Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 347/19
Data wyroku: 2019-11-29 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt III Ca 347/19

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 22 października 2018 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi –Widzewa w Łodzi oddalił powództwo o opróżnienie lokalu mieszkalnego skierowane przezJ. Z.przeciwkoI. M.iS. Ś., przy udziale interwenienta ubocznego – MiastaŁ..
Uzasadniając opisane rozstrzygnięcie Sąd Rejonowy ustalił, że:
W dniu 23 grudnia 2004 r. pomiędzyStowarzyszeniem (...)wŁ.aI.iS. Ś.została zawarta umowa najmulokalu mieszkalnego nr (...)usytuowanego wŁ.przyul. (...).
W dniu 15 lutego 2017 r. doszło do przekazania nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)między zdającym(...) Zrzeszeniem (...)wŁ.z siedzibą wŁ.przyul. (...)przejmującymJ. Z..
Wypowiedzeniem z dnia 19 listopada 2017 r. pełnomocnik powódki wypowiedział umowę najmulokalu mieszkalnego nr (...)położonego wŁ.przyul. (...)wynajmującejI. Ś.(M.) ze skutkiem na dzień 31 grudnia 2017 r. z powodu niepłacenia czynszu najmu. Lokal mieszkalny należało zdać protokołem zdawczo – odbiorczym sporządzonym w dniu 31 grudnia 2017 r.
Pełnomocnik powódki udzielił pozwanemu dodatkowego jednomiesięcznego terminu do zapłaty należności i wezwał do zapłaty kwoty ogółem 9.839,19 zł w nieprzekraczalnym terminie jednego miesiąca licząc od dnia otrzymania prawidłowego wezwania. Zadłużenie obejmowało okres od czerwca 2016 r. do lipca 2017 r.
I. M.iS. Ś.na dzień 29 maja 2018 r. nie są zarejestrowani w Powiatowym Urzędzie Pracy jako osoby bezrobotne, nie pobierają zasiłku, renty ani emerytury.I. M.(Ś.) korzystała z pomocy Miejskiego Ośrodka Pomocy Społecznej od 1 września 2005 r. do 30 listopada 2016 r.S. Ś.korzystał z pomocy z takiej pomocy do 31
grudnia 2014 r. w rodzinieI. Ś..
Na podstawie tak ustalonego stanu faktycznego, w ocenie Sądu Rejonowego
powództwo podlegało oddaleniu z uwagi na brak legitymacji procesowej czynnej
powódki. Powódka nie wykazała, że jest współwłaścicielem nieruchomości, choć takie stwierdzenie znalazło się w pozwie. Dowodu na istnienie tej legitymacji nie stanowi załączony do pozwu protokół zdawczo – odbiorczy.
W apelacji od opisanego orzeczenia, zaskarżając wyrok w całości, powódka
zarzuciła naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.iart. 328 § 2 k.p.c.polegające na błędnym przyjęciu, że strona powodowa nie wykazała legitymacji procesowej czynnej, pomimo że z załączonego do pozwu protokołu zdawczo-odbiorczego nieruchomości wynika, że powódce przekazano zarząd nieruchomością z datą 15 lutego 2017 r., a co za tym idzie także uprawnienie oraz obowiązek do wypowiadania umów najmu i występowania o eksmisję, nadto z dokumentu tego wynika numer księgi wieczystej prowadzonej dla przedmiotowej nieruchomości, co uprawnia do sprawdzenia osoby właściciela za pośrednictwem portalu prowadzonego przez Ministerstwo Sprawiedliwości.
W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę kwestionowanego wyroku i uwzględnienie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył:
Apelacja jest zasadna.
Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy (aczkolwiek niepełne) znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania. Sąd Okręgowy przyjmuje zatem wskazanie ustalenia za własne z następującym uzupełnieniem: powódka jest współwłaścicielką w ½ części nieruchomości, położonej wŁ., przyulicy (...)(odpisksięgi wieczystej (...)– k.86-88). Pozwana mieszka wlokalu nr (...)w przedmiotowej nieruchomości wraz z dziećmi: 15.letniąK.i 13.letnimW., który jest dzieckiem niepełnosprawnym. Miesięczny czynsz wynosi 800-900 zł (oświadczenie pozwanej –protokół z rozprawy- nagranie 00:05:03-00:08:06, k. 111).
W świetle powyższego, zarzut naruszenia prawa procesowego w postaciart. 233 § 1 k.p.c.ma o tyle znaczenie, że Sąd Rejonowy nie poczynił, istotnych z punktu widzenia wyrokowania, ustaleń w pełnym zakresie, czym doprowadził do wadliwej subsumcji stanu faktycznego pod przepisy prawa materialnego. W tym miejscu dodać należy, że numer księgi wieczystej dla przedmiotowej nieruchomości ujawniony jest w protokole zdawczo- odbiorczym na k. 8 akt sprawy, co obligowało Sąd I instancji do sprawdzenia treści w niej zawartych, dostępnych na stronie Ministerstwa Sprawiedliwości -(...)
Natomiast zarzut naruszeniaart. 328 § 2 k.p.c.należy uznać za chybiony, albowiem zaskarżony wyrok, wprawdzie nietrafny z punktu widzenia prawa materialnego, lecz poddaje się kontroli instancyjnej. Nie chodzi bowiem o nieprawidłowe sporządzenie uzasadnienia orzeczenia, lecz o brak istotnych ustaleń faktycznych.
Ustalenia faktyczne, uzupełnione przez Sąd Okręgowy, prowadzą do wniosku, że powódka jest współwłaścicielką nieruchomości przyulicy (...)wŁ., zabudowanej budynkiem mieszkalnym, w którym mieści się lokal zajmowany przez pozwanąI. M.. Ponadto, z wyjaśnień pozwanej, złożonych na rozprawie wynika, że mieszka z nią dwoje małoletnich dzieci. Wprawdzie pozwana nie stawiła się na rozprawę w Sądzie Rejonowym, lecz z karty świadczeń rodziny (k.45-49) wynika, że na dzień 28.05.2018 r. aktualnymi członkami rodziny pozwanej są: córkaK. Ś.i synW. Ś.. Dzieci pozwanej w latach 2014-2016 objęte były pomocą państwa w zakresie dożywiania – posiłki w szkołach.
Z przedstawionych dwóch okoliczności faktycznych wynikają dwie istotne, z punktu widzenia prawa materialnego konkluzje.
Po pierwsze, tytuł prawny powódki do przedmiotowej nieruchomości przesądza o jej legitymacji czynnej (prawo materialne). Legitymacja wypływająca z prawa własności, będąca legitymacją materialną, przesądza z kolei o legitymacji procesowej rozumianej jako uprawnienie do występowania z konkretnym roszczeniem przeciwko innemu oznaczonemu podmiotowi (legitymacja procesowa).Oddalenie powództwa z powodu braku legitymacji procesowej, jak uczynił to Sąd Rejonowy skutkuje przyjęciem tezy o nierozpoznaniu istoty sprawy.
Po drugie, ustalenie o zamieszkiwaniu w lokalu objętym żądaniem pozwu poza pozwaną także innych osób (dwojga małoletnich dzieci), przesądza o konieczności ich dopozwania w trybieart. 15 ust. 1 ustawy o ochronie prawa lokatorów z dnia 21 czerwca 2001 r.(tj. Dz. U. z 2019 r. poz. 1182), czego w Sądzie II instancji uczynić nie można, z uwagi na zakaz wypływający z regulacjiart. 391 § 1 zd.2 k.p.c., dotyczący wprawdzieart. 194-196 k.p.c., jednakże dopozwanie na podstawie art. 15 ust. 1 ustawy należy utożsamić z dopozwaniem na podstawieart. 195 k.p.c.W rezultacie, skoro sądad quemjest zobowiązany wziąć pod uwagę z urzędu naruszenieart. 195 k.p.c., w ramach badania wadliwości zastosowania przez sąd I instancji przepisów prawa materialnego, a uchybienie to nie może być sanowane w postępowaniu odwoławczym, to zachodzi w takiej sytuacji przypadek nierozpoznania istoty sprawy (post. SN z 6.2.2015 r., II CZ 103/14,L.).
Wprawdzie przepis art. 15 ust. 1 ustawy nie zawsze będzie miał zastosowanie wprost, jednakże w badanej sprawie będzie miał zastosowanie, gdyż w następstwie skutecznego zakwestionowania tytułu prawnego pozwanych do używania lokalu, tytuł prawny innych osób również niejako automatycznie zostanie zniweczony, a mimo to nie występują one w procesie w charakterze pozwanych i nie będą poddane ocenie choćby z punktu widzenia zastosowania art. 14 ustawy.
W tym stanie rzeczy, wobec nierozpoznania istoty sprawy przez Sąd Rejonowy, zaskarżony wyrok podlegał uchyleniu, a sprawa przekazaniu do ponownego rozpoznania, wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania apelacyjnego, na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd Rejonowy prawidłowo ustali krąg osób, zajmujących przedmiotowy lokal i wezwie ich do udziału w sprawie w charakterze pozwanych na podstawieart. 15 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, ustali wysokość miesięcznego czynszu poprzedzającego wypowiedzenie umowy, oceni skuteczność wypowiedzenia umowy najmu w aspekcie podmiotowym jak i przedmiotowym, oceni sytuację życiową, materialną, zdrowotną pozwanych w świetle art. 14 ustawy powoływanej ustawy, przy czym zwróci uwagę, że wyłączenie zawarte w art. 14 ust. 7 ustawy nie znajduje zastosowania do umów o używanie lokali mieszkalnych zawartych przed 1.1.2005 r., tj. przed dniem wejścia w życieustawy z 17.12.2004 r. o zmianie ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego oraz o zmianie niektórych ustaw(Dz.U. Nr 281, poz. 2783 ze zm.), która weszła w życie z dniem 1.1.2005 r., a która dodała art. 14 ust. 7. Wynika to wprost zart. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów. Oznacza to, że w stosunku do osób, które utraciły tytuł prawny do lokalu niewchodzącego w skład publicznego zasobu mieszkaniowego (lokalu stanowiącego własność osoby fizycznej, jak w niniejszej sprawie), ale umowa uprawniająca je do używania tego lokalu została zawarta przed 1.1.2005 r., sąd nie może orzec o braku uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego, o ile osoby te spełniają przesłanki określone w art. 14 ust. 4 ustawy i nie zachodzą inne wyłączenia.