Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 2326/18
Data wyroku: 2019-02-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krystyna Dobrowolska

Sygnatura akt II Ca 2326/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 28 lutego 2019 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SO Krystyna Dobrowolska

Protokolant: stażysta Robert Nędza
po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2019 r. w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwaS. P.
przeciwko(...)Towarzystwu (...)z siedzibą wW.

o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej od wyroku Sądu Rejonowego w Wieliczce z dnia3 sierpnia 2018 r., sygnatura akt I C 120/18

1
oddala apelację;

2
zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 900 zł (dziewięćset złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Krystyna Dobrowolska

UZASADNIENIE
Niniejsza sprawa podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, a Sąd odwoławczy nie prowadził postępowania dowodowego, dlatego też stosownie do treściart. 50513§ 2 k.p.c., uzasadnienie zaskarżonego orzeczenia ograniczone zostało jedynie do wyjaśnienia jego podstawy prawnej wraz z przytoczeniem zastosowanych przepisów prawa.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie. Nie doszło do naruszenia przepisów prawa procesowego ani materialnego wskazanych w apelacji.
Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił stan faktyczny i ocenił zebrany materiał dowodowy nie naruszającart. 233 § 1 k.p.c.poprzez przyjęcie, jakoby przedstawiciel pozwanejŁ. S.
zaniechał przedstawienia powódce informacji o kosztach przedwczesnego rozwiązania umowy ubezpieczenia. Fakt, że powódka otrzymała OWU przed zawarciem umowy, nie ma większego znaczenia, wobec tego, że postanowienia umowy w zakresie świadczenia wykupu są zawiłe i niezrozumiałe.

Decyzja nr (...)Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Delegatura wK.z dnia 15 marca 2016 r. ((...)) wskazywała, że przyjęcie zobowiązania złożonego przez Spółkę miało na celu poprawę sytuacji konsumenta w przypadku rezygnacji z umowy ubezpieczenia w określonych w warunkach ubezpieczenia terminach. Prezes Urzędu podkreślił, że wprowadzenie nowych zasad nie jest równoznaczne z zamknięciem konsumentom drogi do dochodzenia przed sądem prawnie chronionych interesów, wynika to też z aneksu w § 5 - zawarcie aneksu nie zamyka ubezpieczonemu drogi do dochodzenia roszczeń na drodze cywilnoprawnej, przewidzianych w powszechnie obowiązujących przepisach prawa, w tym zakresie wysokości Świadczeń Wykupu.
Postanowienia abuzywne nie wiążą konsumentów od chwili zawarcia umowy – w tym zakresie umowa między stronami jest od początku bezskuteczna, a zmiany następujące po zawarciu umowy nie powodują, że klauzula przestaje być abuzywna. Przesądził o tym Sąd Najwyższy w uchwale 7 sędziów z dnia 20 czerwca 2018 roku, sygn. akt: III CZP 29/17 -ujęta w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia.
Zmiana umowy, która nastąpiła w wyniku wykonania przez Pozwaną aneksu nie ma wpływu na ocenę abuzywności.
W świetleart. 3851§ 1 k.c.nie można uznać za niedozwolone tych postanowień umowy, które określają główne świadczenia stron, chyba, że nie zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Zgodnie zart. 805 § 1 k.c.przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swego przedsiębiorstwa, spełnić określone świadczenie w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku, a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę.
Stosownie do § 2 pkt 2 tego artykułu, świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie umówionej sumy pieniężnej, renty lub innego świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku w życiu osoby ubezpieczonej.
Treść umowy zawartej przez strony wskazała, że głównym świadczeniem Powódki była zapłata składek, a Pozwanej - obowiązek wypłaty bądź to świadczenia z tytułu dożycia, bądź z tytułu śmierci ubezpieczonego, a już na pewno nie wartość wykupu. Tym samym, tylko postanowienia określające wysokość składki oraz wartości jakie zostaną wypłacone w sytuacji zajścia tych zdarzeń, mogą zostać uznane za określające główne świadczenia stron.
Poglądy na temat świadczenia wykupu są rozbieżne, jednakże nawet gdyby świadczenie to uznać za główne, to zostało sformułowane w sposób niejednoznaczny i niezrozumiały.
Sama wartość świadczenia wykupu była niemożliwa do ustalenia w chwili zawarcia Umowy, gdyż o wartości kształtujących ją jednostek funduszy decydowała sytuacja na rynku finansowym, przy czym zapisy odnoszące się do świadczenia wykupu zamieszczono w różnych częściach obszernego dokumentu jaki stanowią OWU, a mianowicie w § 2 ust. 1 pkt 25, 33-34, § 10 ust. 1 i 2, § 23, jak również w ust. 15 załącznika nr 1 OWU i aby ustalić w jaki sposób kształtowana będzie wartość świadczenia wykupu należy rozpatrywać je łącznie, poszukując odnoszących się do tego świadczenia postanowień w różnych częściach OWU.
Jako dobre obyczaje należy rozumieć normy postępowania niesprzeczne z etyką, moralnością czy społecznymi obyczajami. W niniejszej sprawie mamy do czynienia z brakiem równowagi kontraktowej stron. To strona pozwana w sposób jednostronny zadecydowała o zatrzymaniu przez nią części wartości rachunku w związku z wcześniejszym rozwiązaniem umowy i to na niekorzyść konsumenta.
Za sprzeczne z dobrymi obyczajami należy uznać także takie ukształtowanie stosunku prawnego z konsumentem, który w wyniku rozwiązania umowy traci znaczną część ze zgromadzonych na rachunku środków. Nieuzasadnione jest bowiem obciążanie konsumenta wygórowanymi kosztami, niezwiązanymi z rzeczywistymi kosztami ponoszonymi przez przedsiębiorcę w tym zakresie, co Sąd Rejonowy wyczerpująco wyjaśnił. Wysokości zatrzymywanej przez Pozwaną kwoty nie tłumaczy konieczność rozliczenia kosztów takich jak prowizje dla pośredników, koszty wystawienia polis czy reklamy i promocji produktów ubezpieczeniowych. Koszty te są takie same bez względu na wysokość wpłacanych składek. Fakt, że strona pozwana faktycznie poniosła koszty związane z wypłatą pośrednikowi prowizji, nie usprawiedliwia przerzucenia odpowiedzialności za poniesienie tych kosztów na konsumenta.
Pozwana w trakcie trwania ochrony ubezpieczeniowej, pobiera szereg innych opłat związanych z wykonywaniem umowy, w szczególności: opłatę wstępną, opłatę za udzielenie tymczasowej ochrony ubezpieczeniowej, opłatę za ryzyko, opłatę administracyjną, opłatę za zarządzanie aktywami rachunku jednostek funduszy, opłatę za zarządzanie aktywami portfeli modelowych, opłatę operacyjną i inne opłaty z tytułu dodatkowych usług.
Zgodnie z § 24 ust. 15 OWU opłaty te służą pokrywaniu kosztów związanych z obsługą i administrowaniem Umową. W konsekwencji, pobieranie opłat z każdym miesiącem pomniejsza liczbę jednostek uczestnictwa posiadanych przez konsumenta. Stawki opłaty zostały jednostronnie narzucone przez Pozwaną.
Sąd I instancji słusznie określił, iż agent ubezpieczeniowy, tj. świadekŁ. S.przedstawił na spotkaniu z Powódką oraz jej mężem warunki umowy jako korzystne, gwarantujące zysk,  zaniechał natomiast przedstawienia informacji o kosztach przedwczesnego rozwiązania umowy ubezpieczenia.
Sąd Rejonowy słusznie nie uwzględnił zarzutu Pozwanej o zużyciu wzbogacenia, skoro środki pochodzące ze składek wpłaconych przez powódkę zużytkowała na pokrycie kosztów prowadzonej przez siebie działalności, w tym na zwolnienie się z długu wobec osoby wykonującej w jej imieniu czynności agencyjne.
Niezasadny jest także zarzut naruszeniaart. 65 § 1 i § 2 k.c.w zw. zart. 13 ust. 4 pkt 2, pkt 5 i pkt 6 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o działalności ubezpieczeniowej, obowiązującej w czasie zawarcia i obowiązywania umowy między stronami.
Istnieją określone przepisy adresowane do pozwanej, wskazujące jak powinna ona prowadzić swoją działalność także w zakresie określania wysokości składek, czy zapewnienia wykonania swoich zobowiązań. Dla powódki jako konsumenta znaczenie ma jednak treść zawartej umowy, a ta nie wskazuje konkretnych kwot, które powódka będzie musiała ponieść w wypadku przedterminowego rozwiązania umowy, na poczet jakich konkretnie i kwotowo określonych kosztów pozwanej te kwoty będą zatrzymane.
Pozwana jest profesjonalistą, ponadto autorem wzorca umownego, na którego treść powódka w ogóle nie miała wpływu. Wydaje się możliwe takie skonstruowanie warunków umowy, by zachowując dyspozycje przepisów adresowanych do pozwanej, jednocześnie rzeczowo i konkretnie przedstawić konsumentowi jego prawa i obowiązki, bez zatajania okoliczności niekorzystnych. Pozwoliłoby to konsumentowi świadomie ocenić, czy jest zainteresowany taką umową (czy jest dla niego korzystna, z jakimi negatywnymi skutkami powinien się liczyć) i świadomie do niej przystąpić.
Sąd I instancji nie stwierdził, że pozwana nie ma prawa pokrycia poniesionych przez siebie kosztów, jednak na gruncie OWU te koszty nigdzie nie zostały wprost, konkretnie podane.
Niezasadny jest także zarzut odnoszący się do odsetek. Żądanie zwrotu świadczenia w niniejszej sprawie ma charakter bezterminowy. Zatem termin spełnienia takiego świadczenia musi być wyznaczony zgodnie zart. 455 k.c., a więc niezwłocznie po wezwaniu skierowanym przez wierzyciela. Pozwana odebrała pismo w tej sprawie w dniu 25 lipca 2017 r., więc termin płatności mijał w dniu 1 sierpnia 2017 r.
Stosowane przez stronę pozwaną postanowienia umowne dotyczące ustalenia wysokości „świadczenia wykupu" stanowiły niedozwolone postanowienia umowne i nie mogły być wiążące dla Powódki. Kształtują one bowiem prawa i obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy.
Z powyższych względów apelację należało oddalić –art. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.§ 1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 391 § 1 k.p.c.oraz na postawie§ 2 pkt 4w zw. z § 10 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U.0 2015 poz. 1804 ze zm.).