Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 526/18
Data wyroku: 2019-04-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Pietrzak, Tadeusz Szweda, Marek Procek

Sygn. akt III AUa 526/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 kwietnia 2019 r.
Sąd Apelacyjny w KatowicachWydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Tadeusz Szweda (spr.)

Sędziowie

SSA Jolanta Pietrzak
SSA Marek Procek

Protokolant

Elżbieta Szewczyk

przy udziale Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gliwicach
po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2019 r. w Katowicach
sprawy z odwołania(...) Sp. z o.o.wK.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
przy udziale zainteresowanychJ. F.,R. K.,M. W.
o ustalenie podstawy wymiaru składek
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.oraz Prokuratora Prokuratury Okręgowej w Gliwicach
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach
z dnia 27 listopada 2017 r. sygn. akt VIII U 1661/16

1
oddala obie apelacje,

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na rzecz(...) Sp. z o.o.wK.kwotę 720 zł (siedemset dwadzieścia złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowegow postępowaniu apelacyjnym.

/-/SSA J.Pietrzak /-/SSA T.Szweda /-/SSA M.Procek
Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 526/18

UZASADNIENIE
Decyzjami z dnia 29 lipca 2016r. - Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwZ.stwierdził, że ubezpieczone:R. K.iJ. F.w okresie od 1 lipca 2012r. podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemu i dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu umów zlecenia u płatnika składek(...) Sp. z o.o.wG..
Jednocześnie ZUS ustalił podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenia emerytalne, rentowe, wypadkowe, dobrowolne ubezpieczenie chorobowe oraz obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za okresy sporne (maksymalnie do września 2013r.) i stwierdził,że płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Pracy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych dla zainteresowanych jest(...) Sp. z o.o.wG..
Decyzją z dnia 29 lipca 2016r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.ustalił dla ubezpieczonejM. W.podstawę wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 lipca 2012r. do września 2013r. w wysokości określonej w/w decyzją z tytułu umowy zlecenia u płatnika składek(...) Sp. z o.o.wG..
W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, że zainteresowane zostały zgłoszonedo obowiązkowego ubezpieczenia zdrowotnego z tytułu zatrudnienia jako zleceniobiorcy przez płatników:(...) Sp. z o.o.z siedzibą weW.oraz(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.z siedzibąwO..
Organ rentowy zarzucił, że firmy te oferują outsourcing kadrowo - płacowy innym przedsiębiorstwom, tj. przejęcie od nich zadań nie związanych bezpośrednio z podstawową działalnością firmy.
ZUS Oddział wZ.przeprowadził postępowanie wyjaśniające, którego przedmiotem było zbadanie podlegania zainteresowanych ubezpieczeniom w związkuze zgłoszeniem ich przez firmę outsourcingową.
W odwołaniach od powyższych decyzji(...) Sp. z o.o.wniosła o ich zmianęi uznanie, że nie jest płatnikiem składek dla zainteresowanychR. K.,J. F.iM. W..
Odwołująca Spółka podniosła, iż w okresach spornych nie była płatnikiem składek dla zainteresowanych i nie pozostawała z nimi w jakimkolwiek stosunku prawnym. Odwołująca wskazała, iż zleciła usługi sprzątania obiektów należących do kontrahentów odwołującejna zasadzie podwykonawstwaspółkom (...) Sp. z o.o., a następnie(...).(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.i to te firmysą płatnikiem składek dla zainteresowanych. Odwołująca zaprzeczyła jakobyfirma (...)Sp. z o.o. zajmowała się wyłącznie obsługą kadrowo-płacową pracowników odwołującej. Nadto, podniosła zarzut naruszenia przepisówk.p.a.
ZUS wnosił o oddalenie odwołań, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.
ZainteresowaneJ. F.,R. K.iM. W.nie zajęły stanowiska w sprawie.
Z kolei zainteresowany Syndyk Masy Upadłości(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.poparł stanowisko ZUS.(...) Sp. z o.o.weW.nie przystąpiła do sprawy w charakterze zainteresowanego.
Zarządzeniami z dnia 8 listopada 2016r. Sąd połączył sprawy z odwołańod poszczególnych decyzji do wspólnego rozpoznania pod sygn. VIII U 1661/16.
Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gliwicach poparł stanowisko organu rentowego.
Wyrokiem z dnia 27 listopada 2017r. Sąd Okręgowy w Gliwicach w punkcie 1 zmienił zaskarżone decyzje i uznał, iż zainteresowanaR. K.z tytułu umowy zlecenianie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemuw okresie od dnia 1 lipca 2012r. do 30 sierpnia 2013r. u odwołującej(...) Sp. z o.o.wG.oraz że odwołująca nie jest płatnikiem składek za powyższy okres,w punkcie 2 - zainteresowanaJ. F.z tytułu umowy zlecenia nie podlega obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowemu i wypadkowemu w okresieod dnia 1 lipca 2012r. do 30 sierpnia 2013r. u odwołującej(...) Sp. z o.o.wG.oraz że odwołująca nie jest płatnikiem składek za powyższy okres, w punkcie 3 - odwołująca(...) Sp. z o.o.nie jest płatnikiem składek na ubezpieczenia zdrowotne zainteresowanejM. W.z tytułu umowy zlecenia w okresie od 1 lipca 2012r. do 28 lutego 2013r., Sąd Okręgowy orzekł również o kosztach zastępstwa procesowego.
Sąd Okręgowy ustalił, że odwołująca(...) Sp. z o.o.wG.została utworzona w 2004r. i zajmuje się świadczeniem usług czystościowych i stanowi kontynuację jednoosobowej działalności gospodarczejG. C.. W ramach prowadzonej działalności wykonuje usługi sprzątania dla różnych firm, w zależności od wygranych przetargów. W 2012r. Spółka zatrudniała pracowników na podstawie umów o pracęi umów zlecenia. Na podstawie umów o pracę zatrudniano pracowników z wieloletnim stażem, a także tych posiadających orzeczenie o niepełnosprawności. Spółka zatrudniała około 200 osób. Część pracowników, która była zainteresowana jedynie dodatkowym wynagrodzeniem, bądź pracą sezonową, była zatrudniona na podstawie umów cywilnoprawnych.
Sąd ustalił, iż na podstawie umowy o świadczenie usług z dnia 1 lipca 2012r. odwołująca zleciła(...) Sp. z o.o.świadczenie usług, będących przedmiotem jej działalności, tj. czynności utrzymania czystości. W celu realizacji tych usług,spółka (...)zobowiązała się do oddelegowania osób tzw. wykonawców, to jest osób zatrudnionych u niej na podstawie umowy o pracę lub umów cywilnoprawnych.
Z dniem 1 lipca 2012r. odwołująca, w oparciu o zawartą z(...) Sp. z o.o.weW.umowę, na podstawieart. 231k.p., przekazała część swoich pracowników wymienionych w załączniku do umowy. Z tym samym dniem przekazała też dospółki (...)część swojego sprzętu do utrzymywania czystości, tj. prostych sprzętów sprzątających,jak wiaderka, mopy, szczotki.
W dniu 31 października 2012r. zawarta została umowa-porozumienia, na mocy której(...) Sp. z o.o.przekazała część swoich pracowników do(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.wO..
Natomiast w dniu 1 listopada 2012r. odwołująca(...) Sp. z o.o.zawarła z(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.wO.umowę o świadczenie usług, będących przedmiotem jej działalności,tj. czynności utrzymania czystości. Spółka(...)zobowiązała się do wykonywania tych usług, przy pomocy pozostających w jej dyspozycji zasobów osobowych.
W oparciu o powyższe umowy,(...) Sp. z o.o., a następnie(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.wO.świadczyły dla odwołującej usługi utrzymania czystości m.in. w budynkach(...) S.A.wK..
Prace te, w okresach objętych skarżonymi decyzjami, faktycznie były wykonywane przez zainteresowane, tj.R. K.,J. F.iM. W.na podstawie umów zlecenia zawieranych w okresie od 1 lipca 2012r. do 31 października 2012r. zR.Sp. z o.o., a następnie w okresie od 1 listopada 2012r. do 30 września 2013r. ze spółką(...)
W powyższych okresach Spółki te, tj.(...) Sp. z o.o.i(...)zgłosiły zainteresowane do ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz wypłacały im stosowne wynagrodzenia, co ma potwierdzenie m.in. w dokumentach bankowych przedstawionych przez zainteresowane do akt sprawy.
Sąd ustalił, że zainteresowanaJ. F.podjęła prace współce (...)lat temu. Pracę wykonywała na podstawie umów zlecenia - do dnia 30 czerwca 2012r. Pracowała na terenie Urzędu Marszałkowskiego, Prokuratury Okręgowej w Katowicach oraz(...) S.A.Jej praca polegała na sprzątaniu tych obiektów. Będąc pracownikiemspółki (...), jej praca nadzorowana była przezG. S., która pełniła funkcję kierownika obiektu. W lipcu 2012r. zainteresowana zawarła umowę zespółką (...), za namowąG. S., która przekonała ją, iż zmianie ulegnie jedynie pracodawca, a warunki zatrudnienia pozostaną bez zmian. W dalszym ciągu od lipca 2012r. zainteresowanaJ. F.pracowała na terenie(...) S.A., ale wynagrodzenie otrzymywała zespółki (...). Jej pracę nadal nadzorowałaG. S.. Następnie zainteresowana zawarła umowę zlecenia ze spółką(...)
ZainteresowanaR. K.także była pracownikiemspółki (...)przed lipcem 2012r. - zatrudniona była na podstawie umowy zlecenia do dnia 30 czerwca 2012r., sprzątała na terenie obiektu(...) S.A.Jej przełożonymi byłyG. S., a potemE. B.. Z dniem 1 lipca 2012r.R. K.zawarła umowę zlecenia zR.. Także przekonana co do tego przez swoją przełożonąE. B., która zapewniła ją, iż warunki zatrudnienia nie ulegną zmianie, tak jak i wynagrodzenie, tylko zmieni się pracodawca. Następnie zawarła umowę zlecenia ze spółką(...),jak i pozostałe zainteresowane.
ZainteresowanaM. W.do lipca 2012r. pracowała współce (...),na podstawie umowy zlecenia. Swoje zatrudnienie kojarzyła z faktem, gdyspółka (...)wygrała przetarg na sprzątanie budynków(...) S.A.Bowiem w tych budynkach jedynie pracowała. Kiedy pracowała dlaS., jej pracę nadzorowałaG. S., a późniejE. B.. W lipcu 2012r. zainteresowana zawarła umowę zespółką (...), ale nie pamiętała szczegółów, w swych wyjaśnienia stwierdziła,iż jedyne co zauważyła po zmianie pracodawcy, że inna spółka wypłaca jej wynagrodzenie. Poza tym, nic nie uległo zmianie. Ani warunki zatrudnienia, ani osoby nadzorujące.
Sąd ustalił, że celem przekazania usług sprzątania firmie zewnętrznej były oszczędności finansowe i lepsza organizacja pracy, a nadto próba dążenia Spółkido przekształcenia w zakład pracy chronionej. W związku z tym w Spółce zostały osoby, które mają orzeczony stopień niepełnosprawności. Sytuacja ta była również związana z tym, iż niektóre podmioty, które ogłaszały przetargi na usługi sprzątania ich obiektów, wymagały od oferentów wykazania, że są oni zakładem pracy chronionej, co również wiązało siędla zamawiającego z bonusami otrzymywanymi z PFRON. Brak takiego statusu po stronie odwołującej dyskwalifikował ją już na początkowym etapie badania ofert i w związkuz tym uzyskiwała ona mniej zleceń na swoje usługi. W celu poprawy swojej sytuacji,a w szczególności zwiększenia ilości ofert na swoje usługi, odwołująca niejako pozbyła się większości pracowników, a pozostawiła prawie wyłącznie tych, którzy mieli orzeczeniao niepełnosprawności. Z kolei zwiększoną liczbę zleceń zamierzała obsadzić pracownikami podwykonawców, którzy częstokroć byli jej dawnymi pracownikami.
W rzeczywistości zwalniani przez odwołującą pracownicy, tj. 34 osoby, byli przejmowani przez(...) Sp. z o.o.Sytuacja taka w większości dotyczyła też około 100 osób zatrudnionych w ramach umów cywilnoprawnych. Faktycznie osoby te w dalszym ciągu wykonywały swoją pracę w tych samych obiektach co poprzednio. Zmienił się wyłącznie ich pracodawca. Z kolei odwołująca Spółka nie informowała swoich zleceniodawców o fakcie zatrudnienia osób wykonujących w tych podmiotach czynności sprzątające przez spółki(...)W większości usługobiorcy odwołującej nie interesowali się tą okolicznością. Jedynie w kilku wypadkach wymagali posiadania przez osoby sprzątające zaświadczeńo niekaralności.
Zawierając umowy o świadczenie usług ze spółkami(...), odwołująca nie znała stanu finansowego tych Spółek oraz nie mogła przewidzieć, że nie będą one realizowały obowiązku opłacania składek za osoby zatrudnione na umowy zlecenia.90% środków uzyskiwanych od podmiotów, w których odwołująca wykonywała usługi sprzątające przy wykorzystaniu zleceniobiorcówR.i(...)., płaciła ona wskazanym Spółkom. Pozostała niewielka część zysku zostawałaS..
Niezależnie od powyższego, Sąd ustalił, iż pracownicy przejmowani przezspółkę (...), a następnie(...), byli przez nie wysyłani na wstępne badania lekarskiedo lekarza medycyny pracyB. P., której płacili za wykonanie oceny zdolności tych osób do pracy. Również szkolenia w zakresie BHP prowadziła, wynajęta przez te podmioty, firma zewnętrzna. Z kolei instruktaż stanowiskowy wykonywany był przez osoby bezpośredniego dozoru, sprawujące z ramienia tych spółek, nadzór nad wykonywaną przez pracowników pracą. Zarówno pracownicy, jak i osoby wykonujące umowy zlecenia, otrzymywali wynagrodzenie płatne przelewem przezspółkę (...), a następnie(...)Pracownicy dodatkowo otrzymywali od tych podmiotów tzw. paski wynagrodzeń i druki RMUA, zaś osoby wykonujące umowy cywilnoprawne na koniec miesiąca wystawiałydla tych Spółek rachunki do umowy zlecenia i wysyłały je do tych firm, a w zamian otrzymywały od nich odcinki zastępujące druki RMUA. Nadto, zarówno pracownicy,jak i zleceniobiorcy od spółek tych otrzymali po zakończeniu roku podatkowego drukiPIT-11.
Sąd ustalił również, żeS.nawiązywała z kontrahentami umowy na utrzymanie czystości, w treści których, bądź też związanych z ich zawarciem dokumentów, określane były warunki takie, jak poszczególne obiekty podlegające sprzątaniu, częstotliwość sprzątania, a także minimalna ilość osób do tego niezbędnych i w końcu kwota opłatyza wykonane usługi. Odwołująca w wypadkach obiektów, na których nie była w stanie zapewnić własnej obsługi, zwracała się początkowo dospółki (...), a następnie(...)o podwykonawstwo. W każdym takim wypadku indywidualnie określane były przez nią: zestawienie obiektów sprzątanych, częstotliwość sprzątania i kwota, któraza wykonanie tych usług zostanie podwykonawcy przekazana. Dopiero w oparciu o takie wytyczne, podwykonawcy, w zależności od położenia i rodzaju sprzątanych obiektów, dokonywali doboru osób, które finalnie winny usługi te świadczyć.
Co do wykonywania umów przez kontrahentów, środki chemiczne i technologia były narzucone przezfirmę (...). Pomieszczenie gospodarcze zapewniał administrator obiektu. Natomiastspółka (...), wbrew twierdzeniom organu rentowego, nie miała wpływuna pozostałe kwestie. Gwarancje dobrze wykonanej usługi dawały spółki(...)., jako podmioty gospodarcze.
Do nadzorowania wykonania umowy w imieniu zamawiającego była z reguły wytypowana jakaś osoba. Z ramienia(...)był wytypowanyB. W., zatrudniony w Spółce najpierw jako koordynator usług, a następnie jako dyrektor. Kontaktował sięzM. C., która była pracownikiem wyznaczonym przezspółki (...), a następnie(...)Sporadycznie kontaktował się z innymi osobami, nadzorującymi pracęw poszczególnych obiektach.

B. W.z reguły wysyłał informacje do zamawiającego, kto może wchodzićna teren obiektu. Było imię, nazwisko i nr dowodu osobistego. Nie było tam informacji,czy to jest pracownikS.,(...)czyspółki (...). NadtoB. W.oraz prezesS.akceptowali rozliczenia przedstawione przez spółki(...)iR..
KontrahentS.,(...) S.A., nie miał świadomości, co do treści zwartych przezS.umów zespółkami (...) Sp. z o.o., jak i(...)w zakresie podwykonawstwa. Wprawdzie umowy przewidywały możliwość zlecenia usług podwykonawcom, alespółka (...)musiała by się o to zwrócić i uzyskać zgodę,a nie zwróciła się. Tak więc, osoby które z ramienia(...) Grupy (...)współpracowały w ramach nadzoru nad umową zespółką (...), nie wiedziały,iż pracownicy sprzątający na terenie obiektu nie są pracownikamiS.od lipca 2012r. Przeciwnie, byli przekonani, że są to pracownicyS., gdyż ujęci zostali na liście osób uprawnionych do wejścia na budynki, po godzinach pracy pracowników, w celu świadczenia usług sprzątania. Okoliczności te potwierdzili w swoich zeznaniach świadkowieM. K.iJ. M.- pracownicy(...) S.A.
Sąd ustalił nadto, żeM. C.od 2008r. do kwietnia 201lr. była zatrudnionana podstawie umowy o pracę współce (...)jako specjalista do spraw kadr i zajmowała się prowadzeniem akt osobowych, wprowadzaniem danych do systemów operacyjnych oraz zgłaszaniem pracowników do ubezpieczenia. W 2011r. zwolniła się z pracy, gdyż firma utraciła dużego kontrahenta i ograniczyła jej obowiązki. Z dniem 1 lipca 2012r. zatrudniła się w(...) Sp. z o.o.weW.na tym samym stanowisku, co w poprzedniej firmie. Propozycję zatrudnienia złożyła jej ta Spółka. Jako pracownikspółki (...)zajmowała się obsługą kadrowo-płacową umowy zespółką (...). Chodziło m.in. o nadzór nad kierownikami, serwisem, odbiór wykonanych prac, organizację sprzętu, logistykę. Jako pracownikspółki (...)nadzorowała wykonywanie umowy pomiędzyR.iS..B. W.zespółki (...)przedstawiał jej zlecenie na usługę, gdzie były wyszczególnione poszczególne obiekty i kwota, jakąS.jest w stanie zapłacićspółce (...)za usługę sprzątania.M. C.robiła wstępną kalkulację kosztów, tzn. ilu pracowników należy zatrudnić na dany obiekt i jaki będzie tego koszt, a także jaki będzie koszt materiałów, czyli papieru, worków, środków chemicznych, szczotek, mopów. NastępnieR.wystawiała fakturę, aS.uiszczała opłatę.
ŚwiadekM. C.organizowała pracę pracowników. Decydowała na jakim obiekcie będą wykonywali pracę. Wyznaczała kierowników koordynujących prace na danym obiekcie. Tworzyła bazę danych potencjalnych pracowników z Internetu, z urzędów pracy. Docierała do takich osób i zawierała z nimi umowy zlecenia w imieniuspółki (...), a potem(...), które dokonywały zgłoszeń do ZUS. Osoby te co miesiąc podpisywały rachunki do umowy zlecenia. Wszystkie dokumenty generowałR., a potem(...)
M. C.miała umowę o pracę zespółką (...)od 1 lipca 2012r.do 30 października 2012r.
Następnie dostała pisemną informację, że przechodzi do firmy(...). Kontakt z pracodawcą skończył się w październiku 2013r., kiedy do firmy wkroczyła prokuratura.
We wrześniu 2013r. ponownie została zatrudniona wfirmie (...), gdzie nadal pracuje. Zajmuje się osobami niepełnosprawnymi.
Sąd ustalił, że pomiędzy lipcem 2012r., a wrześniem 2013r.M. C.nie była pracownikiemS..
Ustalono, iżG. S.iE. B.były pracownikamispółki (...), zatrudnionymi na podstawie umów o pracę - do dnia 30 czerwca 2012r. Podobnie jak i zainteresowane, z dniem 1 lipca 2012r. prace podjęły współce (...), a następnie(...)- ale w związku z tym, iż łączyła je zS.umowa o pracę, przeszłydospółki (...)na podstawieart. 231k.p.Ich warunki zatrudnienia nie uległy znacznej zmianie, nadal nadzorowały te obiekty, które wcześniej nadzorowały pracując dlaS.,z tym, że środki czystości i sprzęt dostarczała paniC. M..
Sądowi z urzędu było wiadomo, iż decyzją Marszałka Województwa(...)z dnia 16 września 2013r., nr(...), wykreślono(...)z Krajowego Rejestru Agencji Zatrudnienia, wpisanego dotychczas do tego rejestru pod numerem(...). Z uzasadnienia tej decyzji wynika, że w ramach kontroli prowadzonejw mieszczącej się wO.siedzibie tej firmy ustalono, iż na terenie tej siedziby nie jest prowadzona żadna działalność związana z agencją zatrudnienia, nie ma w tym miejscu chociażby dokumentacji związanej z prowadzeniem takiej działalności. W wyniku tej kontroli uzyskano też informację, że wszelka korespondencja dotycząca agencji zatrudnienia jest pocztą elektroniczną kierowana do oddziału tej firmy weW..
Z kolei z protokołu kontroli przeprowadzonej w okresie od 26 września 2012r.do 21 stycznia 2013r. w(...) Sp. z o.o.przez Państwową Inspekcję Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy weW., wynika, iż Spółka ta zawierała z różnymi podmiotami umowy - porozumienia w przedmiocie przejęcia przez(...) Sp. z o.o.pracowników danego podmiotu w trybieart. 231k.p.(...) Sp. z o.o.zawierała z tymi podmiotami umowy o świadczenie usług, zgodnie z którymi w/w „przejęci” przezR.pracownicy świadczyli pracę na poprzednich warunkach na rzecz ich poprzednich pracodawców.W zamian za tak opisaną usługę,(...) Sp. z o.o.otrzymywała wynagrodzenie w wysokości kosztów zatrudnienia przedmiotowych pracowników (sumy wynagrodzeń przejętych pracowników brutto oraz związanych z ich zatrudnieniem dodatkowych kosztów pracodawcy - składek ZUS i podatków PIT) pomniejszonych o przyznany rabat w wysokości np. 40% dodatkowych kosztów pracodawcy składek ZUS i podatków PIT.
Kierując się powyższymi ustaleniami, Sąd Okręgowy uznał, iż odwołanie zasługujena uwzględnienie.
Powołując treść regulacjiart. 46 ust. 1, art. 6 ust. 1 pkt 4, art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, Sąd I instancji wskazał,iż zainteresowana w okresie objętym skarżoną decyzją zawarła umowy zlecenia zR.i(...)., które to spółki dokonały jej zgłoszenia do ubezpieczeń społecznychi zdrowotnych oraz wypłacały wynagrodzenie. Stąd też, na podstawieart. 4 pkt 2a ustawyo systemie ubezpieczeń społecznych, płatnikiem składek za zainteresowaną są te Spółki.
Jak wynika z ustalonego stanu faktycznego, zainteresowane w okresie objętym skarżonymi decyzjami zawarły umowy zlecenia kolejno ze spółkami(...)Z treści tych umów wynika, że Spółki jako zleceniodawcy zlecają, a zainteresowane jako zleceniobiorcy przyjmują do wykonania prace polegające na dorywczych pracach porządkowo - czystościowych w ustalonym przez strony terminie i za wykonanie zlecenia otrzymają określone wynagrodzenie. Wymienione Spółki zgłosiły zainteresowanedo ubezpieczeń społecznych i zdrowotnych oraz wypłacały im wynagrodzenie.W konsekwencji - zgodnie z definicją zawartą w art. 4 pkt 2a ustawy systemowej - Spółki te są płatnikiem składek za zainteresowane.
W ocenie Sądu, brak jest podstaw do ustalenia, że stroną zawartych przez zainteresowane umów zlecenia jest faktycznie odwołująca Spółka, a w dalszej kolejności brak jest też podstaw do stwierdzenia, że płatnikiem składek w stosunku do zainteresowanych jest w okresie spornym(...) Sp. z o.o.Bezspornym bowiem jest brak jakiegokolwiek stosunku prawnego łączącego odwołującą i zainteresowane w spornym okresie. Zainteresowane bezpośrednio przed zawarciem umowy nie były pracownikami(...) Sp. z o.o., bowiem ich zatrudnienie pracownicze z tą firmą ustało w 2009r., zaś umowy zlecenia z(...) Sp. z o.o.podpisały dopiero od 1 lipca 2012r.
Zdaniem Sądu okoliczność, że zainteresowane zajmowały się sprzątaniem w siedzibie podmiotów będących klientami odwołującej, nie uzasadnia stanowiska organu rentowego,że to odwołująca jest faktycznym zleceniodawcą i płatnikiem składek zainteresowanych. Organ rentowy podnosi, że o tym kto jest pracodawcą decyduje fakt świadczenia dla niego pracy. Niewątpliwym jest, że w rozpoznawanej sprawie w ogóle nie występuje stosunek pracy. Wskazać należy, że faktycznym beneficjentem pracy zainteresowanych była(...) S.A., nie oznacza to jednak, że ten podmiot winien być płatnikami składek dla zainteresowanych. Podmioty te zleciły wykonywanie usług porządkowych odwołującej, a ta z kolei przekazała realizację tych usług następnemu podmiotowi. Fakt,że odwołująca nie zawiadomiła tych podmiotów o zawarciu umów o podwykonawstwoze spółkami(...)nie ma znaczenia, gdyż umowy o sprzątanie obiektów zawarte przez odwołującą ze wskazanymi podmiotami tego nie zakazywały.
Sąd wskazuje, że obowiązujące przepisy prawa nie zakazują zlecania usług w ramach tzw. podwykonawstwa i taka sytuacja w ocenie Sądu występuje w rozpoznawanej sprawie. Odwołująca na podstawie zawartych umów o świadczenie usług zleciła ich wykonywanie spółkom(...), które miały je wykonać przy pomocy własnych zasobów osobowych. Wykonawcami usług sprzątania były zatem osoby zatrudnione w spółkach(...)na podstawie umów o pracę lub umów cywilnoprawnych. Do tych osóbw spornym okresie należały zainteresowane. W ramach swobody prowadzenia działalności gospodarczej i swobody zawierania umów, zainteresowane i wskazane Spółki mogły zawierać umowy zlecenia, a ważność tych umów nie była kwestionowana.
Tym samym przedmiotowych umów nie sposób uznać za pozorne, skoro bezsporne jest, że były one wykonywane. Nie można także uznać, że zostały zawarte w celu obejścia przepisów ustawy, tj. niepłacenia składek na ubezpieczenie społeczne, bowiem zarównofirma (...) Sp. z o.o., jak i(...)Sp. z o.o. zgłosiły zainteresowane do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego - co było bezsporne.
Sąd orzekający podkreślił, że fakt, iż odwołująca(...) Sp. z o.o.zawarła umowęo przekazaniu części swoich pracowników w trybieart. 231k.p.na rzeczspółki (...),a organ rentowy kwestionuje ważność tej umowy, nie ma znaczenia w rozpoznawanej sprawie.
Sąd przypomniał, że zgodnie z tym przepisem, w razie przejścia zakładu pracylub jego części na innego pracodawcę, staje się on z mocy prawa stroną w dotychczasowych stosunkach pracy. Przewidziana w w/w przepisie instytucja „przekazania” dotyczy tylko pracowników, a nie zleceniobiorców. Nadto, jak wskazano wyżej, zainteresowane nie byływ chwili zawarcia umów zleceń pracownikami(...) Sp. z o.o.i nie zostały przekazanew trybieart. 231k.p.
Bez znaczenia też pozostaje, czy faktycznie(...) Sp. z o.o.wraz ze swoimi pracownikami, przekazała na rzeczspółki (...)również niezbędny sprzęt sprzątający, jest to bowiem drobny sprzęt, jak wiaderka, miotły, mopy, który nie podlega amortyzacji, w związku z czym, brak konieczności jego formalnego przekazywania.
W powyższych okolicznościach faktycznych, Sąd uznał brak materialnoprawnych podstaw do uznania odwołującej(...) Sp. z o.o.za zleceniodawcę - płatnika składekdla zainteresowanych.
Zdaniem tegoż Sądu, takiej ocenie nie przeczą, podnoszone przez ZUS okoliczności ustalone w decyzji Marszałka Województwa(...)nr(...)oraz w protokole Państwowej Inspekcji Pracy Okręgowego Inspektoratu Pracy weW.. Mianowicie z uzasadnienia powołanej decyzji wynika, iż spółkę(...)wykreślono z Krajowego Rejestru Agencji Zatrudnienia wyłącznie z tej przyczyny,że taki rodzaj działalności nie był przez nią prowadzony w siedzibie wO.. Z dalszej jednak części tego uzasadnienia wynika, że wszelka korespondencja związana z takim rodzajem działalności była faktycznie przekazywana do oddziału tej firmy weW..Z kolei z powołanego protokołu wynika, że(...) sp. z o.o.za usługi podwykonawstwana rzecz innych podmiotów, otrzymywała wynagrodzenie w wysokości kosztów zatrudnienia przedmiotowych pracowników (sumy wynagrodzeń przejętych pracowników brutto oraz związanych z ich zatrudnieniem dodatkowych kosztów pracodawcy - składek ZUSi podatków PIT) pomniejszonych o przyznany rabat w wysokości np. 40% dodatkowych kosztów pracodawcy składek ZUS i podatków PIT. W materiale dowodowym zgromadzonym w niniejszej sprawie, a w szczególności w treści umowy o współpracy, okoliczność ta nie znajduje jednak potwierdzenia. Wręcz przeciwnie, z zeznań świadkaM. C., któraz ramienia spółek(...)zajmowała się koordynacją wykonywania tych usług wynika, że odwołująca przekazywała na rzecz tych Spółek kwotę otrzymaną od podmiotu zlecającego jej usługi sprzątające, pomniejszoną o około 10 %.
Z kolei, jak stwierdza Sąd Okręgowy, wyniki kontroli przeprowadzonej współce (...)przez Państwową Inspekcję Pracy Okręgowy Inspektorat Pracy weW.wskazują na nieprawidłowości dotyczące zatrudniania przez Spółkę pracowników zatrudnianych na podstawie umów o pracę, co nie przekłada się bezpośrednio na sytuację zleceniobiorców tej Spółki.
Uwzględniając powyższe, Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił przedmiotowe decyzje i orzekł, jak w sentencji.
O kosztach zastępstwa procesowego orzeczono na podstawieart. 98 k.p.c.oraz § 2pkt 3 i 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804, ze zm.) w oparciu o wartość przedmiotu sporu wskazaną w każdej z połączonych spraw przez organ rentowy,a nie kwestionowaną przez odwołującą.
Apelację od przedstawionego rozstrzygnięcia wywiódł organ rentowy, zaskarżając wyrok w całości i zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, gdzie uchybienie to miało istotny wpływna wynik sprawy, tj.:
-art. 233 § 1 k.p.c.iart. 328 § 2 k.p.c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału i przekroczenie przez Sąd I instancji granic swobodnego uznania w wyniku pominięcia dowodów, tj.: oświadczeń instytucji, na obiektach których wykonywali usługi zainteresowani ad. 1 i ad. 2, wskazujących na fakt, że wykonywanie tych prac/usług nie mogło się odbywać w ramach umów zleceń podpisanych pomiędzy zainteresowanymi ad. 1 - ad. 3, a(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.wO., lecz jedynie w ramach wykonywania tych prac siłami własnymi(...) Sp. z o.o., co wskazuje, że wykonywanie prac/usług na wskazanych obiektach przez zainteresowanych ad. 1 i ad. 2 odbywało sięw drodze świadczenia zlecenia na rzecz(...) Sp. z o.o.per facta concludentia, oświadczeń i zeznań zainteresowanych ad. 1 - ad. 3, w których wskazali, że pomimo podpisania formalnie umów zleceń z(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.wO., nadal świadczyli na obiektach obsługiwanych przez(...) Sp. z.o.o.takie same czynności, na tych samych zasadach, jak dlafirmy (...) Sp. z o.o.oraz zapisów porozumienia z dnia 1 lipca 2012r. potwierdzających, iż zainteresowani ubezpieczeni w ramach usług świadczonych na obiektach obsługiwanych przezS.Sp. z o.o. obowiązani byli do przestrzegania przepisów wewnętrznych obowiązującychw(...) Sp. z.o.o.wykonywania usługi przy wykorzystaniu sprzętu, materiałów oraz zaplecza socjalnego(...) Sp. z. o.o., która to Spółka zastrzegła sobie zresztąprawo do określania zleceniobiorcom szczegółowego zakresu obowiązków i nadzoru merytorycznego nad wykonywanymi przez nich usługami, co de facto oznacza w tych okolicznościach bezpośredni, a nie pośredni nadzór(...) Sp. z o.o.nad usługami wykonywanymi przez zainteresowanych ubezpieczonych;
-art. 227 k.p.c.w związku zart. 217 § 1 k.p.c.poprzez odmowę przeprowadzenia dowodów zawnioskowanych przez organ rentowy na fakty mające istotne znaczeniew sprawie, tj. wadliwie oceniając, iż nie mają one takiego charakteru, mimo, iż organ rentowy w sposób dostateczny uzasadnił złożenie wniosków dowodowych na tym etapie postępowania wskazując, że potrzeba powołania tych wniosków dowodowych pojawiła siępo przeprowadzeniu innych dowodów w sprawie, zwłaszcza dowodu z przesłuchania świadków oraz zainteresowanych, uwzględnienie spóźnionych twierdzeń i dowodównie spowoduje zwłoki w rozpoznaniu sprawy, a stopień skomplikowania sprawy oraz ukształtowane linie orzecznicze w podobnych sprawach wskazują występujące w sprawie szczególne okoliczności przy uwzględnianiu zastrzeżeń zgłoszonych przez organ rentowyw trybieart. 162 k.p.c.;
2.  naruszenie przepisów prawa materialnego przez niewłaściwe zastosowanie w sprawieart. 6 ust. 1 pkt 4 i art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt 2w zw. zart. 4a, atakżeart. 32 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych,art. 81 ust. 1 i art. 85 ust. 4 ustawy z dnia 27 sierpnia 2004r. o świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanychze środków publicznychw powiązaniu z:
- błędną wykładnią zart. 734 k.c.w związku zart. 750 k.c., polegającą na pominięciu przez Sąd II instancji, iż zawarcie na piśmie umowy o zlecenie usług nie oznacza, iż umowę tę można uważać w każdym przypadku za ważną.
Prokurator Prokuratury Okręgowej w Gliwicach w złożonej apelacji zarzucił:
- obrazę prawa materialnego, a toart. 6 ust.l pkt 4, art. 12 ust. 1 oraz art. 13 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. 2017, poz. 1778) i art. 66 ust 1 pkt 1 lit. e ustawy z dnia 27 sierpnia 2004 r.
świadczeniach opieki zdrowotnej finansowanych ze środków publicznych (Dz. U. z 2017 r., poz. 1938).,
- naruszenie prawa procesowego, a toart. 233 § 1 k.p.c.iart. 328 § 2 k.p.c., poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowegoi przekroczenie przez Sąd I instancji granic swobodnego uznania w wyniku przyjęcia dowodów wskazujących na fakt, że stosunek zlecenia zawarty pomiędzy odwołującą,a(...) Sp. z o.o.na okres od 1 lipca 2012r. do 31 października 2012r. oraz pomiędzy odwołującą, a(...)(...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.wO.na okres od 1 listopada 2012r. do 30 września 2013r. został zawarty jako pozorny, zmierzający do uniknięcia zapłaty składek na ubezpieczenia społecznei zdrowotne przez(...) Sp. z o.o.za zainteresowaneR. K.,J. F.iM. W.,

-

błąd w ustaleniach faktycznych stanowiący podstawę rozstrzygnięcia, polegającyna przyjęciu, że odwołująca(...) Sp. z o.o.nie była płatnikiem składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne dla zainteresowanychR. K.iJ. F.w okresie od 1 lipca 2012r. do 30 sierpnia 2013r. orazM. W.na ubezpieczenia zdrowotne w okresie od 1 lipca 2012r. do 28 lutego 2013r. wobec zawarcia przez zainteresowane umowy zlecenia z(...) Sp. z o.o.i(...)I (...)+H.+B.+(...) Sp. z o.o.wO., w sytuacji gdy w rzeczywistości zainteresowane wykonywały umowę zlecenia wyłącznie na rzecz odwołującej Spółki, która faktyczniebyła dla zainteresowanych zleceniodawcą, a tym samym powinna być uznana za płatnika składek.

Podnosząc powyższe zarzuty, wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i jego zmianę poprzez oddalenie odwołania(...) Sp. z o.o.wG..
W odpowiedzi na apelację odwołująca się Spółka, która zmieniła nazwę - na(...) Sp. z o.o., wniosła o oddalenie apelacji oraz o zasądzenie od organu rentowego kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje:
Przyjmując, że w okresie objętym sporem(...) Sp. z o.o.wG.(obecnie(...) Sp. z o.o.) iR. K.,M. W.iJ. F.nie łączyły stosunki prawne kreujące stosunki ubezpieczenia społecznego uznał, że apelacje nie zasługująna uwzględnienie.
Wstępnie wskazać należy, iż postępowanie sądowe w sprawach dotyczących ubezpieczenia społecznego wszczynane jest w rezultacie odwołania wniesionego od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Ma więc ono charakter odwoławczy. Jego przedmiotem jest ocena zgodności z prawem - w aspekcie formalnym i materialnym - decyzji wydanej przez organ rentowy na wniosek ubezpieczonego lub z urzędu. Jest zatem postępowaniem kontrolnym. Badanie owej legalności decyzji i orzekanie o niej jest możliwe tylko przy uwzględnieniu stanu faktycznego i prawnego istniejącego w chwili wydawania decyzji. Postępowanie dowodowe przed sądem jest postępowaniem sprawdzającym, weryfikującym ustalenia dokonane przez organ rentowy.
Przedstawione rozważania opisują relację pomiędzy przedmiotem rozpoznaniaw postępowaniu administracyjnym przed organem rentowym (zakończonym wydaniem decyzji) oraz postępowaniem sądowym (sprowadzającym się do badania legalnościdecyzji).
Odnosząc powyższe uwagi do realiów niniejszego sporu, wskazać należy, iż jego przedmiotem jest ocena legalności decyzji organu rentowego z dnia 29 lipca 2016r. stwierdzających, że ubezpieczone:R. K.,J. F.w okresie od 1 lipca 2012r. podlegają obowiązkowym ubezpieczeniom: emerytalnemu, rentowym, wypadkowemui dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z tytułu umów zlecenia u płatnika składek(...) Sp. z o.o.wG.oraz ustalenie dla ubezpieczonejM. W.podstawy wymiaru składek na obowiązkowe ubezpieczenie zdrowotne za okres od 1 lipca 2012r. do września 2013r. w wysokości określonej w/w decyzją z tytułu umowy zleceniau płatnika składek(...) Sp. z o.o.wG..
Przypomnieć należy, iż stosownie do treściart. 6 ust. 1 pkt 4, art. 12 ust. 1art. 13 ust. 2 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2015r., poz. 748 ze zm.), obowiązkowo przedmiotowym ubezpieczeniom podlegają osoby wykonujące umowę zlecenia, od dnia oznaczonego jako dzień rozpoczęcia wykonywania umowy. Ustawa systemowa nie zawiera własnej definicji pojęcia „umowa zlecenia” i jego znaczenie odczytywać należy zgodnie z treściąart. 734 i art. 750 k.c.Na mocyart. 734 § 1 k.c., przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje siędo dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. Natomiast, w oparciuoart. 750 k.c., przepisy o zleceniu stosuje się do świadczenia usług, a więc czynnościo charakterze faktycznym, które nie muszą prowadzić do osiągnięcia indywidualnie oznaczonego rezultatu. Umowa zlecenia oraz umowa o świadczenie usług są umowami starannego działania, w których nie wynik, lecz starania w celu osiągnięcia tegowyniku są elementem wyróżniającym dla umowy zlecenia, czyli elementem przedmiotowo istotnym.
Podkreślić przy tym należy, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych, badając istnienie tytułu do ubezpieczenia społecznego, był obowiązany do ustalenia czy w relacjachpomiędzyJ. F.,R. K.,M. W., aspółką (...), realizowane były cechy stosunku zlecenia, czyli do oceny istnienia tytułu do ubezpieczenia (por.K. Ślebzak: Kontrola przez ZUS ważności umów o pracę stanowiących tytułdo ubezpieczenia społecznego - wybrane zagadnienie, PiZS 2017r., nr 2). Przepisyprawa wyliczają enumeratywnie kategorie podmiotów objętych przymusemubezpieczenia, a powstanie stosunku prawnego pomiędzy ubezpieczonym i instytucją ubezpieczeniową następuje automatycznie wskutek wypełnienia przez ubezpieczonego ustawowych przesłanek (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 1 czerwca 2017r.,I UK 253/16).
Zatem tytułem ubezpieczeń społecznych tych osób jest wykonywanie umowy zlecenia. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, iż dla włączeniado ubezpieczenia społecznego niezbędna jest przynależność do określonej w ustawie systemowej grupy podmiotów podlegających obowiązkowo ubezpieczeniomspołecznym. O tym, czy strony istotnie łączył stosunek cywilnoprawny stanowiącytytuł ubezpieczeń społecznych decyduje faktyczne i rzeczywiste realizowanieelementów charakterystycznych dla tego stosunku, a wynikających z art. 734 w zw.zart. 750 k.c.Mając na uwadze przedstawione wyżej założenia, ocenić należało,czy w okresie objętym sporem zainteresowane świadczyły na rzecz płatnika składekspółki (...)usługi.
Odnosząc się do zarzutów apelacji, stwierdzić należy, iż Sąd Okręgowy, przyjmując, że w spornym okresie stronnie łączyły stosunki zlecenia (umowy o świadczenie usług), uczynił to w następstwie prawidłowej analizy materiału dowodowego zgromadzonegow tej sprawie.
Z zeznań świadkaM. C.wynika, że zainteresowane w okresie objętym sporem nie pozostawały w stosunkach zlecenia zespółką (...). Nie doszło bowiemdo nawiązania lub realizowania stosunków cywilnoprawnych, za wynagrodzeniem na rzecz wymienionego wyżej hipotetycznego zleceniodawcy. Świadek ten nie reprezentował wymienionej Spółki w stosunkach zlecenia z zainteresowaną. Zeznania wymienionego świadka są jednoznaczne i spójne, znajdują potwierdzenie w treści dowodów z dokumentów zgromadzonych przez organ rentowy.
Z przedstawionych wyżej względów, Sąd Apelacyjny jest zdania, że Sąd Okręgowy nie dopuścił się błędu w zakresie subsumcji ustalonego w sprawie stanu faktycznegodoart. 734w zw. zart. 750 k.c., przyjmując, że w okresie objętym sporem zainteresowanych nie wiązały z(...) Sp. z o.o.wG.stosunki cywilnoprawne, z którymi ustawa łączy obowiązek ubezpieczenia społecznego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicachz dnia 28 czerwca 2018r., III AUa 755/17).
Jednocześnie Sąd II instancji uznał, żespółce (...)i syndykowi masy upadłości(...)(...) Sp. z o.o.w upadłości likwidacyjnej wO.w niniejszym postępowaniu nie przysługiwał i nie przysługuje przymiot strony, w rozumieniuart. 477(
    11)§ 2 k.p.c., gdyż zaskarżone decyzje dotyczyły tylko relacji odnoszących się do płatnika składek, którym nie byłyspółki (...)lub(...)(por. uzasadnienia wyrokówSądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 31 sierpnia 2017r., III AUa 1675/16oraz z dnia 20 grudnia 2017r., III AUa 930/17). Jak trafnie wskazuje Sąd Najwyższy,o tym, czy konkretna osoba posiada status zainteresowanego ze względu na przedmiot postępowania w sprawie z zakresu ubezpieczeń społecznych, przesądza nie jej subiektywne przekonanie, ale obiektywna okoliczność, że w danym wypadku prawa lub obowiązki tej osoby „zależą” od rozstrzygnięcia sprawy (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 29 lipca 1998r., III ZP 20/98).
Mając powyższe na uwadze, Sąd II instancji, na mocyart. 385 k.p.c.orzekł,jak w punkcie 1 wyroku.
O kosztach procesu w połączonych sprawach Sąd Apelacyjny orzekł, na podstawieart. 98 k.p.c.w związku z§ 2 pkt 2w związku z § 10 ust. 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych.
/-/SSA J.Pietrzak   /-/SSA T.Szweda  /-/SSA M.Procek
Sędzia   Przewodniczący   Sędzia
JR