Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 1590/18
Data wyroku: 2019-03-21 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Jarosław Tyrpa, Beata Tabaka, Magdalena Meroń-Pomarańska
Słowa kluczowe: Nieważność postępowania
Podstawa prawna: 379 pkt 5 k.p.c.

Sygn. akt II Ca 1590/18

POSTANOWIENIE
Dnia 21 marca 2019 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Beata Tabaka (sprawozdawca)

Sędziowie:

SO Jarosław Tyrpa
SO Magdalena Meroń-Pomarańska

Protokolant: starszy sekretarz sadowyE. H.
po rozpoznaniu w dniu 21 marca 2019 r. w Krakowie
na rozprawie sprawy ze skargiZ. J. (1)
przy uczestnictwieR. J.,M. J.,L. W.iC. K.
o wznowienie postępowania w sprawach I Ns 358/83, I Ns 313/84 i I Ns 661/88
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z dnia 23 marca 2018 r., sygnatura akt I Ns 766/16
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie, znieść postępowanie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Oświęcimiu do ponownego rozpoznania.

SSO Magdalena Meroń – Pomarańska  SSO Beata Tabaka SSO Jarosław Tyrpa

UZASADNIENIE
Postanowienia Sądu Okręgowego w Krakowie z dnia 21 marca 2019 roku
Postanowieniem z dnia 23 marca 2018 r. Sąd Rejonowy oddalił skargę o wznowienie postępowania w sprawie I Ns 358/83 zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 16 marca 1984 r. (pkt I), oddalił skargę o wznowienie postępowania w sprawie I Ns 313/84 zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 12 czerwca 1984 r. (pkt II), oraz oddalił skargę o wznowienie postępowania w sprawie I Ns 661/88 zakończonego prawomocnym postanowieniem z dnia 19 października 1989 r. (pkt III).
W uzasadnieniu Sąd Rejonowy ustalił, żeA. J. (1)wniósł do Sądu Rejonowego w Oświęcimiu wniosek o stwierdzenie nabycia własności nieruchomości poprzez uwłaszczenie na swoją rzecz i swojej żonyA. J. (2). Sprawa została zarejestrowana pod sygn. akt I Ns 358/83. Uczestnikami postępowania byliM. P.,S. K.,J. J.,E. S.,K. W.,A. W.iB. K.. W tamtej sprawieA. J. (1)zeznał, że wszystkie nieruchomości objęte wnioskiem należały do jego ojcaF. J., który zmarł w 1946r. i pozostawił ustne rozporządzenie ostatniej woli zgodnie z którymA. J. (1)otrzymał gospodarstwo z obowiązkiem spłaty. Sąd Rejonowy w Oświęcimiu postanowieniem z dnia 16.03.1984r. stwierdził nabycie własności nieruchomości rolnych tylko na rzeczA. J. (1). Kolejnym wnioskiemA. J. (1)wniósł o stwierdzenie nabycia innych nieruchomości przez uwłaszczenie (już we wniosku nie powołał swojej żony). Uczestnikami postępowania byliM. P.,S. K.,J. J.,E. S.,K. W.,A. W.iB. K.. Sprawa została zarejestrowana pod sygn.. I Ns 313/84. Tu wnioskodawca również powołał się na testament ojca. Sąd w dniu 12.06.1984r. stwierdził nabycie własności nieruchomości rolnych tylko na rzeczA. J. (1). Ostatnim wnioskiem (I Ns 661/88)A. J. (1)wniósł o dalsze stwierdzenie nabycia kolejnych nieruchomości przez uwłaszczenie (we wniosku również nie powołał swojej żony). W tej sprawie jako uczestnicy znów brało udział tylko rodzeństwoA. J. (1). Sąd jak we wcześniejszych postępowaniach stwierdził nabycie własności nieruchomości rolnych tylko na rzeczA. J. (1)a to w dniu 19.10.1989r.
WnioskodawcaZ. J. (2)dowiedział się o tych postępowaniach w okolicach kwietnia 2016r. Wcześniej był przekonany, że oboje rodzice są właścicielami całego gospodarstwa rolnego. Wnioskodawca był uczestnikiem postępowania w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku po swojej matceA. J. (2), wtedy Sąd stwierdził nabycie spadku na ojca, wnioskodawcę i całe rodzeństwo wnioskodawcy. Następnie wydano postanowienie w sprawie I Ns 241/00 stwierdzając nabycie spadku po obojga rodzicach.
W oparciu o tak ustalony stan faktyczny Sąd Rejonowy stwierdził, iż wnioskodawca zachował termin do wniesienia skarg i skargi te Sąd rozpoznał merytorycznie oddalając je. Przywołując treśćart. 1 ust. 1 ustawy z dnia 26 października 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych, Sąd Rejonowy wskazał, iż miał obowiązek zbadać w jaki sposób osoba składająca taki wniosek weszła w samoistne posiadanie nieruchomości i czy było to nabycie odpłatne czy nieodpłatne. Samoistnym posiadaczem całego gospodarstwa rolnego był ojciecA. J. (1)a dziadek wnioskodawcy –A. J. (1)nabył je w drodze dziedziczenia i to testamentowego co skutkuje tym, że jest to jego majątek odrębny i Sąd w poprzednich postępowaniach prawidłowo stwierdził nabycie tych nieruchomości w drodze uwłaszczenia tylko naA. J. (1)pomijając jego żonę.
Apelację od powyższego orzeczenia wywiódł wnioskodawca, zaskarżył go w całości. Zarzucił rażące naruszenie przepisów prawa procesowego tj.art. 233 par 1 k.p.c.w zw. zart. 231 i 243 k.p.c., a także obrazę przepisówart. 232 k.p.c.iart. 6 k.c.orazart. 386 par. 4 k.p.c.przez: 1/ nierozpoznanie skargi co do jej istoty i nie rozstrzygnięcie czy prawomocne postanowienia Sądu Rejonowego w Oświęcimiu Wydział I Cywilny w sprawach: I Ns 358/83 zakończonej prawomocnym postanowieniem z dnia 16 marca 1984 r.. I Ns 313/84 zakończonej prawomocnym postanowieniem z dnia 12 czerwca 1984 r. i I Ns 661/88 zakończonej prawomocnym postanowieniem z dnia 19 października 1989 r. dotyczące uwłaszczenia się ojcaA. J. (1)w trybie ustawy z dnia 4 listopada 1971 r. o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych na gospodarstwie rolnym o powierzchni 7.8860 ha. wO.(...)powinny być wznowione skoro naruszyły interes prawny wnioskodawcy oraz pozostałych uczestników postępowania w osobachL. W..C. K.,R. J.iM. J.jako spadkobiercówA. J. (2)poprzez pozbawienie ich nie z ich winy możności działania w tamtych postępowaniach /art. 510 k.p.c./ 2/ przekroczenie granicy swobodnej oceny dowodów a także niezrozumiałe i nieuzasadnione pominięcie zgłoszonych przez skarżącego dowodów załączonych do skarg oraz treści pisma procesowego z dnia 06.02.201 8 r., a także dowodu z przesłuchania skarżącego i tym samym ustalenie błędnego stanu faktycznego polegającego na kuriozalnym stwierdzeniu, iżA. J. (1)nabył gospodarstwo rolne w drodze dziedziczenia i to testamentowego, co skutkuje tym , że jest to jego majątek odrębny, 3/ obrazę przepisuart. 189 k.p.c.poprzez jego nie zastosowanie. 4/ obrazę przepisówart. 365 par. 1 k.p.c.iart. 366 k.p.c.poprzez ich zastosowanie, pomimo bezspornego faktu, iż skarżący jak i pozostali uczestnicy niniejszego postępowania nie byli uczestnikami trzech postępowań sądowych o uwłaszczeniu się ojcaA. J. (1)na całym gospodarstwie rolnym.
Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę orzeczenia w całości i uwzględnienie skargi z dnia 13.05.2016 r.
Sąd Okręgowy zważył , co następuje:
Apelacja niezależnie od przyczyn w niej wskazanych skutkowała uchyleniem zaskarżonego postanowienia, zniesieniem postępowania i przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania
Zgodnie zart. 378 § 1 k.p.c.Sąd drugiej instancji rozpoznaje sprawę w granicach apelacji, w granicach zaskarżenia bierze jednak z urzędu pod uwagę nieważność postępowania. Jak stanowi z kolei przepisart. 386 § 2 k.p.c.w razie stwierdzenia nieważności postępowania sąd drugiej instancji uchyla zaskarżony wyrok, znosi postępowanie w zakresie dotkniętym nieważnością i przekazuje sprawę sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania. Przyczyny nieważności wymienione są wart. 379 k.p.c.Jedną z przyczyn nieważności wskazaną wpkt. 5 art. 379 k.p.cjest pozbawienie strony możności obrony swych praw i do naruszenia tego przepisu doszło w niniejszej sprawie. Postępowanie ze skargi o wznowienie jest nadzwyczajnym środkiem wzruszenia prawomocnych orzeczeń, które zostały wydane w określonej konfiguracji podmiotowej. Oznacza to, że w postępowaniu ze skargi o wznowienie muszą brać udział wszystkie osoby,/ lub ich następcy prawni w razie śmierci/ które uczestniczyły w wydaniu orzeczenia zaskarżonego skargą albowiem w przeciwnym wypadku dochodzi do naruszenia praw tych osób do obrony. Sąd Rejonowy w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia wymienił uczestników postępowania w sprawach wznawianych I Ns 358/83, I Ns 313/84 i I Ns 661/88 prowadzonych przez Sąd Rejonowy w Oświęcimiu, lecz faktowi temu nie nadał stosownego znaczenia i nie wskazał ich jako obligatoryjnych uczestników wznawianego postępowania. Ten błąd doprowadził do nieważności postępowania. Stwierdzenie tego naruszenia jest samodzielną przyczyną uchylenia zaskarżonego postanowienia, zniesienia postępowania w całości i skierowania sprawy do ponownego postępowania.
Taka ocena czyni zbędnym odniesienie się do zarzutów zgłoszonych w apelacji, które dotyczą tak naruszenia przepisów prawa procesowego w zakresie wadliwości w procesie dowodowym jak i w zakresie istoty sprawy skoro sprawa musi zostać rozpoznana od początku.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Rejonowy ustali prawidłowy krąg uczestników postępowania o wznowienie na podstawie kręgu uczestników w sprawach wznawianych, w przypadku śmierci niektórych z nich wezwie do udziału w sprawie ich następców prawnych. Następnie w razie stwierdzenia podstaw do wznowienia postępowania przeprowadzi postępowanie w zakresie zarzutów skargi o wznowienie.
Wobec powyższego na zasadzieart. 386 § 2 k.p.corzeczono jak w sentencji.
SSO Magdalena Meroń Pomarańska SSO Beata Tabaka SSO Jarosław Tyrpa