Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1532/18
Data wyroku: 2019-01-22 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Sędzia Monika Rabiega
Słowa kluczowe: Umowa, Najem
Podstawa prawna: art. 189 k.p.c.

Sygn. akt I C 1532/18

UZASADNIENIE
Pozwem złożonym w dniu 28 lutego 2018r. powódkaS. H.wniosła o ustalenie prawa do zajmowanialokalu mieszkalnego nr (...)położonego wS.przyul. (...), na podstaw decyzji(...)z dnia 15 kwietnia 1981r. oraz o zasądzenie kosztów procesu.
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o jego oddalenie oraz o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kosztów procesu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 20 grudnia 1980 rokuS. G.zawarła zL. P.związek małżeński.S. G.przyjęła nazwisko męża –P..

Dowód:

- wyrok Sądu Rejonowego wS.z dnia 6 czerwca 1989 roku, k. 10, 110;
L. P.był żołnierzem zawodowym.
W dniu 15 kwietnia 1981 rokuG.Administracja (...)wS.wydaładecyzję nr (...)o przydziale plut.L. P.osobnej kwatery stałej wS.przyul. (...).
S. P.była wymieniona w decyzji jako członek rodziny osoby uprawnionej do kwatery.

Dowód:

-decyzja nr (...)z dnia 15 kwietnia 1981 roku, k. 11-12;
- zeznania powódkiS. H., k. 102-103;
W 1981 rokuS. P.zamieszkała wraz z mężemL. P.w mieszkaniu przyul. (...)wS..
Małżeństwo powódki zL. P.zostało rozwiązane przez rozwód wyrokiem Sądu Rejonowego wS.Wydziału(...)z dnia 6 czerwca 1989 roku wydanym w sprawie o sygn. akt(...). Wyrok uprawomocnił się w dniu 27 czerwca 1989 roku. W jego treści sąd nie orzekł o sposobie korzystania z ww. lokalu.

Dowód:

    - wyrok Sądu Rejonowego wS.z dnia 6 czerwca 1989 roku, k. 110;

- zeznania powódkiS. H., k. 102-103;
Po rozwodzieL. P.złożył doG.Administracji (...)wS.wniosek o rozkwaterowanie.
W dniu 16 lipca 1990 rokuL. P.otrzymał odG.Administracji (...)wS.odpowiedź, iż został ujęty w planie rozkwaterowań z dniem 6 listopada 1989 roku.

Dowód:

- pismoG.Administracji (...)wS.z dnia 16 lipca 1990 roku, k. 12;
- zeznania powódkiS. H., k. 102-103;
Do rozkwaterowania jednak nie doszło.
Z dniem 20 listopada 1992 roku lokal przyul. (...)wS.został wewnętrznie podzielony w ten sposób, iżL. P.otrzymał prawo do zajmowania jednego pokoju o powierzchnimieszkalnej (...)m2, natomiast powódka wraz z dziećmi otrzymała prawo do zajmowania drugiego pokoju o powierzchnimieszkalnej (...)m2.
Przy podziale nie zostały wydane dwa tytuły prawne. Strony obowiązywała decyzja przydziału osobnej kwatery stałej nr(...)z dnia 15 kwietnia 1981 roku, która czyniłaL. P.głównym najemcą, a powódkę wraz z dziećmi – osobami posiadającymi prawo do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu.
Na podstawie tego podziału doszło również do podziału opłat za używanie lokalu oraz opłat pośrednich za przedmiotowy lokal, w ten sposób, że byli małżonkowie mieli uiszczać te opłaty proporcjonalnie do powierzchni zajmowanych przez nich pokoi.

Dowód:

- pismoW. (...)z dnia 22 listopada 2005 roku, k. 13-13 verte;
- zeznania powódkiS. H., k. 102-103;
W dniu 8 sierpnia 2002 rokuS. P.zawarła z poprzednikiem prawnym pozwanej ugodę nr(...), na podstawie której zobowiązała się spłacić zaległość widniejącą na koncie z tytułu opłat za używanie lokalu oraz opłat pośrednich za zajmowany przezL. P.pokój. Ugoda obejmowała kwotę zaległości 5.579,37 złotych, w tym odsetki ustawowe. Powódka spłaciła kwotę 5.173,52 złotych.

Dowód:

    - pismoW. (...)z dnia 22 listopada 2005 roku, k. 13-13 verte;

- zeznania powódkiS. H., k. 102-103;
Z dniem 1 lipca 2005 roku wewnętrzny podział lokalu przyul. (...)wS.został zlikwidowany przezW. (...), w tym zlikwidowany został dotychczasowy sposób ponoszenia opłat za ten lokal.
W dalszym ciągu aktualna pozostawała jednak decyzja przydziału osobnej kwatery stałej nr(...)z dnia 15 kwietnia 1981 roku, która czyniłaL. P.głównym najemcą, a powódkę wraz z dziećmi – osobami posiadającymi prawo do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu.

Dowód:

- pismoW. (...)z dnia 20 czerwca 2005 roku, k. 15;
- pismoW. (...)z dnia 11 lipca 2005 troku, k. 16;
- pismoW. (...)z dnia 25 lutego 2002 roku, k. 17;
- pismoW. (...)z dnia 20 stycznia 2005 roku, k. 18;
- pismoW. (...)z dnia 5 grudnia 2005 roku, k. 19;
- pismoW. (...)z dnia 17 listopada 2011 roku, k. 20-20 verte;
- zeznania powódkiS. H., k. 102-103;
L. P.wyprowadził się z przedmiotowego lokalu. W latach 1990-1999L. P.nie mieszkał już w lokalu, jednak do niego przychodził. Od 2000 rokuL. P.nie przychodził już do lokalu.
Powódka popadła w zadłużenie z tytułu opłat za przedmiotowy lokal, nie realizowała postanowień zawartej ugody.
20 czerwca 2012r. pismem(...)skierowała doS. H.wezwanie do zapłaty zaległości w czynszu, uprzedzając o zamiarze wypowiedzenia umowy najmu. Pismo zostało odebrane przezS. H.w dniu 25 czerwca 2012r. Zaległość nie została spłacona, w związku z czym, pismem sporządzonym w dniu 6 lutego 2013 rokuW. (...)złożyła powódce oświadczenie o wypowiedzeniu umowy najmu przedmiotowego lokalu przydzielonego na podstawiedecyzji nr (...)z dnia 15 kwietnia 1981 roku ze skutkiem natychmiastowym. Jako podstawę wypowiedzenia umowy najmuW. (...)powoływałaart. 687 k.c.Podała, iż stan zadłużenia w dniu 31 stycznia 2013 roku wynosił 2.400,18 złotych.
Wypowiedzenie umowy najmu zostało odebrane przez powódkę w dniu 12 lutego 2013 roku.

Dowód:

- wypowiedzenie umowy najmu z dnia 6 lutego 2013roku, k. 21, 91-91 verte;
- zeznania powódkiS. H., k. 102-103;
W dniu 29 października 2013 roku powódka zawarła zW. (...)umowę nr (...), na podstawie której powódka wraz z córką zobowiązały się do ratalnej spłaty zadłużenia związanego z nieuiszczaniem opłat za korzystanie z lokalu i pośrednich za zajmowany lokal mieszkalny przyul. (...)wS.w wysokości 1.839,99 złotych, ustalonej na dzień 29 października 2013 roku.
Powódka wywiązała się z tego zobowiązania i spłaciła zaległość w całości w dniu 7 kwietnia 2015 roku.

Dowód:

-umowa nr (...)z dnia 29 października 2013 roku, k. 22-23;
- harmonogram spłat, k. 24;
- zeznania powódkiS. H., k. 102-103;
Od momentu wypowiedzenia umowy najmu, powódka bezumownie zajmuje lokal mieszkalny przyul. (...)wS..
PowódkaS. H.wielokrotnie odwoływała się od decyzji i pism pozwanej i jej poprzedników prawnych. Wnosiła także o przywrócenie tytułu prawnego do ww. lokalu, jednak pozwana odmawiała argumentując, iż wymaga to zgodnego wnioskuS. H.iL. P..W. (...)informowała powódkę, iż w celu zawarcia umowy najmu lokalu lokal nie może być zadłużony.

Dowód:

- pismoW. (...)z dnia 17 kwietnia 2015 roku. k. 56-56 verte;
- pismoW. (...)z dnia 14 marca 2016 roku, k. 57-57 verte;
- zeznania powódkiS. H., k. 102-103.

Sąd zważył, co następuje:
Powództwo okazało się niezasadne.
Stan faktyczny w sprawie sąd ustalił w oparciu o treść dokumentów, których wiarygodności nikt nie kwestionował. Sąd oparł się również na zeznaniach powódki, które korespondowały z zebranym w sprawie materiałem dowodowym. Sąd oddalił wniosek o przesłuchanie świadkaD. K., albowiem jak wynikało z wypowiedzi pełnomocnika powódki podczas rozprawy w dniu 27 września 2018r., powódka nie kwestionuje okoliczności, na które świadek miałaby zeznawać. W szczególności powódka nie kwestionuje faktu posiadania w dacie wypowiedzenia wskazanych w nim zaległości ani otrzymania wypowiedzenia z dnia 6 lutego 2013r. Aktualny stan zadłużenia powódki lub jego brak pozostaje zaś bez znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Skoro więc sąd prowadzi postępowanie dowodowe wyłącznie na okoliczności sporne między stronami, wniosek o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkaD. K.został oddalony. Tak ustalony stan faktyczny był w zasadzie pomiędzy stronami bezsporny, spór ogniskował się bowiem wokół oceny prawnej zaistniałego stanu faktycznego.
W pierwszej kolejności sąd rozważał, czy powódka posiada interes prawny w wytoczeniu powództwa. Zgodnie bowiem zart. 189 kpcpowód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny. W doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się zgodnie, iż interes prawny w rozumieniu przepisuart. 189 k.p.c.stanowi samodzielną przesłankę powództwa o ustalenie o charakterze materialnoprawnym badaną na etapie merytorycznego rozpoznawania sprawy, której potwierdzenie otwiera dopiero drogę do badania i ustalania prawdziwości twierdzeń powoda, iż dane prawo lub stosunek prawny istnieje (nie istnieje), a ich potwierdzenie jako zgodnych z rzeczywistym stanem rzeczy prowadzić może do uwzględnienia powództwa. Interes prawny to obiektywna, wywołana rzeczywistą koniecznością ochrony sfery prawnej powoda, potrzeba uzyskania przez niego wyroku ustalającego odpowiedniej treści. Interes taki istnieje wówczas, gdy ma miejsce niepewność stosunku prawnego lub prawa, wynikająca z obecnego lub przewidywanego ich naruszania w przyszłości i zachodzi, ze względu na sytuację w jakiej żądający się znajduje, rzeczywista potrzeba jego potwierdzenia. Interes prawny w rozumieniuart. 189 k.p.c.istnieje tylko wtedy, gdy powód w potrzebie ochrony swej sfery prawnej, uczynić może zadość przez samo ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku prawnego lub prawa. W konsekwencji przyjąć należy, że interes taki nie występuje, gdy możliwe jest wytoczenie powództwa o świadczenie, chyba że ze spornego stosunku prawnego wynikają dalsze skutki, których dochodzenie w drodze powództwa o świadczenie nie jest możliwe lub aktualne.
Niewątpliwie w przypadku powódki spełnione zostały wszystkie wyżej wymienione przesłanki. Powódka utrzymywała, że przysługuje jej prawo do zajmowania lokalu, czemu z kolei przeczyła pozwana. Tym samym istniała niepewność sytuacji prawnej powódki związana z lokalem, który zajmuje. Niepewność ta skutkowała dla powódki negatywnymi skutkami, albowiem wiązała się z ryzykiem wytoczenia przez pozwanego przeciwko powódce powództwa o wydanie lokalu. Wskazać w tym miejscu należy również, że powódce nie przysługuje żadne dalej idące roszczenie, z którym mogłaby wystąpić do sądu, aby wyjaśnić swą niepewną sytuację prawną i zapobiec powództwu o eksmisję. W szczególności powódce nie przysługuje żadne roszczenie o świadczenie.
Niewątpliwe jest, że jeszcze w 2005r. pozwana uznawała prawo powódki do zamieszkiwania w lokalu, uznając, że jest ona najemczynią lokalu wraz z byłym mężemL. P.. Wynika to jednoznacznie z pisma kierowanego na zapytanie sądu przezW. (...)w dniu 22 listopada 2005r. (k. 13) oraz pism kierowanych do powódki iL. P.(k. 15,16, 19). Także w 2011r.S. H.uzyskała potwierdzenie tego stanu rzeczy (k. 20). Uznać wiec należało, że aż do czasu dokonania przez pozwaną wypowiedzenia, uprawnienieS. H.do zajmowania lokalu było pomiędzy stronami bezsporne. Zgodnie z art. art. 8 ust. 1 ustawy z dnia 22 stycznia 2010r. o zmianie ustawy o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej oraz niektórych innych ustaw, osoby, które do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zamieszkują w lokalu mieszkalnym na podstawie tytułu prawnego do lokalu mieszkalnego ustanowionego decyzją administracyjną, zachowują prawo do zajmowania tego lokalu mieszkalnego przez czas określony w decyzjach wydanych w tych sprawach. Niewątpliwie więcS. H.po dacie wejścia cytowanego przepisu w życie zachowała prawo do zamieszkiwania w przedmiotowym lokalu na podstawie decyzji z dnia 15 kwietnia 1981r., albowiem nie nastąpiła wcześniej żadna okoliczność, która powodowałaby utratę skutków ww. decyzji. Kwestią problematyczną jest jednak okoliczność, iż decyzja z dnia 15 kwietnia 1981r. nie zawierała określenia czasu, w którym uprawnienie z niej wynikające zachowałoby swą aktualność. W ocenie sądu nie sposób jednak wywodzić z powyższego, że uprawnienieS. H.do zajmowania przedmiotowego lokalu wynikające z ww. decyzji jest bezterminowe i nie może wygasnąć. Sąd nie podziela w tym względzie poglądu prawnego pełnomocnika powódki zawartego w uzasadnieniu pozwu. Przyjęcie prezentowanej przez niego koncepcji, iż stosunku prawnego wynikającego z decyzji, wobec braku określenia w niej terminu jej obowiązywania, nie sposób zakończyć wskutek wypowiedzenia, stałoby w sprzeczności z przepisami prawa powszechnie obowiązującego, w tym w szczególności z treściąart. 21 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejorazart. 3651kc.
Skoro bowiem zart. 21 Konstytucjiwynika zasada ochrony własności, to w jawnej z nią sprzeczności stałaby taka interpretacja przepisu art. 8 ust. 1 cytowanej wyżej ustawy zmieniającej, zgodnie z którą doszłoby do trwałego, nieusuwalnego wyłączenia uprawnienia właściciela lokalu do dysponowania nim. Słusznie podnosi pełnomocnik pozwanej, iż w sytuacji bezterminowości uprawnienia powódki, zastosowanie znajdujeart. 3651, zgodnie z którym zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów niezwłocznie po wypowiedzeniu. Do stosowania ww. przepisu odsyła zresztą wprost art. 29a. ustawy z dnia 22 czerwca 1995r. o zakwaterowaniu Sił Zbrojnych Rzeczypospolitej stanowiąc, że do osób innych niż żołnierze zawodowi, które zajmują lokale mieszkalne będące w zasobie mieszkaniowym i internatowym Agencji, w zakresie nieuregulowanym w ustawie mają zastosowanie przepisyustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilnyorazustawy z dnia 17 listopada 1964 r. - Kodeks postępowania cywilnego. Powódka niewątpliwie nie jest żołnierzem i zajmuje lokal mieszkalny znajdujący się w zasobach Agencji, w związku z czym znajdują do jej sytuacji zastosowanie przepisykodeksu cywilnego, w tym odnoszące się do wypowiedzenia. Z oświadczenia pełnomocnika powódki na rozprawie w dniu 27 września 2018r. wynika jednoznacznie, iż nie kwestionuje on faktu istnienia w dacie wypowiedzenia zaległości w zapłacie za lokal oraz skierowania i otrzymania wypowiedzenia, natomiast kwestionuje ocenę prawną tych faktów dokonaną przez stronę pozwaną i skuteczność wypowiedzenia. Mając jednak na względzie cytowany wyżejart. 3651kcsąd orzekający stoi na stanowisku, iż doszło do skutecznego wypowiedzeniaS. H.prawa do zajmowania lokalu. Niezależnie bowiem od ustalenia, czy strony łączyła umowa najmu, czy też inny stosunek obligacyjny o charakterze ciągłym, niewątpliwie istniała możliwość jego wypowiedzenia. Sąd uznał, że odpowiednie zastosowanie znajdą przepisy dotyczące najmu lokalu, albowiem umowa najmu jest najbardziej zbliżona w swej treści do uprawnienia do lokalu posiadanego przez powódkę przed wypowiedzeniem. Zgodnie z treściąart. 687 kc, jeżeli najemca lokalu dopuszcza się zwłoki z zapłatą czynszu co najmniej za dwa pełne okresy płatności, a wynajmujący zamierza najem wypowiedzieć bez zachowania terminów wypowiedzenia, powinien on uprzedzić najemcę na piśmie, udzielając mu dodatkowego terminu miesięcznego do zapłaty zaległego czynszu. Wymogi powyższe zostały zachowane, czemu powódka nie przeczyła, w związku z powyższym sąd uznał, że stosunek prawny łączący strony został zakończony poprzez jego wypowiedzenie.
Z pewnością nie sposób przyjąć, wbrew twierdzeniom pełnomocnika powódki, aby załączony do pozwu wyrok Sądu Okręgowego wS.z dnia 14 października 2014r. zapadł w identycznym stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie. Już sam fakt, że decyzja o przydziale kwatery wojskowej, której dotyczyła sprawa(...)wydana została w dniu 22 czerwca 1990r., rozwód powódki w sprawie(...)orzeczony został w dniu 6 lutego 2001r., przesądza o tym, że zastosowanie do sytuacji prawnej obu powódek (w niniejszej sprawie oraz w sprawie(...)) znajdują odmienne przepisy prawa. Przed wszystkim jednak powódce w sprawie(...)nie dokonano wypowiedzenia łączącego ją z pozwanąW. (...)stosunku prawnego dotyczącego zajmowanego lokalu, co niewątpliwie miało miejsce stosunku doS. H..
Skoro, jak zostało wyżej ustalone, powódce nie przysługuje aktualnie żadne skuteczne względem pozwanej prawo do zajmowanialokalu mieszkalnego nr (...)położonego wS.przyul. (...), jej powództwo o ustalenie istnienia tego prawa podlegało oddaleniu. Mając to na względzie sąd orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji
Wpunkcie drugimna podstawieart. 102 kpcsąd odstąpił od obciążenia powódki kosztami procesu. Zgodnie z tym przepisem W wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sąd wziął pod uwagę zarówno stan majątkowy powódki, który skutkował częściowym zwolnieniem jej od kosztów sądowych, jak i okoliczność, że powódka wskutek zawarcia z pozwaną ugody co do spłaty zaległości mogła pozostawać w błędnym, aczkolwiek nieuzasadnionym przekonani co do zasadności swego roszczenia. Mając na względzie życiowo istotny dla niej charakter tego zagadnienia, sąd uznał, że próba jego definitywnego wyjaśnienia przed sądem, mimo że z rezultatem niekorzystnym dla powódki, nie powinna skutkować obciążeniem jej kosztami procesu.
Zarządzenia:

1
(...)

2
(...)

3
(...)

28 stycznia 2019r.