Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 879/20
Data wyroku: 2020-10-27 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Anna Przybylska
Słowa kluczowe: Renta rodzinna
Podstawa prawna: art.29 ustawy z dn. 20.12.1990r. o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt VIII U 879/19

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 23 stycznia 2020 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego , z uwagi na przyznanie prawa do renty rodzinnej po zmarłym ojcu z ZUS , wstrzymałM. J.od dnia 1 lutego 2020 r. wypłatę renty rodzinnej. Ponadto wskazał ,że z uwagi na zbieg świadczeń , od dnia 2 lipca 2019 r.M. J.nie przysługiwało świadczenie z KRUS , a tym samym w okresie od 2 lipca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. nienależnie pobrała świadczenie w kwocie 7 664,40 zł. W treści decyzji wskazano ,że zwrotu nienależnie pobranej kwoty dokona ZUS na konto KRUS.
/decyzja k.33 – 33 odwrót plik I akt ZUS/
W dniu 3 marca 2020 r. pełnomocnikM. J.złożył odwołanie od ww. decyzji wnosząc o jej zmianę poprzez ustalenie braku podstaw do wstrzymania wypłaty renty rodzinnej przyznanej decyzją Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 7 sierpnia 2019 r. , z uwagi na jej zbieg z przyznaną ubezpieczonej przez ZUS rentą rodzinną po zmarłym ojcuC. J.i stwierdzenie ,że wstrzymanie wypłaty tego świadczenia przez organ rentowy nastąpiło w wyniku błędu organu rentowego , a nadto ustalenie ,że ubezpieczona nie jest zobowiązana do zwrotu kwoty 7 664,40 zł pobranej jako renta rodzinna z KRUS za okres od 2 lipca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. Nadto pełnomocnikM. J.wniósł o udzielenie zabezpieczenia poprzez zawieszenie ( wstrzymanie ) postępowania zmierzającego do wykonania zaskarżonej decyzji w tej jej części , która zobowiązuje ubezpieczoną do zwroty kwoty 7 664,40 zł i określa sposób jej wykonania , w szczególności poprzez wstrzymanie dalszego dokonywania potrąceń z tego tytułu z renty rodzinnej przyznanejM. J.przez ZUS. W treści odwołania pełnomocnikM. J.wskazał ,że wypłata renty rodzinnej przyznanej przez organ rentowy była cały czas zasadna i zgodna z prawem bez względu na jej zbieg z rentą rodzinną przyznaną przez ZUS.
/odwołanie k.3 - 8 odwrót/
W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jego oddalenie.
/odpowiedź na odwołanie k.21 – 23/
Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawczyniM. J.urodziła się (...)M. J.jest córkąC. J..
/okoliczności bezsporne/
C. J.zmarł 2 lipca 2019 r. W chwili śmierciC. J.(urodzony (...)) był uprawiony do świadczeń emerytalnych zarówno z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego , jaki i z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
/okoliczności bezsporne , zeznaniaM. J.min.00:14:53 - 00:17:02 w związku z jej informacyjnymi wyjaśnieniami min.00:01:52 - 00:12:29 rozprawy z dnia 29 września 2020 r. , płyta CD k.39/
Decyzją z dnia 7 sierpnia 2019 r. Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego przyznałM. J., od dnia 2 lipca 2019 r. tj. od dnia śmierciC. J., rentę rodzinną po zmarłymC. J..
/decyzja k.20 - 22 plik I akt KRUS/
Decyzją z dnia 8 sierpnia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.przyznałM. J., od dnia 2 lipca 2019 r. tj. od dnia śmierciC. J., rentę rodzinną po zmarłymC. J..
/informacja k.28 plik I akt KRUS/
Powyższych ustaleń Sąd dokonał w oparciu o całokształt materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, w tym na podstawie powołanych dokumentów znajdujących się w aktach ZUS oraz aktach sprawy.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart.52 ust.2 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(tekst jednolity Dz. U. z 2020 r. , poz.174) w zw. zart.138 ust.1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2020 roku, poz.53) osoba, która nienależnie pobrała świadczenia, jest obowiązana do ich zwrotu. Za nienależnie pobrane świadczenia w rozumieniuust. 1uważa się świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie lub zawieszenie prawa do świadczeń albo wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenia była pouczona o braku prawa do ich pobierania (ust. 2).
Świadczeniem nienależnym może być tylko świadczenie, wypłacone osobie, która w dniu wydania decyzji spełniała warunki pobierania świadczenia, ale później utraciła uprawnienie do jego pobierania i mimo prawidłowego pouczenia nie powiadomiła o okolicznościach pozbawiających prawa do wypłaty świadczeń, bądź osobie, która nie miała w dniu wydania decyzji prawa do świadczenia i uzyskała wypłatę świadczenia na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów, albo innego świadomego wprowadzenia organu rentowego w błąd. Istotnym elementem konstrukcyjnym pojęcia nienależnego świadczenia jest świadomość osoby, która pobrała świadczenia, co do faktu, że zostało ono jej wypłacone bez podstawy prawnej na skutek świadomego wprowadzenia w błąd organu rentowego. Zgodnie z orzecznictwem Sądu Najwyższego warunkiem uznania świadczenia za nienależnie pobrane jest pouczenie o okolicznościach, których wystąpienie w czasie pobierania świadczenia powoduje jego utratę (w całości lub w części). Pouczenie o takich okolicznościach nie może odnosić się indywidualnie do pobierającego świadczenie, gdyż nie da się przewidzieć, które z różnorodnych okoliczności wystąpią u konkretnego świadczeniobiorcy. W tym sensie wystarczające jest przytoczenie przepisów określających te okoliczności. Jednakże pouczenie musi być na tyle zrozumiałe, aby pobierający świadczenie mógł je odnieść do własnej sytuacji. Ponieważ pouczenie dotyczy zmian w stanie faktycznym i prawnym w stosunku do stanu istniejącego w dacie przyznania świadczenia, pobierający świadczenie musi mieć możność skonfrontowania zmian, jakie zaszły w jego przypadku, z treścią pouczenia / por. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 10 czerwca 2008 roku, sygn. akt I UK 394/07, oraz w wyroku z dnia 14 marca 2006 roku, sygn. akt I UK 161/05/.
Stosownie do treściart.29 ust.1 pkt 1 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówrenta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny zmarłego emeryta lub rencisty mającego ustalone prawo do emerytury albo renty rolniczej z ubezpieczenia. Do renty rodzinnej są uprawnieni następujący członkowie rodziny zmarłego: dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione (ust.2 pkt 1).
Zgodnie zaś zart. 65 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2020 roku, poz.53) renta rodzinna przysługuje uprawnionym członkom rodziny osoby, która w chwili śmierci miała ustalone prawo do emerytury lub renty z tytułu niezdolności do pracy lub spełniała warunki wymagane do uzyskania jednego z tych świadczeń. Do renty rodzinnej uprawnieni są m. in. dzieci własne, dzieci drugiego małżonka oraz dzieci przysposobione (art. 67 ust. 1 pkt 1).
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było, czy świadczenia w postaci renty rodzinnej pobrane przezM. J.z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego było świadczeniem nienależnym , skoro jednocześnie pobierała ona rentę rodzinną z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
W niniejszej sprawie nie ulegało wątpliwości ,że zmarłyC. J.był jednocześnie uprawniony do świadczeń emerytalnych zarówno z Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego , jak i z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych , gdyż w stosunku do jego osoby miał zastosowanie przepisart.33 ust.2a ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, zezwalający mu, jako osobie urodzonej po 31 grudnia 1948 r. , do pobierania dwóch świadczeń z odrębnych systemów zabezpieczenia społecznego.
Skoro zatem renta rodzinna jest zawsze pochodną prawa do jakiego uprawniony był zmarły, to stosownie do zacytowanych przepisów dotyczących kwestii nabycia prawa do renty rodzinnej ,M. J.jako osoba uprawniona do renty rodzinnej po zmarłym , nabyła prawo zarówno na podstawieart. 29 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, jak i na podstawieart. 65 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W jej przypadku znajdzie zastosowanie zatemart. 33 ust. 2a, w miejsceart. 33 ust. 2 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników, stanowiącym o wypłacie jednego ze świadczeń pozostających w zbiegu. Zatem w rozpoznawanej sprawie brak było podstaw zarówno do wstrzymania wypłaty świadczenia, jak i do jego zwrotu, bowiem było to świadczenie należne.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy uznał odwołanie wnioskodawczyni za zasadne i na podstawieart. 477 14 § 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie pierwszym wyroku ustalając brak podstaw do wstrzymania przez Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego od dnia 1 lutego 2020 r. wypłaty renty rodzinnejM. J.oraz stwierdzając brak obowiązku zwrotu przezM. J.renty rodzinnej za okres od 2 lipca 2019 r. do 31 stycznia 2020 r. w kwocie 7 664,40 zł.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart.98 k.p.c.zasądzając Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia SpołecznegoOddział (...)wŁ.na rzeczM. J.kwotę 180 (sto osiemdziesiąt) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego. Wysokość wynagrodzenia pełnomocnika Sąd ustalił zgodnie z § 9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2018 r. , poz.265).