Sąd Okręgowy w Suwałkach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 950/18
Data wyroku: 2019-03-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Danuta Poniatowska
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 27 ust. 1 i 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III U 950/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 marca 2019r.
Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Danuta Poniatowska

Protokolant:

st. sekr. sądowy Marta Majewska-Wronowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 8 marca 2019r. w Suwałkach
sprawyP. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
o prawo do emerytury
w związku z odwołaniemP. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.
z dnia 8 czerwca 2018 r. znak(...)

zmienia zaskarżoną decyzję i przyznajeP. P.prawo do emerytury od 16 sierpnia 2018r.

Sygn. akt III U 950/18

UZASADNIENIE
Decyzją z 8.06.2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB., powołując się na przepisyustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1383 ze zm.) odmówiłP. P.prawa do emerytury, ponieważ nie wykazał 25, ani 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a jedynie 5 lat 2 miesiące i 15 dni.
Następnie, po rozpoznaniu wnioskuP. P.z 16.08.2018 r., decyzją z 27.08.2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB., powołując się na przepisyustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 1383 ze zm.) odmówił ponownieP. P.prawa do emerytury, ponieważ nie wykazał 25, ani 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a jedynie 17 lat 5 miesięcy i 4 dni.
Do stażu ubezpieczeniowego organ rentowy nie uwzględnił okresu od 15.07.1982 r. do 1.10.1982 r. zatrudnienia w(...), ponieważ wnioskodawca nie przedłożył świadectwa pracy, a dokument RP-7 nie wskazuje wymiaru czasu pracy. Odmówił również zaliczenia pracy w gospodarstwie rolnym rodziców po ukończeniu 16. roku życia (od(...)r. do 27.11.1981 r., ponieważ ze szczątkowych wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej wynika, że wnioskodawca pierwsze zatrudnienie podjął 4.10.1963 r., a następnie czasowo zamieszkiwał w Hotelu Robotniczym wG.(25.04.1974 r.), a zatem nie może być uznany za domownika.
W odwołaniu od tej decyzjiP. P.domagał się ponownego rozważania materiału dowodowego, zmiany zaskarżonej decyzji i przyznania prawa do emerytury.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego odrzucenie, z uwagi na znaczne przekroczenie terminu do jego wniesienia, ewentualnie o jego oddaleniei podtrzymał podstawy skarżonej decyzji.
Sąd ustalił, co następuje:
P. P.z kolejnym wnioskiem o emeryturę wystąpił 16.08.2018 r. Organ rentowy, decyzją z 27.08.2018 r. uwzględnił 17 lat 5 miesięcy i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Po doręczeniu tej decyzji, wnioskodawca 13.09.2018 r. zgłosił się do Inspektoratu ZUS wA., kwestionując podstawę faktyczną wydanej decyzji. Organ rentowy nie potraktował tego jednak jako odwołanie i pismem z 20.09.2018 r. wskazał, że oświadczenie wnioskodawcy nie wnosi nic do sprawy.
NastępnieP. P.10.10.2018 r. złożył kolejne dokumenty na okoliczność pracy w gospodarstwie rolnym rodziców. Organ rentowy pismem z 25.10.2018 r. poinformował o braku podstaw do ponownego rozpatrzenia prawa do emerytury. Po otrzymaniu tego pisma, odwołanie do Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wnioskodawca złożył 14.11.2018 r. W związku z takim przebiegiem postępowania, nie można uznać, iż odwołanie było spóźnione i uwzględnić wniosku organu rentowego o jego odrzucenie.
P. P.urodził się (...), a więc w dacie składania kolejnego wniosku o emeryturę miał ukończone 70 lat i 6 miesięcy. Dotychczas nie pobierał świadczenia emerytalnego z powodu braków w posiadanej dokumentacji pracowniczej, a także pewnej nieporadności, co było zauważalne w trakcie rozprawy.
Na okoliczność swego stażu ubezpieczeniowegoP. P.przedstawił:
1. świadectwo pracy z 31.01.1982 r. z tytułu zatrudnienia w(...)wG.od 1.06.1973 r. do 31.01.1982 r. jako pracownik stały w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku montera instalacji wodno-kanalizacyjnych (k.14 akt rentowych, t. I ); dodatkowo zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu ze wskazanym wynagrodzeniem z okresu 1979-1981 (k.12 akt rentowych, t. II);
2. zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu w(...)wG.od 15.07.1982 r. do 1.10.1982 r. jako hydraulik, brak danych o wymiarze czasu pracy i wynagrodzeniu (k.13 akt rentowych, t. II );
3. świadectwo pracy z 10.08.1990 r. dotyczące zatrudnienia w Ośrodku(...)od 2.01.1987 r. do 19.07.1990 r. „na pełnym etacie” jako konserwator urządzeń hydraulicznych i elektrycznych oraz kierowca (k.15 akt rentowych t. I i k. 8 oraz 9-11 akt rentowych t. II); z tego okresu Sąd pozyskał również kompletne akta osobowe;
4. odpis świadectwa ukończenia Ośrodka Dokształcania Rolniczego wB.w zakresie Zasadniczej Szkoły(...)z 16.12.1966 r. (k.11 akt rentowych t. I);
5. świadectwa pracy wystawione przez Urząd GminyG.potwierdzające zatrudnienie na czas określony w pełnym wymiarze czasu pracy, jako pracownik fizyczny (roboty publiczne, pracownik gospodarczy) w następujących okresach: od 3.04.1995 r. do 3.10.1995 r., od 1.04.1997 r. do 31.10.1997 r., od 1.09.1998 r. do 15.12.1998r. i od 7.10.2009 r. do 31.12.2009 r. (k.16-19 akt rentowych t. I);
6. zaświadczenie Powiatowego Urzędu Pracy wS.z 17.04.20013 r. o zarejestrowaniu jako bezrobotny w wymienionych okresach od 1990 r. do 2010 r. i nadal oraz pobieraniu zasiłku innego od 26.10.1990 r. do 30.11.1992 r., zasiłku 100% od 12.10.1995 r. do 11.10.1996 r. i stypendium-staż od 10.06.2010 r. do 6.12.2010 r. ze wskazaniem, że okres pobierania zasiłku i stypendium wlicza się do okresu pracy wymaganego do nabycia lub zachowania uprawnień pracowniczych oraz do okresów składkowych w rozumieniu przepisów o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (k.20 akt rentowych t. I);
7. legitymację ubezpieczeniową wydaną 12.03.1964 r. z wpisami poświadczającymi zamieszkanie, zatrudnienie i korzystanie ze świadczeń leczniczych (częściowo nieczytelną z powodu zamoczenia); na stronie potwierdzającej zatrudnienie i wysokość zarobków (k.82 legitymacji) pierwszy wpis wskazuje na początek zatrudnienia 4.10.1963 r. jako uczeń zawodu – pracodawca(...)- wpisy mało czytelne (k.26 akt rentowych t. I);
8. pismoZakładu (...)wS.z 1.08.1967 r. wskazujące, że przyjmuje sięH. P.do pracy w tym zakładzie na czas nieograniczony (po odbyciu i zaliczeniu stażu w tym zakładzie) i powierza obowiązki montera ciągnikowego od 1.08.1967 r. z potwierdzeniem na odwrocie, że zgłosił się do objęcia pracy (k.7 akt rentowych t. II);
P. P.wnioskował też zaliczenie okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców od 1.01.1967 r. do 1.06.1973 r., przy czym data początkowa była różnie wskazywana, w zależności od wyników prowadzonego postępowania.
Organ rentowy decyzją z 27.08.2018 r. uznał za udowodniony okres ubezpieczenia 17 lat 5 miesięcy i 4 dni, uwzględniając okresy zatrudnienia i pobierania zasiłków opisane w punktach 1,3,5 i 6.
Jak wynika z legitymacji ubezpieczeniowej, wnioskodawca swoją aktywność zawodową rozpoczął 4.10.1963 r., jako uczeń zawodu wZakładzie (...)wS.(wpis na str. 82 - k.26 akt rentowych t. I). W momencie rozpoczynania nauki miał ukończone 15 lat i 8 miesięcy. Nauka polegała na codziennej pracy i praktycznej nauki zawodu w(...)w obowiązującym wymiarze czasu pracy, za co otrzymywał wynagrodzenie, podwyższane po ukończeniu kolejnego roku. Brak zawartej umowy o naukę zawodu z młodocianym. Odwołujący twierdził, że takiej umowy nie podpisywał ani on, ani jego ojciec. Zajęcia teoretyczne odbywały się w Ośrodku(...)wB.i trwały łącznie w ramach zjazdów ok. 3 miesięcy w roku szkolnym w latach 1964-1966. Nauka zakończyła się egzaminem końcowym i wydaniem świadectwa ukończenia szkoły z 16.12.1966 r., które potwierdzało przygotowanie do wykonywania prac w zakresie specjalizacji szkoły (odpis świadectwa k.11 akt rentowych t. I oraz dokumenty w postaci odpisów „katalogu klasyfikacyjnego” rok szkolny 64/65 i 66 – k. 38 i 39 akt).
Po przyjęciu odwołującego do pracy w celu przyuczenia zawodu, wydano mu 12.03.1964 r. legitymację ubezpieczeniową, w której z datą wydania legitymacji potwierdzono miejsce zamieszkania pracownika:P., gr.G., pow.S.(k. 2 ) i jego zatrudnienie (k. 7 – pieczęć z nazwą zakładu pracy rozmyta). Na kartach 7-8 legitymacji znajdują się kolejne wpisy poświadczające zatrudnienie – łącznie osiem, z tym, że wszystkie pieczęcie z nazwa zakładu pracy są nieczytelne. Ostatni wpis potwierdzający to zatrudnienie datowany jest 25.04.1967 r. W latach 1964-1967 wnioskodawca korzystał też ze świadczeń leczniczych (k. 33 i 74 legitymacji).
Po ukończeniu nauki, odwołujący odbywał w tym samymZakładzie (...)wS.staż, który ukończył 31 lipca 1967 r., i od 1.08.1967 r. został przyjęty do pracy na czas „nieograniczony” jako monter ciągnikowy (potwierdzenie k. 7 akt rentowych t. II). Do pracy zgłosił się we wskazanym dniu, brak jednak jakiejkolwiek dokumentacji świadczącej o dacie zakończenia tego stosunku pracy. Według twierdzeń wnioskodawcy, został oddelegowany do pracy w kółku rolniczym w charakterze traktorzysty na okres żniw i wykopków, a następnie kontynuował zatrudnienie w(...)przez okres kilku miesięcy.
W ocenie Sądu, powyższe ustalenia pozwalają na zaliczenie okresu pracy: uczeń zawodu od 6.10.1963 r. do 16.12.1966 r. i z kontynuacji: stażysta do 31.07.1967 r. jako okres składkowy, to jest łącznie 3 lata 9 miesięcy i 25 dni. Dalsze zatrudnienie budzi wątpliwości z powodu braku jakiejkolwiek dokumentacji.
Następnie zgodnie z zeznaniami wnioskodawcy (k.48 odw. akt) i świadkówP. F.iB. A.(k.22 akt), wnioskodawca pracował w gospodarstwie rolnym rodzicówJ.iA. P.(akta rentowe nadesłane przez KRUS koperta k.43). Gospodarstwo to położone było we wsiP.i miało ponad 11 ha powierzchni (zaświadczenie Starostwa Powiatowego wS.– k.22, t. II akt rentowych). Stanowiło własność rodziców do 21.05.1980 r., kiedy to zostało przekazane w zamian za emeryturę bratu wnioskodawcy –J. P.i jego żonieJ.. Wnioskodawca zamieszkiwał stale w tym gospodarstwie (poświadczenie zameldowania k. 23, t. II akt rentowych) i wykonywał wszystkie prace rolnicze. Gospodarstwo nie było zmechanizowane, prace polowe wykonywano przy użyciu konia, co było uciążliwe i zajmowało dużo czasu. Pracował również przy codziennym obrządku, hodowanych na własne potrzeby i sprzedaż bydła i trzody chlewnej. Wprawdzie w tej rodzinie było trzynaścioro dzieci, ale wnioskodawca był najstarszym z mężczyzn i w związku z tym na nim spoczywała większość męskich prac w gospodarstwie. Pozostałe rodzeństwo uczyło się, albo wcześniej wyprowadziło się z domu. Brat, który w roku 1980 przejął gospodarstwo rolne,urodził się w (...)r. i w roku(...)miał 13 lat i uczył się w szkole podstawowej.
Z wpisu w legitymacji ubezpieczeniowej, dokonanego 25.04.1974 r., wynika miejsce zamieszkania wnioskodawcy wG.w Hotelu Robotniczym(...)wG.. Wiązało się to z zatrudnieniem w(...)wG.od 1.06.1973 r. do 31.01.1982 r. Okres tego zatrudnienia nie jest sporny. Brak wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej od maja 1967 roku do kwietnia 1974 r., również wpisów dotyczących korzystania ze świadczeń leczniczych, potwierdza w ocenie Sądu pracę w gospodarstwie rolnym rodziców. Ponadto wnioskodawca związek małżeński zawarł dopiero 28.11.1981 r., a do tego czasu nie miał na utrzymaniu rodziny.
Sąd przyjął, że w okresie od 1.01.1968 r. do 31.05.1973 r. wnioskodawca pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w wymiarze nie mniejszym niż cztery godziny dziennie w charakterze domownika, co pozwala na uzupełnienie stażu ubezpieczeniowego do wymaganych 25 lat.
Przedstawione dowody na okoliczność zatrudnienia w(...). wG.od 15.07.1982 r. do 1.10.1982 r. jako hydraulik, z powodu braku niezbędnych danych dotyczących tego zatrudnienia, nie pozwalają na przyjęcie tego okresu jako składkowego.
Sąd zważył, co następuje:
Zgodnie zart. 27 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2018 r. poz.1270 ze zm.) mężczyznom urodzonym przed dniem 1.01.1949 r. przysługuje emerytura, jeżeli spełnią łącznie następujące warunki:
1) osiągną wiek emerytalny wynoszący co najmniej 65 lat,
2) mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 25 lat.
Wnioskodawca ukończył wiek 65 lat, jednak jego staż ubezpieczeniowy był niższy niż wymagane 25 lat. Uwzględnione przez organ rentowy 17 lat 5 miesięcy i 4 dni okresów składkowych i nieskładkowych nie budziło zastrzeżeń Sądu.
W ocenie Sądu, należało do okresów składkowych zaliczyć też okres zatrudnienia wnioskodawcy, jako uczeń zawodu od 6.10.1963 r. do 16.12.1966 r. i z kontynuacji - stażysta do 31.07.1967 r., to jest łącznie 3 lata 9 miesięcy i 25 dni.
Jak stanowi art. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy emerytalnej, za okresy składkowe uważa się również przypadające przed dniem 15 listopada 1991 r. okresy zatrudnienia młodocianych na obszarze Państwa Polskiego na warunkach obowiązujących przed dniem 1 stycznia 1975 r. Oceniając status prawny takiego ucznia należy badać spełnienie warunków określonych w przepisach o zatrudnieniu młodocianych, obowiązujących w okresie wskazanym przez zainteresowanego jako okres zatrudnienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 2 lutego 2000 r., II UKN 349/99, OSNP 2001 r., z. 11, poz. 398). W dacie podjęcia przez wnioskodawcę nauki tj. 4 października 1963 r., obowiązywała ustawa z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczania do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz wstępnym stażu pracy (Dz.U. Nr 45, poz. 226 ze zm.) w brzmieniu nadanym przezustawę z dnia 15 lipca 1961 r. o rozwoju systemu oświaty i wychowania(Dz.U. Nr 32, poz. 160). Ustawa ta obowiązywała do wejścia w życieKodeksu pracy, co miało miejsce 1 stycznia 1975 r. -art. IV § 1 pkt 16 ustawy z dnia 26 czerwca 1974 r. przepisy wprowadzające Kodeks pracy(Dz.U. z 5 lipca 1974 r.). W treści art. 3 ust. 1 cyt. ustawy z dnia 2 lipca 1958 r. przyjęto, że młodociani mogli być zatrudniani przez zakłady pracy w celu nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy, odbycia wstępnego stażu pracy. Zgodnie z art. 9 ust. 1 tejże ustawy, zakład pracy, przyjmując młodocianego na naukę zawodu, w celu przyuczenia do określonej pracy oraz odbycia wstępnego stażu pracy, był obowiązany zawrzeć z nim na piśmie umowę określającą zawód albo rodzaj pracy, w jakim młodociany będzie szkolony, czas trwania nauki zawodu, przyuczenia do określonej pracy lub wstępnego stażu pracy oraz zasadnicze obowiązki i uprawnienia młodocianego.
W tym miejscu należy zwrócić uwagę na stanowisko Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 28 czerwca 2016 r., I UK 256/15 (Legalis nr 1495288), stwierdził, że niesporządzenie pisemnej umowy o naukę zawodu nie przesądza o niemożliwości zakwalifikowania spornej pracy jako okresu składkowego zart. 6 ust. 2 pkt 3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Decydujące jest bowiem ustalenie, czy wnioskodawca faktycznie wykonywał zatrudnienie na warunkach określonych wustawie z dnia 2 lipca 1958 r. o nauce zawodu, przyuczania do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz o wstępnym stażu pracy. Zdaniem Sądu Najwyższego, wyrażonym we wskazanym wyroku, czym innym jest forma czynności prawnej, zmaterializowana w dokumencie potwierdzającym zawarcie umowy o pracę (umowy o naukę zawodu), a czym innym skuteczność zobowiązania w świetle prawa ubezpieczeń społecznych. O ile pierwsza kwestia ma wyłącznie wymiar dowodowy, o tyle druga, stanowi punkt wyjścia do określenia sytuacji prawnej ubezpieczonego. Oznacza to, że nieprzedstawienie przez ubezpieczonego dokumentu potwierdzającego zawarcie umowy w celu nauki zawodu samoistnie nie przesądza o jej nieistnieniu. Co najwyżej może stanowić argument przemawiający za uznaniem, że strony nie realizowały określonej więzi prawnej. Nie jest jednak tak, że w ramach odtwarzania faktów miarodajnych dla rozstrzygnięcia niemożliwe jest przyjęcie, że młodocianego z zakładem pracy łączyła umowa o pracę (mimo że nie posiada on dokumentu potwierdzającego jej zawarcie, czy też umowy o naukę zawodu nigdy nie sporządzono na piśmie).
W przedmiotowej sprawie ubezpieczony nie przedłożył pisemnej umowy o naukę zawodu, jednakże wszechstronna analiza okoliczności faktycznych oraz zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego prowadzi do wniosku, iżP. P.jako uczeń zawodu od 4.10.1963 r. do 16.12.1966 r. i z kontynuacji - stażysta do 31.07.1967 r. wZakładzie (...)wS.faktycznie odbywał praktyczną naukę zawodu w zakładzie pracy, o której mowa w art. 9 ust. 1 ustawy o nauce zawodu, przyuczaniu do określonej pracy i warunkach zatrudniania młodocianych w zakładach pracy oraz wstępnym stażu pracy. W tych okolicznościach powyższy okres uwzględniono w całości do stażu ubezpieczeniowego.
Drugi wnioskowany okres dotyczył pracy w gospodarstwie rolnym rodziców, po zaprzestaniu pracy wZakładzie (...)wS., a przed podjęciem kolejnego zatrudnienia 1 czerwca 1973 r.
Zgodnie z treściąart. 10 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. z 2018 r. poz.1270), przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, przypadające przed dniem 1.01.1983 r., traktując je, z zastrzeżeniemart. 56, jak okresy składkowe, jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych wart. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Wnioskodawca w toku niniejszego postępowania udowodnił, iż w okresie od 1.01.1968 r. do 31.05.1973 r. pracował w gospodarstwie rolnym rodziców w wymiarze nie mniejszym niż cztery godziny dziennie w charakterze domownika, co pozwala na uzupełnienie stażu ubezpieczeniowego do wymaganych 25 lat zatrudnienia.
Pomimo nieuwzględnienia w całości wnioskowanych okresów, odwołujący wykazał 25 lat okresów składkowych i uzupełniających, tym samym spełnił wszystkie warunki do uzyskania emerytury w oparciu o wskazane regulacje.
W związku z powyższym, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzeczono, jak w wyroku.