Sąd Okręgowy w Olsztynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 43/20
Data wyroku: 2020-07-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Ewa Oknińska
Słowa kluczowe: Pożyczka
Podstawa prawna: art,. 3 Ustawy o kredycie konsumenckim

Sygn. akt: I C 43/20

WYROK ZAOCZNY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 lipca 2020 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

sędzia Ewa Oknińska

Protokolant:

pracownik sądowy Paula Łożyńska,

po rozpoznaniu w dniu 15 lipca 2020 r. w Olsztynie
sprawy z powództwa(...) Bank Spółki Akcyjnejz siedzibą wW.
przeciwkoG. M.
o zapłatę
I.zasądza od pozwanejG. M.na rzecz powoda(...) Bank Spółka Akcyjnaz siedzibą wW.kwotę 142.716,52 (sto czterdzieści dwa tysiące siedemset szesnaście 52/100) zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 06 grudnia 2019 r. do dnia zapłaty,
II. oddala powództwo w pozostałym zakresie,
III. zasądza od pozwanej na rzecz powoda kwotę 6.671,82 zł tytułem kosztów procesu z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia uprawomocnienia się orzeczenia do dnia zapłaty.
IV. wyrokowi w pkt I i III nadaje rygor natychmiastowej wykonalności.
sędzia Ewa Oknińska
Sygn. akt I C 43/20

UZASADNIENIE
Powód(...) Bank S.A.z siedzibą wW.wniósł o zasądzenie od pozwanejG. M.kwoty 169.679,43 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenie zwrotu opłaty sądowej w kwocie 2.121 zł i kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Na dochodzoną należność składały się:
- należność główna (kapitał) w kwocie 162.044,42 zł,
- odsetki umowne w kwocie 6.248,88 zł,
- odsetki umowne za opóźnienie w kwocie 1.386,13 zł (przy oprocentowaniu 14 %).
W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 21 czerwca 2017 r. zawarł z pozwanąumowę pożyczki nr (...). W związku z niewywiązaniem się przez pozwaną z warunków umowy, należność z dniem 18 listopada 2019 r. została postawiona w stan pełnej wymagalności. Pomimo wezwania, pozwana nie uregulowała należności.
PozwanaG. M.nie złożyła odpowiedzi na pozew, ani też nie złożyła wyjaśnień ustnie bądź na piśmie.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 21 czerwca 2017 r. powód(...) Bank S.A.z siedzibą wW.zawarł z pozwanąG. M.umowę pożyczki nr (...). Na podstawie powyższej umowy bank udzielił pozwanej pożyczkę w kwocie 199.740,60 zł, w tym kwocie 154.000 zł na dowolny cel konsumpcyjny oraz w kwocie 45.740,60 zł na opłacenie prowizji od udzielonej pożyczki. Strony postanowiły, że pożyczka jest oprocentowana według zmiennej stopy procentowej, oprocentowanie stanowi sumę stawki referencyjnej WIBOR 3M i stałej marży w wysokości 7,76 punków procentowych. Oprocentowanie na dzień zawarcia umowy wynosiło 9,49 % w skali roku.
Strony zastrzegły odsetki od zobowiązania przeterminowanego w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie (§ 7 pkt 6 umowy). W § 8 pkt 2 umowy postanowiono, że bank może wypowiedzieć umowę kredytu z wskutek braku terminowej płatności.
(dowód: umowa k.30-35)
Pismem z dnia 15 października 2019 r. powód wypowiedział umowę pożyczki, informując pozwaną, że zadłużenie przeterminowane wynosi 8.966,08 zł oraz o możliwości złożenia wniosku o restrukturyzację. Jednocześnie poinformował pozwaną, że jeżeli do końca okresu wypowiedzenia zostanie dokonana spłata zadłużenia przeterminowanego, wypowiedzenie stanie się nieskuteczne i umowa będzie kontynuowana na dotychczasowych warunkach. Powyższe pismo zostało doręczone pozwanej w dniu 18 października 2019 r.
Pismem z dnia 21 listopada 2019 r. powód wezwał pozwaną do zapłaty zadłużenia z tytułu umowy kredytu w kwocie 168.747,18 zł, w tym z tytułu kapitału w kwocie 162.044,42 zł.
(dowód: wypowiedzenie umowy wraz z potwierdzeniem odbioru - k. 28-29, wezwane do zapłaty wraz z potwierdzeniem odbioru k. 26-27 szczegółowe rozliczenie kredytu – k. 59-63)
W dniu 6 grudnia 2019 r. bank wystawił wyciąg z ksiąg bankowych. Stwierdził w nim wysokość zobowiązania pozwanej na kwotę 162.044,42 zł z tytułu umowy. Na wskazaną wyżej kwotę składały się następujące należności:
- niespłacony kapitał w kwocie 162.044,42 zł,
- odsetki umowne w kwocie 6.248,88 zł,
- odsetki umowne za opóźnienie w kwocie 1.386,13 zł.
(dowód: wyciąg z ksiąg banku - k. 23)

Sąd zważył, co następuje:
W świetle zebranego materiału dowodowego roszczenie zasługiwało na uwzględnienie w zasadniczej części.
Pozwana nie stawiła się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę i nie składała wyjaśnień ustnie lub na piśmie, wobec czego Sąd wydał wyrok zaoczny (art. 339 § 1 i 340 k.p.c.). Zgodnie zart. 339 § 2 k.p.c.w tym wypadku przyjmuje się za prawdziwe twierdzenia powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie chyba że budzą one uzasadnione wątpliwości albo zostały przytoczone w celu obejścia prawa.
Sąd ustalił stan faktyczny w oparciu o twierdzenia powoda zawarte w pozwie oraz przedłożone przez niego dokumenty. Pozwana mimo możliwości wypowiedzenia się w sprawie, nie kwestionowała twierdzeń powoda.
Odpowiedzialność pozwanej względem powoda wynika zart. 3 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim z dnia 12 maja 2011 r.Zgodnie z powołanym przepisem przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255.550 zł albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenie konsumentowi. Ponadto zgodnie z treściąart. 78a ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankoweprzepisy ustawy stosuje się do umów kredytu i pożyczki pieniężnej, zawieranych przez bank zgodnie z przepisamiustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, w zakresie nieuregulowanym w tej ustawie.
Odnosząc się do zasadności roszczenia, wskazać należy, że powoda i pozwaną łączyła umowa pożyczki z dnia 21 czerwca 2017 r. Z treści łączącej strony umowy wynika, że Bank mógł wypowiedzieć umowę w przypadku nieterminowej spłaty pożyczki. Z dowodów w postaci wypowiedzenia umowy pożyczki, wyciągu z ksiąg bankowych, szczegółowego rozliczenia pożyczki wynika, że pozwana zaprzestała regularnie spłacać pożyczkę. Zatem istniały podstawy do wypowiedzenia umowy przez bank, gdyż pozwana nie dotrzymała warunków spłacania rat pożyczki w terminie.
W niniejszej sprawie powód naliczył prowizję w kwocie 45.740,60 zł, która była kredytowana przez bank i doliczona do kwoty kapitału pożyczki. W konsekwencji postanowienia umowy w przedmiocie ustalenia wysokości prowizji banku należy uznać za dotyczące świadczenia głównego a przez to za wyłączone spod kontroli dokonywanej na podstawieart. 3851k.c., pod kątem jego abuzywności. Świadczenie to zawiera więc w sobie świadczenia typowe dla tego rodzaju stosunku prawnego, bez których z pewnością umowa taka nie zostałaby przez powoda zawarta. Wskazać należy, że wysokość prowizji została sformułowana w umowie w sposób jednoznaczny.
Jednakże w ocenie Sądu wysokość prowizji banku została rażąco zawyżona przez stronę powodową. Postanowienia umowy w części dotyczącej zobowiązania do uiszczenia prowizji w wysokości przekraczającej 20.000 zł, – zdaniem Sądu – należy ocenić jako mające na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych, a zatem jako nieważne. Zgodnie bowiem z przepisemart. 58 § 1 k.c., czynność prawna sprzeczna z ustawą albo mająca na celu obejście ustawy jest nieważna, chyba że właściwy przepis przewiduje inny skutek, w szczególności ten, iż na miejsce nieważnych postanowień czynności prawnej wchodzą odpowiednie przepisy ustawy. Zgodnie zaś z przepisemart. 58 § 3 k.c., jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana.
Prowizja ma charakter wynagrodzenia za dokonanie konkretnej czynności bankowej, jednakże nie w znaczeniu wynagrodzenia za oddanie kapitału do dyspozycji kredytobiorcy (gdyż tę rolę spełniają odsetki kapitałowe), ale wynagrodzenia za konkretną czynność czyli przygotowanie, zawarcie samej umowy i jej obsługa. Takie rozumowanie jest oczywiście całkowicie uzasadnione i odpowiada funkcji jaką przyświeca art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, a dotyczącym pozaodsetkowych kosztów. System prawny chroni konsumenta przed nadużyciami ze strony instytucji finansowych, to z natury rzeczy każde obciążenie konsumenta musi mieć swoje uzasadnienie w racjonalnych korzyściach dla jednej, jak i dla drugiej strony umowy. Innymi słowy, skoro ustawodawca dopuszcza obciążenie konsumenta pozaodsetkowymi kosztami pożyczki to sumy te muszą pozostawać w słusznym związku z zakazem określonym wart. 359 k.c.Nie może być bowiem takiej sytuacji, aby przepisyart. 359 k.c.i481 k.c.zakazywały obciążenia konsumenta (w stosunku rocznym) odsetkami w wysokości powyżej aktualnie 14%, a jednocześnie zezwalały na obciążenie prowizją, co w niniejszej sprawie stanowi ok. 30 % wartości wypłaconej pożyczki (albowiem od kwoty wypłaconej pożyczki w wysokości 154.000 zł powodowy Bank naliczył prowizję w wysokości 45.740,60 zł).
W przedmiotowej sprawie, Sąd uznał, że za wszelkie czynności związane z udzieleniem i obsługą pożyczki, a więc przygotowaniem standardowej umowy ze zmiennymi w postaci danych personalnych, wysokości pożyczki, oprocentowania, okresu kredytowania, Bank mógł pobrać wynagrodzenie w postaci prowizji. Nadto prowizja winna obejmować wynagrodzenie za przygotowanie oceny zdolności kredytowej pozwanej, nawiązanie kontaktu z klientem, obsługę pożyczki. Niemniej jednak w ocenie Sądu kwota prowizji określona na 45.740,60 zł jest znacznie wygórowana w kontekście tego, że umowa łącząca strony niniejszego procesu jest umową standardową. Dlatego w ocenie Sądu, powodowy Bank mógł naliczyć prowizję, jednak nie w wysokości określonej w umowie. W ocenie Sądu winna to być kwota 20.000 zł.
W tym miejscu należy zauważyć, że Sąd zobowiązał bank do wykazania jakie czynności banku uzasadniały naliczanie prowizji. W odpowiedzi strona powodowa wskazała jedynie, że na wysokość prowizji składały się czynności podjęte w celu uruchomienia pożyczki i obsługi pożyczki. Podkreślenia wymaga także to, że aby wywołać skutek w postaci obciążenia pozwanych kosztami banku, powinny mieć one charakter celowy tj. w sposób rzeczywisty odzwierciedlać nakład pracy banku, nie zaś zmierzać do powiększania zobowiązania pozwanej.
Dlatego, na gruncie niniejszej sprawy należało stwierdzić, że wartość prowizji w zakresie przekraczającym 20.000 zł została określona niezgodnie z treściąart. 58 § 1 k.c., gdyż zmierza do obejścia prawa, (naliczenie tak wysokiej prowizji było związane z osiągnieciem zakazanego skutku, związanego z naliczeniem zysku nie odzwierciedlającego rzeczywistych czynności banku związanych z zawarciem i obsługą pożyczki).  W związku z powyższym, w ocenie Sądu prowizja za dokonanie czynności udzielenia pożyczki i obsługi związanej z jej udzieleniem została obniżona o 25.740,60 zł.
Mając na uwadze powyższe, wysokość kapitału wskazaną w pozwie należało pomniejszyć o 25.749,60 zł (162.044,42 – 25.740,60 zł), co dało kwotę 136.303,82 zł.
Od tak ustalonej kwoty należało doliczyć odsetki umowne w wysokości 5.256,56 zł. Kwota odsetek umownych żądana w pozwie 6.248,88 zł była naliczona od kwoty kapitału 162.044,42 zł. Z uwagi na to, że kapitał uległ zmniejszeniu o 15,88 %, tj. do kwoty 136.303,82 zł, odsetki umowne naliczone przez bank zmniejszono o 15,88 % (6.248,88 – 15,88 %=5.256,56 zł). Zatem należna kwota odsetek umownych wyniosła 5.256,56 zł).
Ponadto Sąd doliczył odsetki umowne za opóźnienie w wysokości 1.156,14 zł. Powód żądał z tego tytułu kwoty 1.386,13 zł. Sąd nie uwzględnił żądania w tym zakresie co do kwoty 229,88 zł. Powód naliczył bowiem odsetki od kwoty 162.044,42 zł za okres od 18 listopada 2019 r. do 05 grudnia 2019 r. w kwocie 1.118,77 zł. Z uwagi na zmniejszenie kapitału do kwoty 136.303,82 zł, należało za wskazany okres obliczyć odsetki od kwoty 136.303,82 zł i otrzymano kwotę 888,78 zł.
Analiza wyciągu z ksiąg bankowych oraz zapisów umowy kredytowej pozwala na wyciągnięcie wniosku, że powyższe odsetki, nie przekraczają odsetek wskazanych w umowie oraz odsetek maksymalnych określonych wart. 359 § 21k.c.
W tym stanie rzeczy Sąd za uzasadnione co do zasady i wysokości Sąd uznał żądanie co do kwoty 142.716,52 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty. Na powyższą kwotę składa się:
- należność główna (kapitał) w kwocie 136.303,82 zł,
- odsetki umowne w kwocie 5.256,56 zł,
- odsetki umowne za opóźnienie w kwocie 1.156,14 zł,
Wobec powyższego Sąd na podstawie powyższych przepisów orzekł jak w pkt I i II wyroku.
W punkcie III wyroku orzeczono o kosztach procesu, na podstawieart. 100 k.p.c., zgodnie z którym w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. W niniejszej sprawie powód wygrał sprawę w 84,01 % , a poniósł koszty procesu: opłatę sądową od pozwu w kwocie 2.121 zł i 6.363 zł (powód żądał z tego tytułu kwoty 2.121 zł), wynagrodzenie pełnomocnika w kwocie 5.417 zł. Z uwagi na to, że Sąd jest związany żądaniem powoda, Sąd zasądził od pozwanej na rzecz powoda koszty procesu w łącznej kwocie 6.671,82 zł, w tym:
- kwotę 2.121 zł tytułem zwrotu uiszczonej opłaty (powyższa kwota nie przekracza należnych z tego tytułu kosztów wg. udziału w jakim powód wygrał sprawę)
- 4.550,82 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z udziałem w jakim powód wygrał sprawę (84,01 % x 5.417 zł).
Stosownie do treściart. 333 § 1 pkt 3 k.p.c., Sąd z urzędu nadaje wyrokowi przy jego wydaniu rygor natychmiastowej wykonalności, jeżeli wyrok uwzględniający powództwo jest zaoczny. Z tego względu wyrokowi w pkt I i III nadano rygor natychmiastowej wykonalności.
sędzia Ewa Oknińska