Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 3246/19
Data wyroku: 2020-03-18 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Paulina Kuźma
Słowa kluczowe: Wznowienie postępowania
Podstawa prawna: art. 58 kpa

UZASADNIENIE
Decyzjami z dnia 28 maja 2019 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych - II Oddział wŁ.odmówiłA. P.przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wobec złożenia wniosku po upływie miesiąca od daty ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 roku w sprawie P 20/16 oraz odmówił wznowienia postępowania./decyzje w aktach ZUS/
W dniu 4 lipca 2019 roku i 2 sierpnia 2019 rokuA. P.odwołała się od powyższych decyzji wnosząc o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania, wskazując że wcześniej nie miała wiedzy co do terminu złożenia tej skargi./odwołanie – k. 3-6, k 3-6 akt VIII U 3679/19/
Odpowiadając na odwołania pismami z dnia 19 lipca 2019 roku i 16 sierpnia 2019 roku organ rentowy wniósł o oddalenie odwołań podtrzymując argumentację powołaną w uzasadnieniach zaskarżonych decyzji./odpowiedź na odwołanie – k. 7, k 7 akt VIII U 3679/19/
Sprawy obu odwołańA. P.zostały połączone do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia./postanowienie k 10 akt VIII U 3679/19/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

A. P.urodziła się w dniu (...)/niesporne/
Ubezpieczona była uprawniona do emerytury w wieku obniżonym (art. 29 w zw. z 46 ustawy o emeryturach i rentach z FUS./niesporne/
Decyzją z dnia11 października 2013 r.Zakład Ubezpieczeń Społecznych - II Oddział przyznał ubezpieczonej emeryturę po osiągnięciu wieku emerytalnego, której wysokość obliczono z zastosowaniemart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) czyli podstawę emerytury pomniejszono o sumę kwot pobranych emerytur. Wypłata emerytury została zawieszona, gdyż korzystniejszym świadczeniem była dotychczasowa emerytura./decyzja w aktach ZUS/
Wyrokiem z 6 marca 2019 r. wydanym w sprawie sygn. akt P 20/16 Trybunał Konstytucyjny orzekł, żeart. 25 ust. 1 b ustawy z dnia 17 12 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2018 r. poz. 1270 oraz z 2019 poz. 39 ) w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r. w zakresie w jakim dotyczy urodzonych w r. kobiet które przed 01 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Wyrok ten został ogłoszony w dniu 21 marca 2019 roku./niesporne/
W dniu24 kwietnia 2019 r.A. P.złożyła wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania wraz z wnioskiem o przeliczenie emerytury wskazując, że nie miała wiedzy na temat orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego./podanie w aktach ZUS/
Wnioskodawczyni nie dochowała terminu do złożenia skargi o wznowienie postepowania, ponieważ nie wiedziała, że obowiązuje ją ten termin. Dowiedziała się o tym dopiero w dniu 23 kwietnia 2019 roku od koleżanki. Na przełomie marca i kwietnia 2019 roku dwukrotnie wyjeżdżała z miejsca zamieszkania, nie była w tym czasie hospitalizowana./przesłuchanie wnioskodawczyni – e-protokół rozprawy – płyta CD k 19/

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Odwołanie nie jest zasadne.
Zgodnie z brzmieniemart.145a § 1 k.p.a.można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja. Zgodnie z treścią § 2 powołanego przepisu w sytuacji określonej w§1skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Przepisart.190 ust.4 Konstytucji RPstanowi z kolei, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Przepis ten wprost odnosi się do możliwości wzruszania w trybach nadzwyczajnych prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub rozstrzygnięć w innych sprawach.
Ustalenia Sądu poczynione w przedmiotowej sprawie wykazują, że wnioskodawczyni złożyła skargę o wznowienie postepowania po upływie miesiąca od dnia wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 roku.
Natomiast zgodnie z treściąart. 58 § 1 i 2 k.p.a.w razie uchybienia terminu należy przywrócić termin na prośbę zainteresowanego, jeżeli uprawdopodobni, że uchybienie nastąpiło bez jego winy; prośbę o przywrócenie terminu należy wnieść w ciągu siedmiu dni od dnia ustania przyczyny uchybienia terminu; jednocześnie z wniesieniem prośby należy dopełnić czynności, dla której określony był termin.
Chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony. Odwołanie się wart. 58 § 1 k.p.a.do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie.
Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybieniu terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa. Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy. Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności.
Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu. Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe. Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Do okoliczności faktycznych uzasadniających brak winy po stronie zainteresowanego przywróceniem terminu należy zaliczyć przerwę w komunikacji, nagłą chorobę, która nie pozwala się na wyręczenie inną osobą, powódź, pożar itp.
W ocenie Sądu rozpoznającego przedmiotową sprawę brak zaś wiedzy o konieczności złożenia skargi w terminie miesiąca od ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego, bez zaistnienia jakichkolwiek obiektywnych przeszkód czy okoliczności w uchybieniu terminu do wniesienia tej skargi, należy uznać za niedbalstwo strony, niedające podstaw do przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.
Konieczność sprawowania opieki na członkami rodziny, pobyt w innym mieście nie stanowią przeszkód, które uniemożliwiają należyte zadbanie o własne interesy.
Reasumując, z uwagi na to, że organ rentowy prawidłowo ocenił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania, Sąd na podstawieart.47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołania ubezpieczonej od obu decyzji.
Należy jednak zwrócić uwagę, że ubezpieczona we wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wniosła także o przeliczenie emerytury, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego – a zatem zwróciła się o wydanie nowej decyzji, w której emerytura zostanie obliczona bez zastosowania zakwestionowanego przez ten Trybunał przepisu. Organ rentowy rozpoznał powyższy wniosek wyłącznie w oparciu o przepisyKodeksu postępowania administracyjnego, bez zastosowania przepisów emerytalnych, do czego był zobowiązany.
Wskazać w tym miejscu należy, że postępowanie sądowe jest wtórne wobec postępowania administracyjnego, a kontrola sądu winna korespondować z zakresem rozstrzygnięcia dokonanego w decyzji administracyjnej, zaś w sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego, jej treść wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 601).
Trzeba też podkreślić, że przedmiot rozpoznania stanowi przede wszystkim żądanie (roszczenie) wnioskodawcy (ubezpieczonego). Jeżeli to roszczenie organ rentowy błędnie zakwalifikował, wydając decyzję rentową w oparciu o błędną podstawę prawną, sąd ubezpieczeń społecznych nie może oddalić odwołania z powołaniem się na związanie błędną podstawą prawną zaskarżonej decyzji. Byłoby to bowiem zaprzeczenie funkcji jurysdykcyjnej sądu. /tak SN w uzasadnieniu wyroku z dnia 02.10.2008 I UK 88/08, OSNP 2010/7-8/100 ,wyrok SN z 11.12.2013 r. III UK 15/13, LEX nr 1467152/
Jeśli żądanie ubezpieczonego wadliwie zostanie ocenione przez organ rentowy to sąd zobowiązany jest rozważyć wszelkie podstawy prawne mogące mieć zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, wadliwość oceny żądania przez organ rentowy nie może uniemożliwiać ubezpieczonemu dochodzenia swych racji przed sądem / tak: wyrok SN z 28.06.2016 r. I UZ 11/16. LEX nr 2093748/
W rozpoznawanej sprawie organ rentowy wydał decyzję opartą wyłącznie o przepisyk.p.a.i nie rozważył możliwości rozstrzygnięcia żądania o przeliczenie świadczenia w oparciu o przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Zgodnie zart. 180 k.p.a.w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne.
Zgodnie zaś z treścią art.124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisyKodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.
Wobec tego, iż organ rentowy wydał decyzję, na mocy której negatywnie rozpoznał wniosek o przeliczenie świadczenia wyłącznie w oparciu o przepisyk.p.a., należało rozważyć zasadność odwołania w oparciu o art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej.
Z uwagi na nierozpoznanie wniosku odwołującej zawartego w skardze o wznowienie postępowania o przeliczenie emerytury z uwzględnieniem treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego, Sąd przekazał sprawę w tym zakresie do rozpoznania pozwanemu organowi rentowemu, pozostawiając rozpoznanie i wydanie decyzji organowi rentowemu.
Z tych względów Sąd orzekł przekazał wniosek stosownie do treściart. 47714§ 3 k.p.c.