Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III APz 2/19
Data wyroku: 2019-02-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Barbara Białecka, Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk, Romana Mrotek
Słowa kluczowe: Koszty procesu
Podstawa prawna: art. 102 kpc

Sygn. akt III APz 2/19

POSTANOWIENIE
Dnia 14 lutego 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Romana Mrotek
Sędziowie: SA Barbara Białecka(spr.)
SO (del.) Gabriela Horodnicka - Stelmaszczuk
po rozpoznaniu w dniu 14 lutego 2019 r. na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaM. Ł.
przeciwko(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwM.
o rentę wyrównawczą
na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Okręgowego w Koszalinie IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zawarte w punkcie II wyroku z dnia 19 października 2018 r., sygn. akt IV P 25/17

p o s t a n a w i a :

1
oddalić zażalenie,

2
zasądzić od powoda na rzecz pozwanej kwotę 300 (trzysta) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu zażaleniowym, odstępując od obciążenia powoda tymi kosztami w pozostałej części.

SSA Barbara Białecka SSA Romana Mrotek SSO (del.) Gabriela Horodnicka
-Stelmaszczuk

Sygn. akt III APz 2/19

UZASADNIENIE
Zaskarżonym rozstrzygnięciem Sąd Okręgowy w Koszalinie, po oddaleniu powództwaM. Ł.w sprawie o zasądzenie od pozwanej(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwM.renty wyrównawczej, w pkt II. zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 5.625,66 zł tytułem zwrotu kosztów procesu i nie obciążał powoda pozostałymi kosztami postępowania.
Jako materialnoprawną podstawę orzeczenia w przedmiocie kosztów procesu Sąd I instancji wskazałart. 98 i 99 k.p.c.oraz§ 2 ust. 1 i 2w zw.§ 11 ust. 1 pkt 2w zw.§ 6 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(Dz. U z 2013 r., poz. 490 ze zm. – t.j.). Jednocześnie Sąd ten uznał, że nakład pracy pełnomocnika pozwanej uzasadniał zasądzenie dwukrotności stawki minimalnej oraz poniesione przez pełnomocnika pozwanej koszty procesu w postaci kosztów przejazdu do Sądu w łącznej kwocie 225,66 zł. W pozostałym zakresie Sąd nie obciążył powoda kosztami postępowania, nie znajdując podstaw do zasądzenia na rzecz strony pozwanej kosztów zastępstwa procesowego w wysokości trzykrotności stawki minimalnej.
Zażalenie na to rozstrzygnięcie wniósł powód, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na przyjęciu, że sytuacja materialna i życiowa powoda, okoliczności sprawy oraz charakter dochodzonego roszczenia nie stanowią szczególnie uzasadnionego wypadku, by mimo wyniku procesu nie obciążać powoda kosztami postępowania w tak znacznej wysokości. Nadto, powód zarzucił Sądowi niezastosowanie dyspozycjiart. 102 k.p.c., odnoszącej się do możności nieobciążania kosztami strony przegrywającej w wypadkach szczególnie uzasadnionych.
W uzasadnieniu zażalenia skarżący uszczegółowił podniesione zarzuty, wskazując między innymi, że z uwagi na obrażenia, jakich doznał, będąc zatrudnionym u pozwanej, ma orzeczony umiarkowany stopień niepełnosprawności, co znacząco wpływa na możliwość znalezienia zatrudnienia. Aktualnie powód jest osobą bezrobotną i utrzymuje się jedynie z renty w kwocie 700,25 zł miesięcznie. Zdaniem żalącego, Sąd I instancji nie wziął pod uwagę, że gdyby nie zaniechania pozwanej, do jakich doszło w okresie zatrudnienia powoda w firmie, powód nie byłby zmuszony do wytoczenia niniejszego procesu. Z uwagi zaś na skutki wypadku, jakich doznał, sytuacja życiowa skarżącego jest trudna. Jednocześnie, powód zaznaczył, że jego żonaA. Ł., z którą prowadzi wspólne gospodarstwo domowe, otrzymuje miesięczne wynagrodzenie w kwocie 1.800 zł netto. Wysokość miesięcznych kosztów utrzymania rodziny uniemożliwia powodowi i jego żonie poczynienie jakichkolwiek oszczędności. Dodatkowo, okres trwania przedmiotowego postępowania, jak również konieczność sporządzenia dodatkowych opinii biegłych była podyktowana wyłącznie pogorszeniem się stanu zdrowia powoda lub jego hospitalizacją.
W oparciu o powyższą argumentację skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez odstąpienie od obciążania powoda kosztami postępowania.
W odpowiedzi na zażalenie pozwana wniosła o jego oddalenie w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania zażaleniowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w postępowaniu procesowym sąd orzeka o zwrocie kosztów w każdym orzeczeniu kończącym sprawę według jednej z następujących zasad: odpowiedzialności za wynik procesu, stosunkowego rozdzielenia kosztów, wzajemnego zniesienia kosztów, słuszności i zawinienia. Zgodnie zart. 98 § 1 k.p.c., wyrażającym podstawową zasadę ponoszenia przez strony kosztów procesu, strona przegrywająca sprawę, obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi na jego żądanie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Reguła ta jest uzupełniona zasadami kompensacji, słuszności i zawinienia (art. 100do 104 iart. 110 k.p.c.). Oparcie rozstrzygnięcia o kosztach procesu na jednej z uzupełniających zasad orzekania o kosztach, powinno być poprzedzone stwierdzeniem, że sytuacja zaistniała w sprawie wskazuje na celowość wyłączenia normy ogólnej. Możliwość obciążenia strony przegrywającej jedynie częścią kosztów albo nieobciążenia jej w ogóle tymi kosztami, uzależniona jest, stosownie doart. 102 k.p.c., od wyłonienia się w sprawie wypadków szczególnie uzasadnionych.
Przepisart. 102 k.p.c.nie konkretyzuje pojęcia wypadków szczególnie uzasadnionych, pozostawiając ich kwalifikację, przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności danej sprawy, sądowi (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 grudnia 1973 r., II CZ 210/73, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 2012 r. III CZ 10/12, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 stycznia 2012 r. IV CZ 117/11, postanowieniu z dnia 11 lutego 2010 r., I CZ 112/09, postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 kwietnia 2012 r. III CZ 17/12). Podstawę do jego zastosowania stanowią konkretne okoliczności danej sprawy, przekonujące o tym, że w danym przypadku obciążenie strony przegrywającej kosztami procesu na rzecz przeciwnika byłoby rażąco niezgodne z zasadami słuszności, niesprawiedliwe. Należą do nich okoliczności związane z przebiegiem sprawy - charakter zgłoszonego roszczenia, jego znaczenie dla strony, subiektywne – ale mające jakiekolwiek merytoryczne, obiektywne uzasadnienie - przekonanie o zasadności roszczenia, przedawnienie roszczenia oraz leżące poza procesem - sytuacja majątkowa i życiowa strony (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 17 kwietnia 2013 r. V CZ 124/12).
Przy ocenie przesłanek zart. 102 k.p.c.należy przede wszystkim wziąć pod uwagę fakty związane z samym przebiegiem procesu, tj. podstawę oddalenia żądania, zgodność zamiarów stron w sprawach dotyczących stosunku prawnego, który może być ukształtowany tylko wyrokiem, szczególną zawiłość lub precedensowy charakter sprawy, a ponadto sposób prowadzenia procesu przez stronę przegrywającą albo niesumienne lub oczywiście niewłaściwe postępowanie strony wygrywającej, która w ten sposób wywołała proces i koszty połączone z jego prowadzeniem.
Jednocześnie, Sąd Apelacyjny w niniejszym składzie w pełni podziela stanowisko Sądu Najwyższego, wyrażone w postanowieniu z dnia 26 stycznia 2012r. (III CZ 10/12), a następnie potwierdzone w postanowieniu z dnia 23 maja 2012r. (III CZ 25/12) stanowiące, iż ocena sądu, czy zachodzi wypadek szczególnie uzasadniony, o którym mowa wart. 102 k.p.c., ma charakter dyskrecjonalny, oparty na swobodnym uznaniu, kształtowanym własnym przekonaniem oraz oceną okoliczności rozpoznawanej sprawy, w związku z czym w zasadzie nie podlega kontroli instancyjnej i może być podważona przez sąd wyższej instancji tylko wtedy, gdy zastosowanie (bądź nie) przez sądart. 102 k.p.c.nie zostało w ogóle uzasadnione lub jeżeli nastąpiło z rażącym naruszeniem reguł przewidzianych w tym przepisie. Ocena stanów faktycznych pod kątem dopuszczalności zastosowania zasady słuszności odnośnie do obowiązku zwrotu kosztów procesu pozostawiona została bowiem sądowi orzekającemu w sprawie, który powinien kierować się w tym zakresie własnym poczuciem sprawiedliwości. Niewątpliwie, wskazane powyżej stanowisko Sądu Najwyższego, ogranicza zakres rozpoznania zażalenia na postanowienie o kosztach procesu przez Sąd II instancji, a w konsekwencji „uszczupla” możliwość modyfikowania przez Sąd II instancji rozstrzygnięcia o kosztach, opartego na podstawieart. 102 k.p.c., jedynie do przypadków, gdy nieobciążenie strony przegrywającej kosztami procesu, bądź też obciążenie w całości czy części, byłoby rażąco niesprawiedliwe.
Odnosząc powyższe uwagi do materiału procesowego w niniejszej sprawie stwierdzić należy, że powód upatruje podstaw do odstąpienia od obciążenia go kosztami postępowania na rzecz strony wygrywającej postępowanie w przedstawionych w zażaleniu względach, dotyczących jego statusu majątkowego i osobistego. W tym miejscu wyjaśnić należy, co wielokrotnie wskazywano też w dotychczasowym orzecznictwie, iż wzgląd wyłącznie na sytuację majątkową strony przegrywającej proces nie może co do zasady uzasadniać zastosowaniaart. 102 k.p.c.Nadto, mając na uwadze okoliczności niniejszej sprawy, wskazać należy, że w ocenie powoda, to pozwana ponosi odpowiedzialność za zaistniały w dniu 1 czerwca 2006r. wypadek oraz stanowiące jego konsekwencje niepowodzenia życiowe oraz zawodowe skarżącego, w tym konieczność dochodzenia na drodze sądowej renty wyrównawczej.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, powyższe okoliczności nie znalazły jednak potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym. Sąd Apelacyjny zauważa, że powód, wytaczając powództwo i to we wskazanej wysokości, winien liczyć się z koniecznością poniesienia ewentualnych kosztów postępowania. Nikt nie może bowiem z góry zakładać, że zostanie zwolniony od obowiązku ponoszenia kosztów sądowych, czy tym bardziej obowiązku zwrotu kosztów na rzecz strony przeciwnej w razie oddalenia żądania. Jednocześnie, nie bez znaczenia pozostaje okoliczność, że od daty zdarzenia do daty wytoczenia przez powoda przedmiotowego powództwa minęło ponad 10 lat. W tym czasie powód podejmował zatrudnienie, choćby w charakterze ochroniarza współce (...) sp. z o.o.wŁ., czy też wspomagał żonę w prowadzonej przez nią działalności gospodarczej. Dodatkowo, w okresie od kwietnia do listopada 2015 r. otrzymał od pozwanej około 150.000 zł tytułem zapłaty należności orzeczonych wyrokiem Sądu Okręgowego w Koszalinie z 9 września 2014 r. (sygn. akt IV P 8/12). Stąd też, w ocenie Sądu Odwoławczego, skarżący, chcąc wystąpić na drogę sądową winien był poczynić stosowne oszczędności, licząc się z ryzykiem przegrania procesu.
Nadto, podnoszone w zażaleniu okoliczności, stanowiące subiektywne odczucie zasadności zgłoszonego roszczenia, nie podważają prawidłowości rozstrzygnięcia Sądu I instancji. Sąd Okręgowy wnikliwie rozważył całokształt okoliczności sprawy, dokonał oceny sytuacji zdrowotnej, majątkowej oraz życiowej powoda, jak również okoliczności związanych z przebiegiem samego procesu. Ocenie tej nie można przypisać cech dowolności. Tylko zaś w sytuacji rażącej niesprawiedliwości można byłoby mówić o zasadności zażalenia, a takiej w niniejszej sprawie nie stwierdzono.
Biorąc zatem pod uwagę wszystkie okoliczności niniejszej sprawy, zdaniem Sądu Odwoławczego, przerzucanie ciężaru finansowego niniejszej sprawy na stronę pozwaną nie znajduje uzasadnienia, albowiem możliwość skorzystania z instytucji przewidzianej wart. 102 k.p.c.warunkowana jest rozpatrzeniem wszystkich okoliczności sprawy, a nie tylko tych dotyczących osoby i warunków skarżącego.
Tym samym Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.oddalił zażalenie jako niezasadne.
O kosztach postępowania zażaleniowego Sąd Apelacyjny orzekł, na podstawieart. 98w zw. zart. 102 k.p.c., biorąc pod uwagę przede wszystkim niewielki nakład pracy pełnomocnika strony wygrywającej w postępowaniu zażaleniowym.
SSA Barbara Białecka SSA Romana Mrotek SSO (del.) Gabriela Horodnicka-
Stelmaszczuk