Sąd Okręgowy w Warszawie
XXV Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XXV C 2590/19
Data wyroku: 2019-10-25 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Tomasz Gal

Sygn. akt XXV C 2590/19

POSTANOWIENIE
Dnia 25 października 2019 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie XXV Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący:  sędzia Tomasz Gal
po rozpoznaniu w dniu 25 października 2019 r. w Warszawie na posiedzeniu niejawnym sprawy z powództwaJ. D.
przeciwko(...)S.A. wW.

o zapłatę
w przedmiocie wniosku powoda o zabezpieczenie roszczenia
postanawia:

1
zabezpieczyć roszczenieJ. D.w stosunku do(...)S.A. wW.o zapłatę kwoty 109.576,55 zł (sto dziewięć tysięcy pięćset siedemdziesiąt sześć złotych, 55/100) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie i kosztami procesu oraz kosztami postępowania zabezpieczającego poprzez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Narodowy Bank Polski na rzecz(...)S.A. wW.do kwoty 125.593,55 zł (sto dwadzieścia pięć tysięcy pięćset dziewięćdziesiąt trzy złote, 55/100),

2
oddalić wniosek w pozostałym zakresie,

3
oddalić wniosek powoda o zwrócenie się do Narodowego Banku Polskiego o podanie informacji o numerze rachunku bankowego pozwanego.

UZASADNIENIE
Powód wniósł o zasądzenie od(...)SA wW.kwoty 109.576,55 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie.
Jednocześnie powód wniósł o zabezpieczenie tego roszczenia wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie i kosztami procesu oraz kosztami postępowania zabezpieczającego poprzez:

1
zabezpieczenie wierzytelności na majątku pozwanego,

2
zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego prowadzonego przez Narodowy Bank Polski na rzecz(...)S.A. wW.do kwoty 125.593,55 złotych.

W ramach wniosku o zabezpieczenie powód wystąpił o zwrócenie się do NBP o podanie numeru rachunku bankowego pozwanego w NBP.
W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, że jest klientem pozwanego banku, a konkretnie przeznaczonego dla zamożnych klientów oddziału tegobanku (...). Wskazał, że posiadał w tym banku lokatę terminową bankową, którą w dniu 4.10.2017 r. na skutek telefonicznej namowy bankieraM. G.zatrudnionego w w/w banku zlikwidował, a za środki uzyskane z tej lokaty także za namową w/w bankiera nabył obligacje imienne serii RI wyemitowane przez(...) S.A.wW.i oferowane w ramach oferty niepublicznej za kwotę 100.000 zł (10 obligacji po 10.000 zł każda). Powód podkreślił, że w/w bankier zapewnił go, że ulokowanie kapitału w te obligacje stanowi inwestycje finansową bezpieczną tak samo jak lokata bankowa, a dodatkowo przynosi ona większy zysk niż lokata bankowa, a ponadto zapewnił, że pozwany bank jako pośrednik w sprzedaży tych obligacji gwarantuje swoim kapitałem zwrot zainwestowanego kapitału oraz zwrot odsetek umownych od kapitału na poziomie 6 % rocznie. W przypadku skorzystania z tej oferty inwestycyjnej w/w bankier zaproponował możliwość likwidacji w/w lokaty bankowej bez utraty prawa do odsetek z tej lokaty. Jednocześnie bankier oświadczył powodowie, że ten powinien podjąć decyzję inwestycyjną natychmiast z uwagi na bliski termin końca oferty. Wobec faktu, że powód przebywał wówczas pozaW.w/w bankier zaproponował powodowi dokonanie w/w inwestycji w sposób nie wymagający osobistej obecności powoda. Powód wyraził zgodę na te propozycję. Po kilku minutach od rozmowy z bankierem powód otrzymał elektronicznie propozycję nabycia w/w obligacji z(...) S.A.wW.wraz z wypełnionym formularzem przyjęcia propozycji. Powód podkreślił, że z(...) S.A.wW.nie pozostawał w żadnym stosunku prawnym i zdziwił go fakt, że podmiot ten dysponował jego danymi osobistymi. Po następnych kilku minutach otrzymał od w/w bankiera elektronicznie informacje z danymi do przelewu, a po godzinie potwierdzenie, że pieniądze zostały wpłacone. Powód podkreślił, że nie wyraził pisemnej zgody na w/w transakcję i nie otrzymał warunków emisji obligacji, ponadto nie przeprowadzono z nim rozmowy sprawdzającej czy przedmiotowe obligacje są produktem odpowiednim dla powoda (brak ankiety MIFID).
Powód wskazał, ze pozwany nie mógł prowadzić działalności maklerskiej, gdyż nie posiadał zezwolenia w tym zakresie, ani tez statut pozwanego nie przewidywał wykonywania takiej działalności, ponadto pozwany nie pełnił funkcji agenta firmy inwestycyjnej dla(...) S.A.wW.. Powyższe, zdanie powoda, oznacza, że pozwany nie miał prawa oferować powodowi tych obligacji. Powód zaznaczył, że z tego względu pozwany dnia 13.11.2018 r. został wpisany na listę ostrzeżeń publicznych Komisji Nadzoru Finansowego, a dodatkowo KNF skierował w tym zakresie zawiadomienie do Prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa (obrót instrumentami finansowymi bez zezwolenia).
Powód podniósł, że na skutek zachowania pozwanego utracił środki zainwestowane w w/ obligacje oraz uzyskał części zysku od zainwestowanego kapitału, albowiem emitent obligacji nie wykupił ich w terminie i nie wypłacił części odsetek. Powód otrzymał odsetki tylko za dwa pierwsze okresy odsetkowe.
Powód wskazał, że wobec braku wykupu obligacji powód w piśmie z dnia 6 marca 2019 r. uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli dotyczącego nabycia obligacji jako oświadczenia złożonego pod wpływem błędu.
Jednocześnie powód wskazał, że w piśmie z dnia 11 lipca 2019 r. skierowanym do emitenta obligacji zawarł oświadczenie o odstąpieniu od umowy nabycia obligacji na podstawieart. 491 kci zarazem zażądał zwrotu kwoty kapitału i zapłaty niewypłaconych odsetek.
Powód zaznaczył, że dnia 1.08.2019 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydaldecyzję nr (...), w której uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę polegającą na oferowaniu przez pozwanego obligacji(...) S.A.oraz całą procedurę dotycząca tego, wskazując m.in., że bezprawne było gwarantowanie zysku z obligacji korporacyjnych, jaki co do zwrotu kapitału.
W ocenie powoda przedstawiony przez niego stan faktyczny uzasadnia zgłoszone roszczenie, przy czym powód wskazał różne potencjalne podstawy prawne odpowiedzialności pozwanego:

1
art. 471 kcw związku z twierdzeniem o zawarciu pomiędzy powodem a pozwanym umowy o doradztwo inwestycyjne,

2
art. 415 kc,

3
art. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym.

Według powoda pozwany powinien odpowiadać jako bezpośredni sprawca szkody lub też jako pomocnik (art. 422 kc).
Jako szkodę powód wskazał kwotę zainwestowanego i utraconego kapitału w wysokości 100.000 zł oraz kwotę 9.576,55 zł jako niewypłacone odsetki umowne od kapitału.
W zakresie wniosku o zabezpieczenie powód podniósł, że brak zabezpieczenia uniemożliwi wykonanie wyroku z uwagi na trudną sytuacje finansową pozwanego (k. 3 – 29).
Sąd uznał za uprawdopodobnione następujące okoliczności:
J. D.był klientem pozwanego banku, a konkretnie przeznaczonego dla zamożnych klientów oddziału tegobanku (...). Powód posiadał w tym banku lokatę terminową bankową, którą w dniu 4.10.2017 r. na skutek telefonicznej namowy bankieraM. G.zatrudnionego w w/w banku zlikwidował, a za środki uzyskane z tej lokaty także za namową w/w bankiera nabył obligacje imienne serii RI wyemitowane przez(...) S.A.wW.i oferowane w ramach oferty niepublicznej za kwotę 100.000 zł (10 obligacji po 10.000 zł każda). W/w bankier zapewnił powoda, że ulokowanie kapitału w te obligacje stanowi inwestycje finansową bezpieczną tak samo jak lokata bankowa, a dodatkowo przynosi ona większy zysk niż lokata bankowa, a ponadto zapewnił, że pozwany bank jako pośrednik w sprzedaży tych obligacji gwarantuje swoim kapitałem zwrot zainwestowanego kapitału oraz zwrot odsetek umownych od kapitału na poziomie 6 % rocznie. Wobec faktu, że powód przebywał wówczas pozaW.w/w bankier zaproponował powodowi dokonanie w/w inwestycji w sposób nie wymagający osobistej obecności powoda. Powód wyraził zgodę na te propozycję. Po kilku minutach od rozmowy z bankierem powód otrzymał elektronicznie propozycję nabycia w/w obligacji z(...) S.A.wW.wraz z wypełnionym formularzem przyjęcia propozycji. Po następnych kilku minutach otrzymał od w/w bankiera elektronicznie informacje z danymi do przelewu, a po godzinie potwierdzenie, że pieniądze zostały wpłacone.
Pozwany w dniu 4 października 2017 r. nie mógł prowadzić działalności maklerskiej, gdyż nie posiadał zezwolenia w tym zakresie, ani tez statut pozwanego nie przewidywał wykonywania takiej działalności. Pozwany dnia 13.11.2018 r. został wpisany na listę ostrzeżeń publicznych Komisji Nadzoru Finansowego wobec prowadzenia aktywności na rynku w zakresie oferowania instrumentów finansowych oraz doradztwa inwestycyjnego mimo braku zezwoleń KNF. KNF skierowała w tym zakresie zawiadomienie do Prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa (obrót instrumentami finansowymi bez zezwolenia).
Emitent obligacji nie wykupił ich w terminie i nie wypłacił części odsetek. Powód otrzymał odsetki tylko za dwa pierwsze okresy odsetkowe.
Powód wobec braku wykupu obligacji powód w piśmie z dnia 6 marca 2019 r. uchylił się od skutków prawnych oświadczenia woli dotyczącego likwidacji lokaty terminowej i polecenia przelewu celem sfinansowania nabycia obligacji jako oświadczenia złożonego pod wpływem błędu.
Ponadto powód w piśmie z dnia 11 lipca 2019 r. skierowanym do emitenta obligacji zawarł oświadczenie o odstąpieniu od umowy nabycia obligacji na podstawieart. 491 kci zarazem zażądał zwrotu kwoty kapitału i zapłaty niewypłaconych odsetek.
Dnia 1.08.2019 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydałdecyzję nr (...), w której uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę polegającą na oferowaniu przez pozwanego obligacji(...) S.A.oraz całą procedurę dotycząca tego, wskazując m.in., że pozwany wprowadzał konsumentów błąd w toku oferowania obligacji korporacyjnych emitowanych przez(...) S.A.poprzez rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji co do gwarancji zysku z obligacji oraz co do gwarancji bezpieczeństwa tych obligacji poprzez przekazywania informacji konsumentom, że obligacje te są bezpieczne jak lokata bankową, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową (k. 36 i nast. – odpis KRS pozwanego, k. 56 – wydruk ze strony internetowej pozwanego, k. 58 -zestawienie transakcji, k. 60 – korespondencja elektroniczna zM. G., k. 62 i nast.. - propozycja nabycia obligacji, k. 66 i nast. – formularz zapisu na obligacje, k. 68 – potwierdzenie nabycia obligacji, k. 70 – komunikat KNF, k. 72 i nast. – statut, k. 120 – lista ostrzeżeń publicznych KNF ze wzmianką o zawiadomieniu Prokuratury, k. 137 i nast. – odstąpienie od umowy, k. 148 – oświadczenie o uchyleniu się od skutków oświadczenia złożonego pod wpływem błędu, k. 158 i nast., k. 204 i nast. – raporty dotyczące sytuacji finansowej pozwanego, k. 200 - uchwała zarządu(...) S.A.wW., k. 262 i nast. – komunikat UOKiK, k. 265 i nast. – komunikat Prokuratury Regionalnej wW., k. 276 i nast. – decyzja Prezesa UOKiK z 1.08.2019 r.).
Sąd na zasadzie prawdopodobieństwa zważył, co następuje:
Wniosek o zabezpieczenie podlegał uwzględnieniu w zakresie w jakim powód domagał się zabezpieczenia poprzez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego pozwanego.
Zgodnie zart. 730 § 1 k.p.c.w każdej sprawie cywilnej podlegającej rozpoznaniu przez sąd lub sąd polubowny można żądać udzielenia zabezpieczenia, przy czym zgodnie zart. 7301§ 1 k.p.c., udzielenia zabezpieczenia może żądać każda strona lub uczestnik postępowania, jeżeli uprawdopodobni roszczenie oraz interes prawny w jego udzieleniu.
Zasadność wniosku o udzielenie zabezpieczenia warunkowana jest zatem istnieniem dwóch przesłanek, które powinny zachodzić kumulatywnie – konieczne jest uprawdopodobnienie roszczenia, któremu udzielona ma być tymczasowa ochrona oraz wykazanie interesu prawnego w udzieleniu zabezpieczenia.
Pojęcie interesu prawnego sprecyzowane zostało w§ 2 art. 7301k.p.c., zgodnie z którym interes prawny w udzieleniu zabezpieczenia istnieje wtedy, gdy brak zabezpieczenia uniemożliwi lub poważnie utrudni wykonanie zapadłego w sprawie orzeczenia lub w inny sposób uniemożliwi lub poważnie utrudni osiągnięcie celu postępowania w sprawie.
Uprawdopodobnienie roszczenia przejawia odformalizowany charakter, co skutkuje brakiem konieczności przedstawienia niepodważalnych dowodów (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z 15 czerwca 2015r., sygn. I ACz 1036/15), jednak twierdzenie uprawnionego o istnieniu roszczenia musi być poparte jakimiś źródłami (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 24 lutego 2014 r., sygn. I ACz 283/14).
W ocenie Sądu z poczynionych powyżej ustaleń wynika, że powód uprawdopodobnił roszczenie odszkodowawcze wobec pozwanego. Uznane przez Sąd za prawdopodobne okoliczności pozwalają na przyjęcie, że na aktualnym etapie postępowania odpowiedzialność odszkodowawcza pozwanego wobec powoda może zostać potraktowana jako prawdopodobna na każdej ze wskazanych podstaw prawnych (odpowiedzialność odszkodowawcza kontraktowa na podstawieart. 471 kclub odpowiedzialność odszkodowawcza deliktowa na podstawieart. 415 kclub na podstawieart. 12 ust. 1 pkt 4 ustawy o przeciwdziałaniu nieuczciwym praktykom rynkowym). Ostateczne ustalenie konkretnej podstawy prawnej odpowiedzialności pozwanego stanie się możliwe dopiero po przeprowadzeniu całego postępowania dowodowego. Powód uprawdopodobnił fakt nabycia obligacji, uprawdopodobnił okoliczności ich nabycia, w tym udział pracownika pozwanego w ich nabyciu, a w szczególności bezprawny charakter czynności podejmowanych przez pracownika pozwanego wobec powoda skutkujących nabyciem tych obligacji. Powód uprawdopodobnił także wysokość szkody wynikającą z braku zwrotu zainwestowanego kapitału i braku wypłaty części odsetek w zakresie wskazanym przez powoda. W tym miejscu należy podnieść, że co do zakresu szkody (brak uzyskania świadczenia pieniężnego) uprawdopodobnienie sprowadza się do samego twierdzenia powoda, albowiem w przypadku zobowiązania polegającego na świadczeniu wierzyciel nie jest w stanie wykazać okoliczności negatywnej, czyli braku otrzymania świadczenia.
Przedstawiciel pozwanego, przedstawiając ofertę nabycia nie wyjaśnił powodowi ryzyka związanego z zakupem oferowanych obligacji, a nawet zapewnił go, że przedmiotowe obligacje korporacyjne są tak samo bezpieczne jak lokata oraz że bank daje gwarancje zysku i zwrotu kapitału. Należy podkreślić, że taki stan rzeczy znajduje uprawdopodobnienie w decyzji Prezesa UOKiK. Otóż dnia 1.08.2019 r. Prezes Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów wydałdecyzję nr (...), w której uznał za praktykę naruszającą zbiorowe interesy konsumentów praktykę polegającą na oferowaniu przez pozwanego obligacji(...) S.A.oraz całą procedurę dotycząca tego, wskazując m.in., że pozwany wprowadzał konsumentów błąd w toku oferowania obligacji korporacyjnych emitowanych przez(...) S.A.poprzez rozpowszechnianie nieprawdziwych informacji co do gwarancji zysku z obligacji oraz co do gwarancji bezpieczeństwa tych obligacji poprzez przekazywania informacji konsumentom, że obligacje te są bezpieczne jak lokata bankową, co stanowi nieuczciwą praktykę rynkową (k. 262 i nast. – komunikat UOKiK, k. 276 i nast. – decyzja Prezesa UOKiK z 1.08.2019 r.).
Pozwany w dniu 4 października 2017 r. nie mógł prowadzić działalności maklerskiej, gdyż nie posiadał zezwolenia w tym zakresie, ani tez statut pozwanego nie przewidywał wykonywania takiej działalności. Powyższe znajduje uprawdopodobnienie w czynnościach podejmowanych przez Komisję Nadzoru Finansowego. Otóż pozwany dnia 13.11.2018 r. został wpisany na listę ostrzeżeń publicznych Komisji Nadzoru Finansowego wobec prowadzenia aktywności na rynku w zakresie oferowania instrumentów finansowych oraz doradztwa inwestycyjnego mimo braku zezwoleń KNF. KNF skierowała w tym zakresie zawiadomienie do Prokuratury o możliwości popełnienia przestępstwa (obrót instrumentami finansowymi bez zezwolenia) - (k. 70 – komunikat KNF, k. 72 i nast. – statut, k. 120 – lista ostrzeżeń publicznych KNF ze wzmianką o zawiadomieniu Prokuratury).
Jednocześnie powód wskazał, że formularz zapisu na obligacje został za niego wypełniony przez inną osobę. Słusznie powód wskazał, że przedstawiciel pozwanego nie posiadał skutecznego umocowania do złożenia w jej imieniu formularza zapisu na obligacje. Zgodnie z art. 42 ust. 1 ustawy z 15 stycznia 2015 r. o obligacjach zapis na obligacje lub przyjęcie propozycji nabycia obligacji składa się na piśmie pod rygorem nieważności. Zapis na obligacje lub przyjęcie propozycji nabycia obligacji mogą zostać złożone w postaci elektronicznej, jeżeli emitent w warunkach emisji tak postanowił. Zgodnie natomiast zart. 99 § 1 k.c.jeżeli do ważności czynności prawnej potrzebna jest szczególna forma, pełnomocnictwo do dokonania tej czynności powinno być udzielone w tej samej formie.
W tym stanie rzeczy Sąd uznał roszczenie powoda za uprawdopodobnione.
W ocenie Sadu został także uprawdopodobniony interes prawny w rozumieniuart. 7301§ 2 k.p.c.w żądaniu udzielenia zabezpieczenia, gdyż powód wykazał, że istnieje ryzyko utrudnienia lub uniemożliwienia wykonania orzeczenia w przypadku późniejszego uwzględnienia powództwa. Wniosek taki potwierdza trudna sytuacja finansowa pozwanego wynikająca z dokumentów przedstawionych przez powoda (k. 158 i nast., k. 204 i nast. – raporty dotyczące sytuacji finansowej pozwanego, k. 200 - uchwała zarządu(...) S.A.wW.).
W konsekwencji wniosek powoda o udzielenie zabezpieczenia należało uznać za uzasadniony w zakresie sposobu zabezpieczenia polegającego na zajęciu wierzytelności na rachunku bankowym pozwanego. Wskazany przez powoda sposób zabezpieczenia jest podstawowym sposobem zabezpieczenia roszczeń pieniężnych o jakim mowa wart. 747 pkt 1 k.p.c., a udzielenie zabezpieczenia w takim zakresie nie będzie stanowiło nadmiernego obciążenia dla pozwanego. Zgodnie zart. 736 § 1 k.p.c.wniosek o udzielenie zabezpieczenia powinien odpowiadać wymaganiom przepisanym dla pisma procesowego, a nadto zawierać: 1) wskazanie sposobu zabezpieczenia, a w sprawach o roszczenie pieniężne także wskazanie sumy zabezpieczenia; 2) uprawdopodobnienie okoliczności uzasadniających wniosek. Stosowanie do § 3 wskazana w§ 1suma zabezpieczenia nie może być wyższa od dochodzonego roszczenia liczonego wraz z odsetkami do dnia wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia oraz z kosztami wykonania zabezpieczenia. Suma ta może obejmować także przewidywane koszty postępowania. W wyżej określonym zakresie wniosek powoda spełnia przedstawione wymogi.
Jednocześnie Sąd oddalił wniosek powoda o zwrócenie się do NBP o podanie numeru rachunku bankowego pozwanego, albowiem formułując wniosek o zabezpieczenie poprzez zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego powód nie ma obowiązku wskazywania numeru rachunku bankowego (por. M. Manowska w: KPC. Komentarz. Tom II. Art. 506 – 1217, wyd. III).
Sąd oddalił wniosek o zabezpieczenie jedynie w części, a mianowicie w zakresie w jakim powód sformułował wniosek o zabezpieczenie na majątku pozwanego, albowiem ustawodawca w przepisieart. 747 kpcprzewidział zamknięty katalog sposób zabezpieczenia roszczeń pieniężnych. Wśród tych sposobów nie ma sposobu zabezpieczenia w postaci „zabezpieczenia na majątku”.
Mając na uwadze powyższe Sąd orzekł jak w sentencji.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)