Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 892/19
Data wyroku: 2019-11-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Izabela Głowacka-Damaszko, sędzia Jacek Witkowski
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art.386 § 4 kpc w zw. z art.148^1^ § 1 kpc

Sygn. akt III AUa 892/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 listopada 2019 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Jacek Witkowski
Sędziowie: Izabela Głowacka-Damaszko
Ireneusz Lejczak (spr.)
Protokolant: Magdalena Krucka
po rozpoznaniu w dniu 7 listopada 2019 r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawyR. W.
przeciwko Zakładowi ubezpieczeń Społecznych Oddział wW.
o wysokość emerytury
na skutek apelacjiR. W.
od wyroku Sądu Okręgowego w Jeleniej Górze Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 10 kwietnia 2019 r. sygn. akt VII U 819/18
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę przekazuje Sądowi Okręgowemu Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Jeleniej Górze do ponownego rozpoznania pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.

UZASADNIENIE
W dniu 09.08.2018 r.R. W.złożył wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalnego, przedkładając wraz z wnioskiem kserokopie angażu z tytułu pracy wRolniczym Kombinacie Spółdzielczym im. K. (...)wG.z siedzibą wB., a następnie w dniu 27.09.2018 r., ponownie złożył wniosek o przeliczenie świadczenia emerytalnego domagając się w nim uwzględnienia przy przeliczeniu kapitału początkowego okresu od 01.08.1980 r. do 04.08.1983 r. gdzie świadczył pracę dla Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wS.. Do wniosku dołączył oświadczenia współpracowników:M. M.,K. K.,S. H.,W. S.iE. S.. Decyzjami z 28.08.2018 r. i z 31.10.2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wW., na podstawie art. 114 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, odmówił wnioskodawcy prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury w związku z przeliczeniem kapitału początkowego. W uzasadnieniach decyzji organ podniósł, że nie wystąpiła żadna okoliczność uzasadniająca ponowne ustalenie wysokości kapitału początkowego wnioskodawcy ponieważ okres zatrudnienia w Rolniczym Kombinacie Spółdzielczym wG.został wcześniej uwzględniony przy ustaleniu kapitału początkowego wnioskodawcy, a dla wykazania okresu ubezpieczenia w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wS.nie są wystarczające oświadczenia świadków ponieważ środkiem dowodowym na potwierdzenie okresów pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej przebytych przed 15.11.1991 r. musi być zaświadczenie potwierdzające przepracowaną liczbę dni.
Wyrokiem z 10.04.2019 r., wydanym na posiedzeniu niejawnym (w trybieart. 1481§ 1 kpc), Sąd Okręgowy w Jeleniej Górze Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, oddalił odwołania wnioskodawcy od obu zaskarżonych decyzji. Na podstawie dokumentów zawartych w aktach ubezpieczeniowych wnioskodawcy doszedł Sąd Okręgowy do wniosku, że rzeczywiście organ rentowy w decyzji poprzedzającej zaskarżone obecnie decyzje uwzględnił już okres zatrudnienia od 03.05.1985 r. do 03.11.1988 r. wRolniczym Kombinacie Spółdzielczym im. K. (...)wG.do ustalenia wysokości kapitału początkowego wnioskodawcy. Odnosząc się natomiast do zatrudnienia wnioskodawcy w RSP wS.powołał się Sąd Okręgowy na wykładnię art. 6 ust. 2 pkt 12 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS, zgodnie z którą w stosunku do członków rolniczej spółdzielni produkcyjnej istotne znaczenie dla zaliczenia roku pracy do okresu zatrudnienia wymaganego do uzyskania świadczenia z ubezpieczenia społecznego jest przepracowanie w tym roku określonej ilości dniówek obrachunkowych, a nie faktyczny okres pozostawania w ubezpieczeniu. Dlatego też, w ocenie Sądu Okręgowego, okres tej pracy nie mógł być uznany na podstawie oświadczeń przedłożonych przez wnioskodawcę ponieważ środkiem dowodowym na potwierdzenie okresów pracy w rolniczej spółdzielni produkcyjnej przebytych przed dniem 15.11.1991 r. jest zaświadczenie potwierdzające liczbę przepracowanych dni.
Wyrok ten zaskarżył w całości apelacją wnioskodawca zarzucając orzeczeniu naruszenie art. 114 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS poprzez odmówienie wnioskodawcy prawa do emerytury oraz niesprecyzowanych w apelacji przepisówprawa spółdzielczegopoprzez błędne uznanie, że bycie członkiem spółdzielni nie jest tożsame z byciem jej pracownikiem. Zarzucił również apelujący zaskarżonemu wyrokowi sprzeczność ustaleń Sądu z treścią zebranego materiału dowodowego poprzez uznanie, że wnioskodawca nie dostarczył dowodów na to, że był zatrudniony w RSP wS.. W uzasadnieniu apelacji podniósł między innymi, że Sąd nie powołał w charakterze świadków osoby, które złożyły oświadczenia dotyczące pracy i zarobków otrzymywanych przez wnioskodawcę w RSP wS.. W oparciu o tak postawione zarzuty wniósł apelujący o zmianę zaskarżonego wyroku i uwzględnienie obu spornych okresów jako okresów ubezpieczenia, ewentualnie o przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania. Wniósł też apelujący o przesłuchanie na rozprawie apelacyjnej w charakterze świadków osoby, które podpisały oświadczenia dotyczące zatrudnienia w RSP wS..

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:

Sąd I instancji uzasadniając rozpoznanie sprawy na posiedzeniu niejawnym wskazał, że wnioskodawca nie zgłosił takich wniosków dowodowych, których „przeprowadzenie wymagałoby przeprowadzenia rozprawy”. Należało zatem przypomnieć, że wnioskodawca w celu ponownego przeliczenia kapitału początkowego przedłożył dotychczas nieprzedstawiane organowi rentowemu dokumenty: zaświadczenie z 20.09.1988 r. o wysokości wynagrodzenia podstawowego otrzymywanego przez wnioskodawcę od 1.05.1988 r. w Rolniczym Kombinacie Spółdzielczym wG.oraz oświadczenia pięciorga świadków na okoliczność warunków zatrudnienia i wynagradzania wnioskodawcy podczas zatrudnienia w Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej wS.. Dowody te zatem posiadały walor nowości, o którym mowa w art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. Natomiast to czy miały one wpływ na wysokość emerytury wnioskodawcy i w jakim wymiarze było przedmiotem niniejszego postępowania (istotą sporu). Sąd Okręgowy odnosząc się do zaświadczenia z 20.09.1988 r. uznał je za nieprzydatny dowód na okoliczność wysokości kapitału początkowego wnioskodawcy nie wyjaśniając kwestii, czy dokumentem tym wnioskodawca zamierza wykazywać tylko uwzględniony już przez stronę pozwaną fakt zatrudnienia w Rolniczym Kombinacie Spółdzielczym wG., czy też wysokość zarobków otrzymywanych tam przez wnioskodawcę od maja 1988 roku. Także w przypadku pisemnych oświadczeń świadków zatrudnienia wnioskodawcy w RSP wS.sąd I inicjacji w ogóle nie odniósł się do ich treści wychodząc z założenia, że oświadczenie te nie mają waloru dowodu na okoliczność rzeczywistego okresu ubezpieczenia wnioskodawcy w czasie zatrudnienie w tej spółdzielni, gdyż takim dowodem mogło być tylko zaświadczenie potwierdzające liczbę przepracowanych dni. Powyższe założenie było błędne, przy czym błąd nie wynikał z wadliwego rozumienia przez Sąd Okręgowy przepisu art. 6 ust. 2 pkt 12 ustawy o emeryturach i rentach z FUS lecz z nieuzasadnionej antycypacji wartości dowodowej wniosków dowodowych przed ich przeprowadzeniem, co skutkowało zaniechaniem ich przeprowadzenia i brakiem rozpoznania istoty sprawy. Słusznie wyszedł bowiem Sąd Okręgowy z założenia, że dla wykazania przez wnioskodawcę rzeczywistego okresu ubezpieczenia w RSP wS.nie jest wystarczające ustalenie ram czasowych trwania tego zatrudnienia, ale wykazanie przez niego okresów obrachunkowych – według parametrów przewidzianych wart. 4 dekretu z 4.03.1976r. o ubezpieczeniu społecznym członków rolniczych spółdzielni produkcyjnych i spółdzielni kółek rolniczych oraz ich rodzin(Dz.U. Nr 10, poz. 54). Zupełnie jednak niezasadnie uznał ten Sąd, że wykazanie to może nastąpić tylko kwalifikowanym dowodem w postaci zaświadczenia zawierającego liczbę przepracowanych w roku lub w miesiącu dni pracy. Taki pogląd jest odosobniony i odbiega od utrwalonego orzecznictwa tak sądów powszechnych jak i Sądu Najwyższego, że dla ustaleń faktycznych w tym zakresie nie ma ograniczeń dowodowych (por. uzasadnienie wyroku SN z 24.05.2012 r. II UK 255/11, wyrok SA w Łodzi z 6.08.2013 r. III AUa 1756/12, wyrok SA w Lublinie z 27.11.2013 r., II AUa 1060/13, wyrok SA w Katowicach z 13.11.2015 r. III AUa 51/15). Jak wynika z art. 4 ust. 1 cyt. dekretu za dzień pracy uważa się 8 godzin pracy. Z przedstawionych zaś przez wnioskodawcę oświadczeń świadków wynikało, że posiadali oni wiedzę co najmniej dotyczącą charakteru pracy wnioskodawcy. O tym natomiast, czy wiedza ta jest wystarczająca, a zeznania świadków przekonujące w kwestii rzeczywistego wymiaru czasu pracy przepracowanego przez wnioskodawcę można było wnioskować po przesłuchaniu świadków. W sytuacji nawet, gdyby wnioskodawca nie wnosił o przesłuchanie osób składających pisemne oświadczenia, to nie uwzględnienie tych oświadczeń wymagałoby odniesienia się do ich treści, czego nie uczynił Sąd w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku. Nie sposób jednak było jednoznacznie uznać, że apelujący nie składał wniosku o przesłuchania tych świadków. Sąd I instancji odstąpił od zasady rozpoznania sprawy na rozprawie, na podstawieart. 148(
    1)§ 1 kpc, w sytuacji, gdy nie był niesporny stan faktyczny, a przedstawione na jego ustalenie źródła dowodowe wymagały co najmniej sprecyzowania jaką okoliczność nimi wnioskodawca udowadnia (zaświadczenie z 20.09.1988 r.) oraz w jakiej formie dowód ma zostać przeprowadzony. Nie wystąpiły zatem – w ocenie sądu II instancji – przesłanki do wydania wyroku na posiedzeniu niejawnym. Skutkiem tych uchybień procesowych, polegających na co najmniej przedwczesnym zdyskwalifikowaniu wartości dowodowej wniosków dowodowych apelującego, było ich nieprzeprowadzenie, a przez to nierozpoznanie istoty sporu, co – w myślart. 386 § 4 kpc– uzasadniało uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd Okręgowy wyjaśni okoliczność jaką wnioskodawca wykazuje zaświadczeniem z 20.09.1988 r., a ponadto – wobec złożonego jednoznacznie w apelacji wniosku o przesłuchanie świadków:M. M.,K. K.,S. H.,W. S.iE. S.– przesłucha tych świadków na okoliczność dziennego, miesięcznego i rocznego wymiaru czasu pracy wnioskodawcy w okresie zatrudnienia w RSP wS.i w zależności od wyniku tych ustaleń rozstrzygnie spór.

    Izabela Głowacka-Damaszko Jacek Witkowski Ireneusz Lejczak

R.S.