Sąd Rejonowy w Legionowie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 980/18
Data wyroku: 2019-07-01 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Tomasz Kosiński
Podstawa prawna: art. 209 § 1 kk

Sygn. akt II K 980/18

UZASADNIENIE
Na podstawie całokształtu okoliczności ujawnionych w toku rozprawy głównej Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
OskarżonyA. B. (1)od 2005 roku pozostaje w związku małżeńskim zA. B. (2). Wcześniej od 2001 r. pozostawali oni w związku konkubenckim . Ze związku tegow dniu (...) urodziła sięich córkaR. B.,w dniu (...) urodziła sięich córkaN. B., zaśw dniu (...) urodziła sięich córkaL. B.. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 02 października 2008 r. sygn. akt III RC 199/08 zasądzono od oskarżonegoA. B. (1)na rzecz córkiR.B.alimenty w kwocie 500 zł miesięcznie płatne do rąk matkiA. B. (2)do dnia 10 każdego miesiąca z góry z ustawowymi odsetkami w przypadku płatności którejkolwiek z rat poczynając od dnia 07 lipca 2008 r. ( k. 6 ) . Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt III RC 192/10 zasądzono od oskarżonegoA. B. (1)na rzecz córkiN. B.alimenty w kwocie 500 zł miesięcznie płatne do rąk matkiA. B. (2)do dnia 15 każdego miesiąca z góry z ustawowymi odsetkami w przypadku płatności którejkolwiek z rat poczynając od dnia 01 lipca 2010 r. ( k. 4 ).
OskarżonyA. B. (1)w okresie 02.10.2008 r. do 11.08.2018 r. pracował dorywczo i uzyskiwał dochód co najmniej 1500 zł miesięcznie , jednak nie płacił alimentów na rzecz swoich córekR.B.iN. B., a egzekucja komornicza wobec niego w tym zakresie okazała się bezskuteczna ( k. 3 ) . Alimenty na rzeczR.B.iN. B.w łącznej kwocie 1000 zł miesięcznie był wpłacane przez OSP wL.z Fundusz Alimentacyjnego . OskarżonyA. B. (1)w okresie objętym aktem oskarżenia utrzymywał normalne relacje z córkami i z żonąA. B. (2)z którymi mieszka i kupował córkąR.B.iN. B.ubrania i rzeczy potrzebne do codziennego użytku oraz dawał im drobne sumy pieniędzy i prezenty z okazji urodzin. Fakt nie płacenie przez oskarżonegoA. B. (1)alimentów nie naraził jego córekN. B.iR.B.na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych .
A. B. (1)ma ukończone 47  lat ,  jest żonaty , ma na utrzymaniu  3  dzieci  , pracuje dorywczo i uzyskuje dochód 1500 zł miesięcznie , nie był karany ( k. 57 ), nie był leczony psychiatrycznie ani  odwykowo.
Sąd powyższy stan faktyczny ustalił na podstawie następujących dowodów : wyjaśnień oskarżonegoA. B. (1)( k. 23-25 ) , zeznań świadkaA. B. (2)( k. 15 ) oraz dowodów w postaci : zawiadomienia ( k. 1 ) , zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji ( k. 3 ) , decyzji ( k. 2 i 9 ) , wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt III RC 192/10 ( k. 4 ) , wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 02 października 2008 r. sygn. akt III RC 199/08 ( k. 6 ) , postanowienia ( k. 5 ) , sprzeciwu od wyroku nakazowego ( k. 46 ) i karty karnej ( k. 57 ) .
A. B. (1)stanął pod zarzutami iż :

1
W okresie od 02.10.2008 r do 11.08.2018 r wL.woj.(...), uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego wobecR.B.określonego Wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 02.10.2008 r. sygn. akt III RC 199/08 w kwocie 500 zł miesięcznie, przy czym łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń miesięcznych, to jest popełnienia czynu z zart. 209 § 1 k.k.

2
W okresie od 16.11.2010 r. do 11.08.2018 r. wL.woj.(...), uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego wobecN. B.określonego Wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 16.11.2010 r. sygn. akt III RC 192/10 w kwocie 500 zł miesięcznie, przy czym łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń miesięcznych to jest popełnienie czynu zart. 209 § 1 k.k.

OskarżonyA. B. (1)w postępowaniu przygotowawczym przyznał się do popełnienia zrzucanych mu czynów ( k. 23 ) i wyjaśnił iż w okresie objętym zarzutem aktu oskarżenia pracował dorywczo. Nie płacił zasądzonych przez Sąd na córkiR.iN.alimentów ale starał się dawać swojej żonieA. B. (2)pieniądze na potrzeby córek . Nie jest jednak w stanie spłacić całego zadłużenia alimentacyjnego ( k. 23-25 ) .
Sąd dał wiarę wyjaśnieniom oskarżonegoA. B. (1)jako jasnym , dokładnym i korespondującym z całością zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego zwłaszcza z zeznaniami świadka :A. B. (2)( k. 15 ) w zakresie jakim Sąd dał im wiarę oraz dokumentami w postaci : zawiadomienia ( k. 1 ) , zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji ( k. 3 ) , decyzji ( k. 2 i 9 ) , wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt III RC 192/10 ( k. 4 ) , wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 02 października 2008 r. sygn. akt III RC 199/08 ( k. 6 ) i postanowienia ( k. 5 ) .
Z wyjaśnień oskarżonegoA. B. (3)wynika wprost iż popełnił on zarzucane mu wpkt 1 i 2zarzutów czyny zart. 209 § 1 k.k..
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaA. B. (2)jako jasnym dokładnym , spójnym i logicznym.
Z zeznań świadkaA. B. (2)– żony oskarżonegoA. B. (1)wynika iż od 2005 r. pozostaje w związku małżeński z oskarżonym z którego mają 3 córki :N.,R.iL.. Wobec faktu iż oskarżony nie łożył na utrzymanie starszych córek w roku 2008 r. wystąpiła o zasądzenie alimentów na rzecz córkiR.a w roku 2010 o zasądzenie alimentów na rzecz córkiN.. Na obie córki zostały zasądzone alimenty po 500 zł miesięcznie , których oskarżonyA. B. (1)nie płaci . Wobec bezskuteczności egzekucji komorniczej wobec oskarżonegoA. B. (1)otrzymuje świadczenie alimentacyjne w łącznej kwocie 1000 zł z OSP wL.. ŚwiadekA. B. (2)wskazała iż oskarżonyA. B. (1)łoży na utrzymanie najmłodszej córkiL.i dlatego nie występowała o zasadzenie na nią alimentów od oskarżonego . Ponadto świadekA. B. (2)wskazała iż oskarżonyA. B. (1)w okresie objętym aktem oskarżenia pracował dorywczo ale nie wie ile zarabiał miesięcznie bo jej nigdy nie mówił . OskarżonyA. B. (1)kupuje jednak starszymi córką ubrania i rzeczy potrzebne do codziennego użytku i daje im drobne sumy pieniędzy . ŚwiadekA. B. (2)wskazała że nie płacenie przez oskarżonegoA. B. (1)alimentów nie naraził ich córekN.iR.B.na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych ( k. 15 ) .
Sąd dał w pełni wiarę dowodom z dokumentów , albowiem dokumenty powyższe zostały sporządzone przez funkcjonariuszy publicznych , nie zainteresowanych rozstrzygnięciem w sprawie , a zatem nie mających logicznego powodu , by przedstawiać nieprawdziwy stan rzeczy w dokumentach . Brak jest na tych dokumentach jakichkolwiek śladów podrobienia bądź przerobienia .
Sąd dał ponadto wiarę wszystkim ujawnionym na rozprawie dokumentom. Ich autentyczność i wiarygodność nie była kwestionowana przez żadną ze stron, ani nie stoi w sprzeczności z żadnym innym dowodem, a tym samym nie budzi wątpliwości.
Sąd zważył, co następuje:
Przepisart. 209 § 1 k.k.( w brzmieniu obowiązującym od 31 maja 2017 r. ) stanowi , iż karze podlega , kto  uchyla się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości orzeczeniem sądowym, ugodą zawartą przed sądem albo innym organem albo inną umową, jeżeli łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące. Natomiast zgodnie z treściąart. 209 § 1a k.k.jeżeli sprawca czynu określonego w§ 1naraża osobę uprawnioną na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych. Aktualne brzmienie przepisówart. 209 k.k.nadane zostało ustawą z dnia 23 marca 2017 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny orazustawy o pomocy osobom uprawnionym do alimentów(Dz. U. z 2017 r. poz. 952). Jak wynika z uzasadnienia projektu ustawy (nr 1193), wprowadzone zmiany „skutkują nowym brzmieniem przepisu, oderwanym od dotychczasowych znamion w postaci «uporczywości» uchylania się od obowiązku alimentacyjnego i skutku w postaci «narażenia osoby uprawnionej na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych». Znamiona te rodzą wiele kontrowersji zarówno w doktrynie jak i w orzecznictwie, nie sprzyjając stabilności judykatów i nie przyczyniając się do pełnej karnoprawnej ochrony osób pokrzywdzonych”. Przedmiotem ochrony są rodzina i instytucja opieki; chodzi o zabezpieczenie materialnych podstaw egzystencji dla osób najbliższych sprawcy oraz tych, których prawa w tym zakresie wynikają z orzeczenia sądowego lub ustawy (Szewczyk (w:) Zoll II, s. 902; por. też postanowienie SN z dnia 20 kwietnia 2001 r., V KKN 47/01, OSP 2002, z. 3, poz. 43, z glosą Wąska, tamże). Wyrażany bywa też pogląd, że przedmiotem ochrony jest także prawo do alimentacji .
Strona przedmiotowa przestępstwa stypizowanego wart. 209 § 1 k.k.wyraża się w uchylaniu się od wykonania obowiązku alimentacyjnego określonego co do wysokości ciążącego na sprawcy. Celowym zabiegiem ustawodawcy była rezygnacja z penalizacji uchylania się od wszelkiego rodzaju świadczeń alimentacyjnych jedynie na rzecz świadczeń określonych co do wysokości (tj. świadczeń pieniężnych), bowiem w praktyce tylko z taką formą niewykonywanych świadczeń alimentacyjnych mają do czynienia organy ścigania i sądy w postępowaniu karnym. W przepisachart. 209 k.k.zrezygnowano ze znamienia uporczywości uchylania się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego, które to implikowało problemy interpretacyjne (choć zwykle wskazywano, że znamię uporczywości łączy w sobie dwa elementy: jeden z nich (subiektywny) charakteryzuje postępowanie sprawcy od strony podmiotowej, a polega na szczególnym nastawieniu psychicznym wyrażającym się w nieustępliwości, chęci postawienia na swoim, drugi zaś element (obiektywny), polega na trwaniu takiego stanu rzeczy przez pewien dłuższy czas (np. na wstrzymywaniu się z zapłatą kolejnych rat alimentacyjnych co najmniej przez 3 miesiące lub płacenie ich nieregularnie albo w kwotach znacznie niższych od należnych) - por. uchwała SN z dnia 9 czerwca 1976 r., VI KZP 13/75, OSNKW 1976, nr 7-8, poz. 86). W aktualnym stanie prawnym dla bytu przestępstwa zart. 209 § 1 k.k.konieczne jest, aby łączna wysokość zaległości powstałych wskutek uchylania się od wykonania obowiązku alimentacyjnego stanowiła równowartość co najmniej 3 świadczeń okresowych albo jeżeli opóźnienie zaległego świadczenia innego niż okresowe wynosi co najmniej 3 miesiące. A zatem np. w sytuacji, gdy na sprawcy ciąży obowiązek alimentacyjny ustalony w wysokości 1500 zł miesięcznie, a wpłaca on jedynie po 500 zł miesięcznie, wówczas po pięciu miesiącach wysokość zaległości będą wynosiły 5000 zł, tak więc znamiona przedmiotowe zastaną zrealizowane (bowiem równowartość co najmniej trzech świadczeń okresowych wynosi 4500 zł). W przypadku opóźnienia zaległego świadczenia innego niż okresowe musi ono wynosić co najmniej 3 miesiące (a zatem widać tu jednak wyraźne nawiązanie do znamienia uporczywości na gruncie sprzed nowelizacjiart. 209 k.k.).
Jak słusznie zauważył SN w uchwale z dnia 9 czerwca 1976 r., VI KZP 13/75, OSNKW 1976, nr 7-8, poz. 86: „Uchylanie się od obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentacji zachodzi wtedy, gdy zobowiązany mając obiektywną możliwość wykonania tego obowiązku, nie dopełnia go ze złej woli” (por. również wyrok SN z dnia 5 stycznia 2001 r., V KKN 504/00, Prok. i Pr.-wkł. 2001, nr 6, poz. 3 oraz wyrok SA we Wrocławiu z dnia 16 marca 2016 r., II AKa 7/16, LEX nr 2025526). Podobny pogląd wyraził SN w postanowieniu z dnia 17 kwietnia 1996 r., II KRN 204/96, Prok. i Pr.-wkł. 1996, nr 11, poz. 4: „W pojęciu „uchyla się” mieści się negatywny stosunek psychiczny osoby zobowiązanej do wykonania nałożonego na nią obowiązku, który sprawia, że mimo obiektywnej możliwości jego wykonania, sprawca tego obowiązku nie wypełnia, gdyż wypełnić nie chce lub też zlekceważył obowiązek nałożony wyrokiem. Ten negatywny stosunek winien być wykazany stosownymi dowodami”.
Niealimentacja jest przestępstwem indywidualnym, jego sprawcą może być bowiem jedynie osoba zobowiązana do alimentacji na rzecz innej osoby na mocy ustawy lub orzeczenia sądowego.
Przestępstwo niealimentacji ( określone wart. 209 § 1 k.k.) może być popełnione jedynie umyślnie, w obu postaciach zamiaru. Wydaje się również, że nie ma przeszkód, aby znamię skutku określone wart. 209 § 1a k.k.(tzn. narażenia na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych) mogło być objęte zarówno zamiarem bezpośrednim, jak i ewentualnym ( za Marek Mozgawa ( red. ) , Kodeks karny . Komentarz aktualizowany ).
W powyższej sprawie oskarżonyA. B. (1)wypełnił wszystkie znamiona przestępstwa zart. 209 § 1 k.k.opisanego wpkt. 1 i 2zarzutów . OskarżonyA. B. (3)w okresie od 02.10.2008 r. do 11.08.2018 r wL.woj.(...), uchylał się od wykonania obowiązku alimentacyjnego wobecR.B.określonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 02.10.2008 r. sygn. akt III RC 199/08 w kwocie 500 zł miesięcznie. Łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń miesięcznych. Ponadto oskarżonyA. B. (1)w okresie od 16.11.2010 r. do 11.08.2018 r. wL.woj.(...), uchylał się od wykonywania obowiązku alimentacyjnego wobecN. B.określonego wyrokiem Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 16.11.2010 r. sygn. akt III RC 192/10 w kwocie 500 zł miesięcznie. Łączna wysokość powstałych wskutek tego zaległości stanowi równowartość co najmniej 3 świadczeń miesięcznych. OskarżonyA. B. (1)w okresie od 02.10.2008 r do 11.08.2018 r. pracował dorywczo , jednak nie płacił alimentów na rzecz swoich córekR.B.iN. B., a egzekucja komornicza wobec niego w tym zakresie okazała się bezskuteczna ( k. 3 ) . Alimenty na rzeczR.B.iN. B.w łącznej kwocie 1000 zł miesięcznie był wpłacane z Fundusz Alimentacyjnego.Fakt ten wynika wprost z zeznań świadkaA. B. (2)( k. 15 ) . Fakt popełnienia przez oskarżonegoA. B. (1)czynu zart. 209 § 1 k.k.opisanego w pkt. 1 i 2 zarzutów potwierdzają ponadto dowody w postaci : zawiadomienia ( k. 1 ) , zaświadczenia o bezskuteczności egzekucji ( k. 3 ) , decyzji ( k. 2 i 9 ) , wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 16 listopada 2010 r. sygn. akt III RC 192/10 ( k. 4 ) , wyroku Sądu Rejonowego w Legionowie III Wydział Rodzinny i Nieletnich z dnia 02 października 2008 r. sygn. akt III RC 199/08 ( k. 6 ) i postanowienia ( k. 5 ) . Należy wskazać iż oskarżonyA. B. (1)w postępowaniu przygotowawczym przyznał się do popełnienia czynów zart. 209 § 1 k.k.opisanych wpkt. 1 i 2zarzutów ( k. 23 ) .
Należy podnieść iż świetle ustalonej linii orzecznictwa uchylanie się od obowiązku łożenia na utrzymanie osoby uprawnionej do alimentacji zachodzi dopiero wtedy, gdy zobowiązany, mając obiektywną możliwość wykonania tego obowiązku, nie dopełnia go ze złej woli. Musi to więc być zachowanie umyślne, w którym wyraża się szczególne nastawienie psychiczne sprawcy (element subiektywny), a z drugiej strony - stan uchylania się trwający przez określony dłuższy czas (element obiektywny). Ten negatywny stosunek sprawcy do ciążącego na nim obowiązku musi być wykazany stosownymi dowodami (por. wyrok SN z dnia 17 kwietnia 1996 r., II KRN 204/96, Orz. Prok. i Pr. 1996, nr 11, poz. 4), przy czym nie są istotne motywy kształtujące takie nastawienie sprawcy. Jeśli zaś chodzi o obiektywny element uchylania się, to w cytowanej uchwale z dnia 9 czerwca 1976 r. dotyczącej przestępstw przeciwko rodzinie (VI KZP 13/75 ) ( tak Andrzej Marek Komentarz do art. 209 kodeksu karnego ) . W powyższej sprawie te przesłanki niewątpliwie zostały spełnione . Należy wskazać iż w okresie objętym aktem oskarżenia oskarżonyA. B. (1)miał obiektywną możliwość wywiązywania się z obowiązku alimentacyjnego o czym świadczy fakt iż łoży on na utrzymanie najmłodszej córkiL. B.. Fakt ten wynika z zeznań świadkaA. B. (2)( k. 15 ) . Należy wskazać w okresie objętym aktem oskarżenia oskarżonyA. B. (1)pracował dorywczo i miał możliwość płacenie bieżących alimentów na rzecz córek oraz spłatę zadłużenie z tytułu zaległych alimentów. Ponadto z zeznań świadkaA. B. (2)wynika że nie płacenie przez oskarżonegoA. B. (1)alimentów nie naraził ich córekN.iR.B.na niemożność zaspokojenia podstawowych potrzeb życiowych.
Z tych względów zarówno okoliczności sprawy , jak i wina oskarżonegoA. B. (1)odnośnie popełnienia przez niego czynów zart. 209 § 1 k.k.opisanych wpkt. 1 i 2zarzutów nie budzą wątpliwości .
Wymierzając oskarżonemuA. B. (1)karę Sąd wziął pod uwagę zarówno okoliczności obciążające jaki i łagodzące.
Niewątpliwą okolicznością obciążającą jest duży stopień społecznej szkodliwości popełnionego przez oskarżonego czynu przejawiający się w charakterze naruszonego przez oskarżonego dobra jakim jest rodzina i obowiązek opieki.
Za okoliczność łagodząca Sąd uznał fakt iż oskarżonyA. B. (1)nie był dotychczas karany ( k. 57 ) .
Orzekając o karze Sąd wymierzył oskarżonemuA. B. (1)
- za czyn zart. 209 § 1 k.k.opisany wpkt. 1zarzutów karę ograniczenia wolności w wymiarze 10 ( dziesięciu ) miesięcy, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne wskazanej przez Sąd w wymiarze 20 ( dwudziestu ) godzin miesięcznie,
- za czyn zart. 209 § 1 k.k.opisany wpkt. 1zarzutów karę ograniczenia wolności w wymiarze 10 ( dziesięciu ) miesięcy, polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne wskazanej przez Sąd w wymiarze 20 ( dwudziestu ) godzin miesięcznie .
Na podstawieart. 85 § 1 k.k.iart. 86 § 1 k.k.Sąd orzekł wobec oskarżonegoA. B. (1)karę łączną biorąc za podstawę kary ograniczenia wolności orzeczone w punkcie 1 i 2 wyroku i wymierza oskarżonemuA. B. (1)karę łączną ograniczenia wolności w wymiarze 1 ( jednego ) roku i 4 ( czterech ) miesięcy , polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne wskazanej przez Sąd w wymiarze 20 ( dwudziestu ) godzin miesięcznie.
Orzeczona wobec oskarżonegoA. B. (1)kara łączna ograniczenia wolności w wymiarze 1 ( jednego ) roku i 4 ( czterech ) miesięcy , polegającą na wykonywaniu nieodpłatnej, kontrolowanej pracy na cele społeczne wskazanej przez Sąd w wymiarze 20 ( dwudziestu ) godzin miesięcznie spełnia wymogi zarówno prewencji indywidualnej jak i generalnej, a także odpowiada stopniowi zawinienia i społecznej szkodliwości czynu. Winna spełnić wobec oskarżonego funkcję wychowawczą i powstrzymać go w przyszłości od popełnienia podobnych czynów.
Na podstawieart. 34 § 3 k.k.w zw. zart. 72 § 1 pkt. 3 k.k.Sąd zobowiązał oskarżonegoA. B. (1)do wykonywania ciążącego na nim obowiązku łożenia na utrzymanie małoletnich dzieciR.B.iN. B.w okresie wykonywania kary ograniczenia wolności . Orzeczenie tego obowiązku spełnia wobec oskarżonegoA. B. (1)cele zarówno wychowawcze jak i zapobiegnie popełnieniu przez niego podobnych przestępstw w przyszłości.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.i zwolnił oskarżonegoA. B. (1)w całości od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych biorąc pod uwagę dochody oskarżonego .
Z uwagi na powyższe Sąd orzekł jak w wyroku.