Sąd Rejonowy w Mrągowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 737/18
Data wyroku: 2019-11-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Krzysztof Połomski

Sygn. akt: I C 737/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 27 listopada 2019 roku
Sąd Rejonowy w Mrągowie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

sędzia Krzysztof Połomski

Protokolant:

starszy sekretarz sądowy Milena Urbanowicz

po rozpoznaniu w dniu 13 listopada 2019 roku w Mrągowie
na rozprawie
sprawy z powództwaB. B.iS. B.
przeciwko GminieM.
o ochronę naruszonego posiadania

I
powództwo oddala,

II
zasądza od powodówB. B.iS. B.na rzecz pozwanej GminyM.kwotę 320 zł (trzysta dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. aktI C 737/18

UZASADNIENIE
B. B.iS. B.wnieśli o nakazanie GminieM.zaniechania naruszania posiadania zabudowanej nieruchomości gruntowej, stanowiącej działkę gruntu onumerze ewidencyjnym (...), położonej wM., gminaM., powiat(...), województwo(...), o powierzchni 7 m, w szczególności poprzez nieutrudnianie powodom możliwości przejazdu i przechodu przez przedmiotową działkę oraz parkowania na niej samochodów oraz usunięcia kłódki z bramy posadowionejna granicy zdziałką nr (...). Nadto wnieśli o zasądzenie od pozwanej na rzecz powodów zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu wskazali, że GminaM.jest właścicielem niezabudowanej nieruchomości gruntowej onumerze ewidencyjnym (...)położonej wM.. Opisana nieruchomość stanowi drogę gminną. Strona powodowa jest właścicielem nieruchomości stanowiącej działki gruntu onumerach ewidencyjnych (...)położonejwM.. Działka onumerze ewidencyjnym (...)sąsiaduje z nieruchomością będącą przedmiotem niniejszego postępowania. Powodowie wskazali, iż prawo własności opisanych nieruchomości nabyli pierwotnie jako prawo użytkowania wieczystego, które przekształcone zostało decyzją Burmistrza Miasta i GminyM.z dnia 14 kwietnia 1998 roku. Przekształcenie prawa nie zostało jednak ujawnione wksiędze wieczystej o numerze (...)prowadzonej przez Sąd Rejonowy w Mrągowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych. Powodowie już od daty nabycia prawa użytkowania wieczystegodziałki numer (...)korzystali w sposób niezakłócony z nieruchomości pozwanej. Z nieruchomości korzystały również inne osoby. Pozwana w piśmie z dnia 25 czerwca 2018 roku poinformowała powodów o wycofaniu zgody wspólnego użytkowania działki onumerze ewidencyjnym (...), po czym założyła kłódkę na bramie posadowionej na granicy tej działki idziałki (...). Poza powodami iM. S.wszyscy pozostali współużytkownicy otrzymali klucze do bramy. Powodowie podjęli próbę polubownego załatwienia sprawy, jednak ich starania nie przyniosły wymiernego skutku.
Pozwana GminaM.w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwaw całości oraz zasądzenie od powodów na rzecz pozwanej kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Powyższe zostało uzasadnione tym, że z działki onumerze ewidencyjnym (...)korzystali m.in. lokatorzybudynków nr (...)położonych przyul. (...)wM.. W związku ze skargami od mieszkańców dotyczących użytkowania przedmiotowej nieruchomości, pozwana pismem z dnia 25 czerwca 2018 roku (doręczonym4 lipca 2018 roku) cofnęła zgodę dotyczącą korzystania z opisanej nieruchomości. Pozwana zaprzeczyła również, jakoby powodowie zostali pozbawieni swobodnego dostępudo stanowiącej ich własność nieruchomości, bowiem posiadają dostęp do nieruchomoścido drogi publicznej chociażby przez promenadę. W ocenie pozwanej naruszenie posiadania nie będzie samowolne, gdy istnieje podstawa prawna usprawiedliwiająca wkroczeniew zakres cudzego posiadania. W niniejszej sprawie zdaniem pozwanej nie naruszyła ona samowolnie posiadania powodów, bowiemart. 6 ust. 1 pkt 14 ustawy z dnia 8 marca1990 roku o samorządzie gminnymnakłada na pozwaną obowiązek zapewnienia bezpieczeństwa oraz porządku publicznego w gminie, jako zadanie własne. Wobec powyższego pozwana – zobowiązana do zapewnienia bezpieczeństwa mieszkańcom korzystającym z nieruchomości – postanowiła cofnąć zgodę na użytkowanie przez powodów nieruchomości, a tym samym w ocenie pozwanej jej działanie było usprawiedliwione.Co więcej pozwana wskazała, że uwzględnienie żądania powodów byłoby oczywiście sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Nadto pozwana wskazała, żedziałka (...)jest jej własnością i stanowi gminną nieruchomość gruntową niezabudowaną, tereny mieszkaniowe, a nie jak błędnie wskazano w punkcie 1 pozwu drogę gminną.
Sąd ustalił, co następuje:
GminaM.jest właścicielką nieruchomości gruntowej niezabudowanejstanowiącej działkę gruntu onumerze ewidencyjnym (...), położonej wM.przyulicy (...), dla której Sąd Rejonowy w Mrągowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr KW (...). Działka ta jest zakwalifikowanaw rejestrze gruntów jako B-tereny mieszkaniowe.
(bezsporne, a nadto dowód: wypis z rejestru gruntów – k. 13, mapa sytuacyjna – k. 14, wydruk KW – k. 16-22)
Początkowo opisana nieruchomość była ogólnodostępna, zarówno dla mieszkańców, jak również dla turystów i służyła jako nieformalne zejście do jeziora. Nie była przedmiotem sporów, a korzystanie z niej przebiegało w sposób niezakłócony. Pomiędzy GminąM.aB. B.iS. B.nie została zawarta żadna umowa dotycząca korzystania z przedmiotowej nieruchomości. Taka umowa nie została również zawarta pomiędzy GminąM.a innymi mieszkańcami budynków znajdujących się przyul. (...). W sierpniu 1999 roku Burmistrz Miasta i GminywM.poinformowałM. S., że przedmiotowa nieruchomość stanowi teren ogólnodostępny łączącyul. (...)z promenadą jezioraM.. W lipcu2010 rokuM. S.zwróciła się do Burmistrza celem kupna nieruchomości oznaczonej numerem 408/4 położonej wM.przyulicy (...)pomiędzybudynkami o numerach (...). Oferta została rozpatrzona negatywnie. NastępnieM. S.zwróciła się do Burmistrza o geodezyjne wyznaczenie i oznakowanie drogi ogólnodostępnej położonej wM.przyulicy (...). W piśmie z dnia 30 września2010 roku Burmistrz poinformował, że działka onumerze ewidencyjnym (...)jest oznaczona symbolem B-tereny mieszkaniowe, a w związku z tym wskazał, że jest możliwe korzystanie z terenu na zasadach ogólnych.
(dowód: pismo Burmistrza Miasta i GminyM.z dnia 13.08.1999r. – k. 23, pismo Burmistrza Miasta i GminyM.z dnia 21.07.2010r. – k. 24, pismo Burmistrza Miastai GminyM.z dnia 30.09.2010r. – k. 25, pismo Burmistrza Miasta i GminyM.z dnia 12.07.2013r. – k. 26)
Decyzją z dnia 14 kwietnia 1998 roku znak:(...)Burmistrz Miastai GminyM.orzekł o przekształceniu prawa użytkowania wieczystego nieruchomości oznaczonejnumerem geodezyjnym (...)o powierzchni 276 m2położonej wM.przyul. (...)opisanej wKsiędze Wieczystej (...)prowadzonej wówczas przez Wydział Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Giżycku na rzeczS. B.i jego żonyB. B..
(dowód: decyzja znak(...)– k. 15-15v)
Około połowy 2013 rokuM. W.zdecydował się na posadowienie bramy na granicydziałki nr (...), na którą zgodę wyraził BurmistrzM.. Brama nie była zamykana na kłódkę, jedynie przymykana na noc celem uniemożliwienia turystom korzystania z nieruchomości, w tym w szczególności załatwiania potrzeb fizjologicznych,co było częstym i uciążliwym zjawiskiem. Sposób korzystania z nieruchomości został potwierdzony pismem Burmistrza Miasta i Gminy wM.z dnia 12 lipca 2013 roku. Po montażu bramy pojawiły się pierwsze sytuacje konfliktowe.
(dowód: zeznania świadkaM. S.– k. 145-148, przesłuchanieS. B.– k. 168-170, przesłuchanieB. B.– k.170-170v)
W związku z eskalacją konfliktu pomiędzy sąsiadamiM. W.iD. Ż.aB. B.iS. B.brama wyjazdowa od strony nadbrzeża do wspólnie użytkowanej posesji została zamknięta na kłódkę w maju 2018 roku. Klucze do kłódki posiadaliM. W.,D. Ż.iM. D.. W związku z zamknięciem bramy w dniach 3 maja 2018 roku i 11 lipca 2018 roku miały miejsce interwencje Policji. Po pierwszej interwencji Policji z maja 2018 roku kłódka na kilka dni została zdjęta przezD. Ż.. Następnie kłódka znów została założona na bramę i zamknięta w czerwcu 2018 roku przez sąsiadkęZ..B. B.iS. B.nie dysponują kluczami do tej kłódki. GminaM.również nie dysponuje kluczami do tej kłódki.
(dowód: pismoKPwM.z dnia 23.08.2018r. – k. 73, notatka – k. 74, notatnik służbowy – k. 81-89, zeznania świadkaH. P.– k. 108, zeznania świadkaJ. S.– k. 159, zeznania świadkaL. S.– k. 159-160, przesłuchanieS. B.– k. 168-170, przesłuchanieB. B.– k.170-170v, przesłuchanie Burmistrza Miasta i GminyM.P. J.– k. 170-171)
Burmistrz Miasta i GminyM.pismem z dnia 25 czerwca 2018 roku poinformowałS. B.o wycofaniu zgody dotyczącej wspólnego użytkowania działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...). Ponadto pismem datowanym również na dzień 25 czerwca 2018 roku Burmistrz wyraził zgodę na użyczenie mieszkańcom posesji zamieszkałym przyul. (...)wM.nieruchomości gminnej oznaczonejnumerem geodezyjnym (...).
(dowód: pismo z dnia 25.06.2018r. – k. 66, k. 80, potwierdzenie odbioru korespondencji –k. 67, pismo z dnia 25.06.2018 r. – k. 79, przesłuchanie Burmistrza Miasta i GminyM.P. J.– k. 170-171)
Pismem z dnia 28 czerwca 2018 rokuS. B.zwrócił się do Burmistrza Miasta i GminyM.o możliwość dzierżawy i użyczenia działki onumerze ewidencyjnym (...).
(dowód: pismo z dnia 28.06.2018r. – k. 28)
Po otrzymaniu przezM.iR. D.,D.iA. Ż.orazS.iD. W.decyzji Burmistrza Miasta i GminyM.o wyrażeniu zgody na zawarcie umowy użyczenia nieruchomości oznaczonej numerem 408/4 kłódkana bramie pozostaje zamknięta.B. B.iS. B.pozostająw silnym konflikcie w mieszkańcami sąsiednich nieruchomości.
(dowód: przesłuchanie Burmistrza Miasta i GminyM.P. J.– k. 170-171)
W marcu 2018 rokuS. B.iB. B.wystąpili do Sądu Rejonowego w Mrągowie z wnioskiem o stwierdzenie, że z dniem 1 sierpnia 2016 roku nabyli poprzez zasiedzenie własność części nieruchomości stanowiącej działkę gruntuonumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 33 m2, położonej wM., gminaM., powiat(...), dla której Sąd Rejonowy w Mrągowie IV Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą (...).
(dowód: wniosek o stwierdzenie zasiedzenia nieruchomości – k. 29-35, zeznania świadkaM. S.– k. 145-148, przesłuchanieS. B.– k. 168-170, przesłuchanieB. B.– k. 170-170v)
Sąd zważył, co następuje:
Powództwo było niezasadne i nie zasługiwało na uwzględnienie.
Stosownie do treściart. 478 kpcw sprawach o naruszenie posiadania sąd bada jedynie ostatni stan posiadania i fakt jego naruszenia, nie rozpoznając samego prawa ani dobrej wiary pozwanego. Pojęcie posiadania określa zaśart. 336 kc, obejmując jego istotę i elementy,a równocześnie wskazując rodzaje posiadania. Według ustawowej formuły „posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jaki ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny)". Posiadanie należy zatem określić nie jako prawo podmiotowe, lecz jako stan faktyczny określonego władztwa nad rzeczą. Według powszechnie panujących poglądów doktryny posiadanie występuje przy równoczesnym istnieniu fizycznego elementu władania rzeczą, określanego jakocorpus possessionis, oraz psychicznego elementuanimus rem sibi habendi, rozumianego jako zamiar władania rzeczą dla siebie (vide:J. I.(w:)Kodeks cywilny. Komentarz, t. 1, red.J. I.,W.1972, s. 768-769;A. K.(w:)(...)...,s. 830;E. S.-B.(w:)Kodeks cywilny. Komentarz,red.K. P., t. I,W.1999, s. 681). Ochrona posesoryjna z natury rzeczy przysługuje zaś jedynie tym osobom, które posiadają daną rzecz, bądź zostały w bezprawny sposób pozbawione tego posiadania.
Zgodnie z treściąart. 344 § 1 kcprzeciwko temu, kto samowolnie naruszył posiadanie, jak również przeciwko temu, na czyją korzyść naruszenie nastąpiło, przysługuje posiadaczowi roszczenie o przywrócenie stanu poprzedniego i o zaniechanie naruszeń. Roszczenie to nie jest zależne od dobrej wiary posiadacza ani od zgodności posiadania ze stanem prawnym, chyba że prawomocne orzeczenie sądu lub innego powołanego do rozpoznawania spraw tego rodzaju organu państwowego stwierdziło, że stan posiadania powstały na skutek naruszenia jest zgodny z prawem.
Odnosząc się do realiów niniejszej sprawy podkreślić na wstępie należy, iż zasadnicze okoliczności faktyczne leżące u podstaw powództwa zgłoszonego w niniejszej sprawie zasadniczo pozostawały poza sporem stron, który skupiał się głównie na odmiennej ocenie prawnej zaistniałych zdarzeń.
W niniejszej sprawie bezspornym pozostawał fakt, iż sąsiad powodówD. Ż.dokonał czynności w postaci założenia na bramę kłódki, uniemożliwiającej otworzenie zamka od furtki bez posiadania doń klucza. Bezspornym pozostawał również fakt, że Burmistrz Miasta i GminyM.cofnął w czerwcu 2018 roku zgodę na wspólne użytkowanie nieruchomości 408/4 w stosunku doS. B..
W rozpoznawanej sprawie sporne pozostawało zaś, czy to pozwana naruszyła posiadanie nieruchomości działki onumerze ewidencyjnym (...), która uprzednio była dostępna dla mieszkańcówbudynków (...)przyul. (...)wM..
Jak wynika z dyspozycjiart. 344 kc, do przesłanek sądowej ochrony posiadania należą: samowolne naruszenie posiadania oraz dochodzenie roszczenia w ciągu rokuod chwili naruszenia. Samowolne naruszenie posiadania polega na bezprawnym wkroczeniu w sferę władztwa faktycznego posiadacza. Kwalifikacja naruszenia jako samowolnego wymaga więc ustalenia, że osoba dokonująca naruszenia nie była do tego upoważniona, tzn. że było ono obiektywnie bezprawne, przy czym zła lub dobra wiara nie ma żadnego znaczenia. Naruszenie posiadania tylko wtedy nie będzie samowolne, gdy istnieje podstawa prawna usprawiedliwiająca wkroczenie w zakres cudzego posiadania. Podstawą taką może być wyraźny przepis prawa, orzeczenie sądowe, decyzja administracyjna, a także zgoda samego posiadacza (vide: Stanisław Rudnicki, "Komentarz do kodeksu cywilnego. Księga druga. Własność i inne prawa rzeczowe", LexisNexis 2006).
Powodowie domagali się ochrony posiadania naruszonego przez GminęM.. Tymczasem z analizy dowodów przeprowadzonych w toku sprawy nie można wywieść posiadania przez powodów nieruchomości oznaczonej w ewidencji gruntów numerem 408/4, a także samowolnego naruszenia posiadania przez pozwaną.
Z analizy dokumentacji zawartej do pozwu nie wynika, aby powodowie posiadali w/w działkę, czy też faktycznie nią władali. Z przedłożonej dokumentacji jedynie wynika,że strony łączyło porozumienie, na podstawie którego mieszkańcy budynków znajdujących się przyulicy (...)mogli korzystać z opisanej nieruchomości w zakresie przejścia i przejazdu. Jak wynika również z dokumentów prywatnych przedłożonychdo sprawy w połowie 2013 roku za przyzwoleniem Burmistrza Miasta i GminyM.na granicydziałek oznaczonych numerami (...)została posadowiona brama.
W niniejszym postępowaniu w ocenie Sądu powodowie nie wykazali, by faktycznie posiadali działkę gminną 408/4. Czym innym jest bowiem korzystanie z działki, a czym innym jej posiadanie. Sam powód w toku przesłuchania na rozprawie w dniu 13 listopada 2019 roku podał, że korzystanie z działki przez powodów miało raczej charakter sporadyczny i ograniczało się głównie do przejazdu lub przejścia, przy czym w takim samym zakresie mógł to zrobić każdy, w tym turyści czy goście powodów. Przyjęcie, iż takie korzystaniez działki stanowiło posiadanie w rozumieniuart. 336 kcmogłoby prowadzić do zgoła absurdalnych wniosków skutkujących przyjęciem, iż roszczenie o naruszenie posiadaniaw realiach sprawy przysługiwać mogłoby każdemu, kto w jakikolwiek sposób korzystał z tej nieruchomości gminnej. Kontrargument o znaczeniu ewentualnej częstotliwości korzystaniaz działki nie wytrzymuje krytyki, bowiem brak czytelnych i jasnych kryteriów, w oparciuo które należałoby dokonać rozróżnienia w tym zakresie. Podkreślić przy tym należy, że sami powodowie nie są również stałymi mieszkańcami sąsiedniej nieruchomości, a jedynie prowadzą tam sezonową działalność gospodarczą.
P.w oparciu o wyniki przeprowadzonego w sprawie postępowania dowodowego nie sposób wysnuć uprawniony wniosek, iż to pozwana dokonała naruszenia posiadania nieruchomości, a nadto że naruszenie to miało samowolny charakter. Zarównoz zeznań świadków, jak i przesłuchania obu stron procesu wyłania się bowiem jednoznaczny wniosek, iż to nie pozwana, ani żaden z jej przedstawicieli dokonał założenia kłódkina sporną bramę. Dokonać tego miał sąsiad powodówD. Ż., a następnie ewentualnie ktoś inny z sąsiadów. Nie ulega również wątpliwości, iż ani powodowie, ani pozwana nie dysponują kluczami do tej kłódki, nie jest ona też własnością pozwanej. W tej sytuacji – zakładając nawet hipotetycznie uwzględnienie żądania pozwu – trudno sobie wyobrazić możliwość wykonania takiego wyroku przez pozwaną. Wprawdziew orzecznictwie sądowym dopuszcza się możliwość naruszenia posiadania również w innych formach, jak np. w formie pisemnego oświadczenia, czy też zlecenia komuś innemu fizycznego naruszenia posiadania, to jednak w okolicznościach sprawy brak podstawdo wyprowadzenia takich wniosków. Jakkolwiek bowiem nie ulega wątpliwości, że Burmistrz Miasta i GminyM.w sposób dorozumiany akceptował fakt założenia kłódkina bramie, to jednak brak jakichkolwiek dowodów na to, że osoba, która fizycznie założyła kłódkę, działała na polecenie czy zlecenie strony pozwanej lub jej przedstawicieli. Sam fakt złożenia przez pozwaną oświadczenia z dnia 25 czerwca 2018 roku również nie zmienia oceny sytuacji, bowiem z pisma tego nie sposób wyprowadzić wniosek o uprzednim posiadaniu spornej działki przez powodów w rozumieniuart. 336 kc.
Niezależnie od powyższego wskazać należy na sprzeczność żądania powodów, bowiem w pozwie strona powodowa domagała się ochrony posiadania nieruchomości gruntowej zabudowanej, natomiast w uzasadnieniu nieruchomość ta została opisana jako niezabudowana nieruchomość gruntowa o numerze 408/4 stanowiącą drogę gminną.
Mając powyższe na uwadze – na podstawieart. 344 § 1 kc– orzeczono jak w punkcieI wyroku.
O kosztach procesu (pkt II wyroku) rozstrzygnięto – stosownie do jego wyniku –w oparciu oart. 98 § 1 i 3 kpciart. 99 kpcw zw. z § 15 ust. 1 i § 5 pkt 4 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych, zasądzając od powodów na rzecz pozwanej kwotę 320 złotych(punkt II wyroku).
/-/ sędzia Krzysztof Połomski