Sąd Okręgowy w Częstochowie
VII Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VII Ka 760/19
Data wyroku: 2019-09-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Gałkowska, Karol Gondro, Beata Jarosz
Słowa kluczowe: Względny powód odwoławczy
Podstawa prawna: art. 438 pkt. 3 kpk
Teza: Nietezowane

Sygn. akt VII Ka 760/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 września 2019 r.
Sąd Okręgowy w Częstochowie VII Wydział Karny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący: SSO Beata Jarosz (spr.)
Sędziowie:   SSO Agnieszka Gałkowska
SSR del. Karol Gondro
Protokolant: st.sekr.sądowy Joanna Stefańczyk
przy udziale Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Częstochowie Krzysztofa Starczyka
po rozpoznaniu w dniu 24 września 2019r.
sprawyB. S. (1)s.O.iS.,ur. (...)wT.
oskarżonego zart. 178a § 1 k.k.,art. 177 § 2 k.k.w zw. zart. 178 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Częstochowie
z dnia 26 marca 2019 r., sygn. akt XVI K 1074/18
orzeka:

1
utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok;

2
zmienia postanowienie o kosztach zawarte w pkt 10 w wyroku w ten sposób, iż w miejsce wskazanej tam kwoty zasądza kwotę 1195,56 zł / jeden tysiąc sto dziewięćdziesiąt pięć złotych pięćdziesiąt sześć groszy/ przyjmując, iż obejmuje ona należny podatek VAT;

3
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. D.– Kancelaria Adwokacka wC., kwotę 516,60 zł (pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu oskarżonego w postępowaniu odwoławczym, przy czym kwota ta obejmuje również należny podatek VAT;

4
zwalnia oskarżonego od kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.

Sygn. akt VII Ka 760/19

UZASADNIENIE
B. S. (1)został oskarżony, o to, że:
oskarżonego o to, że:

I
w dniu 2 maja 2018 roku pomiędzy miejscowościamiA.-L.prowadził w ruchu lądowym samochód osobowy markiO. (...)onr rej. (...)znajdując się w stanie nietrzeźwości tj. 0,62 mg/l zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu oraz 1,45 promila zawartości alkoholu we krwi,

tj. o czyn zart. 178a § 1 k.k.

II
w dniu 2 maja 2018 roku w miejscowościL.naul. (...)kierując samochodem osobowy markiO. (...)onr rej. (...), którego pasażerem byłR. S.umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym, w ten sposób, że znajdując się w stanie nietrzeźwości tj. 0,62 mg/l zawartości alkoholu w wydychanym powietrzu oraz 1,45 promila zawartości alkoholu we krwi, jadąc od strony miejscowościA.z nadmierną prędkością rzędu nie mniejszą niż 122 km/h przy dopuszczalnej prędkości 60 km/h nie zachował wymaganej szczególnej ostrożności i pokonując łuk drogi w prawo utracił panowanie nad pojazdem wjeżdżając na zewnętrzną stronę łuku, uderzając kołami w krawężnik i dalej przemieścił się na pole uprawne w rejonposesji nr (...), gdzie uderzył w ogrodzenie i budynek garażu, w wyniku czegoR. S.doznał obrażeń ciała w postaci urazu czaszkowo-mózgowego z obrzękiem mózgu, krwiakami nad i podtwardówkowymi w okolicy skroniowej i ciemieniowej po stronie lewej, krwawieniem podpajęczynówkowym, ogniskami stłuczenia krwotocznego w płatach czołowych, złamaniem kości ciemieniowej, skroniowej i łuku jarzmowego po stronie lewej, mnogimi ranami tłuczonymi okolicy ciemieniowo-potylicznej, urazu klatki piersiowej ze stłuczeniem płuc, urazu jamy brzusznej ze stłuczeniem wątroby, ostrej niewydolności oddechowej, które to obrażenia spowodowały ciężki uszczerbek na zdrowiu pod postacią choroby realnie zagrażającej życiu,

tj. o czyn zart. 177 § 2 k.k.w zw. zart. 178 § 1 k.k.
Sąd Rejonowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 26 marca 2019 roku w sprawie sygn. akt XVI K 1074/18 orzekł:

1
oskarżonegoB. S. (1)uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, opisanego w pkt. I części wstępnej wyroku, stanowiącego występek zart. 178 a § 1 k.k.i za to z mocyart. 178 a § 1 k.k.wymierzył mu karę 6 (sześciu) miesięcy pozbawienia wolności;

2
na mocyart. 42 § 2 k.k.i43 § 1 i 3 k.k.orzekł wobec oskarżonegoB. S. (1)środek karny w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 3 (trzech) lat, zobowiązując oskarżonego do zwrotu dokumentu uprawniającego do kierowania pojazdami do właściwego organu;

3
na podstawieart. 39 pkt. 7 k.k.w zw. zart. 43a § 2 k.k.orzekł wobec oskarżonegoB. S. (1)świadczenie pieniężne w kwocie 5000 (pięć tysięcy) złotych na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym oraz Pomocy Postpenitencjarnej;

4
oskarżonegoB. S. (1)uznał za winnego popełnienia zarzucanego mu czynu, opisanego w pkt. II części wstępnej wyroku, stanowiącego występek zart. 177 § 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.i za to z mocyart. 178 § 1 k.k.wymierza mu karę 5 (pięciu) lat pozbawienia wolności;

5
na mocyart. 42 § 3 k.k.orzekł wobec oskarżonegoB. S. (1)środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych ;

6
na mocyart. 47 § 3 k.k.orzekł od oskarżonegoB. S. (1)na rzecz pokrzywdzonegoR. S.nawiązkę w kwocie 10 000(dziesięć tysięcy) złotych;

7
na podstawieart. 85 § 1 i 2 k.k.iart. 86 § 1 k.k.orzeczone oskarżonemuB. S. (1)kary pozbawienia wolności łączy i orzekł łączną karę pozbawienia wolności w wymiarze 5 (pięciu) lat;

8
na podstawieart. 63 § 1 k.k.zaliczył oskarżonemuS.na poczet orzeczonej kary pozbawienia wolności tymczasowe aresztowanie od dnia 02 maja 2018 r. g. 05:00 do dnia 29.11.2018 r.;

9
na podstawieart. 90 § 2 k.k.,art. 85 § 1 i 2 k.k.iart. 86 § 1 k.k.orzeczone oskarżonemuB. S. (1)środki karne w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych łączy i orzekł jako łączny – środek karny w postaci dożywotniego zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych;

10
na podstawie art. 29 ustawy o adwokaturze i § 17 ust. 1 pkt. 2 i ust. 2 pkt. 3 rozporządzenia MS z dni 03.10.2016 r. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. D.kwotę 1033,20 (jeden tysiąc trzydzieści trzy 20/100) złotych, tytułem zwrotu kosztów obrony świadczonej z urzędu;

11
na mocyart. 624 § 1 k.p.k.iart. 17 ust 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnychzwolnił oskarżonego od obowiązku ponoszenia kosztów postępowania, wydatkami obciążając Skarb Państwa.

Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, zaskarżając powyższy wyrok co do czynu przypisanego w pkt I wyroku w części dotyczącej orzeczenia o karze, a co do czynu przypisanego w pkt II wyroku w całości (co do winy).
Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1
co do czynu przypisanego w pkt I wyroku (zart. 178a par. 1 k.p.k.) na podstawie przepisuart. 427 par. 2 k.p.k.w zw. z przepisemart. 438 pkt 4 k.p.k.rażącą niewspółmierność orzeczonej kary polegającą na wymierzeniu oskarżonemu kary 6 miesięcy pozbawienia wolności, podczas gdy dla osiągnięcia indywidualno i ogólnoprewencyjnych celów kary wystarczające byłoby orzeczenie względem oskarżonego kary grzywny lub kary ograniczenia wolności na podstawie przepisuart. 37 a k.k., ewentualnie orzeczenie względem w.w kary pozbawienia wolności w jej minimalnej wysokości.;

2
co do czynu przypisanego w pkt II wyroku (zart. 177 § 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.). na podstawieart. 427 §2 k.p.k.w zw. z przepisemart. 438 pkt 3 k.p.k., błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, polegający na pominięciu- wynikających z materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie – okoliczności korzystnych dla oskarżonego co mogło mieć wpływ na treść wyroku przez ustalenie, że oskarżony dopuścił się zarzucanego mu czynu;

a nadto na podstawie na podstawieart. 427 §2 k.p.k.obrazę przepisówart. 29 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 26 maja 1982r. Prawo o adwokaturzeoraz przepisów par. 17 ust. 1 pkt 2 i ust. 2 pkt 3 oraz par. 20 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu poprzez ich niewłaściwe zastosowanie.
Stawiając powyższe zarzuty wniosła o:

1
co do czynu przypisanego w pkt I wyroku (zart. 178a par. 1 k.p.k.) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez orzeczenie względem oskarżonego kary grzywny lub kary ograniczenia wolności na podstawie przepisuart. 37 a k.k., ewentualnie obniżenie orzeczonej względem w/w kary pozbawienia wolności do minimalnej wysokości;

2
co do czynu przypisanego w pkt II wyroku(zart. 177 § 2 k.k.w związku zart. 178 § 1 k.k.) zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonegoB. S. (1)od popełnienia czynu;

3
co do rozstrzygnięć o kosztach obrony świadczonej z urzędu zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zasądzenie od Skarbu Państwa na rzecz adw.A. D.kwoty 1195 zł brutto, tj. 972 netto plus 23 % VAT, tytułem kosztów obrony świadczonej z urzędu.

Sąd Okręgowy w Częstochowie zważył, co następuje.
Apelacja obrońcy oskarżonego nie zasługiwała na uwzględnienie.
W pierwszym rzędzie należy się odnieść do dalej idącego zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych odnośnie czynu przypisanego oskarżonemu w pkt 2 poprzez „pominięcie okoliczności korzystnych dla oskarżonego”. Zarzut ten jest całkowicie nietrafny, o czym świadczy analiza uzasadnienia zaskarżonego orzeczenia, z którego wynika, że Sąd Rejonowy oceniał wszystkie zgromadzone w sprawie dowody, zarówno te korzystne, jak i niekorzystne dla oskarżonego, rzecz jednak w tym, że wersji lansowanej przez oskarżonego, jakoby to pokrzywdzony upadł z tylnej kapany na przód samochodu powodując znaczne przyspieszenie pojazdu, nie uznał za wiarygodnej, a swe stanowisko szeroko uzasadnił. Podkreślić należy, że- jak już jednoznacznie wskazał w uzasadnieniu swego orzeczenia Sąd Rejonowy - w sprawie poza sporem była okoliczność, że to oskarżony prowadził pojazd w czasie zdarzenia, oraz to, że był wówczas w stanie nietrzeźwości mając 1, 45 promila alkoholu w wydychanym powietrzu. Okolicznościom tym oskarżony nie przeczył w toku całego postępowania. Spornym był powód zjazdu samochodu kierowanego przez oskarżonego z łuku drogi, a następnie jego przemieszczanie się przez pola uprawne doposesji nr (...)przyul. (...)wL.. Znamiennym jest, że powód owego zjazdu samochodu z łuki drogi podawany przez oskarżonego był zmienny – wraz z ujawnianiem się nowych okoliczności wersja oskarżonego ewaluowała. I tak początkowo oskarżony twierdził, że poruszał się z prędkością koło 60 km/h, a powodem zjazdu z łuku było wypadnięcie sarny, którą próbował ominąć. Gdy okazało się, że pokrzywdzony nie pamięta okoliczności zdarzenia, a biegły z zakresu ruchu drogowego wskazał, że samochód przed wypadkiem poruszał się z prędkością ponad 120 km/h i wersja z sarną jest mało prawdopodobna, oskarżony znacząco zmienił swe wyjaśnienia, podnosząc, że powodem wypadnięcie z łuku było znaczne przyspieszenie samochodu wskutek upadku pokrzywdzonego z tylnej kanapy na przód pojazdu i naciśnięcie w ten sposób pedału gazu. Mając na uwadze ową zmienność, której oskarżony w żaden logiczny sposób nie był w stanie wytłumaczyć, słusznie Sąd Rejonowy nie uznał za wiarygodnych wyjaśnień oskarżonego odnoszących się do przyczyn zjazdu z łuku drogi. Powód zaś owego zjazdu został ustalony w oparciu o obiektywny dowód jakim jest opinia biegłego z zakresu ruchu drogowego, z której jednoznacznie wynika, że to nadmierna prędkość z jaką poruszał się oskarżony, znacznie przekraczająca dopuszczalną, spowodowała wypadnięcie z łuku drogi. Oskarżony poruszając się z prędkością ponad 120 km/h zgodnie z prawami fizyki pozbawił się możliwości bezpiecznego przejazdu przez łuk drogi.
Obrońca jako okoliczności „łagodzące”, rzekomo pominięte przez Sąd Rejonowy, a mające skutkować uniewinnieniem oskarżonego podaje m.in. okoliczność, że oskarżony jechał wraz pokrzywdzonym z uwagi na chęć pomocy pokrzywdzonemu. Tymczasem Sąd Rejonowy ustalił w oparciu o pierwsze, spontaniczne wyjaśnienia oskarżonego, że ten jechał wraz z pokrzywdzonym do stacji benzynowej na zakupy, po tym jak wspólnie spożywali alkohol. Trudno się tu doszukiwać zatem jakichkolwiek okoliczności mogących spowodować uniewinnienie oskarżonego ani nawet okoliczności wpływających łagodząco na wymiar kary. Wersja o rzekomej jeździe do szpitala w celu pomocy pokrzywdzonemu pojawiła się dopiero po tym jak oskarżony uzyskał informacje o tym, że pokrzywdzony po wypadku nie pamięta jego okoliczności ani tego co zdarzyło się przed nim i słusznie nie została uznana za wiarygodną przez Sąd Rejonowy.
Kolejne okoliczności nazywane przez obrońcę okolicznościami „łagodzącymi” rzekomo pominiętymi przez Sąd Rejonowy są okolicznościami mającymi świadczyć o tym, że pokrzywdzony mógł siedzieć na tylnej kanapie (zablokowane drzwi z przodu pojazdu od strony pasażera oraz rodzaj obrażeń pokrzywdzonego, które zdaniem obrońcy świadczą, że nie mógł on siedzieć z przodu pojazdu). Tymczasem z całą mocą należy stwierdzić, że nawet w razie ustalenia, że istotnie pokrzywdzony siedział na tylnej kanapie nie oznaczałoby to, że oskarżony jest niewinny. Rzecz w tym, że wersja o rzekomym upadku pokrzywdzonego na przód pojazdu i spowodowanie tym samym przyspieszenia pojazdu jest po prostu niewiarygodna w świetle zasad doświadczenia życiowego, a nadto nie wskazują na nią inne dowody. Słusznie Sąd Rejonowy wskazał, że w pojeździe nie znaleziono telefonu pokrzywdzonego, na którym ten rzekomo coś chciał pokazać oskarżonemu. Biegły z zakresu ruchu drogowego,W. S.wskazał, ze „Takiej sytuacji sobie nie wyobrażam, bo jak można zmieścić się między dwoma fotelami z przodu, jeżeli kierujący steruje pojazdem, ma ręce na kierownicy, nogę na pedale gazu, to nogę opiera piętą o podłoże, a śródstopiem naciska pedał. Gdyby doszło do takiej sytuacji, że pasażer naciska na nogę kierującego, to kierujący cały czas ma możliwość zdjęcia nogi z pedału gazu. Gdyby oskarżony jechał z prędkością dopuszczalną 60 km/h, to przyspieszenie przy naciskaniu pedału przez drugą osobę w ten sposóbmusiało trwać kilkanaście sekund i dałoby czas na reakcję kierującego”. (k.857). Dalej biegły wykazał, że przyspieszenie pojazdu jadącego z prędkością 60km/h do 122 km/h trwa 21 sekund, zatem tyle miałby oskarżony by podjąć działania obronne na sytuacje zagrożenia i niewątpliwie gdyby to takiej sytuacji zagrożenia doszło podjął by owe manewry obronne, co nie miało miejsca i podważa wiarygodność wersji oskarżonego. Sąd Okręgowy w pełni tym samym podziela ustalenie Sądu Rejonowego, wsparte opinią biegłego z zakresu ruchu drogowego, że wyłącznym powodem wypadku była nadmierna, wręcz brawurowa jazda oskarżonego na łuku drogi.
Po drugie wersja o tym jakoby pokrzywdzony siedział z przodu pojazdu była drobiazgowo analizowana przez Sąd Rejonowy, który by ustalić czy jest ona istotnie prawdziwa dodatkowo w tym celu przesłuchiwał biegłych – z zakresu ruchu drogowego, biegłych którzy wydali opinię dotyczącą uszkodzeń pojazdu oraz świadków, w tym funkcjonariuszy Policji, oraz znajomych oskarżonego. Sąd Rejonowy po dokonaniu oceny tychże dowodów nie miał najmniejszych wątpliwości, że wersja o tym, że rzekomo pokrzywdzony siedział na tylnej kanapie pojazdu nie jest wiarygodna, a Sąd Okręgowy nie znajduje podstaw do jej zakwestionowania. I tak biegliS. K.iG. K.stanowczo wskazali, że zarówno pas kierowcy, jak i pasażera były rozciągnięte i uruchomione były ich napinacze co świadczy o ich użyciu, zaś pasy tylnej kanapy znajdowały się z kolei w pozycji wyjściowej, nie miały śladów użycia. Tożsama we wnioskach była opinia ustna biegłegoW. S., który stwierdził, iż rozciągnięty pas na miejscu pasażera i kierowcy świadczy o użyciu tego pasa i zapięciu osób siedzących na tych fotelach w chwili zdarzenia. Podobne wnioski wypływają z zeznań doświadczonego funkcjonariusza PolicjiK. D.. Odnosząc się do kwestii jakoby drzwi od strony pasażera była uszkodzone i uniemożliwiały wejście do samochodu z przodu obok kierowcy, to słusznie Sąd Rejonowy wskazał na zeznaniaE. K., która zeznała, że przed wypadkiem oskarżony do niej przyjechał w towarzystwie 2 osób, przy czym jedna siedziała właśnie z przodu pojazdu po stronie pasażera, co wskazuje, że nawet ewentualne uszkodzenie drzwi nie uniemożliwiało siedzenie z przodu samochodu, obok kierowcy.
Odnośnie okoliczności jakoby uszkodzenia ciała pokrzywdzonego wykluczały by siedział on z przodu pojazdu obok kierowcy, to są to niczym nie poparte spekulacje obrony.
Reasumując Sąd Okręgowy nie znalazł żadnych podstaw by zakwestionować prawidłowość ustaleń stanu faktycznego odnośnie czynu z pkt 2.
Brak było także podstaw do uwzględnienia zarzutu niewspółmierności kary i to nie tylko w odniesieniu do czynu z pkt 1, ale także co do czynu z pkt 2 i kary łącznej.
Pojęcie niewspółmierności rażącej oznacza zaś znaczną dysproporcję między karą wymierzoną, a karą sprawiedliwą, zasłużoną. Przesłanka rażącej niewspółmierności kary jest spełniona tylko wtedy, gdy na podstawie wskazanych okoliczności sprawy, które powinny mieć decydujące znaczenie dla wymiaru kary, można przyjąć, że zachodzi wyraźna różnica między karą wymierzoną, a karą, która powinna zostać wymierzona w wyniku prawidłowego zastosowania dyrektyw wymiaru kary przewidzianych wart. 53 k.k.oraz zasad ukształtowanych przez orzecznictwo. Z taką sytuacją nie mamy do czynienia w niniejszej sprawie.
Oskarżony prowadził pojazd mechaniczny będąc w stanie nietrzeźwości wynoszącym 1, 45 promila, zatem bynajmniej nie dolnych granicach, z prędkością znacznie przekraczającą dopuszczalną. Swą brawurową jazdą spowodował wypadek, w wyniku którego młody mężczyzna poniósł dotkliwych obrażeń ciała. Nawet zatem uwzględniając takie okoliczności łagodzące jak to, że oskarżony dotychczas nie był karany, a pokrzywdzony sam wsiadł do pojazdu kierowanego przez osobę w stanie nietrzeźwości nie sposób uznać kar jednostkowych, jak i kary łącznej za rażąco surowe.
Na uwzględnienie zasługiwały natomiast zarzuty dotyczące wysokości wynagrodzenia przyznanego obrońcy, które jednak spowodowały jedynie zmianę postanowienia zawartego w wyroku w kierunku postulowanym przez obrońcę.
Mając na względzie, że wobec oskarżonego orzeczono karę o charakterze izolacyjnym i znaną Sądowi sytuację majątkową i zarobkową oskarżonego, zwolniono go od ponoszenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.
Podstawa rozstrzygnięcia był przepisart. 437 k.p.k.