Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 630/14
Data wyroku: 2020-03-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Piotr Rempoła
Słowa kluczowe: Zapis windykacyjny
Podstawa prawna: art. 999^1^ kc

Sygn. akt II C 630/14

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 marca 2020 r.
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie II Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia SO Piotr Rempoła

Protokolant:

Marlena Łukanowska

po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2020 r. w Warszawie na rozprawie
sprawy z powództwaW. W. (1)
przeciwkoW. W. (2)
o zachowek

I
zasądza odW. W. (2)na rzeczW. W. (1)100.000,00 (sto tysięcy) zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 kwietnia 2014r. do dnia zapłaty;

II
obciążaW. W. (2)obowiązkiem zwrotu na rzeczW. W. (1)całości poniesionych przezW. W. (1)kosztów procesu i pozostawia szczegółowe wyliczenie tych kosztów referendarzowi sądowemu.

III
wydatkami poniesionymi tymczasowo z sum Skarbu Państwa obciążaW. W. (1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie i pozostawia ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.

Sygn. akt II C 630/14

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 4 czerwca 2014 r., PowódW. W. (1)wniósł o zasądzenie od PozwanegoW. W. (2), w imieniu i na rzecz którego działa przedstawicielka ustawowaO. W. (1)kwoty 100.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od dnia 17 kwietnia 2014r. do dnia zapłaty oraz o zasądzenie od Pozwanego na rzecz Powoda kosztów procesu według norm przepisanych.
PozwanyW. W. (2)w odpowiedzi na pozew, co do zasady uznał pozew, jednak zakwestionował wysokość dochodzonej przez Powoda kwoty zachowku, wniósł o oddalenie wniosku Powoda w zakresie żądania zasądzenia odsetek ustawowych od dnia 17 kwietnia 2014 r., a ewentualne ich zasądzenie od dnia wydania wyroku w niniejszej sprawie, o zasądzenie od Powoda na rzecz Pozwanego kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwany wskazał, iż jest otwarty na polubowne rozstrzygnięcie niniejszej sprawy i jest gotowy zawrzeć ugodę przez tut. Sądem.
W ostatnim piśmie procesowym z dnia 7 listopada 2019r. Powód podtrzymał żądanie zapłaty 100.000,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 17 kwietnia 2014r. do 31 grudnia 2015r. a od 1 stycznia 2016r. do dnia zapłaty z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od tej kwoty (k.655-656).
Pozwany w ostatnim piśmie procesowym wniósł o oddalenie powództwa w całości podnosząc zarzut, iż wcześniejsze uznanie powództwa było bezskuteczne. Ponadto podtrzymał zarzut subsydiarnej odpowiedzialności zapisobiorcy windykacyjnego, który odpowiada dopiero wtedy, jeśli uprawniony nie może otrzymać zachowku od spadkobiercy (k.660-661).
Przed zamknięciem rozprawy strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska, Powód poparł powództwo, Pozwany wniósł o oddalenie powództwa (k.673).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. W.orazB. W.przebywali w związku małżeńskim, z którego urodził im się w(...) synW. W. (1). Ówczesne małżeństwo zamieszkiwało lokal położony naul. (...)wW.. W dniu 22 marca 2004 małżonkowie wzięli rozwód.B.orazA. W.w dniu 22 marca 2004 r., zawarli ugodę sądową w przedmiocie podziału ich wspólnego majątku, przed Sądem Okręgowym w Warszawie VII Wydział Cywilnym, sygn. akt VII C 685/03, na podstawie której, na rzeczB. W.zostało przyznane spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu nr (...)położonego wW.przyul. (...), o wartości 195.000 zł.A. W.otrzymał samochód osobowyS. (...)o wartości 20.000,00 zł.B. W.zobowiązała się spłacićA. W.w kwocie 90.000,00 zł w terminie 7 dni dla wyrównania wartości udziałów w majątku wspólnym. Strony ustaliły, iż ugoda wyczerpuje ich wszelkie wzajemne roszczenia związane z podziałem majątku(k.415 protokół ugody sądowej o podziale majątku zawartej w sprawie o rozwód).
Kwotę spłaty 90.000,00 złB. W.wpłaciła do depozytu swojego adwokataB. T.reprezentującej ją w sprawie o rozwód cztery dni przed zawarciem ugody sądowej. Zaś adwokat po zawarciu ugody sądowej, zobowiązała się i wpłaciła ją następnie na rachunek bankowyA. W.jako spłatę za udział w majątku wspólnym z ugody sądowej VII C 685/03 w terminie 7 dni po zawarciu ugody sądowej z dnia 22 marca 2004r.(k.416 dyspozycja przelewu kwoty 90.000,00 zł z rachunkuB. W.na rachunek adwokatB. T.jako spłata za mieszkanie dlaA. W.; k. 417 umowa z dnia 10 marca 2004r. o wpłacie na rachunek adwokata z obowiązkiem spłatyA. W.; k 672 dowód z przesłuchania powodaW. W. (1)).
Po rozwodzie w dniu 30 czerwca 2004 r.A. W.zawarł umowę kredytu hipotecznego „(...)” na finansowanie budowy przez dewelopera a następnie zakupu od deweloperalokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...). Kwota kredytu wynosiła 80.000,00 zł zaś kwota wniesionego wkładu własnego przez kredytobiorcęA. W.wynosiła 105.000,00 zł i pochodziła w kwocie 90.000,00 zł ze spłaty z ugody sądowej od byłej żonyB. W.. Jednym z zabezpieczeń spłaty kredytu była cesja praw z umowy(...)na podstawie której uposażonym z tej umowy ubezpieczenia uczyniono kredytodawcębank (...) S. A.

    (k.92-99 umowa kredytu(...)hipoteczny).

A. W.w 2004r. zamieszkał wlokalu (...)przyul. (...), który nabył w stanie deweloperskim. Sukcesywnie wykańczał mieszkanie aby nadawało się do zamieszkania. W dniu 20 grudnia 2006r.A. W.zawarł związek małżeński zO. W. (1). W 2007 roku dokonano dalszego wykończenia lokalu do stanu nadającego się do całkowitego zamieszkania, m.in. poprzez wykończenie łazienki, kuchni, położenie płytek w kuchni i korytarzu.
W dniu 21 maja 2007r. małżonkomA. W.iO. W. (1)urodził się synW. W. (2). W roku 2011 małżonkowie w mieszkaniu dokonali cyklinowania oraz polakierowania parkietu oraz ponownie pomalowali ściany(k.182-183 zeznania świadkaM. P.; k.183-185 zeznania świadkaA. P.; k.185-186 zeznania świadkaL. B.; k.186-188 zeznania świadkaM. S.; k.188 zeznania świadkaB. Ł.; k.189 zeznania świadkaW. C.; k.672verte dowód z przesłuchania przedstawicielki ustawowej małoletniego pozwanegoO. W. (1)k.101 pismo).
W dniu 22 listopada 2012r.A. W.sporządził testament notarialny, w którym do całego spadku powołał żonęO. W. (1)oraz ustanowił zapis windykacyjny postanawiając, że z chwilą otwarcia spadku tzn. jego śmierci, jego synW. W. (2)urodzony (...)wW.nabywalokal mieszkalny nr (...)przyul. (...)dla którego prowadzona jestksięga wieczysta nr (...).
Ponadto spadkodawca obciążył zapisem zwykłym jego spadkobierców ustawowych lub testamentowych zobowiązując spadkobierców do przeniesienia na rzecz jego matkiJ. W.: całego przysługującego mu udziału we współwłasności samochodu osobowegoS. (...), udziału w rzeczach i prawach majątkowych nabytych w drodze dziedziczenia po ojcuZ. W.stwierdzonego prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w Rawie Mazowieckiej z dnia 3 stycznia 2006r. I Ns 228/05(k.9-10 testament notarialny)

A. W., zmarł 22 lutego 2013r. Spadek po nim nabyła w całości na podstawie testamentu jego żonaO. W. (1), natomiast jego małoletni synW. W. (2)na podstawie zapisu windykacyjnego nabył własnośćlokalu mieszkalnego nr (...)usytuowanego wbudynku nr (...)przyul. (...)wW., dla którego Sąd Rejonowy dla Warszawy Mokotowa w Warszawie XV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą KW nr (...)
    (k.13-14 akt poświadczenia dziedziczenia rep A nr 4288/2013).

Spadkobiercami ustawowymi poA. W.byliby jego żonaO. W. (1)oraz synowieW. W. (1)iW. W. (2)(okoliczność bezsporna).
W skład spadkuA. W.weszły:

1
udział ¼ w gospodarstwie rolnym położonym w miejscowościW.nabyty przezA. W.w drodze dziedziczenia po ojcuZ. W.. W skład tego gospodarstwa rolnego wchodziły nieruchomości położone w miejscowościW., gminaB., stanowiącedziałki ewidencyjne nr (...)dla których Sąd Rejonowy w Rawie Mazowieckiej prowadziksięgę wieczystą nr (...)orazdziałka nr (...)o nrksięgi wieczystej (...). Wartość udziałuA. W.w tym gospodarstwie rolnym wynosiła 50.000,00 zł. Aktualna na chwilę ustalania zachowku wartość udziału w tym gospodarstwie rolnym wynosi 150.000,00 zł(k.434-438 akt notarialny umowa przeniesienia udziału w gospodarstwie rolnym; fakt przyznany przez obie strony, iż aktualna wartość udziału w gospodarstwie rolnym poA. W.wynosi 150.000,00 zł k.478 oświadczenie pozwanego, k. 645verte pkt 4b oświadczenie powoda)

2
własność samochoduS. (...)o wartości zerowej, gdyż samochód ten zezłomowano wkrótce po śmierciA. W.(k.671verte fakt przyznany przez obie strony oraz dowód z przesłuchania powodaW. W. (1))

3
środki na rachunkach bankowych o łącznej wartości 2246,50 zł: wBanku (...) S. A.350,05 zł oraz 201,73 EUR (równowartość 838,63 zł obliczona wg średniego kursu 4,1574 zł dla Euro z NBP z chwili otwarcia spadku 22 lutego 2013r.), w(...) S. A.833,39 zł oraz 224,43 zł(k.269 informacja z(...) S. A.; k.647 tabela kursów średniego NBP dla Euro z dnia 22 lutego 2013r. – czyli z daty otwarcia spadku; k.239 informacja z(...) Bank (...) S. A.)

Lokal nr (...), położony przyul. (...)wW.nie wszedł w skład spadku poA. W., bowiem na podstawie zapisu windykacyjnego nabył go synW. W. (2). Aktualna wartość tego lokalu wynosi 382.158 zł (w tym wartość nakładów 21.245 zł poczynionych na lokal od stanu deweloperskiego do stanu z chwili otwarcia spadku oraz samego mieszkania w stanie deweloperskim 360857 zł(k.564-593 uaktualnienie wartości nieruchomości – opinia uzupełniająca aktualizująca wcześniejsze opinie biegłego sądowegoA. S.w sprawie wyceny lokalu).
Jedyny spadkobierca testamenty poA. O.M.-W.wykonała zapis zwykły z testamentu i przeniosła umową zawartą w formie aktu notarialnego na zapisobiercę zwykłegoJ. W.(matkęA. W.) udział ¼ w gospodarstwie rolnym położonym w miejscowościW.w dniu 1 października 2013r. w umowie określono wartość świadczenia z zapisu zwykłego (udziału w gospodarstwie rolnym) na kwotę 50.000,00 zł. Aktualna na chwilę ustalania zachowku wartość udziału w tym gospodarstwie rolnym wynosi 150.000,00 zł(k.434-438 akt notarialny umowa przeniesienia udziału w gospodarstwie rolnym; fakt przyznany przez obie strony, iż aktualna wartość udziału w gospodarstwie rolnym poA. W.wynosi 150.000,00 zł k.478 oświadczenie pozwanego, k. 645verte pkt 4b oświadczenie powoda).
SpadkodawczyniO. W. (1)poniosła koszty postępowania spadkowego:
- otwarcie i ogłoszenie testamentu 50 zł +11,50 zł +24 zł + 6,52 zł(k.11-12 otwarcie i ogłoszenie testamentu)
- akt poświadczenia dziedziczenia 50 zł+ 11,50 zł+ 18zł+ 4,14 zł(k.13-14 akt poświadczenia dziedziczenia)
- protokół dziedziczenia 100 zł + 23 zł+ 50 zł+ 11,50 zł(k. 15-17 protokół dziedziczenia)
Łączna suma tych kosztów wyniosła 360,16 zł.
W okresie istnienia wspólności majątkowej małżeńskiej między małżonkamiA. W.iO. W. (1)od 20 grudnia 2006r. do chwili śmierciA. W.czyli do 22 lutego 2013r. z dochodówA. W.stanowiących ich majątek wspólny spłacono dobanku (...) S. A.z tytułu kredytu hipotecznego: 6.864,40 zł kapitału, 22.502,14 zł odsetek, 10.841,97 zł składek ubezpieczeniowych. Łącznie w tym okresie spłacono 40.208,51 zł(k.138 informacja zbanku (...) S. A.).
Za okres po śmierci spadkodawcyA. W.cały pozostały do spłaty kredyt hipoteczny do banku spłacił ubezpieczyciel z polisy(...)na wypadek jego śmierci, przy czym początkowo bezpośrednio po śmierciA. W.kilka rat kredytu do 24 kwietnia 2013r. płaciłaO. W. (1), lecz następnie ubezpieczyciel zwrócił jej równowartość kilku rat spłaconych po śmierciA. W.oraz ubezpieczyciel spłacił w dniu 25 kwietnia 2013r. cały kredyt do banku(k.672verte dowód z przesłuchaniaO. W. (1)– przedstawicielki ustawowej małoletniego pozwanegoW. W. (2); k.100 zaświadczenie zbanku (...) S.A.z dnia 8 maja 2013r. o całkowitej spłacie kredytu; k.93 i k. 94 §4 pkt 2 i pkt 5 oraz §11 ust. 1 pkt 4 umowy kredytu „(...)” cesja praw z polisy na życie Kredytobiorcy na rzecz banku).
PowódW. W. (1), nie został powołany w testamencie do dziedziczenia, ani nie otrzymał od spadkodawcy żadnych darowizn, zapisów windykacyjnych ani zapisów zwykłych. Po śmierciA. W.nikt nie wypłaciłW. W. (1)należnego mu zachowku(k.671verte dowód z przesłuchania powodaW. W. (1)).
Pismem z dnia 17 lipca 2013r.B. W.jako przedstawiciel ustawowy małoletniego wówczasW. W. (1)wezwała spadkobiercęO. W. (1)do zapłaty zachowku po spadkodawcyA. W.na rzeczW. W. (1)kwoty 150.000,00 zł w terminie miesiąca od doręczenia pisma.O. W. (1)odebrała to pismo w dniu 24 lipca 2013r. i nie dokonała zapłaty zachowku na rzeczW. W. (1)(k.657 wezwanie do zapłaty zachowku z dnia 17 lipca 2013r.; k.658 zwrotne potwierdzenie odbioru).
Pismem z dnia 28 marca 2014r.B. W.jako przedstawiciel ustawowy małoletniego wówczasW. W. (1)wezwałaO. W. (1)jako przedstawicielkę ustawową małoletniego zapisobiercy windykacyjnegoW. W. (2)do zapłaty zachowku w kwocie 100.000,00 zł po spadkodawcyA. W.na rzeczW. W. (1)w terminie 14 dni od doręczenia pisma.O. W. (1)odebrała to pismo w dniu 2 kwietnia 2014r. i nie dokonała w imieniu synaW. W. (2)zapłaty zachowku na rzeczW. W. (1)(k.29-30 wezwanie pozwanego do zapłaty zachowku z dnia 28 marca 2014r., k.28”A” zwrotne potwierdzenie odbioru).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów, dowodu z zeznań świadków, dowodu z opinii biegłego z zakresu wyceny nieruchomości, dowodu z przesłuchania stron oraz na podstawie przyznanych faktów co wartości udziałów w gospodarstwie rolnym w miejscowościW.w kwocie 150.000,00 zł.
Sąd nie dał wiary dowodowi z przesłuchania przedstawicielki ustawowej małoletniego pozwanego w zakresie w jakim wskazała ona, iż spadkodawca dokonał równego podziału pomiędzy dwóch synów, w ten sposób, że mieszkanie przyul. (...)spadkodawca pozostawił synowiW. W. (1), a mieszkanie przyul. (...)pozostawił synowiW. W. (2)oraz w zakresie faktu, iżA. W.otrzymał od byłej żony spłatę z podziału majątku tylko 60.000,00 zł a pozostałą kwotę spłaty 30.000,00 zł została darowana dla synaW. W. (1). W tym zakresie te zeznaniaO. W. (1)są nieprawdziwe, bowiem z treści dowodu z dokumentu ugody sądowej wprost wynika, iż rozwiedzeni małżonkowieA. W.iB. W.dokonali podziału majątku w ten sposób, że mieszkanie przyul. (...)przypadłoB. W., a nie ich synowiW. W. (1). W zakresie kwoty spłaty 90.000,00 zł.A. W.otrzymał ją w całości i synowiW. W. (1)nie przekazano darowizny 30.000,00 zł. Wynika to z dowodów z dokumentów.B. W.wpłaciła przelewem bankowym na rachunek bankowy swojego adwokata do tzw. depozytu adwokackiego kwotę 90.000,00 zł na cztery dni przed zawarciem ugody sądowej, a po zawarciu ugody sądowej w dniu 22 marca 2004r. adwokatB. W.wpłaciła kwotę 90.000,00 zł na rachunekA. W.. O tym, iż cała kwota spłaty 90.000,00 zł z ugody sądowej o podziale majątku został zapłaconaA. W.świadczy także inny dokument – umowa kredytu hipotecznego. W dniu 30 czerwca 2004 r. czyli trzy miesiące po rozwodzieA. W.zawarł umowę kredytu hipotecznego „(...)” na finansowanie budowy przez dewelopera a następnie zakupu od deweloperalokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...). Kwota wniesionego wkładu własnego przez kredytobiorcęA. W.wynosiła 105.000,00 zł i pochodziła w kwocie 90.000,00 zł ze spłaty z ugody sądowej od byłej żonyB. W..A. W.nie miał innych środków pieniężnych, bowiem w ugodzie sądowej o podziale majątku strony nie wskazały środków pieniężnych do podziału majątku. Ponadto w świetle zasad doświadczenia życiowego nie wydaje się logiczne, abyA. W.podarował synowi 30.000,00 zł w momencie, gdy po podziale majątku pozostał bez mieszkania, które przypadło byłej żonie, a on zaciągnął kredyt na zakup własnego lokalu przyul. (...). Nie był to okres w którymA. W.miał nadwyżkę środków na przekazywanie darowizny, tym bardziej, że musiał zaciągnąć kredyt hipoteczny na zapłatę pozostałej części ceny za mieszkanie (oprócz wkładu własnego).
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Zart. 991§1 k.c.wynika, iżW. W. (1), który w chwili otwarcia spadku był małoletni i był synem spadkodawcyA. W.jest uprawniony do zachowku w wysokości dwóch trzecich wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym.
Z uwagi na fakt, iż małoletniW. W. (1)nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługiwałoby mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia –art.991§2 k.c.
Podstawę obliczania zachowku stanowi stan czynny spadku, czyli aktywa pomniejszone o pasywa.
Aktywa spadku stanowią pozostawiony przez spadkodawcę majątek spadkowy: udział ¼ w gospodarstwie rolnym w miejscowościW.o wartości 150.000 zł, środki pieniężne zgromadzone na rachunkach bankowych 2246,50 zł. Ponadto zgodnie zart. 993 k.c.dolicza się do obliczenia zachowku zapisy windykacyjne. Wartość mieszkania będącego przedmiotem zapisu windykacyjnego zgodnie zart. 995 § 2 k.c.oblicza się według stanu mieszkania z chwili otwarcia spadku czyli 22 lutego 2013r., a według cen z chwili ustalania zachowku. Wartość lokalu wynosi 382.158 zł.
Łączna wartość aktywów stanowiących podstawę do obliczenia zachowku wynosi  534.404,50 zł.
Te aktywa należy pomniejszyć o pasywa. Zart. 922 § 3 k.c.wynika, iż należy odjąć poniesione przez spadkodawcę koszty postępowania spadkowego. Koszty postępowania spadkowego wyniosły 360,16 zł. Strony nie wykazały poniesienia kosztów pogrzebu, zatem te koszty jako nieudowodnione (art. 6 k.c.) nie mogły być uwzględnione jako pasywa. Z mocy szczególnego przepisuart. 993 k.c.od aktywów spadku nie odejmuje się zapisów zwykłych (pomimo, iż są długami spadku –art. 922§3 k.c.). Przy obliczaniu zachowku nie odejmuje się również roszczeń o zachowek, bowiem roszczenie to jest przedmiotem obliczeń i stanowi ich wynik, nie może zatem równocześnie stanowić części równania.
PozwanyW. W. (2)podnosił również zarzut, iż jego matka jako spadkobierczyni spłaciła długi spadkowe ojca z tytułu niespłaconej części kredytu hipotecznego za mieszkanie. Ten zarzut okazał się bezpodstawny za okres po śmierci kredytobiorcyA. W.to jest po 22 lutego 2013r., bowiem kredyt został spłacony z(...)w dniu 25 kwietnia 2013r., zaś kilka rat, które po śmierciA. W.spłaciłaO. W. (2)zostały z nią rozliczone przez ubezpieczyciela. Nie istniały zatem długi spadkowe z tytułu niespłaconego kredytu hipotecznego, które pomniejszałyby aktywa spadku za okres po śmierci spadkodawcy.
Natomiast za okres istnienia wspólności majątkowej małżeńskiejA. W.iO. W. (1)od 20 grudnia 2006r. do chwili śmierciA. W.czyli do 22 lutego 2013r. z dochodówA. W.stanowiących ich majątek wspólny spłacono dobanku (...) S. A.z tytułu kredytu hipotecznego łącznie 40.208,51 zł. Dochody z majątku wspólnego małżonków na spłatę osobistego długu jednego małżonkaA. W.podlegają rozliczeniu, bowiem roszczenie o zwrot nakładów z majątku wspólnego na spłatę długu osobistego jednego małżonka (art.45§3 k. r.i o. w zw. zart. 45§1 k. r.i o.) jako roszczenie majątkowe i odpowiadający temu roszczeniu obowiązek majątkowy jest dziedziczny –art. 922§1 k.c.Z uwagi naart. 43§1 k. r.i o. zwrotowi na rzecz drugiego małżonka podlegałaby połowa dokonanego nakładu 40.208,51 zł /2 = 20.104,25 zł.
Obowiązek zwrotu tej kwoty 20.104,25 zł również pomniejsza aktywa spadku.
Z uwagi na fakt, iż świadkowie wskazali, iż nakłady na mieszkanie w celu doprowadzenia mieszkania ze stanu deweloperskiego do stanu pozwalającego na zamieszkanie i do stanu lokalu z dnia śmierci spadkodawcy tj. 22 lutego 2013r. dokonana została w okresie od 2007r. czyli w okresie istnienia wspólności majątkowej toO. W. (1)przysługiwało roszczenie o zwrot nakładów poczynionych z ich majątku wspólnego (z dochodów) na majątek osobistyA. W.czyli na jego mieszkanie przyul. (...). Co wynika wprost zart. 45§1 k. r.i o. Wartość tych nakładów na doprowadzenie lokalu ze stanu deweloperskiego do stanu lokalu na datę śmierci spadkodawcy biegły wyliczył na kwotę 21245 zł. Małżonce przysługiwało roszczenie o zwrot połowy tej kwoty 21245 zł /2 = 10.622,50 zł (art.43§1 k. r.i o.). Z chwilą śmierciA. W.między małżonkami ustała wspólność majątkowa.
ObowiązekA. W.wobecO. W. (1)do zwrotu połowy nakładów i spłaconego kredytu przeszedł na spadkobiercę. Nastąpiła konfuzja czyli połączenie praw i obowiązków w jednej osobie spadkobiercyO. W. (1). Poprzez konfuzję, nastąpiło spłacenie tych długów spadkowych i ich wygaśnięcie. Dlatego również te spłacone długi spadkowe pomniejszają stan aktywów spadku.
Łączna wartość pasywów powyższych długów wynosi 31.086,91 zł = 360,16 zł + 20.104,25 zł +10.622,50 zł.
Różnica pomiędzy łączną wartość aktywów stanowiących podstawę do obliczenia zachowku  534.404,50 zł a kwotą pasywów (długów) 31.086,91 zł stanowi podstawę obliczania zachowku i wynosi 503.317,59 zł.
Spadkobiercy ustawowi odziedziczyliby zgodnie z art. 931§1 k.c. po 1/3 z tej kwoty 503.317,59 zł czyli po 167.772,53 zł.
Zachowek przysługujący małoletniemuW. W. (1)zgodnie zart. 991§1 k.c.to 2/3 z tej kwoty 167.772,52 zł = 111.848,35 zł.
Zachowek przysługujący małoletniemuW. W. (2)zgodnie zart. 991§1 k.c.to 2/3 z tej kwoty 167.772,52 zł = 111.848,35 zł.
Zachowek przysługującyO. W. (2)zgodnie zart. 991§1 k.c.to 1/2 z tej kwoty 167.772,52 zł = 83.886,26 zł.
O. M.jako jedyny spadkobierca testamentowy odziedziczyła udział w gospodarstwie rolnym ¼ wW.o wartości 150.000 zł oraz środki na rachunkach bankowych o wartości 2246,50 zł = 152.246,50 zł.
Od tej kwoty należy odjąć spłacone przezO. W. (1)długi spadkowe 31.086,91 zł: koszty postępowania spadkowego 360,16 zł oraz spłacone nakłady 20.104,25 zł +10.622,50 zł na skutek konfuzji praw i obowiązków.
152.246,50 zł - 31.086,91 zł= 121.159,59 zł. Ta kwota stanowi stan czynny spadku - czystą wartość spadku jaką otrzymała w wyniku dziedziczeniaO. W. (1). Zgodnie zart. 999 k.c.jeżeli spadkobierca obowiązany do zapłaty zachowku jest sam uprawniony do zachowku, jego odpowiedzialność ogranicza się tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej jego własny zachowek. Z tego przepisu wynika wprost, iż spadkobierczyniO. W. (1)co do kwoty własnego zachowku 83.886,26 zł, nie ponosi odpowiedzialności wobec innych uprawnionych do zachowku. Zatem co do tej kwoty powód nie mógł skutecznie żądać zapłaty zachowku od spadkobierczyni.
W tym zakresie zaktualizowała się zatem przesłanka subsydiarnej odpowiedzialności zapisobiercy windykacyjnego zart. 999 (1) §1 k.c.za zapłatę zachowku na rzecz powodaW. W. (1).
Ponadtoart. 998§1 k.c.określa, iż spadkobierca uprawniony do zachowku ponosi także odpowiedzialność za zapisy zwykłe, przy czym ta odpowiedzialność spadkobiercy za zapisy zwykłe jest ograniczona tylko do wysokości nadwyżki przekraczającej wartość udziału spadkowego, który stanowi podstawę do obliczenia należnego uprawnionemu zachowku. Zart. 998§1 k.c.wynika ta wartość to: czysta wartość spadku 121.159,59 zł x ułamek ½ zart. 991§1 k.c.O. M.= 60.579,79 zł. Różnica między czystą wartością spadku 121.159,59 zł a kwotą 60.579,79 zł określoną wart. 998§1 k.c., określa zakres odpowiedzialności spadkobiercy za zapisy zwykłe (121.159,59 zł - 60.579,79 zł = 60.579,80 zł). Ta kwota 60.579,80 zł stanowi nadwyżkę o której mowa wart. 998§1 k.c.do jakiej odpowiada spadkobierczyniO. W. (1)za zapisy zwykłe.  Ponadto odpowiedzialność spadkobiercy za zapisy zwykłe limituje także kolejny przepis szczególnyart.1033 k.c.który określa odpowiedzialność spadkobiercy za zapisy zwykłe nie więcej niż stan czynny spadku, czyli nie więcej niż 121.159,59 zł.
Spadkodawczyni wykonała obowiązek zapłaty zapisu zwykłego w całości na rzecz zapisobiercyJ. W.przenosząc cały udział ¼ we własności gospodarstwa rolnego o wartości 150.000,00 zł. Zatem dużo powyżej wartości stanu czynnego spadku 121.159,59 zł.
Z uwagi na powyższe Sąd na podstawieart. 999§2 k.c.iart. 999 (1) §1 k.c.zasądził 100.000,00 zł tytułem zachowku na rzeczW. W. (1)od zapisobiercy windykacyjnegoW. W. (2). Zasądzona kwota mieści w granicach wzbogacenia przedmiotem zapisu windykacyjnego bowiem wartość mieszkania wynosiła 382.158 zł. Wyliczona kwota zachowku należnegoW. W. (1)wynosi 111.848,35 zł. Z uwagi na treśćart. 321§1 k.p.c.sąd nie mógł orzec ponad żądanie.
O odsetkach Sąd orzekł na podstawieart. 481§1 k.c.od dnia 17 kwietnia 2014r. do dnia zapłaty. Zgodnie z tym przepisem jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia. Dłużnik opóźniał się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, bowiem dłużnik odebrał w dniu 2 kwietnia 2014r. wezwanie do zapłaty zachowku w terminie 14 dni od otrzymania wezwania (art. 455 k.c.), zatem od dnia 17 kwietnia 2014r. pozostawał w opóźnieniu. Zgodnie zart. 481§2 k.c.odsetki ustawowe za opóźnienie do 31 grudnia 2015r. równe były odsetkom ustawowym, zaś od dnia 1 stycznia 2016r. równe są odsetkom ustawowym za opóźnienie równym sumie stopy referencyjnej Narodowego Banku Polskiego i 5,5 punktów procentowych.
Na podstawieart. 98§1 k.p.c.w zw. zart. 108§1 k.p.c.Sąd rozstrzygnął o zasadach poniesienia procesu obciążającW. W. (2)obowiązkiem zwrotu całości kosztów procesu poniesionych przezW. W. (1), pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.
Na podstawie art. 83 ust. 2 w zw. z 113 ust. 1 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych w zw. zart. 98§1 k.p.c.w zw. zart. 108§1 k.p.c.Sąd rozstrzygnął o zasadach uiszczenia wydatków poniesionych tymczasowo z sum Skarbu Państwa, obciążającW. W. (2)obowiązkiem zwrotu całości wydatków poniesionych przez Skarb Państwa, pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu.