Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 283/18
Data wyroku: 2019-08-06 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Hanna Woźniak
Słowa kluczowe: Spadek
Podstawa prawna: art. 948 kc
Teza: Spadkodawcy nieświadomi zasady sukcesji uniwersalnej, przeznaczając w testamencie poszczególne przedmioty poszczególnym osobom, pozostawiają sądowi wyliczenie udziałów spadkowych, w jakich poszczególni spadkobiercy dziedziczą.

Sygn. akt: I Ns 283/18

POSTANOWIENIE
Dnia 6 sierpnia 2019 r.
Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Hanna Woźniak

Protokolant

sekretarz Jacek Kutta

po rozpoznaniu w dniu 6 sierpnia 2019 r. w Wąbrzeźnie na rozprawie
sprawy z wnioskuM. F.
z udziałemM. Ł.,J. F.,L. Ł.,I. W. (1)
o stwierdzenie nabycia spadku poA. F.

postanawia:

1
stwierdzić, że spadek poA. F.córceB.iW.zmarłej dnia(...)roku wR., ostatnio zwykle przebywającej wR., na podstawie testamentu własnoręcznego z dnia 06 maja 2015 roku nabyli z dobrodziejstwem inwentarza: jej mążJ. F.synE.iD.w 69/282 (sześćdziesięciu dziewięciu dwieście osiemdziesiątych drugich) części oraz dzieci jej iJ.:L. Ł.w 26/282 (dwudziestu sześciu dwieście osiemdziesiątych drugich) części iM. F.w 187/282 (stu osiemdziesięciu siedmiu dwieście osiemdziesiątych drugich) części,

2
wydatkami poniesionymi w sprawie obciążyć Skarb Państwa,

3
ustalić, że w pozostałym zakresie wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty związane ze swym udziałem w sprawie.

SSR Hanna Woźniak

ZARZĄDZENIE
1.(...),
2.(...)
Sędzia:H. W.
Sygn. akt I Ns 283/18

UZASADNIENIE
M. F.wniósł o stwierdzenie nabycia spadku po matceA. F.zmarłej(...). wR..

Sąd ustalił, co następuje:
A. F.córkaB.iW.zmarła(...)wR., a ostatnio stale przebywała wR.. Była dwa razy zamężna: zJ. Ł.i zJ. F.. Z pierwszego związku urodzili się:I. W. (2) z domu Ł.,L. Ł.iM. Ł., a z drugiego małżeństwa –M. F.. Innych dzieci nie miała. Pozostawiła testament własnoręczny z dnia 06 maja 2015r. Nikt z potencjalnych spadkobierców do dnia 17 stycznia 2019r. nie złożył oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku(dowód: zapewnienie spadkowe – nagranie rozprawy z 17 stycznia 2019r. od 00:06:49 do 00:13:31, odpisy aktów stanu cywilnego – k.5-10).
W testamencie z(...). otwartym i ogłoszonym na rozprawie 17 stycznia 2019r. spadkodawczyni dokonała rozrządzeń w ten sposób, że synowiM., córceL.i mężowiJ. F.„zapisała” poszczególne części zabudowanej nieruchomości położonej wR., dla której sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie prowadziksięgę wieczystą nr (...). I tak: córceL.„zapisała” dwupokojowe mieszkanie z łazienką położone na pierwszym piętrze, mężowiJ.„zapisała” mieszkanie składające się z jednego pokoju położonego na parterze z możliwością korzystania z kuchni, łazienki i pokoju gościnnego. Pozostałą część domu oraz resztę zabudowań i ziemię o pow.(...)ha „zapisała” synowiM.
    (dowód: testament – k.4, kserokopia wypisu z rejestru gruntów – k.27).

Gdyby wymienione w testamencie części nieruchomości, której wartość jako całości wynosi 282.000 zł, stanowiły odrębny przedmiot własności, to wartość części „zapisanej”L. Ł.wynosiłaby 26.000 zł, wartość części „zapisanej”J. F.wynosiłaby 69.000 zł, a wartość części „zapisanej”M. F.– 187.000 zł(dowód: opinia biegłego – k. 42-90, ustna opinia biegłego – nagranie rozprawy z dnia 14 czerwca 2019r. od 00:03:22 do 00:27:57).

Sąd zważył, co następuje:
Sąd dał wiarę w całości treści zapewnienia spadkowego złożonego przezM. F.albowiem uczestnicy obecni na rozprawie jego treści nie kwestionowali, a znajduje ona pełne potwierdzenie w odpisach aktów stanu cywilnego, którym Sąd również dał wiarę, jako dokumentom urzędowym wystawionym przez upoważniony organ.
Sąd podzielił wnioski końcowe opinii biegłego z dziedziny szacowania nieruchomości. Biegły jasno i precyzyjnie sporządził swoją opinię, Sąd nie miał żadnych problemów z prześledzeniem toku rozumowania biegłego i stwierdzeniem, że wnioski końcowe logicznie wynikają z treści opinii. Do uwag stron biegły odniósł się na rozprawie. W ocenie Sądu zrobił to również logicznie i wyczerpująco, tak że nie było potrzeby dopuszczania dowodu z innego biegłego.
Zgodnie zart.926 kodeksu cywilnegopowołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Z treści tego przepisu wynika jednoznacznie, że orzekając o stwierdzeniu nabycia spadku, Sąd powinien przede wszystkim ustalić, czy spadkodawca pozostawił ważny i skuteczny testament albowiem osoby w nim wskazane są powołane do spadku w pierwszej kolejności. W sprawie niniejszej przedłożono Sądowi testament własnoręcznyA. F.. Po otwarciu i ogłoszeniu testamentu nikt nie złożył zastrzeżeń co do jego treści. Sąd z urzędu nie dopatrzył się przesłanek mogących skutkować jego nieważnością lub bezskutecznością. Testament ten spełnia wymogi testamentu własnoręcznego opisane wart.949 kc.
Zgodnie z przepisamiKsięgi czwartej kodeksu cywilnego, spadek jako ogół praw i obowiązków majątkowych zmarłego przechodzi z chwilą jego śmierci na jedną lub kilka osób. Jeśli spadkobierców jest więcej niż jeden, dziedziczą oni udziały (części) w całym spadku (sukcesja uniwersalna), nie dziedziczą natomiast poszczególnych przedmiotów należących do spadku, nawet wymienionych w testamencie, jeśli nie są one przedmiotem zapisu zwykłego lub windykacyjnego. W myślart.948 kctestament należy tak tłumaczyć, ażeby zapewnić możliwie najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy. Jeżeli testament może być tłumaczony rozmaicie, należy przyjąć taką wykładnię, która pozwala utrzymać rozrządzenia spadkodawcy w mocy i nadać im rozsądną treść.
W realiach niniejszej sprawy należy stwierdzić, że nieruchomość, której spadkodawczyni była współwłaścicielką do 5/8 części, faktycznie i prawnie stanowi jedną całość. Zgodnie z zasadą sukcesji uniwersalnej obowiązującej w prawie polskim, wymienieni w testamencie spadkobiercy dziedziczą udziały w całym spadku (a więc w całych 5/8 częściach nieruchomości budynkowej łącznie z ziemią), a nie poszczególne fizycznie wydzielone części spadku. Zdarza się, że spadkodawcy nie są świadomi obowiązującej zasady sukcesji uniwersalnej i w testamencie przeznaczają spadkobiercom poszczególne przedmioty należące do spadku. Wówczas w myślart.961 kcSąd staje przed zadaniem ustalenia, czy po pierwsze, wymienione przedmioty wyczerpują cały (lub prawie cały) spadek, a jeśli tak – jaka jest wartość poszczególnych przedmiotów przypisanych poszczególnym osobom, gdyż tylko w taki sposób – wartościowo – można ustalić, jakie udziały (części) w całym spadku zostały przeznaczone poszczególnym spadkobiercom. Z okoliczności niniejszej sprawy wynika, że udział 5/8 części w nieruchomości zapisanej wksiędze wieczystej nr (...)tut. Sądu wyczerpuje cały spadek. Osoby wymienione w testamencie należało zatem potraktować jako spadkobierców a nie zapisobierców. Mimo braku prawnego wyodrębnienia lokali opisanych w testamencie można ustalić ich wartość tak, jakby były przedmiotem odrębnej własności i wartości te ustalił biegły. Spadkodawczyni, sporządzając testament, rozrządziła tak, jakby była właścicielką całej nieruchomości. Zdaniem Sądu, nie stanowiło to przeszkody w prawidłowej wykładni testamentu i w prawidłowym sformułowaniu postanowienia, bowiem wyliczone na podstawie wartości udziały poszczególnych spadkobierców są udziałami w spadku, a nie udziałami w nieruchomości. Jeśli niniejsze postanowienie się uprawomocni, wpisy nowych właścicieli w księdze wieczystej będą dotyczyły 5/8 części nieruchomości, a nie całej nieruchomości, co oznacza m.in. to, że zarównoM. Ł.jak iI. W. (1)(z domuŁ.) pominięci przez matkę w testamencie będą nadal współwłaścicielami tej nieruchomości po 1/8 części, gdyż tyle odziedziczyli po ojcu.
Z tych wszystkich względów na podstawieart.926, art.948, art.949 i art.961 kcpostanowiono jak w pkt. 1 postanowienia.
O poniesieniu wydatków – kosztów opinii biegłego – przez Skarb Państwa Sąd zadecydował z uwagi na sytuację materialną wnioskodawcy i uczestników (k.30v-31).
W pozostałej części orzeczenie o kosztach ma oparcie wart.520§1 kpc.
Sędzia: Hanna Woźniak

ZARZĄDZENIE

1

(...)

2
(...)

Sędzia: