Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1318/19
Data wyroku: 2019-12-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Patrycja Bogacińska-Piątek
Słowa kluczowe: Wysokość świadczenia
Podstawa prawna: art. 25 ust 1b ustawy z 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (tekst jednolity: Dz.U. z 2015 r., poz. 748)

Sygn. aktVIII U 1318/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 grudnia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

Sędzia Patrycja Bogacińska-Piątek

Protokolant

Iwona Sławińska

po rozpoznaniu w dniu13 grudnia 2019 r. w Gliwicach
sprawyK. P. (1)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
ouchylenie decyzji i wysokość świadczenia
na skutek odwołaniaK. P. (1)
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia16 maja 2019  r.nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję częściowo w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonejK. P. (1)prawo do przeliczenia emerytury przyznanej decyzją z dnia 18 grudnia 2013 roku w ten sposób, że zostanie ona obliczona z pominięciem przepisuart. 25 ustęp 1b ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, począwszy od 1 kwietnia 2019 roku;

2
w pozostałej części oddala odwołanie.

(-) Sędzia Patrycja Bogacińska-Piątek
sygn. akt VIII U 1318/19

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 maja 2019 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonejK. P. (2)uchylenia decyzji z dnia 18 grudnia 2013 roku i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu organ rentowy wskazał, że do ubezpieczonej nie ma zastosowania wyrok TK z 6 marca 2019 roku ponieważ była ona uprawniona do emerytury przyznanej na podstawieart. 88 ustawy Karta nauczyciela.
W odwołaniu ubezpieczona domagała się zmiany zaskarżonej decyzji przez wznowienie postępowania i uchylenie decyzji z 18 grudnia 2013 roku oraz przeliczenia emerytury z zastosowaniem wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 roku. Ubezpieczona stanęła na stanowisku, że nie miała uprawnień do emerytury nauczycielskiej ponieważ nie rozwiązała stosunku pracy na swój wniosek.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania i podał, że decyzją z dna 25 czerwca 2019 roku została uchylona zaskarżona decyzja jednak odmówiono uchylenia decyzji z dnia 18 grudnia 2013 roku ponieważ upłynęło 5 lat od doręczenia jej odpisu.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
K. P. (2)urodziła się w dniu (...).
Decyzją z dnia 23 kwietnia 2009 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury od dnia 1 marca 2009 roku. Jako podstawę prawną przyznania świadczenia ZUS wskazał przepisyustawy Karta Nauczyciela. Do ustalenia wysokości emerytury ZUS przyjął 32 lata i 10 miesięcy okresów składkowych i 2 lata, 8 miesięcy okresów nieskładkowych. Ubezpieczona spełniała warunki do przyznania emerytury na podstawieart. 46w zw. zart. 29 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Decyzją z dnia 18 grudnia 2013 roku organ rentowy przyznał ubezpieczonej prawo do emerytury z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego od 1 grudnia 2013 roku. Wysokość świadczenia ustalono z zastosowaniem przepisuart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychtj. z pomniejszeniem wysokości świadczenia obliczonego na zasadach art. 25 i 26 ustawy emerytalno-rentowej o kwotę będącą sumą kwot już wypłaconych emerytur.
W dniu 19 kwietnia 2019 roku ubezpieczona wniosła na podstawieart. 145a k.p.a.skargę o wznowienie postępowania i uchylenie decyzji o przyznaniu emerytury i jej obliczeniu z zastosowaniem art. 25 ust. 1b ustawy emerytalno-rentowej oraz o obliczenie emerytury bez zastosowania tego przepisu.
Po rozpoznaniu tego wniosku organ rentowy postanowieniem z dnia 16 maja 2019 roku wznowił postępowanie w sprawie emerytury przyznanej decyzją z dnia 18 grudnia 2013 roku. Następnie zaskarżoną decyzją z dnia 16 maja 2019 roku odmówił ubezpieczonejK. P. (2)uchylenia decyzji z dnia 18 grudnia 2013 roku i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu podał, że zgodnie zart. 146 § 1 k.p.a.uchylenie decyzji z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, na podstawie, którego została wydana decyzja, nie może nastąpić jeżeli od dnia, w którym została doręczona decyzja upłynęło 5 lat. Od doręczenia decyzji z dnia 18 grudnia 2013 roku upłynęło 5 lat i nie ma możliwości jej uchylenia. Ponadto wyroku TK nie stosuje się do ubezpieczonej, która ma emeryturę przyznaną na podstawieart. 88 ustawy Karta Nauczyciela.
Następnie ZUS wydał decyzję z 25 czerwca 2019 roku, którą uchylił decyzję z 16 maja 2019 roku. W uzasadnieniu wskazał, że ubezpieczona miała emeryturę na podstawie art. 46 w zw. z art. 32 ustawy emerytalno-rentowej i nie jest to emerytura, o której mowa w wyroku TK.
Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie akt organu rentowego.
Sąd zważył, co następuje:
odwołanie było częściowo zasadne.
W dniu 6 marca 2019 roku Trybunał Konstytucyjny wydał wyrok w sprawie P 20/16. Został on opublikowany w dzienniku ustaw z dnia 21 marca 2019 roku – Dz.U. z 2019r., poz. 539. W wyroku tym Trybunał Konstytucyjny stwierdził, żeart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2018r., poz. 1270 oraz z 2019r., poz. 39), w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017r., w zakresie, w jakim dotyczyurodzonych w (...)roku kobiet, które przed 1 stycznia 2013 roku nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W stanie faktycznym sprawy rozpoznawanej przez TK rzeczywiście chodziło o kobietęurodzoną w (...)roku, która miała prawo do wcześniejszej emerytury na podstawieart. 46w zw. zart. 29 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Nie oznacza to jednak, że wyroku tego nie można zastosować w przypadku ubezpieczonej.
Jak wynika z decyzji z dnia 25 czerwca 2019 roku organ rentowy wycofał się z twierdzenia, że ubezpieczona miała prawo do emerytury nauczycielskiej i uznał, że było to świadczenie przyznane na podstawie art. 46 w zw. z art. 32 ustawy emerytalno-rentowej. Istotnie, zgodnie ze stanowiskiem ubezpieczonej nie spełniała ona przesłanek do przyznania emerytury z art. 88 Karty nauczyciela. Zatem należy uznać, że w decyzji z dnia 23 kwietnia 2009 roku wskazana została błędna podstawa prawna do przyznania emerytury. Ubezpieczona spełniała zaś wszystkie warunki do przyznania emerytury na podstawie art. 46 w zw. z art. 29 ustawy emerytalno-rentowej. W decyzji z dnia 25 czerwca 2019 roku ZUS uznał jednak, że wcześniejsza emerytura ubezpieczonej była przyznana na podstawie art. 46 w zw. z art. 32 ustawy emerytalno-rentowej. W ocenie sądu do takiego stanu faktycznego również należy zastosować wyrok TK z 6 marca 2019 roku. Należy przypomnieć, że TK uznał, żeart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2018r., poz. 1270 oraz z 2019r., poz. 39), w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017r., w zakresie, w jakim dotyczyurodzonych w (...)roku kobiet, które przed 1 stycznia 2013 roku nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Zatem przesądzona została kwestia niezgodności zKonstytucjąart. 25 ust. 1b ustawy emerytalno-rentowej w stosunku do kobiet z 1953 roku, które miały, w czasie wskazanym przez TK, wcześniejszą emeryturę na podstawie art. 46 ustawy emerytalno-rentowej, a nie tylko na podstawie art. 46 w zw. z art. 29 tej ustawy. Z kolei art. 46 ustawy emerytalno-rentowej odnosi się także do art. 32 tej ustawy. W tej sytuacji nie ma przeszkód do zastosowania wyroku TK do ubezpieczonej.
Przepis art. 25 ust.1b ustawy emerytalnej został dodany przez art. 1 pkt 6b ustawy z 11 maja 2012 roku o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych i niektórych innych ustaw ( Dz.U. z 2012r., poz.637 ) z dniem 1 stycznia 2013 roku.
Stanowi on, że jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę częściową lub emeryturę na podstawie przepisówart. 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku– Karta Nauczyciela ( Dz.U. z 2018r., poz. 967 ), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa wart. 24, ustaloną zgodnie zust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne.
Zgodnie zart. 190 ust. 1 i ust. 3 zdanie pierwsze Konstytucji RPorzeczenia Trybunału Konstytucyjnego mają moc powszechnie obowiązującą i są ostateczne. Wchodzą w życie, co do zasady z dniem ogłoszenia. W judykaturze podkreśla się, że ogłoszenie wyroku Trybunału Konstytucyjnego we właściwym organie publikacyjnym jest równoznaczne z utratą mocy obowiązującej zakwestionowanego aktu normatywnego lub jego przepisu wyłącznie w zakresie określonym w sentencji wyroku. Wejście orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego w życie powoduje co do zasady utratę mocy obowiązującej zakwestionowanego przepisu ze skutkiem ex tunc ( wstecz ) czyli tak, jak gdyby dany przepis nigdy nie obowiązywał. Skutki prawne w stosunku do wydanych decyzji lub orzeczeń, w następstwie stwierdzenia niekonstytucyjności ustawy powstają ex tunc. Od tej zasady istnieją wyjątki między innymi określone wart. 190 ust. 3 Konstytucji RP, z którego wynika, że wejście w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego może być odroczone na okres do osiemnastu miesięcy jeśli chodzi o ustawę, czy też dwunastu miesięcy w przypadku innego aktu normatywnego. Innym wyjątkiem od zasady wstecznej mocy obowiązującej orzeczeń Trybunału jest sytuacja, w której skuteczność wyroku Trybunału Konstytucyjnego ex tunc naruszałaby zasadę ochrony praw słusznie nabytych ( wyrok Sądu Najwyższego z 26 stycznia 2011 roku., II CSK 335/10, Lex nr 787045 ).
Zgodnie z przepisemart. 190 ust. 4 Konstytucji RPorzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Decyzja z dnia 18 grudnia 2013 roku jest ostateczną decyzją administracyjną. Wznowienie postępowania dotyczącego tej decyzji mogło zostać przeprowadzone w trybie przepisówKodeksu postępowania administracyjnego. Zgodnie z przepisemart. 145 a § 1 k.p.a.można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Po myśliart. 145a § 2 k.p.a.w sytuacji określonej w§ 1skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
W niniejszej sprawie nie było sporne, że skarga o wznowienie postępowania została wniesiona przez ubezpieczoną w terminie zakreślonym przez przepisart. 145a § 2 k.p.a.W związku z powyższym organ rentowy na podstawieart. 149 § 1 k.p.a.wydał postanowienie o wznowieniu postępowania. Następnie zaskarżoną decyzją odmówił uchylenia decyzji z dnia 18grudnia 2013 roku i stwierdził, że została ona wydana z naruszeniem prawa. Podstawą prawną w tym zakresie był przepisart. 151 § 2 k.p.a.w zw. z 146§ 1 k.p.a.Przepisy te nakazują wydanie decyzji odmawiającej uchylenia decyzji, która została wydana na podstawie przepisu co do, którego Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności zKonstytucją, ale od jej doręczenia upłynęło 5 lat. W takim wypadku stwierdza się jedynie wydanie decyzji objętej skargą o wznowienie postępowania z naruszeniem prawa.
W ocenie sądu zaskarżona decyzja z dnia 16 maja 2019 roku jest prawidłowa co do odmowy uchylenia decyzji z dnia 18 grudnia 2013 roku ponieważ znajduje oparcie w przepisach prawa. Organ rentowy nie miał innej możliwości wzruszenia ostatecznej decyzji z dnia 18 grudnia 2013 roku.
Ponieważ ubezpieczona wniosła także o obliczenie świadczenia z pominięciem niekonstytucyjnego przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalno-rentowej należy mieć na uwadze przepisart. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Stanowi on, że w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. Przepisart. 114 ust. 1ezakreśla terminy do ponownego ustalenia wysokości świadczenia jednak nie stosuje się go - z mocyart. 114 ust. 1f- jeżeli osoba zainteresowana nabędzie prawo do świadczenia w wyższej wysokości. W ocenie sądu publikacja wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 roku w sprawie P 20/16, która mała miejsce w dniu 21 marca 2019 roku była ujawnieniem nowej okoliczności polegającej na niezgodności zKonstytucją RPprzepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalno-rentowej w odniesieniu do kobieturodzonych w (...)roku, które przed 1 stycznia 2013 roku nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy. W związku z powyższym sąd orzekł jak w pkt 1 wyroku. Zgodnie z przepisem art. 133 ust. 1 pkt 1 ustawy emerytalno-rentowej prawo do przeliczenia emerytury przyznano od 1 kwietnia 2019 roku tj. od daty publikacji wyroku Trybunału Konstytucyjnego z uwzględnieniem, że ubezpieczona wniosek do ZUS złożyła w kwietniu 2019 roku. Brak podstaw do obliczenia emerytury z powszechnego wieku emerytalnego z pominięciem art. 25 ust. 1b ustawy za wcześniejszy okres.
Bez znaczenia było w sprawie czy emerytura z powszechnego wieku emerytalnego obliczona z pominięciem przepisu art. 25 ust. 1b ustawy emerytalno-rentowej będzie świadczeniem korzystniejszym od wcześniejszej emerytury. Ubezpieczona ma co do zasady prawo do przeliczenia emerytury z powszechnego wieku emerytalnego na podstawie przepisu art. 114 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Jeśli okaże się, że emerytura wcześniejsza jest świadczeniem korzystniejszym będzie ona wypłacana na podstawie art. 95 ust. 1 ustawy emerytalno-rentowej.
Ponieważ decyzja z dnia 25 czerwca 2019 roku nie zaspokajała roszczenia ubezpieczonej sąd rozpoznał merytorycznie odwołanie od decyzji z 16 maja 2019 roku na podstawieart. 47713§ 1 k.p.c.
(-) sędzia Patrycja Bogacińska-Piątek