Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1778/19
Data wyroku: 2020-02-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 1778/19

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 23 maja 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwR.odmówił ubezpieczonemuR. K.przeliczenia emeryturyna podstawieart. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wskazując iż po osiągnięciu wieku emerytalnego nie kontynuował zatrudnienia.
Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji i wniósł o jej zmianę poprzez przeliczenie emerytury zgodnie z wnioskiem, podnosząc iż po osiągnięciu wieku emerytalnego był zatrudniony w okresie od 1 września 2017 r. do 30 września 2017 r. w(...) Sp. z o.o.na podstawie umowy zlecenia.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
Wyrokiem z dnia 3 lipca 2019 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku, w sprawie o sygn. akt IX U 1055/18, zmienił zaskarżoną decyzję z dnia 23 maja 2018r. zmienioną decyzją z dnia 17 lipca 2018r. w ten sposób, iż zobowiązał organ rentowy do przeliczenia emerytury ubezpieczonego na zasadzieart. 55 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpocząwszy od daty złożenia wniosku.
Sąd ustalił, że:
R. K.urodził się w dniu (...)Ubezpieczony od dnia1 września 1997 r. jest uprawniony do wcześniejszej emerytury.
W związku z wnioskiem ubezpieczonego o przeliczenie emerytury na podstawie art.55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS,do którego ubezpieczony dołączył zaświadczenie stwierdzające, że w okresie od 1 września 2017 r. do 30 września 2017 r. był zatrudniony w(...) Sp. z o.o., organ rentowy przeprowadził postępowanie wyjaśniające, w wyniku którego uznał,że powyższe zatrudnienie miało charakter fikcyjny, a umowa zlecenia była pozorną czynnością prawną mającą na celu wykazanie przez ubezpieczonego zatrudnienia przypadającego po ukończeniu wieku emerytalnego. Decyzją z dnia 17 maja 2018 r. Oddział ZUS stwierdził, że ubezpieczony nie podlega ubezpieczeniom społecznymw tym okresie. Ubezpieczony odwołał się od powyższej decyzji, lecz odwołanieto wycofał (sprawa o sygn. IX U 1568/18).
O możliwości zatrudnienia w(...) Sp. z o.o.ubezpieczonydowiedział się kiedy przyjechał na stację diagnostyczną. Praca ta miała polegaćna uporządkowaniu terenu wokół stacji, tj. skoszeniu trawy, przycięciu żywopłotu oraz drzewek oraz usunięciu chwastów z kostki chodnikowej. Żona ubezpieczonego chorowała wówczas na chorobę nowotworową i ubezpieczony potrzebował dodatkowych pieniędzy na zakup lekarstw i opatrunków. Został zatrudniony na okres jednego miesiąca, co w ocenie prezesa spółkiR. S.było czasem wystarczającym na wykonanie zleconych prac. Ze względu na sytuację rodzinną nie miał określonych godzin pracy. Pracował po kilka godzin. Czasami pracę przerywałi jechał do żony, potem jeszcze raz wracał. W okresie miesiąca wykonał wszystkie zlecone mu zadania i otrzymał umówione wynagrodzenia.
Sąd Okręgowy podkreśli, że dał w całości wiarę zeznaniom odwołującegoi świadkaR. S., ponieważ są one spójne, logiczne i przekonywujące,a ponadto znajdują potwierdzenie w powołanej w sprawie dokumentacji.
Powołując się na treśćart. 734 § 1 i 2 k.c.,art. 6 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społeczny(Dz. U. z 2017r.,poz. 1778) Sąd Okręgowy wywiódł, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu Okręgowego, kwestia sporna w niniejszej sprawie sprowadzała się do ustalenia, czy stan faktyczny w tej sprawie, a wynikający z zeznań ubezpieczonego, świadka, jak również z dowodów z dokumentów, pozwala na uznanie, że zawarta na okres od 1 września 2017r. do 30 września 2017 r. umowa zlecenia nie była czynnością prawną pozorną w rozumieniuart. 83 k.c.mającą na celu obejście przepisów prawa, a co za tym idzie czy ubezpieczony po ukończeniu wieku emerytalnego faktycznie kontynuował zatrudnienie. Spełnienie tego warunku umożliwi mu bowiem przeliczenie emerytury na zasadzie art.55 ustawy emerytalnej.
W tym miejscu Sąd Okręgowy wskazał, że pozorność oświadczenia woli(art. 83 § 1 k.c.) została potraktowana przez ustawodawcę jako wada oświadczenia woli, nie dotyczy więc oświadczeń wiedzy. Jest to jednak wada szczególnego rodzaju, bo dotycząca oświadczenia złożonego świadomie i swobodnie dla pozoru drugiej stronie, która o takim oświadczeniu wie i na to się zgadza. (Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8 czerwca 1971r., II CR 250/71, nie publikowany). Z kolei w wyroku z dnia23 czerwca 1986 r., I CR 45/86 (nie publikowanym) Sąd Najwyższy zdefiniował pozorność jako „wadę oświadczenia woli polegającą na niezgodności między aktem woli, a jej przejawem na zewnątrz, przy czym strony zgodne są co do tego,aby wspomniane oświadczenie woli nie wywoływało skutków prawnych”. Nie można też przyjąć pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracę i ją wykonywał, a pracodawca świadomie to przyjmował (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2001r., II UKN 258/00, OSNP z 2002r., Nr 21, poz. 527).
Sąd Okręgowy uznał, mając na uwadze wyniki przeprowadzonego postępowania dowodowego, iż nie ulega wątpliwości, że w niniejszej sprawienie doszło do zawarcia pozornej umowy zlecenia.
W ocenie Sądu Okręgowego, ubezpieczony oraz jego zleceniodawca szczegółowo wyjaśnili w jakich okolicznościach doszło do zawarcia umowy zlecenia pozorności oświadczeń woli o zawarciu umowy o pracę, gdy pracownik podjął pracęi ją wykonywał, a pracodawca świadomie to przyjmował (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 marca 2001r., II UKN 258/00, OSNP z 2002r., Nr 21,poz. 527)., jaki ubezpieczony miał zakres obowiązków oraz w jaki sposóbje realizował. Sąd Okręgowy dał wiarę ich zeznaniom jako logicznymi przekonywującym.
Zdaniem Sądu Okręgowego, umowa zlecenia zawarta między stronamiz pewnością nie była czynnością prawną pozorną w rozumieniuart. 83 § 1 k.c., gdyż była faktycznie realizowana.
Ubezpieczony zatem kontynuował zatrudnienie po ukończeniu wieku emerytalnego i spełnił warunki do przeliczenia swojego świadczenia zgodniez wnioskiem.
Mając powyższe na uwadze, z mocy powołanych przepisów iart. 47714§ 2 k.p.c.Sąd Okręgowy orzekł, jak w sentencji.
Apelację od powyższego wyroku wniósł organ rentowy, zaskarżającgo w całości i zarzucając mu:

1
naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 233 § 1 k.p.c.w związku zart. 227 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonanie jego oceny z pominięciem istotnej jego części, a mianowicie prawomocnej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia 17 maja 2018 r., mocą której organ rentowy stwierdził, że odwołujący nie podlega ubezpieczeniom społecznym w okresie od 1 września 2017 r. do 30 września 2017 r. z tytułu wykonywania umowy zlecenia u płatnika składek(...) Sp. z o.o.,

1
naruszenie przepisuart. 4779k.p.c.w związku zart. 47714k.p.c.poprzez wydanie rozstrzygnięcia w sprawie, o której nie rozstrzygał organ rentowyw zaskarżonej decyzji,

2
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na bezzasadnym przyjęciu,że w okresie od 1 września 2017 r. do 30 września 2017 r. odwołujący podlegał ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania umowy zlecenia, pomimo dokonania odmiennych ustaleń przez organ rentowy, zawartych w prawomocnej decyzji,

3
w konsekwencji, naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 55 ustawyz dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpoprzez przyjęcie, że Odwołujący spełnił warunki do przeliczenia emerytury.

Wskazując na powyższe zarzuty, organ rentowy wnosi o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, względnie o uchylenie zaskarżonego wyrokui przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania do Sądu I instancji oraz zasądzenie na rzecz organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wg norm przepisanych.
W pisemnych motywach uzasadnienia organ rentowy podkreślił, że decyzjąz dnia 17 maja 2018 r. ZUS Oddział wR.stwierdził, że odwołujący nie podlega ubezpieczeniom społecznym w okresie od 1 września 2017 r. do 30 września 2017 r.z tytułu wykonywania umowy zlecenia u płatnika skałek(...) Sp. z.o.o.Decyzja ta została odrębne zaskarżona przez ubezpieczonego, lecz ten w trakcie postępowania sądowego pismem z dnia 4 lutego 2019 r. wycofał odwołanie i Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku w sprawie o sygn. aktIX U 1568/18 postanowieniem z dnia 26 lutego 2018 r. umorzył postępowanie,co oznacza, że ubezpieczony nie podlega ubezpieczeniom społecznym w spornym okresie.
W odpowiedzi na apelację ubezpieczony wniósł o oddalenie apelacji.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja organu rentowego zasługuje na uwzględnienie w całości.
Rację ma organ rentowy podnosząc w apelacji, iż umknęło uwadze SądowiI instancji, że postanowieniem z dnia 26 lutego 2019 r. Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku w sprawie o sygn. akt IX U 1568/18 umorzył postępowanie wywołane wniesieniem odwołania przez odwołującegoR. K.(K.) od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.z dnia17 maja 2018 r. w której stwierdził, żeR. K.jako osoba wykonywująca pracę na podstawie umowy zlecenia u płatnika składek(...) Sp. z o.o.nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu od 1 września 2017 r. do 30 września 2017 r.
Wskazać należy przy tym, że umorzenie postępowania przez Sąd Okręgowy było wynikiem złożenia przez odwołującego oświadczenia o cofnięciu odwołania. Tym samym decyzja organu rentowego z dnia 17 maja 2018 r., o której mowa wyżej stała się prawomocna.
W konsekwencji, ubezpieczony nie może w toku niniejszej sprawy prowadzonej przed Sądem I instancji w sprawie o sygn. akt IX U 1568/18 wnosząc odwołanie od decyzji organu rentowego z dnia 23 maja 2018 r., a odmawiającejR. K.przyznania emerytury, wywodzić przeciwnych ustaleńfaktycznych niż te jakie wynika z prawomocniej decyzji organu rentowego z dnia17 maja 2018 r.
Podstawą do przyjęcia odmiennego stanowiska do jakich doszedł Sąd I instancji w zaskarżonym wyroku nie może być odmienna ocena prawna umowy zleceniaza okres od 1 września 2017 r. do 30 września 2017 r., gdyż ta objęta jest rozstrzygnięciem prawomocnej decyzji organu rentowego z dnia 17 maja 2018 r.(co do którego postępowanie sądowe zostało umorzone - sprawa o sygn. aktIX U 1568/18). Nie ulega zatem wątpliwości, że ubezpieczony w postępowaniuz odwołania od decyzji organu rentowego z dnia 23 maja 2018 r. nie może ponownie podważać treści decyzji organu rentowego z dnia 17 maja 2018 r. Inaczej ujmując,nie dostrzegł Sąd I instancji, że ubezpieczony na etapie obecnego postępowania sądowego z odwołania od decyzji organu rentowego z dnia 23 maja 2018 r. nie może czynić sprzecznych ustaleń faktycznych z tymi jakie wynikają z prawomocnej decyzji organu rentowego z dnia 17 maja 2018 r.
Skoro ubezpieczony nie podlega ubezpieczeniom społecznym na podstawie umowy zlecenia zawartej przez ubezpieczonego z(...)z o.o. za okresod 1 września 2017 r. do 30 września 2017 r., to o oczywistym jest, że nie spełnił warunku, o którym mowa w art. 55 ustawy emerytalnej, tj. nie kontynuował ubezpieczenia emerytalnego i rentowego po osiągnieciu wieku emerytalnego.Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że postepowanie dowodowe przed Sądem I instancji w oparciu o treść umowy zlecenia, zeznania ubezpieczonego i świadka przesłuchanego przed tym sądem nie może dotyczących dokonania odmiennych ustaleń faktycznych niż te jakie wynikają z prawomocnej decyzji organu rentowegoz dnia 17 maja 2018r.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny uznał za zasadny podniesionyw apelacji zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.iart. 227 k.p.c.w zakresie, w jakim przyjął odmienne ustalenia faktyczne niż te, jakie wynikają z decyzji organu rentowego z dnia 17 maja 2018 r.
W konsekwencji, zasadny był zarzut apelacji w zakresie naruszenia przepisów prawa materialnego, a w szczególności dotyczący uchybienia dyspozycjiart. 55 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Tym samym, błędne ustalenia faktyczne przyjęte przez Sąd I instancji, odnoszące się do prawnej oceny umowy zlecania za okres od 1 do 30 września 2017 r. oraz powiązana z nimi wadliwa ocena zeznań świadka i ubezpieczanego doprowadziły Sąd do wydania nieprawidłowego rozstrzygnięcia w sprawie.
Mając na uwadze powyższe, Sąd Apelacyjny dostrzegając powyższe uchybienia w zakresie ustaleń faktycznych, oceny zgromadzonego materiału dowodowego,a tym samym, naruszenia przepisów prawa procesowego (art. 233 § 1 k.p.c.,art. 227 k.p.c.), naruszenia przepisów prawa materialnego (art. 55 ustawy emerytalnej), a także art. 4479w zw. zart. 47714k.p.c.), na mocyart. 386 § 1 k.p.c., zmienił zaskarżony wyrok i oddalił odwołanie, o czym orzekł, jak w sentencji wyroku.
/-/SSA A.Kolonko   /-/SSA T.Szweda /-/SSA L.Jachimowska

Sędzia    Przewodniczący   Sędzia