Sąd Rejonowy w Kwidzynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 270/19
Data wyroku: 2020-02-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Robert Węgrzyn
Słowa kluczowe: Pożyczka
Podstawa prawna: art. 58 kc, art. 385 ^1^ kc, art. 720 kc
Teza: Poza odsetkowe koszty kredytu konsumenckiego mieszczące się w granicach określonych w art. 36 a ustawy o kredycie konsumenckim mogą zostać uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 kc) i za "sprzeczne z dobrymi obyczajami", rażąco naruszające prawa i obowiązki konsumenta.

sygn. akt: I C 270/19 upr.

WYROK ZAOCZNY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
25 kwietnia 2019 r.
Sąd Rejonowy w Kwidzynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Robert Węgrzyn
Protokolant: stażysta Katarzyna Rydel
po rozpoznaniu 25 kwietnia 2019 r. w Kwidzynie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) S.A.wB.
przeciwkoI. K.
o zapłatę
oddala powództwo.

SSR Robert Węgrzyn
sygn. akt I C 270/19 upr.

UZASADNIENIE
Powód(...) SAwB.wniósł o zasądzenie na jego rzecz od pozwanejI. K.5.288,51 zł tytułem zwrotu pożyczki wraz z umownymi odsetkami za opóźnienie w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie od 09.11.2018r. do dnia zapłaty i zasądzenie kosztów postępowania.
(pozew k. 2-3 akt)
Pozwana nie stawiła się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę, nie żądała przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecności, nie złożyła wyjaśnień na piśmie ani też ustnie.
(protokół rozprawy, akta sprawy)
Zgodnie zart. 328 § 2 k.p.c.sąd nie ma obowiązku w uzasadnieniu przedstawiać żądań i stanowisk stron. Stąd też wyżej jedynie w zarysie określono stanowisk powoda i jego żądania.
Stan faktyczny sprawy i dowody, na podstawie których został ustalony.
Powód(...) SAwB.i pozwanaI. K.zawarli 28.12.2016r. umowę pożyczki, na mocy której powód pożyczył pozwanej 6.000 zł, na okres 36 miesięcy.
Strony ustaliły, że:
- kwota pożyczki do wypłaty wyniosła 6.000 zł,
- wynagrodzenie prowizyjne (prowizja) należne powodowi wyniosła 4.947 zł,
- opłata przygotowawcza wyniosła 129 zł,
- pożyczka zostanie zwrócona w 36 miesięcznych ratach po 374 zł każda, płatnych do 8-go każdego miesiąca poczynając od września 2016r.,
- w razie opóźnienia w płatności powód będzie naliczał odsetki za opóźnienie w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie,
- pozwana będzie miała prawo do „Twojego pakietu – Pakietu Extra”, który uprawniał do:
-- skorzystania z bezpłatnego odroczenia maksymalnie 2 kolejnych terminów płatności,
-- bezpłatnego obniżenia o 50 % maksymalnie 4 rat,
-- przyspieszonej wypłaty pożyczki 10 dni roboczych,
-- otrzymywania powiadomień w formie SMS o terminie wypłaty pożyczki, terminie spłaty raty.
-- umowa określała, że nie skorzystanie z pozwanego z ww. uprawnień nie ma wpływu na cenę pakietu ustaloną na 900 zł,
- w przypadku braku spłaty w terminie powód będzie uprawniony do naliczania odsetek w wysokości dwukrotności odsetek ustawowych za opóźnienie
(dowód: umowa k. 27-31 akt, harmonogram spłat k. 32 akt)
Pozwana nie regulowała w terminie należności wynikających z ww. umowy pożyczki.
(okoliczności przyjęte za prawdziwe – twierdzenie powoda)
Powód oświadczeniem z 09.10.2018r. wypowiedział pozwanej umowę pożyczki, z uwagi na nie regulowanie należności wynikających z umowy.
(okoliczności przyjęte za prawdziwe – twierdzenie powoda)
Pozwana, wg stanu na dzień wypowiadania umowy, nie spłaciła pożyczki w wysokości 6.506,51 zł.
(okoliczności przyjęte za prawdziwe – twierdzenie powoda)
Pozwana jako strona ww. umowy był „konsumentem”.
(fakt uznany za ustalony)
Przy zawieraniu ww. umowy pozwana podpisała deklarację wekslową (oraz weksel in blanco) zgodnie, z którą w razie braku spłaty w terminie jednej raty i opóźnieniu w jej spłacie ponad 30 dni powód (po uprzednim wezwaniu pozwanego do zapłaty w terminie 7 dni od otrzymania wezwania) wypełnić weksel na sumę zadłużenia.
Pozwana nie spłaciła w terminie jednej raty, a opóźnienie przekroczyło 30 dni.
Powód wypowiedział umowę pożyczki z zachowaniem 30 dniowego terminu, a następnie wezwał pozwaną do uregulowania należności.
(okoliczności przyjęte za prawdziwe – twierdzenie powoda)
Powód wypełnił weksel wpisując termin zapłaty na 09.10.2018r. oraz należną kwotę 6.506,51zł.
(dowód: kopia weksla k. 4 akt)
Podstawa prawna wyroku i ocena dowodów
Zgodnie zart. 720 § 1 k.c.przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Przepis ten w sposób jasny, precyzyjny określa główne świadczenia stron tj. przeniesienie na własność określonej ilości pieniędzy i obowiązek ich zwrotu. Wszystkie inne obowiązki stron umowy pożyczki nie mogą zatem być uznane za główne świadczenie. Pogląd taki jest powszechny.
Powód zagwarantował sobie w umowie prowizję w wysokości 4.947 zł (82,45% kwoty pożyczki do wypłaty), wynagrodzenie za „Twój pakiet – Pakiet Extra” w wysokości 900 zł (15% kwoty pożyczki do wypłaty) oraz opłatę przygotowawczą 129 zł (2,15% kwoty pożyczki do wypłaty).
Zgodnie zart. 3531k.c.strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Stosownie z kolei doart. 58 § 2 k.c.nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Paragraf 3 wyżej powołanego artykułu stanowi, że jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy, co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Ponadto należy podkreślić, że w sprawie, w której wyłania się nieważność bezwzględna umowy lub poszczególnych jej elementów (art. 58 k.c.) sąd kwestię tę bierze pod rozwagę z urzędu, jako przesłankę swego rozstrzygnięcia. Wyżej wymienione prowizję, wynagrodzenie za „Twój pakiet – Pakiet Extra” sąd uznał za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. Powód zastrzegł na swoją rzecz zastrzegł maksymalne odsetki za opóźnienie w razie braku jej zwrotu (wynikające z przepisów obowiązujących w chwili zawierania umowy). Suma prowizji, wynagrodzenia za „Twój pakiet – Pakiet Extra” wyniosła zł, a więcaż 97,45 %kwoty wypłaconej w ramach ww. umowy. Okoliczność ta, zdaniem Sądu, uzasadnia stanowisko przedstawione w niniejszym akapicie.
Uznając powyższe ustalenia za błędne należy mieć na uwadze, że zgodnie zart. 221k.c.za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Stosownie doart. 231 k.p.c.sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne). Mając na uwadze okoliczności sprawy, na podstawieart. 231 k.p.c., Sąd przyjął, że pozwana w umowie zawartej z powodem miała status konsumenta.
Zgodnieart. 3851§ 1 k.c.:
§ 1postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
§ 3Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
§ 4Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Pojęcie „
    główne świadczenia stron”, w rozumieniu instytucji uregulowanej w powołanym przepisie należy interpretować wąsko, w nawiązaniu do pojęcia elementów umowy przedmiotowo istotnych (
    essentialia negotii). Przepis
art. 385(
      1)§ 1k.c., obok postanowień uzgodnionych indywidualnie z konsumentem, nie dopuszcza możliwości uznania za klauzulę niedozwoloną postanowień określających jednoznacznie główne świadczenia stron. Należy podzielić pogląd, że w umowach nazwanych ich
    essentialia negotiiokreślają niewątpliwie główne świadczenia stron. Brak możliwości uznania ich za postanowienia niedozwolone jest oczywisty także z tego względu, że bardzo trudno sobie wyobrazić, aby nie były one przedmiotem indywidualnych uzgodnień. Określają one bowiem to, co dla stron stosunku najistotniejsze w tym zapłatę określonej sumy pieniężnej tytułem ceny lub wynagrodzenia, o przeniesienie własności lub oddanie do używania oznaczonej rzeczy, czy o wykonanie określonej usługi. Postanowienia oznaczające przedmiot tych świadczeń określają główne świadczenia stron. Poza nimi pozostają klauzule określające na przykład koszty transportu, miejsce i czas wykonania świadczenia, zasady odpowiedzialności czy zakres obowiązku naprawienia szkody (podobnie A.Olejniczak w Komentarzu doKCart. 385(
    1), w programie LEX). Zatem prowizja, wynagrodzenia za „
    Twój pakiet – Pakiet Extra”nie stanowiły, zdaniem Sądu, „
    głównego świadczenia stron”  ww. umowy.
Sąd orzekający dokonał oceny umowy zawartej przez strony na podstawie ww. bezwzględnie obowiązujących przepisów (art. 58 k.c.i  3851k.c.). Oceny powyższej nie zmienia okoliczność, że powód wypełnił weksel zgodnie z zawartą deklaracją wekslową.Ustawa prawo wekslowezostała uchwalono w pierwszej połowie ubiegłego wieku, kiedy nie obowiązywały szczególne regulacje dotyczące konsumentów (np. cytowanyart. 3851k.c.). Wykładnia przepisówustawy prawo wekslowenie może być dokonywana w oderwaniu od obecnie obowiązujących przepisów. Zgodnie bowiem z zasadą wywodzącą się jeszcze z prawa rzymskiego „Lex posterior derogat legi priori„ (ustawa późniejsza uchyla ustawę wcześniejszą).
Umowa łącząca strony miała charakter umowy konsumenckiej, co oznacza że na gruncie niniejszej sprawy zastosowanie miały przepisyustawy o kredycie konsumenckim z 12.05.2011 r.(Dz.U. nr 126, poz. 715 ze zm.).
Zgodnie z art. 36a ust. 1 tej ustawy maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu oblicza się według wzoru: 𝑀𝑃𝐾𝐾 ≤ (𝐾 × 25%) + (𝐾 × 𝑛/𝑅 × 30%), w którym poszczególne symbole oznaczają: 𝑀𝑃𝐾𝐾 – maksymalną wysokość poza odsetkowych kosztów kredytu, 𝐾 – całkowitą kwotę kredytu, 𝑛 – okres spłaty wyrażony w dniach, 𝑅 – liczbę dni w roku. Co prawda określone w umowie prowizja i wynagrodzenie za „Twój pakiet – Pakiet Extra”  nie przekraczały obliczonej w ww. sposób maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu, jednakże okoliczność ta nie wyłącza możliwości uznania powyższych postanowień umownych za sprzecznych z zasadami współżycia społecznego i bezwzględnie obowiązującymi przepisami prawa z uwagi na stan faktyczny niniejszej sprawy. Ustawa o kredycie konsumenckim określa jedynie górną granicę pozaodsetkowych kosztów kredytu. Nie oznacza to, że koszty te o ile mieszczą się w tej granicy, nie podlegają ocenie pod kątem innych bezwzględnie obowiązujących przepisów. Koszty te z jakimi mamy do czynienia w sprawie nie mogą zostać uznane za zgodne z ww. przepisami (art. 58 i 3851k.c.) z uwagi na ich wysokość niezależnie od tego, że mieszczą się w granicach określonych w ww. ustawie o kredycie konsumenckim.
Suma prowizji i wynagrodzenia za „Twój pakiet – Pakiet Extra” przekraczała wysokość kwoty dochodzonej pozwem. W takiej sytuacji powództwo zostało oddalone w całości (art. 58, 3851k.c.).
Wobec zaistnienia przesłanek zart. 339 k.p.c., wyrok zapadł w formie wyroku zaocznego.