Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACa 401/18
Data wyroku: 2019-04-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Bogusława Żuber, Elżbieta Fijałkowska, Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art.36

Sygn. aktI ACa 401/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 kwietnia 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga /spr./
Sędziowie: SSA Elżbieta Fijałkowska
SSA Bogusława Żuber
Protokolant: st.sekr.sąd. Kinga Kwiatkowska
po rozpoznaniu w dniu 9 kwietnia 2019 r. w Poznaniu
na rozprawie
sprawy z powództwaG. L. (1),G. L. (2),K. L.iA. L.
przeciwkoMiastoP.– Prezydent MiastaP.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 6 grudnia 2017 r., sygn. akt XII C 390/16

1
oddala apelację,

2
kosztami postępowania apelacyjnego obciąża pozwanego i na tej podstawie:

a
zasądza od pozwanego na rzecz powodów 11.250 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

b
nakazuje ściągnąć od pozwanego na rzecz Skarbu Państwa – Sąd Apelacyjny w Poznaniu kwotę 224,50 zł tytułem wydatków poniesionych na biegłego.

SSA Elżbieta Fijałkowska SSA Małgorzata Mazurkiewicz – Talaga SSA Bogusława Żuber
I A Ca 401/18

UZASADNIENIE
Wpozwiez dnia24 lutego 2016 roku, który doSądu Okręgowego w Poznaniuwpłynął w dniu29 lutego 2016 roku, powodowieG. L. (1),G. L. (2),K. L.iA. L.reprezentowani przez powodaG. L. (1)skierowali p-ko pozwanemuMiastuP.żądanie:
-zasądzenia od niego na ich rzecz kwoty3.863.000,- złz ustawowymi odsetkami od dnia3 grudnia 2014 rokudo dnia zapłaty,
-zasądzenia od niego na ich rzecz zwrotu kosztów niniejszego postępowania - wg norm przepisanych,
Strona pozwana-MiastoP.w odpowiedzina pozewwniosła :
-o oddalenie powództwa powodów w całości,
-o zasądzenie od nich na jego rzecz zwrotu kosztów niniejszego postępowania, w tym kosztu jego procesowego zastępstwa – wg norm przepisanych.
W piśmie procesowym z dnia18 sierpnia 2016 roku, powodowie podtrzymali swoje stanowisko w tej sprawie zmieniając je tylko poprzez:
-w zakresie zwrotu kosztów niniejszego postępowania – domaganie się także od pozwanego zwrotu kosztu jego procesowego zastępstwa,
-w zakresie żądania odsetek – domaganie się ich od4 grudnia 2014 rokudo dnia zapłaty.
Zaskarżonym wyrokiem Sąd Okręgowy: zasądził od pozwanego na rzecz: powodówG. L. (1)iG. L. (2)kwotę 1.558.841,-zł z ustawowymi odsetkami od dnia 4 grudnia 2014 roku do dnia zapłaty; oraz na rzeczK. L.iA. L.kwotę 1.558.841,-zł z ustawowymi odsetkami od dnia 4 grudnia 2014 roku do dnia zapłaty .W pozostałym zakresie powództwo oddalił i orzekł o kosztach postępowania.
Podstawę rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego stanowiły następujące ustalenia i rozważania prawne:
(...)związanymi z niniejszym postępowaniem są:
1.działki o ewidencyjnych numerach(...)położone w obrębieC.,; przyulicy (...)wP.(pierwsza i druga) oraz przyul. (...)wP.(trzecia), o powierzchniach odpowiednio0.0292 ha,0.1772 ha,0.1465 ha, o oznaczeniuBP(zurbanizowane tereny niezabudowane). Ich współwłaścicielami w udziałach równych po½części są na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej powodowieA. L.iK. L.orazG. L. (2)iG. L. (1)-w wyniku umów sprzedaży zawartych przez nich w roku2004i w roku2006zP. S.;posiadają one obciążenia – objęte są księgą wieczystą prowadzoną dla nich przezSąd Rejonowy Poznań Stare MiastowP.o numerze(...)(k. 61 – 100 akt).

    2. działka onumerze ewidencyjnym (...), położona w obrębie

C.
; przyul. (...)

     wP.
, o oznaczeniu
    BP(zurbanizowane tereny niezabudowane); o powierzchni
    927 m.kw.Jej współwłaścicielami w udziałach równych po ½ części są na prawach wspólności ustawowej małżeńskiej powodowie

A. L.
i

K. L.
oraz

G. L. (2)
i

G. L. (1)
w wyniku umowy sprzedaży zawartej przez nich w
    2008 roku zpozwanym; posiada ona obciążenia – objęta jest księgą wieczystą prowadzoną dla niej przez
    Sąd Rejonowy Poznań Stare Miastow

P.
o numerze

(...)
Miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego zatwierdzony uchwałą
    Rady MiejskiejP.
z dnia
    2 grudnia 1994 rokuo oznaczeniu(...)obowiązywał do
    31 grudnia 2003 roku– zgodnie z jego zapisami były one położone na terenie oznaczonym symbolem
(...)stanowiącym
    strefę pośredniego intensywnego zagospodarowania mieszkaniowego i produkcyjno-magazynowego,; rejon o przewadze funkcji osiedli mieszkaniowych, wielorodzinnych; teren zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej wysokiej.

W okresie od dnia
    1 stycznia 2004 rokudo dnia
     1 lipca 2012 rokumiała tam miejsce tzw. luka planistyczna, co oznaczało, że nie obowiązywał tam powyższy plan – ich przeznaczenie stosownie do normy
art. 154.2ustawy o
    gospodarce nieruchomościamiw takiej sytuacji określa się na podstawie
    studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego gminylub
    decyzji o warunkach zabudowy; a zabudowa danej nieruchomości możliwa jest po jej uzyskaniu stosownie do
art. 61.1ustawy
    o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym. W myśl takiego
    studiumzatwierdzonego uchwałą
    Rady MiastaP.
z dnia
    23 listopada 1999 rokuo oznaczeniu

(...)
zmienionym jej uchwałą z dnia
    10 lipca 2003 rokuo oznaczeniu

(...)
– położone były one na terenie oznaczonym symbolem
(...)stanowiącym
    preferowane dla skoncentrowanej funkcji mieszkaniowej w strefie pośredniej miasta.

W oparciu o uchwałęRady MiastaP.z dnia18 stycznia 2008 rokuo oznaczeniu(...)-Studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego miastaP.usytuowane były one w podstrefieD1.(P., Łacina,R.,Z.) na terenieprzewidzianym pod budowę blokową, wymagającym rehabilitacji,oznaczonym symbolem(...)(tereny zabudowy średniowysokiej, mieszkaniowej wielorodzinnej, blokowej, kwartałowej z usługami podstawowymi).
Z dnia17 kwietnia 2012 rokupochodzi miejscowy plan zagospodarowania przestrzennegoOsiedle (...)zatwierdzony uchwałąRady MiastaP.o oznaczeniu(...), który wszedł w życie z dniem1 lipca 2012 roku –według jego zapisów znalazły się one na terenie oznaczonym symbolem2Ustanowiącymtereny zabudowy usługowej(opinia biegłej sądowej z dziedziny nieruchomościB. H.; k. 23 – 36 akt).
Opisane nieruchomości stanowią zwarty teren inwestycyjny; uzbrojone są w sieci infrastruktury technicznej w postaci: wodociągowej, kanalizacyjnej, energii elektrycznej, gazowej; ciepłowniczej i teletechnicznej.
Decyzją z dnia1 czerwca 2006 rokuo pozwoleniu na budowę/rozbiórkę o numerze(...)Prezydent MiastaP.zatwierdził projekt budowlany i udzielił pozwolenia na budowę parkingu strzeżonego przyul. (...)wP.na ww działkach onumerach ewidencyjnych (...)- dla powodówG. L. (1)iK. L.prowadzących aktywność gospodarczą podfirmą Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe (...). Sytuacja ta nadal ma miejsce; ich wykorzystanie w powyższym celu nie zmieniło się – przy wjeździe na ten parking zorganizowano nawierzchnie utwardzone z kostki betonowej; w pozostałej jego część nie mają one tego charakteru; jest tam naziemne oświetlenie; miejsca postojowe są wydzielone i oznaczone. Pozostała ich część wraz z w/opisana działką onumerze ewidencyjnym (...)porośnięta jest zieloną roślinnością, głównie trawą i trzema drzewami.; nie jest zagospodarowana. Na działce onumerze ewidencyjnym (...)usytuowany jest drewniany budynek na podwalinie betonowej, w którym urzęduje dozorca cyt. parkingu (k. 79 – 180 akt; opinia j.w.).
Bezpośrednio przed uchwaleniem i wejściem w życie wspomnianego miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z2012 roku– nieruchomości te objęte były dwoma decyzjamiPrezydenta MiastaP.:

    -z dnia
    3 czerwca 2009 rokuo oznaczeniu
(...)ustalającej warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie pawilonu handlowo-usługowego – objęła ona działki o ewidencyjnych numerach

(...)
z arkusza
    7obrębu

C.
, położone w

P.
przyul. (...)

(k. 43 – 46 akt).
-z dnia5 stycznia 2010 rokuo oznaczeniu11/10ustalająca warunki zabudowy dla inwestycji polegającej na budowie budynku mieszkalnego wielorodzinnego z usługami na kondygnacji parterowej oraz wbudowanym parkingiem – objęła ona działki o ewidencyjnych numerach(...)z arkusza7obrębuC.,położone wP.naul. (...). Decyzja ta wydana była na rzeczL. S.– decyzją z dnia17 lutego 2010 rokuo oznaczeniu sprawyUA.IV.(...)- (...)Prezydent MiastaP.przeniósł ją na powodówG. L. (1)orazK. L.(k. 37 – 42 akt).
W przyczynowym związku z treścią eksponowanego przez powodów miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego pociągającego za sobą zmianę przeznaczenia ww nieruchomości i ustalającego warunki jej zabudowy – obniżyła się ich wartość o kwotę3.117.698,- zł.W tak ukształtowanych realiach zwrócili się oni do pozwanego o wypłatę na ich rzecz stosownej kwoty tytułem odszkodowania – wymieniona między nimi na tym podłożu korespondencja nie przyniosła rozwiązania tej sytuacji (opinia j.w.; k. 14 – 22 akt).
Naprowadzony stan faktyczny znalazł oparcie w treści:
-dokumentów z k. 14 – 22 (korespondencja stron), 23 – 46. 179 - 180 (uchwały i decyzje), 47 – 100 (odpisy ksiąg wieczystych),
-opinii opracowanej przez biegłą sądową z dziedziny nieruchomościB. H.z k. 226 – 268, 294 – 297, 306 – 307, 310 – 311 akt.
Analiza i ocena zgromadzonego w tej sprawie materiału dowodowego skutkowała uznaniem , że powództwo zasługiwało na uwzględnienie co do zasady i w znaczącej części co do wysokości..
Art. 36.1 punkt 1 ustawyo planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennymstanowi, że…jeżeli w związku z uchwaleniem planu miejscowego albo jego zmianą, korzystanie z nieruchomości lub jej części w dotychczasowy sposób lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe bądź istotnie ograniczone, jej właściciel albo użytkownik wieczysty może…żądać od gminy odszkodowania za poniesioną rzeczywistą szkodę… Oparcie więc, jak w niniejszej sprawie, roszczenia o powyższe unormowanie wymaga poczynienia ustaleń i zrealizowania się przesłanek w postaci:
a.posiadania do określonej nieruchomości ww tytułu prawnego,
b. uchwalenia miejscowego planu,
c. uniemożliwienia lub ograniczenia korzystania z niej w określony sposób lub w ramach dotychczasowego przeznaczenia,
d.poniesienia rzeczywistej szkody,
e. związku przyczynowego między nią, a powyższym.
Jednocześnie zaznaczenia wymagało – co podnosił pozwany - iż stosownie do dyspozycjiart. 6 k.c.ciężar ich udowodnienia spoczywał w niniejszej sprawie na powodach wywodzących z tego skutki prawne. Zgodnie, bowiem, z nim i z powszechnym poglądem przyjętym w judykaturze obowiązującą jest podstawowa reguła rozkładu ciężaru dowodu (w rozumieniu materialnoprawnym) w sporze cywilnoprawnym wskazująca przede wszystkim to, kogo obciążają następstwa niepowodzenia takich inicjatyw – tym samym…za prawdziwe mogą być przyjęte tylko te fakty, które zostaną udowodnione przez stronę obciążoną ciężarem ich dowodzenia, zaś pominięte powinny zostać te fakty, które przez stronę obciążoną obowiązkiem dowodzenia nie zostały wykazane…(por. wyrok SA w Warszawie z dnia 12 kwietnia 2013 roku, I ACa 1163/12,(...)nie może, bowiem, ona liczyć na to, że obowiązek ten przejmie na siebie inna strona lub organ prowadzący dane postępowanie – sytuacje, gdy zostaje on dopuszczonyz urzędunależą do wyjątków (por. wyrok SA w Krakowie z dnia 18 lutego 195 roku, I ACa 1425/14, Legalis nr 121946). Przedstawiciele doktryny wskazują – ponadto – iż…rzeczą sądu nie jest zarządzanie dochodzeń w celu uzupełnienia lub wyjaśnienia ich twierdzeń i wykrywania środków dowodowych pozwalających na ich udowodnienie ani też przeprowadzanie z urzędu dowodów zmierzających do wyjaśnienia okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia danej sprawy…(art. 227 k.p.c. i art. 232 k.p.c.;por. K. Pietrzykowski – Kodeks cywilny. Komentarz. tom I, wyd. 8, 2015 rok, Legalis; wyrok SN z dnia 7 listopada 2007 roku, II CSK 293/07, Legalis 162518).
Przyjęte rozstrzygnięcie tego sporu wskazało, że – wbrew sugestiom pozwanego – powodowie uczynili temu zadość.
Poza kwestią pozostawało udowodnienie przez nich posiadania prawa własności do spornych nieruchomości oraz podjęcia w2012 rokuprzezRadę MiastaP.uchwały o związanym z tym sporem planie miejscowego zagospodarowania – nie było to kwestionowane; wprost zresztą wynikało ze złożonych przez nich w przebiegu tego procesu i nie podważonych przez pozwanego dokumentów.
Bezspornym było, że ich część wykorzystywana była i jest na strzeżony parking w oparciu o w/opisaną decyzję; że posadowiony tam jest drewniany budynek na podwalinie betonowej dla dozorującego go. Okoliczność ta – poza tym – wynikała z ich oględzin przeprowadzonych przez w/w biegłą sądową przy okazji opracowywania przez nią opinii zleconej jej w tym postepowaniu; tym samym wątpliwości zgłaszane w tej płaszczyźnie przez pozwanego (iż powodowie nie ujawnili tego; że konieczne jest ich przesłuchanie w związku z tym) okazały się bezzasadne i niczym nie poparte.
Z materiału dowodowego tej sprawy wynikał też jednoznacznie fakt dysponowania przez powodów dwoma opisanymi wcześniej decyzjami o warunkach ich zabudowy.
Wart. 4.1cyt. ustawy zredagowane zostało, że…ustalenie przeznaczenia danego terenu, rozmieszczenie inwestycji celu publicznego oraz określenie sposobów zagospodarowania i warunków zabudowy następuje w miejscowym planie zagospodarowania przestrzennego…– w jegoust. 2, iż…w przypadku jego braku określenie tego następuje w drodze decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania terenu; przy czym lokalizację inwestycji celu publicznego ustala się w drodze decyzji o tej lokalizacji…(pkt. 1), asposób zagospodarowania terenu i warunki zabudowy innych inwestycji…w drodze decyzji o warunkach zabudowy…(pkt.W ścisłym kontekście z tym pozostaje regulacja objętaart. 6.1tej ustawy stwierdzająca, iż ustalenia miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego kształtują wraz z innymi prawnymi regulacjami, sposób wykonywania prawa własności określonej nieruchomości - w realiach niniejszej sprawy szczególne znaczenia ma treść jegoust. 2, z której wynika, iż zagwarantowane jest…prawo każdego, w granicach zakreślonych prawnie, do zagospodarowania terenu, do którego dysponuje tytułem prawnym zgodnie z warunkami sprecyzowanymi w ww planie lub w ww decyzji,,, z ograniczeniem tego w okolicznościach…naruszających chroniony prawem interes publiczny lub osób trzecich…(pkt. 1) albo…własny przy udziale w tym terenów należących do innych osób lub jednostek organizacyjnych…(pkt. 2). Nie można, więc, w odniesieniu do tego stracić z pola widzenia normyart. 140 k.c.definiującej prawo własności i wynikające z niego uprawnienia do korzystania z nieruchomości w określony sposób, zgodnie z jego społeczno-gospodarczym przeznaczeniem.
Z kolei zgodnie z normąart. 87.3cyt. ustawy – obowiązujące w dniu jej wejścia w życie miejscowe plany zagospodarowania przestrzennego uchwalone przed datą1 stycznia 1995 rokuzachowały moc do czasu uchwalenia nowych – jednak bez przekroczenia daty1 stycznia 2003 roku.Jednocześnie jednakSąd Najwyższyw wyroku z dnia8 stycznia 2009 rokuwypowiedział się, że nie jest tak, by automatycznie z tą datą tereny te zmieniały swoje dotychczasowe przeznaczenie ((I CNP 82/08, Biuletyn SN 2000/5/10). Zatem - analiza i interpretacja powyższych unormowań bezpośrednio prowadziła do wniosku, że wobec braku miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego indywidualna decyzja ustalająca warunki zabudowy i zagospodarowania danego terenu przesądzała o jego przeznaczeniu do czasu uchwalenia nowego. Przyjęcie innego zapatrywania, w świetle powyższego, naruszałoby zasady logiki i ratio legis przywołanych regulacji - w tym zawartej wart. 63.3ww ustawy ustanawiającej, że decyzja taka może wywoływać skutki wypływające z jejart. 36.
Podkreślenia wymagało, że ocena tego czy dana nieruchomość nie może być wykorzystywana w sposób dotychczasowy lub zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem opierać się musi nie tylko na uprzednim jej faktycznym wykorzystywaniu (w analizowanym przypadku jako parking), ale także na potencjalnych możliwościach w tym zakresie. Pojęcie to, bowiem, mieści w sobie szanse na realizację określonych projektów czy zamierzeń i nie ogranicza się do sytuacji, w których właściciel (użytkownik wieczysty) podjął konkretne inicjatywy faktyczne czy prawne prowadzące do tego celu. Na równi, więc, traktować należy dotychczasowe faktyczne korzystanie z niej z możliwym; pogląd ten znalazł wyraźne odzwierciedlenie w orzecznictwie (por. wyroki SN z dnia 9 września 2015 roku, IV CSK 754/14; z dnia 19 grudnia 2006 roku , V CSK 332/06,; z dnia 8 stycznia 2009 roku, I CNP 82/08; z dnia 9 września 2009 roku, V CSK 46/09; z dnia 5 lipca 2012 roku, IV CSK 619/11; z dnia 9 kwietnia 2015 roku, II CSK 336/14).
W świetle powyższego zarzuty stawiane powodom przez pozwanego okazały się nieuzasadnione.
Przede wszystkim nie miał żadnego znaczenia fakt, że opisane decyzje o warunkach zabudowy wydane zostały tylko na rzecz powodówK. L.orazG. L. (1), skoro rozważane w tym postępowaniu uprawnienie dotyczy właścicieli/użytkowników wieczystych danych nieruchomości, a taki status w odniesieniu do spornych – prócz nich – posiadają powódkiG. L. (2)orazA. L..
Równie nietrafny okazał się sformułowany przez pozwanego zarzut o tym, że posiadanie decyzji o warunkach zabudowy nie determinuje możliwości zyskania decyzji o zezwoleniu na budowę. Pogląd ten wzmacniał fakt, że zyskując je powodowie spełnić musieli warunki wymienione w art. 61.1 powoływanej ustawy. Chybiony okazał się też argument dotyczący nie podjęcia przez nich na tym tle jakichkolwiek działań .
Rozważając, czy podjęcie przezRadę MiastaP.w dniu17 kwietnia 2012 roku uchwały o oznaczeniu(...)zatwierdzającej miejscowy plan zagospodarowania przestrzennegoOsiedle (...)uniemożliwiło powodom realizację w spornych nieruchomościach inwestycji przewidzianej w w/opisanej decyzji o warunkach jej zabudowy z dnia5 stycznia 2010 roku, Sąd Okręgowy ustalił , że wprowadziła ona szereg ograniczeń:
-przede wszystkim zmianie podległo ich przeznaczenie zzabudowy mieszkalnejna zabudowęusługową;
-zmniejszono ilość kondygnacji nadziemnych i wysokość budynku,
-zmniejszono wskaźnik intensywności zabudowy oraz minimalną wielkość powierzchni biologicznie czynnej.
W tak ukształtowanych okolicznościach faktycznych należało uznać że zmiany te są źródłem poniesienia przez powodów szkody wyrażającej się spadkiem wartości ich nieruchomości i niemożnością realizacji w całości wskazanej we wspomnianej decyzji o warunkach zabudowy inwestycji; a więc za udowodnione uznać należało spełnienie się w/w przesłanki w postaci związku przyczynowego.
Zgodnie z treścią art. 37.1 zd. 2 powołanej ustawy…obniżenie oraz wzrost wartości nieruchomości stanowi różnicę między wartością nieruchomości określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu obowiązującego po uchwaleniu lub zmianie planu miejscowego, a jej wartością określoną przy uwzględnieniu przeznaczenia terenu, obowiązującego przed zmianą tego planu lub faktycznego sposobu jej wykorzystywania przed jego uchwaleniem…- jego ust. 11 decyduje natomiast o zastosowaniu do ustalenia tych zasad przepisówustawy ogospodarce nieruchomościami.
Kierując się treścią przepisuart. 363 par. 2 k.c.przyjąć należało, że …jeżeli naprawienie szkody ma nastąpić w pieniądzu wysokość odszkodowania powinna być ustalona wg cen z daty jego ustalania…Porównanie wskazanych wartości w niniejszej sprawie oparto o opracowane w jej trakcie przez biegłą sądowąB. H.opinię. I tak wartość spornych nieruchomości sprzed obowiązywania miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego z2012 rokumiała poziom kwoty7.928.439,- zł,a ich wartość po tym miała poziom kwoty4.810.741,- zł- różnica między nimi to kwota3.117.698,- zł.
Biorąc pod uwagę wysokość udziałów powodów w prawie własności spornych nieruchomości i panujące w związkach powodówG. L. (2)zG. L. (1)oraz powodówA. L.iK. L.ustrojów ustawowej wspólności majątkowej – orzeczono na ich rzecz kwoty po 1.558.841,-zł przy oddaleniu dalej idących żądań.
Orzeczenie o odsetkach – w roszczeniach takich, jak w niniejszej sprawie – determinowane jest art. 37.9. powołanej ustawy, zgodnie z którym…wykonanie obowiązku z jej art. 36 ust. 1– 3powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, chyba, że strony postanowiły inaczej.Skoro, wiec, wniosek taki pozwanemu powodowie zgłosili w dacie2 czerwca 2014 rokuto – przy uwzględnieniu dyspozycjiart. 112 k.c.– upłynął on w dniu3 grudnia 2014 roku,a więc od4 grudnia 2014 rokupozostaje on w opóźnieniu.
O kosztach procesu orzeczono zgodnie zart. 100kpc.
Apelację od powyższego wyroku wywiodła strona pozwana, która zaskarżyła go w części, w jakiej zasądzono od pozwanego na rzecz powodów łącznie kwotę 3.117.682zł z odsetkami od 4 grudnia 2014r oraz w części, w jakiej obciążono pozwanego kosztami procesu.
Apelujący podniósł zarzuty:
- naruszenia prawa materialnego, tj.art. 36 ust.1 i art. 4 ust.2 pkt.2 i art. 63 ust. 3 ustawy z dnia 27.03.2003r o planowaniu i zagospodarowaniu przestrzennym(dalej w skrócie upzp) poprzez przyjęcie, że w związku z uchwaleniem planu zagospodarowania przestrzennego „Osiedle (...)„ korzystanie z nieruchomości powodów w sposób zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem stało się niemożliwe;
- naruszenie prawa materialnego tj. art. 36 ust.1 pkt. 1 upzp w zw. z art. 37 ust.1 upzp przez ich błedną wykładnię polegającą na przyjęciu, że odszkodowanie przysługuje właścicielowi nieruchomości z tytułu obniżenia jej wartości z uwagi na to, że utracił potencjalną możliwość jej zagospodarowania wynikającą z decyzji o warunkach zabudowy;
- naruszenie prawa materialnego , tj. art. 37 ust.9 upzp poprzez jego niewłaściwe zastosowanie z pominięciem zasad określonych wart. 481 par.1 kcw zw. z ar. 363par.2 kc;
- naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 233 par.1 kpcorazart. 278 par.1 kpcpoprzez dokonanie ustaleń faktycznych w oparciu o opinię biegłego podczas gdy rolą biegłego jest wyłącznie oszacowanie nieruchomości;
Wskazując na powyższe zarzuty , apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości oraz obciążenie powodów kosztami postępowania za obie instancje, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania i rozstrzygnięcia o kosztach procesu.
Powodowie wnieśli o oddalenie apelacji i obciążenie pozwanego kosztami postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje :
Apelacja pozwanego nie zasługiwała na uwzględnienie.
Sąd Okręgowy dokonał prawidłowych ustaleń faktycznych i na ich podstawie wywiódł trafne wnioski, które Sąd Apelacyjny na podstawieart. 382kpcw całości przyjmuje jako własne bez konieczności ponownego ich powoływania.
Z uwagi na podnoszony przez stronę pozwaną zarzut w zakresie prawidłowości metody szacowania nieruchomości oraz brak przesłuchania biegłej na rozprawie przed sądem I instancji , a także ze względu na konieczność wyjaśnienia przyjętej przez biegłąB. H.metodologii i sposobu wyliczenia spadku wartości nieruchomości powodów, Sąd Apelacyjny uzupełniająco przesłuchał tę biegłą na rozprawie apelacyjnej w dniu.9.04.2019r . Biegła w sposób jednoznaczny wyjaśniła przyczyny spadku wartości nieruchomości i zasady jego wyliczenia. Wyjaśnienia te w sposób nie budzący wątpliwości pozwoliły na uznanie, że wobec treści wydanych decyzji o warunkach zabudowy obowiązujących dla nieruchomości powodów uchwalenie planu zagospodarowania przestrzennego spowodowało spadek wartości tych nieruchomości na poziomie kwot wyliczonych przez biegłą. Wbrew twierdzeniom pozwanego, sąd I instancji nie dokonywał ustaleń faktycznych wyłącznie w oparciu o opinię biegłego. Okoliczności faktyczne ustalone zostały w oparciu o całość materiału dowodowego zgromadzonego w tej sprawie, z którego większość stanowiły dokumenty urzędowe nie kwestionowane przez żadną ze stron. Opinia biegłego natomiast, tak jak każdy dowód w sprawie podlegała ocenie sądu w zakresie odpowiadającym zasadom oceny określonym wart. 233par.1 kpc. Apelujący nie sprecyzował w jaki zakresie ocena tego dowodu jako przydatnego dla oszacowania szkody poniesionej przez powodów narusza zasadę swobodnej oceny dowodów zawartą w tym przepisie. Dla wydania opinii konieczne było zapoznanie się przez biegłą z dokumentami znajdującymi się w aktach sprawy , jednak ustalenia i wnioski biegłej w zakresie wysokości szkody poniesionej przez powodów są elementami koniecznymi opinii. Niezrozumiałym jest zatem zarzut, iż ustalenia biegłej stanowiły podstawę ustaleń faktycznych sądu I instancji.
Nie zasługiwały również na uwzględnienie zarzuty naruszenia prawa materialnego, tj art. 36 ust.1 i art. 37 ust. 1 uzpz poprzez ich błędną wykładnię i niewłaściwe zastosowanie.
Należy podzielić stanowisko powodów , że strona pozwana w sposób całkowicie dowolny używa pojęć „korzystanie z nieruchomości w sposób dotychczasowy” i „korzystanie z nieruchomości w sposób zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem”, podczas gdy pojęcia te nie są tożsame i nie mogą być używane zamiennie gdyż dotyczą całkowicie odmiennych sytuacji. Powodowie nigdy nie kwestionowali faktu, że uchwalenie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego nie uniemożliwiało im korzystania z nieruchomości w sposób dotychczasowy, tj z urządzonego parkingu, jednak nie oznacza to tym samym , że uchwalenie tego planu nie uniemożliwiło korzystanie z tych nieruchomości w sposób określony w decyzji o warunkach zabudowy z dnia 5 stycznia 2010r przewidującej możliwość zabudowania ich budynkiem mieszkalno-usługowym , co zgodnie uchwalonym planem jest obecnie niemożliwe. Powodowie wyłącznie z faktu braku możliwości korzystania z nieruchomości w sposób zgodny z dotychczasowym przeznaczeniem wywodzą swoje roszczenia. Fakt, że nadal korzystają z nieruchomości w sposób dotychczasowy (prowadzą parking) pozostaje indyferentne dla ich żądania zapłaty odszkodowania z tytułu spadku wartości nieruchomości na skutek uchwalenia miejscowego planu zagospodarowania „Osiedla (...)”. Prezentowana przez stronę pozwaną wykładnia art. 36 ust.1 uzpz jest sprzeczna nie tylko z jego jednoznaczną treścią , ale też stanowiskiem Sądu Najwyższego i sądów powszechnych powołanych w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z którego wynika, że pojęcie „zgodnie z dotychczasowym przeznaczeniem” zawiera w swej treści element hipotetyczności (potencjalności) wynikający z istoty zdarzenia przyszłego, ale możliwego do zrealizowania. Należy też zgodzić się ze stanowiskiem, że właściciel ma prawo , a nie obowiązek korzystania ze swojej nieruchomości w sposób zgodny z jej przeznaczeniem , co oznacza , że dla realizacji roszczeń z art. 36 upzp nie ma znaczenia faktyczny sposób jej wykorzystywania. Bez znaczenia dla zasadności roszczeń powodów jest powoływanie się przez stronę pozwaną na fakt, że bez przeszkód wykorzystują nieruchomości w sposób dotychczasowy , a także i to, że nie podjęli żadnych czynności zmierzających do realizacji zamierzenia budowlanego.
Mając na uwadze powyższe zarzuty apelacji w zakresie w jaki kwestionowana była podstawa materialnoprawna żądania należało uznać za pozbawione podstaw . Pozwany nie kwestionował natomiast samej metodologii i sposobu wyliczenia wartości szkody oszacowanej przez biegłąB. H..
Nie zasługiwał też na uwzględnienie zarzut naruszenia art. 37 ust.9 upzp w zakresie dotyczącym liczenia daty początkowej biegu odsetek. Należy w tym zakresie odwołać się do literalnej treści tego przepisu oraz jego wykładni dokonanej przez Sąd Okręgowy , z których jednoznacznie wynika, że wykonanie obowiązku wynikającego z art. 36 ust.1 upzp powinno nastąpić w terminie 6 miesięcy od dnia złożenia wniosku, chyba , że strony postanowiły inaczej. Skoro wniosek powodów złożony przez powodów w dniu 2 czerwca 2014r nie został w terminie określonym w ustawie rozpoznany, to od 4 grudnia 2014r pozwany pozostaje w opóźnieniu w wypłacie należnego powodom odszkodowania. Brak jest uzasadnionych podstaw do odmiennej wykładni tego przepisu prezentowanej w uzasadnieniu apelacji pozwanego.
Mając na uwadze powyższe Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 kpcoddalił apelację pozwanego, jako pozbawioną uzasadnionych podstaw, obciążając go kosztami postępowania apelacyjnego zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu wynikającą z treściart. 98kpc.
SSA Elżbieta Fijałkowska SSA Małgorzata Mazurkiewicz-Talaga SSA Bogusława Żuber