Sąd Rejonowy w Ciechanowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 109/17
Data wyroku: 2020-07-23 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Lidia Grzelak

Sygn. akt I Ns 109/17

POSTANOWIENIE
Dnia 23 lipca 2020 r.
Sąd Rejonowy w Ciechanowie I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Lidia Grzelak
Protokolant st. sekr. sąd. Jolanta Dziki
po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2020 r. w Ciechanowie
na rozprawie
sprawy z wniosku(...) Banku (...) S.A.wK.
z udziałemZ. P. (1),P. P. (1),R. P., małoletniegoJ. P.reprezentowanego przez przedstawiciela ustawowegoR. P.– ojca, małoletniejA. P. (1)reprezentowanej przez przedstawiciela ustawowegoP. P. (1)– ojca,W. P. (1),A. P. (2),A. Z.,K. P.,P. P. (1)s.W. P. (2),M. L., małoletniejR. L.reprezentowanej przez przedstawicielkę ustawowąM. L.– matkę,E. M., małoletnichB. L.iM. M.reprezentowanych przez przedstawicielkę ustawowąE. M.– matkę,S. M. (1),B. M. (1),B. M. (2), małoletniegoH. M.reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawowąB. M. (1)– matkę,Ł. P.,S. P. (1)oraz małoletniegoA. P. (3)reprezentowanego przez przedstawicielkę ustawowąS. P. (1)– matkę
o stwierdzenie nabycia spadku poS. P. (2)
I stwierdza, że spadek poS. P. (2)s.H.iK. z d. B., zmarłym dnia 14 marca 2016 r. wC., ostatnio stale zamieszkałym wC., na podstawie ustawy nabył z dobrodziejstwem inwentarza małoletni syn bratanicyS. A.P.w całości;
II nakazuje ściągnąć na rzecz Skarbu Państwa od wnioskodawcy(...) Banku (...) S.A.wK.kwotę 1066,66 zł ( jeden tysiąc sześćdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt sześć groszy ) tytułem zwrotu kosztów ogłoszenia w prasie orzeczonych prawomocnym postanowieniem z dnia 8 kwietnia 2019 r.;
III pozostawić wnioskodawcę i uczestników postępowania przy poniesionych kosztach postępowania związanych z ich udziałem w sprawie.
Sygn. akt I Ns 109/17

UZASADNIENIE
(...) Bank (...) S.A.wK.wystąpił o stwierdzenie praw do spadku poS. P. (2), zmarłym dnia 14 marca 2016 r. wC., ostatnio stale zamieszkałym wC.. Ponadto wniósł o zasądzenie na swoją rzecz od uczestników postępowania zwrotu kosztów postępowania. Uzasadniając swój interes prawny w złożeniu wniosku, wnioskodawca wyjaśnił, iż posiada wobec spadkodawcy wierzytelność z tytułu umowy o mieszkaniowy kredyt hipoteczny z dnia 5 września 2012 r.
Uczestniczka postępowaniaZ. P. (1)przyłączyła się do wniosku.
Uczestnik postępowaniaP. P. (1)wnosił o pominięcie go przy dziedziczeniu.
Uczestniczki postępowaniaA. Z.iB. M. (1)oświadczyły, że odrzuciły spadek.
Pozostali uczestnicy postępowaniaR. P.działający w imieniu własnych oraz jako przedstawiciel ustawowy małoletniego uczestnika postępowaniaJ. P.,P. P. (1)działający w imieniu małoletniej uczestniczki postępowaniaA. P. (1),W. P. (1),A. P. (2),A. Z.,K. P.,P. P. (1)s.W. P. (2),M. L.działająca w imieniu własnym oraz jako przedstawicielka ustawowa małoletniej uczestniczki postępowaniaR. L.,E. M.działająca w imieniu własnym oraz jako przedstawicielka ustawowa małoletnich uczestników postępowaniaB. L.iM. M.,S. M. (1),B. M. (1)działająca w imieniu własnym oraz jako przedstawicielka ustawowa małoletniego uczestnika postępowaniaH. M.,B. M. (2),Ł. P.,S. P. (1)działająca w imieniu własnym oraz małoletniego uczestnika postępowaniaA. P. (3)nie zajęli stanowiska w sprawie.
W toku postępowania w sprawie Sąd zamieścił w prasie ogłoszenie o toczącym się postępowania wzywając wszystkich zainteresowanych, aby w terminie trzech miesięcy od ukazania się ogłoszenia, stawili się do Sądu i wykazali swe prawa do spadku pod rygorem stwierdzenia nabycia spadku na rzecz spadkobierców, których prawa zostaną wykazane.
W zakreślonym w ogłoszeniu terminie nikt nie zgłosił udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowania.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
S. P. (2)s.H.iK. z d. B., zmarł dnia 16 marca 2016 r. wC., gdzie przed śmiercią na stałe zamieszkiwał. W dacie śmierci był żonaty zZ. P. (2) z d. T.( odpis skrócony aktu zgonu k. 5 ).
S. P. (2)miał troje dzieci:M. P. (1),P. P. (1)iR. P..M. P. (1)zmarła bezdzietnie przed śmiercią ojca.P. P. (1)iR. P.odrzucili spadek po ojcu.P. P. (1)odrzucił spadek po ojcu również w imieniu swojej małoletniej córkiA. P. (1).R. P.odrzucił spadek również w imieniu swojego małoletniego synaJ. P.( odpis skrócony aktu zgonu k. 88, odpisy skrócone aktów urodzenia k. 64, 89, 90, akta III Nsm 106/18, akta III Nsm 171/18, I N 376/18, I N 520/18 ).
Prawomocnym postanowieniem z dnia 13 grudnia 2017 r. Sąd Rejonowy w Ciechanowie w sprawie I Ns 302/17 zatwierdził uchylenie sięP. P. (1)od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poS. P. (2)i przyjął jego oświadczenie o odrzuceniu spadku po ojcu. Prawomocnym postanowieniem z dnia 13 grudnia 2017 r. Sąd Rejonowy w Ciechanowie w sprawie I Ns 319/17 zatwierdził uchylenie sięR. P.od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku poS. P. (2)i przyjął jego oświadczenie o odrzuceniu spadku po ojcu ( ( akta I Ns 302/17, I Ns 319/17 ).
Rodzice spadkodawcy:H. P.iK. K. z d. B.zmarli przed jego śmiercią ( odpisy skrócone aktów zgonu k. 128, 129 ).
Spadkodawca miał pięcioro rodzeństwa: siostręA. Z.oraz braci:W. P. (1),A. P. (2),M. P. (2)iH. P..M. P. (2)iH. P.zmarli przed śmiercią spadkodawcy ( odpisy skrócone aktów zgonu k. 126, 127, odpis skrócony aktu urodzenia k. 124, odpis skrócony aktu małżeństwa k. 130 ).
Siostra spadkodawcyA. Z.odrzuciła spadek poS. P. (2). Spadek po jej bracie odrzuciły równie jej córki:M. L., również w imieniu małoletniej córkiR. L.,E. M., również w imieniu małoletniej córkiM. M.i małoletniego synaB. L.orazB. M. (1), również w imieniu małoletniego synaH. M.. Spadek poS. M. (2)odrzucili ponadtoS. M. (1)iB. M. (2), wnukowieA. Z., nie posiadający dalszych zstępnych ( odpisy skrócone aktów urodzenia k. 173, 173a, akta I N 115/19, I N 116/19, I N 117/19, I N 277/19, I N 312/19, I N 322/19, I N 356/19, I N 462/19, I N 38/20 ).
Brat spadkodawcyW. P. (1)odrzucił spadek poS. P. (2). Spadek po jego bracie odrzucili równie jego synowieP. P. (1)iK. P., nie posiadający dalszych zstępnych ( akta I N 122/19, I N 123/19, I N 142/19 ).
Spadek poS. P. (2)odrzucili również zstępni jego brataH. P.: synŁ. P., nie posiadający dalszych zstępnych, oraz córkaS. P. (1).S. P. (1)w chwili otwarcia spadku miała małoletniego synaA. P. (3)( odpis skrócony aktu małżeństwa k. 185, odpisy skrócone aktów urodzenia k. 186, 187, akta I N 391/19, I N 392/19 ).
S. P. (2)nie pozostawił testamentu, nie został też u notariusza zarejestrowany akt poświadczenia dziedziczenia ( bezsporne ).
Nikt nie został uznany przez Sąd za niegodnego dziedziczenia poS. P. (2)oraz nikt nie zrzekł się dziedziczenia ( bezsporne ).
Okoliczności faktyczne rozpoznawanej sprawy były bezsporne. Sąd ustalił je na podstawie aktów stanu cywilnego oraz zapewnienia spadkowego złożonego przez uczestników postępowaniaZ. P. (1)( k. 67 – 68, ) orazP. P. (1)( k. 68 ), a nadto akt spraw w przedmiocie zatwierdzenia uchylenia się od skutków prawnych nie złożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku oraz oświadczeń o odrzuceniu spadku. Dowody te Sąd ocenił jako w pełni wiarygodne, jako że ich prawdziwość nie nasuwała jakichkolwiek wątpliwości i nie została podważone przez żadnego z uczestników niniejszego postępowania.
Sąd Rejonowy zważył, co następuje:
Stosownie doart. 1025 § 1 kcSąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Spadkobierca nie ma obowiązku wykazywania takiego interesu, natomiast w odniesieniu do podmiotu nieroszczącego sobie praw do spadku, warunek posiadania interesu (art. 510 § 1 kpc) we wszczęciu takiego postępowania oznacza, że wynik tego postępowania ma dotyczyć także jego praw. Jest on spełniony, gdy podmiot ten ma interes w wywołaniu któregokolwiek ze skutków stwierdzenia nabycia spadku (art. 1025 § 2 kciart. 1027 kc).
W niniejszej sprawie wnioskodawca(...) Bank (...) S.A.wK.wskazał, iż jego legitymacja do wystąpienia z wnioskiem wynika z tego, że spadkodawcaS. P. (2)była jego dłużnikiem z tytułu umowy kredytowej.
W tej sytuacji Sąd uznał, iż wnioskodawca wykazał istnienie interesu prawnego w ustaleniu kręgu spadkobiercówS. P. (2).
Zgodnie zart. 926 kcpowołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. (§ 1). Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób które powołał nie chce lub nie może być spadkobiercą (§ 2).
Jak wskazano powyżej, spadkodawca nie pozostawił testamentu; powołanie do spadku nastąpiło zatem w niniejszej sprawie na podstawie ustawy.
Jak ustalono, w chwili śmierci spadkodawca był żonaty. Miał dwóch synów. Jego córkaM. P. (1)zmarła bezdzietnie przed otwarciem spadku.
Zgodnie zart. 924 kcspadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy. Stosownie zaś do treściart. 925 kcspadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Powyższe oznacza, że wg stanu rzeczy istniejącego w chwili otwarcia spadku ocenia się, kto jest w konkretnym przypadku spadkobiercą, kto jest uprawniony do zachowku i co należy do spadku. Stosunek rodzinny, będący podstawą powołania do dziedziczenia, musi w chwili otwarcia spadku istnieć, zaś spadkobierca będący osobą fizyczną musi - co do zasady - w chwili otwarcia spadku żyć.
Dalej należy wskazać, że zgodnie zart. 931 § 1 kc, w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku.
Sąd ustalił, że synowie spadkodawcyP. P. (1)orazR. P., jak również ich dalsi zstępni, odrzucili spadek poS. P. (2).
Zgodnie zart. 1020 kc, spadkobierca, który spadek odrzucił, zostaje wyłączony od dziedziczenia, tak jakby nie dożył otwarcia spadku.
Uznać zatem należy, że zastosowanie mają przepisykodeksu cywilnegow zakresie dziedziczenia dalszych krewnych spadkodawcy ( według stanu prawnego na dzień 13 marca 2016 r. ).
Zgodnie zart. 933 § 1 kc, udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu z rodzicami, rodzeństwem i zstępnymi rodzeństwa spadkodawcy wynosi połowę spadku. Natomiast, stosownie doart. 932 § 5 kc, jeżeli którekolwiek z rodzeństwa spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku pozostawiając zstępnych, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego zstępnym. Podział tego udziału następuje według zasad, które dotyczą podziału między dalszych zstępnych spadkodawcy. Jak wynika z treściart. 931 § 2 kpc, jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.
Jak wskazano powyżej, Sąd ustalił, że rodzice spadkodawcy nie dożyli otwarcia spadku. Przed śmiercią spadkodawcy zmarł również jego bratM. P. (2), którego zstępnych nie ustalono w toku postępowania. Brat spadkodawcyW. P. (1)i jego zstępni oraz siostra spadkodawcyA. Z.i jej zstępni odrzucili spadek poS. P. (2). Spadek ten odrzucili również zstępni brata spadkodawcyH. P.: synŁ. P.i córkaS. P. (1).
ZarównoZ. P. (1), jak i brat spadkodawcyA. P. (2)zostali zawiadomieni o odrzuceniu spadku przez wskazanych krewnych spadkodawcy oraz pouczeni o treściart. 1020 kcorazart. 932 kc, jak również o treściart. 640 kpciart. 641 kpc. Pouczenie tej same treści otrzymałaS. P. (1)w związku ze złożonym oświadczeniem o odrzuceniu spadku po bracie ojca wobec faktu, że posiada małoletniego synaA. P. (3).
Żona spadkodawcyZ. P. (1)i brat spadkodawcyA. P. (2)nie złożyli w ustawowym terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku. Nie zostało również złożone tej treści oświadczenie przez przedstawicieli ustawowych małoletniego wnuka brata spadkodawcyA. P. (3). Żadne z nich nie skorzystało z uprawnienia w zakresie odrzucenia przysługującego im spadku w ustawowym terminie tj. sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytułu swego powołania (art. 1015 § 1 kc).
Uznać zatem należy, że należą oni do kręgu spadkobierców ustawowychS. P. (2)w udziałach:Z. P. (1)w ½ części oraz brat spadkodawcyA. P. (2)i syn bratanicyS. A.P.po ¼ części tj. przy zastosowaniu zasad dziedziczenia wynikających ze wskazanych powyżej przepisów.
Pomimo tego, wbrew przepisomkodeksu cywilnego, Sąd ustalił, ze spadek poS. P. (2), nabył na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza w całości syn bratanicyS. A.P..
Podkreślić należy, że zgodnie zart. 1015 § 2 kc, w brzemieniu obowiązującym w dacie otwarcia spadku, brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza, a zatem z ograniczeniem odpowiedzialności za długi spadkowe (art. 1012 kc).
Na postawieart. 520 § 1 kpcSąd pozostawił wnioskodawcę i uczestników postępowania przy poniesionych kosztach postępowania związanych z ich udziałem w sprawie.
Jednocześnie Sąd w pkt II postanowienia nakazał ściągnąć od wnioskodawcy(...) Bank (...) S.A.wK.kwotę 1066,66 zł tytułem uzupełnienia kosztów ogłoszenia w prasie o toczącym się postępowaniu, poniesionych tymczasowo z sum budżetowych.
Zgodnie zart. 520 § 1 kpc, każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Stosownie do § 2 cyt. artykułu, jeżeli jednak uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania lub interesy ich są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości. To samo dotyczy zwrotu kosztów postępowania wyłożonych przez uczestników.§ 3 art. 520 kpcstanowi, że jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika. Przepis powyższy stosuje się odpowiednio, jeżeli uczestnik postępował niesumiennie lub oczywiście niewłaściwie.
Podstawą rozstrzygania o kosztach postępowania w postępowaniu nieprocesowym jest zasada ich ponoszenia przez każdego uczestnika. Jeśli więc sąd w konkretnej sprawie uzna, że powinno być inaczej, musi się kierować przesłankami wskazanymi wart. 520 § 2 i 3 kpci swoje rozstrzygnięcie w tym przedmiocie uzasadnić ( postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2012 r. w sprawie I CZ 1/12 ). W uzasadnieniu postanowienia Sąd Najwyższy wskazał, że odstępstwa od zasady zart. 520 § 1 kpc, zawiera§ 2 i 3tego artykułu. Z przepisów tych wynika, że jeżeli uczestnicy są w różnym stopniu zainteresowani w wyniku postępowania albo ich interesy są sprzeczne, sąd może stosunkowo rozdzielić obowiązek zwrotu kosztów lub włożyć go na jednego z uczestników w całości, a jeżeli interesy uczestników są sprzeczne, sąd może włożyć na uczestnika, którego wnioski zostały oddalone lub odrzucone, obowiązek zwrotu kosztów postępowania poniesionych przez innego uczestnika. Analogiczny pogląd Sąd Najwyższy wyraził w postanowieniu z dnia 10 lutego 2012 r. w sprawie II CZ 159/11. W postanowieniu z dnia 26 stycznia 2011 r. w sprawie IV CZ 101/10 Sąd Najwyższy podkreślił, że w postępowaniu nieprocesowym w zasadzie nie ma podstaw do domagania się przez uczestnika, który poniósł określone koszty, zwrotu ich od pozostałych uczestników. Wskazać również należy, że w postanowieniu z dnia 5 grudnia 2012 r. w sprawie I CZ 148/12 Sąd Najwyższy wskazał, że sprzeczność interesów pomiędzy uczestnikami w rozumieniuart. 520 § 2 i 3 kpcwystępuje wtedy, gdy postanowienie kończące postępowanie w sprawie wywiera wpływ dla jednych zainteresowanych na zwiększenie, a dla innych na zmniejszenie ich praw.
Pojęcie kosztów postępowania precyzujeart. 98 § 2 i 3 kpcw zw. zart. 13 § 2 kpc, zgodnie z którym, do niezbędnych kosztów procesu prowadzonego przez stronę osobiście lub przez pełnomocnika, który nie jest adwokatem, radcą prawnym lub rzecznikiem patentowym, zalicza się poniesione przez nią koszty sądowe, koszty przejazdów do sądu strony lub jej pełnomocnika oraz równowartość zarobku utraconego wskutek stawiennictwa w sądzie. Suma kosztów przejazdów i równowartość utraconego zarobku nie może przekraczać wynagrodzenia jednego adwokata wykonującego zawód w siedzibie sądu procesowego. Do niezbędnych kosztów procesu strony reprezentowanej przez adwokata zalicza się wynagrodzenie, jednak nie wyższe niż stawki opłat określone w odrębnych przepisach i wydatki jednego adwokata, koszty sądowe oraz koszty nakazanego przez sąd osobistego stawiennictwa strony.
W ocenie Sądu, należności dochodzone przez wnioskodawcę tj. 22,00 zł opłaty za odpis skrócony aktu stanu cywilnego, nie stanowią kosztów postępowania, w rozumieniu przepisówkodeksu postępowania cywilnego. Nie mieszczą się bowiem w kategorii wydatków w rozumieniuart. 5 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Niewątpliwie, koszty te zostały poniesione przez wnioskodawcę przed złożeniem wniosku o stwierdzenie nabycia spadku, brak jest jednakże – zdaniem Sądu – podstaw aby zaliczyć je do kosztów postępowania w rozumieniuart. 98 kpcpodlegających zwrotowi.
Tym niemniej, w ocenie Sądu, w niniejszej sprawie, brak jest – co do zasady - okoliczności uzasadniających uwzględnienie wniosku(...) Bank (...) S.A.wK.w zakresie żądania obciążenia uczestników postępowania poniesionymi przez wnioskodawcę kosztami postępowania, a zatem w sprawie mają zastosowanie przepisyart. 520 § 1 kpc. Okoliczność, że uczestnicy postępowania nie zajęli stanowiska w sprawie, bądź wskazywali na skuteczne odrzucenie spadku poS. P. (2)nie może prowadzić do uznania, że w sprawie zachodzi sprzeczność interesów pomiędzy uczestnikami w rozumieniuart. 520 § 2 i 3 kpc.
Sąd obciążył ponadto wnioskodawcę(...) Bank (...) S.A.wK.kosztami ogłoszenia w prasie o toczącym się postępowaniu stosownie doart. 83 ust. 2 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, zgodnie z którym, w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie sąd orzeka o poniesionych tymczasowo przez Skarb Państwa wydatkach, stosując odpowiednio przepisyart. 113.
W związku z powyższym Sąd orzekł jak w pkt II i III postanowienia.