Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 431/19
Data wyroku: 2019-09-05 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Magdalena Balion-Hajduk, Leszek Dąbek
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc, art 1 i art. 34 ust. 1 lit a i ust. 3 dekretu z dnia 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich

Sygn. akt III Ca 431/19

POSTANOWIENIE
Dnia 5 września 2019 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  Magdalena Balion - Hajduk
Sędziowie:    Leszek Dąbek
(del.)P. R.
Protokolant   Marzena Makoś
po rozpoznaniu w dniu 5 września 2019 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z wnioskuGminy M.R.
z udziałem Skarbu Państwa - Starosty(...)
o zasiedzenie
na skutek apelacji wnioskodawczyni
od postanowienia Sądu Rejonowego wW. Ś.
z dnia 18 grudnia 2018 r., sygn. akt I Ns 687/17
postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu wW. Ś.do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania odwoławczego.
Sędzia (del.) Patrycja Reichel Sędzia Magdalena Balion – Hajduk Sędzia Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 431/19

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy wW. Ś.postanowieniem z 18 grudnia 2018 r. oddalił wniosekGminy M.R.w sprawie toczącej się z udziałem Skarbu Państwa - Starosty(...)o stwierdzenie, że wnioskodawczyni nabyła przez zasiedzenie prawo własności nieruchomości, zabudowanej budynkiem mieszkalnym, położonej wR.przyul. (...), stanowiącejdziałkę nr (...)o powierzchni 0,0601 ha, zapisanej w księdze wieczystej Nr L 608.
Sąd Rejonowy ustalił, że w  dawnej księdze wieczystejR.D.wykaz L 608 Sądu Rejonowego wW. Ś.jako właściciel nieruchomości położonej wR.Dolnych stanowiącejdziałkę nr (...), o powierzchni 0,0601 ha jest wpisanyP.(P.)W.. Wg zaświadczenia z dawnej księgi wieczystej własność nieruchomości wpisano na jego rzecz 27.10.1912r. Z akt gruntowych nieruchomościR.D.wyk. L 608 wynika, żeP. W. (1)został wpisany jako właściciel 27.10.1920 roku. W dniu 29.10.1929r.P. W. (1)ustanowił na nieruchomości hipotekę na kwotę 15.000zł na rzeczBanku (...), która została następnie zbyta na rzeczE. P.. W dniu 1.06.1935 r. wierzyciel hipoteczny złożył wniosek o wszczęcie egzekucji z nieruchomości na podstawie nakazu zapłaty z 5.09.1934r. W dniach 10.10.1935r. i 21.11.1935 roku zapadły przeciwkoP. W. (1)wyroki Sądu Grodzkiego wR.w sprawie o zapłatę.
Wg ewidencji Gruntówdziałka nr (...)obejmuje treny mieszkaniowe o symbolu B i ma powierzchnię 0,0601 ha. Na nieruchomości znajduje się budynek mieszkalny oznaczony adresem:ulica (...).
Dnia 30.06.1992r. na podstawie Uchwały Rady Miejskiej wW.nr(...)z dnia 27.05.1992r. Zakład Gospodarki Mieszkaniowej i Remontowej wW.przekazał MiastuR.środek trwały w postaci budynku mieszkalnego wR.przyul. (...).
W dniu 12.09.1997r. Zakład Gospodarki Mieszkaniowej i Remontowej wW.poinformował Urząd MiastaR., że budynek położony wR.przyul. (...)został przejęty nieodpłatnie dowodami PT przezMiejskie Przedsiębiorstwo (...)wW.w dniu 1.10.1975r. od PowiatowegoPrzedsiębiorstwa (...)wŻ., w związku z reorganizacją związaną z nowymi podziałami administracyjnymi miast.
GminaR.zawarła w dniu 27.06.2002r. umowę użyczenia zZakładem (...), której przedmiotem była nieruchomość obejmującadziałkę nr (...), na której znajduje się budynek mieszkalny położny przyul. (...).
MiastoR.zawierało w okresie do momentu przejęcia nieruchomości w 1992r. umowy najmu z lokatorami budynku położonego przyul. (...)wR..
Gmina ponosiła nakłady na utrzymanie i remont budynku.
W budynku dokonywane są przeglądy, dotyczące stanu budynku oraz konieczności bieżących napraw.
Sąd I instancji w oparciu oart. 172 k.c.orazart. 1 i art. 34 ust. 1 lit a i ust. 3 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckichstwierdził, że ustalanie, że GminaR.nabyła nieruchomość wR.przyul. (...)w drodze zasiedzenia jest zbędne, ponieważ nabycie nieruchomości nastąpiło o wiele wcześniej z mocy prawa.
W związku z tym, iż brak jest wiadomości o losachP. W. (1), nie odnotowano jego aktu zgonu i po zakończeniu II wojny światowej, ani on ani nikt z jego krewnych nie zwrócił się o przywrócenie posiadania nieruchomości położonej wR.stanowiącejdziałkę nr (...)Sąd Rejonowy uznał, że stanowiła ona majątek opuszczony w rozumieniu w/w dekretu. Ostatnia wzmianka o losachP. W. (1)w aktach gruntowych pochodziła z 1935r., kiedy to zapadały wyroki o zapłatę przeciwko niemu. W związku tym doszło do nabycia własności nieruchomości przez Skarb Państwa już 1 stycznia 1956r. na podstawie dekretu. Od tego czasu nieruchomość pozostawała przez wiele lat w zarządzie odpowiedniego przedsiębiorstwa gospodarki mieszkaniowej, co również świadczy, że taki sposób nabycia został przyjęty przez podmioty zarządzające nieruchomością.
Wnioskodawczyni w apelacji wniosła o zmianę postanowienia i orzeczenie co do istoty sprawy ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu. Zarzuciła naruszenie prawa materialnego, w szczególności art. 1 ust. 1 w zw. zart. 34 ust. 1a dekretu z 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckichprzez niewłaściwe zastosowanie orazart. 172 k.c.przez niezastosowanie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja musiała odnieść skutek.
Za uzasadniony uznać należy zarzut zawarty w apelacji naruszenia prawa materialnego tj. art. 1 ust. 1 w zw. zart. 34 ust. 1a dekretu z 8 marca 1946r. o majątkach opuszczonych i poniemieckich. Zgodnie z art. 1 ust. 1 wszelki majątek (ruchomy i nieruchomy) osób, które w związku z wojną rozpoczętą 1 września 1939 r. utraciły jego posiadanie, a następnie go nie odzyskały, jest majątkiem opuszczonym w rozumieniu niniejszego dekretu,
natomiast art. 34 ust. 1 stanowił, że Skarb Państwa i związki samorządu terytorialnego nabywają przez przedawnienie (zasiedzenie) tytuł własności majątków opuszczonych:
a) co do nieruchomości z upływem lat 10,
b) co do ruchomości z upływem lat 5, licząc w obu przypadkach od końca roku kalendarzowego, w którym wojna została ukończona.
Sąd Rejonowy ustalił, że ostatnia wzmianka w dokumentach o właścicielu wieczystoksięgowymP. W. (2)pochodzi z 1935r. w materiale dowodowym niniejszej sprawie na jej obecnym stanie nie ma żadnych przesłanek ku temu, aby twierdzić, że majątek należący do niego jest majątkiem opuszczonym w związku z wojną rozpoczętą 1 września 1939r., a tylko takie majątki objęte są zakresem przedmiotowym wyżej wskazanego dekretu. Stanowisko Sądu Rejonowego w tym względzie nie znajduje żadnego pokrycia w zebranym materialne dowodowym i stanowi niczym nieuzasadnione domysły. Jak wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z  26 sierpnia 2004 r. sygn. I CK 138/04 w pojęciu opuszczenia mieści się utrata posiadania, co wyraźnie zostało w przepisieart. 1 ust. 1 dekretu z dnia 8 marca 1946 r. o majątkach opuszczonych i poniemieckichwyrażone, przy czym nie chodzi o opuszczenie w znaczeniu gospodarczym (np. zaniechanie uprawy) lecz o rezygnację z posiadania jako stanu faktycznego, prawnie określonego. Sformułowanie konkluzji, że nieruchomość nie była opuszczoną w omawianym znaczeniu, wyłącza stosowanie przepisu art. 34 ust. 1 dekretu stanowiącego, że Skarb Państwa i związki samorządu terytorialnego nabywają przez przedawnienie (zasiedzenie) tytuł własności majątków opuszczonych, co do nieruchomości z upływem lat 10.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uznał, że Sąd I instancji nie rozpoznał istoty sprawy.
Sąd Okręgowy zwraca ponadto uwagę, że sam wniosek o stwierdzenie nabycia własności przez zasiedzenie jest dotknięty istotnymi brakami albowiem wnioskodawczyni nie wskazała w nim od kiedy gmina lub jej poprzednik prawny objął nieruchomość wskazaną we wniosku w samoistne posiadanie i nie wskazała z jaką datą nabyła jej własność w drodze zasiedzenia. W tym zakresie wniosek wymaga uzupełnienia, na wezwanie sądu przy ponownym rozpoznaniu sprawy. Wnioskodawczyni wskazała jako uczestnika postępowania jedynie Skarb Państwa – Starostę(...). Bez poszukiwania wszystkich zainteresowanych, spadkobiercówP. W. (3), nie można uznać, że takie ukształtowanie uczestników postępowania jest prawidłowe. Sąd I instancji powinien zobowiązać uczestników do wskazania wszystkich zainteresowanych – spadkobierców właściciela wieczystoksięgowego, ewentualnie poszukiwać ich w drodze ogłoszenia prasowego.
Z tych wszystkich względów zaskarżone orzeczenie podlegało uchyleniu i przekazaniu do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w myślart. 386 § 4 k.p.c.w z. zart. 13 § 2 k.p.c.
SSR Del. Patrycja Reichel SSO Magdalena Balion – Hajduk SSO Leszek Dąbek

ZARZĄDZENIE

1
odnotować,

2
po upływie terminu do zażalenia akta zwrócić Sądowi Rejonowemu.

G., 10.09.2019r.