Sąd Apelacyjny w Rzeszowie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 546/18
Data wyroku: 2019-12-19 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Preneta-Ambicka
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art.2 pkt.5 ustawy o emeryturach pomostowych i art. 386 §1 kpc

Sygn. akt

III AUa 546/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia19 grudnia 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia SA Ewa Preneta-Ambicka

Sędziowie SA :

Irena Mazurek (spr.)
Józef Pawłowski

Protokolant

st. sekr. sądowy Anna Kuźniar

po rozpoznaniu w dniu19 grudnia 2019 r.
na rozprawie
sprawy z wnioskuE. O.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wJ.
o rekompensatę
na skutek apelacji pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych OddziałuwJ.
od wyrokuSądu Okręgowego w Krośnie
z dnia15 czerwca 2018 r.sygn. aktIV U 249/18
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób , że oddala odwołanie.
Sygn. akt III AUa 546/18

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 19 grudnia 2019 r.
Decyzją z dnia 13 marca 2018 r Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.odmówił wnioskodawcyE. O.prawa do rekompensaty, dochodzonego wnioskiem z dnia 26 stycznia 2018 r.Powołując ogólnie w podstawie prawnej decyzji przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Fundusz Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 1383 ze zm.) a takżeart.2 i art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych( tekst jednolity Dz.U. z 2015 r., poz. 965 ze zm.) organ rentowy stwierdził , że rekompensata przysługuje pracownikowi urodzonemu po dniu31 grudnia 1948 r. jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 r. wykonywał przez co najmniej15 lat pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniuart. 32wyżej powołanej ustawy o emeryturach i rentach z FUS , przy czymw przypadku wnioskodawcy przedłożył on jedynie świadectwo wykonywania pracyszczególnych warunkach na okres zatrudnienia w(...)od 6 grudnia 1993r. do 13 kwietnia 1997 r.
WnioskodawcaE. O.odwołał się od powyższej decyzji ZUS do Sądu Okręgowego w Krośnie.W odwołaniu z dnia 26 marca 2018 r. wnioskodawca , domagając się zmiany zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie prawa do rekompensaty zarzucił , że wbrew stanowisku pozwanego organu rentowego legitymuje się wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych , do którego należy także zaliczyć pracę w R.P.R.Z i SB(...)wR.od 1 kwietnia 1973 r. do 30 września 1981 r. na stanowisku maszynisty żurawia samojezdnego , czy wSpółdzielni Budownictwa (...)wB.od 1 października 1981 r. do stycznia 1987 r. kiedy to wykonywał prace operatora sprzętu ciężkiego , co dodatkowo ( poza kwalifikowanym świadectwem pracy z pierwszego ze wskazanych okresów zatrudnienia ) potwierdzić mieli – wnioskowani do przesłuchania - świadkowie.
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 5 kwietnia 2018 r. pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.wniósł o oddalenie żądania wnioskodawcy z tego samego względu jaki powołany został w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ,przy czym wskazane zostało ,że ostateczny wymiar pracy w warunkach szczególnych odwołującego się wynosi 10l at,11 miesięcy i 18 dni , przy dodatkowym uznaniu okresu zatrudnienia wnioskodawcy w R.P.R.Z i SB(...)wR..
Sąd Okręgowy w Krośnie, po rozpoznaniu sprawy, wyrokiem z dnia15 czerwca 2018 r.. (sygn. akt IV U 249/18 ) zmienił zaskarżoną decyzją ZUS przyznając wnioskodawcyE. O.prawo do rekompensaty.Na podstawie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd Okręgowy w Krośnie ustalił, że wnioskodawcaE. O.ur. (...)złożył w organie rentowym w dniu 26 stycznia 2018 r. wniosek o emeryturę z tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego , domagając się równocześnie rekompensatyz tytułu pracy w warunkach szczególnych , co skutkowało- zaskarżoną w niniejszym postępowaniu - decyzją odmowną Zakładu z dnia 13 marca 2018 r. Opierając się następnie tak na dowodach z dokumentów jak i dowodach osobnych z zenan świadków oraz wnioskodawcy ,sąd pierwszej instancji ustalił , że doE. O.już w 1978 r, uzyskał stosowne uprawnienia na operatora dźwigu i podejmując z dniem 1 października 1981 r. pracę wSpółdzielni Budownictwa (...)wB.został zatrudniony w tym charakterze , pracując stale i w pełnym wymiarze czasu pracy jako operator dźwigu samojezdnego na budowach realizowanych przez(...)wD.i wP., aż do 1987 r. kiedy to objął stanowisko kierownikaD.(...). Podobne zatrudnienie odwołujący się wykonywał uprzedniow R.P.R.Z i SB(...)wR.w okresie od 1 kwietnia 1973 r. do 30 września 1981 r. , co potwierdzone zostało kwalifikowanym świadectwem pracy , jaki następnie w(...)od 6 grudnia 1993r. do 13 kwietnia 1997 r. co także potwierdzone zostało świadectwem wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Łącznie więc był to ponad 15 letni okres pracy wnioskodawcy jako operatora dźwigu ,a więc – jak uznał Sąd Okręgowy w Krośnie- pracy w warunkach szczególnych przewidzianej w Dziale V poz.3 Wykazu A załącznika dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzew (Dz.U. Nr 8 ,poz.43 ze zm.). W konsekwencji zaś powyższego Sąd Okręgowy stwierdził ,że odwołujący sięE. O.spełnił wszystkie konieczne przestanki nabycia prawa do dochodzonej rekompensaty przewidziane wart.21 ustawy z dnia 19 grudnia2008 r. o emeryturach pomostowych( tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 664) .W podstawie prawnej wyroku powołany także zostałart. 47714§ 2 k.p.c.
Wyrok Sądu Okręgowego w Krośnie z dnia 15 czerwca 2018 r. zaskarżony został przez pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wJ.,któryw apelacji z dnia 6 lipca 2018 r. zarzucając naruszenie prawa materialnego tj.art. 2 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych( tekst jednolity Dz.U. z 2017 r., poz. 664 ) przez jego niezastosowanie , co skutkowało bezpodstawnym przyznaniem wnioskodawcy prawa do rekompensaty ,wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołaniaE. O.. W uzasadnieniu wniesionego środka odwoławczego skarżący podnosił ,że nawet wykazanie przez odwołującego się 15 letniego okresu pracy w warunkach szczególnych nie mogło prowadzić do nabycia przez niego prawa do rekompensaty w sytuacji ,gdy spełnił warunki nabyci prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych a jedynie z tego uprawnienia nie skorzystał , przywołując w tym zakresie orzecznictwo Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie .
WnioskodawcaE. O.wniósł o oddalenie apelacji( v .k- 30v, oświadczenie wnioskodawcy złożone na rozprawie apelacyjnej).
Sąd Apelacyjny w Rzeszowie ,rozpoznając apelację pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wJ.,zważył co następuje;
Wniesiony przez pozwany organ rentowy środek odwoławczy skutkować musi wydaniem przez tut. Sąd orzeczenia reformatoryjnego.
Zgodzić się bowiem w zupełności ze skrzącym przyjdzie ,że wyrok Sądu Okręgowego Krośnie dnia 15 czerwca 2018 r. wydany został z naruszeniem prawa materialnego , przez pominięcie w ocenie prawnej sprawyart.2 pkt 5 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych( tekst jednolity Dz.U. z 2018 r.,poz. 1924 ) zawierającego legalną definicję pojęcia rekompensaty , w świetle któreji w okolicznościach faktycznych przedmiotowej sprawy , wnioskodawca nie mógł nabyć uprawnienia do dochodzonej rekompensaty Stosownie bowiem do przywołanego przepisu , który należy odkodować łącznie z brzmieniemart. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszący co najmniej 15 lat, jeżeli nie nabył prawa do emerytury na podstawie przepisów wyżej powołanej ustawy emerytalno rentowej , przy czym rekompensata stanowi odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Z przytoczonej więc powyżej definicji rekompensaty wynika jednoznacznie, że ratio legis wprowadzenia tego rozwiązania było dążenie do wyrównania szkody poniesionej przez osoby legitymujące się 15 letnim stażem pracyw warunkach szczególnych ,a nie spełniające innych warunków do przyznania im emerytury z tytułu takiego zatrudnienia tj. zarówno emerytury w obniżonym wieku (art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS , czy art. 32 w zw. z art. 46 tej ustawy ) jak i emerytury pomostowej. Podkreślić przy tym należy ,że omawiane rozwiązanie ( rekompensata ) wprowadzone zostało na skutek zmian legislacyjnych prowadzących do stopniowego wygaszania emerytur z tytułu pracy w warunkach szczególnych poprzez zastąpienie tych świadczeń emeryturami pomostowymi o surowszych kryteriach. Tak więc powołana wyżej potencjalna szkoda ubezpieczonych jaką ma rekompensować rekompensata musi powstać z powodu takich a nie innych działań prawodawcy ,a nie z powodu zaniechania przez ubezpieczonych realizacji uprawnień do omawianych świadczeń. Pamiętać przy tym należy, że stosownie do art. 100 ustawy o emeryturach i rentach z FUS prawo do świadczenia powstajez chwilą spełnienia się przesłanek warunkujących jego nabycie , przy jedynie deklaratoryjnych w tym wypadku decyzjach organu rentowego potwierdzających to uprawnienie. Wszystko to razem prowadzić więc musi do stwierdzenia ,że prawa do rekompensaty nie nabędzie ubezpieczony, który pomimo legitymowania się 15 latami pracy w warunkach szczególnych, spełnił warunki do przyznania mu z tego tytułu emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS , bez względu na to czy z uprawnienia tego skorzystał tj. czy prawo to zrealizował( tak też w komentarzu doart. 21 ustawy o emeryturach pomostowychautorstwa Kariny Jankowskiej i Inetty Jędrasik- Jankowskiej ) , bo to było tylko zależne od niego. Taki też pogląd jest konsekwentnie reprezentowanym w orzecznictwie tut. Sądu Apelacyjnego czego przykładem są wyroki : m.in. z dnia 23 listopada 2016 r., III AUa 425/16 , czy ten przywoływany przez ZUS z dnia 25 stycznia 2017 r.,III AUa 842/16. Także Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 9 maja 2019 r. III UK 119/18, Lex nr 2678295 w pełni zaaprobował ten pogląd oddalając skargę kasacyjną ubezpieczonego . Przenosząc zaś powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy, stwierdzić z całą mocą należy ,że wnioskodawcaE. O.spełnił wszystkie przesłanki nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych przewidziane w art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS (tekst jednolity Dz.U .z 2018 r., poz.1270) , tak więc prawo do rekompensaty mu nie przysługuje. Jeszcze bowiem z dniem 26 stycznia 2013r. wnioskodawca ukończył 60 rok życia , a na dzień 1 stycznia 1999 r. wykazał zarówno ponad 25 lat okresów składkowych i nieskładkowy ( v. akt kapitałowe i decyzja ZUS z dnia 7 marca 2018 r. o ustaleniu wartości kapitału początkowego ) jak i 15 lat pracy w warunkach szczególnych ( wszystkie wykazywane przez odwołującego się okresy pracy w warunkach szczególnych przypadały przed ww. datą).
Z tych wszystkich więc wyżej naprowadzonych względów i na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.orzeczono jak w sentencji .

ZARZĄDZENIE
1/(...).(...)(...)
2/(...)
3/(...)–(...)–(...)