Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUz 7/19
Data wyroku: 2019-01-16 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Grażyna Czyżak, Daria Stanek, Lucyna Ramlo
Słowa kluczowe: Odrzucenie środka zaskarżenia
Podstawa prawna: art. 4779 § 1 k.p.c.

Sygn. akt III AUz 7/19

POSTANOWIENIE
Dnia 16 stycznia 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSA Daria Stanek (spr.)
Sędziowie: SA Grażyna Czyżak
SA Lucyna Ramlo
po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2019 r. w Gdańsku
na posiedzeniu niejawnym
w sprawie z odwołaniaGrupy (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwT.iW. J.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o ustalenie istnienia ubezpieczeń społecznych
zażaleniaW. J.na punkt 1 postanowienia Sądu Okręgowego w ToruniuIV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 6 listopada 2018 r., sygn. akt IV U 878/18

postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie.
SSA Daria Stanek SSA Grażyna Czyżak SSA Lucyna Ramlo
Sygn. akt III AUz 7/19

UZASADNIENIE
Decyzją z 4 czerwca 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.stwierdził, że ubezpieczonyW. J., jako pracownik u płatnika składekGrupa (...) Sp. z o.o.z siedzibą wT., nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym, chorobowemu i wypadkowemu od 1 grudnia 2017 r.
Płatnik składek i ubezpieczony wnieśli odwołanie od ww. decyzji.
Sąd Okręgowy w Toruniu – IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych postanowieniem z 6 listopada 2018 r. odrzucił odwołanieW. J.(pkt 1)i przekazał sprawę do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.celem doręczenia decyzjiGrupie (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwT.(pkt 2), sygn. akt IV U 878/18.
Na skutek zażalenia organu rentowego na pkt 2 ww. postanowienia, postanowieniemz 4 grudnia 2018 r. Sąd Okręgowy uchylił postanowienie z 6 listopada 2018 r. w punkcie 2 (pkt 1) oraz odrzucił odwołanie złożone przezGrupę (...) Sp. z o.o.wT..
W uzasadnieniu do pkt 1 postanowienia z 6 listopada 2018 r. Sąd Okręgowy wskazał, że zgodnie zart. 4779§ 1 k.p.c.odwołanie od decyzji organu rentowego wnosi się w terminie jednego miesiąca od doręczenia odpisu decyzji. Odpis zaskarżonej decyzji został doręczony ubezpieczonemuW. J.w dniu 6 czerwca 2018 roku, w myśl przepisuart. 43 k.p.a.Korespondencja została odebrana przez dorosłego domownika (żonę),a ubezpieczony nie powołał żadnych okoliczności, które wskazywałyby, iż doręczenie to nastąpiło nieprawidłowo.W. J.zaskarżył przedmiotową decyzję pismemz 11 lipca 2018 roku, złożonym 12 lipca 2018 roku, a więc po upływie ustawowego terminu jednego miesiąca od dnia doręczenia.
Zgodnie zart. 4779§ 3 k.p.c.Sąd odrzuci odwołanie wniesione po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnychod odwołującego się.
Sąd Okręgowy stwierdził, że ubezpieczony, pomimo wezwania na termin rozprawy, nie stawił się i nie przedstawił argumentów świadczących o niezależnych od niego przyczynach opóźnienia w złożeniu odwołania.
W tych okolicznościach na podstawieart. 4779§ 1 i 3 k.p.c.Sąd Okręgowy orzekł,jak w punkcie 1 postanowienia co do odwołania złożonego przezW. J..
Zażalenie na postanowienie zawarte w punkcie 1 postanowienia z 6 listopada 2018 r. wywiódłW. J., zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego polegające na błędnej wykładniart. 4779§ 3 k.p.c.i przyjęcie, że przekroczenie terminu jest nadmierne oraz nastąpiło z przyczyny zależnej od odwołującego,
2. w konsekwencji - nierozpoznanie istoty sprawy poprzez odrzucenie odwołaniaW. J.jako wniesionego po terminie.
Wskazując na powyższe podstawy, skarżący wniósł zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez nadanie biegu odrzuconemu odwołaniu z dnia 11 lipca 2018 r.i rozpatrzenie sprawy.
W uzasadnieniu zażalenia podniesiono, że oddecyzji ZUS nr (...)z dnia6 czerwca 2018 r. zostało złożone odwołanie z dnia 11 lipca 2018 r. wniesione do Sądu Okręgowego IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.w dniu 12 lipca 2018 r. W tym okresie spółka będąca płatnikiem, której wiceprezesem jestW. J.znajdowała się już w bardzo trudnej sytuacji finansowej. Inwestycja wM., podczas której zdarzył się wypadekW. J., zakończyła się fiaskiem. Niemiecki inwestor nie zapłacił wykonawcyGrupie (...) Sp. z o. o.umówionego wynagrodzenia. W okresie czerwca i lipca bieżącego roku sytuacja była trudna, lecz rozwojowa, tzn. zarząd SpółkiT.podejmował jeszcze szereg rozmów z niemieckim inwestorem w celu odzyskania należności, stąd też sprawa nie była upubliczniana. Obecnie wiadomo już, że sytuacji nie udało się uratować i spółka jest bliska upadłości. Pracownicy zostali zwolnieni, a w miejscu jej siedziby pozostała już tylko skrzynka pocztowa. W czasie otrzymania decyzji ZUS, tj. w czerwcu 2018 r. zaczęły się już przeprowadzki, ponieważ spółka ze względów finansowych ograniczała coraz bardziej swe lokale. Z uwagi na tę sytuację, prawdopodobnym jest, iż przesłana decyzja ZUS trafiłado właściwych jej adresatów, tj. płatnika, w imieniu którego występuje prezesP. P.oraz ubezpieczonegoW. J.z opóźnieniem. Decyzja adresowana do ubezpieczonegoW. J.była co prawda adresowana na adres domowy, jednakże wiceprezes spółki w tym okresie był na tyle pochłonięty rozwiązywaniem problemów spółki, że również i do niego decyzja dotarła z opóźnieniem.
Z uwagi na powyższe okoliczności nastąpiło nieporozumienie związane z faktyczną datą otrzymania decyzji ZUS i w konsekwencji terminem na złożenie od niej odwołania. Składając odwołanie pełnomocnik wnioskodawców oraz sami wnioskodawcy pozostawaliw przekonaniu, że dochowali terminu. Jak się okazało, termin ten został nieznacznie przekroczony, decyzja bowiem, o ile została otrzymana w dniu 6 czerwca 2018 r. (środa) powinna zostać zaskarżona do dnia 6 lipca 2018 r. (piątek). Tymczasem odwołanie uniesione zostało w dniu 12 lipca (czwartek), tj. 6 dni po terminie.
Z uwagi na ww. problemy spółki, trwające do dziś, a także nienadmierność przekroczenia terminu na wniesienie odwołania zasadnym jest, w ocenie skarżącego, skorzystanie z możliwości, jaką dajeart. 4779§ 3 k.p.c., który dopuszcza możliwość przyjęcia do rozpatrzenia odwołania wniesionego po terminie, gdy przekroczenie terminu nie jest nadmierne oraz nastąpiło z przyczyny niezależnej od odwołującego. Za taką okoliczność należy jego zdaniem uznać drastycznie ciężką sytuację prowadzonej przez niego firmy, związane z tym załatwianie wszystkich formalności, podejmowanie różnych działań mających na celu poprawę sytuacji finansowej spółki, które niewątpliwie odbijają sięna całokształcie funkcjonowania osób w nią zaangażowanych.
Skarżący podniósł również, że niespełna tygodniowe przekroczenie terminu, z całą pewnością nie może zostać uznane za nadmierne, mając zwłaszcza na uwadze, że decyzje pozwanego dotyczą istotnych praw ubezpieczonego - stąd rygorystyczna wykładniai stosowanie regulacji przedmiotowego artykułu stałyby w sprzeczności z zasadą prawado sądu (art. 45 ust. 1 Konstytucji).

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie zasługuje na uwzględnienie.
Wstępnie przypomnieć można, że zgodnie z treściąart. 4779§ 1 k.p.c.odwołaniaod decyzji organów rentowych wnosi się na piśmie do organu, który wydał decyzjęlub do protokołu sporządzonego przez ten organ, w terminie miesiąca od doręczenia odpisu decyzji. Na podstawie § 3 cytowanego przepisu sąd jest zobligowany do odrzucenia odwołania wniesionego po upływie terminu, chyba że przekroczenie terminu nie jest nadmierne i nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się.
Z powołanego przepisu wynika wprost, że w celu uznania skuteczności odwołania wniesionego po terminie niezbędne jest spełnienie się obu warunków łącznie: przekroczenie terminu nie może być nadmierne, a przyczyna tego musi być niezależna od odwołującego się. Obie przesłanki mają charakter ocenny i zależą od całokształtu okoliczności sprawy,w związku z czym nie dadzą się uogólnić.
Dla oceny, czy przekroczenie terminu jest nadmierne nie wystarczy rachunkowe porównanie czasu opóźnienia z terminem ustalonym do wniesienia odwołania; zależy to także od charakteru okoliczności usprawiedliwiających opieszałość ubezpieczonego (por. wyrok SN z 17 czerwca 1969 r., II CR 168/69, OSNCP 1970, nr 3, poz. 48; postanowienie SNz 22 kwietnia 1997 r., II UKN 61/97, OSNAPiUS 1998 r., nr 3, poz. 104). Ocena nadmierności opóźnienia powinna być odniesiona do końcowej daty miesięcznego terminuna wniesienie odwołania, a zatem opóźnienie powinno być liczone nie od daty otrzymania decyzji organu rentowego, lecz od końca terminu na wniesienie odwołania (tak: Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 14 marca 2014 r., sygn. akt II UK 340/13, LEX nr 1446448).
W ocenie Sądu odwoławczego, w całokształcie okoliczności sprawy, opóźnieniaw złożeniu odwołania od decyzji nie można uznać za nadmierne - odwołanie zostało wniesione bowiem 6 dni po upływie ustawowego terminu. W sprawie pozostało zatemdo ustalenia, czy opóźnienie nastąpiło z przyczyn niezależnych od odwołującego się.
Zdaniem Sądu Apelacyjnego przedstawione przez odwołującego się powody spóźnionego wniesienia odwołania można uznać za nienależne od niego. Uzasadnione wydaje się, że powstała w terminie otwartym na wniesienie odwołania trudna sytuacja finansowa podmiotu kierowanego przez odwołującego się, wiązała się z jego zwiększonym zaangażowaniem w sprawy spółki i mogła powodować zaniedbanie spraw osobistych. Choć nie sposób bronić twierdzenie, że jest to sytuacja niezawiniona przez skarżącego, to jednak pamiętać trzeba, że wina w zaniechaniu wniesienia odwołania w ustawowym terminie nie wyłącza uznania przekroczenia terminu za niezależne od odwołującego się (i odwrotnie), ponieważ wart. 4779§ 3 k.p.c.nie wskazano winy jako okoliczności wykluczającej uwzględnienie przekroczenia terminu. Sformułowanie "przyczyny niezależne" jest szerszeod pojęcia "braku winy strony" (art. 168 § 1 k.p.c.) i pozwala na uwzględnienie także niektórych przyczyn zawinionych (por. postanowienie SN z 14 lutego 1996 r., II URN 63/95, OSNAPiUS 1996, Nr 17, poz. 256). Sformułowanie to ma charakter generalny iad casuw sposób elastyczny musi być oceniane przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności konkretnej sprawy.
Podkreślić należy, że na gruncieart. 4779§ 3 k.p.c.każdy przypadek należy oceniać indywidualnie, z uwzględnieniem całokształtu sprawy. Przyczyny przekroczenia terminu odwołania bywają wszak różne i w związku z tym należy unikać szablonowych uogólnień.W kontekście powyższego nadmienić należy, że oceniając okoliczności rozpoznawanej sprawy, Sąd Apelacyjny miał na względzie, iż sprawa dotyczy żywotnych interesówW. J., a mianowicie wyłączenia odwołującego się z ubezpieczeń społecznych,przy czym w tle pozostaje kwestia ewentualnego wypadku przy pracy.
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny doszedł do przekonania, że suma okoliczności faktycznych niniejszej sprawy pozwala na uznanie, że odwołujący się wykazał istnienie przesłanek, o których mowa wart. 4779§ 3 in fine k.p.c.Stąd też, Sąd Apelacyjny, działając na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c., uchylił zaskarżone postanowienie.
SSA Daria Stanek SSA Grażyna Czyżak SSA Lucyna Ramlo