Sąd Okręgowy w Łodzi
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II C 270/18
Data wyroku: 2019-01-28 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Powództwo o ustalenie
Podstawa prawna: art. 189 kpc, art. 82 kc

sygnatura akt II C 270/18
UZASADNIENIE (wyroku końcowego)
W piśmie z 17 maja 2017 roku wniesionym do Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi, w sprawie z wnioskuE. F.z udziałemS. K.o podział majątku i dział spadku poR. K.,E. F.wniosła, między innymi, o stwierdzenie nieważności oświadczenia woli złożonego przez jej ojca –R. K.w umowie darowizny zarejestrowanej w Rep(...)z dnia 6 maja 2009 roku oraz stwierdzenie nieważności umowy darowizny z dnia 23 września 1994 roku zarejestrowanej w Rep(...)przenoszącej naA. L. (1)własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...)położonego wŁ.przyul. (...). W uzasadnieniu powódka wskazała, że w czasie składania zawierania umów darowiznyR. K.znajdował się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli. Przyczyną tego stanu rzeczy był przebyty udar, po którym wymagał stałej opieki i nie mógł prowadzić samodzielnie swoich spraw. Darczyńca był wielokrotnie hospitalizowany z powodu uszkodzenia mózgu, licznych omdleń i zasłabnięć. Rzeczywistą woląR. K.wedle wnioskodawczyni, było przekazanie nieruchomości jej jako córce, jednakże z względu stan zdrowia i całkowitą zależność od swojej żony,R. K.obdarował pasierbicę – pozwaną w niniejszej sprawie (obecnie pozwana nosi nazwiskoL.).
(pismo z dn. 17.05.2017 r. – k. 4- 7)
Postanowieniem z dnia 6 października 2017 roku Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi, wobec tego, iż zgłoszony spór nie dotyczył grona spadkobierców, wyłączył wyżej wymienione żądania z toczącej się sprawy o stwierdzenie nabycia spadku i dział spadku doR. K., a postanowieniem z dnia 1 grudnia 2017 roku stwierdził swoją niewłaściwość rzeczową i przekazał sprawę o ustalenie nieważności umów do rozpoznania Sądowi Okręgowemu w Łodzi.
(postanowienie SR z dn. 6.10.2017 r. – k. 3, postanowienie o przekazaniu z dn. 1.12.2017 r. – k. 7)
Postanowieniem z dnia 13 marca 2018 roku Sąd Okręgowy w Łodzi zwolnił powódkę od kosztów sądowych w całości.
(postanowienie z dn. 13.03.2018 r. – k. 70)
W piśmie procesowym z dnia 24 maja 2018 roku powódka podtrzymała żądanie i wniosła o stwierdzenie nieważności oświadczenia woli złożonego przezR. K.w umowie darowizny z dnia 6 maja 2009 roku (błędnie określono datę, powinno być 5.06.2009r., a nie 6.06.2009 r.) dotyczącej przeniesienia własności nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)oraz stwierdzenie nieważności w całości umowy darowizny z dnia 23 września 1994 roku przenoszącej naA. L. (1)(obecnieL.) spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...)położonego wŁ.przyul. (...). (pismo procesowe powódki z dn. 24.05.2018 r. – k. 83-85, pismo procesowe powódki z dn. 16.08.2018 r. – k. 111 – 113)
W odpowiedzi na pozewA. L. (2)wniosła o oddalenie powództwa w całości z uwagi na brak interesu prawnego w ustaleniu nieważności kwestionowanych umów. Pozwana wskazała ponadto, żeR. K.podejmował decyzje w zakresie dysponowania swoim majątkiem świadomie i swobodnie. W 2000 roku wprawdzie stan zdrowia darczyńcy pogorszył się, jednak nie miało to wpływu na jego stan psychiczny. Darowizna dokonana na rzecz pozwanej wynikała z konieczności poprawienia stanu technicznego w domu, w którym jej ojczym zamieszkiwał. Pozwana została zobowiązana w umowie darowizny do przeprowadzenia remontu budynku, z czego się wywiązała.
(odpowiedź na pozew – k. 114-119).
Wyrokiem częściowym z dnia 4 stycznia 2019 roku Sąd Okręgowy w Łodzi oddalił powództwo o ustalenie nieważności darowizny nieruchomości położonej wŁ.przyulicy (...)zawartej w dniu 5 czerwca 2009 roku pomiędzyR. K.aA. L. (2)i zasądził odE. F.na rzeczA. L. (2)kwotę 10.800 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
(wyrok częściowy z dn. 4.01.2019 r. – k. 200; postanowienie o sprostowaniu – k. 201)
Na rozprawie w dniu 4 stycznia 2019 rokuE. F.nie podtrzymywała twierdzenia, na którym zasadzał się pozew, o złym stanie zdrowia darczyńcy w roku 1994, który rzutować mógłby na zdolnośćR. K.do świadomego lub swobodnego podejmowania decyzji i wyrażania woli, a w rezultacie ważnego dokonywania czynności prawnych. (protokół rozprawy k. 197, znacznik 00:22:23)
Sąd Okręgowy, w zakresie żądanie dotyczącego umowy z 1994 roku, ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 23 września 1994 rokuR. K.umową darowizny przeniósł na córkę swej żony, a swoja pasierbicę -A. L. (1)(obecnieL.) spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu nr (...)położonego wŁ.przyul. (...).
(umowa darowizny Rep(...)- k. 120 – 121)
W chwili obecnej pozwanejA. L. (2)nadal przysługuje spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu wskazanego powyżej.
(pismoSpółdzielni Mieszkaniowej (...)z dn. 30.04.2018 r. – k. 81)
Dlalokalu nr (...)przyul. (...)wŁ.nie jest prowadzona księga wieczysta.
(pismoSpółdzielni Mieszkaniowej (...)z dn. 4.04.2018 r. – k. 75).
Stan zdrowia darczyńcy w roku 1994 nie nasuwał wątpliwości w kontekście zdolności do świadomego i swobodnego dokonywania czynności prawnych.
(bezsporne, dokumentacja medyczna k. 161, 164, 166,169, 172174,176, kopia zaświadczenia lekarskiego k. 128)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o powołane dowody z dokumentów. Wniosek o dopuszczenie dowodu z zeznań świadków, jak również wniosek strony powodowej o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego został oddalony z uwagi na nieprzydatność dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy. Powództwo podlegało oddaleniua liminejako niezasadne z uwagi na to, że sama powódka nie kwestionowała ostatecznie stanu zdrowia darczyńcy w dacie dokonania przedmiotowego rozporządzenia. Wyjaśnienia stron nie budziły wątpliwości Sądu w kontekście treści załączonej do akt dokumentacji medycznej darczyńcy. Zatem zbędne stało się prowadzenie postępowania dowodowego w szerszym zakresie.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W niniejszej sprawieE. F.domagała się ustalenia na podstawieart. 189 k.p.c.że umowa darowizny z dnia 23 września 1994 roku przenosząca spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu mieszkalnego nr (...)położonego wŁ.przyul. (...)na pozwaną jest nieważna. W uzasadnieniu pozwu strona powodowa podała pierwotnie, że w chwili zawierania umowy darowiznyR. K.z powodu choroby znajdował się w stanie wyłączającym świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli.
Powódka wycofała się jednak z tych twierdzeń kategorycznie podając na rozprawie, żeR. K.w dacie zawarcia umowy darowizny w 1994 roku był osobą w pełni sprawną umysłowo. Powódka wskazywała jedynie, że przenosząc prawo do lokalu na pasierbicę, wobec powódki – swej córki – nie czuł się komfortowo, a rozmawiając z nią o pasierbicy dawał jej do zrozumienia, że jej ni elubił.
Zgodnie zart. 82 k.c.nieważne jest oświadczenie woli złożone przez osobę, która z jakichkolwiek powodu znajdowała się w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli.
Biorąc pod uwagę, że już z samych twierdzeń powódki, ale także pozwanej, jak i zgromadzonej dokumentacji medycznej zmarłego R.K., nie wynika, by miał on upośledzoną zdolność podejmowania decyzji i wyrażania woli, nie było podstaw do przeprowadzania na tę okoliczność dowodu z opinii biegłego.
Analiza okoliczności sprawy prowadzi do wniosku, że między stronami istnieje konflikt rodzinny, a raczej u powódki poczucie rozgoryczenia, które jest wynikiem decyzjiR. K.dotyczących rozporządzenia majątkiem na rzecz pasierbicy -A. L. (2). W żadnym wypadku nie skutkuje to zasadnością uznania, że zachodzą przesłanki ustalenia nieważności umowy darowizny z dnia 23 września 1994 r. z powodu braku świadomości czy swobody w podjęciu decyzji i wyrażeniu woli. Ewentualny dyskomfort, który mógł towarzyszyć darczyńcy przy przekazywaniu powódce jako swej córce wiadomości o tym, że doszło do rozporządzenia majątkiem na rzecz innej osoby nie może być uznany jako wada oświadczenia woli w rozumieniuart. 82 kc, ani jakakolwiek inna.
Z tych względów powództwo jako oczywiście bezzasadne należało oddalić.
O kosztach procesu Sąd orzekł w oparciu oart. 102 k.p.c.Należy wskazać, że w niniejszej sprawie miała miejsce kumulacja dwóch żądań, przy czym o jednym z nich Sąd orzekł w wyroku częściowym. Wartość przedmiotu sporu odnoszona do każdego żądania oddzielnie, jak i łącznie, uzasadniała przyznanie tej samej stawki kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 10.800 zł, jaka przyznana została pełnomocnikowi pozwanej już w wyroku częściowym. Dalsze postepowanie, dotyczące już roszczenia będącego przedmiotem rozstrzygniecie wyrokiem końcowym, nie było długotrwałe; jak się okazało, nie wymagało dodatkowych posiedzeń Sądu, ani czynności procesowych angażujących pełnomocników. Jak bowiem wskazano powyżej, mimo, iż powódka popierała żądanie, nie podtrzymała jego uzasadnienia faktycznego, co zgodne było z zebranym w sprawie materiałem. Biorąc to wszystko pod uwagę, w tym trudną sytuację majątkową powódki i konieczność poniesienia wyżej wskazanych kosztów Sąd nie obciążył jej kosztami zastępstwa procesowego w niniejszej sprawie. Suma kosztów, do których uiszczenia powódka jest zobowiązana wielokrotnie przekracza uzyskiwany przez nią dochód miesięczny. Obciążenie powódki kolejnymi kosztami zastępstwa procesowego, przy uwzględnieniu okoliczności i charakteru niniejszej sprawy byłoby sprzeczne z poczuciem sprawiedliwości.
Z tych względów orzeczono jak w sentencji.