Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 925/14
Data wyroku: 2019-12-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Wioletta Sychniak

Sygn. akt I Ns 925/14

POSTANOWIENIE
Dnia 30 grudnia 2019 roku

Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: SSR Wioletta Sychniak
Protokolant: st. sekr. sąd. Milena Bartłomiejczyk
po rozpoznaniu w dniu 18 grudnia 2019 roku w Łodzi na rozprawie
połączonych spraw:
z wnioskuJ. S. (1)
z udziałemB. S.
o podział majątku wspólnego
oraz
z wnioskuB. S.
z udziałemJ. S. (1)
o podział majątku wspólnego

postanawia:

1
ustalić, że w skład majątku wspólnego byłych małżonkówB. S.iJ. S. (1)wchodzą:

a
nieruchomość położona wŁ.przyulicy (...), dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą numer (...)o wartości 227 600 (dwieście dwadzieścia siedem tysięcy sześćset) złotych,

b
lodówkaM.o wartości 400 (czterysta) złotych

c
serwis obiadowy o wartości 250 (dwieście pięćdziesiąt) złotych,

d
komplet z naczyniami szklanymi na 12 osób o wartości 100 (sto) złotych,

e
dwa komplety pościeli o łącznej wartości 20 (dwadzieścia) złotych;

f
szafki kuchenne o wartości 300 (trzysta) złotych

g
robot kuchenny z sokowirówką o wartości 50 (pięćdziesiąt) złotych,

h
pralka Romo o wartości 600 (sześćset) złotych,

i
komplet garnków (5 sztuk) o wartości 50 (pięćdziesiąt) złotych,

j
komplet sztućców o wartości 100 (sto) złotych,

k
komplet szklanek o wartości 50 (pięćdziesiąt) złotych,

l
komplet kieliszków o wartości 50 (pięćdziesiąt) złotych,

m
samochódV. (...), rok produkcji 1981,numer rejestracyjny (...)o wartości 7300 (siedem tysięcy trzysta) złotych,

n
samochód osobowy markiV. (...), rok produkcji 1988,numer rejestracyjny (...)o wartości 16 200 (szesnaście tysięcy dwieście) złotych;

2
dokonać podziału majątku wspólnego byłych małżonkówB. S.iJ. S. (1)w ten sposób, że:

a
przyznać na wyłączną własnośćJ. S. (1): nieruchomość opisaną w punkcie 1a oraz ruchomości opisane w punkcie 1c, 1 d, 1e, 1f, 1h, 1i, 1k, 1l, 1m, 1n,

b
przyznać na wyłączną własnośćB. S.ruchomości opisane w punkcie 1b, 1g i 1j;

3
zasądzić odJ. S. (1)na rzeczB. S.tytułem dopłaty kwotę 125 985 (sto dwadzieścia pięć tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt pięć) złotych, płatną w dwóch ratach:

a
pierwsza rata w kwocie 5985 (pięć tysięcy dziewięćset osiemdziesiąt pięć) złotych płatna w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia,

b
druga rata w kwocie 120 000 (sto dwadzieścia tysięcy) złotych płatna w terminie 15 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia,

obie z ustawowymi odsetkami za opóźnienie w wypadku uchybienia terminowi płatności którejkolwiek z nich;

4
zasądzić odJ. S. (1)na rzeczB. S.tytułem pożytków uzyskanych z nieruchomości położonej wŁ.przyulicy (...)kwotę 15 949 (piętnaście tysięcy dziewięćset czterdzieści dziewięć) złotych płatną w terminie 3 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia;

5
oddalić wniosekB. S.o rozliczenie pożytków uzyskanych z nieruchomości położonej wŁ.przyulicy (...)w pozostałej części;

6
oddalić wniosekB. S.o rozliczenie kwoty 4000 (cztery tysiące) złotych, uzyskanej przezJ. S. (1)tytułem zwrotu kaucji za wynajem miejsca handlowego wCentrum (...) SA;

7
zasądzić odJ. S. (1)na rzeczB. S.kwotę 500 (pięćset) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania;

8
pobrać odB. S.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi kwotę 2265,43 zł (dwa tysiące dwieście sześćdziesiąt pięć złotych i czterdzieści trzy grosze) na pokrycie kosztów postępowania wyłożonych tymczasowo z funduszy Skarbu Państwa;

9
pobrać odJ. S. (1)na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi kwotę 4734,47 zł (cztery tysiące siedemset trzydzieści cztery złote i czterdzieści siedem groszy) na pokrycie kosztów postępowania wyłożonych tymczasowo z funduszy Skarbu Państwa;

10
odrzucić wniosek o podział majątku wniesiony przezJ. S. (1);

11
przyznać i nakazać wypłacić z funduszy Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi adwokatowiZ. H.kwotę 4428 (cztery tysiące czterysta dwadzieścia osiem) złotych tytułem nieopłaconych kosztów pomocy prawnej, udzielonej uczestnikowiJ. S. (1)z urzędu.

Sygn. akt I Ns 925/14

UZASADNIENIE
B. S.wystąpiła w dniu 4 czerwca 2014 roku z wnioskiem o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej zJ. S. (1).
Wskazała, że w skład ich majątku wspólnego wchodzi nieruchomość położona wŁ.przyul. (...), stanowiąca działkę gruntu zabudowaną budynkiem mieszkalnym, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą nr (...)o wartości 400 000 złotych. Wniosła o podział majątku wspólnego poprzez przyznanie nieruchomości Uczestnikowi na wyłączną własność z odpowiednią spłatą na jej rzecz.
/wniosek – k. 2-3/
W dniu 18 czerwca 2014 roku do Sądu Rejonowego dla Łodzi – Widzewa w Łodzi wpłynął wniosekJ. S. (1)o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej zB. S..
J. S. (1)zgłosił do podziału:
- nieruchomość położoną wŁ.przyul. (...), objętąksięgą wieczystą nr (...),
- samochód osobowy markiF. (...)nr rej. (...),
- ruchomości w postaci mebli i wyposażenia domowego, szczegółowo wymienione we wniosku.
Wniósł o przyznanie mu nieruchomości na wyłączną własność bez obowiązku spłaty byłej żony, a Uczestniczce wszystkich ruchomości ze spłatą na jego rzecz w kwocie 5950 złotych./wniosek – k. 2-3 w połączonych aktach I Ns 1022/14/
Postanowieniem z dnia 26 sierpnia 2014 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi - Widzewa w Łodzi połączył sprawy z obu wyżej opisanych wniosków, postanawiając, że dalej będą prowadzone pod sygn. I Ns 925/14.
/postanowienie – k. 24 w połączonych aktach I Ns 1022/14/
Wnioskodawczyni w odpowiedzi na wniosek, sformułowany przezJ. S. (1), częściowo potwierdziła przynależność ruchomości do majątku wspólnego; co do niektórych wskazała, że zostały nabyte przed zawarciem małżeństwa przez zainteresowanych. Ponadto zgłosiła do podziału samochód markiV. (...), rok produkcji 1988. Zaprzeczyła, aby samochód markiF. (...)stanowił składnik majątku wspólnego jej i Uczestnika; wskazała, że jego właścicielką jest matka Wnioskodawczyni, a ona jedynie użytkowała go za zgodą właścicielki./odpowiedź na wniosek – k. 18-22 w połączonych aktach I Ns 1022/14/
W piśmie przygotowawczym złożonym 24 lutego 2016 roku, Wnioskodawczyni podtrzymała dotychczasowe stanowisko. Nadto wniosła o rozliczenie kwoty, jaką Uczestnik uzyskał tytułem zwrotu kaucji za najem miejsca handlowego w hali G sektor BCentrum Handlowego (...), określając tę kwotę na 4000 złotych. Do podziału zgłosiła również samochód osobowyV. (...), rok produkcji 1988.
Wnioskodawczyni zgłosiła również żądanie rozliczenia korzyści, które Uczestnik uzyskał w związku z użytkowaniem wspólnej nieruchomości przyul. (...)wŁ., na potrzeby mieszkaniowe i prowadzenie działalności gospodarczej ponad przysługujący mu udział w okresie od maja 1995 roku do chwili zgłoszenia żądania. Z tego tytułu zażądała zasądzenia od Uczestnika kwoty 250 000 złotych (po 1000 zł miesięcznie). Następnie roszczenie to rozszerzyła o kwotę 14 001,12 złotych należną jej od Uczestnika za okres od lipca 2016 roku do marca 2019 roku, a ostatecznie do kwoty 15 175.
/pisma przygotowawcze k. 175-176, 449, 549, 619/
UczestnikJ. S. (1)nie uznał roszczenia Wnioskodawczyni o rozliczenie korzyści, które uzyskał z tytułu korzystania z całej nieruchomości, ponad udział przysługujący mu we współwłasności. Zaprzeczył, aby uzyskał z powyższego tytułu jakiekolwiek korzyści. Podniósł zarzut przedawnienia roszczenia za okres dalszy niż 10 lat wstecz (przed zgłoszeniem roszczenia).
W toku dalszego postępowania konsekwentnie wnosił o przyznanie nieruchomości na jego wyłączną własność bez spłaty na rzecz Wnioskodawczyni argumentując, że wprawdzie została ona nabyta w czasie trwania wspólności majątkowej zainteresowanych, ale za środki stanowiące majątek osobisty Uczestnika.
/pismo przygotowawcze k. 390, protokół rozprawy k. 147/

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
B. S.iJ. S. (1)zawarli związek małżeński 1 czerwca 1991 roku. Nie zawierali pomiędzy sobą żadnych umów majątkowych. Ich związek małżeński został rozwiązany przez rozwód wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Łodzi z dnia 21 kwietnia 1998 roku, wydanym w sprawie o sygn. akt I C 445/97. Orzeczenie to jest prawomocne od dnia 13 maja 1998 roku.
Małżonkowie faktycznie rozstali się w marcu 1995 roku i od tego czasu nie prowadzili wspólnego gospodarstwa domowego.
/bezsporne, odpis wyroku SW w Łodzi k. 8 (i k. 5 w aktach I Ns 1022/14), zeznania Wnioskodawczyni k. 169 -170 i 545, 548 [znacznik czasowy 00:33:19-00:40:46], zeznania Uczestnika k. 621 i 627 [znacznik czasowy 00:07:01-00:18:50]/
W czasie trwania związku małżeńskiego małżonkowie nabyli nieruchomość położoną wŁ.przyul. (...), stanowiącą działkę gruntu zabudowaną budynkiem mieszkalnym, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą nr (...). Uczestnicy kupili nieruchomość w dniu 21 czerwca 1994 roku za cenę 170 000 000 starych złotych. Cena została zapłacona w całości przed podpisaniem aktu notarialnego.
/odpis z księgi wieczystej k. 6-7 (i k. 6-7 w aktach I Ns 1022/14), umowa sprzedaży k. 9 (i k. 8 w aktach I Ns 1022/14)/
Aktualna wartość nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...), przy uwzględnieniu jego stanu z daty ustania wspólności ustawowej uczestników, wynosi 227 600 złotych.
/bezsporne, opinia biegłegoE. K.k. 221-273, 357-360, 512-532/
W dacie zakupu nieruchomość była zaniedbana, znajdował się na niej niewielki budynek mieszkalny w stanie do remontu. Po zakupie nieruchomości, działka była porządkowana. Uczestnicy chcieli rozbudować dom i załatwiali formalności związane z uzyskaniem zgody na rozbudowę domu i opracowaniem projektu rozbudowy.
W starej części budynku zostały wymienione podłogi, dach, wymienione okna, wykonywane nowe instalacje elektryczna i kanalizacyjna.
Małżonkowie nigdy wspólnie nie zamieszkani na przedmiotowej nieruchomości. Po rozstaniu z żoną, uczestnik w 1995 roku wprowadził się do domu naulicy (...). Dom w tamtym czasie nie był wykończony. Prace remontowe i wykończeniowe trwały do jesieni 1997 roku. Po ich zakończeniu na nieruchomość wprowadzili się rodzice Uczestnika, było to jeszcze przed rozwodem zainteresowanych.
Wnioskodawczyni nie rozważała możliwości zamieszkania na nieruchomości po rozstaniu z Uczestnikiem, ponieważ zainteresowani pozostawali w ostrym konflikcie. Ponadto Uczestnik zamieszkał na nieruchomości początkowo ze swoimi rodzicami, a później również z partnerką życiową i ich wspólnym dzieckiem.
/zeznania świadkaM. S.k. 159-160,M. O.k. 162-163,W. M.k. 163-165,
projekt techniczny k. 196- 199, pismo z 30.06.1994 r. k. 200, protokół uzgodnienia dokumentacji projektowej k. 201-206,
zgłoszenie do V Komisariatu Policji wŁ.k. 450, postanowienie o wszczęciu dochodzenia k. 451, protokół z oględzin z 19.05.2016 r. k. 452-453;
zeznania Wnioskodawczyni k. 169 -170 i 545, 548 [znacznik czasowy 00:33:19-01:03:19], k. 624-625, 627 [znacznik czasowy 01:13:19-01:41:03],
zeznania Uczestnika k. 171-173, 621-624, 627 [znacznik czasowy 00:07:01-01:12:32]/
W związku z zakupem nieruchomości opisanej powyżej,J. S. (1)zlikwidował dwie książeczki mieszkaniowe.
Z tytułu realizacji książeczki zrachunku nr (...)w dniu 19 lipca 1994 roku zostały wypłacone następujące sumy:
- 3 241 400 starych złotych tytułem zgromadzonych oszczędności z oprocentowaniem (w tym 590 000 złotych kwoty oszczędności i 2 681 400 starych złotych tytułem oprocentowania – z potrąceniem 30 000 starych złotych),
- 39 597 400 starych złotych tytułem premii gwarancyjnej.
Z tytułu realizacji książeczki zrachunku nr (...)w dniu 19 lipca 1994 roku zostały wypłacone następujące sumy:
- 3 712 100 starych złotych tytułem zgromadzonych oszczędności z oprocentowaniem (w tym 510 000 starych złotych kwoty oszczędności i 3 232 100 starych złotych tytułem oprocentowania – z potrąceniem 30 000 starych złotych),
- 28 456 400 starych złotych tytułem premii gwarancyjnej.
/dowody wypłat sum z książeczek mieszkaniowych k. 11 w aktach I Ns 1022/14, potwierdzenia wydania książeczek k. 167
zeznania świadków:D. S.k. 148-150,M. S.k. 159-160,
zeznania Uczestnika k. 171-173, 621-624, 627 [znacznik czasowy 00:07:01-01:12:32]/
W dniu 10 sierpnia 1993 rokuJ. S. (1)uległ wypadkowi komunikacyjnemu. W kwietniu 1994 roku z tytułu zadośćuczynienia otrzymał kwotę 144 000 000 starych złotych, z tytułu kosztów leków i środków opatrunkowych – 1 323 000 starych złotych, a za dodatkowe wyżywienie – 5 000 000 starych złotych. Ponadto z tytułu odszkodowania za niszczony zegarek otrzymał 500 000 starych złotych.
/pisma(...) SAk. 9, 10 w aktach I Ns 1022/14, zeznania świadkaD. S.k. 148-150/
Po wypadku Uczestnika, na przełomie 1993 i 1994 roku, małżonkowie rozpoczęli działalność gospodarczą. Zaczęli handlować, początkowo w Tuszynie, a później wR., wCentrum Handlowym (...) SA.
Działalność handlową małżonkowie prowadzili z powodzeniem, uzyskując z niej wysokie dochody. Był to okres, kiedy handel w Tuszynie iR.kwitł, a każdy towar znajdował nabywcę.
Zainteresowani posiadali stanowisko handlowe w(...), sektorze B/83. Stanowisko to uległo całkowitemu zniszczeniu wraz z towarem w wyniku pożaru w dniu 27 października 1997 roku.
Z uzyskaniem prawa do korzystania ze stoiska wCentrum Handlowym (...) SAwiązała się konieczność wpłacenia kaucji. Kaucja wynosiła około 4000 starych złotych (po 1000 starych złotych za metr boksu).
Po rozstaniu się, Uczestnicy początkowo podzielili się stoiskami:J. S. (1)korzystał ze stoiska w Tuszynie, a Wnioskodawczyni w(...) SA. Jednak Wnioskodawczyni nie opłacała czynszu i Uczestnik usunął ją ze stoiska i je przejął.
/informacja(...) SAk. 181, pismo Wnioskodawczyni k. 183, informacja z(...)k. 183a,
zeznania świadków:D. S.k. 148-150,M. S.k. 159-160,M. T.k. 160-161,Z. M.k. 161-162,W. M.k. 163-165,
zeznania Wnioskodawczyni k. 168-171, 545-547, 548 [znacznik czasowy 00:33:19-01:53:40],
zeznania Uczestnika k. 171-173, 621-624, 627 [znacznik czasowy 00:07:01-01:12:32]/
W okresie od 2006 roku do 2016 rokuJ. S. (1)prowadził działalność gospodarczą polegającą na prowadzeniu punktu skupu złomu. Działalność tę prowadził wykorzystując działkę przyul. (...).
Kwota przychodu, możliwa do uzyskania z wynajmu nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...), tj. budynku o pow. 74,18 m2oraz części gruntu o pow. 150 m2, w okresie od 1 czerwca 1995 roku do 30 czerwca 2016 roku, przy przyjęciu 100 % efektywności najmu, wyrażona w cenach aktualnych wynosi 208 241 złotych. Niezbędne koszty, poniesione w tym samym okresie czasu na utrzymanie nieruchomości, wynosiły 40 488 złotych.
Przychód z najmu nieruchomości (przy opisanych wyżej założeniach, ale w cenach z okresu, którego obliczenie dotyczy) możliwy do uzyskania w okresie od 24 lutego 2006 roku do 30 czerwca 2016 roku, wyniósł 142 140 złotych, w tym przychód z najmu wyłącznie domu – 94 689 złotych.
Kwota czynszu możliwego do uzyskania z powyższego tytułu w okresie od 1 lipca 206 roku do 29 marca 2019 roku wynosi 37 578 złotych. Poniesione w tym okresie wydatki to 7227 złotych.
Natomiast w okresie od 24 lutego 2006 roku do 31 grudnia 2016 roku przychód z najmu samej działki o pow. 150 m2wyniósł 37 810 złotych, a koszty związane z jej utrzymaniem – 5912 złotych, w tym:
- 24.02.2006 r. – 31.12.2006 r. – 1450 zł (koszty 380 zł),
- 2007 rok – 2160 zł (koszty 466 zł),
- 2008 rok – 2700 zł (koszty 480 zł),
- 2009 rok – 3600 zł (koszty 504 zł),
- 2010 rok – 3600 zł (koszty 527 zł),
- 2011 rok – 3960 zł (koszty 549 zł),
- 2012 rok – 3960 zł (koszty 577 zł),
- 2013 rok – 3960 zł (koszty 603 zł),
- 2014 rok – 4140 zł (koszty 603 zł),
- 2015 rok – 4140 zł (koszty 603 zł),
- 2016 rok – 4140 zł (koszty 620 zł).
Za cały rok 2006 r. przychód wyniósłby 1710 złotych, zatem miesięcznie 142,50 złotych, a dzienny 5 zł. Przychód za 10 miesięcy stanowiłby kwotę 1425 (10 x 142,50 zł), a za 5 dni lutego 2006 roku – 25 zł (5 dni x 5 zł).
/opinie biegłegoJ. K.:
pisemne k. 282-341 [w szczególności k. 315-317, 324-326, 332], 412-416, 426-427, 605-613,
ustna k. 442 i 446 [znacznik czasowy 00:03:36-00:27:37],
zeznania Wnioskodawczyni k. 547, 548 [znacznik czasowy 01:09:30-01:17:59], zeznania Uczestnika k. 622, 627 [znacznik czasowy 00:35:00-00:41:01]/
W dacie ustania wspólności ustawowej zainteresowanych, na nazwisko uczestnika były zarejestrowane samochody:
- samochódV. (...), rok produkcji 1981,numer rejestracyjny (...),
- samochód osobowy markiV. (...), rok produkcji 1988,numer rejestracyjny (...).
Aktualna wartość samochodu markiV. (...), przy uwzględnieniu jego stanu z daty ustania wspólności majątkowej zainteresowanych, a według cen aktualnych to 7300 złotych.
Aktualna wartość samochodu markiV. (...), przy uwzględnieniu jego stanu z daty ustania wspólności majątkowej zainteresowanych, a według cen aktualnych to 16 200 złotych.
/zaświadczenie(...)k. 192-193, 195, 210, informacja Starostwa Powiatowego wP.k. 647, opinia biegłegoW. S.k. 474-484,
zeznania Wnioskodawczyni k. 169 -170 i 545-547, 548 [znacznik czasowy 00:33:19-01:17:59], 658v-659, 660 [znacznik czasowy 00:13:09-00:19:17 i 00:31:53-00:37:10],
zeznania Uczestnika k. 171-173, 621-624, 627 [znacznik czasowy 00:07:01-01:12:32], 658v-659, 660 [znacznik czasowy 00:19:17-00:31:53]/
Uczestnik posiadał samochód przed zawarciem małżeństwa z Wnioskodawczynią. W czasie trwania wspólności majątkowej Uczestnik zmieniał samochody, Sprzedawał jeden, do kwoty uzyskanej ze sprzedaży dokładał pieniądze i kupował kolejny samochód.
/zeznania świadków:D. S.k. 151,W. M.k. 163-165,
zeznania Uczestnika k. 171-173, 621-624, 627 [znacznik czasowy 00:07:01-01:12:32], 658v-659, 660 [znacznik czasowy 00:19:17-00:31:53],
zeznania Wnioskodawczyni k. 658v-659, 660 [znacznik czasowy 00:13:09-00:19:17 i 00:31:53-00:37:10]/
Samochód osobowy markiF. (...),nr rej. (...)zarejestrowany był w okresie od 19.01.1994 r. do 4.12.1996 r. na nazwiskoW. M..
/zaświadczenie(...)k. 214, zeznania świadkaW. M.k. 163-165,
zeznania Wnioskodawczyni k. 169 -170 i 545, 548 [znacznik czasowy 00:33:19-00:40:46]/
Samochód osobowy markiO. (...),nr rej. (...), nr VIN(...), w okresie od 3 czerwca 1996 roku do 1 grudnia 2000 roku był zarejestrowany na nazwiskoJ. S. (2).
/zaświadczenie(...)k. 192-193, 640/
W czasie trwania wspólności ustawowej zainteresowani nabyli następujące ruchomości, stanowiące składniki ich majątku wspólnego w dacie ustania tej wspólności:
- lodówkę Mińsk o wartości 400 złotych,
- komplet z naczyniami szklanymi na 12 osób o wartości 100 złotych,
- dwa komplety pościeli o łącznej wartości 20 złotych,
- szafki kuchenne o wartości 300 złotych,
- robot kuchenny z sokowirówką o wartości 50 złotych,
- pralkę Romo o wartości 600 złotych,
- komplet garnków (5 sztuk) o wartości 50 złotych,
- komplet szklanek o wartości 50 złotych,
- komplet kieliszków o wartości 50 złotych.
/bezsporne, zeznania świadkaD. S.k. 151, opinia biegłegoP. G.k. 491-494,
zeznania Wnioskodawczyni k. 168-171, 545-547, 548 [znacznik czasowy 00:33:19-01:53:40],
zeznania Uczestnika k. 171-173, 621-624, 627 [znacznik czasowy 00:07:01-01:12:32]/
Poza ruchomościami należącymi do majątku wspólnego, małżonkowie posiadali jeszcze meble i przedmioty urządzenia domowego, nabyte przed zawarciem związku małżeńskiego. Każdy z nich posiadał wersalkę, segment, lawostół, dwa fotele. Ponadto Wnioskodawczyni posiadała dywan i telewizor. Już w trakcie małżeństwa telewizor popsuł się i został wymieniony na nowy przez sprzedawcę.
Po rozstaniu każdy z małżonków zatrzymał rzeczy, które posiadał przed zawarciem małżeństwa. Poza tym Wnioskodawczyni, wyprowadzając się od męża, zabrała lodówkę, pozostawiając mu pralkę, meble kuchenne, garnki, szklanki, kieliszki, komplety pościeli.
/zeznania świadków:D. S.k. 148-150,M. S.k. 159-160,W. M.k. 163-165,
zeznania Wnioskodawczyni k. 168-171, 545-547, 548 [znacznik czasowy 00:33:19-01:53:40],
zeznania Uczestnika k. 171-173, 621-624, 627 [znacznik czasowy 00:07:01-01:12:32]/
W ramach prezentów ślubnych małżonkowie otrzymali dwa komplety sztućców na 12 osób i na 6 osób. Komplet sztućców zabrała Wnioskodawczyni wyprowadzając się od Uczestnika. Aktualna wartość kompletu sztućców to 100 złotych.
/zeznania świadkaD. S.k. 148-150/
B. S.prowadzi działalność gospodarczą – handlową w kilku sklepach, którą jednak zamierza ograniczyć. Ma własne mieszkanie o powierzchni 44 m2oraz samochód zakupiony w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Uzyskuje dochody zróżnicowane w zależności od okresu roku.
/oświadczenie majątkowe k. 34-36, zeznania Wnioskodawczyni k. 546, 546 [znacznik czasowy 01:17:59-01:26:06], 658v, 660 [znacznik czasowy 00:13:09-00:19:17]/
J. S. (1)aktualnie pracuje w charakterze kontrolera jakości z wynagrodzeniem 2500 złotych brutto. Otrzymuje również rentę inwalidzką w wysokości 770 złotych miesięcznie. Mieszka na nieruchomości będącej przedmiotem podziału wspólnie z rodzicami. Razem z nimi ponosi koszty opału i razem jadają obiady. Poza tym prowadzą osobne gospodarstwa domowe. Ma na utrzymaniu 17 – letnią córkę, na rzecz której płaci alimenty w wysokości 500 złotych. W związku z postępowaniem administracyjnym dotyczącym samowoli budowlanej nałożono na niego karę, z której część umorzono, ale do zapłacenia pozostała kwota 20 000 złotych.
/zeznania Uczestnika k. 625-626, 627 [znacznik czasowy 01:41:03-01:47:55], 658v-659, 660 [znacznik czasowy 00:19:17-00:31:53]/

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o dowody, zaoferowane przez zainteresowanych, a częściowo przeprowadzone z urzędu.
Nie wniosły nic istotnego do sprawy zeznania świadkaI. S. (1). Świadek jest aktualną partnerką życiową Uczestnika i w czasie trwania jego związku małżeńskiego z Wnioskodawczynią nie utrzymywała kontaktów z zainteresowanymi. Z tego powodu świadek nie mała własnych informacji i spostrzeżeń co do składu majątku wspólnego zaineresowanych oraz środków, z których zostały nabyte poszczególne składniki majątkowe, zgłoszone do podziału. Świadek jedynie ogólnie potwierdziła, że środki na nabycie nieruchomości położonej wŁ.przyul (...)pochodziły z pieniędzy stanowiących majątek osobistyJ. S. (1). Niewątpliwie są to jedynie informacje zasłyszane przez świadka.I. S. (2)potwierdziła również, że w kwietniu 1995 roku dom nie był wykończony, był w stanie surowym. Podkreślenia jednak wymaga, że stan budynku w tym okresie czasu jest bez znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Istotny był bowiem stan budynku w dacie ustania wspólności ustawowej zainteresowanych, a nie w czasie ich faktycznego rozstania.
Nie są wiarygodne zeznania świadkaM. O.w części, w której świadek wskazywał kiedy zostały wykonane poszczególne prace. Z całokształtu zeznań świadka wynika, że myli on kolejność faktów i nie miał dokładnej wiedzy na temat finansów uczestników. Dla przykładu można wskazać, że świadek zeznał, że Uczestnik w czasie prac remontowych budynku mieszalnego był osobą sprawną i dopiero pod koniec budowy stracił rękę. To oczywiście nie jest prawda, a z pozostałych dowodów wynika kolejność odwrotna: najpierw Uczestnik miał wypadek, a w późniejszym czasie nabyta została nieruchomość, na której trwały prace remontowe i budowalne.
Ostatecznie okazały się nieprzydatne w sprawie opinie uzupełniające biegłegoE. K.(k. 361-378 i k. 557-575), w których biegły obliczył wartość nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)według stanu i cen z daty nabycia nieruchomości. Zlecenie takiego wyliczenia biegłemu wiązało się z zarzutem Wnioskodawczyni, że cena nieruchomości w akcie notarialnym jest zaniżona, a w związku z tym wydatek na jej nabycie był wyższy niż wynika z umowy. W konsekwencji środki finansowe z majątku osobistego Uczestnika (odszkodowanie i pieniądze z realizacji książeczek mieszkaniowych) były niewystarczające na pokrycie ceny nieruchomości. Sąd nie uwzględnił stanowiska Uczestnika co do przyznania nieruchomości jemu na wyłączną własność bez spłaty Wnioskodawczyni, a Uczestnik nie zgłosił wniosku o rozliczenie nakładu z majątku osobistego na majątek wspólny (o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia). W konsekwencji zbędne stało się rozważanie zarzutu Wnioskodawczyni co do zaniżenia ceny nieruchomości, a sporządzone opinie uzupełniające – nieprzydatne do rozstrzygnięcia.

Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Odnosząc się w pierwszej kolejności do kwestii formalnych: wniosek o podział majątku, wniesiony przezJ. S. (1), podlegał odrzuceniu na podstawieart. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Powołany przepisart. 199 § 1 pkt 2 k.p.c.nakazuje podrzucenie pozwu, jeżeli sprawa o to samo roszczenie pomiędzy tymi samymi stronami jest w toku albo została już prawomocnie osądzona. Ma odpowiednie zastosowanie w postępowaniu nieprocesowym. Zgłoszenie wniosku przez jednego z byłych małżonków o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej i nadanie mu biegu wyklucza możliwość skutecznego wystąpienia z takim wnioskiem przez drugiego z byłych małżonków. Nie mogą się toczyć równolegle dwie sprawy o podział tego samego majątku. Wprawdzie w niniejszej sprawie Sąd połączył obydwa wnioski, ale nie jest to decyzja prawidłowa i nie może prowadzić do merytorycznego rozstrzygnięcia dwóch wniosków dotyczących tego samego przedmiotu. Skoro nadano bieg sprawie zainicjowanej wnioskiemB. S., to z powodu stanu sprawy w toku, wniosek zgłoszony przezJ. S. (1)podlegał odrzuceniu na podstawie wskazanej wyżej.
Przepisart. 35 kroustanawia zasadę, zgodnie z którą w czasie trwania wspólności ustawowej żaden z małżonków nie może żądać podziału majątku wspólnego, nie może rozporządzać ani zobowiązywać się do rozporządzania udziałem, który w razie ustania wspólności przypadnie mu w majątku wspólnym lub w poszczególnych przedmiotach należących do tego majątku. Z chwilą ustania wspólności ustawowej pomiędzy małżonkami do majątku, który był nią objęty, jak również do podziału tego majątku, stosuje się odpowiednio przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku (art. 46 kro), powstaje wówczas możliwość żądania podziału majątku wspólnego.
Wspólność ustawowa, jaka istniała pomiędzyB. S.iJ. S. (1), ustała z dniem 13 maja 1998 roku, na mocy wyroku Sądu Wojewódzkiego w Łodzi o ich rozwodzie.
Stosownie do przepisuart. 684 k.p.c.w zw. zart. 567 § 3 k.p.c.w postępowaniu o podział majątku wspólnego sąd z urzędu ustala skład i wartość majątku podlegającego podziałowi. Majątek wspólny małżonków stanowią przedmioty majątkowe nabyte w czasie trwania wspólności ustawowej przez oboje małżonków lub przez jednego z nich. W szczególności są to pobrane wynagrodzenia za pracę oraz za inne usługi świadczone osobiście przez któregokolwiek z nich oraz dochody z majątku wspólnego, jak również z odrębnego majątku każdego z małżonków (art. 31 § 2 kro).
W świetle zgromadzonego materiału dowodowego nie ulega wątpliwości, że w skład majątku wspólnego byłych małżonkówB. S.iJ. S. (1)wchodziła nieruchomość położona wŁ.przyul. (...), stanowiąca działkę gruntu zabudowaną budynkiem mieszkalnym, dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą nr (...). Zgodnie z opinią biegłego z zakresu wyceny nieruchomości, niekwestionowaną przez Uczestników postępowania, wartość rynkowa nieruchomości, z uwzględnieniem jej stanu z daty ustania wspólności majątkowej uczestników i aktualnych cen, wynosi 227 600 złotych.
Uczestnik stał na stanowisku, że z uwagi na wykorzystanie do nabycia nieruchomości środków finansowych pochodzących z jego majątku osobistego (otrzymanego odszkodowania i zadośćuczynienia za szkodę na osobie oraz z tytułu realizacji książeczek mieszkaniowych), nieruchomość powinna być przyznana jemu bez spłaty na rzecz Wnioskodawczyni.
Stanowiska Uczestnika nie można aprobować. Jest ono zresztą wewnętrznie sprzeczne: z jednej strony Uczestnik twierdził, że nieruchomość jest wyłącznie jego, bo wyłącznie jego środki zostały wydatkowane na jej nabycie, z drugiej strony domagał się jej podziału w ramach niniejszego postępowania (sam ten składnik zgłosił do podziału).
Zebrany w sprawie materiał dowodowy daje podstawę do ustalenia, że omawiana nieruchomość stanowiła składnik majątku wspólnego zainteresowanych. Przede wszystkim z treści umowy sprzedaży zawartej w dniu 21 czerwca 1994 roku wynika jednoznacznie, że kupującymi byli oboje małżonkowie, a nabycia dokonali do ich majątku wspólnego. Zatem mocą oświadczenia złożonego przez oboje małżonków, zakup nieruchomości nastąpił do ich majątku wspólnego. Złożenie takiego oświadczenia było dopuszczalne w świetle przepisówk.r.o.Zasadą jest bowiem, iż wspólność majątkowa obejmuje przedmioty majątkowe nabyte w czasie jej trwania przez oboje małżonków lub przez jednego z nich (art. 31 § 1 k.r.o.). Nic przy tym nie stało na przeszkodzie, by – o ile pieniądze na zakup nieruchomości pochodziły z majątku osobistego Uczestnika – nabył nieruchomość do swojego majątku osobistego. Obowiązujące przepisy jak najbardziej dopuszczają istnienie, obok majątku wspólnego, mas majątkowych stanowiących osobiste majątki małżonków (i dopuszczały w czasie nabycia przedmiotowej nieruchomości). Określony składnik mógłby wchodzić do majątku osobistego jednego z małżonków, jednakże w braku odmiennej woli małżonków w tym zakresie. Natomiast w sytuacji, gdy małżonkowie zgodnie oświadczyli w umowie zawartej w akcie notarialnym, że nabywana nieruchomość będzie ich wspólna, to później nie można mówić, bez powoływania się na wady oświadczenia woli, iż zapis ten jest nieważny, lub też nie obowiązuje i następnie domagać się ustalenia, iż składnik ten wszedł jednak w skład majątku osobistego jednego z małżonków. Strony dokonały bowiem czynności prawnej, która wywołała określone skutki prawne, od których uchylić można się jedynie w przypadkach wskazanych w ustawie. Nie jest bowiem prawnie dopuszczalne, by przynależność określonego składnika do oznaczonej masy majątkowej zależała od zmieniających się relacji w małżeństwie. A do tego w istocie zmierzały wywody pełnomocnika Uczestnika, który precyzował stanowisko swojego mocodawcy na rozprawie w dniu 18 grudnia 2019 roku [znacznik czasowy 00:01:37-00:09:50].
Osobną kwestią są ewentualne roszczenia Uczestnika o rozliczenie nakładu z jego majątku osobistego na majątek wspólny, polegającego na wydatkowaniu środków finansowych z majątku osobistego na nabycie nieruchomości, która weszła do majątku wspólnego zainteresowanych.
Przypomnieć jednak należy, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami sąd rozstrzyga także o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku odrębnego lub odwrotnie podlegają zwrotowi (art. 567 § 1 k.p.c.).
Stosownie do przepisuart. 45 § 1 kro, każdy z małżonków powinien zwrócić wydatki i nakłady poczynione z majątku wspólnego na jego majątek osobisty, z wyjątkiem wydatków i nakładów koniecznych na przedmioty majątkowe przynoszące dochód. Może żądać zwrotu wydatków i nakładów, które poczynił ze swojego majątku osobistego na majątek wspólny za wyjątkiem wydatków i nakładów zużytych w celu zaspokojenia potrzeb rodziny, chyba że zwiększyły wartość majątku w chwili ustania wspólności.
O zwrocie wydatków i nakładów poczynionych z majątku wspólnego na majątek osobisty któregoś z małżonków sąd orzeka z urzędu i ustala wartość tych nakładów bez względu na inicjatywę dowodową uczestników postępowania (tak Sąd Najwyższy w uchwale z 21 lutego 2008 r. III CZP 148/07). Tak w doktrynie jak i w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że sąd orzeka o zwrocie wydatków i nakładów z majątku osobistego na majątek wspólny tylko na wniosek małżonka uprawnionego do żądania zwrotu poczynionych wydatków i nakładów (art. 45 § 1 kro). Żądanie to powinno być zgłoszone w formie pisemnego wniosku zawierającego zarówno określenie wysokości żądanej kwoty, jak i przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie, a zgłaszający takie żądanie obowiązany jest je udowodnić zgodnie z ogólnymi regułami obowiązującymi w postępowaniu cywilnym (art. 6 k.c.,art. 232 k.p.c.).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy podkreślenia wymaga, że ostatecznie (po wezwaniu stosownie do pkt 5 postanowienia z 12.04.2019 r. – k. 630) Uczestnik nie zgłosił roszczenia o rozliczenie nakładu z jego majątku osobistego na majątek wspólny zainteresowanych. Z tego powodu Sąd nie czynił szczegółowych ustaleń do pochodzenia środków finansowych przeznaczonych na nabycie nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...).
Podkreślenia wymaga, że wycena nieruchomości, dokonana przez biegłego sądowego nie była kwestionowana przez zainteresowanych. Uczestnik wprawdzie podnosił, że posadowiony na nieruchomości dom nie został wyremontowany i rozbudowany do czasu faktycznego rozstania małżonków i to on w późniejszym okresie prowadził i finansował prace remontowe i budowlane. Pomiędzy zainteresowanymi w tym zakresie był spór, ponieważ Wnioskodawczyni twierdziła, że wprawdzie nigdy nie zamieszkała na nieruchomości, ale kiedy wyprowadzała się od męża, to dom był gotów do zamieszkania. Zeznania Wnioskodawczyni nie są wiarygodne i nie znajdują potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym (zeznania świadkaM. O.zostały omówione wcześniej). Niewątpliwie to Uczestnik był osobą bardziej zaangażowaną w organizację i wykonanie remontu i rozbudowy domu. Jego zeznania co do tego, że wprowadził się na nieruchomość po przygotowaniu niektórych pomieszczeń, by nie ponosić dalszych kosztów wynajmu mieszkania są wiarygodne, spójne i zgodne z doświadczeniem życiowym. Niewątpliwie sytuacja zainteresowanych zmieniła się po ich rozstaniu. Uczestnik sam mógł wprowadzić się do nie w pełni wykończonego domu, bo wymagania jednej dorosłej osoby mogły być mniejsze, niż rodziny z małym dzieckiem. Jednocześnie dalsze ponoszenie kosztów najmu mieszkania dla jednej osoby było mniej racjonalne, niż w sytuacji zamieszkiwania całej rodziny. Zresztą sama Wnioskodawczyni przyznała, że przeniesienie Uczestnika na nieruchomość było związane z upływem czasu, na który wynajęte zostało mieszkanie. Z zeznań Uczestnika wynika, że mieszkał i prowadził prace remontowo – budowalne na nieruchomości przez cały czas aż do jesieni 1997 roku. Uczestnik wprawdzie wskazywał, albo jesień 1997 roku, albo jesień 1998 roku, ale w świetle innych wskazywanych przez niego okoliczności uznać należy, że zakończył remont jesienią 1997 roku. Uczestnik sam potwierdził, że jego rodzice wprowadzili się na nieruchomość już po zakończeniu prac, ale jeszcze przez jego rozwodem z Wnioskodawczynią. Nie mogła to być jesień 1998 roku, bo orzeczenie o rozwodzie uprawomocniło się w maju 1998 roku. Stąd wniosek o zakończeniu prac jesienią 1997 roku. Powyższe okoliczności mają w niniejszej sprawie znaczenie z punktu widzenia wyceny nieruchomości (według stanu z daty ustania wspólności majątkowej). Natomiast bez znaczenia dla rozliczeń pomiędzy zainteresowanymi jest okoliczność, że część prac została wykonana w okresie faktycznej separacji małżonków. Do czasu ustania wspólności majątkowej pomiędzy nimi, ich dochody należały do majątku wspólnego; zatem i prace remontowe były finansowane ze środków należących do majątku wspólnego. Uczestnik nie twierdził, że na sfinansowanie prac remontowych i budowlanych wydał środki ze swojego majątku osobistego i nie zgłosił w tym zakresie żadnych dodatkowych roszczeń.
Wracając do kwestii związanych ze składem majątku wspólnego byłych małżonkówS.: niewątpliwie w skład ich majątku wspólnego wchodziły ruchomości stanowiące umeblowanie i wyposażenie mieszkania. Początkowo stanowiska zainteresowanych co do składu ich majątku wspólnego w zakresie ruchomości były w dużej części sprzeczne. Jednak w toku postępowania, stanowiska zainteresowanych uległy zmianie w takim kierunku, że w odniesieniu do znacznej części ruchomości sporu nie było, ani co do ich przynależności do określonej masy majątkowej, jak i co do wartości. Stanowiska w tym zakresie zostały zajęte na rozprawie w dniu 13 lipca 2017 roku (k. 443, znacznik czasowy 00:33:36-01:04:08). Ostatecznie zainteresowani zgodnie ustalili, że składnikami ich wspólnego majątku są: lodówka, serwis obiadowy, komplet z naczyniami szklanymi, 2 komplety pościeli, szafki kuchenne, robot kuchenny, komplety: garnków, sztućców, kieliszków, szklanek. Zainteresowani zgodnie wycenili te rzeczy. Pełnomocnik Uczestnika oświadczył, że Uczestnik cofa wniosek o podział kuchni gazowej, dywanu, wyposażenia przedpokoju, maszynki do mięsa. Przynależność tych składników do majątku wspólnego była sporna, Wnioskodawczyni podnosiła, że te rzeczy nie były wspólne. W tych okolicznościach Sąd „cofnięte wniosku” co do ww ruchomości uznał za przyznanie, że nie stanowiły one składników majątku wspólnego.
Pomiędzy zainteresowanymi nadal sporne pozostawało, czy meblościanki, ławy, wersalki, fotele były rzeczami wspólnymi. Sporna była przynależność do majątku wspólnego telewizora. W podniesieniu do telewizora, Sąd za wiarygodne uznał zeznania Wnioskodawczyni, która konsekwentnie twierdziła, że telewizor nabyła przez zawarciem małżeństwa z Uczestnikiem. W trakcie trwania wspólności ustawowej doszło do wymiany telewizora, ale była to wymiana gwarancyjna, zrealizowana przez sprzedawcę, zatem nadal ten składnik należał do majątku osobistego Wnioskodawczyni. Okoliczność ta znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadkaD. S.. Pozostałe, ww ruchomości każdy z zainteresowanych posiadał przed zawarciem małżeństwa, były to więc składniki należące do majątków osobistych zainteresowanych (co również znajduje potwierdzenie w zeznaniach Wnioskodawczyni, świadków a częściowo i Uczestnika). Spór dotyczył również stanu posiadania niektórych ruchomości. Sąd za wiarygodne uznał zeznania świadkaD. S.co do tego, że Wnioskodawczyni zabrała ze sobą komplet sztućców. Z zeznań tego świadka wynikało, że przynajmniej początkowo małżonkowie mieli więcej niż 1 komplet sztućców. Ostatecznie jednak zgodnie ustalili, że był 1 komplet sztućców. Z doświadczenia wynika, że tego rodzaju rzeczy, użytkowane intensywnie codziennie mogą ulec szybszemu zużyciu i zdekompletowaniu niż inne.
Do majątku wspólnego niewątpliwie wchodziły samochody będące w posiadaniu Uczestnika. Wprawdzie z zeznań obojga zainteresowanych wynikało, że jeszcze przed rozwodemJ. S. (1)miał samochód, który później sprzedał i w miejsce którego kupił inny, wykorzystując przy tym środki uzyskane ze sprzedaży poprzedniego pojazdu. Jednak nie dowodzi to bynajmniej, że dwa ostatnie samochody stanowiły składniki majątku osobistego Uczestnika, jak próbował to forsować jego pełnomocnik. Sam Uczestnik w zeznaniach nie potwierdził, by na zakup kolejnych samochodów wystarczały pieniądze uzyskiwane ze sprzedaży poprzednich. Uczestnik przyznał, że każdy kolejny zakup samochodu wiązał się z koniecznością dołożenia nowych środków finansowych i nie potrafił choćby orientacyjnie wskazać, w jakiej części zakupy były pokrywane z już posiadanych przez niego pieniędzy. W tych okolicznościach nie ma dostatecznej podstawy do przyjęcia, że przy nabywaniu kolejnych pojazdów dochodziło do surogacji, o której mowa wart. 33 pkt 10 k.r.o.Dlatego zasadnym było ustalenie, że samochody będące w posiadaniu Uczestnika stanowiły składniki majątku wspólnego.
Inaczej rzecz się ma w odniesieniu do samochodu markiF. (...), który do podziału zgłosiłJ. S. (1). Z informacji Urzędu MiastaŁ.wynika, że ten samochód zarejestrowany był na matkę Wnioskodawczyni. Z tą informacją korespondują zeznaniaB. S., że to jej matka była właścicielką tego samochodu, a Wnioskodawczyni jedynie z niego korzystała. Niewiarygodne są przy tym zeznaniaJ. S. (1), że ten samochód kupili zainteresowani, a jedynie został on zarejestrowany na nazwisko jego teściowej. Trudno wyjaśnić racjonalność takiego postępowania. Uczestnik twierdził, że w tamtym okresie czasu „trudno było mieć dwa samochody”. Nie wyjaśnił jednak, na czym ta trudność polegała. W latach 90 – tych ubiegłego wieku nie było żadnego zakazu posiadania więcej niż jednego samochodu. Nie była przeszkodą sytuacja finansowa zainteresowanych, którzy z powodzeniem prowadzili działalność gospodarczą i mogli utrzymać dwa samochody. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, żeF. (...)nie był składnikiem majątku wspólnego zainteresowanych.
Sąd uwzględnił zgodne stanowiska Wnioskodawczyni i Uczestnika co do sposobu podziału ich majątku wspólnego w zakresie nieruchomości. Oboje zainteresowani zgodnie wnosili o przyznanie nieruchomości Uczestnikowi. Jeżeli natomiast chodzi o podział ruchomości, to Sąd podzielił je pomiędzy zainteresowanych zgodnie z aktualnym stanem posiadania. Każdy z zainteresowanych przez okres kilku lat, które upłynęły od ich rozwodu, korzystał z tych ruchomości i nimi dysponował, więc inny sposób ich podziału byłby nieracjonalny i niecelowy.
W postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami sąd rozstrzyga także o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku odrębnego lub odwrotnie podlegają zwrotowi (art. 567 § 1 k.p.c.).
Wnioskodawczyni zgłosiła do podziału dodatkowe roszczenia: o rozliczenie kwoty 4000 złotych, uzyskanej przezJ. S. (1)tytułem zwrotu kaucji za wynajem miejsca handlowego wCentrum (...) SAoraz o rozliczenie pożytków uzyskanych z nieruchomości położonej wŁ.przyulicy (...)za okres od 1995 roku do marca 2019 roku.
Wnioskodawczyni nie udało się udowodnić, że Uczestnik pobrał kwotę 4000 złotych tytułem zwrotu kaucji za boks handlowy, który znajdował się w hali G wR.. Zeznania zainteresowanych i świadków potwierdzają, że małżonkowie wpłacili kaucję w momencie nabywania prawa do korzystania z boksu. Nie została z całą pewnością ustalona wysokość wpłaconej kaucji, która z racji okresu wpłaty (przed denominacją) musiała być wpłacona w starych złotych. Niewątpliwie też doszło ostatecznie do przejęcia tego stanowiska handlowego przez Uczestnika. Jak jednak wynika z informacji przekazanej przez(...) SA, hala G ulega spaleniu i na skutek tego zniszczone zostało stanowisko handlowe, z którego korzystałJ. S. (1), wraz z towarem. Brak dowodów, aby Uczestnikowi zwrócono kaucję lub, aby w związku ze zniszczeniem stoiska, otrzymał np. odszkodowanie. Nie ma więc podstaw do rozliczenia kwoty 4000 złotych, o co wnosiła Wnioskodawczyni.
Natomiast częściowemu uwzględnieniu podlegało żądanie rozliczenia pożytków uzyskanych przez Uczestnika z tytułu korzystania z nieruchomości przyul. (...)wŁ..
Stosownie do przepisuart. 140 k.c., na treść prawa własności składa się uprawnienie do korzystania z rzeczy zgodnie ze społeczno – gospodarczym przeznaczeniem tego prawa, prawo do pobierania pożytków i innych dochodów z rzeczy oraz prawo do rozporządzania nią. Jeżeli rzecz stanowi współwłasność kilku osób, każdy ze współwłaścicieli jest uprawniony do współposiadania rzeczy wspólnej oraz do korzystania z niej w takim zakresie, jaki daje się pogodzić ze współposiadaniem i korzystaniem z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli (art. 206 k.c.).
W stosunkach pomiędzy współwłaścicielami kontrowersyjne jest uprawienie do żądania wynagrodzenia za korzystanie z rzeczy. W uchwale Sąd Najwyższego z dnia 19 marca 2013 roku (III CZP 88/12, opublikowana w OSNC z 2013 r., nr 9, poz. 103) wyrażony został pogląd, że „współwłaściciel może domagać się od pozostałych współwłaścicieli, korzystających z rzeczy wspólnej z naruszeniemart. 206 k.c.w sposób wyłączający jego współposiadanie, wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy na podstawieart. 224 § 2 lub art. 225 k.c.” Pogląd ten został powtórzony w postanowieniu Sądu Najwyższego z dnia 26 kwietnia 2013 roku (II CSK 459/12, opublikowane Lex nr 1347837) poprzez wskazanie, że „artykuł 206 k.c.przewiduje określony ustawowo model współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej. Współposiadanie, według tego modelu, oznacza łączne władanie do niepodzielnej ręki (pro indiviso). Polega ono na wykonywaniu władztwa faktycznego nad całą rzeczą przez każdego ze współwłaścicieli, ale w zakresie, który nie wyłącza takiego korzystania z rzeczy przez pozostałych współwłaścicieli. Tak określone uprawnienie jest niezależne od wielkości przysługującemu współwłaścicielowi udziału. Inny od przewidzianego w ustawie (art. 206 k.c.) sposób współposiadania i korzystania z rzeczy wspólnej np. korzystania przez jednego lub kilku ze współwłaścicieli wyłącznie z określonej części rzeczy wspólnej, współwłaściciele mogą wprowadzić umową (podział quod usum) zawartą chociażby w sposób konkludentny albo może zostać określony orzeczeniem sądu. W przeciwnym przypadku, współwłaściciel, który pozbawia możliwości wykonywania uprawnień wynikających zart. 206 k.c.przez wyłączne korzystanie z całej bądź części rzeczy wspólnej, czyni to bezprawnie, co uprawnia do dochodzenia wynagrodzenia za korzystanie z tej rzeczy na podstawieart. 224 § 2 lub art. 225 k.c.”.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy, podkreślić należy, że ze wspólnej nieruchomości, począwszy od 1995 roku, korzysta wyłącznie Uczestnik postępowania. Wnioskodawczyni nie ma możliwości korzystania z nieruchomości, a uczestnik nie zgadza się nawet na jej wejście na posesję (co miało miejsce przy okazji oględzin nieruchomości). W sprawie zostało dowiedzione, że byli małżonkowie pozostają w ostrym, zadawnionym konflikcie. W tej sytuacji niechęć Wnioskodawczyni do zamieszkania na ruchomości razem z byłym małżonkiem, jak i członkami jego rodziny, jest zrozumiała. Prezentowane w sprawie stanowisko przezJ. S. (1)co do możliwości wspólnego zajmowania domu jest nieprzekonujące. Jednak w ocenie Sądu nie przesądza to o zasadności roszczenia Wnioskodawczyni o rozliczenie pożytków z tytułu zaspokajania przez Uczestnika swoich potrzeb mieszkaniowych na nieruchomości. Nieruchomość została przez byłych małżonków nabyta w celu rozbudowania domu i zaspokajania na niej potrzeb mieszkaniowych rodziny. Takie jest również przeznaczenie nieruchomości. Wnioskodawczyni nie zaspokaja na tej nieruchomości swoich potrzeb mieszkaniowych i nigdy z niej nie korzystała, ale jest to konsekwencją rozpadu małżeństwa zainteresowanych oraz decyzji samej Wnioskodawczyni.B. S.wyprowadziła się od męża, kiedy jeszcze mieszkali w wynajmowanym mieszkaniu, nie próbowała wprowadzić się na nieruchomość, przeciwnie: zakupiła dla siebie mieszkanie. NatomiastJ. S. (1)przez cały czas nieruchomością się zajmował, remontował i rozbudowywał dom w okresie faktycznej separacji małżonków, przyczyniając się w ten sposób do poprawy standardu nieruchomości bez udziału Wnioskodawczyni. Zainteresowani rozwiedli się w 1998 roku i przez kolejnych kilkanaście lat nikt z nich nie dążył skutecznie do podziału majątku wspólnego i rozliczenia z tego tytułu. Oczekiwanie, że skoro Wnioskodawczyni nie wprowadziła się na nieruchomość, to i Uczestnik nie będzie z niej korzystał, byłoby nieracjonalne i prowadziło do pokrzywdzenia Uczestnika. Uczestnik jako współwłaściciel był uprawniony do korzystania z nieruchomości i sam fakt zaspokajania przez niego na nieruchomości swoich potrzeb mieszkaniowych nie jest wystarczającym powodem uwzględnienia roszczenia Wnioskodawczyni o rozliczenie pożytków.
Powyższe uwagi należy odnieść do wykorzystywania nieruchomości przez Uczestnika na cele mieszkalne. Jednak Uczestnik część działki wykorzystywał również do prowadzenia działalności gospodarczej i w tym zakresie Sąd uznał roszczenie Wnioskodawczyni za uzasadnione. Gdyby Uczestnik nie dysponował wspólną nieruchomością, to na potrzeby prowadzonej działalności musiałby wynająć jakąś działkę. To zaś wiązałoby się z kosztami w postaci najmu lub dzierżawy działki. Korzystając zatem ze wspólnej nieruchomości, Uczestnik zaoszczędził wydatków przy prowadzonej działalności i w ten sposób uzyskał pożytki z nieruchomości z pominięciem Wnioskodawczyni i bez jej zgody. Pożytki uzyskane przez Uczestnika zostały ustalone w oparciu o opinie biegłegoJ. K., a wyliczenia pożytków przedstawione w ramach ustaleń faktycznych. Łącznie jest to kwota 31 949 złotych za okres od 24.02.2006 roku do 31.12.2016 roku.
Wnioskodawczyni żądała rozliczenia pożytków za okres od 1995 roku. Należy mieć jednak na uwadze 2 kwestie:
- po pierwsze brak podstawy prawnej, by rozliczać pożytki (abstrahując od samej zasadności roszczenia, o czym była mowa wyżej) za okres objęty wspólnością ustawową zainteresowanych, a zatem do 13.05.1998 roku;
- po wtóre Uczestnik zgłosił zarzut przedawnienia roszczenia, który należało uwzględnić.
Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z 22 października 2010 roku (III CSK 331/09, Lex nr 688860) „Roszczenie o wzajemne rozliczenie współwłaścicieli z tytułu posiadania rzeczy wspólnej ma charakter żądania o zasądzenie konkretnej sumy pieniężnej. (…) Wymienione roszczenia nie mają bowiem charakteru roszczeń okresowych i nie wiążą się z prowadzeniem działalności gospodarczej, a zatem przedawniają się, stosownie doart. 118 k.c., z upływem 10 letniego terminu”. Z uwagi na czas, w którym zostało zgłoszone dodatkowe roszczenie o rozliczenie pożytków, jak i zgłoszony zarzut przedawnienia, zastosowanie ma termin przedawnienia wynikający zart. 118 k.c.w brzmieniu obowiązującym do 8 lipca 2018 roku, tj. 10 – letni termin przedawnienia. Wnioskodawczyni zgłosiła omawiane roszczenie w piśmie złożonym 24.02.2016 r. Uwzględniając więc termin przedawnienia, możliwe do rozliczenia jest roszczenie za okres od 24.02.2006 r. Roszczenie to jest zasadne za okres do końca 2016 roku, bo do tego czasu uczestnik prowadził na nieruchomości działalność gospodarczą. W późniejszym okresie tej działalności już nie prowadził, nie osiągnął więc pożytków, które podlegałyby rozliczeniu. Podkreślenia wymaga, że w orzecznictwie prezentowany jest pogląd o możliwości rozliczenia pożytków rzeczywistych, uzyskanych z tytułu korzystania z rzeczy, nie zaś pożytków potencjalnych, jedynie możliwych do uzyskania (tak m.in. Sąd Najwyższy w postanowieniu z 23 sierpnia 2012 roku (II CSK 5/12, Legalis nr 544657). W realiach niniejszej sprawy nie ulega wątpliwości, że Uczestnik osiągnął pożytki w okresie prowadzenia działalności gospodarczej, polegające na zaoszczędzeniu wydatków na wynajem/dzierżawę nieruchomości. Ich oszacowanie wymagało zasięgnięcia opinii biegłego. Natomiast po zaprzestaniu przez Uczestnika prowadzenia działalności gospodarczej nie można już mówić o istnieniu pożytków. Dlatego roszczenie za dalszy okres, jako niezasadne podlegało oddaleniu.
Zaakcentowania wymaga i to, że rozliczenie pożytków powinno nastąpić według cen z okresu, za który Wnioskodawczyni dochodziła roszczenia i, który okazał się zasadny. Obliczenia biegłego poszły dwutorowo: w pierwszej kolejności biegły dokonał obliczeń czynszu dzierżawy części działki waloryzując stawki, w dalszej kolejności dokonał obliczeń według stawek z danego okresu czasu, którego obliczenia dotyczyły. W niniejszej sprawie nie było podstawy do dokonywania waloryzacji świadczenia dochodzonego przez Wnioskodawczynię. Jeszcze raz należy podkreślić, że roszczenie o rozliczenie pożytków w ramach postępowania o podział majątku wspólnego rozliczane jest jedynie na wniosek i przy zastosowaniu wszelkich rygorów, jak w odniesieniu do roszczeń dochodzonych w procesie. W niniejszej sprawie Wnioskodawczyni, ani nie żądała waloryzacji świadczenia, ani nie dowodziła, że zostały spełnione przesłanki waloryzacji określone wart. 3581§ 3 k.c.Z powyższych względów rozliczenia pomiędzy zainteresowanymi powinny nastąpić bez uwzględnienia waloryzacji, którą w swoich obliczeniach zastosował biegłyJ. K..
Podsumowując: wartość majątku wspólnego uczestników, podlegającego podziałowi wynosi 253 070 złotych. Uczestnicy mają równie udziały w majątku wspólnym, więc każde z nich powinno otrzymać aktywa o wartości 126 535 złotych. W wyniku dokonanego podziału majątku wspólnego Uczestnik otrzymuje składniki majątkowe o wartości 252 520 zł, a Wnioskodawczyni – o wartości 550 złotych. Zatem należna Wnioskodawczyni dopłata wynosi 125 985 złotych. Uwzględnienie w części roszczenia Wnioskodawczyni o rozliczenie pożytków z nieruchomości wspólnej powoduje zasądzenie na jej rzecz dodatkowo 15 949 złotych. Zgodnie z przedstawionym w ustaleniach faktycznych rozliczeniem, pożytki w okresie od 24.02.2006 r. do 31.12.2016 r. wyniosły 37 810 złotych, a po ich pomniejszeniu o koszty utrzymania nieruchomości (5912 zł) – 31 898 złotych. Wnioskodawczyni z tej kwoty należy się połowa, tj. 15 949 złotych.
Sąd zasądzając spłatę zastosowałart. 212 § 3 k.c., zgodnie z którym jeżeli ustalone zostały dopłaty lub spłaty, sąd oznaczy termin i sposób ich uiszczenia, wysokość i termin uiszczenia odsetek, a w razie potrzeby także sposób ich zabezpieczenia. W razie rozłożenia dopłat i spłat na raty terminy ich uiszczenia nie mogą łącznie przekraczać lat dziesięciu. W wypadkach zasługujących na szczególne uwzględnienie sąd na wniosek dłużnika może odroczyć termin zapłaty rat już wymagalnych.
Spłata, do której zobowiązany jest Uczestnik jest wysoka i będzie stanowiła dla niego znaczne obciążenie finansowe. Uczestnik nie dysponuje gotówką, którą mógłby przeznaczyć na cele rozliczenia z Wnioskodawczynią. Należy się spodziewać, że będzie musiał zapewnić sobie dostęp do środków finansowych, np. zaciągając kredyt bankowy. Z tych powodów Sąd rozłożył dopłatę na dwie raty, z których pierwsza, płatna jest w terminie 3 miesięcy po uprawomocnieniu się postanowienia, łącznie z kwotą wynikającą z rozliczenia pożytków. Natomiast kolejna rata płatna jest w terminie 15 miesięcy od daty uprawomocnienia się postanowienia. Nawet przy założeniu konieczności skorzystania przez Uczestnika z kredytu bankowego, jest to czas wystarczający na dopełnienie wszelkich formalności i umożliwia wywiązanie się z nałożonego obowiązku dobrowolnie. Jednocześnie Wnioskodawczyni w stosunkowo krótkim czasie uzyska środki powyżej 20 000 złotych. Jej sytuacja finansowa jest znacznie lepsza niż Uczestnika. Wnioskodawczyni ma również zaspokojone potrzeby mieszkaniowe, dlatego Sąd uznał, że rozłożenie na raty należnej jej dopłaty na stosunkowo długi okres czasu nie naruszy jej słusznych interesów.
O kosztach postępowania Sąd orzekł zgodnie z zasadą wyrażoną wart. 520 § 1 k.p.c., stosownie do której każdy z uczestników postępowania ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie. W niniejszej sprawie zarówno Wnioskodawczyni, jak i Uczestnik są zainteresowani w równym stopniu wynikiem postępowania. Powinni więc ponieść jego koszty po połowie. Na tej podstawie zasądził od Uczestnika na rzecz Wnioskodawczyni kwotę 500 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania (połowy uiszczonej opłaty od wniosku – dowód wpłaty k. 140).
Stosownie do przepisuart. 83 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, jeżeli przepisy przewidują obowiązek działania i dokonywania czynności połączonej z wydatkami z urzędu, sąd zarządzi dokonanie tej czynności, a kwotę potrzebną na ich pokrycie wykłada tymczasowo Skarb Państwa. W orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach, stosując przepisy art. 113 tej ustawy, który pozwala m.in. na obciążenie kosztami strony, której czynność spowodowała ich powstanie. W realiach niniejszej sprawy koszty opinii biegłych wyniosły ogółem 10 468,94 złotych. Każdy z zainteresowanych powinien ponieść połowę tych kosztów, tj. po 5234,47 zł. Wnioskodawczyni w toku postepowania wpłaciła zaliczki w łącznej wysokości 2969,04 złotych, a uczestnik zaliczkę w wysokości 500 złotych. Dlatego na podstawieart. 83w zw. zart. 113 ust. 2 ustawy z dnia 28.07.2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(dz. U. z 2019 r., poz. 785 t.j.) iart. 520 § 1 k.p.c.Sąd w pkt 8 i 9 postanowienia nakazał pobrać odpowiednio na rzecz Skarbu Państwa: od Wnioskodawczyni 2265,43 złotych, a od Uczestnika – 4734,47 złotych.
O kosztach pomocy prawnej, udzielonej Uczestnikowi z urzędu, Sąd orzekł zgodnie z § 7 ust. 1 pkt 10 w zw. z § 6 pkt 6 i § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 września 2002 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu (Dz. U. z 2013 r. poz. 461 t.j.). Opłata przy wartości udziału mieszczącego się w przedziale 50 – 200 tys. złotych wynosi 3600 zł. Sąd podwyższył ją o kwotę podatku od towarów i usług, wyliczoną według stawki podatku obowiązującej dla tego rodzaju czynności na podstawie przepisów o podatku od towarów i usług. Mając na uwadze powyższe i biorąc pod uwagę nakład pracy pełnomocnika z urzędu, Sąd przyznał pełnomocnikowi Uczestnika z urzędu wynagrodzenie w kwocie 4428 zł (3600 zł + 23 % VAT).