Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 60/19
Data wyroku: 2019-09-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Zdziarska, Grzegorz Salamon, Izabela Szumniak
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko mieniu
Podstawa prawna: art. 286 § 1 k.k. i inne

Sygn. akt II AKa 60/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 września 2019r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący SSA Grzegorz Salamon (spr.)
Sędziowie: SA Anna Zdziarska
SO (del.) Izabela Szumniak
Protokolant sekr. sąd. Sylwester Leńczuk
przy udziale Prokuratora Anny Adamiak
po rozpoznaniu w dniu 23 sierpnia 2019r.
sprawy

1
A. L. (1)s.Z.iI.z d.K.urodz. (...)wW.,

2
A. P.s.Z.iE. z d. B.urodz. (...)wW.,

3
W. D. (1)s.S.iM.z d.S.urodz. (...)wW.,

oskarżonych o czyny zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kk,
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora, oraz obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie
z dnia 17 września 2018r.
sygn. akt V K 3/17
uchyla zaskarżony wyrok w stosunku do oskarżonychA. L. (1),A. P.iW. D. (1), i przekazuje sprawę Sądowi Okręgowemu Warszawa – Praga w Warszawie do ponownego rozpoznania.

UZASADNIENIE
A. L. (1),A. P.iW. D. (1)oskarżeni zostali o to, że:

I
w dniu 9 sierpnia 2005 roku wW.woj.(...)wspólnie i w porozumieniu, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziliBank (...)z/s wK.Oddział wW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w wysokości 500.000 złotych poprzez wprowadzenie w błąd przedstawiciela Banku co do możliwości i zamiaru spłaty kredytu udzielonego na podstawie umowy kredytu o linię bieżącą nr(...)z dnia 9 sierpnia 2005 r. oraz osób uprawnionych do reprezentacji kredytobiorcy, tj.spółki (...). posługując się jednocześnie podrobionym w celu użycia za autentyczny i mającym istotne znaczenie dla uzyskania kredytu dokumentem w postaci odpisu z Krajowego Rejestru sądowego, w ten sposób, żeA. L. (1)zawarł w dniu 9 sierpnia 2005 roku zBankiem (...) Spółka Akcyjna, podając się za prezesa zarządu spółkiD.umowę kredytu o linię bieżącą nr(...), tytułem której Bank przelał na rachunekspółki (...)kwotę 500.000 złotych,W. D. (1)potwierdził w banku, żeA. L. (1)jest uprawniony do reprezentacji spółki i przekonałA. P.do podpisania poręczenia weksli wystawionych przezspółkę (...), stanowiących zabezpieczenie kredytu, aA. P.poręczył przedstawione weksle, nie mając możliwości ich spłaty,

tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kk;
II) w dniu 21 grudnia 2005 roku wW.woj.(...)wspólnie i w porozumieniu w celu osiągnięcia korzyści majątkowej doprowadziliBank (...)z/s wK.Oddział w(...) Sp. z o.o.z siedzibą wW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w kwocie 350.000 złotych w odniesieniu do Banku i 366.081.30 złotych w odniesieniu do Funduszu, poprzez wprowadzenie w błąd przedstawicieli Funduszu oraz wyzyskanie błędu przedstawicieli Banku co do możliwości i zamiaru spłaty zaciągniętego w dniu 21 grudnia 2005 roku aneksu do umowy kredytu o linię bieżącą nr(...)oraz osób uprawnionych do reprezentacjispółki (...)przy zawarciu w/w aneksu i umowy o udzielenie poręczenia nr(...)z dnia 21 grudnia 2005 roku, w ten sposób, żeA. L. (1)zawarł w dniu 21 grudnia 2005 roku zBankiem (...) Spółka Akcyjna, podając się za prezesa zarządu spółkiD.aneks nr (...)do umowy kredytu o linię bieżącą nr(...)z dnia 9 sierpnia 2005 roku. tytułem której Bank przelał na rachunekspółki (...)kwotę 350.000 złotych, oraz w dniu 21 grudnia 2005 roku zawarł, podając się za prezesa zarządu spółkiD.z(...) Sp. z o.o.wW.umowę o udzielenie poręczenia nr(...),W. D. (1)potwierdził, żeA. L. (1)jest uprawniony do reprezentacji spółki i przekonałA. P.do podpisania deklaracji wekslowej do 4 weksli oraz podpisania 4 weksli wystawionych przezspółkę (...), aA. P.podpisał deklarację wekslową do 4 weksli oraz 4 weksle wystawione przezspółkę (...)jako poręczyciel, nie mając możliwości ich spłaty,
tj. o czyn zart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kk
Wyrokiem z dnia 17 września 2018r. w sprawie V K 3/17 Sąd Okręgowy Warszawa – Praga w Warszawie oskarżonychA. L. (1),A. P.iW. D. (1)w ramach zarzucanych czynów uznał za winnych tego, że:
1) w okresie od dnia 8 lipca 2005 roku do dnia 27 grudnia 2005 roku wZ.i wW.woj.(...), działając wspólnie i w porozumieniu oraz w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, doprowadziliBank (...) Spółka Akcyjnaz/s wK.Oddział wW.do niekorzystnego rozporządzenia mieniem znacznej wartości w kwocie 850.000 złotych, poprzez wprowadzenie w błąd przedstawicieliBanku (...).z siedzibą wW.co do możliwości i zamiaru spłaty kredytu udzielonego na podstawie umowy kredytu o linię bieżącą nr(...)z dnia 9 sierpnia 2005 r. ianeksu nr (...)do tej umowy z 21 grudnia 2005 r. oraz co do osób uprawnionych do reprezentacji kredytobiorcy, tj.spółki (...) sp. z o.o., posługując się jednocześnie podrobionym w celu użycia za autentyczny i mającym istotne znaczenie dla uzyskania kredytu dokumentem w postaci odpisu nr(...)z Krajowego Rejestru Sądowego, w ten sposób, żeA. L. (1), podając się za prezesa zarządu spółkiD., złożył w dniu 08.07.2005 r. wniosek kredytowy, jak też podpisał i złożył rachunki zysków i strat oraz bilanse spółki za 2003 r., 2004 r. i 2005 r., podpisał deklaracje wekslowe i weksle stanowiące zabezpieczenie kredytu oraz w dniu 05.08.2005 r. zawarł umowę kompleksową dotyczącą prowadzenia rachunku bieżącego nr(...), a w dniu 08.08.2005 r. zawarł umowę zastawu rejestrowego i dnia 11.08.2005 r. podpisał umowę cesji praw z polisy ubezpieczeniowej, stanowiące zabezpieczenie kredytu, w dniu 09.08.2005 r. zawarł zBankiem (...) SAumowę kredytu o linię bieżącą nr(...)oraz dnia 21.12.2005 roku podpisałaneks nr (...)do tej umowy i zawarł z(...) Sp. z o.o.wW.umowę o udzielenie poręczenia nr(...)w kwocie 350.000 złotych, na podstawie której to umowy kredytu bank przelał na rachunekspółki (...).08.2005 r. kwotę 500.000 złotych, a 27.12.2005 r. przelał kwotę 350.000 złotych, zaśW. D. (1)jako pełnomocnik do rachunku dysponował w/w pieniędzmi, zajmował się dokumentacją do kredytu i wraz zA. P.potwierdził, żeA. L. (1)jest uprawniony do reprezentacji spółki, aA. P.jako udziałowiec spółki i poręczyciel podpisał deklaracje wekslowe i weksle wystawione przezspółkę (...), stanowiące zabezpieczenie kredytu i poręczenia, nie mając możliwości ich spłaty, tj. dokonania czynu zart. 297 § 1 kkw zb. zart. 270 § 1 kkiart. 286 § 1 kkw zw. zart. 294 § 1 kkw zw. zart. 11 § 2 kkiart. 12 kkw brzmieniu do 07.06.2010 r. w zw. zart. 4 § 1 kki za to na podstawieart. 294 § 1 kkw zw. zart. 33 § 2 kk/w brzmieniu do 07.06.2010 r. w zw. zart. 4 § 1 kkwymierzył im kary: a)A. L. (1)3 (trzech) lat pozbawienia wolności i 360 (trzystu sześćdziesięciu) stawek dziennych grzywny po 20 (dwadzieścia) złotych każda, b)W. D. (1)3 (trzech) lat pozbawienia wolności i 360 (trzystu sześćdziesięciu) stawek dziennych grzywny po 10 (dziesięć) złotych każda, zaś c)A. P.kary 2 (dwóch) lat pozbawienia wolności i 360 (trzystu sześćdziesięciu) stawek dziennych grzywny po 10 (dziesięć) złotych każda;
2) na podstawieart. 40 § 1 kkw brzmieniu do 07.06.2010 r. w zw. zart. 4 § 1 kkorzekł od oskarżonegoA. L. (1)na rzeczBanku (...) SA- jako następcy prawnegoBanku (...) SA- kwotę 850.000 (osiemset pięćdziesiąt tysięcy) zł tytułem naprawienia wyrządzonej szkody;
3) na podstawieart. 230 § 2 kpkdowody rzeczowe opisane w wykazie nr 1 (k. 184-185) pod poz. 1-23 w postaci dokumentów oraz opisane w Wykazie nr 2 (k. 189) pod poz. 1-3 w postaci weksli, deklaracji wekslowych i karty wzorów podpisów nakazał zwrócićBankowi (...) SA;
4) zasądził solidarnie od oskarżonychA. L. (1),A. P.iW. D. (1)na rzeczBanku (...) SAkwotę(...),20 (trzy tysiące dwieście czterdzieści siedem i 20/100) zł brutto tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w sprawie;
5) na podstawieart. 627 kpkzasądził na rzecz Skarbu Państwa od oskarżonych: odA. L. (1)kwotę 1.840 (jeden tysiąc osiemset czterdzieści) zł, odW. D. (1)kwotę 1.120 (jeden tysiąc sto dwadzieścia) zł i odA. P.kwotę 1.020 (jeden tysiąc dwadzieścia) zł tytułem opłat oraz obciążył ich pozostałymi kosztami sądowymi w sprawie w częściach na nich przypadających.
Apelacje od tego wyroku wnieśli obrońcy oskarżonych oraz prokurator.
Obrońca oskarżonegoA. L. (1)zaskarżył wyrok w całości zarzucając obrazę przepisów postępowania, w tym obrazęart. 6, w zw. zart. 85 § 1 kpkw zw. zart. 85 § 2 kpka contrariow zw. zart. 86 § 1 kka contrariopolegającą na dopuszczeniu do udziału w postępowaniu w charakterze (jedynego) obrońcy oskarżonychA. L. (1)orazW. D. (1)tego samego adwokata, co należy utożsamiać z przyjęciem przez sądmeritio braku sprzeczności ich interesów, w sytuacji, gdy ww. oskarżeni – zgodnie z twierdzeniami a/o – mieli popełnić wspólnie i w porozumieniu zarzucone im czyny zabronione, a zarazem ich interesy procesowe były rozbieżne w zakresie takim w jakim zachodziła potrzeba i możliwość ustalenia za sprawą ich wyjaśnień:
(a) osobistego udziału każdego z oskarżonych w popełnionym czynie (i poprzez to określenie go poprzez zastosowanie odpowiedniej formy zjawiskowej),
(b) sposobu zawiązania przez nich przestępczego porozumienia (o ile istotnie do niego doszło oraz jego zakresu i przedmiotu),
(c) celu przyświecającemu każdemu ze współdziałających (co istotne m.in. ze względu na przypisywany im zamiar kierunkowy),
(d) świadomości obejmującej skutki czynu (ze względu na materialny charakter przestępstwa kwalifikowanego przy użyciuart. 286 § 1 kk),
(e) czy - a jeżeli tak to w jaki sposób - doszło do podziału korzyści płynących z popełnienia przestępstwa,
(f) kryteriów w jakich - w razie przyjęcia ich sprawstwa i winy - powinni oni odpowiadać za przypisane im przestępstwo i wyrządzoną szkodę,
które stanowią okoliczności o istotnym znaczeniu dla ustalenia winy, dokonania odpowiedniej subsumcji czynu oraz określenia jego społecznej szkodliwości w oparciu o kryteria indywidualne dotyczące każdego ze współdziałających odrębnie,
co skutkowało pozbawieniemA. L. (1)prawa do obrony.
Nadto obrońcaA. L. (1)podniósł zarzuty:

-

obrazy prawa procesowego –art. 7 kpkw zw. zart. 4 kpkiart. 415 § 1 kpk,

obrazy prawa materialnego –art. 270 § 1 kkiart. 46 § 1 kk,

rażącej niewspółmierności kary

i wniósł o:

-

uchylenie wyroku w części dotyczącejA. L. (1)i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania,

ewentualnie

-

zmianę wyroku w części dotyczącej tego oskarżonego poprzez zredukowanie wymierzonej mu kary pozbawienia wolności i warunkowe zawieszenie jej wykonania,

uchylenie wyroku w części dotyczącej obowiązku naprawienia szkody.

Obrońca oskarżonegoA. P.zaskarżył wyrok w całości zarzucając obrazę przepisów postępowania –art. 7w zw. zart. 92 i art. 366 § 1 kpk, oraz rażącą niewspółmierność kary. Wniósł o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania, ewentualnie jego zmianę przez wymierzenie oskarżonemu kary 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na okres 5 lat.
Obrońca oskarżonegoW. D. (1)także zaskarżył wyrok w całości. Zarzucił błąd w ustaleniach faktycznych, obrazę prawa materialnego –art. 270 § 1 kk, ewentualnie, rażącą niewspółmierność kary. Wniósł o zmianę wyroku przez wyeliminowanie z kwalifikacji prawnej czynuart. 270 kkiart. 286 kki w związku z tym wymierzenie kary 2 lat pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 5 lat. W przypadku uwzględnienia wyłącznie zarzutu rażącej niewspółmierności kary wniósł o wymierzenie jej w wysokości 1 roku pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania na okres 3 lat.
Prokuratorzaskarżył wyrok w całości, zarzucając:
I) błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na wyrażeniu niesłusznego poglądu, iż(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.nie jest pokrzywdzonym w przedmiotowej sprawie, albowiem dobro prawne w/w podmiotu nie zostało bezpośrednio naruszone lub zagrożone przez przestępstwo, podczas gdy analiza zgromadzonego materiału dowodowego prowadzi do wniosku przeciwnego
II) obrazę prawa materialnego, tj.art. 46 § 1 kk. poprzez orzeczenie od oskarżonegoA. L. (1)na rzeczBanku (...) SA- jako następcy prawnegoBanku (...) SA- kwoty 850.000 (osiemset pięćdziesiąt tysięcy) zł. tytułem naprawienia wyrządzonej szkody, bez uwzględnienia faktu, iż(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.dokonał zapłaty na rzecz banku kwoty 359.564,68 złotych, a zatem wysokość kwoty orzeczonej tytułem obowiązku naprawienia szkody winna zostać pomniejszona o w/w kwotę i wynosić 490.435,32 złotych, gdyż zobowiązanie do naprawienia szkody nie może zmierzać do przysporzeń w majątku pokrzywdzonego, zaś obowiązek naprawie szkody od wszystkich oskarżonych, tj.A. L. (1),A. P.iW. D. (1)winien zostać orzeczony na rzecz pokrzywdzonego(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.w 1/3 części od każdego z nich.
Wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez przyjęcie w opisie czynu przypisanego oskarżonymA. L. (1),A. P.iW. D. (1), że działali oni również na szkodę pokrzywdzonego(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.i orzeczenie tytułem naprawienia wyrządzonej szkody od oskarżonegoA. L. (1)na rzeczBanku (...) SA- jako następcy prawnegoBanku (...) SA- kwoty 490.435,32 zł. zaś na rzecz(...) Sp. z o. o.z siedzibą wW.od oskarżonychA. L. (1),A. P.iW. D. (1)kwoty po 119.854,89 złotych od każdego z nich.
Przed szczegółowymi rozważaniami, które ukażą powody rozstrzygnięcia sądu odwoławczego, należy przypomnieć, że ustawodawca zawartością normatywnąart. 436 kpkupoważnił sądad quemdo ograniczenia zakresu rozpoznania środka odwoławczego (środków odwoławczych) do poszczególnych uchybień podniesionych przez stronę, m. in. jeśli rozpoznanie w tym zakresie jest wystarczające dla wydania orzeczenia, a rozpoznanie pozostałych uchybień byłoby przedwczesne. Dodać należy, że przepis powyższy ma zastosowanie nie tylko wówczas, gdy w postepowaniu odwoławczym rozpoznawany jest wyłącznie jeden środek odwoławczy, dotyczący jednego oskarżonego, ale także, gdy mamy do czynienia z dwoma, bądź większą ilością apelacji, dotyczących więcej niż jednego oskarżonego (por. D. Świecki, Komentarz do art. 436 kpk, System Informacji Prawnej LEX).
Zarzut, którego charakter oraz zasadność spowodowały ograniczenie rozpoznania niniejszej sprawy wyłącznie do niego właśnie, dotyczył obrazyart. 6 kpkw zw. zart. 85 § 1 i 2 kpkw zw. zart. 86 § 1 kpki został podniesiony w apelacji obrońcy oskarżonegoA. L.. Charakter tego zarzutu oraz okoliczności dowodowe i procesowe w jakich został sformułowany, powodowały że możliwe było, a nawet konieczne – na skutek jego uwzględnienia – wydanie przez sąd odwoławczy identycznego rozstrzygnięcia także w stosunku do pozostałych dwóch oskarżonych.
Na wstępie dalszych rozważań podkreślić należy, że zasadnicze znaczenie dla oceny zasadności wspomnianego zarzutu miały niewątpliwie wyjaśnienia złożone na rozprawie odwoławczej przez oskarżonegoA. L.. Będzie o nich jeszcze mowa poniżej, niezależnie jednak od ich treści wskazać należy, że także bez ich procesowego zaistnienia nie można byłoby wykluczyć zasadności omawianego zarzutu. Zawsze bowiem wówczas, gdy dwóch lub większa liczba oskarżonych, którym postawiono tożsamy zarzut przy działaniu wspólnie i w porozumieniu, sądmeritize szczególną ostrożnością winien podchodzić do sytuacji, kiedy oskarżeni ci w postępowaniu karnym mają jednego, wspólnego obrońcę. Owo działanie wspólne i w porozumieniu z reguły oznacza, a przynajmniej może oznaczać, że poszczególni sprawcy w różny sposób i w różnym zakresie zaangażowani byli w przestępczy proceder, spełniali różne role i podejmowali określone działania w pochodzie czynu zabronionego. Nie ulega wątpliwości, że z reguły okoliczności te będą miały znaczenie dla określenia zakresu odpowiedzialności karnej każdego z nich (choćby przez np. określenie kto pełnił rolę wiodącą, a kto pomocniczą czy wręcz marginalną), a co najmniej wymiaru ewentualnej kary. Oczywiste przy tym jest, że w interesie każdego oskarżonego będzie uzyskanie, najogólniej mówiąc, najkorzystniejszych dla siebie ustaleń faktycznych, a co za tym idzie, rozstrzygnięcia sądu. Równie oczywiste jest, że w związku z powyższym szczególnego znaczenia nabiera rola obrońcy, który w pierwszej kolejności winien dążyć do maksymalnego zindywidualizowania linii obrony, co może wiązać się z wzajemnym obciążaniem się przez oskarżonych w ich wyjaśnieniach. W takiej sytuacji prowadzenie obrony przez tego samego obrońcę musi nie tylko budzić wątpliwości, ale być wręcz niedopuszczalne. Oczywiście można sobie wyobrazić, że – mimo zaistnienia powyższych okoliczności – nie będzie kolizji interesów procesowych oskarżonych, choćby z uwagi na jednolitość linii obron, bądź wzajemnej akceptacji przez oskarżonych składanych przez nich wyjaśnień, w których nie kwestionują oni okoliczności podawanych przez pozostałych, nawet tych ich indywidualnie obciążających. Wówczas posiadanie wspólnego obrońcy w postępowaniu sądowym może nie budzić wątpliwości.
Ze specyficzną sytuacją będziemy mieli do czynienia wówczas, gdy stojący pod wspólnym zarzutem oskarżeni (tak jak w sprawie niniejszejA. L.iW. D.) w ogóle w toku całego postępowania nie składają wyjaśnień. W przypadku, gdy posiadają oni jednego obrońcę, okoliczność ta winna mobilizować sąd do szczególnej ostrożności przy ocenie ewentualnej sprzeczności interesów, przy uwzględnieniu wszystkich okoliczności faktycznych sprawy.
Z powyższych już choćby względów nie można było, zwłaszcza w realiach sprawy niniejszej,a prioriodrzucić zasadność zarzutu podniesionego przez obrońcęA. L. (1). Jednak właśnie w tych realiach, wynikających z wyjaśnień tego ostatniego, zasadność zarzutu obrazyart. 6 kpkiart. 85 § 1 i 2 kpkwydawał się oczywista.
Przypomnieć w tym miejscu należy, że stanowiona w treściart. 6 kpkfundamentalna dla procesu karnego zasada prawa do obrony funkcjonalnie realizowana jest przez cały szereg szczegółowych regulacji prawnych zawartych w wielu dalszych przepisach kodeksu postepowania karnego, w tym wart. 85 § 1 i 2 oraz art. 86 § 1 kpk. Z utrwalonego od dawna, a tym samym nie wymagającego przytaczania, dorobku judykatury i zbieżnych z nim poglądów prezentowanych w piśmiennictwie, wynika w sposób oczywisty, że realizacja prawa do obrony nie może ograniczać się wyłącznie do kwestii formalnej - posiadania obrońcy na wszystkich etapach postepowania karnego i ewentualnej formalnej obecności obrońcy przy czynnościach procesowych. Obrońca z jednej strony musi mieć zagwarantowaną możliwość rzeczywistego reprezentowania oskarżonego w toku procesu (np. poprzez możliwość wypowiadania się we wszystkich kwestiach mających znaczenie dla rozstrzygnięcia czy korzystania z inicjatywy dowodowej), z drugiej zaś musi on realizować w praktyce obowiązek rzeczywistego reprezentowania („bronienia”) poprzez podejmowanie w interesie mandanta wszelkich dopuszczalnych akcji i inicjatyw procesowych. Obrońcynie wolno(podkr. SA) w tym zakresie dopuścić się świadomego zaniechania działania, zwłaszcza jeśli rodziłoby to niekorzystne dla oskarżonego skutki procesowe. Takie zaniechanie może skutkować odpowiedzialnością dyscyplinarną adwokata czy radcy prawnego pełniącego funkcję obrońcy.
Z treści m. in.art. 85 § 2 kpkwynika jednoznacznie, że gwarantem realnego prawa do obrony jest sąd. W sprawie niniejszej, wobec treści wyjaśnień złożonych na rozprawie apelacyjnej przezA. L. (1), owe funkcje gwarancyjne musiał zrealizować sąd odwoławczy. W wyjaśnieniach tych oskarżony po raz pierwszy w postępowaniu przedstawił swoją wersję wydarzeń, w sposób jednoznaczny obciążającW. D. (1). Co jednak w kontekście zakazu reprezentowania przez jednego obrońcę oskarżonych o sprzecznych interesach szczególnie istotne, oskarżony przedstawił również kulisy ustanowienia obrońcy wspólnego zW. D. (1). Zarówno treść tych wyjaśnień jak i owe kulisy w sposób jednoznaczny świadczą, że prawo do obronyA. L. (1)mogło zostać naruszone i to w sposób wręcz rażący. Jeśli rzeczywiście został on (być może na skutek manipulacji) odwiedziony od złożenia wyjaśnień ewidentnie korzystnych dla siebie, a jednocześnie obciążającychW. D. (1), to niezależnie od możliwości postawienia ich wspólnemu obrońcy zarzutów dyscyplinarnych, nie można mieć wątpliwości, że obrońca ów nie wypełniał standardów rzetelnej obrony, a tym samymA. L. (1)nie miał zapewnionej ze strony reprezentującego go adwokata rzeczywistej obrony.
W tym stanie rzeczy należało uznać, że w toku postępowania przez Sądem Okręgowym doszło do oczywistego naruszenia prawa do obrony oskarżonegoA. L. (1)na skutek mającej wpływ na treść wyroku obrazyart. 85 § 1 i 2 kpk. Prowadzenie obrony jego samego oraz drugiego z oskarżonych, przez jednego obrońcę, które niezależnie od tego, że w świetle wyjaśnień oskarżonego może być oceniane jako nierzetelne, pozbawiało go możliwości realnego i skutecznego bronienia jego interesów. Trudno w takiej sytuacji także mówić zarówno o rzetelności postępowania jak i sprawiedliwości orzeczenia, które w jego wyniku w stosunku doA. L. (3)zapadło. W tym stanie rzeczy uchylenie zaskarżonego wyroku w stosunku do tego oskarżonego w celu ponownego rozpoznania sprawy było wręcz niezbędne.
Trzeba jednak także wskazać, że konsekwencją takiego rozstrzygnięcia w stosunku doA. L. (3)była konieczność wydania identyczne rozstrzygnięcia także w stosunku do pozostałych dwóch oskarżonych.
Złożenie wyjaśnień przezA. L. (3)(a z prawdopodobieństwem graniczącym z pewnością należy przypuszczać, że przy ponownym rozpoznaniu sprawy będzie on także wyjaśniał i to w zakresie przedmiotowym być może nawet szerszym niż przed sądem odwoławczym) w stosunku do pozostałych dwu oskarżonych wygenerowało zdecydowanie nową sytuację procesową. W szczególności w stosunku do oskarżonegoW. D. (1), któregoA. L. (3)w sposób jednoznaczny obciążył wiodącą rolą w popełnieniu przestępstwa. W tym stanie rzeczy uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania wyłącznie w stosunku do tego ostatniego, przede wszystkim uniemożliwiałoby podjęcie jakiejkolwiek obrony przezW. D. (1)przed depozycjamiA. L. (3). Co jednak istotniejsze, ponowne rozpoznanie sprawy, przy zdecydowanie wzbogaconym materiale dowodowym w postaci wyjaśnień oskarżonych (dość oczywiste wydaje się, żeW. D.w nowej sytuacji procesowej także zdecyduje się na złożenie wyjaśnień), pozwoli na pełniejszą realizację zasady prawdy materialnej. Nie można przy tym wykluczyć, a nawet należy oczekiwać, że ów bogatszy materiał dowodowy może wpłynąć na sytuację procesową trzeciego z oskarżonych –A. P.. Powodowało to, że nie tylko celowe, ale wręcz konieczne było uchylenie zaskarżonego wyroku nie tylko w całym zakresie przedmiotowym, ale także podmiotowym.
Rozpoznając sprawę niniejszą ponownie Sąd Okręgowy, bazując na zgromadzonym materiale dowodowym, zweryfikuje wiarygodność dotychczasowych i ewentualnie nowych stanowisk procesowych oskarżonych, dogłębnie oceniając i analizując ten materiał, dokona prawidłowych ustaleń faktycznych, w szczególności w zakresie roli jaką każdy z nich odegrał w popełnieniu zarzucanych przestępstw. To będzie oznaczało, że – w zależności od owych ustaleń – ponownego rozważenia będzie wymagała kwestia wysokości ewentualnie orzeczonych kar, uwzględniających zakres odpowiedzialności karnej każdego z oskarżonych oraz wymóg zachowania wewnętrznej sprawiedliwości rozstrzygnięcia. W tym stanie rzeczy, jak to już wcześniej zaznaczono, rozpoznanie sprawy niniejszej w zakresie pozostałych zarzutów zawartych w apelacjach obrońców oskarżonych i prokuratora należało uznać za przedwczesne, jakkolwiek celowym wydaje się, aby sąd I instancji rozważył przy wyrokowaniu argumentację zawartą we wniesionych w sprawie niniejszej środkach odwoławczych.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny orzekł jak w części dyspozytywnej.