Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 2027/18
Data wyroku: 2019-03-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Marek Procek, Marek Żurecki
Słowa kluczowe: Ubezpieczenia społeczne
Podstawa prawna: art. 6 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt III AUa 2027/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 marca 2019 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachWydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Marek Procek (spr.)

Sędziowie

SSA Jolanta Pietrzak
SSA Marek Żurecki

Protokolant

Elżbieta Szewczyk

po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2019 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaA. Z.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
przy udziale zainteresowanej(...) Sp. z o.o.wS.
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w Częstochowie z dnia 10 lipca 2018 r. sygn. akt IV U 1628/17

oddala apelację.
/-/SSA J.Pietrzak /-/SSA M.Procek /-/SSA M.Żurecki
Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 2027/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 10 lipca 2018r. Sąd Okręgowy w Częstochowie zmienił decyzję organu rentowego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS., stwierdzając,żeA. Z.podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek(...) Sp. z o.o.wS..
Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 29 lipca 2014r. do Krajowego Rejestru Sądowego wpisana została(...) Sp. z o.o.wS., której głównym udziałowcem, posiadającym w niej 95 ze 100 udziałów, jestJ. M., będący również prezesem jej zarządu. Pozostałe udziały w Spółce posiada jego żonaM. M. (1). Przedmiotem działalności Spółki jest świadczenie na rzecz podmiotów zewnętrznych usług transportowych oraz usług w zakresie mechaniki samochodowej. Początkowo Spółka posiadała dwa samochody transportowe i zatrudniała dwóch kierowców (za minimalnym wynagrodzeniem za pracę), przy czym w październiku 2016r. doszło do wypadku, w wyniku którego jedenz tych samochodów spłonął. Spółka nie zatrudniała i nie zatrudnia natomiast na stałe mechaników, a jedynie dzierżawiła pomieszczenia warsztatowe i gdy pojawiło się zlecenie naprawy samochodu, to zatrudniała doraźnie mechaników na podstawie umów zlecenia. Części do napraw Spółka kupowała głównie w firmach:(...),(...)i(...), oraz na platformie internetowej(...). W zakresie usług transportowych Spółka świadczyła je głównie dlafirmy (...)zC.i dla(...)u zC..W początkowym okresie całością spraw Spółki zajmował sięJ. M., przy czymw zakresie obsługi księgowej korzystał on z usług biura rachunkowego, albowiem w Spółce musi być prowadzona pełna księgowość. Dodatkowo w prowadzeniuSpółki (...)pomagała żonaM. M. (1), która została zatrudniona w Spółcew charakterze kierownika d/s transportu, w wymiarze ¼ etatu, za minimalnym wynagrodzeniem za pracę, z uwagi na posiadany przez nią certyfikat niezbędny do uzyskania licencji transportowej. W 2012r. uJ. M.rozpoznano schorzenie plamki żółtej,na skutek którego od około 2016r., pomimo intensywnego i drogiego leczenia, w bardzo szybkim tempie traci on wzrok i obecnie całkowicie utracił wzrok w jednym oku, a drugim zachował około 15% zdolności widzenia. W związku z powyższym, w październiku 2016r.J. M.przestał być w stanie samodzielnie zajmować się sprawami firmy. Jednocześnie nie mógł on w tym zakresie korzystać z pomocy małżonki, albowiem ta w tym czasie praktycznie cały swój czas poświęcała na sprawowanie opieki nad matką, która na początku października 2016r. doznała skomplikowanego złamania nogi i przez okres około pół roku musiała leżeć w łóżku i wymagała opieki ze strony córki. Również na początku października 2016r. doszło do wypadku, w wyniku którego spłonął jeden z samochodówspółki (...). Zdarzenie to zwiększyło ilość pracy w Spółce, w związku z prowadzaniem postępowania w sprawie likwidacji szkody, w tym również poniesionej przez zarządcę drogi, tj. Krajową Dyrekcję Dróg i Autostrad. W związku z powyższym, w październiku 2016r.J. M.zatrudnił współce (...)swojego zięciaD. Z., powierzając mu stanowisko specjalisty ds. logistyki.D. Z.zajmował się organizacją pracyi rozliczaniem kierowców, a w praktyce przejął również pozostałe obowiązkiJ. M., jako prezesa Spółki. Wymiar czasu pracyd. Z.został ustalony na ½ etatu, a jego wynagrodzenie za pracę na kwotę 5.065 zł miesięcznie. Obok zatrudnienia współce (...)pozostawał zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy w(...) Sp. z o.o.wG.i wkrótce okazało się, że nie jest w stanie pogodzić obu tych stosunków pracy, w związku z czym współce (...)pracował tylko do końca stycznia 2017r. W okresie od października 2016r. do stycznia 2017r.D. Z.nie korzystał ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, a organ rentowynie kwestionował ani stosunku pracy zawartego przez niego zespółką (...),ani wysokości przyznanego mu wynagrodzenia za pracę.
PonieważJ. M.nadal w bardzo szybkim tempie tracił wzrok, a jednocześnie jego małżonka nadal opiekowała się swoją leżącą matką, współce (...)od dnia7 lutego 2017r. została zatrudniona ubezpieczonaA. Z., która w tym czasie przebywała na urlopie wychowawczym. Odwołująca została zatrudniona na stanowisku pracownika biurowego, w wymiarze ½ etatu, za wynagrodzeniem w kwocie 3.500 zł.Za zatrudnieniem ubezpieczonej dodatkowo przemawiało to, że od dnia 1 kwietnia 2013r. jest ona zatrudniona wTowarzystwie (...) S.A.wW.na stanowisku starszego konsultanta - likwidatora szkód standardowych i w ramach zatrudnienia współce (...)miała zająć się między innymi dalszym prowadzeniem cały czas niezakończonego postępowania odszkodowawczego związanego ze spłonięciemw październiku 2016r. jednego z samochodów Spółki. Z tytułu zawarcia powyższej umowy, odwołująca została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych dopiero w dniu 28 lutego 2017r.(z datą od 7 lutego 2017r.), co wynikało z zaniedbania jej rodziców, pochłoniętych w tym czasie innymi sprawami. Współce (...)ubezpieczona zajmowała się rozliczaniem kierowców, wyliczaniem spalania, rozliczaniem tras, wyliczaniem kilometrów ze zleceń, wystawieniem faktur, wypisywaniem zleceń, przygotowywaniem dokumentów dla biura rachunkowego itp. Zatrudnienie w takim wymiarze nie kolidowało ze sprawowaniem przez nią opieki nad dzieckiem. Dodatkowo w wychowaniu dziecka w większym niż wcześniej zakresie pomagał odwołującej małżonek. Ubezpieczona w ramach zatrudnieniau zainteresowanej nie podpisywała żadnych dokumentów, albowiem mniejszym problemem, niż udzielenie jej stosownych pełnomocnictw (wymagane było pełnomocnictwo notarialne) było podpisywanie dokumentów firmowych przezJ. M., któremu były one przywożone z firmy do domu, ewentualnie był on podwożony do firmy i podpisywał jena miejscu. Analogiczna sytuacja miała miejsce w przypadkuM. M. (1), która pomimo pełnienia funkcji kierownika d/s transportu, także nie podpisywała żadnych dokumentów.
W połowie lutego 2017r.A. Z.dowiedziała się, że jest w ciąży,w związku z czym, przewidując, że w niedługim czasie może być ona nieobecna w pracy,J. M.zatrudnił na stanowisku pracownika administracyjno-biurowegoE. Z.. Pracownica ta zatrudniona na czas określony od 6 marca 2017r. do 31 grudnia 2017r., w pełnym wymiarze czasu pracy, za wynagrodzeniem w kwocie 3.200 zł miesięcznie.E. Z.do pracy wdrażałaA. Z.przez okres około 3-4 tygodni.E. Z.zajmowała się odbieraniem poczty elektronicznej, zamawianiem częścido samochodów, przygotowywaniem dla prezesa spółki dokumentów do podpisu, dbaniemo biuro i sprzęt, telefonowaniem w sprawie zamówień dofirm (...)wC.i(...)oraz wystawianiem faktur. W okresach od 10 lipca do 4 wrześniai od 14 września do 30 listopada 2017r.E. Z.korzystała ze zwolnień lekarskich,w związku z czym, nie mogąc liczyć na jej pracę,J. M.rozwiązał z nią umowęo pracę z dniem 30 listopada 2017r. Równocześnie około czerwca/lipca 2017r. do pracyw większym wymiarze w Spółce powróciłaM. M. (1), albowiem opiekę nad matką musiała sprawować tylko do czerwca 2017r. Nadto w tym czasie w Spółce był zatrudniony już tylko jeden kierowca i dysponowała ona tylko jednym samochodem transportowym oraz kończyło się postępowanie związane z likwidacją szkody za spalony samochód, w związkuz czym,M. M. (1)była w stanie samodzielnie zadbać o sprawy firmy.
W roku(...) spółka (...)uzyskała dochód w kwocie 35.335,20 zł,a w roku podatkowym 2017 - w kwocie 39.686,98 zł.
Z dniem 1 kwietnia 2017r.A. Z.przerwała urlop wychowawczy udzielony jej przez(...) S.A.wW.i powróciła do pracy, a następnieod dnia 6 kwietnia 2017r. rozpoczęła korzystanie ze zwolnienia chorobowego w obu zakładach pracy, po czym rozpoczęła urlop macierzyński.
W zaskarżonej decyzji z dnia 24 lipca 2017r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.stwierdził, że odwołująca sięA. Z.od dnia 7 lutego 2017r. nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu jako pracownik u płatnika składek(...) Sp. z o.o.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że w jego ocenie płatnik składeknie wykazał rzeczywistej potrzeby zatrudnieniaA. Z., a przeprowadzonew sprawie postępowanie wykazało, że odwołująca się faktycznie pracy nie zamierzała świadczyć. Zdaniem organu rentowego, fragmentaryczne czynności podejmowane przez nią miały na celu stworzenie pozorów wykonywania postanowień umowy o pracę. Tym samym, celem zawartej umowy o pracę nie było świadczenie pracy jako takiej, a jedynie uzyskanie świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Rozpoznając odwołanieA. Z., Sąd Okręgowy przytoczył przepisyart. 6 ust. 1 pkt 1, art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1, art. 8 ust. 1 i art. 13 pkt 1 ustawy z dnia13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2018r., poz. 1270 ze zm. - dalej jako ustawa systemowa) orazart. 22 k.p., podnosząc, że ustalonyw niniejszej sprawie stan faktyczny jednoznacznie wskazuje, że w okresie od 7 lutego 2017r. do 5 kwietnia 2017r.A. Z.faktycznie wykonywała pracę na rzecz(...) Sp. z o.o.wS., na warunkach określonych umową o pracę z dnia 6 lutego 2017r.,a tym samym brak było podstaw do wyłączenia jej z ubezpieczeń społecznychz tytułu tego zatrudnienia od dnia 7 lutego 2017r.
W ocenie tegoż Sądu, dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma decydującego znaczenia fakt, czy zawierając umowę o pracę odwołująca iJ. M.mieli świadomość, żeA. Z.jest w ciąży. Obowiązujące przepisy prawa nie zabraniają podejmowania zatrudnienia w trakcie ciąży, nawet w przypadku gdyby po stronie pracownika zasadniczym motywem podjęcia pracy była chęć uzyskania tytułu do podlegania ubezpieczeniom społecznym. Również w takim przypadku decydujące znaczenie ma jedynie to, czy umówiona praca była faktycznie wykonywana, na warunkach określonych umowąo pracę.
Równocześnie - zdaniem Sądu Okręgowego - całokształt zgromadzonegow sprawie materiału dowodowego w jednoznaczny sposób wskazuje, że w lutym 2017r. zainteresowana Spółka miała rzeczywistą potrzebę zatrudnienia ubezpieczonej, gdyż poczynając od października 2016r.,J. M.przestał być zdolny do samodzielnego prowadzenia sprawSpółki (...)i nie mógł on w tym zakresie liczyć na pomoc swojej małżonki. W tym czasie wystąpiła konieczność prowadzenia czasochłonnego postępowaniaw sprawie likwidacji szkody. Po rezygnacji z pracy przezD. Z.wybórJ. M.padł na jego córkęA. Z., która w tym czasie korzystała z urlopu wychowawczego, udzielonego jej przez(...) S.A.wW.. Za jej zatrudnieniem przemawiał dodatkowo fakt, że współce (...)jest ona zatrudniona na stanowisku starszego konsultanta - likwidatora szkód standardowych i w ramach zatrudnienia współce (...)miała zająć się między innymi dalszym prowadzeniem cały czas niezakończonego postępowania odszkodowawczego związanego ze spłonięciemw październiku 2016r. jednego z samochodów zainteresowanej.
Sąd Okręgowy zauważył przy tym, iż jakkolwiek ubezpieczona w ramach zatrudnienia współce (...)nie podpisywała żadnych dokumentów, a co za tym idzie, brak jest tego rodzaju dowodów na wykonywanie przez nią pracy, to okoliczność ta została jednakw racjonalny i logiczny sposób wyjaśniona przezJ. M.iA. Z., którzy stwierdzili, że większym problemem było dla pracodawcy udzielenie odwołującej właściwego pełnomocnictwa (z uwagi na załatwianie spraw urzędowych wymagane byłoby pełnomocnictwo notarialne), niż podpisywanie przezJ. M.przygotowywanych przez córkę dokumentów, które były mu dostarczane do miejsca zamieszkania, ewentualnie był on podwożony do biura firmy i tam je podpisywał.
Sąd Okręgowy uznał również, że nie można przyjąć, aby o pozorności zatrudnienia ubezpieczonej miała świadczyć sama li tylko wysokość przyznanego jej wynagrodzeniaza pracę. Wynagrodzenie w kwocie 3.500 zł za ½ etatu jest dosyć wysokie, niemniej -w opinii tegoż Sądu - przystaje ono do wynagrodzeń innych zatrudnionych w spółce(...)osób, które wykonywały podobną do niej pracę. Sąd ten zauważył przy tym,iż choć zatrudniona w związku ze spodziewaną długotrwałą nieobecnością ubezpieczonejw pracyE. Z.miała już wynagrodzenie znaczne niższe (3.200 zł za pełny etat),to jednak zakres jej obowiązków był odpowiednio mniejszy, niż zakres obowiązkówA. Z.. Wynikało to stąd, że początkowo pracownica ta pracowała równoleglez odwołującą, a następnie prowadzenie znacznej części spraw Spółki wzięła na siebieM. M. (1). Co przy tym istotne, ówczesna kondycja(...) spółki (...), potwierdzona zeznaniami podatkowymi za lata 2016-2017, pozwalała na przyznanie ubezpieczonej wynagrodzenia w kwocie 3.500 zł miesięcznie za ½ etatu.
Ponadto - w ocenie Sądu Okręgowego - za usprawiedliwione okolicznościami faktycznymi należy także uznać zgłoszenieA. Z.do ubezpieczeń społecznych z uchybieniem ustawowego terminu. Wykazano bowiem, że małżonkowieM.iJ. M.w tym czasie byli zajęci ważnymi sprawami osobistymi i zwyczajnie zapomnieli o terminowym zgłoszeniu odwołującej do ubezpieczeń społecznych. Zdaniem tegoż Sądu, zważywszy na wagę tych spraw - zwłaszcza gwałtowne ślepnięcieJ. M., tego rodzaju przeoczenie jest w pełni zrozumiałe.
Podobnie nie budzi wątpliwości Sądu Okręgowego fakt, że po zwolnieniuE. Z.zainteresowana nie zatrudniła nikogo na jej zastępstwo, ponieważ w tym okresiedo pracy w Spółce w większym wymiarze powróciłaM. M. (1), w Spółce był zatrudniony już tylko jeden kierowca i dysponowała ona tylko jednym samochodem transportowym oraz kończyło się postępowanie związane z likwidacją szkody za spalony samochód, w związku z czymM. M. (1)była w stanie samodzielnie zadbać o sprawy firmy.
Sąd Okręgowy podkreślił, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zwłaszcza w postaci zeznań świadkaE. Z., która przez pewien czas pracowała równoleglez odwołującą, jednoznacznie potwierdza, że w spornym okresieA. Z.faktycznie codziennie wykonywała na rzeczspółki (...)umówioną pracę. W ocenie tegoż Sądu, zeznania tego świadka, który nie pracuje już u zainteresowanej, a z pracy został zwolniony przed upływem okresu, na jaki miał zawartą umowę o pracę, a więc nie ma żadnego interesu i powodu, aby zeznawać na korzyść strony niezgodnie z prawdą,są szczególnie wartościowe. Zeznania wymienionego świadka w pełni przy tym korespondują z zeznaniami świadkówD. Z.iM. M. (1)oraz wyjaśnieniami ubezpieczonej i słuchanego za zainteresowanąJ. M., a także zgromadzonymiw sprawie dokumentami, tworząc razem z nimi spójną i logiczną całość. Jednocześnie organ rentowy nie przedstawił żadnych własnych dowodów, które świadczyłyby przeciwnie.
Sąd Okręgowy zauważył przy tym, że wobec przedstawienia przez odwołującąi zainteresowaną formalnie poprawnej umowy o pracę z dnia 6 lutego 2017r. oraz niespornego faktu wypłacaniaA. Z.umówionego wynagrodzenia za pracę, od którego odprowadzane były wszystkie należne daniny publicznoprawne, to na organie rentowym ciążył obowiązek udowodnienia (a nie tylko powołania się na okoliczności uprawdopodabniające), że faktycznie nie świadczyła ona pracy na rzeczspółki (...). Wszelkie zaś dowody wskazane przez organ rentowy w odpowiedzi na odwołanietylko potwierdziły prawdziwość stosunku pracy zawartego przez odwołującąi zainteresowaną.
Mając na uwadze przedstawione okoliczności, Sąd Okręgowy na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł, jak w sentencji.
W apelacji od zaprezentowanego rozstrzygnięcia organ rentowy zarzucił Sądowi pierwszej instancji:

-

naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów wyrażonej w przepisieart. 233 k.p.c.poprzez uznanie, że podejmowane przez odwołującą czynności mogą zostać uznaneza świadczenie pracy w rozumieniu przepisuart. 22 k.p.,

naruszenie przepisuart. 6 ust. 1 pkt 5 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez uznanie, żeA. Z.w okresie od 7 lutego 2017r. podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, wypadkowemui dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu, jako pracownik.

Powołując się na przedstawione zarzuty, apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania oraz o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącego organu rentowego, Sąd Okręgowy błędnie ocenił zgromadzony materiał dowodowy, bowiem nie wynika z niego, abyA. Z.świadczyła pracę w reżimie zatrudnienia pracowniczego. Apelujący podniósł, że zeznania świadkaE. Z.nie mogą być jedynym dowodem na świadczenie pracy przezA. Z.. Być możeA. Z.wykonywała jakiś czynności w siedzibie Spółki, na co wskazujeE. Z., ale na podstawie zeznań świadków nie sposób - w ocenie skarżącego - ustalić, że wykonywała je w wymiarze1/2 czasu pracy w reżimie zatrudnienia pracowniczego, zaś strony nie przedłożyły żadnych dokumentów, które pozwoliłybyna dokonanie tego rodzaju ustaleń. Tłumaczenie, że przeszkodą dla profesjonalnego przedsiębiorcy w udzieleniu pełnomocnictwa dlaA. Z.jest konieczność skorzystania z usług notariusza, jest co najmniej niezrozumiałe.
Ubezpieczona oraz zainteresowany płatnik składek wnieśli o oddalenie apelacji.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Przyjmując ustalenia dokonane przez Sąd pierwszej instancji, jako własne uznał,iż apelacja nie zasługuje na uwzględnienie

1
Na wstępie rozważań wskazać należy, iż postępowanie sądowe w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego wszczynane jest w rezultacie odwołania wniesionego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ma więc ono charakter odwoławczy. Jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Jest zatem postępowaniem kontrolnym. Badanie owej legalności decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. Postępowanie dowodowe przed sądem jest postępowaniem sprawdzającym, weryfikującym ustalenia dokonane przez organ rentowy.

Przedstawione rozważania opisują relację pomiędzy przedmiotem rozpoznaniaw postępowaniu administracyjnym przed organem rentowym (zakończonym wydaniem decyzji) oraz postępowaniem sądowym (sprowadzającym się do badania legalnościdecyzji).
Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszego sporu, stwierdzić należy, iż jego przedmiotem jest ocena legalności decyzji organu rentowego z dnia 24 lipca 2017r. stwierdzającej, iżA. Z.jako osoba wykonująca pracę na podstawie umowyo pracę u płatnika składek(...) Sp. z o.o.nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowym w okresieod 7 lutego 2017r.
Spór w rozpatrywanym przypadku dotyczył zatem podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i chorobowemuz tytułu zatrudnienia na podstawie umowy o pracę.
Przypomnieć należy, iż stosownie do treści art. 6 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 8 ust. 1 oraz art. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1 i art. 13 ust. 1 ustawy systemowej, obowiązkowo przedmiotowym ubezpieczeniom podlegają osoby będące pracownikami, od dnia nawiązania stosunku pracy do dnia ustania tego stosunku.
Należy zwrócić uwagę, że ustawa systemowa nie zawiera własnej definicji pojęcia „pracownik” i wobec tego jego znaczenie odczytywać należy zgodnie z treściąart. 22 k.p.,z którego wynika, że decydujące znaczenie dla uznania istnienia stosunku pracy ma wykonywanie za wynagrodzeniem pracy określonego rodzaju na rzecz pracodawcy i pod jego kierownictwem oraz w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2010r., II UK 286/10).

2
Inaczej mówiąc, tytułem ubezpieczeń społecznych tych osób jest stosunek pracy.W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż dla włączenia do ubezpieczenia społecznego niezbędna jest przynależność do określonej w ustawie systemowej grupy podmiotów podlegających obowiązkowo ubezpieczeniom społecznym. O tym, czy strony istotnie nawiązały stosunek pracy stanowiący tytuł ubezpieczeń społecznych nie decyduje zatem samo formalne zawarcie umowy o pracę, wypłata wynagrodzenia, przystąpieniedo ubezpieczenia i opłacenie składki, wystawienie świadectwa pracy, ale faktycznei rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy,a wynikających zart. 22 § 1 k.p.Istotne jest więc, aby stosunek pracy zrealizował się przez wykonywanie zatrudnienia o cechach pracowniczych, a okoliczności wynikające z formalnie zawartej umowy o pracę nie są wiążące w postępowaniu o ustalenie podlegania obowiązkowi pracowniczego ubezpieczenia społecznego (por. wyrok z dnia 19 lutego 2008r., II UK 122/07 oraz wyrok z dnia 24 lutego 2010r., II UK 204/09).

Mając na uwadze przedstawione wyżej założenia, ocenić należało, czy w okresieod dania 7 lutego 2017r.A. Z.wykonywała na rzecz(...) Sp. z o.o.pracę podporządkowaną, określoną w odwołaniu, jako praca na warunkach umowyo pracę w niepełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku pracownika biurowego,z wynagrodzeniem w wysokości 3.500 zł.

3
Kwestia dotycząca istnienia stosunku pracy jest zagadnieniem stale występującym orzecznictwie (por. wyrok Sadu najwyższego z dnia 29 listopada 2017r., I PK 358/16). Przyjmuje się zatem, iż cechami stosunku pracy są: ciągłość, obowiązek osobistego świadczenia pracy, podporządkowanie bieżącym poleceniom pracodawcy, świadczenie pracy w miejscu i czasie wyznaczonym przez pracodawcę i odpłatność. Podstawową cechą stosunku pracowniczego jest wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy, w warunkach podporządkowania. Próbując zdefiniować termin „kierownictwo pracodawcy”, należy uwzględnić, że w utrwalonym orzecznictwie, wyinterpretowano szereg cech, których spełnienie pozwala przyjąć istnienie pracy podporządkowanej pracodawcy (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 grudnia 1975r., I PRN 42/75). Przyjmuje się więc w pierwszej kolejności, że podporządkowanie pracownika obejmuje prawo wydawania przez pracodawcę poleceń związanych z pracą. Podmiot zatrudniający jest organizatorem pracy i decyduje, gdzie i w jakich godzinach będzie realizowany proces pracy. Pracodawca wskazuje zadania oraz proces ich realizacji. Wykonywanie poleceń jest fundamentem wzajemnych relacji między stronami stosunku pracy. Innymi słowy, istotą pracy podporządkowanej jest możliwość codziennego konkretyzowania pracownikowi jego obowiązków, a w szczególności określania czynności mieszczących się w zakresie uzgodnionego rodzaju pracy i sposobu ich wykonywania. Charakterystyczna dla stosunku pracy dyspozycyjność pracownika wyraża się właśnie w zobowiązaniu do podejmowania zadań według wskazań pracodawcy, a obowiązek stosowania się do poleceń przełożonych został wyeksponowany wart. 100 § 1 k.p.(por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 15 października 1999r., I PKN 307/99 oraz z dnia18 lutego 2016r., II PK 352/14).

4
Odnosząc się do zarzutów apelacji, stwierdzić należy, iż Sąd Okręgowy, przyjmując, że strony w spornym okresie łączył stosunek pracy, uczynił to w następstwie trafnej analizy materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie. W apelacjach przedstawione zostały zarówno zarzuty naruszenia prawa materialnego, jak i procesowego. Podkreślić zatem należy, że prawidłowość zastosowania lub wykładni prawa materialnego może być właściwie oceniona jedynie na kanwie niewadliwie ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Skuteczne zatem zgłoszenie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego wchodzi zasadniczo w rachubę tylko wtedy, gdy ustalony przez sąd pierwszej instancji stan faktyczny, będący podstawą zaskarżonego wyroku, nie budzi zastrzeżeń (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997r., II CKN 60/97). Tymczasem z zeznań świadkaD. Z.wynikają okoliczności decydujące o podjęciu pracy przez ubezpieczoną u płatnikaskładek. Świadek ten przedstawił powody, dla których zakończył pracę w przedsiębiorstwie swojego teścia (k. 42-42v.). ŚwiadekM. M. (1)opisała przyczyny zatrudnienia wnioskodawczyni oraz zakres powierzonych jej obowiązków (k. 42 v.- 43).J. M.wyjaśnił, że zatrudnił ubezpieczoną (córkę), gdyż nie chciał zatrudniać nikogo obcego. Opisał cel umowy i zakres obowiązków ubezpieczonej (k. 47-47v.). Ubezpieczona w swych wyjaśnieniach opisała okoliczności w jakich doszło do nawiązania stosunku pracy zespółką (...). Wskazała również szczegółowo zakres obowiązków jakimi została obciążona oraz sposób i miejsce wykonywania pracy. Podała także, iż polecenia związane z pracą otrzymywała od przełożonych:M. M. (1)orazJ. M.. Wyjaśnił również przyczyny zatrudnieniaE. Z.(k. 48-48v.). Z kolei świadekE. Z.opisała sposób i miejsce wykonywania pracy przez ubezpieczoną, a także rodzaj obciążających ją obowiązków pracowniczych (k. 41v.-42).

Ponadto trzeba dodać, że ubezpieczona na rozprawie apelacyjnej wyjaśniła,że współce (...)zatrudniła się w październiku 2014r. O tym, że jest w ciąży dowiedziała się dopiero w czasie Świąt Bożego Narodzenia w 2015r. Zachorowała na niedoczynność tarczycy i od 10 stycznia 2015r. przebywała na zwolnieniu chorobowym, z którego korzystała do dnia porodu, czyli do lipca 2015r. (k. 114v.). Ponownie zaszła w ciążę, o czym dowiedziała się pod koniec lutego w 2017r. Przed dowiedzeniem się o ciąży wnioskodawczyni została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych, co nastąpiło najpóźniej w dniu 17 lutego 2017r. (k. 111).Ze względu na trapiącą ją niedoczynność tarczycy, wnioskodawczyni bała się, że nie donosi ciąży. O zajściu w ciążę i swoich obawach poinformowała rodziców po koniec lutego 2017r. Dlatego zdecydowano się zatrudnićE. Z., która miałaby przejąć całość obowiązków pracowniczych ubezpieczonej, w razie jej nieobecności. Ubezpieczona podała także, iż nawet, gdyby wiedziała o ciąży wcześniej, to i tak zdecydowałaby się na podjęcie pracy współce (...), gdyż chciała pomóc rodzicom, którzy znaleźli się w ciężkiej sytuacji (k. 107v.).
Zatem odnieść się należy do przedstawionego w apelacjach zarzutu sprzeczności ustaleń Sądu pierwszej instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego polegający w efekcie na ustaleniu, że podejmowane przez odwołującą czynności mogą zostać uznane za świadczenie pracy, w rozumieniu przepisuart. 22 k.p.Oceniając opisany zarzut, należy wskazać, iż zarzucana sprzeczność obejmuje wszystkie wypadki wadliwości wynikających z naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c., a więc także błędy popełnione przy ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego. Sprzeczność ta będzie występowaław wypadkach, gdy: z treści dowodu wynika co innego, niż przyjął sąd; pewnego dowodu zebranego nie uwzględniono przy ocenie - wbrew obowiązkowi oceny całokształtu okoliczności sprawy; sąd przyjął pewne fakty za ustalone, mimo że nie zostały one w ogóle lub są niedostatecznie potwierdzone; sąd uznał pewne fakty za nieudowodnione, mimo że były ku temu podstawy; ocena materiału dowodowego koliduje z zasadami doświadczenia życiowego lub regułami logicznego wnioskowania.
W niniejszej sprawie żaden z tych przypadków nie zachodził. Sąd Okręgowy nie naruszył granic swobodnej oceny dowodów określonej wart. 233 § 1 k.p.c., albowiem wiarygodność i moc dowodów ocenił według własnego przekonania, na podstawie „wszechstronnego rozważenia zebranego materiału”, a zatem, jak podkreśla sięw orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkich dowodów przeprowadzonychw postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności(por. uzasadnienie orzeczenia Sądu Najwyższego z dnia 18 lipca 2002 r., sygn. IV CKN 1256/00). Wobec powyższego, w aspekcie wskazywanych przez skarżącego uchybień,nie sposób przyjąć zasadności jego argumentacji, że Sąd Okręgowy uznał dowolnie, wbrew zgromadzonemu w sprawie materiałowi dowodowemu, że istniały podstawy do przyjęcia,że w spornym okresieA. Z.wykonywała na rzecz(...) Sp. z o.o.pracę w warunkach pracowniczego podporządkowania.

5
Przechodząc zaś do zarzutu naruszenia prawa materialnego, podnieść należy,iż przepis art. 8 ust. 1 ustawy systemowej w związku zart. 22 k.p.normuje sytuacje, kiedy wykonywanie przez osobę fizyczną czynności na rzecz podmiotu prawa takiego jak spółkaz ograniczoną odpowiedzialnością ma cechy zatrudnienia na podstawie stosunku pracy.O tym zaś, czy strony istotnie w takim stosunku pozostawały i stosunek ten stanowi tytuł ubezpieczeń społecznych, decyduje - tak jak w niniejszej sprawie - faktyczne i rzeczywiste realizowanie elementów charakterystycznych dla stosunku pracy, wynikających zart. 22§ 1 k.p.(por. wyroki Sądu Najwyższego z: dnia 26 lutego 2013r., I UK 472/12, z dnia11 września 2013r., II UK 36/13).

6
Skoro zaś w treści zaskarżonej decyzji organ rentowy (oparciu o przepisart. 83 k.c.) powołuje się na nieważność umowy o pracę łączącejA. Z.ispółkę (...), to przypomnieć wypada, że pozorność umowy o pracę wynikająca zart. 83 k.c.w związku zart. 300 k.p.była już wielokrotnie przedmiotem wypowiedzi orzecznictwa. Otóż w orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że pozorność umowy o pracę zachodzi, gdy pomimo zawarcia umowy, praca nie jest w ogóle świadczona, ewentualnie okoliczności faktyczne jej wykonywania nie wypełniają cech stosunku pracy. Nie stanowi wówczas umowa o pracę tytułu ubezpieczenia społecznego (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia19 lutego 2008r., II UK 122/07, z dnia 29 czerwca 2017r., III UK 172/16). W niniejszej zaś sprawie ustalone zostało, że od dnia 7 lutego 2017r.A. Z.ispółka (...)pozostawały w - realnie wykonywanym i mającym uzasadnienie w rzeczywistych potrzebach pracodawcy - stosunku pracy. Zatem, skoro opisana umowa o pracę była przez strony wykonywana, to nie można jej, na podstawieart. 83 k.c., przypisać cech pozorności. Jednocześnie podkreślenia wymaga, iż w orzecznictwie niejednokrotnie wyrażano pogląd,że jeśli w konkretnym przypadku została zawarta umowa o pracę nienaruszającaart. 22 k.p., to nie można stawiać zarzutu zawarcia takiej umowy w celu obejścia prawa, nawet gdy jej cel dyktowany jest wyłącznie chęcią uzyskania świadczeń z ubezpieczenia społecznego(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 sierpnia 2005r., II UK 320/04). Innymi słowy, motywacja skłaniająca do zawarcia umowy o pracę nie ma znaczenia dla jej ważności -przy założeniu rzeczywistego jej świadczenia, zgodnie z warunkami określonymiwart. 22 § 1 k.p.(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 29 grudnia 2015r.,III AUa 646/15 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi w z dnia 11 czerwca 2015r.,III AUa 984/14). W końcu, należy powtórzyć za Sądem Najwyższym, że zawarcie umowyo pracę w okresie ciąży, nawet gdyby głównym motywem było uzyskanie zasiłku macierzyńskiego, nie jest naganne, ani tym bardziej sprzeczne z prawem (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 lutego 2006r., III UK 156/05). Trudno bowiem uznać, że dążeniedo uzyskania przez zawarcie umowy o pracę ochrony gwarantowanej pracowniczym ubezpieczeniem społecznym może być uznane za zmierzające do dokonania czynności sprzecznej z prawem, albo mającej na celu obejście prawa. Przeciwnie, jest to postępowanie rozsądne i uzasadnione zarówno z osobistego, jak i społecznego punktu widzenia. Istotne jest natomiast, czy w związku z zawarciem umowy o pracę zobowiązania z niej wynikające były wykonywane, a konkretnie czy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadczenie to przyjmował (por. Sąd Najwyższy w wyrokach: z dnia 14 marca 2001r.,II UKN 258/00 i z dnia 5 października 2005r., I UK 32/05).

Konkludując, Sąd drugiej instancji uznał apelację za bezzasadną i na mocyart. 385 k.p.c.orzekł o jej oddaleniu.
/-/SSA J.Pietrzak    /-/SSA M.Procek  /-/SSA M.Żurecki
Sędzia   Przewodniczący    Sędzia
JR