Sąd Rejonowy w Mrągowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 62/19
Data wyroku: 2019-05-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Połomski

Sygn. akt: I C 62/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 maja 2019 roku
Sąd Rejonowy w Mrągowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Krzysztof Połomski

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Milena Urbanowicz

po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2019 roku w Mrągowie
na rozprawie
sprawy z powództwa Prokuratora Rejonowego w Mrągowie
przeciwkoH. K.,W. K.iA. K.
o uzgodnienie treści księgi wieczystej z rzeczywistym stanem prawnym

I
uzgadnia treśćksięgi wieczystej (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Mrągowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych z rzeczywistym stanem prawnym w ten sposób, że nakazuje, by w dziale II tej księgi wieczystejw miejsce dotychczas wpisanych współwłaścicieli nieruchomościi przypisanych im udziałów wpisać prawo własności na rzecz:

a
H. K., córkiJ.iW.(PESEL: (...)) – w udziale 3/6 części,

b
A. K., córkiR.iH. E.(PESEL: (...)) – w udziale 2/6 części,

c
W. K., córkiJ.iW.(PESEL: (...)) –w udziale 1/6 części,

II
nie obciąża pozwanych kosztami procesu,

III
oddala wniosek pozwanychH. K.iA. K.o zasądzenie od powoda kosztów procesu.

Sygn. aktI C 62/19

UZASADNIENIE
Powód Skarb Państwa – Prokurator Rejonowy w Mrągowie wystąpił z powództwem przeciwkoH. K.,W. K.iA. K.o uzgodnienie treściksięgi wieczystej (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Mrągowie z rzeczywistym stanem prawnym poprzez dokonanie w dziale II tej księgi prawidłowego określenia wielkości udziałów poprzez wskazanie, żeH. K.przysługuje udział wielkości 3/6,A. K.2/6, aW. K.1/6 udziału. Nadto wniósł o obciążenie pozwanych kosztami postępowania.
Uzasadniając zgłoszone powództwo wskazał, że nieruchomość, dla której prowadzona jestksięga wieczysta (...), była nabyta przezJ. Z.w dniu29 września 1949 roku, a więc już w trakcie trwania jego związku małżeńskiego zW. Z.. Z tego względu nieruchomość stanowiła współwłasność małżonkówJ.iW. Z. (1), tymczasem Sąd dokonujący wpisów po postępowaniach spadkowychpoJ. Z.iW. Z. (2)błędnie przyjął, że właścicielem nieruchomości był wyłącznieJ. Z..
W odpowiedzi na pozew pozwaneH. K.iA. K.uznały żądanie pozwu, przy czym wniosły o oddalenie w całości żądania obciążenia ich kosztami postępowania.
W uzasadnieniu potwierdziły okoliczności powstania błędnych wpisów w treści przedmiotowej księgi wieczystej. Oświadczyły również, że obciążanie ich kosztami postępowania byłoby niesprawiedliwe, gdyż to one są pokrzywdzone błędnymi wpisamiw treści księgi.
W piśmie procesowym z dnia 30 kwietnia 2019 roku pozwaneH. K.iA. K.wniosły o zasądzenie od powoda na ich rzecz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
PozwanaW. K.nie przedłożyła odpowiedzi na pozew, natomiast jej pełnomocnik na rozprawie w dniu 8 maja 2019 roku oświadczył, że nie oponuje żądaniu pozwu, natomiast nie widzi podstaw do zasądzenia od Skarbu Państwa kosztów procesu. Wniósł także o nieobciążanie pozwanej kosztami procesu.
Sąd ustalił, co następuje:
W dniu 31 grudnia 1949 roku Sąd Grodzki wM.Oddział Ksiąg Wieczystych dokonał wpisu prawa własności nieruchomości położonej wM.przyul. (...)o ówczesnym numerze porządkowym 10 o powierzchni około 1.856 m2na rzeczJ. Z..J. Z.pozostawał wówczas w związku małżeńskim zW. Z.zawartym w dniu 19 lipca 1938 roku.
(bezsporne, a nadto dowód: dokumenty z postępowania wieczystoksięgowego – k. 10-13,k. 17-24, dokumenty znajdujące się w aktach księgi wieczystej OL1M/00000173/4, świadectwo ślubu – k. 16, k 34)
J. Z.zmarł w dniu 11 maja 1975 roku wO.. Sąd RejonowywB.postanowieniem z dnia 27 lipca 1978 roku stwierdził, że spadek po nimna podstawie ustawy nabyły żona spadkodawcyW. Z. (2)oraz córki spadkodawcyH. K.iW. K.– po 1/3 części.
(dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Biskupcu z dnia 27 lipca 1978 roku sygn. aktI Ns 76/78 – k. 15, a także w aktach sprawy I Ns 76/78)
W. Z. (2)zmarła w dniu 25 listopada 1980 roku wM.. Sąd Rejonowy w Mrągowie postanowieniem z dnia 1 grudnia 2005 roku stwierdził, że spadek po niejna podstawie testamentu z dnia 10 kwietnia 1978 roku nabyły córka spadkodawczyniH. K.i wnuczka spadkodawczyniA. K.– po 1/2 części.
(dowód: postanowienie Sądu Rejonowego w Mrągowie z dnia 1 grudnia 2005 roku sygn. aktI Ns 162/05 – k. 14, a także w aktach sprawy I Ns 162/05)
Aktualnie w treściksięgi wieczystej (...)w dziale II wpisane jest prawo własności na rzeczH. K.w 3/6 części,W. K.w 2/6 części orazA. K.w 1/6 części.
(bezsporne, a nadto dowód: zawiadomienie o wpisie – k. 46, dokumenty znajdujące sięw aktach księgi wieczystej OL1M/00000173/4)
Sąd zważył, co następuje:
Zgłoszone powództwo jest zasadne i zasługiwało na uwzględnienie.
Żądanie pozwu oparte zostało o art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1982 rokuo księgach wieczystych i hipotece (tekst jednolity: Dz. U. z 2018r. poz. 1916 ze zm.). Zgodnie z jego treścią w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionymw księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym osoba, której prawo nie jest wpisane lub jest wpisane błędnie albo jest dotknięte wpisem nieistniejącego obciążenia lub ograniczenia, może żądać usunięcia niezgodności.
Powództwo przewidziane wart. 10 ust. 1 ustawy o księgach wieczystych i hipotecejestsui generispowództwem o ustalenie (art. 189 kpc), od którego odróżnia je wprawdzie odmienność podstawy prawnej i funkcji, ale upodabnia przesłanka interesu prawnegow ustaleniu rzeczywistego stanu prawnego. Jakkolwiek w doktrynie i orzecznictwie sądowym wyrażane są różne zapatrywania co do charakteru tego powództwa, to stwierdzić należy,iż niezależnie od wyjaśnienia jego charakteru przy rozpoznaniu tego typu sprawy przedmiotem postępowania dowodowego jest ustalenie, czy istotnie zachodzi niezgodność między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym, uzasadniająca jej usunięcie przez dokonanie prawidłowych wpisów. Powództwo z art. 10 w/w ustawy służy jednocześnie obaleniu domniemania ustanowionegow art. 3 tej ustawy, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym a prawo wykreślone nie istnieje. Ciężar dowodu, że rzeczywisty stan prawny nieruchomości jest odmienny od ujawnionego w księdze wieczystej spoczywa zatem na stronie powodowej (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 stycznia 2012 roku sygn. akt IV CSK 309/11, publ. LEX nr 1125290).
W piśmiennictwie podkreśla się, że powództwo przewidziane wart. 10 ust. 1 ustawyo księgach wieczystych i hipotecejest jedyną drogą umożliwiającą trwałe i skuteczne wobec wszystkich obalenie domniemania ustanowionego w art. 3 ustawy, iż prawo jawne z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, a prawo wykreślone nie istnieje. Wprawdzie możliwe jest podważanie tych domniemań także w innych postępowaniach, w których rzeczywisty stan prawny nieruchomości ma znaczenie jako przesłanka zgłaszanych żądań lub obrony przed nimi, jednak wówczas skutki obalenia domniemania ograniczają się do tego postępowania i jego stron, nie uzasadniając zmiany treści wpisów figurujących w księdze. Wyrok wydany w wyniku uwzględnienia powództwa przewidzianego w art. 10 ust. 1 ustawy jest natomiast podstawą skorygowania stanu prawnego ujawnionego w księdze wieczystej.
W ocenie Sądu przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe jednoznacznie wykazało, iż treść działu IIksięgi wieczystej (...)jest w chwili obecnej niezgodna z rzeczywistym stanem prawnym. Stan faktyczny w niniejszej sprawie był pomiędzy stronami bezsporny i z ustaleń tych w sposób jednoznaczny wynika, żeJ. Z.– nabywając prawo własności w/w nieruchomości – pozostawał w związku małżeńskim zW. Z.zawartym w dniu 19 lipca 1938 roku. Zgodnie zaś z uchwałą Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 1968 roku nabyty w czasie trwania małżeństwa przez jednego z małżonków przed dniem 1 października 1950 roku majątek, który został objęty wspólnością ustawową z mocy art. XVIII przepisów wprowadzających kodeks rodzinyz 1950 roku, należy również traktować w chwili wejścia w życiekodeksu rodzinnegoi opiekuńczego z 1964 rokujako majątek nabyty w czasie trwania wspólności ustawowej (vide: uchwała Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 1968 roku sygn. akt III CZP 102/67, publ. OSNC 1968/8-9/133).
Nie ulega wątpliwości, iż spadek poJ. Z.na podstawie ustawy nabyły żona spadkodawcyW. Z. (2)oraz córka spadkodawcyH. K.iW. K.– po 1/3 części, zaś spadek poW. Z. (2)na podstawie testamentu z dnia 10 kwietnia 1978 roku nabyły córka spadkodawczyniH. K.i wnuczka spadkodawczyniA. K.– po 1/2 części. W tej sytuacji zatem – przyjmując,że prawo własności nieruchomości objętejksięgą wieczystą (...)stanowiło przedmiot małżeńskiej wspólności majątkowej spadkodawców – aktualnie w dziale II tej księgi winno być wpisane prawo własności na rzeczH. K.w udziale 3/6 części,A. K.w udziale 2/6 części orazW. K.w udziale1/6 części.
Skoro zatem ustalony przez Sąd – w wyniku przeprowadzenia postępowania dowodowego – stan faktyczny i prawny jest sprzeczny z aktualnymi wpisamiwksiędze wieczystej (...), to należało uwzględnić żądanie uzgodnienia tych wpisów z rzeczywistym stanem prawnym w sposób wskazany w pozwie.
Mając zatem na uwadze powyższe względy – na podstawie art. 10 ust. 1 ustawy z dnia 26 lipca 1982 roku o księgach wieczystych i hipotece – orzeczono jak w punkcie I wyroku
W ocenie Sądu w realiach sprawy brak było podstaw do obciążania pozwanych kosztami procesu. Wadliwość wpisów wksiędze wieczystej (...)nie byław żaden sposób zawiniona przez którąkolwiek z pozwanych, wobec czego orzeczono –na podstawieart. 102 kpc– jak w punkcie II wyroku.
W okolicznościach sprawy na uwzględnienie nie zasługiwał natomiast wniosek pozwanychH. K.iA. K.o zasądzenie od powoda kosztów procesu (pkt III wyroku). Wprawdzie stan nieprawidłowości wpisów wksiędze wieczystej (...)powstał faktycznie na skutek działań różnych organów publicznych, to jednak niniejsze postępowanie zostało zainicjowane przez prokuratora, który wziął na siebie ciężar naprawienia zaistniałej sytuacji, chroniąc w ten sposób ważny interes prywatny pozwanych. To prokurator przygotował i wniósł do tutejszego Sądu pozew, który doprowadził do wydania rozstrzygnięcia zgodnego z oczekiwaniami pozwanych, a w realiach sprawy udział pełnomocnika profesjonalnego po stronie pozwanej nie był niewątpliwie niezbędny. W ocenie Sądu zasądzanie na rzecz pozwanych kosztów procesu pozostawałobyw jaskrawej sprzeczności z elementarnym poczuciem sprawiedliwości, szczególnie mającna uwadze fakt odstąpienia od obciążania pozwanych kosztami powstałymi w toku tego postępowania.
/-/ SSR Krzysztof Połomski