło w początkowej fazie ciąży, co wskazuje na zamiar jej wykonywania. Nie budzi wątpliwości, że obowiązujące przepisy nie zakazują zawierania umów o pracę z kobietami w ciąży, który to zakaz stałby w oczywistej sprzeczności z podstawową zasadą prawa pracy określoną wart. 113k.p., wprowadzającą zakaz jakiejkolwiek dyskryminacji w stosunkach pracy. Zakaz podejmowania działalności zarobkowej przez kobiety w ciąży naruszałby zresztą także konstytucyjną zasadę równości zart. 32 Konstytucji RP.
Nawet, gdyby wnioskodawczyni będąc już w potwierdzonej w ciąży dążyła do uzyskania dodatkowego tytułu prawnego do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych oraz do odpowiednio wysokiej podstawy wymiaru świadczeń zasiłkowych, to działania podejmowane w tym kierunku nie są przez prawo zakazane, wręcz przeciwnie, są zrozumiałe z punktu widzenia osoby postępującej racjonalnie i dbającej o zabezpieczenie świadczeń w związku z chorobą i macierzyństwem. Zapatrywania takie są ugruntowane w judykaturze. Zawarcie umowy o pracę w okresie ciąży, nawet jeśli głównym powodem jest chęć uzyskania zasiłku macierzyńskiego bądź odpowiednio wysokiego zasiłku, nie jest naganne, ani tym bardziej sprzeczne z prawem, jeśli umowa faktycznie jest realizowana (por. wyroki SN z 6 lutego 2006 r., III UK 156/05, LEX nr 272549, z 4 sierpnia 2005 r., II UK 320/04, OSNP 2006 nr 7-8, poz. 122).
Sąd miał też na uwadze, że świetle dostępnych dokumentów potwierdzających wykształcenie skarżącej i jej dotychczasowy przebieg kariery zawodowej, a także zeznań świadkaA. K. (2), nie może być żadnych wątpliwości, że ubezpieczona była merytorycznie przygotowana do wykonywania pracy księgowej oraz że zainteresowanego efekt jej pracy, z perspektywy nakładów finansowych czynionych przez pracodawcę, które przy dochodach firm nie były znaczące, był także dla każdej z firm atrakcyjny.
Należy mieć na względzie, że zgromadzony materiał dowodzi, iż zarówno ubezpieczona jak i płatnik składek mieli świadomość posiadanego doświadczenia wnioskodawczyni, a także i to, że przy okazji przeprowadzonego audytu skarżąca miała już obraz sytuacji w obu firmach, w których zatrudnił ją zainteresowany. Umożliwiało to poznanie specyfiki funkcjonowania obu firmy i branży, w której działają.
Zakres obowiązków ubezpieczonej określono w sposób właściwy dla czynności związane z księgowością dla branży, w której działają obie firmy (sprzedaż samochodów).
W ustalonych okolicznościach sprawy nieprawidłowo zatem ZUS przepisart. 58 § 1 k.c.powołał w uzasadnieniach skarżonych decyzji. Wady czynności prawnych mogą przybierać różną formę i powodować różne skutki prawne. Nieważność jest jednym ze skutków wadliwości czynności cywilnoprawnych. Najczęściej przyjmowaną klasyfikacją jest podział wadliwych czynności prawnych na bezwzględnie nieważne i względnie nieważne. Wedługart. 58 § 1 k.c., czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna. Czynnością prawną podjętą w celu obejścia ustawy jest czynność wprawdzie nie objęta zakazem prawnym, ale przedsięwzięta w celu osiągnięcia skutku zakazanego przez prawo. Zauważyć należy, że zgodnie zart. 58 § 1 k.c.sankcja nieważności czynności prawnej została przewidziana w przypadku, gdy celem czynności prawnej jest obejście ustawy, a działanie mające na celu obejście ustawy polega na wywołaniu pewnego skutku prawnego, który jest zakazany przez przepisy bezwzględnie obowiązujące.
Podkreślenia wymaga, wobec argumentacji ZUS, że czynność zmierzająca do obejścia prawa zostaje rzeczywiście dokonana (a nie symulowana), choć jej cel jest sprzeczny z ustawą. W znanym wyroku z 2 lipca 2008 r., II UK 334/07 (LEX nr 497717) Sąd Najwyższy wyjaśnił, że o czynności prawnej mającej na celu obejście ustawy można mówić wówczas, gdy czynność taka pozwala na uniknięcie zakazów, nakazów lub obciążeń wynikających z przepisu ustawy i tylko z takim zamiarem została dokonana. Nie jest natomiast obejściem prawa dokonanie czynności prawnej w celu osiągnięcia skutków, jakie ustawa wiąże z tą czynnością prawną. Skoro z zawarciem umowy o pracęustawa o systemie ubezpieczeń społecznychwiąże obowiązek ubezpieczenia emerytalno-rentowego, chorobowego i wypadkowego, podjęcie zatrudnienia w celu objęcia ubezpieczeniem i ewentualnego korzystania ze świadczeń z tego ubezpieczenia nie może być kwalifikowane jako obejście prawa. Jest to pogląd powszechnie aprobowany w orzecznictwie. W wielu innych judykatach Sąd Najwyższy także stwierdził, że sama chęć uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego jako motywacja do podjęcia zatrudnienia nie świadczy o zamiarze obejścia prawa. Stronom umowy o pracę, na podstawie której rzeczywiście były wykonywane obowiązki i prawa płynące z umowy, nie można przypisać działania w celu obejścia ustawy (zob. wyroki Sądu Najwyższego z 28 kwietnia 2005 r., I UK 236/04, OSNP 2006 Nr 1-2, poz. 28, z 25 stycznia 2005 r., II UK 141/04, OSNP 2005 Nr 15, poz. 235, z 2 czerwca 2006 r., I UK 337/05, Legalis nr 79126). Na tle tych zapatrywań w orzecznictwie od dawna uznaje się zgodnie, iż w sytuacji, gdy wolą stron zawierających umowę było faktyczne nawiązanie stosunku pracy i doszło do świadczenia pracy za wynagrodzeniem, to sama świadomość jednej ze stron umowy, a nawet obu stron, co do wystąpienia w przyszłości zdarzenia uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia społecznego nie daje podstawy do uznania, że umowa miała na celu obejście prawa. Ponadto podnieść należy - jak słusznie uwypuklił Sąd Najwyższy w przywołanym wyroku z 2 czerwca 2006 r., I UK 337/05 - że wzajemne, nawet krótkotrwałe, wykonywanie przez pracownika i pracodawcę obowiązków wynikających z nawiązanej umowy o pracę wskazuje na to, iż cel tej umowy został zrealizowany zgodnie z obowiązującymi w tym zakresie przepisami prawa (art. 22 k.p.).
Podkreślić też trzeba, że wada objęta normąart. 58 k.c.zasadniczo różni się od przewidzianej wart. 83 § 1 k.c.pozorności oświadczeń woli, która także skutkuje nieważnością czynności prawnej. Z równie zaś co powyższe ugruntowanego orzecznictwa Sądu Najwyższego wynika, że czynność prawna nie może być równocześnie uznana za nieważną z powodu jej pozorności (art. 83 k.c.) oraz z powodu dokonania jej z obejściem prawa (art. 58 § 1 k.c.), gdyż są to wady wzajemnie wykluczające się. Czynność zmierzająca do obejścia prawa nie może być jednocześnie czynnością pozorną z tego choćby względu, że pierwsza zostaje rzeczywiście dokonana, druga zaś jest jedynie symulowana, choć niekiedy ważna może być czynność ukryta. Nie jest więc możliwe obejście prawa przez dokonanie czynności prawnej pozornej (tak SN m.in. w wyroku z 29 maja 2013 r., I UK 649/12, LEX nr 1380863).
Z punktu widzenia powyższych rozważań nie można zaaprobować stanowiska ZUS, że sporne umowy są nieważne na podstawieart. 58 k.c., przy jednoczesnym ustaleniu, że wnioskodawczyni wykonywała pracę na rzecz obu pracodawców w charakterze księgowej w rygorachart. 22 § 1 k.p.ZUS nie wskazał zresztą konkretnie, jaki skutek zawarcia spornych umów pozostaje w sprzeczności z bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa.
Zdaniem Sądu w przypadku stosunku prawnego spełniającego kryteriaart. 22 § 1 k.p., takiego skutku nie ma, gdyż jak wyżej stwierdzono, nawet jeśli tylko sama chęć uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego byłaby jedyną motywacja do podjęcia zatrudnienia, to i tak nie świadczy o zamiarze obejścia prawa, podobnie jak inne cele stawiane sobie przez osoby zawierające umowy o pracę, na przykład chęć uzyskania środków utrzymania (zob. wyrok SN z 9 lutego 2012 r., I UK 265/11, Legalis nr 483339).
Stwierdzając powyższe Sąd uznał odwołania za zasadne. Na marginesie już tylko można dodać, że oczywiście możliwe byłoby badanie wysokości umówionego wynagrodzenia w aspekcieart. 58 §2 k.c.(choć zdaniem Sądu w świetle ustalonych okoliczności, na podstawie dostępnego materiału dowodowego, wynagrodzenia były adekwatne do rodzaju umówionej pracy i powierzonych obowiązków oraz zgodne z kryteriami, o których mowa wart. 74 k.p.), jednak z całą pewnością nie na gruncie decyzji organu rentowego, dotyczącej samego tylko podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy, na mocy art.47714§2k.p.c., orzekł, jak w punktach1 i 2 sentencji wyroku.
O kosztach procesu Sąd orzekł w punkcie 3 wyroku na podstawieart. 98 k.p.c., zasądzając od organu rentowego na rzecz odwołującej się 360 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z treścią §9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22.10.2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (tj. Dz. U. z 2015 r., poz. 1800) uwzględniając, że oba odwołania okazały się w całości uzasadnione (2 x 180 zł) .

ZARZĄDZENIE
odpis wyroku z uzasadnieniem i aktami rentowymi, doręczyć pełnomocnikowi ZUS wraz z pouczeniem, iż ma on prawo wniesienia apelacji od tego wyroku do Sądu Apelacyjnego w Łodzi za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Łodzi w terminie 14 dni od dnia doręczenia wyroku wraz z uzasadnieniem.
A.P.