Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie
IX Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX P 632/16
Data wyroku: 2019-03-28 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Słowa kluczowe: Powództwo o ustalenie

Sygn. akt IX P 632/16

UZASADNIENIE
PowódkaJ. L.pozwem wniesionym w dniu 10 października 2016 r. wniosła o „naliczenie jej emerytury górniczej za lata pracy wKopalniach (...)wZ.w okresie od 3 lipca 1964 r. do 4 sierpnia 1968 r.”.
Podczas posiedzenia wyjaśniającego w dniu 23 listopada 2016 r. powódka sprecyzowała, żeK.(...)Skalnych wZ.już nie istnieje, ale ma swojego następcę prawnego, lecz nie wie kto nim jest. Oświadczyła, że ma już przyznane prawo do emerytury, lecz chciałaby, aby ZUS uwzględnił także wymienione 4 lata, jako pracę w szczególnych warunkach. W konsekwencji wniosła o ustalenie pracy w szczególnych warunkach we wskazanym w pozwie okresie, na stanowisku operatora przenośników w kopalni.
Pismem z dnia 1 grudnia 2016 r. powódka wskazała pozwanego:(...) Spółkę AkcyjnąwW..
W odpowiedzi na pozew pozwana(...) S.A.wW.wniosła o oddalenie powództwa z uwagi na fakt, że nie jest następcą prawnymPrzedsiębiorstwa Państwowego Kopalnia (...)wZ.. Spółka powstała w drodze prywatyzacji bezpośredniej, lecz zPrzedsiębiorstwa (...)wW..
Następnie Sąd z urzędu ustalił, że następcą prawnym PP Kopani(...)Skalnych wZ.jestKopalnia (...) Spółka akcyjnawM.. Ten podmiot został wezwany do udziału w sprawie w charakterze pozwanego postanowieniem wydanym na rozprawie w dniu 1 grudnia 2017 r.
Na podstawie informacji Kancelarii Prezesa Rady Ministrów Sąd ustalił, żeKopalnia (...) Spółka akcyjnawM.została wykreślona z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego, a jej zobowiązania - przejęte przezFundusz (...) Spółek Spółkę akcyjnąwW..
Na rozprawie w dniu 27 kwietnia 2018 r. wezwano do udziału w sprawie w charakterze pozwanegoFundusz (...) Spółek Spółkę akcyjnąwW..
Tenże podmiot w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa, podnosząc, że dokumenty pozostałe w aktach osobowych powódki nie pozwalają na stwierdzenie pracy w szczególnych warunkach.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
J. L.była zatrudniona wPrzedsiębiorstwie Państwowym Kopalnie (...)wZ.w okresie od 3 lipca 1964 r. do 4 sierpnia 1968 r., na stanowisku operatora zespołu przenośników, w pełnym wymiarze czasu pracy.
Niesporne, a nadto świadectwo pracy – k. 3, kopia książeczki ubezpieczeniowej – k. 52-54
Od 2005 r.J. L.ma przyznane prawo do emerytury, tj. od chwili osiągnięcia wieku emerytalnego.Urodziła się (...)
Niesporne, a nadto decyzja ZUS z 3 czerwca 2005 r. o przyznaniu emerytury – k. 55
W okresie pracy wPrzedsiębiorstwie Państwowym Kopalnie (...)wZ.istotą jej obowiązków było nadzorowanie pracy taśmociągu, który przesyłał już wydobyte odłamki skalne z kruszarki do przesiewacza. Jej zadaniem było pilnowanie, by odłamki nie spadały z taśmy lub by taśma nie zsuwała się z rolek ją napędzających. Nie zajmowała się wydobyciem, ani kruszeniem skał.
Dowód: - zeznania świadkaJ. C.– k. 51,
- przesłuchanie powódki – k. 71
Przedsiębiorstwo Państwowe (...)wZ.zostało skomercjalizowane, w wyniku czego powstała spółka o nazwieKopalnie (...) Spółka akcyjnaz siedzibą wM..
(...) Spółka akcyjnawM.została przejęta przezspółkę Fundusz (...) Spółek Spółkę akcyjnąz siedzibą wW..
Dowód: - pismo Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 31.08.2017 – k. 38
- odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców KRS dotyczącyKopalni (...) S.A.wM.– k. 39-43
- pismo Kancelarii Prezesa Rady Ministrów z 7.02.2018 – k. 65
- odpis aktualny z rejestru przedsiębiorców KRS dotyczącyFunduszu (...) Spółek S.A.wW.– k. 66-68.
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo o ustalenie pracy w szczególnych warunkach okazało się niezasadne. Zgodnie z treścią przepisuart. 189 kodeksu postępowania cywilnegopowód może żądać ustalenia przez sąd istnienia lub nieistnienia stosunku prawnego lub prawa, gdy ma w tym interes prawny.
W pierwszej kolejności Sąd musiał ustalić podmiot legitymowany biernie, a więc ten, który powinien być pozwanym w niniejszej sprawie, jako następca prawny nie istniejącego pracodawcy powódki. Z pism Kancelarii Prezesa Rady Ministrów, a także z rejestru przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego wynika, żePrzedsiębiorstwo Państwowe (...)wZ.zostało skomercjalizowane, w wyniku czego powstała spółka o nazwieKopalnie (...) Spółka akcyjnaz siedzibą wM.. Następnie ta spółka została przejęta przezspółkę Fundusz (...) Spółek Spółkę akcyjnąz siedzibą wW.. Takich przekształceń podmiotowych dokonywał Sąd w tym postępowaniu z urzędu wzywając do udziału w sprawie właściwy podmiot – na podstawieart. 194 § 1w związku zart. 477 k.p.c.Sąd ustalił, że na moment zamknięcia rozprawy następcą prawnym pracodawcy powódki byłFundusz (...) Spółek S.A.wW., a nie wskazana przez powódkę(...) S.A.wW.. Powództwo wobec tego podmiotu podlegało oddaleniu, z uwagi na brak legitymacji biernej, tj. jakichkolwiek zobowiązań wobec powódki, jako byłego pracownika PPKopalni (...)wZ..
Natomiast powództwo skierowane przeciwko Funduszowi(...)zostało oddalone ze względu na brak interesu prawnego w ustaleniu. W trafnym postanowieniu z dnia 10 czerwca 2014 r. (III PK 15/14) Sąd Najwyższy orzekł, że żądanie pozwu jest bezzasadne gdy powód zmierza - z ominięciem przepisów regulujących postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych - do uzyskania środka dowodowego potwierdzającego fakt mogący mieć w przyszłości znaczenie dla potrzeb postępowania o ustalenie prawa do świadczeń emerytalno-rentowych. Pracownik nie ma bowiem interesu prawnego w wytoczeniu powództwa o ustalenie stosunku pracy (jego treści), gdy wnosi takie powództwo wyłącznie w celu uzyskania orzeczenia, które ma służyć ustaleniu dowodów lub faktów w innym postępowaniu, w szczególności w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych. Następnie Sąd Najwyższy wskazał, że skoro kwalifikacja określonej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach dla celów emerytalno-rentowych może być dokonywana wyłącznie w postępowaniu przed organem rentowym w sprawie o przyznanie świadczenia z ubezpieczeń społecznych (ewentualnie w postępowaniu sądowym wywołanym wniesieniem odwołania od decyzji organu rentowego), to pracownik wytaczający w tej materii przed sądem pracy powództwo o ustalenie nie wykazuje w ogóle interesu prawnego w rozumieniuart. 189 KPC, niezależnie od tego przeciwko komu (pracodawcy, czy organowi rentowemu) skierował pozew.
W uzasadnieniu postanowienia Sądu Najwyższego powołano się na utrwalone już dotychczasowe orzecznictwo (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 8 lutego 1979 r., III PZP 17/78, OSNCP 1979 nr 7-8, poz. 143; z dnia 17 czerwca 1987 r., III PZP 19/87, OSNCP 1988 Nr 10, poz. 132; z dnia 3 listopada 1994 r., I PZP 45/94, OSNAPiUS 1995 Nr 6, poz. 74; z dnia 5 lipca 1995 r., I PZP 56/94, OSNAPiUS 1995 nr 24, poz. 299 oraz uzasadnienie uchwały składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 września 2005 r., I PZP 2/05, OSNP 2006 nr 5-6, poz. 71 i wyroki Sądu Najwyższego z dnia 4 listopada 1971 r., I PR 344/71, OSNCP 1972 nr 5, poz. 89; z dnia 1 grudnia 1983 r., I PRN 189/83, OSNCP 1984 Nr 7, poz. 121; z dnia 17 grudnia 1997 r., I PKN 434/97, OSNAPiUS 1998 nr 21, poz. 627 i z dnia 23 lutego 1999 r., I PKN 597/98, OSNAPiUS 2000 nr 8, poz. 301). Brak interesu prawnego w rozumieniuart. 189 KPCw wytoczeniu powództwa o ustalenie wykonywania pracy w szczególnych warunkach wynika z tego, że organ rentowy samodzielnie ustala okresy przebyte w ubezpieczeniu i inne przesłanki warunkujące nabycie prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, bowiem całokształt postępowania dotyczącego nabycia prawa do świadczenia z tytułu ubezpieczenia społecznego należy do tego organu zgodnie zart. 83 ust. 1 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2005 r., I UK 245/04, OSNP 2006 nr 3-4, poz. 57). Decyzja odmawiająca ubezpieczonemu prawa do świadczenia emerytalnego (na przykład z powodu nieuwzględnienia okresów jego zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach) podlega weryfikacji w postępowaniu odwoławczym przed sądem powszechnym (sądem ubezpieczeń społecznych). Skoro kwalifikacja określonej pracy jako wykonywanej w szczególnych warunkach dla celów emerytalno-rentowych może być dokonywana wyłącznie w postępowaniu przed organem rentowym w sprawie o przyznanie świadczenia z ubezpieczeń społecznych (ewentualnie w postępowaniu sądowym wywołanym wniesieniem odwołania od decyzji organu rentowego), to pracownik wytaczający w tej materii przed sądem pracy powództwo o ustalenie nie wykazuje w ogóle interesu prawnego w rozumieniuart. 189 KPC, niezależnie od tego przeciwko komu (pracodawcy, czy organowi rentowemu) skierował pozew.
Powyższej utrwalonej linii orzeczniczej nie podważa jeden odosobniony judykat w postaci powołanego przez autora skargi kasacyjnej wyroku Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2001 r. (I PKN 629/01).
ZatemJ. L.– mająca już przyznane prawo do emerytury – powinna realizować swój wniosek o zaliczenie okresu pracy w latach 1964-1968 jako pracy w szczególnych warunkach przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych, a jeżeli ten wyda decyzję odmowną – w drodze odwołania od tej decyzji. Natomiast niniejszy proces o ustalenie wytoczony przeciwko następcy prawnemu pracodawcy, który w istocie ma służyć tylko na potrzeby uzyskania dowodu w postępowaniu przed ZUS-em, jest pozbawiony interesu prawnego i jako taki podlega oddaleniu.
Na marginesie tylko można wskazać, że nawet gdyby Sąd przyjął pogląd przeciwny, to również oddaliłby powództwo, bowiem stanowisko operatora urządzeń przenośnych nie zostało wymienione wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.), gdzie w wykazie A, w Dziale I pod tytułem „W górnictwie” wymieniono jedynie wydobywanie, obróbkę i przeróbkę surowców skalnych (punkt 3). Powódka natomiast nie zajmowała się żadnym z tych zajęć. Jak zeznała nadzorowała taśmociąg, po którym przemieszczały się skały już wydobyte i poddane obróbce, czy zajmowały się inne osoby.
W konsekwencji orzeczono jak w sentencji wyroku.

ZARZĄDZENIE
1)(...)
2)(...)(...) S.A.,
3)(...)
28.03.2019