Sąd Okręgowy w Kielcach
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 14/20
Data wyroku: 2020-08-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sądu Okręgowego Cezary Klepacz, Sędzia Sądu Okręgowego Beata Piwko, Sędzia Sądu Okręgowego Monika Kośka
Słowa kluczowe: Ochrona własności
Podstawa prawna: art.222 § 1 kc

Sygn. akt II Ca 14/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 sierpnia 2020 r.
Sąd Okręgowy w Kielcach II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Monika Kośka
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Beata Piwko
Sędzia Sądu Okręgowego Cezary Klepacz (spr.)
Protokolant: sekretarz sądowy Beata Wodecka
po rozpoznaniu w dniu 5 sierpnia 2020 r. w Kielcach na rozprawie
sprawy z powództwaP. G.
przeciwkoJ. G.
o wydanie nieruchomości
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego w Staszowie
z dnia 11 lipca 2019 r. sygn. akt I C 469/16

1
oddala apelację,

2
zasądza odJ. G.na rzeczP. G.360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

Sygn. akt II Ca 14/20

UZASADNIENIE

P. G.domagał się odJ. G.wydania nieruchomości o powierzchni 0,1804 ha stanowiącej część działki powoda o numerze(...), zgodnie ze szkicem sytuacyjnym stanowiącym załącznik nr 2 do opinii biegłego geodety z 15 września 2017 r., według punktów:(...).
Pozwany nie uznał tego żądania, podnosząc że powód nie jest właścicielem spornego pasa gruntu, któryJ. G.nabył przez zasiedzenie najpóźniej z dniem 13 czerwca 2010 r.
Wyrokiem z 11 lipca 2019 r., sygn. akt I C 469/16, Sąd Rejonowy w Staszowie nakazałJ. G., aby wydałP. G.część położonej wS.nieruchomości rolnej oznaczonej numeremdziałki (...), opisaną na szkicu sytuacyjnym geodetyW. K.z dnia 11 lutego 2019 r. punktami:(...), o powierzchni 0,1804 ha, dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda 937 zł tytułem kosztów procesu i nakazał pobrać odJ. G.na rzecz Skarbu Państwa 3.231,53 zł tytułem kosztów sądowych.
Sąd ten dokonał następujących ustaleń:
Umową z 11 marca 2009 r.S.iL.małżonkowieG.darowaliP. G.położoną wS.nieruchomość o powierzchni 1,28 ha, oznaczoną jakodziałki nr (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...).
Aktem własności ziemi z 12 grudnia 1976 r., nr(...), Naczelnik Gminy wS.stwierdził, żeT.iS.małżonkowieG.stali się z dniem 4 listopada 1971 r., z mocy prawa, współwłaścicielami nieruchomości położonej wS., oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałka nr (...)o powierzchni 2,45 ha.
Spadek poT. G., zmarłym 14 lutego 1975 r., nabyli żonaS.oraz synowie:Z. G.iJ. G.po 1/3 części.
Umową z 8 czerwca 1989 r.S. G.przekazała na rzeczJ. G.udział do 3/6, a na rzeczZ. G.– udział do 1/6 części we współwłasności gospodarstwa rolnego, w skład którego wchodziładziałka nr (...).
M.in. dla tej działki prowadzona jestksięga wieczysta nr (...), w której jako współwłaściciele wpisani są:J. G.do 2/3 części iZ. G.do 1/3 części.
Prawomocną decyzją z 18 listopada 2014 r., znak:(...), Wójt GminyS.dokonał rozgraniczenia położonych wS.nieruchomości oznaczonych numeramidziałek (...)na podstawie dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez geodetę uprawnionegoT. P., przyjętej do(...) Ośrodka (...)Starostwa Powiatowego wS.w dniu 27 października 2014 r. pod numerem ewidencyjnym(...).
J. G.od około 15 lat jest posiadaczem spornego pasa gruntu, na którym od strony drogi publicznej zasadził śliwy. Końcowa część tego pasa służyła jako droga przejazdowa do tzw. wąwozu, albowiem zjazd od stronydziałki nr (...)był mniej stromy.
Z wąwozu od wielu lat korzystali mieszkańcyS., przechodząc i przejeżdżając nim do swoich pól. Korzystali także zdziałki nr (...), wjeżdżając (wychodząc) z wąwozu, albowiem w tym miejscu był najkorzystniejszy stopień nachylenia terenu.
Pomimo ustalenia granic pomiędzy nieruchomościami, pozwany posiadałdziałkę nr (...). Powód na przełomie listopada i grudnia 2015 r., bez uprzedzeniaJ. G., w czasie jego nieobecności ogrodziłdziałkę nr (...)płotem z drucianej siatki rozciągniętej na betonowych słupach.
Sąd pierwszej instancji uznał powództwo za zasadne w świetleart. 222 § 1 k.c., albowiem powód jest właścicielem spornego pasa gruntu, co wynika z prawomocnej decyzji administracyjnej o rozgraniczeniu, niepodlegającej kontroli sądowej, a pozwany w ramach zarzutu zasiedzenia nie wykazał samoistnego posiadania tej częścidziałki nr (...).
O kosztach procesu orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 2 k.p.c., a o kosztach sądowych – zgodnie zart. 83w zw. z art. 113 ust. 1 ustawyo kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Apelację od tego orzeczenia wniósł pozwany, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:

1
nierozpoznanie zarzutu braku legitymacji powoda, mimo posiadania spornego pasa gruntu w dniu 4 listopada 1971 r. przezS.iT.małżonkówG.;

2
brak uzasadnienia, w jakiej części i z jakiego powodu Sąd nie dał wiary zeznaniom poszczególnych świadków;

3
błędne uznanie, że samo zakwestionowanie przez powoda samoistnego posiadania spornego gruntu przez pozwanego obaliło domniemania samoistnego posiadaniaJ. G.;

4
błędne uznanie, że pozwany nie był posiadaczem samoistnym spornego pasa gruntu, mimo że wskazują na to wymienione w apelacji dowody (k.368v.);

5
błędne uznanie, że wobec pozwanego nie ma zastosowaniaart. 176 k.c.;

6
w razie uznania, że ze spornego pasa gruntu korzystało więcej osób, pomięcie przez Sąd, że mogło dojść do zasiedzenia przez pozwanego służebności przechodu i przejazdu.

Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie na jego rzecz od pozwanego kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Powództwo zostało uwzględnione w oparciu oart. 222 § 1 k.c., który stanowi, że właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą.
P. G.jest właścicielem położonej wS.nieruchomości oznaczonej jakodziałka ewidencyjna nr (...), dla której w Sądzie Rejonowym w Staszowie prowadzona jestksięga wieczysta nr (...).
(...), jak stanowiart. 46 § 1in principiok.c., są grunty, czyli części powierzchni ziemskiej stanowiące odrębny przedmiot własności.
Granice nieruchomości wyznaczają linie znajdujące się na powierzchni, ustalone np. w postępowaniu rozgraniczeniowym. Jak stanowi bowiemart. 153 k.c., jeżeli granice gruntów stały się sporne, ustala się je według określonych, wskazanych w tym przepisie kryteriów.
Jest bezsporne, że takie postępowanie toczyło się na wniosekP. G.w odniesieniu do działek onumerach ewidencyjnych (...), zgodnie z postanowieniem o wszczęciu postępowania rozgraniczeniowego Wójta GminyS.z 13 czerwca 2014 r., znak:(...), a zakończone ono zostało wydaniem decyzji z 18 listopada 2014 r. o rozgraniczeniu według granicy prawnej przyjętej na podstawie zebranych dowodów i opisanej w dokumentacji geodezyjnej sporządzonej przez geodetę uprawnionegoT. P., przyjętej do(...) Ośrodka (...)Starostwa Powiatowego wS.a dniu 27 października 2014 r. za numerem ewidencyjnym:(...), w tym w protokole granicznym z 12 września 2014 r. (dowód: dokumentacja rozgraniczenia działek w aktach sprawy o sygn. I Ns 212/15 Sądu Rejonowego w Staszowie – k.1, 30, 72A). Zgodnie z opinią wymienionego geodety, możliwe jest odtworzenie przebiegu granicy prawnej, wobec czego granica pomiędzy położonymi wS.działkami nr (...)przebiega w linii prostej od punktu(...)do punktu(...). Stan taki ukazany jest we wszystkich dokumentach znajdujących się w zasobie(...) Ośrodka (...)wS.(dowód: powołana dokumentacja rozgraniczenia działek – k.45-68). Wydana w postępowaniu administracyjnym na podstawieart. 33 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. – Prawo geodezyjne i kartograficzne(tekst jedn.: Dz. U. z 2010 r., nr 193, poz. 1287 z późn. zm.) decyzja o rozgraniczeniu stała się prawomocna, albowiem postępowanie wszczęte przed Sądem Rejonowym w Staszowie pod sygn. akt I Ns 212/15 na skutek przekazania sprawy w trybie art. 33 ust. 3 powołanej ustawy na wniosekJ. G.z 24 listopada 2014 r. (k.76 dokumentacji rozgraniczenia działek), zostało prawomocnie umorzone postanowieniem z 3 marca 2015 r. (k.22, 44-45, 70-72v. akt sprawy o sygn. I Ns 212/15).
Ponieważ rozgraniczenie nastąpiło według stanu prawnego (pierwszego kryterium wymienionego wart. 153 k.c.), to bezprzedmiotowe są podniesione w apelacji zarzuty nierozpoznania braku legitymacji powoda, mimo posiadania spornego pasa gruntu w dniu 4 listopada 1971 r. przezS.iT.małżonkówG.i nieuwzględnienia zarzutu zasiedzenia tego gruntu przez pozwanego, albowiem zarówno stan posiadania przedmiotu rozgraniczenia w dniu 4 listopada 1971 r., będący podstawą wydania aktów własności ziemi, jak i zasiedzenie przygranicznych pasów ziemi, stanowią stan prawny w rozumieniuart. 153 k.c.(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z 26 maja 1999 r., III CKN 158/98,LEX nr 319229, z 14 grudnia 1999 r., II CKN 633/98,LEX nr 319227, z 26 kwietnia 1967 r., III CR 424/66,OSNCP 1967, nr 14, poz. 206), a zatem są brane pod uwagę przy rozgraniczeniu. Odwołanie się do tych okoliczności dopiero w procesie windykacyjnym, po prawomocnym rozgraniczeniu nieruchomości, jest wobec tego bezskuteczne. Pozwany mógł dowodzić jedynie, czego nie uczynił, że nastąpiła zmiana stanu prawnego nieruchomości po ich rozgraniczeniu.
Biegły sądowy z zakresu geodezjiW. K.przedstawił na szkicu sytuacyjnym stanowiącym załącznik nr 2 do opinii z 15 września 2017 r. sporny pas gruntu i granicę prawną ustaloną w postępowaniu rozgraniczeniowym (k.184-187), a na szkicu stanowiącym załącznik nr(...)do opinii z 11 lutego 2019 r. (k.306-307) – także obszar gruntu, zawierający się w spornym pasie, opisany w punkcie I wyroku Sądu Rejonowego w Staszowie z 25 października 2018 r., sygn. akt I C 213/16, którym nakazanoP. G.przywrócenieJ. G.utraconego posiadania częścidziałki nr (...), zapisanej wksiędze wieczystej nr (...)(k.291).
Jak z tego wynika, zaskarżonym wyrokiem Sąd Rejonowy nakazał pozwanemu, aby wydał powodowi część jego nieruchomości wyznaczonej granicą ustaloną prawomocną decyzją Wójta GminyS.z 18 listopada 2014 r., znak:(...).
Bezzasadny jest zarzut apelacji, sformułowany w taki sposób, że w razie uznania, iż ze spornego pasa gruntu korzystało więcej osób, mogło dojść do zasiedzenia przez pozwanego służebności przechodu i przejazdu.
Zgodnie zart. 292 k.c., przez zasiedzenie może być nabyta jedynie taka służebność gruntowa, która polega na korzystaniu z trwałego i widocznego urządzenia.
W rozpoznawanej sprawie pozwany nie zgłosił zarzutu zasiedzenia takiej służebności, nie wykazał też przesłanek zasiedzenia, w szczególności powstania trwałego i widocznego urządzenia, a więc istniejących w trwałej postaci widocznych przedmiotów czy urządzeń wymagających do swego powstania pracy ludzkiej (urządzeniem takim nie jest np. zwykła polna droga, powstała na skutek stałego przejeżdżania pewnym szlakiem i zaznaczona na gruncie jedynie koleinami). Należy też zauważyć, że zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z 9 sierpnia 2011 r.,III CZP 10/11, ONSC 2011, nr 12, poz. 129, przesłanką zasiedzenia służebności gruntowej jest wykonanie trwałego i widocznego urządzenia przez posiadacza nieruchomości (a nie przez właściciela nieruchomości, z której posiadacz korzysta w zakresie służebności).
Mając to na względzie, oddalono apelację na podstawieart. 385 k.p.c.
Zgodnie zart. 98 § 1 i 3 k.p.c.zasądzono od pozwanego na rzecz powoda 360 zł tytułem kosztów postępowania apelacyjnego – wynagrodzenia pełnomocnika według stawki z§ 7 pkt 2)w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1) rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 roku, poz. 1800 z późn. zm.).
SSO Beata Piwko   SSO Monika Kośka   SSO Cezary Klepacz

(...)