Sąd Okręgowy w Łodzi
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 678/19
Data wyroku: 2019-10-14 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Podstawa prawna: art. 15 ust. 2 ust. o spółdzielniach mieszkaniowych

Sygn. akt II C 678/19

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 24 października 2018 r., skierowanym przeciwkoSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wŁ.,D. J.wniósł o nakazanie pozwanej zawarcia z nim umowy ustanowienia spółdzielczego lokatorskiego prawa dolokalu nr (...)położonego wŁ.przyul. (...)oraz o rozstrzygnięcie o kosztach według norm przepisanych.
(pozew – k. 3-4)
W odpowiedzi na pozew pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości, zasądzenie od powoda kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
(odpowiedź na pozew – k. 49-50)
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 29 października 2010 r. zmarłaM. J..
Zmarła była żonąJ. J.– brataS. J., który był dziadkiemD. J..
(okoliczność bezsporna, akty stanu cywilnego – k. 69-73)
M. J.przysługiwało spółdzielcze lokatorskie prawo dolokalu nr (...), położonego wŁ.przyul. (...).
(zaświadczenie – k. 10)
W dniu 29 sierpnia 2011 r.D. J.złożył oświadczenie, którym zwrócił się doSpółdzielni Mieszkaniowej (...)o przyjęcie go w poczet członków. W dniu 27 września 2011 r. pomiędzySpółdzielnią Mieszkaniową (...)aD. J.zostało zawarte porozumienie w przedmiocie rozłożenia na raty zadłużenia czynszowego powstałego z tytułu użytkowania lokalu mieszkalnego.
(kserokopia pisma – k. 6, porozumienie – k. 7)
Na posiedzeniu zarządu Spółdzielni, które odbyło się 3 listopada 2011 r., została wyrażona wstępna zgoda na przyjęcieD. J.w poczet członków spółdzielni oraz na ustanowienie na jego rzecz spółdzielczego lokatorskiego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wŁ.na prawach pierwszeństwa po zmarłym członku spółdzielni –M. J.– pod warunkiem zgromadzenia wymaganego wkładu oraz spłaty zadłużenia czynszowego.
(pismo - k. 8)
D. J.spłacił zadłużenie, ale nie uregulował sprawy wkładu mieszkaniowego, nie przedłożył też dowodu przeprowadzenia postępowania o stwierdzenie nabycia spadku po zmarłejM. J.. Wobec tego, zarząd Spółdzielni w dniu 13 lutego 2013 r. uchylił uprzednio udzieloną zgodę.
(zaświadczenie – k. 11, pismo wraz z potwierdzeniem odbioru – k. 56, k. 57, k. 58)
Ostatecznie, w dniu 5 lipca 2018 r.Spółdzielnia Mieszkaniowa (...)wŁ.nie wyraziła zgody na przywrócenie ustawowo zakreślonego terminu oraz zawarcie umowy o ustanowienie na rzeczD. J.spółdzielczego lokatorskiego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wŁ..
(pismo – k. 12)
Powyższy stan faktyczny był niesporny. Sąd poczynił ustalenia faktyczne w oparciu o przedstawione do akt dokumenty. Żadne inne dowody nie zostały przez strony zgłoszone.
W powyższym stanie faktycznym, Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 1481§ 1 k.p.c.rozpoznanie sprawy i wydanie wyroku na posiedzeniu niejawnym może nastąpić, gdy po złożeniu przez strony pism procesowych i dokumentów, sąd uzna – mając na względzie całokształt przytoczonych twierdzeń i zgłoszonych wniosków dowodowych – że przeprowadzenie rozprawy nie jest konieczne.
W rozpoznawanej sprawie Sąd doszedł do przekonania, że zgromadzony materiał dowodowy stanowi wystarczającą podstawę z punktu widzenia istotności rozstrzygnięcia. Jednocześnie brak wniosków dowodowych wymagających przeprowadzenia rozprawy i zasada szybkości postępowania, wyrażona wart. 6 k.p.c.spowodowały, że Sąd orzekł na posiedzeniu niejawnym, uprzedzając o tym strony postanowieniem z dnia 19 lipca 2019 roku (k. 60).
W niniejszym postępowaniu powód wnosił o nakazanie pozwanej Spółdzielni zawarcia z nim umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa dolokalu nr (...)położonego wŁ.przyul. (...).
Podstawę prawną roszczenia, powołaną w uzasadnieniu pozwu, stanowiłart. 15 ust. 2 ustawy z dnia 15 grudnia 2000 r. o spółdzielniach mieszkaniowych(Dz. U. z 2018 r., poz. 845).
Przepis ten stanowi, że w przypadku wygaśnięcia spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego w następstwie śmierci uprawnionego, roszczenia o zawarcie umowy o ustanowienie spółdzielczego lokatorskiego prawa do lokalu mieszkalnego przysługuje jego osobom bliskim.
M. J.przysługiwało prawo do lokalu objętego pozwem. Z chwilą śmierci – w dniu 29 października 2010 r. – jej członkostwo w spółdzielni i prawo do lokalu wygasły, a osoby jej bliskie zyskały uprawnienie do ustanowienia na ich rzecz prawa do przedmiotowego lokalu.
Definicja osoby bliskiej została zawarta w ustawie w art. 2 ust. 5. Jako osobę bliską wskazano: zstępnego, wstępnego, rodzeństwo, dzieci rodzeństwa, małżonka, osobę przysposabiającą i osobę przysposobioną oraz osobę, która pozostawała faktycznie we wspólnym pożyciu z byłym uprawnionym.
Brzmienie obu przepisów nie uległo zmianie – powołana regulacja obowiązywała także w dacie zgonuM. J.. Na gruncie tych przepisów powód nie posiadał i nie posiada legitymacji czynnej do wystąpienia z roszczeniem;D. J.nie jest osobą bliskąM. J.w rozumieniu ustawy. Łączy go dalsze pokrewieństwo (także nie spełniające wymogów ustawy) z rodziną jej męża.
Z tych względów powództwo podlegało oddaleniu.
Na podstawieart. 102 k.p.c.Sąd odstąpił od obciążania powoda obowiązkiem zwrotu kosztów procesu. Z tych samych względów, w oparciu o art. 113 ust. 4 ustawy o kosztach sądowych w sprawach cywilnych (t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 785), powód został zwolniony od kosztów sądowych (nieuiszczonej części opłaty od pozwu w wysokości 8.870 zł).
Jak wyjaśnił Sąd Najwyższy: „zastosowanie przez Sądart. 102 k.p.c.powinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwood podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego” (postanowienie Sądu Najwyższego z 14.01.1974 r., sygn. akt II CZ 223/73).
W niniejszej sprawie Sąd uznał, że ze względów słusznościowych obciążenie pozwanego kosztami procesu stanowiłoby dla niego nadmierne obciążenie.Ze złożonych dokumentów wynika, że powód podjął trud spłaty zadłużenia związanego z zamieszkiwanym przez niego lokalem. Jednocześnie dochód w trzyosobowym gospodarstwie domowym wynosi 4.750 zł.
Z tych względów Sąd uznał, iż sytuacja rodzinna i majątkowa powoda uzasadnia odstąpienie od zasad ogólnych i nie obciążanie go kosztami procesu.
Wpływ na treść orzeczenia o kosztach miały także kwestie natury procesowej.
Zwraca uwagę przede wszystkim fakt, że strona pozwana, mimo braku legitymacji powoda do wystąpienia z żądaniem ustanowienia na jego rzecz prawa do lokalu, zachowała się w sposób, który wywołał u powoda przekonanie o przysługującym mu prawie; podjęte zostały decyzje oraz uchwały stanowiące swoistą promesę zawarcia umowy w przyszłości.
Ponadto, w niniejszej sprawie stan faktyczny oraz podstawa prawna dochodzonego roszczenia nie budziły żadnych wątpliwości – nie występowały jakiekolwiek komplikacje, uzasadniające szczególną potrzebę korzystania z pomocy prawnej. Natomiast do wypadków szczególnie uzasadnionych Sąd Najwyższy zalicza sytuację, gdy wysokość kosztów zastępstwa prawnego jest zbyt wygórowana w stosunku do stopnia zawiłości sprawy i nakładu pracy pełnomocnika (wyrok z dnia 21.05.1999 r., sygn. akt I PKN 59/99).
Jednocześnie Sąd nie wyznaczył rozprawy – po stronie pozwanej nie powstała konieczność stawiennictwa w Sądzie, co także nie spowodowało wydatków (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 07.09.1972 r., sygn. akt I PR 254/72, OSP z 1973 r., Nr 5, poz. 95).
Mając na uwadze powyższe, w przedmiocie kosztów postępowania orzeczono, jak w punkcie 2 wyroku.

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć powodowi wraz z pouczeniem o prawie, terminie i sposobie wniesienia apelacji.