Sąd Okręgowy w Łomży
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 509/18
Data wyroku: 2019-02-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Janusz Wyszyński
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art.4 i art.49 ustawy z 19.XII.2008 r. o emeryturach pomostowych ( tj. Dz.U 2018, poz. 1924)

Sygn. akt III U 509/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 6 lutego 2019 r.
Sąd Okręgowy w Łomży III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący : SSO Janusz Wyszyński
Protokolant : st. sekr. sąd. Agata Fronc
po rozpoznaniu 6 lutego 2019 r. wŁ.na rozprawie
sprawyM. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o emeryturę pomostową
na skutek odwołaniaM. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z 19 listopada 2018 r. Nr(...)
oddala odwołanie.
Sygn. akt III U 509/18

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją z 19 listopada 2018 r. znak:(...), na podstawie przepisówustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 ze zm.) orazustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2017 r. poz. 664 ze zm.), odmówiłM. K.prawa do emerytury pomostowej, ponieważ nie udowodnił on okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszącego co najmniej 15 lat; po 31.12.2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze; nie udowodnił rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą. W uzasadnieniu decyzji wskazał, że do stażu pracy w warunkach szczególnych nie zostały zaliczone okresy: od 01.10.1990 r. do 31.12.2008 r. i od 01.10.2018 r. do 31.05.2018 r., ponieważ w wyniku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego z pracodawcą i z przedłożonej przez zakład pracy dokumentacji nie wynika aby wykonywał pracę kierowcy autobusu stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Odwołanie od powyższej decyzji wniósłM. K.. Podniósł, że ustalenia Zakładu Ubezpieczeń Społecznych są błędne, nie wynikają z obowiązującego stanu prawnego oraz nie znajdują potwierdzenia w dołączonych do sprawy dokumentach, a wydana decyzja została sporządzona nierzetelnie, jest dla niego niezrozumiała, niesprawiedliwa i krzywdząca. Wskazał też, że cała jego kariera zawodowa związana była z wykonywaniem pracy na stanowisku kierowcy, pracę wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. W związku z tym wniósł o uznanie całego stażu jego pracy jako pracy w szczególnym charakterze, a tym samym przyznanie mu zasłużonej emerytury pomostowej (k. 3 akt).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu powtórzył argumentację faktyczną i prawną zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Ponownie wskazał, że do okresu pracy w warunkach szczególnych nie uwzględniono okresu od 01.10.1990 r. do 31.12.2008 r. wZespole (...)wM., ponieważ w wyniku postępowania wyjaśniającego z pracodawcą oraz z dokumentacji osobowej nie wynika, by wykonywał on prace kierowcy autobusu stale i w pełnym wymiarze czasu pracy (k. 4 akt).
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:
M. K.urodził się (...)Zatem(...)r. ukończył 60 lat.
M. K.był zatrudniony:
- od 21.04.1975 r. do 31.05.1977 r. w Spółdzielni(...)wW.Zakładzie (...)wK.jako pomoc murarza;
- od 13.06.1977 r. do 19.10.1979 r. w Rolniczej(...)wR.jako pomoc murarza, w tym od 28.10.1977 r. o 15.10.1979 r. odbył czynną służbę wojskową;
- od 13.11.1979 r. do 12.06.1982 r. w Kombinacie(...)Zakładzie (...)wW.jako kierowca;
- od 15.06.1982 r. do 30.11.1987 r. w Rolniczej(...). „9M.” wŁ.jako kierowca-mechanik;
- od 19.01.1988 r. do 30.09.1990 r. wPrzedsiębiorstwie Państwowej (...)wŁ.jako kierowca konwojent i kierowca konduktor;
- od 01.10.1990 r. do 31.10.1992 r. w Szkole Podstawowej wM.jako kierowca;
- 02.12.1992 r. do 31.03.2003 r. w Urzędzie GminyZakładzie (...)wM.jako kierowca-mechanik;
- od 01.04.2003 r. do nadal wZespole (...)wM.jaki kierowca.
30.03.2017 r.M. K.złożył wniosek o przyznanie emerytury pomostowej, który został rozpatrzony przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych decyzją odmowną z 24.04.2017 r. znak:(...). Wówczas organ rentowy nie zaliczył mu do pracy w warunkach szczególnych okresu od 01.10.1990 r. do 31.12.2008 r., ponieważ w świadectwie wykonywania prac w warunkach szczególnych pracodawca nie podał podstawy prawnej i okresu od 01.01.2009 r., ponieważ pracodawca nie potwierdził, żeM. K.wykonywał prace wymienione w załączniku 1 lub 2ustawy o emeryturach pomostowych.
Ponowny wniosekM. K.złożył 06.07.2017 r. Również ten wniosek został nie uwzględniony. Decyzją z 07.08.2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych odmówiłM. K.prawa do emerytury pomostowej, nie zaliczając mu do pracy w szczególnych warunkach już tylko okresu zatrudnienia od 01.01.2009 r.
Kolejny wniosek o emeryturę pomostowąM. K.złożył 26.06.2018 r. Po przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego z pracodawcą i po przeanalizowaniu przedłożonej przez zakład pracy (Zespół (...)wM.) dokumentacji Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.decyzją z 19.11.2018 r. znak:(...)(obecnie zaskarżoną) odmówił ponownieM. K.prawa do emerytury pomostowej i tym samym nie zaliczył mu do stażu pracy w warunkach szczególnych okresów: od 01.10.1990 r. do 31.12.2008 r. i od 01.01.2018 r. do 31.05.2018 r., ponieważ nie potwierdził on, by wykonywał w tych okresach pracę kierowcy autobusu stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Organ rentowy podkreślił, żeM. K.nie udowodnił okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat; po 31.12.2008 r. nie wykonywał prac w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze; nie udowodnił rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą.
Zgodnie zart. 4 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2018 r. poz. 1924), zwana dalej „ustawą pomostową”, prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniem art. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;
2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS;
6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.
W myśl art. 49 w/w ustawy, prawo do emerytury pomostowej przysługuje również osobie, która:
1) po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywała pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
2) spełnia warunki określone w art. 4 pkt 1-5 i 7 i art. 5-12;
3) w dniu wejścia w życie ustawy miała wymagany w przepisach, o których mowa w pkt 2, okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3.
Prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku (art. 3 ust. 1 powołanej ustawy). Wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.
Zgodnie zart. 3 ust. 3 ustawy o emeryturach pomostowychprace o szczególnym charakterze to prace wymagające szczególnej odpowiedzialności oraz szczególnej sprawności psychofizycznej, których możliwość należytego wykonywania w sposób niezagrażający bezpieczeństwu publicznemu, w tym zdrowiu lub życiu innych osób, zmniejsza się przed osiągnięciem wieku emerytalnego na skutek pogorszenia sprawności psychofizycznej, związanego z procesem starzenia się; wykaz prac o szczególnym charakterze określa załącznik nr 2 do ustawy.
W myśl art. 3 ust. 4 za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 1. Natomiast w myśl ust. 5 tego artykułu za pracowników wykonujących prace o szczególnym charakterze uważa się pracowników wykonujących po dniu wejścia w życie ustawy, w pełnym wymiarze czasu pracy, prace, o których mowa w ust. 3.
Ponadto za pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze uważa się również osoby wykonujące przed dniem wejścia w życie ustawy prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ust. 7 art. 3), który należy rozpatrywać w związku zrozporządzeniem Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(dz. U. z 1983 r. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Rodzaje prac w szczególnych warunkach zawierają wykazy A i B stanowiące załącznik do w/w rozporządzenia.
Odwołujący się, aby skutecznie ubiegać się o przyznanie prawa do emerytury pomostowej, musi spełnić łącznie wszystkie wymogi określone wart. 4 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Nie ulega wątpliwości, że odwołujący się nie spełnia niektórych z tych warunków.
Przede wszystkim okolicznością bezsporną jest, to, iż odwołujący się nie rozwiązał stosunku pracy i pozostaje nadal zatrudniony wZespole (...)wM.jako kierowca autobusu. I już choćby tylko z tego powodu należy podnieść nie spełnienie przez niego wszystkich przesłanek wynikających z powołanego wyżej przepisu. W takiej sytuacji Sąd nie może uwzględnić żądania dowołującego się o przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej.
Należy wskazać, że emerytury pomostowe zostały wprowadzone do systemu ubezpieczeń społecznych przezustawę z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, która weszła w życie 1 stycznia 2009 r. i dotyczą ubezpieczonych zatrudnionych w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze (urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r.). Zastąpiły one emerytury w niższym wieku przyznawane na podstawieustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpracownikom zatrudnionym w szczególnych warunkach pracy lub w szczególnym charakterze. Prawo do tego świadczenia było nabywane z reguły w niższym niż wiek emerytalny wieku pod warunkiem wykazania piętnastoletniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze przed 01.01.1999 r. Cechą charakterystyczną emerytur pomostowych jest ich przejściowy charakter. Zgodnie z art. 16 ustawy pomostowej prawo do tego świadczenia ustaje z dniem poprzedzającym dzień nabycia prawa do emerytury w wieku powszechnym. Są to zatem dwa odrębne świadczenia, pomimo tego, że przesłanki ich przyznania mogą być w jakimś stopniu tożsame.
Stwierdzenie, że wnioskodawca po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej (czyli określone jako takie w załączniku do tej ustawy), a przed 01.01.1999 r. – prace w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu tych przepisów lub art. 32 i 33 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, oznaczałoby spełnienie przez niego jednej z przesłanek nabycia prawa do emerytury pomostowej na podstawie art. 4 ustawy pomostowej.
W razie ustalenia, że po dniu 31 grudnia 2008 r. nie wykonywał on pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3, warunkiem przyznania mu emerytury pomostowej jest posiadanie 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 (art. 49 ustawy pomostowej), czyli takich, które są wyliczone w załącznikach do tej ustawy.
Regulacja wynikająca z art. 49 ustawy pomostowej jest regulacją szczególną w stosunku do wynikającej z art. 4 ustawy. Odstępstwo od obowiązku wykonywania pracy w szczególnych warunkach po dniu 31 grudnia 2008 r. zawężone jest jednak wyłącznie do tych ubezpieczonych, którzy na dzień 1 stycznia 2009 r. legitymują się okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych. Nie wystarczy zatem wykazanie się na ten dzień wymaganym okresem pracy w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Konieczne jest także, aby praca ta była pracą w warunkach szczególnych w rozumieniuustawy o emeryturach pomostowych(art. 49 pkt 3).
Podsumowując należy uznać, że gdy osoba ubiegająca się o emeryturę pomostową nie kontynuuje pracy w warunkach szczególnych lub szczególnym charakterze po 31.12.2008 r. i legitymuje się w związku z tym jedynie stażem pracy w szczególnych warunkach (o szczególnym charakterze) według poprzednio obowiązujących przepisów, może nabyć prawo do „nowego” świadczenia jedynie wówczas, gdy dotychczasowy staż pracy można kwalifikować jako prace w warunkach szczególnych lub o szczególnym charakterze w rozumieniu dziś obowiązujących przepisów (art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej). Brak jest podstaw prawnych do przyznania emerytury pomostowej ubezpieczonemu, którego dotychczasowy okres pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, dziś nie może być tak kwalifikowany.
Mając to na uwadze Sąd zgadza się również z organem rentowym, że nie można zaliczyć odwołującemu się 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych mimo, że ogólny jego staż ubezpieczenia wyniósł ponad 42 lata.
Analizując pracę dowołującego się w charakterze kierowcy najpierw w Urzędzie GminyZakładzie (...)wM., a następnie wZespole (...)wM., to w pierwszym przypadku nie można było zaliczyć odwołującemu się pracy jako pracy w warunkach szczególnych gdyż nie wykonywał on tej pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, tzn. nie wykonywał tych obowiązków wyłącznie w charakterze kierowcy. O fakcie tym świadczy chociażby zakres obowiązków jaki został zamieszczony w aktach osobowych odwołującego się. Przede wszystkim odwołujący się dowóz dzieci do szkoły i odwożenie dzieci ze szkoły wykonywał w godzinach 6:00-8:00 i 12:00-15:00, natomiast w pozostałym czasie, jak sam wskazywał, wykonywał także inne czynności niezwiązane z prowadzeniem pojazdu, a zlecone np. przez KierownikaZakładu (...). Odnosząc się zaś do pracy w okresie późniejszym, czyli wZespole (...), to także ten zakład pracy w piśmie dołączonym do akt rentowych z 13.11.2018 r. wyjaśnił, że odwołujący się nie wykonywał tej pracy, tzn. pracy kierowcy autobusu w ruchu publicznym rozumianej jako praca w szczególnym charakterze, ponieważ pracę kierowcy wykonywał jedynie 5 godzin dziennie, natomiast w pozostałym okresie wykonywał inne czynności zlecone przez pracodawcę. Wskazano również, że praca kierowcy autobusu szkolnego nie jest też pracą w transporcie publicznym, ponieważ kierowcy autobusów wykonują tylko dowóz dzieci do szkół na terenie gminy z wyznaczonych tylko do tego celu miejsc. Z czym Sąd rozpoznający sprawę w zupełności się zgadza.
Zatem, w ocenie Sądu, okresów zatrudnienia odwołującego się w Urzędzie GminyZakładzie (...)wM., a potem wZespole (...)wM., nie można było zaliczyć do pracy w warunkach szczególnych czy w szczególnym charakterze.
W związku z tym odwołujący się nie ma wymaganych lat pracy o jakich mowa wart. 4 pkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych. Nie spełnia również warunków określonych wpkt 5 i 6tego artykułu. Ponadto, odwołujący się nie spełnia również warunku określonego wpkt 7 art. 4, gdyż nie ma rozwiązanego stosunku pracy z pracodawcą.
Jednakże w przypadku, gdy odwołujący się, po ewentualnym rozwiązaniu stosunku pracy, zechce ponownie wnioskować o emeryturę pomostową, winien dokładnie przeanalizować okresy i charakter jego pracy w poszczególnych okresach jego zatrudnienia w kontekście wymogówart. 4 i art. 49 ustawy z 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych. Przede wszystkim ocenić, czy po dniu wejścia w życieustawy o emeryturach pomostowych, jego praca jest pracą w warunkach szczególnych czy w szczególnym charakterze, czy nie, w jakim okresie wykonywał prace w warunkach szczególnych przed wejściem w życie ustawy itp. Dopiero taka rzetelna ocena może prowadzić do właściwych w sprawie wniosków w kwestii przysługiwania odwołującemu się prawa do emerytury pomostowej i tym samym przesądzić o celowości złożenia w tej sprawie ponownego wniosku do ZUS.
Mając na uwadze wszystkie powyższe okoliczności i nie znajdując podstaw do uwzględnienia odwołania, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.odwołanie oddalił.