Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1245/19
Data wyroku: 2019-12-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Grzegorz Tyrka
Słowa kluczowe: Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 138 ustawy emerytalnej , art. 84 fus , art. 477^14^§2

Sygn. aktVIII U 1245/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 grudnia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

sędzia Grzegorz Tyrka

Protokolant

Agata Kędzierawska

po rozpoznaniu w dniu3 grudnia 2019 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawyKlubu Sportowego (...)R.-B.wR.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
ozwrot nienależnie wypłaconych świadczeń
na skutek odwołaniaKlubu Sportowego (...)R.-B.wR.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
z dnia18 kwietnia 2019  r.nr(...)
z dnia5 czerwca 2019  r.nr(...)

1
umarza postępowanie w zakresie odsetek od nienależnie wypłaconego świadczenia za okres od 13 maja 2014 roku do 18 kwietnia 2019 roku;

2
zmienia zaskarżone decyzje w ten sposób, że ustala, iżKlub Sportowy (...)R.-B.wR.nie jest zobowiązany do zwrotu wypłaconych na rzeczJ. B.świadczeń emerytalnych w kwocie 11 367,19 zł (jedenaście tysięcy trzysta sześćdziesiąt siedem złotych i dziewiętnaście groszy) za okres od dnia 1 maja 2014 roku do dnia 30 kwietnia 2019 roku;

3
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.na rzeczKlubu Sportowego (...)R.-B.wR.kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.

(-) sędzia Grzegorz Tyrka
Sygn. akt VIII U 1245/19

UZASADNIENIE
Decyzją z 18 kwietnia 2019r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.na podstawieart.84 ust.6 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychzobowiązałKlub Sportowy (...)R.–B.wR.do zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń za okres od 1 maja 2014r. do 30 kwietnia 2019r. w kwocie 11 367,19 zł i odsetek za okres od 13 maja 2014r. do 18 kwietnia 2019r., to jest do dnia wydania decyzji w kwocie 1 976,27 zł, w związku z bezpodstawnym dokonaniem wypłaty emeryturyJ. B.od 1 maja 2014r. do 30 kwietnia 2019r. Organ rentowy wskazał, że obciążenie obowiązkiem zwrotu tych należności jest uzasadnione, gdyż świadczenia zostały wypłacone w zawyżonej wysokości w wyniku błędnie wystawionych zaświadczeń potwierdzających okres wykonywania umowy zlecenia.
Decyzją z 5 czerwca 2019r. organ rentowy zmienił decyzję z 18 kwietnia 2019r. w ten sposób, że zobowiązałKlub Sportowy (...)wR.do zwrotu odsetekod nienależnego świadczenia od dnia doręczenia decyzji zmienianej do dnia zwrotu kwoty nienależnie wypłaconego świadczenia.
W odwołaniu od decyzji z 18 kwietnia 2019r.Klub Sportowy (...)wR.zaskarżył ją w całości domagając się jej zmiany przez orzeczenie, że płatnik nie jest zobowiązany do zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń za okres od 1 maja 2014r.do 30 kwietnia 2019r. w kwocie 11 367,19 zł i odsetek ustawowych za opóźnienie za okresod 13 maja 2014r. do 18 kwietnia 2019r., to jest do dnia wydania decyzji, w kwocie1 976,27 zł. Odwołujący wniósł także o zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego od organu rentowego na rzecz płatnika według norm przepisanych.
W uzasadnieniu odwołujący wskazał, żeJ. B.pozostawał w zatrudnieniuw oparciu o umowę zlecenia u płatnika i w związku z tym stosowne dokumenty księgowe były przez płatnika składek wystawiane. Płatnik nie poświadczał okoliczności nieprawdziwych, wskazywał wyłącznie, że ubezpieczonyJ. B.u płatnika składek pobrał określone wynagrodzenie brutto, zaś obowiązkiem organu rentowego była weryfikacja przekazywanych dokumentów. Nadto odwołujący podniósł, że w świetle orzecznictwa Sądu Najwyższego odsetki powinny obciążać dłużnika dopiero od doręczenia decyzji organu rentowego stwierdzającej obowiązek zwrotu oraz, że możliwość żądania zwrotu nienależnie pobranych świadczeń jest ograniczona czasowo i stąd organ rentowy nie może żądać zwrotu świadczeń za okres dłuższy niż 3 lata.
W odwołaniu od decyzji z 5 czerwca 2019r.Klub Sportowy (...)R.–B.wR.domagał się zmiany zaskarżonej decyzji w części w jakiej zmieniona decyzja pozostaje bez zmian przez orzeczenie, że płatnik nie jest zobowiązanydo zwrotu nienależnie wypłaconych świadczeń za okres od 1 maja 2014r. do 30 kwietniaw kwocie 11 367,19 zł i odsetek ustawowych za opóźnienie za okres od dnia doręczenia decyzji zmienianej. Odwołujący wniósł także o zasądzenie od organu rentowego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W piśmie procesowym z 22 lipca 2019r.Klub Sportowy (...)R.–B.wR.wskazał, że wyraża zgodę na zmianę decyzji w zakresie okresu od 13 maja 2014r. do 30 kwietnia 2019r. i umorzenie postępowania w tym zakresie.
W odpowiedzi na odwołanie od decyzji z 18 kwietnia 2019r. organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonej decyzji oraz umorzenie postępowania w części dotyczącej żądania odsetek za okres od 13 maja 2019r. do 30 kwietnia 2019r., bowiem decyzją z 5 czerwca 2019r. zmieniającą decyzję z 18 kwietnia 2019r. organ rentowy zaspokoił częściowo roszczenie odwołującego.
W odpowiedzi na odwołanie od decyzji z 5 czerwca 2019r. organ rentowy wniósło jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w tej decyzji.
Sąd połączył sprawy do wspólnego rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
decyzją z 25 listopada 2005r. organ rentowy przyznałJ. B.prawodo emerytury od 13 grudnia 2005r.
Odnośnie okresu objętego sporemJ. B.celem przeliczenia świadczenia przedkładał w organie rentowym zaświadczenia sporządzone przezKlub Sportowy (...)R.Śl.-B.z 23 maja 2014r., 30 czerwca 2014r., 30 września 2014r., 9 stycznia 2015r., 31 marca 2015r., 30 czerwca 2015r., 31 grudnia 2015r., 31 marca 2016r., 30 czerwca 2016r., 30 września 2016r., 31 grudnia 2016r., 31 marca 2017r., 30 czerwca 2017r., 2 października 2017r., 29 grudnia 2017r., 30 marca 2018r., 30 czerwca 2018r., 28 września 2018r., 31 grudnia 2018r., że jest zatrudniony w ww. Klubie od 2 listopada 2006r. do nadal. Zaświadczenia te były podpisywane przezK. W.zatrudnioną wKlubie Sportowym (...)na stanowisku głównej księgowej.
Decyzją z 29 maja 2014r. i kolejnymi decyzjami organ rentowy przeliczał świadczenieJ. B.doliczając następne okresy jego zatrudnienia i łącznie uwzględniając okres od 1 maja 2014r. do 30 kwietnia 2019r.
Pismem z 7 stycznia 2019r. organ rentowy zwrócił się doKlubu Sportowego (...)o nadesłanie zaświadczenia potwierdzającego wszystkie okresy wykonywania umów zlecenia dotyczącychJ. B.z uwagi na rozbieżności wynikające z dokumentów zgłoszeniowych z danymi zawartymi w zaświadczeniu z 31 grudnia 2018r.
W odpowiedzi na powyższeKlub Sportowy (...)potwierdził okresy wykonywania umów zleceńJ. B.przypadające na okres sporny: od 1 stycznia do 31 maja 2014r., od 1 do 31 lipca 2014r., od 1 września do 31 grudnia 2014r., od 1 stycznia do 31 lipca 2015r., od 1 września do 31 grudnia 2015r., od 1 stycznia do 31 lipca 2016r., od 1 września 2016r. do 31 grudnia 2018r.
Następnie organ rentowy wydał decyzje zaskarżone.
Z zeznań świadkaK. W.wynika, że zaświadczenia potwierdzające zatrudnienieJ. B.sporządzała ona na gotowych formularzach i nie sprawdziław jakich okresach umowy zlecenia były zawierane.
RównocześnieKlub Sportowy (...)przekazywał do organu rentowego druki(...) P (...)dotyczące zatrudnieniaJ. B.. Druki te nie były wystawiane w okresach, w którychJ. B.nie pracował.
/ dowód z: akt ZUS, zeznań świadkaK. W./
Sąd zważył, co następuje:
OdwołaniaKlubu Sportowego (...)wR.zasługują na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 84 ust. 1, 2, 3 i 6 ustawy z 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych( Dz.U z 2019r. poz.300 ) osoba, która pobrała nienależne świadczenie z ubezpieczeń społecznych, jest obowiązana do jego zwrotu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, w wysokości i na zasadach określonych przepisami prawa cywilnego, z uwzględnieniemust. 11.
Za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważa się:
1) świadczenia wypłacone mimo zaistnienia okoliczności powodujących ustanie prawado świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;
2) świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzania w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.
Nie można żądać zwrotu kwot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych za okres dłuższy niż ostatnie 12 miesięcy, jeżeli osoba pobierająca świadczenia zawiadomiła organ wypłacający świadczenia o zajściu okoliczności powodujących ustanie prawa do świadczeń albo wstrzymanie ich wypłaty, a mimo to świadczenia były nadal wypłacane, a w pozostałych przypadkach - za okres dłuższy niż ostatnie 3 lata.
Jeżeli pobranie nienależnych świadczeń zostało spowodowane przekazaniem przez płatnika składek lub inny podmiot nieprawdziwych danych mających wpływ na prawodo świadczeń lub na ich wysokość, obowiązek zwrotu tych świadczeń wraz z odsetkami,o których mowa w ust. 1, obciąża odpowiednio płatnika składek lub inny podmiot ( ust.6 ).
W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia czy odwołującyKlub Sportowy (...)R.–B.wR.jest zobowiązany do zwrotu świadczeń za okres 1 maja 2014r. do 30 kwietnia 2019r. wraz z odsetkami ustalonymi decyzją zamienną z 5 czerwca 2019r., na podstawie art.84 ust.6 ustawy systemowej.
W wyroku z 28 stycznia 2015r., I UK 206/14 Sąd Najwyższy stwierdził, że przesłanką odpowiedzialności płatnika na podstawie powyższego przepisu jest wina płatnika w niewykonaniu lub nienależytym wykonaniu przekazania organowi rentowemu wymaganych informacji, polegająca na niedochowaniu należytej staranności.
Z przeprowadzonego postępowania dowodowego wynika, żeKlub Sportowy (...)faktycznie sporządził doJ. B.za okres objęty sporem zaświadczenia zawierające błędne informację co do okresu jego zatrudnienia na podstawie umowy zlecenia. Jednocześnie jednak przekazywał do tego organu imienne raporty miesięczne - druki(...) P (...)prawidłowo wyłącznie za okresy, w którychJ. B.faktycznie pracował na podstawie umów zlecenia. Nie było zatem żadnych przeszkód ku temu, aby organ rentowy skonfrontował ze sobą treść tak złożonych dokumentów i następnie wobec ujawnienia nieścisłości wszczął odpowiednie postępowanie wyjaśniające w tym zakresie niezwłocznie po otrzymaniu zaświadczeń od odwołującego Klubu. Umożliwiłoby to prawidłowe ustalenie wysokości emeryturyJ. B.od samego początku. W orzecznictwie sądów powszechnych ukształtowane jest stanowisko, zgodnie z którym organ rentowy odpowiedzialny za wypłatę świadczeń z ubezpieczeń społecznych nie jest zwolniony z dokładnego, merytorycznego zbadania kierowanej do niego dokumentacji. Jeśli natomiast pobranie nienależnych świadczeń spowodowane było nie tylko błędem płatnika, ale i organu rentowego, nie można żądać od płatnika składek zwrotu tych świadczeń (wyrok Sądu Najwyższego z 25 lutego 2015r., II UK 127/14; wyroki Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 6 grudnia 2001r., III AUa 768/01 i z 9 grudnia 2008r., III AUa 1227/08 ).
Nie ulega wątpliwości, że organ rentowy, pomimo ciążącego na nim obowiązku,nie wszczął stosownej procedury przed wydaniem decyzji o przeliczeniu wysokości emerytury, a skoro tak to nie można przypisać płatnikowi składek winy za nienależnie pobrane przezJ. B.świadczenia emerytalne. Zaniedbanie przez organ rentowy w/w obowiązku, pozwala na przyjęcie, że do pobrania przezJ. B.nienależnego świadczenia nie doszło wyłącznie na skutek błędu płatnika składek. W świetle stanowiska przyjętego przez powołane orzecznictwo sądowe taka sytuacja wyklucza zastosowanie wobec płatnika składek art. 84 ust.6 ustawy systemowej i przeniesienie na niego obowiązku zwrotu tych nienależnie pobranych świadczeń.
W konsekwencji powyższego Sąd z mocyart. 47714§ 2 k.p.c.w punkcie 2 wyroku zmienił zaskarżone decyzje w ten sposób, że ustalił, iżKlub Sportowy (...)R.–B.wR.nie jest zobowiązany do zwrotu wypłaconych na rzeczJ. B.świadczeń emerytalnych w kwocie 11 367,19 zł za okres od 1 maja 2014r. do 30 kwietnia 2019r.
W pkt 1 wyroku Sąd na mocyart. 47713k.p.c.umorzył postępowanie odnośnie odsetek od nienależnie wypłaconego świadczenia za okres od 13 maja 2014r. do 18 kwietnia 2019r., gdyż w tym zakresie organ rentowy uwzględnił żądanie odwołującego Klubu i zmienił decyzję z 18 kwietnia 2019r. kolejną decyzją zaskarżoną z 5 czerwca 2019r.
O kosztach zastępstwa procesowego Sąd orzekł na podstawieart.98 k.p.c.w związku z §9 ust.2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych ( Dz.U. z 2018r., poz.265 ).
(-) sędzia Grzegorz Tyrka