Sąd Okręgowy w Koninie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 50/19
Data wyroku: 2019-03-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agata Wilczewska

Sygn. akt II Ka 50/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 marca 2019r.
Sąd Okręgowy w Koninie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Agata Wilczewska
Protokolant: st. sekr. sąd. Dorota Sobieraj
przy udziale Łukasza Sobczaka Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Kole
po rozpoznaniu w dniu 22 marca 2019r.
sprawyM. D. (1)
oskarżonego z art.190§1k.k. i z art.190a§1k.k. w zw. z art.12k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Kole
z dnia 31 października 2018r. sygn. akt II K547/17

I
Zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

- uchyla orzeczenie o karze łącznej zawarte w punkcie III;
- oskarżonegoM. D. (1)uniewinnia od zarzucanego muw punkcie 1 czynu z art.190§1k.k.;
- na podstawie przepisów powołanych w punkcie IV wykonanie orzeczonej wobec oskarżonego w punkcie II kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesza na okres próby wynoszący 3 (trzy) lata;
- orzeczoną w punkcie V grzywnę obniża do 130 (stu trzydziestu) stawek dziennych;
- na podstawie powołanego w punkcie VII przepisu art.72§1pkt7ak.k. zobowiązuje oskarżonego do powstrzymywania się od kontaktowania sięz pokrzywdzonąK. Z.w jakikolwiek sposób, w tym poprzez kontakt telefoniczny, wiadomości(...)oraz droga elektroniczną,i poprzez portale społecznościowe oraz powstrzymywania się od zbliżania się do pokrzywdzonej na odległość mniejszą niż 100 (sto) metrów.

II
Utrzymuje w mocy zaskarżony wyrok w pozostałej części.

III
Zasądza od oskarżonego na rzecz Skarb Państwa wydatki za postepowanie odwoławcze w kwocie 50zł i wymierza mu opłatę w kwocie 310zł za obie instancje.

Agata Wilczewska
Sygn. akt: II Ka 50/19

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 31 października 2018r. Sąd Rejonowy w Kole, sygn. akt II K 547/17, oskarżonegoM. D. (1)uznał za winnego tego, że:
- we wrześniu 2016 roku wK.w woj.(...)podczas rozmowy telefonicznej groziłK. Z.uszkodzeniem ciała w ten sposób, że kwasem obleje jej twarz, co wzbudziło w zagrożonej uzasadnioną obawę, że groźby te zostaną spełnione, tj. o przestępstwo zart. 190 § 1 k.k.i za czyn na podstawieart. 190 § 1 kkwymierzył mu karę 4 miesięcy pozbawienia wolności,
- w czasie od stycznia 2017 roku do lipca 2017 roku na terenieK.w woj.(...)nękałK. Z.w ten sposób, że o różnych porach dnia i nocy inicjował połączenia telefoniczne, obserwował mieszkanie rodziców pokrzywdzonej w którym przebywałaK. Z., wystawał na klatce schodowej bloku, jeździł za pokrzywdzoną swoim samochodem przy czym zajeżdżał jej drogę, nagrywał wymienioną telefonem oraz używał wobec niej słów wulgarnych, co wzbudziło u pokrzywdzonej uzasadnione okolicznościami poczucie zagrożenia oraz istotnie naruszało jej prywatność, tj. o przestępstwo zart. 190a § 1 k.k.i za czyn ten na podstawieart. 190a § 1 k.k.wymierzył mu karę 8 miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 85 § 1 i 2 k.k.iart. 86 § 1 k.k.Sąd Rejonowy połączył orzeczone wobec oskarżonegoM. D. (1)w punktach I i II kary pozbawienia wolności i wymierzył mu karę łączną 10 miesięcy pozbawienia wolności.
Na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.w zw. zart. 70 § 1 k.k.wykonanie orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności warunkowo zawieszono oskarżonemu na okres 3 lat próby.
Dodatkowo na podstawieart. 71 § 1 kkoskarżonemu wymierzona została grzywna w ilości 150 stawek dziennych ustalając wysokość jednej stawki na kwotę 10 złotych.
Na podstawieart. 73 § 1 k.k.oskarżonego w okresie próby oddano pod dozór kuratora oraz na podstawieart. 72 §1 pkt 7a k.k.orzeczono wobec oskarżonego zakaz zbliżania się do pokrzywdzonejK. Z.na odległość bliższą niż 200 (dwieście) metrów oraz zakaz kontaktowania się z wyżej wskazaną pokrzywdzoną w jakikolwiek sposób, w tym poprzez kontakt telefoniczny, wiadomości sms i mms oraz drogą elektroniczną i portale społecznościowe, na okres 5 (pięć) lat.
Apelację od powyższego wyroku wniósł obrońca oskarżonego zaskarżając gow całości na korzyść oskarżonego. Orzeczeniu zarzucił:

1
obrazę przepisów postępowania:art. 4, 5, 7 k.p.k., co miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia przez nierozważenie wszystkich okoliczności sprawy, a szczególnie tych, które przemawiały na korzyść oskarżonego; rozstrzygnięcie nieusuwalnych wątpliwości na niekorzyść oskarżonego; oparcie się na niewiarygodnych zeznaniach świadkówK. Z.,I. K.,D. B., a także na mało istotnych zeznaniach świadkówD. Z.iD. A., błędne nie danie wiary zeznaniomH. D.,M. M.orazS. S., błędną interpretację zeznań świadkówT. M.iD. S., wybiórcze traktowanie materiału dowodowego, oparcie rozstrzygnięcia na spekulacjach myślowych, podkreślanie nieistotnych faktów i budowanie na nich podstawy rozstrzygnięcia, a pomijanie istotnych faktów, wydanie rozstrzygnięcia bez odniesienia się do wszystkich przeprowadzonych dowodów z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego,

2
obraza prawa materialnego przez przyjęcie, że zachowanie oskarżonegoM. D. (1)wypełniło znamiona przestępstwa opisanego wart. 190 §1 k.k.

3
obraza prawa materialnego tj.art. 190a §1 k.k.przez przyjęcie, że zachowanie oskarżonego wypełniło znamiona tego przestępstwa, a zachowania oskarżonego można zakwalifikować co najwyżej zart. 107k.w. i wbrew błędnemu stanowisku Sądu I instancji, nie można ich traktować jako uporczywe,

4
z daleko posuniętej ostrożności procesowej zarzucam wyrokowi na zasadzieart. 438 pkt 4 k.p.k., rażącą surowość orzeczonej kary i wnoszę o zmianę wyroku poprzez znaczne złagodzenie kary w szczególności z zastosowaniemart. 37a k.k., albowiem biorąc okoliczności sprawy orzeczona kara jest rażąco surowaw stosunku do ewentualnego zawinienia oskarżonego.

Stawiając te zarzuty obrońca oskarżonego wniósł o uniewinnienie oskarżonegoM. D. (1)od popełnienia zarzucanych mu czynów, ewentualna zmianę wyroku poprzez złagodzenie orzeczonej kary, ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Kole do ponownego rozpoznania.
Sąd odwoławczy zważył, co następuje.
Apelacja okazała się częściowo zasadna i doprowadziła do wydania orzeczenia o charakterze reformatoryjnym.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że ocena dowodów przeprowadzonych w toku postępowania pozostaje pod ochroną prawa procesowego (art. 7 k.p.k.) gdy zostaje poprzedzona ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.). Sąd winien rozważyć wszystkie okoliczności sprawy przemawiające zarówno na korzyść jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.) oraz wyczerpująco i logicznie – z uwzględnieniem wskazań wiedzy orasz doświadczenia życiowego uargumentować swoje przekonanie w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku (art. 424 § 1 pkt. 1 k.p.k.). W ramach realizacji zasady zawartej wart. 7 k.p.k.sąd ma, bowiem prawo uznać za wiarygodne zeznania świadka (lub wyjaśnienia oskarżonego), co do niektórych przedstawionych przez niego okoliczności, pod warunkiem jednak, że swoje stanowisko w tej kwestii w sposób przekonujący uzasadni.
W ocenie Sądu odwoławczego dokonana przez Sąd I instancji ocena dowodów, w szczególności zeznań samej pokrzywdzonej odnośnie zarzucanego oskarżonemu czynu zart. 190 § 1 k.k., nie może oprzeć się zarzutowi dowolności.
W sprawach o czyn zart. 190 § 1 k.k.Sąd zobowiązany jest do ustalenia, czy oskarżony groził innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę. Nadto postępowanie Sądu w tego typu sprawach winno zmierzać, do ustalenia, czy pokrzywdzony w rzeczywistości bał się, że zapowiedź przestępnego działania zostanie spełniona (wyr. SN z 18.03.1997 r., II KKN 171/96, Prok. i Pr. 1997, Nr 10, poz. 4),a z drugiej strony do zrelatywizowania obawy pokrzywdzonego w oparciuo zobiektywizowane kryteria pozwalające stwierdzić, że każdy przeciętny człowiek,o podobnej do ofiary osobowości, cechach psychiki, intelektu, umysłowościi warunkach wedle wszelkiego prawdopodobieństwa uznałby tę groźbą za rzeczywistą i wzbudzającą obawę zrealizowania (wyr. SN z 16.02.2007 r., WA 5/07, OSNwSK 2007, Nr 1, poz. 465).
Niewątpliwie Sąd w oparciu o zeznania pokrzywdzonejK. Z.(protokół przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie k. 1-2, k. 165) prawidłowo ustalił fakt i treść kierowanej pod adresem pokrzywdzonej groźby, po czym poddał je analizie i słusznie uznał za groźbę popełnienia przestępstwa na szkodę pokrzywdzonej.
Nie dostrzegł jednak pewnych istotnych okoliczności, które winien wziąć pod uwagę dokonując ustaleń co do faktu, czy wypowiadane groźby w rzeczywistości wzbudziły w tamtym momencie w osobieK. Z.obawę, że zostaną spełnione. Zważyć bowiem należy, że podczas składania przez pokrzywdzoną zawiadomienia możliwości popełnienia przestępstwa i pierwszego przesłuchaniaw dniu 3 maja 2017r.K. Z.zeznała: „w kilku wiadomościach przesłanych do mnie odgrażał mi się, że mnie pobije, w jednej z rozmów telefonicznych we wrześniu 2016 roku groził mi, że kwasem poleje mi twarz.Ja na początku nie bałam się tych słów,jednak gdy zaczął mnie nachodzić w moim mieszkaniu wG.i podczas pobytu u moich rodziców wK.to wzbudziło to we mnie obawę, że on spełni swoje groźby i zrobi mi krzywdę „ (k. 2).
Czyli, co najważniejsze w momencie wypowiadanych przez oskarżonego wobec pokrzywdzonej gróźb – pokrzywdzona nie bała się ich, na co w sposób jednoznaczny wskazują jej zeznania. PokrzywdzonaK. Z.wskazywała wprost, iż obawa spełnienia tych gróźb objawiła się dopiero po jakimś czasie,w wyniku nasilenia się zachowaniaM. D. (1).K. Z.,w zasadzie po upływie blisko roku, w trakcie składania zeznań na rozprawie głównej przed Sądem zeznała, iż się wtedy przestraszyła tych słów. Analiza zeznań pokrzywdzonej wskazuje, na brak stanowczości w jej twierdzeniach co do realności obawy spełnienia wypowiadanej przez oskarżonego groźby, a jako bardziej wiarygodne należy uznać twierdzenia wcześniejsze, złożone w trakcie postępowania przygotowawczego. W związku z powyższym zachodzi wątpliwość, czy świadek obawiała się w tamtym momencie w istocie groźby oskarżonego.
Przypisanie odpowiedzialności karnej za przestępstwo wymaga nie tylko zrealizowania czynności wykonawczych groźby, ale spowodowania stanu, w którym groźba wzbudziła w zagrożonym uzasadnioną obawę, że będzie spełniona.Ujętyw opisie typu przestępstwa zwrot "uzasadniona obawa" jest zatem warunkiem koniecznym karalności zachowaniapolegającego na grożeniu innej osobie popełnieniem przestępstwa na jej szkodę lub osoby jej najbliższej. Uzasadniona obawa, w konstrukcji przepisuart. 190 § 1 k.k., jest tym elementem, który pozwala ująć i zweryfikować, czy subiektywna odczucie obawy pokrzywdzonego co do spełnienia groźby miało obiektywne (uzasadnione) podstawy (Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 6 kwietnia 2017 r. V KK 372/16 ).
W ocenie Sądu odwoławczego przytoczone powyżej okoliczności poddająw wątpliwość, czy groźby wypowiadane przez oskarżonego wzbudziływ pokrzywdzonej obawę o której mowa powyżej.
Z uwagi na wyżej przedstawione okoliczności Sąd odwoławczy, na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.zmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnił oskarżonegoM. D. (1)od popełnienia czynu zart. 190 § 1 kk.
W pozostałym zakresie dokonana przez Sąd ocena dowodów pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k., a poczynione ustalenia faktyczne w pełni oddają charakter zachowania się oskarżonegoM. D. (1)wobecK. Z.w okresie od stycznia 2017r. do lipca 2017r. i pozwalają na przypisanie oskarżonemu sprawstwa w zakresie czynu zart. 190a § 1 kk.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów apelacyjnych obrońcy oskarżonego, wskazać należy, że Sąd prawidłowo ustalił stan fatyczny odnoszący się do zarzucanego oskarżonemuM. D. (1)czynu zart. 190a § 1 kk,w oparciu przede wszystkim o zeznania pokrzywdzonejK. Z., jaki świadkówI. K.,D. B.,D. A.iD. Z..
Przede wszystkim słusznie Sąd I instancji jako podstawę ustaleń faktycznych co do zarzucanego oskarżonemu czynu zart. 190a § 1 kkuznał zeznania pokrzywdzonejK. Z., przy czym podkreślić należy, iż uznane zostały one jako wiarygodne tylko w części, tj. w zakresie opisywanych przez tego świadka form nękania. Nie można zgodzić się ze skarżącym, iż w tym zakresie zeznania te były bardzo ogólnie i nieostre, wręcz przeciwnie świadek przedstawiała powyższe okoliczności dość konsekwentnie na każdym etapie. A co najważniejsze zeznania jej zostały potwierdzone zapisami rozmów na portalu społecznościowymF.oraz dokumentacją fotograficzną. Nie ma również racji skarżący obrońca, iż pokrzywdzona złożyła zawiadomienie niejako w odwecie za to, iż oskarżony złożył zawiadomienie naD. B.. Co prawda miało to miejsce w nieodległym od siebie czasie, jednak tak jak już wcześniej wskazano zarówno sam fakt jak i formy nękania zostały potwierdzone rzeczowym materiałem dowodowym. Stara się również nie zauważać skarżący obrońca, iż karalne zachowanie się oskarżonego miało swój ciąg dalszy nawet po wniesieniu aktu oskarżenia, co przecież ostatecznie skłoniło Sąd Rejonowy do zastosowania wobec oskarżonego środka zapobiegawczego w postaci dozoru policji oraz zakazu kontaktowania się jakiejkolwiek formie z pokrzywdzoną i zakaz zbliżania się do pokrzywdzonej na odległość mniejszą niż 200 metrów (k.147 ). Sąd merytoryczny natomiast nie uznał za wiarygodne zeznań świadkaZ.w zakresie opisywanych relacji jakie łączyły pokrzywdzoną z oskarżonym, które uznawała jako typowo koleżeńskie, a na które tak licznie powołuje się skarżący starając się uwypuklić tę kwestię w złożonej apelacji. Niemniej jednak zostało to zauważone przez Sąd meriti, a nie mogło mieć wpływu na możliwość przypisania oskarżonemu czynu zart. 190a § 1 kk.
Wersję wydarzeń przedstawianą przez pokrzywdzoną potwierdzają jej znajomi, w tym również świadek na którego powołuje się skarżący obrońca –I. K.. Przy czym jej zeznań nie podważa w żaden sposób podnoszony przez skarżącego fakt łączącej ją przyjaźni z pokrzywdzoną, bowiem zeznania jej zostały potwierdzone również przez innych znajomych tj.D. A.czyD. Z., ale również w szczególności poprzez zapisy na portalu społecznościowymF..
Na aprobatę nie zasługują również próby zanegowania zeznań świadkaD. B., który abstrahując już od relacji jakie łączyły goz pokrzywdzoną, w sposób kompatybilny z pozostałym materiałem dowodowym przedstawił karygodne zachowania się oskarżonego względem pokrzywdzonej. Mało tego przyznał się również do ataku oskarżonego, w ramach obrony pokrzywdzonej, co czyni jego zeznania jeszcze bardziej wiarygodne.
Analogicznie należy traktować zarzuty apelacyjne co do dokonanej przez Sąd I instancji, niezrozumiałej dla skarżącego – oceny zeznań świadkówH. D.iM. M.. A przecież to skarżący wprost nawet w złożonej apelacji wskazuje, iż świadkowie ci posiadali wiedzę jedynie w zakresie intymnych relacji łączących strony, co nie ma przełożenia natomiast na sprawstwo oskarżonegow zakresie czynu zart. 190a § 1 kk. A w tym najważniejszym zakresie świadkowie powyżsi wiedzy nie posiadali.
Tym samym przytoczone powyżej okoliczności potwierdziły sprawstwo oskarżonegoM. D. (2)w zakresie czynu zart. 190a § 1 kk.
Przechodząc do kontroli instancyjnej wymiaru kary orzeczonej w zaskarżonym wyroku wobec oskarżonegoM. D. (1), właściwym będzie przypomnienie, iż w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego, zarzut niewspółmierności kary, jako zarzut z kategorii ocen, można podnosić wówczas, gdy kara jakkolwiek mieści się w granicach ustawowego zagrożenia, nie uwzględniaw sposób właściwy zarówno okoliczności popełnienia przestępstwa jak i osobowości sprawcy, innymi słowy – gdy w społecznym odczuciu jest karą niesprawiedliwą (wyrok SN z 11 kwietnia 1985r., V KRN 178/85).
Zmiana przedmiotowego wyroku w zakresie pierwszego z zarzucanych oskarżonemu czynu poprzez uniewinnienie rodziła konieczność uchylenia orzeczenia o karze łącznej zawartego w pkt. III wyroku.
Analizując natomiast zaskarżony wyrok pod względem rodzaju i wysokości kary wymierzonej oskarżonemu za przestępstwo zart. 190a § 1 kk, Sąd II instancji pragnie zauważyć, iż Sąd Rejonowy, właściwie zastosował dyrektywy wymiaru kary, ujęte w przepisieart. 53 kka wymierzona za ten czyn kara 8 miesięcy pozbawienia wolności jest karą sprawiedliwą i uwzględniającą wszystkie okoliczności popełnienia czynu.
Ponadto Sąd Okręgowy na nowo orzekł o zawieszeniu ww. kary pozbawienia wolności na okres próby wynoszący 3 lata , uznając, iż oskarżony zasługuje na danie mu szansy i zastosowanie tego dobrodziejstwa a okres 3 lat będzie okresem wystarczającym do weryfikacji zachowania oskarżonego.
Ponadto, z uwagi na zmianę zaskarżonego wyroku Sąd Okręgowy obniżył orzeczoną w pkt. V karę grzywny do 130 stawek dziennych. W ocenie Sądu Odwoławczego właśnie taka kara grzywny będzie adekwatna do stopnia społecznej szkodliwości przypisanego oskarżonemu czynu i jego winy.
Dodatkowo, Sąd Okręgowy na podstawieart. 72 § 1 pkt. 7a kkzobowiązał oskarżonego do powstrzymywania się od kontaktowania się z pokrzywdzonąK. Z.w jakikolwiek sposób, w tym poprzez kontakt telefoniczny, wiadomości SMS i(...)oraz drogą elektroniczną i poprzez portale społecznościowe oraz powstrzymywania się od zbliżania się do pokrzywdzonej na odległość mniejszą niż 100 metrów. W ocenie Sądu odwoławczego, zastosowanie obowiązku w okresie próby z jednej strony było obligatoryjne, z drugiej strony tak orzeczony obowiązek pozwoli na zabezpieczenie osoby pokrzywdzonej przed kolejnymi atakami ze strony oskarżonego.
Sąd odwoławczy nie mógł pozostawić orzeczenia zawartego w punkcie VII zaskarżonego wyroku w formie określonej przez Sąd I instancji, gdyż na podstawie art.72§1pkt7ak.k. Sąd I instancji de facto orzekł wobec oskarżonego środek karny określony w art.39pkt2bk.k., co stanowiło naruszenie przepisu prawa materialnego.
Mając na względzie wszystkie przedstawione powyżej okoliczności, Sąd odwoławczy – nie znajdując przy tym uchybień podlegających uwzględnieniuz urzędu i powodujących konieczność dalszej zmiany bądź uchylenia zaskarżonego rozstrzygnięcia – na podstawieart. 437 § 1 i 2 k.p.k.orzekł jak w wyroku.
O wydatkach za postępowanie odwoławcze Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 634 k.p.k.w zw. zart. 627 k.p.k.obciążając nimi oskarżonegoM. D. (1). O opłacie od oskarżonego za obie instancje Sąd odwoławczy orzekł natomiast w oparciu oart. 2 ust. 1 pkt. 3 oraz art. 3 ust. 2 i art. 10 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(tekst jedn.: Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 ze zm.) określając jej wysokość na 310 zł.
Agata Wilczewska