Sąd Rejonowy w Częstochowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 2433/18
Data wyroku: 2020-03-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Agnieszka Kasperkiewicz-Jeruszka

sygn. akt IC 2433/18

WYROK W IMIENIU

RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 marca 2020 roku
Sąd Rejonowy w Częstochowie Wydział I Cywilny w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Agnieszka Kasperkiewicz - Jeruszka
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Agnieszka Chyrchel
po rozpoznaniu w dniu 18 lutego 2020 roku w Częstochowie na rozprawie
sprawy z powództwaJ. P. (1)
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwW.,(...) Bank Spółce AkcyjnejwW.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanego(...) Spółki AkcyjnejwW.na rzecz powódkiJ. P. (1)kwotę 7246,31 zł (siedem tysięcy dwieście czterdzieści sześć złotych , trzydzieści jeden groszy) z odsetkami ustawowymi liczonymi: - od kwoty 6953,34 zł (sześć tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt trzy złote trzydzieści cztery grosze) od dnia 27 grudnia 2017 roku do dnia zapłaty;

- od kwoty 292,27 zł (dwieście dziewięćdziesiąt dwa złote, dwadzieścia siedem groszy) od dnia 5 lipca 2018 roku do dnia zapłaty;

2
zasądza od pozwanego(...) Bank Spółki AkcyjnejwW.na rzecz powódkiJ. P. (1)kwotę 6953,34 zł (sześć tysięcy dziewięćset pięćdziesiąt trzy złote trzydzieści cztery grosze) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 26 maja 2019 roku dnia zapłaty;

3
zastrzega, że odpowiedzialność pozwanych względem powódki ma charakter odpowiedzialności in solidum co oznacza, że spełnienie na rzecz powódki świadczenia zasądzonego w pkt 1) wyroku przez pozwanego(...) Spółkę AkcyjnąwW.zwalnia pozwanego(...) Bank Spółkę AkcyjnąwW.od obowiązku spełnienia świadczenia zasądzonego w pkt 2) wyroku, zaś spełnienie na rzecz powódki świadczenia zasądzonego w pkt 2) wyroku przez pozwanego(...) Bank Spółkę AkcyjnąwW.zwalnia pozwanego(...) Spółkę AkcyjnąwW.od obowiązku spełnienia świadczenia zasądzonego w pkt 1) wyroku, z tym że jedynie do wysokości spełnionego przez pozwanego(...) Bank Spółkę AkcyjnąwW.świadczenia;

4
w pozostałym zakresie powództwo wobec pozwanego(...) Bank Spółki AkcyjnejwW.oddala;

5
zasądza od pozwanych(...) Spółki Akcyjnejw(...) Bank Spółki AkcyjnejwW.solidarnie na rzecz powódkiJ. P. (1)kwotę 2117 zł (dwa tysiące sto siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 2433/18

UZASADNIENIE
W dniu 5 lipca 2018 roku powódkaJ. P. (1)wniosła pozew o zapłatę przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwW.(dalej jako TU) domagając się zasądzenia na swoją rzecz od pozwanego kwoty 7246,31 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od kwoty(...),34 z od dnia 27.12.2017r oraz od kwoty 292,27 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zasądzenia kosztów postępowania według norm przepisanych.
W uzasadnieniu pozwu wskazała, że w dniu 5 stycznia 2012 roku przystąpiła do umowy ubezpieczenia Plan Regularnego Oszczędzania Zabezpiecz Przyszłość składając pozwanej deklarację przystąpienia za pośrednictwem(...) Bank S.A.przy czym wpłaciła pierwszą składkę w wysokości 6750 zł a następnie przez okres 15 lat miała płacić składkę miesięczną w wysokości 204 zł. Wskazano , że powódka uiszczała składki przez okres prawie 6 lat gromadząc w ten sposób kwotę 21642 zł . Po tym okresie usłyszała negatywne opinie na temat Planu do którego przystąpiła i pismem z dnia 6 listopada 2017 roku wystąpiła do pozwanej z prośbą o przekazania informacji. W odpowiedzi powódka otrzymała historię operacji oraz tabelę opłat i limitów na podstawie których zorientowała się że została wprowadzona w błąd przy zawieraniu umowy oraz o dowiedziała się że 25% z jej składki miesięcznej stanowiły opłaty, o których powódka przy zawieraniu umowy nie była informowana i nie godziła się na nie. Wskazano, że pismem z dnia 11 grudnia 2017 roku powódka złożyła oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu i wezwała pozwaną do zwrotu wpłaconych kwot. Pozwana wypłaciła powódce jedynie kwotę 14688,66 zł .
Powódka wskazała, że pozwem dochodzi różnicy pomiędzy kwotą zgromadzona na rachunku a kwotą wypłaconą w wysokości 6953,34 zł oraz odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 14688,66 zł od dnia 27.12.2017 roku do dnia wypłaty tej kwoty tj do 10 kwietnia 2018 roku .
Powódka powołała się naart. 84 par 1 k.c.podnosząc, że została wprowadzona w błąd co do rzeczywistych warunków umowy, przez co zawarta umowa jest nieważna i należy się powódce zwrot dokonanych na jej podstawie wpłat oraz na przepisy ustawy o nieuczciwych praktykach rynkowych z dnia 23 sierpnia 2008 roku w szczególności zapis art. 5 i 12 ust 1 pkt 4 ww ustawy podnosząc że na skutek zastosowania przez pozwaną nieuczciwych praktyk rynkowych powódka poniosła szkodę w rozmiarze wpłaconych na rzecz pozwanej składek miesięcznych. Powódka powołała się nadto naart. 385(1) k.c.podnosząc, że postawienia umowy i OWU w szczególności par 18 ust 4 OWU stanowiły niedozwolone postanowienia umowne.
Dodatkowo wskazano, że zawarta umowa była nieważna na podstawieart. 58 k.c.w zw. zart. 829 k.c.bowiem postanowienia umowy ubezpieczeniowej wbrew powołanemu przepisowi nie określały wysokości sumy ubezpieczenia.
Pozwana złożyła odpowiedź na pozew w której wniosła o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych
W uzasadnieniu zaprzeczyła aby powódka została wprowadzona w błąd. Podniosła, że przy zawieraniu umowy powódka została szczegółowo poinformowana o warunkach umowy oraz o wszelkich ryzykach związanych z inwestycją oraz otrzymała wszelkie potrzebne dokumenty na których złożyła swój podpis. Wskazano, że raz w roku powódka otrzymywała informacje o zgromadzonych środkach i wartości wykupu. Wskazano, że w dniu 20 grudnia 2016 roku pozwana zawarła z Prezesem UOKiK porozumienie, na mocy którego podwyższyła stawki procentowe służące do ustalenia wartości wykupu , na skutek czego powódka i(...)Bank podpisali aneks do grupowej umowy ubezpieczenia .
Pozwana wskazała, że w dniu 29 marca 2018 roku umowa ubezpieczeniowa wygasła na skutek upływu okresu prolongaty i pozwana wypłaciła powódce wartość wykupu z godnie z postanowieniami umowy.
Pozwana zarzuciła brak legitymacji procesowej biernej podnosząc, że powódka nabyła produkt opisany w pozwie w placówce(...)Bank zaś pozwana ani jej pracownicy nie uczestniczyli przy zawieraniu umowy zatem pozwana nie mogła wprowadzić powódki w błąd.
Wskazano, że umowa objęta pozwem opiera się naart. 808 kci jest umową na cudzy rachunek Umowa ubezpieczenia grupowego została zawarta pomiędzy pozwaną a(...) Bank SAzaś powódka przystąpiła do umowy grupowego ubezpieczenia. Natomiast powódka nie była stroną umowy ubezpieczenia i nie była uczestnikiem tego stosunku ubezpieczenia.
Zarzucono, że powódka nie wykazała aby faktycznie została wprowadzona w błąd oraz aby złożyła oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia złożonego pod wpływem błędu w terminie. Podniesiono, że pozwana miała wiedzę o wartości zgromadzonych jednostek na podstawie otrzymywanych listów rocznych .
Pozwana zaprzeczyła również aby dopuściła się nieuczciwych praktyk rynkowych. Podniosła, że treść OWU i umowy zawierała wszystkie wymagane ustawowo elementy, oraz że powódka nie wykazała wszystkich koniecznych przesłanej odpowiedzialności odszkodowawczej pozwanej , do której znajdują zastosowanie przepisy ogóle określone wkodeksie cywilnym. Podniesiono ,że art. 12 powołanej ustawy wśród sankcji nie wymienia unieważnienia umowy na podstawieart 58 kc.. Ponownie podkreślono, że pozwana nie brała udziału w procesie oferowania produktu powódce.
Podniesiono, że wbrew twierdzeniom powódki suma ubezpieczenia została określona w par 16 OWU.
Zaprzeczono aby postanowienia umowy i OWU zawierały niedozwolone postanowienia umowne. Wskazano, że wypłacona kwota stanowiła aż 91 % wartości rachunku powódki a nadto postanowienia umowy i OWU były jasne i precyzyjne.
Na wniosek powódki wezwano do udziału w sprawie w charakterze pozwanego(...) Bank SAna podstawieart. 194 par 3 k.p.c.
(...)(...) Bankw odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych .
W uzasadnieniu swego stanowiska zakwestionował żądanie pozwu co do zasady i wysokości , zaprzeczył aby zawarł z powódką jakąkolwiek umowę oraz aby był dłużnikiem powódki w jakimkolwiek zakresie.
Powódka w odpowiedzi podtrzymała swoje stanowisko . Podniosła, że została wprowadzona w błąd co do rzeczywistych warunków umowy, że zachowania pozwanych przy oferowaniu powódce produktu i zawieraniu umowy stanowiły czyny nieuczciwej konkurencji także poprzez dezinformację i niedoinformowanie powódki, że zawarta umowa nie zawierała essentialia negoti umowy ubezpieczenia przez co była nieważna jako sprzeczna z istotą umowy ubezpieczenia .Podniosła że powódka nie otrzymała przy zawieraniu umowy tabeli opłat i limitów.
Jako podstawę prawną przywołałaart. 88w zw zart. 84 k.c.,art. 58w zw zart. 353(1) k.c.orazart. 805 kc.Orazart. 4,5,6, 8 i nast. oraz art. 12 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. Wskazała, że konsekwencje wskazane we wszystkich powołanych przepisach są jednakowe i jest to nieważność czynności prawnej, co każe twierdzić, że spełnione przez powódkę świadczenie miało charakter świadczenia nienależnego, które winno zostać zwrócone powódce wobec braku podstaw jego spełnienia.
Powódka podniosła, że pozwana ad 1 ponosi odpowiedzialność bowiem to na jej rzecz spełniono świadczenie nienależne, które winna ona zwrócić zaś pozwana ad 2) ponosi odpowiedzialność bowiem na skutek stosowania przez nią nieuczciwych praktyk rynkowych powódka poniosła szkodę.
Wskazano, że działania pozwanej ad 2 dokonywane były w imieniu i na rzecz pozwanej ad 1)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Pozwana posiadała w przeszłości lokatę w(...) Bank S.A., na podstawie której zgromadziła kwotę ok 10000 zł . Po zakończeniu okresu trwania lokaty udała się ponownie do siedziby(...) Bank S.A.z zamiarem dalszego oszczędzania na podobnych warunkach, które były dla powódki satysfakcjonujące. Powódka była stałym klientem Banku wcześniej również korzystała z innych lokat. Powódka miała zaufanie do pracownika Banku zajmującego się obsługą klienta,H. M., bowiem dotychczas jej rady były zawsze korzystne.
Pracownik banku na stanowisku doradcy klienta,H. M., zaoferowała wówczas powódce produkt w postaci Planu Regularnego Oszczędzania na okres 15 lat i zapewniała, że jest to produkt bardzo korzystny. Pracownik Banku zapewniał powódkę , że w ramach tego produktu ma gwarancję kapitału tzn., że na pewno nie straci tego co wpłaci i w najgorszym wypadku otrzyma zwrot wpłaconych pieniędzy.
Powódka nie została poinformowana, że od wpłacanych składek będą odprowadzane jakiekolwiek opłaty. Powódka na podstawie udzielonych informacji przystąpiła do produktu w przeświadczeniu, że jest to forma oszczędzania , gromadzenia środków, na zasadach podobnych jak lokata ale korzystniejszy bowiem umożliwia osiągnięcie dodatkowo większego zysku . Nie była informowana o żadnych kosztach i opłatach, ryzyku i negatywnych konsekwencjach przystąpienia do produktu.
W latach 2010 – 2014 w Banku prowadzona była agresywna polityka sprzedaży produktów. Pracownicy byli szkoleni w kierunku aby nie informować o ryzyku jeżeli klient nie pyta . Pracownicy banku, którzy nie wykonywali planów sprzedaży byli zwalniani.
Negatywna ocenia działalności pozwanego Banku w tym zakresie znalazła wyraz w decyzji Prezesa UOKiK z dnia 31 grudnia 2013r.
(dowód :zeznania powódki k. 328-329, zeznania świadkaJ. P. (2)k. 235-236, zeznania świadkaH. M.k. 278-279, decyzja Prezesa UOKiK k. 171-198)
Na skutek przedstawionej w ten sposób oferty, w dniu 5 stycznia 2012 roku powódka w siedzibie(...) Bank S.A.wC.złożyła wniosek o przystąpienie do Umowy ubezpieczenia na podstawie warunków(...)grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym(...)w ramach umowy zawartej pomiędzy(...) SAa(...) Bank SA., podpisując deklarację przystąpienia do umowy ubezpieczenia.
W deklaracji jako ubezpieczającego wskazano,(...) Bank SAzaś jako ubezpieczonego powódkę, okres ubezpieczenia wskazano od 07.02.2012 do dnia 06.02.2027 r. , wysokość składki zainwestowanej na kwotę 33750 zł, wysokość składki pierwszej na kwotę 6750 zł, wysokość składki bieżącej na kwotę 204 zł. W treści deklaracji wskazano, że alokacja wynosi 100%.
Jako numer rachunku bankowego do wpłaty składki pierwszej i składem bieżących wskazano rachunek(...) Bank S.A.
W treści dokumentu nie wskazano sumy ubezpieczenia.
Pozwana w treści deklaracji potwierdziła, że przed podpisaniem deklaracji otrzymała Ogólne Warunki ubezpieczenia grupowego wraz z załącznikami oraz informację, że produkt ma charakter długoterminowy, nie jest lokatą bankową i nie gwarantuje zysków przy czym stwierdzono , że symulacja średniorocznego zysku wynosi 11,70% jednak wynik ten nie jest gwarancją osiągnięcia podobnych wyników w przyszłości a rezygnacja z ubezpieczenia wiąże się z koniecznością poniesienia przez klienta kosztów wskazanych w Tabeli opłat o limitów.
(dokumenty k. 23-24 i 97-98 )
Pismem z dnia 10.02.2012 roku sporządzonym przez(...)L.zatytułowanym(...)powódka została poinformowana, że została objęta ochroną ubezpieczeniową . W piśmie wskazano, że alokacja wynosi 100% , wskazano wysokość składki zainwestowanej, wysokość składki pierwszej, wysokość składki bieżącej oraz że w przelewie jako odbiorcę należy wskazać(...) SAwW.. Nr rachunku był ten sam który wskazano w deklaracji.
W treści dokumentu nie wskazano sumy ubezpieczenia.
(dokumenty k. 29)
Zgodnie z Warunkami(...)Grupowego na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem kapitałowym(...), pojęcie „alokacja” oznaczało nabycie udziałów jednostkowych za Składkę Pierwszą oraz za Składki Bieżące pomniejszone o Opłatę Administracyjną.
„Udziały jednostkowe” były to jednostki na które został podzielony Fundusz, służące o ustalenia Wartości rachunku udziałów oraz Udziału ubezpieczonego w danym Funduszu.
„Wartość rachunku udziałów” to wartość udziałów jednostkowych zaewidencjonowanych na Rachunku udziałów wyliczaną jako iloczyn liczby Udziałów jednostkowych oraz Wartości udziału jednostkowego w Dniu wyceny.
„Wartość udziału jednostkowego” stanowiła wartość danego Funduszu podzielona przez liczbę Udziałów jednostkowych zgromadzonych w danym Funduszu , ustalaną w dniu wyceny zgodnie z zapisami Regulaminu. W Regulaminie wskazano, że jest to wartość aktywów netto Funduszu na Dzień wyceny podzielona przez liczbę wszystkich Udziałów jednostkowych na dzień T-1
„Wartość wykupu” oznaczała kwotę wypłacaną przez TU na zasadach przewidzianych w par 18 umowy. Zgodnie z powołanym par 18 umowy Wartość wykupu to iloczyn Wartości rachunku udziałów oraz stawki procentowej Wartości rachunku udziałów właściwej dla Roku polisowego w którym nastąpił koniec Okresu ubezpieczenia, określonej wg Tabeli Opłat i Limitów skorygowany o opłaty opisane szczegółowo w par 18 ust 4 pkt 1-3):
- Oplata za ryzyko należna TU za Miesiąc polisowy w którym następuje koniec Okresu ubezpieczenia, rozliczoną dziennie, za liczbę dni do dnia zakończenia ochrony ubezpieczeniowej;
- Opłata administracyjna należna TU za Miesiąc polisowy , w którym następuje umorzenie Wartości rachunku udziałów w związku z zakończeniem Okresu ubezpieczenia , rozliczona dziennie, za liczbę dni do dnia umorzenia Wartości Rachunku udziałów;
- kwota z tytuł zawieszenia opłacania składek bieżących.
W par 18 ust 5 wskazano, że Wartość Rachunku udziałów ustalana jest wg Wartości udziału jednostkowego z najbliższego dnia wyceny, po dacie otrzymania prze Jednostkę obsługującą ubezpieczenie dyspozycję wypłaty Wartości wykupu.
„Deklaracja przystąpienia” oznaczało formularz TU na którym klient Ubezpieczającego wyraża wolę przystąpienia do umowy ubezpieczenia i zgodę na objęcie go ochroną ubezpieczeniową na warunkach określonych w umowie oraz wskazano, że oświadczenie to obejmuje również sumę ubezpieczenia.
Funduszto ubezpieczeniowy fundusz kapitałowy stanowiący wydzieloną rachunkowo oraz odrębnie inwestowaną część aktywów TU tworzoną z alokowanych składek pierwszych i składek bieżących pomniejszonych o opłatę administracyjną, zarządzany wg strategii inwestycyjnej opisanej w Regulaminie.
JakoTowarzystwo (...)wskazano(...) SA, jako Ubezpieczającego wskazano(...) Bank SA
Zgodnie z par 18 ust 1 OWU ubezpieczony ma prawo do Wartości wykupu w każdym czasie trwania Okresu ubezpieczenia.
W Tabeli opłat i limitów wskazano Wartość wykupu jako określony inny w każdym Roku polisowym procent Wartości rachunku udziałów przy czym w roku 5 było to 40 % Wartości rachunku udziałów a w roku 6, 50 % Rachunku wartości udziałów.
Wskazano, że Opłata Administracyjna jest naliczana procentowo od wartości Składki Zainwestowanej i jest pobierana miesięcznie ze Składki bieżącej a jej Miesięczna wartość obliczana jest wg wzoru : iloczyn piętnastokrotności Składki Zainwestowanej i Opłaty Administracyjnej w skali roku podzielony przez liczbę 180.
Wskazano, że Oplata za Ryzyko jest wliczona w Opłatę Administracyjną i naliczana procentowo odS.na ryzyku.
Nie wskazano w Tabeli w jaki sposób obliczano Sumę na ryzyku.
(OWU, Regulamin Tabela k. 25-28, 41-47a)
Pozwane TU zawarło z Prezesem Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów Porozumienie na odstawie którego doszło do zmiany MinimalnejS.procentowej Wartości rachunku udziałów, która w 5 roku ubezpieczenia miała wynosić 85% a w 6 roku , 89 %. Skutkiem zawarcia porozumienia było podpisanie w dniu 22 stycznia 2018 roku pomiędzy TU aBankiem (...)do umowy grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z Ubezpieczeniowym Funduszem Kapitałowym .
(dokumenty k. 118-128)
Każdego roku pozwana otrzymywała pismo od(...) SAzawierające pozytywne cechy produktu oraz informacje, że celem Funduszu jest zgromadzenia kwoty 33750 zł oraz informacje o wysokości wartości wykupu, wartości rachunku udziałów oraz terminarz opłacania kolejnych składek .
Pojęcie wartość rachunku udziałów było opisane w sposób skomplikowany posługujący się pojęciami specjalistycznymi oraz odnoszący się do obliczeń rachunkowych i kształtowania się instrumentów finansowych na rynku. Informacja w takim kształcie nie stanowiła jasnego przekazu i nie pozwalała pozwanej na zorientowanie się na temat ilości faktycznie zgromadzonych i posiadanych przez nią na rachunku środków pieniężnych.
(dokumenty k. 104-117)
O fakcie obciążania składki wpłacanej przez pozwaną Opłatą Administracyjną i jej wysokości pozwana dowiedziała się z pisma TU z dnia 27 listopada 2017 roku w odpowiedzi na jej zapytanie.
(pismo k. 32-36 , zeznania świadkaJ. P. (2)k. 235-236, zeznania powódki k. 328-329)
W odpowiedzi w piśmie z dnia 11 grudnia 2017 roku , skierowanym doBanku (...)powódka oświadczyła , że uchyla się od skutków prawnych złożonego oświadczenia woli i zażądała zwrotu wpłaconych kwot. Powołała się na błąd w jaki została wprowadzona przy zwieraniu umowy oraz na zamieszczenie w umowie niedozwolonych postanowień umownych. Zażądała wypłaty kwoty 21030 zł, stanowiącej całość wpłaconych przez pozwaną kwot.
TU nie uznało żądań powódki .
Powódka ponownie wezwała TU i Bank do zapłaty pismem z dnia 15 stycznia 2018 roku oraz 17 kwietnia 2018 roku, pozwane TU podtrzymało swoje stanowisko.
(pismo k. 48-71)
W piśmie z dnia 3 kwietnia 2018 roku skierowanym do powódki przez TU wskazano, że w związku z bezskutecznym upływem okresu prolongaty w dniu 29 marca 2018 roku doszło do umorzenia wszystkich Udziałów jednostkowych w Rachunku udziałów co skutkuje obowiązkiem wypłaty na rzecz powódki Wartości wykupu , którą określono w piśmie na kwotę 14688,66 zł i wskazano, że kwota ta jest to iloczyn równowartości umorzonych Udziałów jednostkowych Funduszy oraz stawki procentowej Wartości rachunku udziałów określonej w Tabeli Opłat i Limitów(...)uwzględniający ewentualne korekty wynikające z zapisów Warunków(...). Jako Wartość rachunku udziałów wskazano kwotę 16185,41 zł.
(pismo k. 103)
Przez okres trwania ubezpieczenia powódka wpłaciła na wskazane jej konto kwotę 21642 zł
(bezsporne)
Pozwany Bank zawarł z pozwanym TU umowę grupowego ubezpieczenia na życie i dożycie z ubezpieczeniowym funduszem kapitałowym(...). Gdzie Bank był Ubezpieczającym a TU ubezpieczycielem. Przedmiot i zakres ubezpieczenia oraz zasady udzielania ochrony ubezpieczeniowej określono w WU
W par 3 umowy wskazano, że potwierdzeniem objęcia Ubezpieczonego ochroną ubezpieczeniową na podstawie umowy ubezpieczenia jest Certyfikat wystawiony przez TU, którego wzór określono w zał. 3 do umowy .
Zgodnie z par 6 ust 2 pkt a) ubezpieczający ponosi odpowiedzialność za szkody wynikłe z nierzetelnego poinformowania Ubezpieczonego o Warunkach(...). Ubezpieczający odpowiada jak za własne , za działania i zaniechania osób wykonujących w jego imieniu czynności związane z wykonywaniem Umowy ubezpieczenia w szczególności za swoich pracowników.
Czynności Banku jako Ubezpieczającego określono jako usługi świadczone w ramach Umowy na cudzy rachunek za które Bankowi przysługiwało prawo do Premii jednorazowej wynoszącej 95% składki pierwszej, płatnej w 24 miesięcznych ratach oraz Premii odnowieniowej wynoszącej 0,92 % Składki pierwszej
(umowa- płyta CD k. 301, porozumienie k. 131-133 )
W ramach ubezpieczenia powódki TU określiło poniesione przez siebie koszty na 7204,89 zł w tym wynagrodzenie ubezpieczyciela i koszty akwizycji, oraz wysokość Opłaty Administracyjnej i za Ryzyko na kwotę 3940 zł.
(dokument k. 134 ).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane dokumenty oraz w oparciu o zeznania świadkówJ. P. (2)iH. M.oraz zeznania powódki, które ocenić należało jako wiarygodne i przekonujące oraz korespondujące z pozostałym materiałem dowodowym w postaci dokumentów.
Sąd nie uwzględnił wniosku pozwanego(...)(...) Banko powtórzenie dotychczasowego postępowania w całości, zgłoszonego na podstawieart. 198 par 3 k.p.c., bowiem wniosek ten zmierzał do nieuzasadnionego przedłużania postępowania. Do czasu przystąpienia pozwanego Banku do sprawy jedyną czynnością dowodową jaką przeprowadzono było przesłuchanie świadkaJ. P. (2). Świadek na rozprawie w dniu 21 maja 2019 roku złożył wyczerpujące wyjaśnienia w obecności powódki i jej pełnomocnika oraz w obecności pełnomocnika pozwanegoTowarzystwa (...). Pozwany(...)Bank zobowiązany do wskazania w jakim zakresie domaga się przesłuchania świadka w szczególności na jakie dodatkowe okoliczności świadek ma być słuchany nie udzielił odpowiedzi (zobowiązanie k. 279). Świadek przebywał na stałe na terenie Niemiec gdzie pracował. Jego ponowne przesłuchanie wiązałoby się ze znacznymi utrudnieniami z tego względu a również z dodatkowymi kosztami. Treść zeznań świadka została utrwalona przy pomocy urządzenia rejestrującego obraz i dźwięk zatem pozwany Bank miał możliwość zapoznać się z zeznaniami świadka. W tych okolicznościach ponowne przesłuchiwanie świadka uznać należało z zbędne, zaś wniosek pozwanego w ocenie Sądu zmierzał jedynie do nieuzasadnionego przedłużania postępowania i mnożenia jego kosztów.

Sąd zważył co następuje:
Relacje prawne między stronami niniejszego postępowania wynikały z umowy ubezpieczenia na życie zawartej na cudzy rachunek o której mowa wart. 808 k.c.i829 par 2 k.p.c.. Bank występowa w tym układzie jako ubezpieczający, TU jako ubezpieczyciel a powódka jako ubezpieczona.
Pozwana złożyła oświadczenie o przystąpieniu do ubezpieczenia grupowego wobec pozwanego Banku. Zobowiązanym do świadczenia na jej rzecz było pozwane TU. Zatem pozwany Bank wykonywał wobec powódki czynności faktyczne związane z pośredniczeniem w zawieraniu umowy ubezpieczenia. Natomiast pomiędzy powódką a TU powstał stosunek zobowiązaniowy z tytułu umowy ubezpieczenia. Powódka bowiem zobowiązana była wpłacać składki na rzecz pozwanego TU zaś TU obowiązało się do spełnienia określonych w OW świadczeń na rzecz powódki.
Powódka w ramach tego stosunku prawnego posiadała status konsumenta (do uzyskania statusu konsumenta wystarczające jest dokonanie jednostronnej czynności prawnej, za którą uznać należy złożenie oświadczenia woli, o którym mowa wart. 829 § 2 k.c.(wyrok SN z dnia 16 kwietnia 2015 r., III SK 42/14, LEX nr 1710374)).
Odnośnie powództwa skierowanego przeciwko pozwanemu(...) Bank S.A.zważyć należało co następuje.
Pozwany zastosował wobec pozwanej nieuczciwą praktykę rynkową w rozumieniuart. 5 i 6 ustawy z dnia 23 sierpnia 2007 roku o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym, poprzez działanie wprowadzające w błąd oraz poprzez zaniechanie wprowadzające w błąd.
Niewłaściwe działanie Banku polegało na tym , że pracownik banku na stanowisku doradcy klienta, przedstawiając pozwanej ofertę produktu w postaci grupowego ubezpieczenia(...), udzielił powódce wprowadzających w błąd informacji na temat cech produktu w szczególności spodziewanych wyników zastosowania produktu oraz ryzyka i korzyści związanych z produktem oraz pominął istotne informacje na temat produktu w postaci pobierania opłat od wpłacanych przez powódkę składek oraz w postaci ryzyka związanego z rezygnacją z produktu przed upływem zakładanego okresu ubezpieczenia .
Informacje te były istotne i potrzebne powódce do podjęcia świadomej decyzji o wyborze danego produktu.
Pracownik Banku przedstawił powódce produkt jako formę oszczędzania i zapewnił powódkę że w najgorszym wypadku może nie osiągnąć zysku ale na pewno nie straci wpłaconego kapitału. Powódka podkreślała, że zależy jej jedynie na bezpiecznym oszczędzaniu pieniędzy oraz na tym aby nie stracić przekazanych kwot. Powódka wcześniej posiadała w Banku lokaty i przyszła do Banku z zamiarem założenia kolejnej lokaty o czym informowała pracownika Banku. W odpowiedzi pracownik zaoferował jej produkt w postaci(...). Powódka nie była informowana , że jest to umowa ubezpieczenia gdzie ubezpieczycielem jest podmiot trzeci. Wszystkie okoliczności towarzyszące przystąpieniu powódki do produktu powodowały, że powódka mogła pozostawać w uzasadnionym błędnym przekonaniu że oferowany w Banku produkt jest rodzajem lokaty, polegającej na tym że powódka wpłaca do Banku systematycznie określoną kwotę pieniędzy , które to kwoty sumują się i systematycznie powiększają posiadaną przez powódkę na koncie kwotę, z której powódka w każdym czasie może skorzystać oraz że drugą stroną i podmiotem gromadzącym jej kapitał jest Bank.
W rzeczywistości powódka otrzymała zupełnie inny produkt, na który nie zdecydowałaby się gdyby była rzetelnie poinformowana o kosztach jakie obowiązana jest ponieść i ryzyku związanym z rezygnacją z produktu przed upływem okresu ubezpieczenia.
Z zeznań świadkaH. M.wynikało w sposób niebudzący wątpliwości, że w okresie przystępowania przez pozwaną do objętego pozwem produktu w Banku stosowano agresywne praktyki marketingowe i wprost zakazywano pracownikom informowania klientów o ryzyku, kosztach i innych negatywnych cech produktu jeżeli klient sam o to nie zapyta. W okolicznościach towarzyszących przystępowaniu do produktu przez powódkę nie sposób czynić powódce zarzutu, że nie zapytała ona o ryzyko, bowiem była ona nastawiona na założenie lokaty, a produkt był jej przedstawiony jako rodzaj formy oszczędzania na zasadach jak dotychczasowe posiadane przez powódkę lokaty. Powódka nie jest profesjonalistą i nigdy nie zajmowała się inwestowaniem. Nie wystąpiły zatem żadne powody dla których miałaby ona pytać o ryzyko w szczególności że przedstawiła pracownikowi Banku jasno swoje zamiary, iż chce gromadzić oszczędności i w szczególności zależy jej na tym aby nie stracić wpłaconego kapitału. W takiej sytuacji to pracownik Banku jako osoba posiadająca stosowną wiedzę na temat oferowanych przez Bank produktów powinien dobrać produkt najlepiej odpowiadający oczekiwaniom klienta. Pomimo to pracownik pozwanego Banku, zgodnie z wytycznymi przełożonych, zaoferował powódce produkt zupełnie niezgodny z jej oczekiwaniami, mając na względzie jedynie interes Banku i chęć uzyskania dla Banku korzyści w postaci Prowizji.
Zgodnie z rekomendacjami(...)zawartymi w uchwale nr 183/2014 z dnia 24 czerwca 2014 roku Bank powinien przekazywać klientowi informacje które powinny być sformułowane w sposób jednoznaczny, rzetelny i niebudzący wątpliwości interpretacyjnych oraz nie mogą zawierać informacji wprowadzających w błąd. W przypadku ubezpieczeń inwestycyjnych niezależnie od wskazania na możliwe zyski , przekazywane informacje powinny w sposób wyczerpujący obejmować kwestie ryzyka związanego z inwestowaniem oraz opłat do ponoszenia których klient może być zobowiązany . Bank powinien również jednoznacznie wskazywać klientowi czy występuje w roli pośrednika ubezpieczeniowego czy ubezpieczającego.
Przypomnieć należy w tym miejscu, że zgodnie z art. 4 ww ustawy praktyka rynkowa stosowana przez przedsiębiorców wobec konsumentów jest nieuczciwa, jeżeli jest sprzeczna z dobrymi obyczajami i w istotny sposób zniekształca lub może zniekształcić zachowanie rynkowe przeciętnego konsumenta przed zawarciem umowy dotyczącej produktu , w trakcie jej zawierania lub po jej zawarciu. Przyjmuje się, że istotą dobrego obyczaju jest szeroko pojęty szacunek dla drugiego człowieka , który w stosunkach z konsumentem powinien przejawiać się rzetelnym traktowaniem partnerów umów. Za sprzeczne z dobrymi obyczajami uznaje się działania zmierzające do niedoinformowania , dezorientacji , wywołania błędnego przekonania u konsumenta a także wykorzystania niewiedzy i naiwności. Istotność zniekształcenia zachowania konsumenta zachodzi gdy zniekształcenie to powoduje że pod jego wpływem proces decyzyjny konsumenta ulega wypaczeniu. Gdyby Konsument nie był pod wpływem nieuczciwej praktyki rynkowej jego zachowanie rynkowe przybrałoby inny kształt.
Na gruncie niniejszej sprawy nie ma zatem wątpliwości , ze wobec powódki pozwany Bank zastosował nieuczciwą praktykę rynkową.
Zgodnie z art. 12 ust 1 pkt 4) ww ustawy w razie dokonania nieuczciwej praktyki konsument , którego interes został zagrożony lub naruszony może żądać naprawienia wyrządzonej szkody na zasadach ogólnych.
W niniejszej sprawie zasady ogólne na podstawie których pozwany Bank ponosi względem powódki odpowiedzialność za wyrządzoną powódce szkodę określaart. 415 k.c.
W świetle przedstawionych wyżej rozważań wina Banku i związek przyczynowy pomiędzy zawinionym działaniem Banku a poniesioną przez powódkę szkodą nie budzi wątpliwości.
Gdyby bowiem Bank nie doprowadził swoim nieuczciwym zachowaniem do przystąpienia przez powódkę do produktu objętego pozwem , powódka skorzystałaby z tradycyjnej lokaty jak robiła to dotychczas i nie straciłaby wpłaconych pieniędzy.
Przez okres trwania ubezpieczenia powódka wpłaciła na wskazane jej konto kwotę 21642 zł .
Po odstąpieniu od produktu otrzymała kwotę 14688,66 zł .
Zatem różnica pomiędzy kwotą wpłaconą a odzyskaną stanowi szkodę majątkową jaką poniosła powódka na skutek zawinionego działania pozwanego Banku.
Powódka o szkodzie dowiedziała się z pisma TU z dnia 27 listopada 2017 roku . Dopiero bowiem w treści tego pisma w sposób jasny i niebudzący wątpliwości udzielono powódce informacji na temat pobierania comiesięcznych opłat i ich wysokości, oraz że nie dokonywano 100% alokowania wpłacanych przez powódkę składek a tym samym że zaoferowany powódce produkt był w sposób rażący niezgodny z zamiarami i oczekiwaniami powódki. Roszczenie powódki względem Banku nie miało charakteru terminowego zatem termin jego wymagalności zgodnie zart. 455 k.c.należy wiązać z doręczeniem Bankowi w toku procesu odpisu pozwu i pisma procesowego zawierającego wniosek o wezwanie Banku do udziału w sprawie dlatego odsetki należało zasądzić od daty doręczenia wskazanego pisma tj od dnia 26 maja 2019 roku na podstawieart. 481 k.c.
Dlatego oddalono w stosunku do pozwanego Banku powództwo w części obejmującej odsetki za szerszy okres czasu.
Wobec powyższego w dacie wniesienia pozwu roszczenie powódki nie uległo przedawnieniu na zasadach określonych wart. 442(1) par 1 k.c.
Z powyższych względów należało zasądzić od pozwanego Banku żądaną kwotę z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od wskazanej wyżej daty.
Odnośnie powództwa skierowanego przeciwko pozwanemu(...) S.A.zważyć należało co następuje.
Umowę ubezpieczenia łączącą pozwane TU z powódką uznać należało za nieważną na podstawieart. 829 par 2 k.c.bowiem oświadczenie powódki o przystąpieniu do umowy nie zawierało wysokości sumy ubezpieczenia, co jest elementem koniecznym przy umowie ubezpieczenie osobowego zawartej na cudzy rachunek.
Niezależnie podnieść należy , że jak to wskazano wyżej przy zawieraniu umowy ubezpieczenia przez powódkę , na etapie przedstawiania jej oferty produktu, dopuszczono się względem powódki nieuczciwych praktyk rynkowych polegających szczególnie na wprowadzeniu w błąd przez zaniechanie o których mowa wart. 6 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym. W szczególności powódka nie została poinformowana o faktycznych kosztach związanych z oferowanym produktem w postaci opłaty administracyjnej i kosztów rezygnacji z ubezpieczenia. Powódka otrzymała wprowadzającą w błąd informację na temat produktu, sugerującą że jest to forma bezpiecznego oszczędzania z gwarancją kapitału. Nadto powódce nie udzielono informacji na temat podmiotu będącego stroną umowy mianowicie że jest nimTowarzystwo (...)a nie Bank. Nadto wobec powódki zastosowana została nieuczciwa praktyka rynkowa w rozumieniu art. 5 ust 1 i 2 pkt 2) oraz ust 3 pkt 2) ww ustawy. Dostarczone powódce OWU i załączniki w postaci Tabel zawierały treść niejasne , niezrozumiałe i nieczytelne. Rozbudowane definicje pojęć odwołujące się do innych definicji pojęć powodowały że w efekcie postanowienia umowy były niezrozumiałe. Na ich podstawie konsument , nawet dbający o swoje interesy, nie był w stanie ustalić podstawowych zasad funkcjonowania umowy a w szczególności kosztów obciążających go na wypadek skorzystania z produktu. Również postanowienia OWU w zakresie należnego powódce świadczenia z tytułu umowy były niejasne i nieprecyzyjne niepozwalające na ustalenia tej kwoty w dacie zawarcia umowy. Podobnie informacje przysyłane powódce przez pozwane TU w czasie trwania umowy były mało czytelne i zawierały głównie treści mające na celu zachwalanie produktu i przedstawienie go w jak najlepszym świetle, nie można było natomiast na ich podstawie powziąć wiadomości na temat konkretnej wysokości zgromadzonych na rachunku środków.
Pozwana przy zawieraniu umowy jak i w czasie jej trwania bez wątpienia została pozbawiona informacji o istotnym znaczeniu z punktu widzenia podjęcia decyzji gospodarczej. Powódka została tym samym pozbawiona możliwości podjęcia świadomej i efektywnej decyzji rynkowej. Wszystkie te okoliczności jak również okoliczności towarzyszące zawieraniu umowy opisane powyżej wskazują, że łącząca powódkę z pozwanym TU umowa jest nieważna na podstawieart. 58 par 2 k.c.co uprawniało pozwaną do żądania zwrotu świadczenia na podstawieart. 12 ust 1 pkt 4) ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.
Wobec tego pozwane TU winno zwrócić powódce na zasadzieart. 410 k.c.wpłaconą przez nią kwotę jako świadczenie nienależne.
Nadto podnieść należy , że wobec faktu, że postanowienia OWU w zakresie kosztów ciążących na powódce w związku z przystąpieniem do ubezpieczenia były niejasne i nieprecyzyjne, niepozwalające na ustalenia tej kwoty w dacie zawarcia umowy, a jednocześnie kształtowały prawa i obowiązki powódki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, te postanowienia umowne nie wiązały powódki na podstawieart. 385 (1)k.c.Zatem pozwane TU nie miało podstaw do pomniejszenia kwoty wypłaconej powódce po ustaniu umowy i winno zwrócić powódce wpłacone przez nią kwoty jako pobrane bez podstawy prawnej.
Poza sporem pozostawało , że powódka wpłacił na rzecz pozwanego TU kwotę 21642 zł a otrzymała 14688,66 zł . Zatem różnicę w wysokości(...),34 podlegała zasądzeniu na rzecz powódki. Zasadne było również żądanie pozwu co do pozwanego TU w zakresie skapitalizowanych odsetek wskazanych w pozwie, w łącznej wysokości 292,27 zł, naliczonych od kwoty wypłaconej powódce, od dnia wezwania do zapłaty do dnia wypłaty tej kwoty. Oświadczenie o uchyleniu się od skutków prawnych oświadczenia woli złożonego pod wpływem błędu złożone przez powódkę pozwanemu TU uznać należało bowiem za skuteczne w świetleart. 84 k.c.
Treść druku deklaracji przystąpienia do umowy k. 23 oraz certyfikatu obejmującego tożsame informacje k. 29 była pozwanemu TU znana . Treść tych dokumentów zawierała informacje wprowadzające powódkę w błąd. Wynikało z nich bowiem ,że alokacja składki powódki jest 100% co okazało się nieprawdą bowiem w rzeczywistości 25% składki było przeznaczane na pokrycie opłaty administracyjnej, o której zabrakło informacji w tych dokumentach. Nadto w dokumentach tych brak było informacji na temat ubezpieczyciela co stanowiło wprowadzenie w błąd co do rzeczywistego charakteru umowy jako umowy na cudzy rachunek z udziałem podmiotu trzeciego w postaci TU. W dokumentach tych wskazano nadto kwotę 33750 zł jako kwotę Składki Zainwestowanej czyli docelowej sumy którą powódka ma uzyskać na podstawie umowy co było informacją nieprawdziwą a jedynie ogólnym szacunkiem bez wskazania warunków przy spełnieniu których cel ten możliwy jest do osiągnięcia. W tym stanie nieuzasadnione są twierdzenia pozwanego TU iż nie brał on udziału w oferowani produktu zatem nie mógł wprowadzić powódki w błąd. Niezależnie wskazać należy, że sprzeczne zart. 5 k.c.i nie podlegające ochronie prawnej jest zachowanie ubezpieczyciela polegające na tym, że przekazuje on podmiotowi trzeciemu, w tym przypadku Bankowi, produkt ubezpieczeniowy do oferowania klientom, bez jakiejkolwiek kontroli nad przebiegiem procesu oferowania produktu, w szczególności mając na względzie szczególny charakter jaki posiad umowa ubezpieczenia, a następnie próbując uniknąć odpowiedzialności za nieprawidłowości na tym etapie zawierania umowy przerzuca ją w całości na ten podmiot.
Roszczenia z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia przedawniają się w terminie 10 lat od daty wymagalności to jest od kiedy uprawniony powziął wiadomość o podstawie do żądania zapłaty. Powódka dowiedziała się o podstawie do żądania zwrotu kwot objętych pozwem po otrzymaniu pisma pozwanego TU z dnia 27 listopada 2017 roku . Zatem jej roszczenia wobec pozwanego nie uległo przedawnieniu na datę wniesienia pozwu.
Odpowiedzialność pozwanych jest na zasadzie in solidum bowiem źródłem odpowiedzialności jest to samo zdarzenie prawne a podstawy odpowiedzialności pozwanych są różne. Spełnienie świadczenia na rzecz powódki przez jednego z pozwanych zwalnia drugiego.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.obciążając nimi pozwanych jako strony przegrywające. Powódka poniosła w sprawie koszty w wysokości 2117 zł w tym 300 zł opłata od pozwu , 17 zł opłata skarbowa od pełnomocnictwa oraz 1800 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika na podstawie par 2 pkt4) rozpM.. Spr z dnia 22.10.2015r w sprawie opłat za czynności adwokackie. Powódka wobec pozwanego(...) Bank S.A.uległa tylko w nieznacznym zakresie co uzasadniało obciążenie pozwanego kosztami w całości na podstawieart. 100 k.p.c.
Z/: Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnom pozwanego(...) SAr.prE. B.