Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 48/19
Data wyroku: 2019-02-05 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Bezwzględny powód odwoławczy
Podstawa prawna: art. 439§1 pkt 7 kpk

Sygn. akt IV Ka 48/19

UZASADNIENIE
Apelacje prokuratora i obrońcy odniosły ten skutek, że w wyniku ich rozpoznania zaszła konieczność uchylenia zaskarżonego wyrokuw zakresie rozstrzygnięciao środku karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych oraz powiązanego z nim zobowiązania oskarżonego do zwrotu dokumentu prawa jazdy i przekazania sprawyw tej częścido ponownego rozpoznania. W toku kontroli instancyjnej potwierdzono bowiem zarzucone w tych apelacjach uchybienie proceduralne stanowiące bezwzględną przyczynę odwoławczą wymienioną wart. 439 § 1 pkt 7 kpk, co nie pozostawiło Sądowi Odwoławczemu żadnego wyboru – musiał zaskarżony wyrokw tej części uchylić.
Przechodząc do szczegółów – w zaskarżonym wyroku zachodzi sprzeczność w treści zawartego w punkcie 2 orzeczenia o środku karnym w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, uniemożliwiająca jego wykonanie. Sąd Rejonowy orzekł bowiem w punkcie 2 wyroku zakaz prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 ( czterech) lat. Zapis cyfrowy dotyczący okresu tego zakazu różni się od zapisu słownego. Rozprawa nie była nagrywana, więc nie da się odtworzyć, w jaki sposób odczytano ten zapis, a więc jakiej treści wyrok w tym zakresie ogłoszono. Realia sprawy uprawdopodabniają orzeczenie zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych zarówno na okres 3, jak i na okres 4 lat – żadne z tych rozstrzygnięć nie jest wykluczone ( oskarżony miał 0,69 mg/l alkoholu w wydychanym powietrzu). Obecny na publikacji wyroku obrońca ( k. 61 v) również w swojej apelacji podniósł zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej twierdząc, że nie jest w stanie określić, jaki okres zakazu miałby podlegać wykonaniu.
W tym miejscu należy odpowiedzieć na trzy pytania:

-

czy wewnętrzna sprzeczność wyroku mogłaby być usunięta w trybie jego wykładni przeprowadzonej na podstawie ar. 13§ 1 kkw;

czy wyrok taki mógłby zostać konwalidowany poprzez sprostowanie go w trybieart. 105 kpk;

wreszcie, czy lektura uzasadnienia zaskarżonego wyroku może „wybronić” go przez zarzutem wewnętrznej nie dającej się usunąć sprzeczności uniemożliwiającej wydanie wyroku ( i pozwolić na jego wykładnię lub sprostowanie).

Na wszystkie trzy w/w pytania należy odpowiedzieć negatywnie.Poniżej zostanie to wykazane.

    Co do wykładni wyroku– w piśmiennictwie nie budzi kontrowersji przekonanie o tym, że z sytuacją w której „sprzeczność uniemożliwia wykonanie” orzeczenia, mamy do czynienia wówczas, gdy usunięcie tej sprzeczności nie jest możliwe w trybieart. 13 § 1 kkw. Zgodnie z tym przepisem organ wykonujący orzeczenie oraz każdy, kogo orzeczenie bezpośrednio dotyczy, może zwrócić się do sądu, który je wydał o rozstrzygnięcie wątpliwości co do wykonania orzeczenia lub zarzutów co do obliczenia kary (

    por. P. Hofmański, E. Sadzik, K. Zgryzek -Kodeks postępowania karnego. Tom II. Komentarz. Warszawa 2007, str 694; T. Grzegorczyk - Komentarz.Kodeks postępowania karnegoorazustawa o świadku koronnym. 5 wydanie, str. 946). Oczywiste jest, że postanowienie wydane na podstawieart. 13 § 1 kkwma służyć jedynie wyjaśnieniu wątpliwości, które mogą powstać na skutek nie dość precyzyjnych (dokładnych), czy ogólnych, sformułowań zawartych w orzeczeniu lub w związku ze zdarzeniami, które zaistniały po jego wydaniu.

    Nie może ono natomiast dokonywać zmian lub uzupełnień orzeczenia(

    por. postanowienie Sądu Najwyższego z 2 marca 1976 r. VI KRN 14/76, OSNPG 1976, z. 6, poz. 59 oraz M.Rogalski - Glosa do postanowienia Sądu Najwyższego z 19 kwietnia 2005 r. II KO 75/04 OSP 2006, z. 4, str. 39),

    ani też inaczej - wbrew jego treści - rozstrzygać o kwestiach zasadniczych, dotyczących bytu czy zakresu odpowiedzialności skazanego, a także rozmiaru kary i środków karnych,

      nawet wówczas, gdy samo uzasadnienie orzeczenia dowodzi ich merytorycznej niesłuszności.Przyjęcie bowiem dopuszczalności dokonywania w tym trybie takich korekt byłoby jaskrawym pogwałceniem zawartych w ustawie karnej procesowej unormowań, przede wszystkim, ale bynajmniej nie wyłącznie tych, które dotyczą jedynie dopuszczalnych możliwości wzruszania prawomocnych orzeczeń (

    por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z 2009-04-16, IV KK 61/09 opubl: Orzecznictwo Sądu Najwyższego w Sprawach Karnych rok 2009, Nr 1, poz. 922).

    Legalną drogą usuwania pomyłek o charakterze merytorycznym, zaistniałych w orzeczeniach sądowych jest korzystanie ze zwykłych lub nadzwyczajnych środków zaskarżenia.Natomiast całkowicie niedopuszczalnym zabiegiem jest wykorzystanie trybu przewidzianego wart. 13 kkwdo bezpośredniej zmiany merytorycznej treści orzeczenia. Postanowienia wydawane na podstawie powołanego przepisu służą

    jedynie wyjaśnieniu wątpliwości wynikających z

      niekwestionowanej

     treści rozstrzygnięcia podlegającego ewentualnej interpretacji lub powstających w związku z wydarzeniami, które nastąpiły albo ujawniły się już po ich wydaniu, a mają znaczenie dla

    procesu wykonywania kary. Nie do przyjęcia jest natomiast wykorzystanie tego trybu do

    ingerowania w treść wyroku podlegającego wykonaniu(

    por. postanowienie Sądu Najwyższego - Izba Karna z 2012-06-21, III KK 155/12).
Co do sprostowania wyroku- nie byłoby również dopuszczalne krygowanie wewnętrznie sprzecznej treści wyroku w trybie sprostowania oczywistej omyłki pisarskiej. Przepisart. 105 kpkzezwala na sprostowanie orzeczenia lub zarządzenia tylko w zakresie oczywistej omyłki pisarskiej i rachunkowej,niedopuszczalne natomiast jest sprostowanie w tym trybie błędnych rozstrzygnięć sądu co do winy i kary. W drodze prostowania oczywistej omyłki pisarskiejnie można zatem zmieniać lub uzupełniać merytorycznych elementów wyroku(por. wyrok Sądu Najwyższego - Izba Karna z 2010-03-18, III KK 25/10 Opubl: Prokuratura i Prawo rok 2010, Nr 7-8, poz. 13, str. 9 oraz T. Grzegorczyk, K.P.K. Komentarz, Zakamycze 2003, wyd. III). Próba konwalidowania tego wyroku przez wydawanie postanowienia o sprostowaniu byłaby z góry skazana na niepowodzenie – utrwalony jest bowiem pogląd, żesprostowanie w trybie określonym wart. 105 kpkmerytorycznych elementów wyroku nie pociąga za sobą skutków prawnych(por. wyrok SN z 3 kwietnia 2006 r., V KK 482/05, post. SN z 16 grudnia 2009 r., IV KK 347/09).
Co do treści uzasadnienia wewnętrznie sprzecznego wyroku- niczego nie zmienia również fakt, że w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku mowa jest o orzeczeniu środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych na okres 3 lat ( s. 5 uzasadnienia). Nie może to usprawiedliwiać prostowania takiego wyroku w trybieart. 105 kpkani dokonywania jego wykładni w tym kierunku w trybieart. 13 § 1 kkw. W orzecznictwie podnosi się, żeuzasadnienie wyroku nie stanowi integralnego elementu tego orzeczenia, atym samym nie może ono być podstawą do występowania w trybieart. 13 § 1 kkwo wyjaśnienie przez Sąd, który wydał orzeczenie, wątpliwości co do jego wykonania ani nie może dostarczać argumentów do prostowania wyroku w trybieart. 105 kpk(zob. np. uzasadnienie postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 15 września 2010 r., II KK 42/10, OSNKW 2010, z. 11, poz. 101).
Podsumowując – z powyższego wynika, że w zaskarżonym wyroku zachodzi sprzeczność w treści zawartego w punkcie 2 orzeczenia dotyczącego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych, uniemożliwiająca jego wykonanie w tym zakresie. Tym samym Sąd dopuścił się rażącego uchybienia prawa karnego procesowego, które zgodnie zart. 439 § 1 pkt 7 kpkstanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą– powodującą obowiązek uchylenia zaskarżonego wyroku w zaskarżonej części niezależnie od granic zaskarżenia, podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na teść orzeczenia (art. 439 § 1 kpk).
Wobec uchylenia rozstrzygnięcia z punktu 2 ( i powiązanego z nim rozstrzygnięcia z punktu 4 ) wyroku do ponownego rozpoznania z przyczyn podanych powyżej Sąd Okręgowy nie będzie odnosił się do podniesionych alternatywnie zarzutów zawartych w apelacji obrońcy dotyczących wyłączenia z zakazu kategorii pojazdów do których prowadzenia uprawnia prawo jazdy kategorii C i E (art. 436 kpk). Sąd Rejonowy ponownie rozpoznający sprawę weźmie pod uwagę te zawarte w apelacji obrońcy argumenty, pamiętając, że kwestia winy i kary grzywny oraz środka karnego w postaci świadczenia pieniężnego oraz dotychczasowych kosztów sądowych jest już rozstrzygnięta, aponownemu orzekaniu podlegać będzie jedynie kwestia zakazu prowadzenia pojazdów mechanicznych i zobowiązania do zwrotu prawa jazdy ( rozstrzygnięcia z punktu 2 i 4 wyroku).
Wobec powyższego orzeczono jak w wyroku.
.