Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 446/18
Data wyroku: 2019-01-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anita Jarząbek-Bocian
Słowa kluczowe: Swobodna ocena dowodów
Podstawa prawna: art. 7 kpk

Warszawa, dnia 21 grudnia 2018 r.
Sygn. akt VI Ka 446/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: Sędzia SO Anita Jarząbek - Bocian
protokolant: sekr. sądowy Anna Tarasiuk
przy udziale prokuratora Jerzego Kopcia
po rozpoznaniu dnia 18 grudnia 2018 r. w Warszawie
sprawyM. G.synaA.iM.,ur. (...)wW.
oskarżonego o czyny zart. 279 § 1 k.k.
M. H.synaR.iM.,ur. (...)wN.
oskarżonego o czyny zart. 279 § 1 k.k.
A. W.synaH.iL.,ur. (...)wW.
oskarżonego o czyn zart. 279 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionych przez obrońcę oskarżonegoA. W., pełnomocnika oskarżyciela posiłkowegoK. A.
od wyroku Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim
z dnia 6 listopada 2017 r. sygn. akt II K 519/16

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

– uniewinnia oskarżonegoA. W.od zarzucanego mu czynu i w tym zakresie koszty procesu przejmuje na rachunek Skarbu Państwa;
- w zakresie czynu przypisanego oskarżonemuM. G.w punkcie I (punkt 1 aktu oskarżenia) przyjmuje, iż oskarżony czynu tego dopuści się wspólnie i w porozumieniu zK. D.i inną nieustaloną osobą;

II
w pozostałym zaskarżonym zakresie tenże wyrok utrzymuje w mocy;

III
zwalnia oskarżonychM. G.iM. H.od przypadających na każdego z nich kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, przejmując wydatki na rachunek Skarbu Państwa;

IV
zasądza od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Nowym Dworze Mazowieckim na rzecz:

a
adw.M. K.kwotę 516,60 zł obejmującą wynagrodzenie za obronę oskarżonegoA. W.z urzędu w instancji odwoławczej, w tym podatek VAT;

b
adw.A. M.i adw.K. K.kwoty po 516,60 zł obejmujące wynagrodzenie za pomoc prawna udzieloną z urzędu w instancji odwoławczej oskarżycielom posiłkowym:S. S.iK. A., kwoty obejmują podatek VAT.

Sygn. akt VI Ka 446/18

UZASADNIENIE
(na podstawieart. 423§ 1a kpkwz. zart. 457 § 2 kpkw części dotyczącej oskarżonegoA. W.)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacji obrońcy oskarżonegoA. W.nie można odmówić zasadności, a tym samym na uwzględnienie zasługiwał zawarty w niej postulat o uniewinnienie podsądnego.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Sąd Rejonowy wprawdzie odniósł się do wyjaśnień oskarżonegoM. G., będącego współsprawcą zarzucanegoA. W.czynu i uzasadnił swoje stanowisko, jednakże uczynił to w sposób nieprzekonujący i w oderwaniu od całości zgromadzonego w tym zakresie materiału dowodowego. OskarżonyM. G.wyjaśniał w postępowaniu przygotowawczym, natomiast w postępowaniu rozpoznawczym dowód z jego wyjaśnień został jedynie ujawniony poprzez odczytanie stąd też trudno mówić o wyjaśnieniach niezmiennych w czasie. Trzeba wskazać, że Sąd Rejonowy w zasadzie uchylił się od oceny wyjaśnień samego oskarżonegoA. W.w zakresie, w jakim odmówił im wiarygodności, kładąc główny nacisk na ocenę wyjaśnieńM. G.i zeznańK. D.. Nie ocenił też Sąd I instancji depozycji oskarżonego, iż nie zna on pozostałych współsprawców zarzucanego mu przestępstwa, poprzestając na stwierdzeniu, żeK. D.zmieniał wersję zdarzeń co do tego, czy zna oskarżonegoW.. Mówiąc o ocenie wyjaśnień i zeznańK. D.należy wskazać, iż Sąd Rejonowy w zasadzie pominął podtrzymywaną przez tego świadka okoliczność, że na miejscu zdarzenia – niezależnie od tego, czyK. D.rzeczywiście w nim uczestniczył, czy też nie – nie był obecny oskarżonyW.. Świadek podał wprost, że nie ma wiedzy, by oskarżonyW.dokonywał włamania na posesjiA. B.wspólnie z oskarżonymG.. Jakkolwiek depozycjeK. D.co do udziału jego samego w zdarzeniu z nocy z 12 na 13 lipca 2011 r. faktycznie nie są zupełnie spójne, to jednak konsekwentnie wyklucza on udział oskarżonegoA. W., czego Sąd pierwszej instancji zdaje się nie zauważać. Fakt, żeK. D.w pewien sposób zmienił swoją relację co do tego, czy zna oskarżonegoW., nie przesądza o tym, że świadek ten mógł zeznawać nieprawdę co do nieobecności tego oskarżonego na posesjiA. B.. Sąd Okręgowy podziela pogląd skarżącego, iż skoroK. D.jako świadek podlega surowej odpowiedzialności karnej za przestępstwo składania fałszywych zeznań, to nie byłby w żadnej mierze zainteresowany poprawą sytuacji procesowej oskarżonegoA. W.. Tak samo zaś na temat udziału oskarżonegoW.w zarzucanym mu czynie podawałK. D.zarówno jako podejrzany – czyli w sytuacji, kiedy mógł wyjaśniać w sposób niezgodny z prawdą – jak i jako świadek, kiedy musiał zeznawać prawdziwie. W tym kontekście nie wydaje się mieć decydującego znaczenia dla oceny prawdziwości zeznania co do udziału oskarżonegoW.w zdarzeniu okoliczność, żeK. D.rzekomo miał nie zrozumieć, do czego przyznaje się jako podejrzany i co do czego dobrowolnie poddał się karze. W istocie trzeba uznać za logiczne wyjaśnienie przez świadka, dlaczego to uczynił. Zgodzić się trzeba nadto ze skarżącym, że w miarę upływu czasu z ludzkiej pamięci mogą zniknąć pewne szczegóły, stąd powstają rozbieżności w depozycjach składanych na różnym etapie postępowania, niemniej jednakK. D.nie zmienił swojego stanowiska co do, że nie współdziałał z oskarżonymA. W..
Sąd odwoławczy zwraca uwagę, że skazanie oskarżonegoA. W.oparte jest właściwie jedynie na wyjaśnieniach oskarżonegoM. G., który wskazuje na udziałA. W.w zarzucanym mu czynie. Żaden inny dowód zgromadzony w sprawie nie świadczy o tym, żeA. W.faktycznie dopuścił się zarzucanego mu czynu. W tym kontekście należy przypomnieć utrwalony pogląd orzeczniczy, iż dowód z pomówienia innej osoby winien być oceniany z dużą dozą ostrożności. Pomówienie może być uznane za pełnowartościowy dowód tylko wówczas, gdy w kontekście określonych ustaleń nie jest sprzeczne z innymi dowodami, a przede wszystkim nie relacjonuje różnych wersji tego samego zdarzenia. Dowód taki powinien więc podlegać szczególnie wnikliwej i ostrożnej ocenie ze strony sądu, który powinien zbadać, czy pomówienie jest konsekwentne i stanowcze oraz czy jest zgodne z doświadczeniem życiowym i logiką wypadków (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 19 lutego 2014 r., II AKa 24/14, LEX nr 1448518). W niniejszej sprawie brak jest natomiast innych ustaleń wskazujących na sprawstwo oskarżonegoA. W.. Jakkolwiek na posesjiK. D.znaleziono jedną z kosiarek skradzionychA. B., to żadnych przedmiotów pochodzących z kradzieży nie znaleziono w miejscu zamieszkania oskarżonegoW.(dowód: protokół przeszukania k. 259 – 260 akt sprawy II K 161/16, k.240). Jak to już wyżej wspomniano, samK. D.wykluczył, byA. W.dokonał włamania wraz z nim iM. G.. Wracając zaś do wyjaśnieńM. G., nie sposób nie zwrócić uwagi, że na popełnienie czynu wspólnie zA. W.iK. D.wskazał on po raz pierwszy w toku przesłuchania w dniu 4 listopada 2015 r. (k. 136 akt sprawy II K 161/16), a zatem przeszło 4 lata po tym zdarzeniu, niejako „przy okazji” prowadzenia czynności z udziałemM. G.w sprawie o inny czyn. Sąd pierwszej instancji w ogóle nie odniósł się do tej okoliczności. Sąd Okręgowy stoi zaś na stanowisku, że taki znaczący odstęp czasowy pomiędzy czynem a przyznaniem się do niego, dodatkowo zawierającym pomówienie innych osób, powinien wzbudzić uzasadnione podejrzenia Sądu meriti co do prawdziwości tego pomówienia, jednakże Sąd Rejonowy przeszedł nad tą okolicznością do porządku dziennego. Dokonując zaś oceny dowodu z pomówienia trzeba wziąć pod uwagę, czy: 1. informacje uzyskane tą drogą są przyznawane przez pomówionego, 2. są one, chociaż w części, potwierdzone innymi dowodami, 3. pochodzą od osoby bezstronnej bądź zainteresowanej obciążeniem pomówionego, 4. są spontaniczne, 5. pochodzą od osoby nieposzlakowanej, czy też przestępcy obeznanego z mechanizmem procesu karnego, 6. są konsekwentne i zgodne, co do zasady oraz szczegółów w kolejnych relacjach składanych w różnych fazach postępowania, 7. pomawiający sam siebie obciąża, czy też tylko przerzuca odpowiedzialność na inną osobę, by siebie uchronić przed odpowiedzialnością karną (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 5 grudnia 2012 r., sygn. akt II AKa 199/12, OSAŁ 2013/1/9, KZS 2013/7-8/76, Prok.i Pr.-wkł. 2013/10/33). Już analiza dwóch pierwszych podanych wyżej kryteriów w świetle wcześniejszych rozważań Sądu odwoławczego przemawia za odrzuceniem dowodu z pomówienia oskarżonegoG., ponadto nie można uznać tego oskarżonego za osobę niezainteresowaną obciążaniemA. W.. Także fakt, że oskarżonyG.był już uprzednio karany sądownie (co potwierdzają dotyczące go dane o karalności) może wskazywać, że chce on - choć w części – umniejszyć swoją odpowiedzialność za zarzucany mu czyn, czy czyny. Te względy powinny prowadzić do wnikliwej oceny dowodu z wyjaśnień oskarżonegoM. G.przez Sąd Rejonowy, czego jednak Sąd zaniechał. Dlatego też ocena dowodów przeprowadzona przez Sąd Okręgowy jawi się jako obciążona błędami merytorycznymi, nieoparta na zasadach logiki oraz doświadczenia życiowego, a tym samym niezasługująca na aprobatę ze strony Sądu odwoławczego jako naruszającaart. 7 k.p.k., co trafnie zaakcentował apelujący. Koniecznym jest także podniesienie, iż model procesu karnego w jakim toczyło się postępowanie (kontradyktoryjny) w zakresie inicjatywy dowodowej kład nacisk na działania stron, ograniczając ją w zakresie działania sądu z urzędu (art. 167 kpkw brzmieniu na datę wniesienia aktu oskarżenia). Jedną ze stron był oczywiście prokurator, do którego zadania procesowego należało udowodnienie, iż teza aktu oskarżenia co do oskarżonegoW.znajduje dowodowe potwierdzenie. W tej sytuacji zupełnie niezrozumiałym jest zrezygnowanie przez prokuratora z bezpośredniego przeprowadzenia dowodu z wyjaśnień współoskarżonegoG., który – zgodnie z tym co wskazano powyżej – był tak naprawdę jedynym dowodem w tym zakresie (k.80). To bezpośrednie przesłuchanie, które wcale nie było niemożliwe (na karcie 99 akt II k 161/16 znajdowała się bowiem informacja o aktualnym miejscu pobytu tego oskarżonego) pozwoliłoby na „sprawdzenie” na ile faktycznie jego dyspozycje pozostają nie tylko niezmiennymi, ale co najistotniejsze pozwoliłoby na wyjaśnienie oczywistych wewnętrznych sprzeczności w tym dowodzie i względem innych zgromadzonych w sprawie. Mowa tu o przywołanych już zeznaniach świadkaK. D., który stanowczo zaprzeczał udziałowi oskarżonegoW.w omawianym zdarzeniu co już stało w kontrze do wyjaśnień oskarżonegoG.. Analizując wyjaśnienia, a potem zeznaniaK. D., niezależnie od tego jak sformułowany został stawiany mu zarzut (działania wspólnie i w porozumieniu m.in. zA. W.), stwierdzić trzeba po raz kolejny, że konsekwentnie, czy to jako podejrzany, czy świadek podawał opis przedmiotowego zdarzenia jedynie z udziałem oskarżonegoG.(dowód: k. 171 – 173). Podczas żadnego z przesłuchań w toku dochodzenia nie został także zapytany o udział w zarzuconym mu czynieA. W.. Nie można także, a jak to uczynił prokurator, a zanim także Sąd Rejonowy, nie dotrzeć oczywistej sprzeczności w wyjaśnieniach samego oskarżonegoG.. Prokurator jako materiał dowodowy potwierdzający słuszność aktu oskarżenia przedstawił także protokół z eksperymentu procesowego podczas którego podejrzanyM. G.wskazuje miejsca dokonanych kradzieży i opisuje ich przebieg, w tym w zakresie kradzieży dokonanej na szkodęA. B.. Podczas tej czynności procesowej podejrzanyG.podał zupełnie inny jej przebieg i skład osoby, który miałby jej dokonać (k. 205-206, 240). Wskazał wówczas, że kradzieży tej dokonał zA. W.iS. K.i opisał jak doszło do kradzieży kosiarek (k.207). Przesłuchiwany tego samego dnia, kilka godzin po wizji lokalnej, już zupełnie inaczej przedstawia przebieg przecież tego samego zdarzania: nie był już zS. K., aleK. D.i podał, iż przyjechali samochodemW.(k. 136/1). Nie są to różnice nieistotne, ale kluczowe, w szczególności, że znał wcześniej takA. W., jak iS. K.orazK. D., a i użycie auta jest bardzo charakterystyczne. Należy te wyjaśnienia zestawić także z wyjaśnianiaK. D., który przebieg inkryminowano przedstawia jeszcze zupełnie inaczej: na miejscu zastał tylkoM. G., kosiarki były już przy ogrodzeniu, razem zanieśli je do domuG.(k. 268 akt II K 161/16, 172). Jedna z kosiarek został ujawniona uK. D.co niewątpliwie wiąże go z tym zdarzeniem, ale takiego innego dowodowego powiązania – poza wyjaśnieniami oskarżonegoM. G.– nie ma odnośnie oskarżonegoA. W.. Oczywiście Sąd Odwoławczy zauważy, iż w wersjach przedstawionych przezM. G.niezmiennie występuje oskarżonyA. W.ale nie pojawia się w wyjaśnieniach oskarżonegoD., a samG.w pozostałym zakresie różnie przedstawia „skład osobowy”, czy przebieg zdarzenia (z użyciem samochodu): te istotne przecież różnice wpływają na całościową ocenę wiarygodności tego dowodu w tym zakresie, a zatem także co do wskazania osoby oskarżonegoA. W., zdecydowanie podważając ją. Oczywiście Sąd Okręgowy, na podstawie analizy akt sprawy, widzi także, że wyjaśnienia tego oskarżonego były podstawą przypisania mu jak i oskarżonemuM. H.winy w zakresie pozostałych zarzucanych im czynów. Należy jednak zróżnicować ocenę wiarygodności dowodu z wyjaśnień oskarżonegoM. G.w obu zakresach tj. dotyczącym oskarżonegoW.i oskarżonegoH.. W przypadku czynów zarzucanych wspólnie oskarżonymG.iH., obaj przyznali się do ich popełnienia, ich relacje były zgodne i znalazły potwierdzenie innych dowodach, a zatem mogły zostać uznane, w tym zakresie, za wiarygodne. Tak ocenić nie można, z przyczyn podanych wyżej, dowodu z wyjaśnień oskarżonegoM. G.co do udziału współoskarżonegoA. W.we wspólnie zarzuconym im czynie. Na podstawie bowiem dowodu z wyjaśnień oskarżonegoM. G.nie można mieć – koniecznej przecież pewność – że tenjedynydowodów jest wystarczającym do uznania winy oskarżonegoA. W., skoro, w tym zakresie, nie jest dowodem w pełni konsekwentnym i zgodnym, a dodatkowo nie tylko nie znajduje żadnego innego dowodowego potwierdzenia, a wręcz inny dowód mu przeczy. Brak inicjatywy dowodowej po stronie prokuratora co do tego by dowieść winę podsądnemuW.ponad wszelką wątpliwość, a przecież – w kształcie procesu w jakim toczyło się postępowanie w niniejszej sprawie - należała właśnie do niego (bo nie skończyła z momentem wniesienia aktu oskarżenia), doprowadziła, na podstawie przedstawionych przez oskarżyciela dowodów, do sytuacji procesowej, że jedynym stał się ten z wyjaśnień współoskarżonegoM. G.. Ten zaś, wyjaśniając po 4 latach od zdarzenia, czynił to zmiennie w zakresie istotowa ważnych okoliczności badanego zdarzenia, współoskarżonyK. D.konsekwentnie zaprzeczał udziałowi oskarżonegoA. W.w tym przestępstwie, a brak było innych dowodów łączących oskarżonegoW.z tym czynem, do którego nadto ten konsekwentnie nie przyznawał się.
Reasumując, zdaniem Sądu Okręgowego zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozwala w sposób niebudzący wątpliwości przypisać oskarżonemuA. W.sprawstwa w zakresie zarzucanego mu czynu zart. 279 § 1 k.k.Z tego względu Sąd odwoławczy wydał wyrok reformatoryjny poprzez uniewinnienie oskarżonegoA. W.od tegoż czynu. Musiało to jednocześnie skutkować przyjęciem, iż oskarżonyM. G.przypisanego mu w punkcie I zaskarżonego wyroku czynu dopuścił się zK. D.i inną nieustaloną osobą.
Wobec charakteru tego rozstrzygnięcia, na podstawieart. 634 k.p.k.w zw. zart. 632 pkt 2 k.p.k., koszty procesu w zakresie dotyczącym oskarżonegoA. W.zostały przejęte na rachunek Skarbu Państwa. O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej oskarżonemuA. W.z urzędu w postępowaniu odwoławczym orzeczono na mocy § 17 ust. 2 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. poz. 1801), przy uwzględnieniu stawki podatku od towarów i usług, o której mowa w § 4 ust. 3 cyt. Rozporządzenia.
Z przytoczonych powodów Sąd Okręgowy orzekł jak na wstępie.