Sąd Okręgowy w Gliwicach
II Zamiejscowy Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 282/17
Data wyroku: 2019-04-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Renata Kopala

Sygn. aktII C 282/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 kwietnia 2019r.
Sąd Okręgowy w GliwicachOśrodek (...)wR.Wydział II Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Sądu Okręgowego Renata Kopala
Protokolant: Jolanta Bober
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 kwietnia 2019r. wR.
sprawy z powództwaI. K.
przeciwkoM. K. (1),R. K.iT. K.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanychM. K. (1),R. K.iT. K.solidarnie na rzecz powodaI. K.kwotę 51.334 zł (pięćdziesiąt jeden tysięcy trzysta trzydzieści cztery złote) z odsetkami ustawowymi od dnia 21 września 2018r;

2
w zakresie roszczenia powoda ponad kwotę 80.000 zł (osiemdziesiąt tysięcy złotych) postępowanie umarza;

3
w pozostałej części powództwo oddala;

4
zasądza od powoda na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Gliwicach kwotę 2.263,22 zł (dwa tysiące dwieście sześćdziesiąt trzy złote dwadzieścia dwa grosze) tytułem części kosztów sądowych;

5
zasądza od powoda na rzecz pozwanych solidarnie kwotę 5.451zł (pięć tysięcy czterysta pięćdziesiąt jeden złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

Sędzia:
Sygn. akt II C 282/17

UZASADNIENIE
Początkowo powódI. K.domagał się zasadzenia od pozwanychR. K.,T. K.iM. K. (1)solidarnie kwoty 150.000 zł z odsetkami od dnia wniesienia pozwu wraz z kosztami procesu.
W uzasadnieniu pozwu wskazywał , że on i zmarłyK. K. (1)byli synamiA.iF.małżonkówK..K. K. (1)był spadkobiercą testamentowymA.iF. Z.16 marca 2014 roku. Pozwani są spadkobiercami ustawowymiK. K. (1). W skład schedy spadkowej odziedziczonej przezK. K. (1)wchodziła nieruchomość ,której wartość powód wskazał na 600.000 zł i tytułem zachowku w wysokości ¼ domagał się od spadkobiercówK. K. (1)solidarnie kwoty 150.000 zł
Pozwani w odpowiedzi na pozew (k. 69 ) wnosili o oddalenie powództwa ponad kwotę 62.000 zł . Nie kwestionowali prawa powoda do zachowku poA.iF. K. (1), ale wskazywali , że wchodząca w skład spadku nieruchomość ma mniejszą wartość niż podał powód i zgodnie z przedstawionym operatem sporządzonym na zlecenie pozwanych wartość nieruchomości na dzień 19 lutego 2015 roku wynosiła 248.000 (operat –k. 74 i n) , dlatego pozwani uznawali powództwo do kwoty ¼ wartości nieruchomości.
Pełnomocnik powoda w piśmie z dnia 11 października 2017 ograniczył żądanie pozwu do kwoty 100.000 zł wskazując, że ceny podobnych nieruchomości oscylują miedzy 400.000 zł a 480.000 zł .
Na rozprawie w dniu 11 października 2017 r. powód cofnął powództwo w zakresie kwoty 50.000 zł na co pozwani wyrazili zgodę.
Powód kwestionował wartość nieruchomości przedstawioną przez pozwanych w operacie rzeczoznawcyM. K. (2)i przedłożył własny operat sporządzony przezJ. K., z którego wynikało , że wartość tej nieruchomości na dzień 31 stycznia 2015 roku wynosiła 337.500 (k. 110akt )
W piśmie procesowym z dnia 22 stycznia 2018 roku pozwani wykonując zobowiązanie sadu wskazali , że do spadku poF. K. (1)nie wchodzą żadne prawa i obowiązki spadkowe. Informację tą potwierdził również powód. (k. 135 )
Na rozprawie w dniu 28 marca 2018 roku pełnomocnik pozwanych wskazał , że skoro w skład spadku poF. K. (1)nie wchodzą żadne prawa i obowiązku ( bowiem jedynieA. K.był właścicielką nieruchomości przyul. (...)R.) to zachowek powoda winien wynosić połowę z 1/3 spadku poA. K.bowiem ustawowymi spadkobiercami poA. K.był jej mążF.i synowieK.iI..
Dodatkowo powód wskazał , że w skład spadku poF. K. (1)wchodziły akcje(...),których wartość aktualnie wynosi 5494,58 zł. (k.,154)
Pozwani podnosili ,że do dnia śmierciF. K. (1)ponosili nakłady na spadkowa nieruchomość i przedłożyli szereg faktur dokumentujących te nakłady
Na rozprawie 23 maja 2018 r. powód ograniczył żądanie do kwoty 80.00 zł na co pozwani wyrazili zgodę. (k. 227).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny :
(...) SAsynamiA.iF. K. (1).A. K.zmarła 09 wrzesnia1994 roku aF. K. (1)zmarł 22 maja 2001 roku.O.pozostawili testamenty na mocy których spadek po nich odziedziczył ich synK. K. (1). Postanowieniem z dnia 22 kwietnia 2014 w sprawie I Ns 759/13 Sąd Rejonowy w Rybniku stwierdził nabycie spadku poA. K.iF. K. (1)na postawie testamentów na rzeczK. K. (1).K. K. (1)zmarł 16 marca 2014 roku. Jego spadkobiercami ustawowymi są : żonaM. K. (1)i synowieR.iT. K.po 1/3 części każdy.
Dowód: potwierdzone za zgodność kserokopie: odpisu aktu urodzeniaK.iI. K.–k. 11, odpisu aktów zgonuA.iF. K. (1)–k. 12, odpisu aktu zgonuK. K. (1)–k.13 odpisu postanowienia o stwierdzenie nabycia spadku poA.iF. K. (1)z dnia 22 października 2014 roku –k. 4, aktu poświadczenia dziedziczenia poK. K. (1)–k. 5 .
W skład spadku poA. K.wchodzi nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym położona wR.przyul. (...)stanowiącadziałkę (...)o powierzchni 1287 m2da której Sąd Rejonowy w Rybniku prowadziksięgę wieczystą KW (...).
Budynek mieszkalny wybudowali na tej nieruchomościA.iF. K. (1). Ich zmarły synK. K. (1)z żoną- pozwanąM. K. (1)zamieszkiwali na tej nieruchomości razem zA.iF. K. (1)(a później ze swoimi synamiR.iT.) od 1971 roku.
W roku 1985 przyznano na modernizację budynkuA.iF. K. (1)kredyt hipoteczny w wysokości 450.000 zł ( przed nominacją) , który został spłacony w roku 1991.
Około 1985-1988 roku w budynku budynek dokonano modernizacji i remontu . Dokonano wymiany dachu wymiany i malowania okien wykonano co , montażu grzejników, tynkowania budynku naprawy i malowania płotu, montażu instalacji gazowej i wodnej zaadoptowano pomieszczenie na łazienkę ( szczegółowo prace zostały opisane w opinii biegłej -tabela nr 4 k. 260 akt. )
po 22 maja 2001 tj. po śmierciF. K. (2)iM. K. (1)dokonywali dalszych nakładów wskazanych w tabeli nr 4 opiniiE. N.- k. 260
Wartość nieruchomości na dzień śmierciA. K.wg cen aktualnych to 308..000 zł . Wartość nieruchomości na dzień śmierciF. K. (1)to 276.000 zł .
W okresie do 22 maja 2001r. wartość poczynionych nakładów to 127.709,21 zł , a po 22 maja 2001I.iM. K. (1)poczynili dalszych nakładów w wysokości 17.817,32 zł.
dowód: odpis księgi wieczystej -k. 20-25, informacja o przyznaniu kredytu hipotecznego w dniu 17 lipca 1085 roku -k162, zawiadomienie o wykreśleniu hipoteki i spłacie kredytu z 08 stycznia 1991 -k. 163, i 164 , informacja o zakresie remontu kapitalnego -k. 165, częściowo faktury przedstawione przez pozwanych dot., nakładów po 2001 roku -k.169-174, 176-178, 182-185, 193194, 197, 202-205, 209, 212-214, 215-218 opinia biegłego rzeczoznawcy majątkowegoE. N.-k. 238-280 i opinia uzupełniająca -k. 303, częściowo zeznania pozwanejM. K. (1)rozprawie w dniu 28 marca 2018 -k. 153
F. K. (1)nie pozostawił po sobie spadku. Powód po sprecyzowaniu stanowiska wskazał , że w skład spadku poF. K. (1)wchodzą jedynie akcje(...), które za życia otrzymał spadkodawca. Sąd w tym zakresie nie dał wiary powodowi, że w skład spadku poF. K. (1)wchodzą akcje(...), których aktualna wartość wynosi 5494,58 zł. . Powód tej okoliczności nie udowodnił. Wprawdzie świadekJ. B.zeznawała , że dziadek posiadał jakieś akcje ale nie miała informacji gdzie te akcje są i co się z nimi stało. ( zeznania na rozprawie w dniu 23 maja 2018 -k. 230) Również sam powód nie umiał określić i nie ustalał po śmierci ojca co się stało z akcjami . Twierdził , że nie zdążył porozmawiać o tym z bratem , chociaż bratK.zmarł 13 lat po ojcu (F.w 2001 a brat w 2014 - zeznania powoda na rozprawie 23 maja 201 -k. 230) .
Co do wartości nieruchomości ustalonej wg. stanu na dzień śmierciA. K.według aktualnych cen Sąd dał wiarę biegłejE. N.. Jej opinia przez pozwanych nie była kwestionowana . Również powód nie wnosił zastrzeżeń do opinii w zakresie ustalenia wartości nieruchomości po uzupełnieniu opinii przez biegłą i wyjaśnieniu w jaki sposób i przy jakich założeniach co do czynników korygujących ustaliła wartość nieruchomości ( pismo powoda z dnia 05 marca 2019 -k. 318) W ocenie Sadu opinia ta jest rzetelna , jasna i wiarygodna. Sąd podziela ustalenia dokonane przez biegłą.
Analizując zeznania świadków i stron - co do tego kto i w jakim zakresie czynił nakłady na spadkową nieruchomość to należy wskazać , że zeznania te jak i przedłożone faktury zostały zweryfikowane przez biegłą , która wskazywała jakie nakłady i kiedy oraz jakie faktury świadczyły o dokonanych nakładach a które nie dotyczyły tej nieruchomości bądź nie stanowiły nakładów. W takim zakresie w jakim ustaliła biegła należy uznać je za poniesione , przy czym jedynie nakłady poniesione po 2001 roku Sąd uznał za nakłady poniesione w całości przezK.iM. K. (1). Wcześniejsze nakłady ( poniesione do śmierciA. K.Sąd nie uwzględnił jako zmniejszające wartość nieruchomości spadkowej na dzień śmierciA. K..
Sąd zważył:
Zgodnie z art. 991 § 1k c zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się połowa wartości tego udziału (zachowek).
Na mocy testamentu spadek po matceA. K.nabyłK. K. (1). W skład spadku poA. K.wchodziła nieruchomość zabudowana o wartości 308.000 zł ( według stanu na dzień jej śmierci i według cen aktualnych) Od wartości tej nie odliczono wartości remontów i modernizacji budynku dokonanej przed jej śmiercią. Wprawdzie pozwani wskazywali , że to oni spłacali kredyt zaciągnięty na ten cel przezA. K.i dokonywali nakładów na ta nieruchomość przed jej śmiercią niemniej z przedłożonych przez pozwanych dokumentów wynika , że kredyt został udzielonyA.iF. K. (1), na nich ciążyła spłata tego kredytu , bezsporne jest , że z tych pieniędzy dokonano modernizacji budynku , a spłatę kredytu przez pozwanych o ile faktycznie nastąpiła należy oceniać jako darowiznę poczynioną przez pozwanych na rzecz rodziców a nie jako ich nakłady na nieruchomość. Pozwani nie wskazali czy kredyt tenM.iK.K.w całości spłacali ,czy też kredyt został spłacony przezA.iF. K. (1)częściowo a jedynie częściowo przez nich. Niewątpliwie mieszkając w tym domu musieli przyczyniać się do konserwacji i napraw w tym domu.
Mając powyższe na uwadze Sąd ustalając wartość nieruchomości na dzień 05 września 2994 roku nie pomniejszył jej o wartość dokonanych przed jej śmiercią remontów.
Strony zgodnie przyznały , że w skład spadku poF.ta nieruchomość nie wchodziła , a powód nie zdołał wykazać , żeF. K. (1)w chwili śmierci posiadał akcje(...).
W tej sytuacji należało zachowek należny powodowi jedynie poA. K..a poF. K. (1)spadku nie było.
Ponieważ do spadkobierców ustawowych poA. K.należeli jej mąż i dwaj synowie, to gdyby nie dziedziczenie testamentowe każdy ze spadkobierców otrzymałby
po 1/3 części spadku.
W związku z powyższym powodowi należy się 1/6 z 308.000 zł co daje 51.333 zł
Roszczenie o zachowek jest długiem spadkowym po zmarłymK. K. (1). Ponieważ pozwani są spadkobiercamiK. K. (1)są zobowiązani do zapłaty zachowku.
W myślart. 1034 § 1 i 2 kcdo chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą solidarną odpowiedzialność za długi spadkowe. Jeżeli jeden ze spadkobierców spełnił świadczenie, może on żądać zwrotu od pozostałych spadkobierców w częściach, które odpowiadają wielkości ich udziałów a od chwili działu spadku spadkobiercy ponoszą odpowiedzialność za długi spadkowe w stosunku do wielkości swoich udziałów.
Do chwili obecnej nie nastąpił dział spadku miedzy pozwanymi zatem ich odpowiedzialność względem powoda jest solidarna .
Zatem pozwani winni zapłacić powodowi kwotę 51.333zł z ustawowymi odsetkami od dnia 21 września 2018 roku ( bo na tą datę ustalono wartość spadku wg aktualnych cen)
Powód po ograniczeniu roszczeń żądał 80.000 zł .
W zakresie roszczeń ponad 80.000 zł Sąd postępowanie umorzył , a w pozostałym zakresie powództwo oddalił.
Powodowie od początku uznawali roszczenie do kwoty 61.000 zł , później swoje stanowisko sprecyzowali w ten sposób , że zgodzili się zapłacić kwotę 62.000 zł o ile będzie to odpowiadało wysokości zachowku.
Ponieważ kwota ta jest niższa należało zasądzić niższą kwotę ustalając , że pozwani nie dali podstaw do wytoczenia powództwa, uznawali roszczenie w zakresie, w którym powód utrzymał się ze swoimi żądaniami .
W związku z powyższym zgodnie zart. 101 kpczwrot kosztów należy się pozwanemu pomimo uwzględnienia powództwa, jeżeli nie dał powodu do wytoczenia sprawy i uznał przy pierwszej czynności procesowej żądanie pozwu.
W tej sytuacji powód powinien ponieść koszty postepowania oraz koszty zastępstwa procesowego pozwanych.
Do nieuiszczonych przez powoda kosztów sądowych należy zaliczyć częściowe koszty opinii biegłej. Ponieważ powód uiścił kwotę 1000 zł zaliczki a koszt opinii wynosił 3. 263,22 zł , powód ,winien dodatkowo uiścić na rzecz Skarbu Państwa kwotę 2263,22 zł .
Koszty zastępstwa procesowego pozwanych Sąd ustalił w myśl § 2 pkt 6 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie opłat za czynności radców prawnych z dnia 22 października 2015 r. w aktualnym brzmieniu.
SSO Renata Kopala