Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1081/19
Data wyroku: 2020-02-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Przysucha
Słowa kluczowe: Emerytura, Wznowienie postępowania, Konstytucja RP
Podstawa prawna: art. 2, art. 31ust.3, art. 64 Konstytucji  w zw. z art.8 Konstytucji,
Teza: A. Sądy mają obowiązek (wyrażony w art. 178 Konstytucji  w związku z art. 8 Konstytucji) stosowania  Konstytucji (obok ustaw regulujących bezpośrednio materię sporu). Tym samym w ramach rozstrzygnięcia każdej sprawy  „liczy się” nie tylko „przepis” stanowiący bezpośrednią podstawę rozstrzygnięcia konkretnego sporu, ale i Konstytucja jako zwornik konstrukcyjny i aksjologiczny systemu prawa. 
 B. Za artykułem 146 §1 KPA kryje się wartość konstytucyjna jaką jest pewności  prawa. Jednak  pewność prawa niekonstytucyjnego w tej przestrzeni prawa chroni jedynie ZUS od  odpowiedzialności finansowej za delikt konstytucyjny państwa. Pewność prawa jako wartość narusza zasadę zaufania do państwa prawa gdyż deroguje Konstytucję in concreto w stosunku do ubezpieczonych, odmawiając wznowienia postępowania ogranicza prawo  własności (emeryturę). Z kolei pominięcie przedawnienia nie uderza w interesy osób trzecich  a w istocie stanowi przywrócenia stanu prawnego zgodnego z Konstytucją.
C. Artykuł 2 Konstytucji wyklucza wykładnie ustaw jak i stosowanie ustaw tworzące swoiste pułapki dla obywateli.  Skutki literalnej wykładni  art.146 §1 KPA w niniejszym stanie faktycznym są tego dowodem.  Powstaje wtórna niekonstytucyjność praktyk ZUS odmawiających restytucji wysokości  emerytury dla ubezpieczonej z rocznika 1953  do stanu zgodnego  z Konstytucją.
D. Zasada demokratycznego państwa prawa, ochrona własności, prawo do zabezpieczenia społecznego czy sprawiedliwość rozstrzygnięcia nie może zostać unicestwiona dla ratowania ZUS pod pozorem pewności obrotu prawnego.  Jednolity termin przedawnienia dla wszelkich spraw administracyjnych  obejmujący także sprawy emerytalne ogranicza prawa ubezpieczonych do uzyskania świadczenia zgodnego z Konstytucją. Przepis ten deroguje w/w zasady konstytucyjne i ogranicza prawo własności  ubezpieczonych. 
E.  W kategoriach ważenia wartości konstytucyjnych, jeśli na jednej szali położy się zasadę rządów prawa i sprawiedliwość, a na drugiej pewność obrotu rozumianą jako związanie obywatela jakimkolwiek prawem to wraca zasada L. L. Fullera, która stanowi, iż:
Jeśli mówimy o konieczności związania prawem niekonstytucyjnym
w imię jego pewności to w istocie patrzymy z perspektywy
obywatela który dochował mu wierności a nie tego który
żąda wierności konstytucji. W tym znaczeniu odwoływanie się do
pewności prawa jako wartości nie ma większego sensu. Pewność
prawa niekonstytucyjnego musi ulec przed konstytucją
(Lon Luvois Fuller, Moralność prawa)

Sygn. akt IV U 1081/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 lutego 2020 roku

Sąd Okręgowy w Częstochowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Marek Przysucha
Protokolant: st. sekr. sądowy Małgorzata Kłosowicz
po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2020 roku wC.
sprawyR.K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wC.
o wznowienie postępowania
na skutek odwołaniaR.K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wC.
z dnia 20 maja 2019 roku Nr(...)
z dnia 31 maja 2019 roku Nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwC.z dnia 20 maja 2019 roku w ten sposób, że uchyla decyzję z dnia 10 września 2013 roku w zakresie sposobu obliczenia emerytury ubezpieczonejR. K.w związku z osiągnięciem wieku emerytalnego i ustala wysokość tej emerytury bez pomniejszania o kwoty pobranych emerytur;

2
umarza postępowanie w przedmiocie odwołania od decyzji z dnia 31 maja 2019 roku.

Sygn. akt IV U 1081/19

UZASADNIENIE
Decyzją z 20 maja 2019 roku, nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówiłR. K.przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy powołał się na treść przepisuart. 145a § 2 k.p.a.i wskazał, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 roku, orzekający, żeart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 roku, w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953 roku kobiet, które przed 1 stycznia 2013 roku nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, został ogłoszony w dniu 21 marca 2019 roku, a tym samym skargę o wznowienie postępowania ubezpieczona mogła wnieść do dnia 23 kwietnia 2019 roku. PonieważR. K.przedmiotową skargę wniosła dopiero 6 maja 2019 roku i nie uprawdopodobniła jednocześnie, że uchybienie terminu do wniesienia skargi nastąpiło bez jej winy, należało orzec jak w sentencji decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaR. K., zarzucając że jest on dla niej krzywdząca, albowiem terminowi na wniesienie skargi o wznowienie postępowania uchybiła nie ze swojej winy, ale z powodu braku wiedzy o konieczności jej złożenia do 23 kwietnia 2019 roku.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Decyzją z 31 maja 2019 roku, nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówiłR. K.przeliczenia emerytury.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że podtrzymuje swoje stanowisko wyrażone w decyzji z 20 maja 2019 roku, ponieważ ubezpieczona nie uprawdopodobniła, że uchybiła terminowi do wniesienia skargi o wznowienie postępowania bez swojej winy.
Od powyższej decyzji odwołała sięR. K., zarzucając że jest ona dla niej krzywdząca i wnosząc o ustalenie wysokości emerytury według najkorzystniejszego wariantu, z uwzględnieniem wyroku Trybunału Konstytucyjnegoz 6 marca 2019 roku.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powołując się na argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:
R. K.urodziła się (...). W dniu 11 czerwca 2008 roku ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do emerytury, po rozpoznaniu którego organ rentowy decyzją z dnia 18 lipca 2008 roku,nr E(...)przyznał wnioskodawczyni prawo do żądanego świadczenia, poczynając od 11 czerwca 2008 roku. Po nabyciu prawa do świadczenia emerytalnego, odwołująca pobierała je.
W dniu 21 sierpnia 2013 roku odwołująca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do emerytury w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, po rozpoznaniu którego organ rentowy decyzją z 10 września 2013 roku,nr(...)przyznał wnioskodawczyni prawo do żądanego świadczenia, poczynając od 8 sierpnia 2013 roku. Obliczając wysokość emerytury organ rentowy zastosował przepisart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi pomniejszył podstawę świadczenia o sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wypłata powyższego świadczenia została zawieszona, ponieważ było ono mniej korzystne od dotychczas pobieranej przez ubezpieczoną emerytury.
W dniu 6 maja 2019 rokuR. K.złożyła wniosek o przeliczenie przysługującej jej emerytury powszechnej oraz ponowne ustalenie jej wysokościi wydanie nowej decyzji, w której wysokość świadczenia zostanie obliczona zgodniez wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego oraz o wypłatę wyrównania emerytury od dnia uzyskania prawa do emerytury powszechnej. Równocześnie odwołująca złożyła wniosek o przywrócenie terminu na złożenie wniosku o przeliczenie emeryturyz 2013 roku, podnosząc że miała zaufanie do organu rentowego i nie mając świadomości, że jej emerytura jest obliczona niezgodnie zKonstytucją, nie śledziła wiadomości na ten temat, ale trafiła na nie przypadkiem. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku organ rentowy wydał zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzjęz 20 maja 2019 roku.
W dniu 27 maja 2019 roku ubezpieczona złożyła kolejny wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno-rentowego zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, w wyniku rozpoznania którego organ rentowy wydał zaskarżonąw niniejszej sprawie decyzję z 31 maja 2019 roku.
(v. akta organu rentowego)
Według stanu na 8 sierpnia 2013 roku, emerytura przyznana ubezpieczonejw związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, obliczonaz pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, wynosiła 1.915,56 zł, a po przeliczeniu kapitału początkowego od 1 października 2013 roku 1.923,42 zł, podczas gdy pobierana przez nią „emerytura wcześniejsza” wynosiła wówczas 1.845,93 zł. Obecnie wysokość emerytury ubezpieczonej ustalonej w oparciu oart. 26 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych,z pominięciem art. 25 ust. 1b tej ustawy wynosi 2.176,27 zł i jest dla ubezpieczonej świadczeniem korzystniejszym niż wysokość pobieranej przez nią emerytury wcześniejszej, która wynosi 2.073,94 zł.
(v. akta rentowe oraz pismo organu rentowego z 18 listopada 2019 roku k. 23-24)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
W ocenie Sądu uchybienie terminu do złożenia wniosku o wznowienie postępowania nie jest nadmierne, dlatego też uwzględniając charakter sprawy dotyczącej prawa do emerytury oraz wykształcenie odwołującej należało termin ten przywrócić.
1. Wyrokiem z dnia 6 marca 2019 r. Trybunał Konstytucyjny w sprawie P 20/16 na rozprawie w dniu 6 marca 2019 r. po rozpoznaniu pytania prawnego Sądu Okręgowego w Szczecinie:
czyart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r. poz. 887, ze zm.) w zakresie, w jakim ma zastosowanie do urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do tzw. wcześniejszej emerytury na podstawie art. 46 i art. 50 tej ustawy, jest zgodny zart. 2, art. 32 ust. 1 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji,
orzekł, iż :
Art. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 oraz z 2019 r. poz. 39), w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r., w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953 r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Ponadto Trybunał Konstytucyjny postanowił:
na podstawie art. 59 ust. 1 pkt 2 i 3 ustawy z dnia 30 listopada 2016 r. o organizacji i trybie postępowania przed Trybunałem Konstytucyjnym (Dz. U. poz. 2072 oraz z 2019 r. poz. 125) umorzyć postępowanie w pozostałym zakresie.
2. Zdaniem Sądu w sprawie pojawia się pytanie:
Czy w stanie faktyczno-prawnym sprawy możliwe jest przywrócenie wysokości emerytury ubezpieczonych do stanu zgodnego zKonstytucją?
Decyzja emerytalna ustalającą prawo do emerytury i jej wysokość dla ubezpieczonej została oparta na niekonstytucyjnym prawie. Potwierdził to Trybunał Konstytucyjny w zakresie wysokości emerytury w powołanych Wyroku z dnia 6 marca 2019roku.
Zgodnie zart.190 ust.4 Konstytucjiubezpieczeni mogą żądać wznowienia postępowania na zasadach regulacji ustawowych. Przepisart.146§1 KPAsłuży wykonaniuart.190 ust.4 Konstytucji. Artykuł ten odwołuje się do przyczyn wznowienia opartych na delikcie konstytucyjnym wskazując, iż z tych przyczyn (definiuje jeart.145a KPA) wznowienie jest dopuszczalne w okresie do 5 lat od daty doręczenia lub ogłoszenia decyzji.
W stanie faktycznym sprawy gdy orzeczenie TK wydano po upływie 5 lat od wydania decyzji ustalającej prawo do emerytury po raz pierwszy pojawiają się istotne wątpliwości natury konstytucyjności stosowania terminu przedawniania w stosunku do ubezpieczonych w sprawach emerytalnych.
Z pozycjiart.2 Konstytucjiprzepisart.146§1 KPAtworzy swoistą pułapkę prawną dla ubezpieczonego, gdyż ogranicza w czasie możliwość naprawienia szkody (deliktu konstytucyjnego) i restytucji prawa zgodnego z ustawą zasadniczą po stronie ubezpieczonych.
Tego rodzaju praktyki stosowania prawa przez ZUS uzasadniają pytanie o cel tego przepisu w sferze ubezpieczeń społecznych.
Inaczej mówiąc w systemie rządów prawa nie każdy produkt ustawodawcy (ustawa ) jest prawem. Jest nim Ustawa niewadliwa zgodna z krajowąKonstytucjąi prawami podstawowymi UE (art.8, art.9, art.91 Konstytucji). Jeśli zatem bezprawie może zagrażać obywatelom także od strony twórców ustaw, to zasada nadrzędności i bezpośredniej stosowalnościKonstytucjirozumiana jako idea związania władzy nieprzekraczalnym prawem staje się istotnym narzędziem Sądu ochrony obywateli (ubezpieczonych) przed związaniem ich decyzjami ZUS naruszającymi ich konstytucyjne prawo do własności.
Zgodnie z wyrokiem SN z 4 lipca 2012r.(IIIPK 87/11) wskazującym, iż: Obowiązkiem sądów jest wymierzanie sprawiedliwości (art. 10 ust. 2 i art. 175 ust. 1 Konstytucji), przy czym sędziowie podlegają tylkoKonstytucjioraz ustawom (art. 178 ust. 1 Konstytucji). Działając w tym zakresie działają oni na podstawie i w granicach prawa, czego wymagaart. 7 Konstytucji. Sędzia nie może stosować ustaw bez uwzględnienia kontekstu konstytucyjnego.Konstytucjajest bowiem najwyższym prawem Rzeczypospolitej Polskiej, a jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba żeKonstytucjastanowi inaczej (art. 8 Konstytucji). Nie ma przepisówKonstytucji, które wyłączałyby jej bezpośrednie stosowanie przez sądy. Sąd stosujeKonstytucjęw jednostkowej sprawie i może odmówić stosowania przepisu ustawy lub rozporządzenia, jeżeli stwierdzi jego sprzeczność z prawem hierarchicznie wyższym. Nie narusza to kompetencji Trybunału Konstytucyjnego, który ma inny przedmiot orzekania (art. 188 Konstytucji). Orzeka on o przepisie prawnym w zakresie jego zgodności z aktem wyższego rzędu, a nie o stosunkach społecznych, które ten przepis reguluje.
Sąd uznaje, iż bezpośrednie stosowanieKonstytucjioznacza najszerszą (zupełną) ochronę praw ubezpieczonych. Z kolei kontrola TK oparta jest na prewencyjnej i abstrakcyjnej kontroli prawa. Czynności tego rodzaju uzależnione są od reguł, zarówno w zakresie wzorca kontroli jak ich rezultatu. Wymagają przy tym myślenia ,,formatami ’’ i ,,schematami’’, tak więc są nierozerwalnie związane z niebezpiecznymi uproszczeniami i wykluczeniami. Sprawiedliwość sądowego rozstrzygnięcia ma charakter tylko jednostkowy. Dlatego wykładnia prawa w tymKonstytucjimusi być sytuacjonistyczna, każda uniwersalizacja prawa wiąże się z wykluczeniem określonych przypadków jego stosowania, co ma miejsce na gruncieart.146 §1 KPAwidzianego literalnie w niniejszej sprawie.
Powstaje zatem kolejne pytanie -czy stosowanie przepisuart.146§1 KPAw zakresie w jakim dotyczy on spraw emerytalnych w stanie faktycznymsprawy jest zgodne z zasadą demokratycznego państwa prawa (art.2), zasadą proporcjonalności (art.31ust.3), zasadą ochrony własności (art.64) oraz zasadą nadrzędnościkonstytucji(art.8)Konstytucji?
W ocenie Sądu stosowanie terminu 5 letniego przedawnienia do spraw emerytalnych w sytuacji gdy wyrok TK zapadł po upływie 5 lat od wydania pierwszej decyzji ustalającej prawo do emerytury dla ubezpieczonych sprzeciwia się zasadzieart.2 Konstytucjioraz nie znajduje uzasadnienia w aksjologii i celach przepisuart.146 §1 kodeksu postępowania administracyjnego.
Konstytucyjna formuła państwa prawarealizującego zasady sprawiedliwości społecznejwyklucza aby organ tego państwa ZUS bronił się przedawnieniem przed naprawieniem deliktu konstytucyjnego wobec ubezpieczonego. Porównanie wartości konstytucyjnych jakie znajdują się u podstawart.146§1 KPAi wartości naruszonych tym przepisem także wyklucza uwzględnienie przedawnienia w stanie faktycznym sprawy.
W sprawie ZUS pozornie akceptuje restytucje prawa do stanu zgodnego zKonstytucjąale ostatecznie odmawia przeliczenia emerytury powołując się na 5 letni termin przedawnienia zart.146 §1KPA.
W ocenie Sądu objęcie spraw emerytalnych przez ustawodawcęogólną dyspozycjąartykułu 146§1 KPA(jednolity termin), spraw specyficznych co do charakteru przedmiotu (zabezpieczenie społeczne) i podmiotu –(ubezpieczeni-emeryci ) jako spraw administracyjnych naruszaKonstytucję.
Sprawy o emerytury mają formalną kwalifikacje spraw administracyjnych jednak trudno nie dostrzec ich odmienność w aspekcie przedmiotu i podmiotu od typowych spraw w których wydaje się decyzje administracyjne kontrolowane przez sądy administracyjne. Ta specyfika skutkowała stworzeniem hybrydowego postępowania i kontroli tych decyzji przez sądy powszechne co do zasady w zakresie ich przedmiotu.
Decyzja emerytalna, która znajduje się u podstaw wniosku o wznowienie postępowanie nie wpływa na prawa osób trzecich a jej wzruszenie ma skutek jedynie wobec ubezpieczonego ( oraz ZUS ). Jeśli zaartykułem 146 §1 KPAkryje się wartość konstytucyjna jaką jest pewność prawa uniemożliwiająca naruszanie poprzez przywrócenie stanu zgodnego zkonstytucjąpraw innych podmiotów to w stanie faktycznym sprawy pewność prawa wyrażona w terminieart.146§1 KPAnie chroni nikogo poza organem ZUS.
Stosowanieartykułu 146 § 1 KPAw niniejszym stanie faktycznym sprawy skutkuje:
1.ograniczeniem nadrzędnościKonstytucjiw czasie;
2.ograniczeniem prawa własności jakim jest emerytura (art.64 Konstytucji);
3.podważeniem zaufanie do państwa prawa tworząc pozorną restytucje stanu zgodnego zKonstytucją.
Kolejne pytanie konieczne do postawienia w tym procesie brzmi: czy takie ograniczniki zasady nadrzędnościKonstytucji, własności, zasady demokratycznego państwa prawa nie naruszają zasady proporcjonalność (art.31ust.3) a więc czy mają jakieś uzasadnienie prawowite oparte na wartościach konstytucyjnych?
3. Związanie Sądu Ustawą
W ocenie Sądu współczesne prawo to nie tylko ustawa, sędzia ma obowiązek stosowaniaKonstytucjibezpośrednio (art.8 Konstytucji). Dlatego optyka analiz zgodności zaskarżonej decyzji ZUS z prawem musi przebiegać przy uwzględnieniu fundamentalnych zasadKonstytucji.
Jak wskazuje E. Łętowska1 bezpośrednie stosowanieKonstytucjiumożliwia wykorzystanie przepisówKonstytucji(i tych programowych i tych bardziej konkretnych) jako materiału dla sędziego, który już nie tylko z przepisu ustawy zwykłej, ale z systemu prawa zwieńczonegoKonstytucjąma odczytać, wyinterpretować normę będącą konkretną podstawą rozstrzygnięcia.
Bezpośrednie stosowanieKonstytucjizmienia zatem materiał, który staje się podstawą wykładni systemowej i funkcjonalnej. Rozszerza ten materiał na to, co napisano w ustawie zasadniczej.
Rozpoznawanie każdego sporu przez Sąd zmusza sędziego do postawienia serii pytań: „jakie przepisy w sprawie należy zastosować”, „czy przepisy, na których oparto rozstrzygnięcie zastosowano prawidłowo”, „czy interpretacja tych przepisów była dokonana właściwie”. Gdy aprobuje się myśl o dopuszczalności zweryfikowania przez sędziego prawidłowości działania legislatora (przez ocenę produktu jego pracy, który zamierzamyin concretozastosować, w świetleKonstytucjiczy prawa międzynarodowego) - lista pytań, jakie musi sobie postawić sędzia zwiększa się.
Trzeba bowiem zapytać też - w momencie, gdy dochodzi się do wniosku: „taki a taki przepis, tak a tak rozumiany stanowi podstawę rozstrzygnięcia" - czy ustawodawca wydając przepis tej treści mógł to uczynić, z uwagi na wymogi konstytucyjne, z uwagi na ograniczenia stawiane normotwórcy przez prawo międzynarodowe, a także - czy uczynił to prawidłowo, na przykład z uwagi na spójność aksjologiczną systemu źródeł prawa (ze szczególnym uwzględnieniem źródeł „nowszych” i zawierających bardziej reprezentatywne dla aksjologii teraźniejszości unormowania, zwłaszcza gdy są zawarte w aktach ulokowanych na wyższym miejscu w hierarchii źródeł prawa).
Sądy zatem mają bowiem obowiązek (wyrażony wart. 178 Konstytucjiw związku zart. 8 Konstytucji), stosowania równieżKonstytucji(obok ustaw regulujących bezpośrednio materię sporu), a także obowiązującego w Polsce prawa międzynarodowego. Liczy się nie tylko „przepis” stanowiący bezpośrednią podstawę rozstrzygnięcia konkretnego sporu, ale iKonstytucjajako zwornik konstrukcyjny i aksjologiczny systemu prawa. Tym samym ograniczenie podstawy rozstrzygnięcia, jak wskazuje ZUS do przepisu stanowiącego o przedawnieniu jest konstytucyjnie niedopuszczalne.
Dlatego też odwołanie się wart. 8 i art. 178 Konstytucjido podległości sądów ustawom ikonstytucji, z nakazaniem sądom „pamiętania” o istnieniu ustawy zasadniczej jest wskazaniem źródeł sędziowskiej inspiracji w zakresie interpretacji prawa. Wskazuje się tu wyraźnie, że wąsko rozumiana pozytywistyczna wizja poszukania „podstawy” rozstrzygnięcia jest nieaktualna, a metody odczytania tekstu nie mogą pomijać kwestii systemowych i aksjologicznych związanych zKonstytucją.
Skoro zgodnie zart. 178 ust. 1 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiej„sędziowie podlegają tylkoKonstytucjioraz ustawom”, toteż sądy powszechne są uprawnione do badania zgodności stosowanych przepisów zKonstytucją. Tym samym oceniając zgodność decyzji ZUS z prawem konieczne jest konfrontowanie w podstawie rozstrzygnięciaart.146 KPAzart.2, art.31ust.2, art.64, art.8 Konstytucji.
4. Konstytucyjność stosowaniaart.146§1KPAw niniejszym stanie faktycznym.
Trybunał Konstytucyjny uznaje, że z zasady proporcjonalności (art. 31 ust. 3 Konstytucji RP) wynika, iż ustawodawca nie może ustanowić ograniczeń przekraczających pewien stopień uciążliwości, a zwłaszcza naruszających proporcje pomiędzy stopniem naruszenia uprawnień jednostki a rangą interesu publicznego, który ma w ten sposób podlegać ochronie”.
Dla ustalenia, czy w danym wypadku nie zachodni nadmierność ingerencji, konieczne jest udzielenie odpowiedzi na trzy pytania :

1
czy wprowadzona regulacja ustawodawcza jest w stanie doprowadzić do zamierzonych przez nią skutków;

2
czy regulacja ta jest niezbędna dla ochrony interesu publicznego, z którym jest powiązana;

3
czy efekty wprowadzonej regulacji pozostają w proporcji do ciężarów nakładanych przez nią na obywatela.

Kryterium „niezbędności” zastosowania ograniczenia oznacza też obowiązek ustawodawcy do wyboru najmniej uciążliwego środka . Innymi słowy, jeżeli ten cel możliwy jest do osiągnięcia przy zastosowaniu innego środka, nakładającego mniejsze ograniczenia na prawa i wolności jednostki, to zastosowanie przez ustawodawcę środka bardziej uciążliwego wykracza poza to, co jest konieczne, więc naruszaKonstytucję.
(Konstytucja Rzeczypospolitej Polskiej -komentarz t. III, wydanie Sejmowe 2005 Warszawa pod red. L. Garlickiego).
W ocenie Sąduartykuł 146 §1 KPAmusi być interpretowany nie tylko w płaszczyźnie formalno –językowej ale w świetle materialnych skutków jego stosowania przy uwzględnieniu zasadKonstytucji.
Jeśli celemartykułu 146 KPAjest zabezpieczenie pewności prawa to należy mieć na uwadze, iż dotyczy on w istocie stabilizacji prawa niekonstytucyjnego, które poprzez ten przepis deroguje zasadyart.2, art.8, art.64 Konstytucji. Tym samym konieczne jest poddanie tegoż przepisu testowi proporcjonalności opartemu naart.31ust.1 Konstytucji, przy uwzględnieniu przedmiotu decyzji oraz podmiotu objętego skutkami decyzji.
5. Test proporcjonalnościart. 146 §1KPA
Zasada proporcjonalności wymaga, by władze nie ograniczały praw i wolności jednostek w stopniu większym niż niezbędnym do osiągnięcia zamierzonego celu.
Zasada proporcjonalności daje wyraz przekonaniu, że stopień intensywności ingerencji w sytuację prawne jednostki musi znajdować uzasadnienie w randze promowanego w ten sposób interesu publicznego. Innymi słowy, ograniczenie praw jednostki musi być ekwiwalentne wobec celu, któremu służy dana regulacja, musi to więc być ograniczenie racjonalne.
Czy zatem stabilizacja prawa niekonstytucyjnego powinna się dokonać w niniejszym stanie faktycznym zgodnie z literalnym rozumieniemart.146§1KPAmimo, iż termin 5 letni upłynął przed wyrokiem TK a restytucja prawa w zgodzie zKonstytucjąnie narusza praw osób trzecich?
Dlatego konieczne jest po myśliart.31ust.3 Konstytucjiważenie wartości konstytucyjnych które chroni przepis a które unicestwia. Celem przepisu jest stabilizacja stosunków prawnych z racji upływu czasu aby nie naruszyć praw podmiotów trzecich.
Naruszenie zasady proporcjonalności w ramachart.146 §1KPApolega na braku zróżnicowania terminów przedawnienia co do czasokresu, początku biegu dla decyzji dotyczących spraw emerytalnych i objęcia ich jednolitym terminem przedawnienia dla spraw administracyjnych.
W ocenie sądu ograniczenie restytucji prawa zgodnego zKonstytucjąpoprzez wprowadzenie 5 letniego terminu przedawnienia nie znajduje uzasadnienia w teście konieczności ani celowościart.146§1KPA.
Mówiąc językiem zasady proporcjonalności pewność prawa czyli stabilizacja stosunków emerytalnych na korzyści ZUS a przeciwko ubezpieczonym nie jest wartością konstytucyjną (w tej sferze prawa ), która może ograniczyć własność (restytucje prawa do emerytury), unicestwić zaufanie obywateli do prawa (związanie prawem niekonstytucyjnym) oraz ograniczyć zasadę nadrzędnościkonstytucji.
Trzeba mieć także na uwadze, iż niekonstytucyjność stanowi kwalifikowaną wadę prawną decyzji gdyż tworzy po stronie twórców Ustawy delikt konstytucyjny a pewność dotyczy prawa niekonstytucyjnego, które promieniuje jedynie na interesy ubezpieczonej i organu bez wpływu na interesy osób trzecich których uchylenie przedawnienia mogłoby naruszyć.
W ocenie sądu decyzja i przepisart.146KPAw niniejszym stanie faktycznym nie przechodzi testu proporcjonalności. Jest to niekonstytucyjność sytuacyjna przepisu w zakresie w jakim nie różnicuje terminów przedawnienia spraw administracyjnych w zależności od charakteru przedmiotu i podmiotu decyzji (spraw emerytalnych) zakazując wznowienia postępowania.
Artykuł 146 §1KPAco do skutków tworzy ograniczenia dla formułyart.8 ust.1 ,art.67 oraz art.64 Konstytucji. Stabilność czyli utrwalenie w czasie prawa uchwalonego wbrewKonstytucjinie ma tutaj żadnej wartości w wprost przeciwnie tworzy wtórną niekonstytucyjność decyzji odmawiającej wznowienia postanowienia.
6. W ramach konkluzji Sąd stwierdza, iż :
A. Zaartykułem 146 §1 KPAkryje się wartość konstytucyjna jaką jest pewności prawa. Jednak pewność prawa niekonstytucyjnego w tej przestrzeni prawa chroni jedynie ZUS od odpowiedzialności finansowej za delikt konstytucyjny państwa. Pewność prawa jako wartość narusza zasadę zaufania do państwa prawa gdyż derogujeKonstytucjęin concreto w stosunku do ubezpieczonych, odmawiając wznowienia postępowania ogranicza prawo własności (emeryturę). Z kolei pominięcie przedawnienia nie uderza w interesy osób trzecich a w istocie stanowi przywrócenia stanu prawnego zgodnego zKonstytucją.
B.Artykuł 2 Konstytucjiwyklucza wykładnie ustaw jak i stosowanie ustaw tworzące swoiste pułapki dla obywateli. Skutki literalnej wykładniart.146 §1 KPAw niniejszym stanie faktycznym są tego dowodem. Powstaje wtórna niekonstytucyjność praktyk ZUS odmawiających restytucji wysokości emerytury do stanu zgodnego zKonstytucją.
C. Zasada demokratycznego państwa prawa, ochrona własności, prawo do zabezpieczenia społecznego czy sprawiedliwość rozstrzygnięcia nie może zostać unicestwiona dla ratowania ZUS pod pozorem pewności obrotu prawnego. Jednolity termin przedawnienia dla wszelkich spraw administracyjnych obejmujący także sprawy emerytalne ogranicza prawa ubezpieczonych do uzyskania świadczenia zgodnego zKonstytucją. Przepis ten deroguje w/w zasady konstytucyjne i ogranicza prawo własności ubezpieczonych.
D. W kategoriach ważenia wartości konstytucyjnych, jeśli na jednej szali położy się zasadę rządów prawa i sprawiedliwość, a na drugiej pewność obrotu rozumianą jako związanie obywatela jakimkolwiek prawem to wraca zasada L. L. Fullera, która stanowi, iż:

Jeśli mówimy o konieczności związania prawem niekonstytucyjnym

w imię jego pewności to w istocie patrzymy z perspektywy

obywatela który dochował mu wierności a nie tego który

żąda wiernościkonstytucji. W tym znaczeniu odwoływanie się do

pewności prawa jako wartości nie ma większego sensu. Pewność

prawa niekonstytucyjnego musi ulec przedkonstytucją

(Lon Luvois Fuller,  Moralność prawa)

Wobec powyższego Sąd w oparciu oart. 2, art. 31ust.3, art. 64w związku zart. 8 Konstytucjiw trybieart. 47714§ 2 KPCorzekł jak w sentencji.
1 E .Łętowska, Co to znaczy "bezpośrednie stosowaniekonstytucji", Rzeczpospolita z 13 sierpnia 1996 roku.