Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII Ua 118/19
Data wyroku: 2020-06-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Paulina Kuźma, Agnieszka Olejniczak-Kosiara, Agnieszka Domańska-Jakubowska
Słowa kluczowe: Zasiłek chorobowy
Podstawa prawna: art.1, art.6 ustawy z dnia 25.06.1999r.o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa

Sygn. akt VIII Ua 118/19

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 15 października 2019 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi X Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych po rozpoznaniu sprawyK. T.przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych o zasiłek chorobowy na skutek odwołaniaK. T.od decyzji z dnia 8 maja 2019 r., z dnia 28 maja 2019 r., z dnia 5 czerwca 2019 r., 27 czerwca 2019 r., 5 lipca 2019 r., 19 lipca 2019 r. zmienił zaskarżone decyzję i przyznał wnioskodawcyK. T.prawo do zasiłku chorobowego za okres od 26 lutego 2019 r. do 25 lipca 2019 r.
Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:
WnioskodawcaK. T.prowadzi od 2003 roku pozarolniczą działalność gospodarczą pod nazwąK. T.(...)PHU (...)w zakresie transportu drogowego towarów, w ramach której podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.
Wnioskodawca zobowiązany był do opłacania składek na ubezpieczenie do dnia 15 – ego każdego miesiąca.
Deklaracje rozliczeniowe przygotowywane były przez księgową PaniąK. K., natomiast płatnościami składek zajmował się wnioskodawca.
Z uwagi na stan zdrowia wnioskodawca dniu 15 kwietnia 2019 roku zawiesił prowadzoną działalność gospodarczą.
PanK. T.był niezdolny do pracy w okresie od dnia 26 lutego 2019 roku do dnia 25 lipca 2019 roku.
Składka za miesiąc styczeń 2019 roku została opłacona w dniu 15 lutego 2019 roku. Składka za miesiąc luty 2019 roku została opłacona w dniu 15 marca 2019 roku. Składka za miesiąc marzec 2019 roku została opłacona w dniu 5 kwietnia 2019 roku.
Według stanu na dzień 19 czerwca 2019 roku wnioskodawcaK. T.nie posiadał zaległości w opłacaniu składek.
Sąd Rejonowy powyższy stan faktyczny ustalił na podstawie złożonej do akt dokumentacji oraz zeznań świadkaK. K..
Sąd Rejonowy w oparciu o powyższe ustalenia uznał ,że odwołania od decyzji z dnia 8 maja 2019 roku, 28 maja 2019 roku, 5 czerwca 2019 roku, 27 czerwca 2019 roku, 5 lipca 2019 roku i 19 lipca podlegały uwzględnieniu.
Zgodnie zart. 1 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 roku o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwazasiłek chorobowy na warunkach i w wysokości określonych ustawą przysługują osobom objętym ubezpieczeniem społecznym w razie choroby i macierzyństwa określonym wustawie z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2019 r. poz. 300 i 303), zwanym dalej "ubezpieczonymi" (Dz.U.2019.645).
Stosownie do art. 6 wskazanej wyżej ustawy zasiłek chorobowy przysługuje ubezpieczonemu, który stał się niezdolny do pracy z powodu choroby w czasie trwania ubezpieczenia chorobowego.
Wedługart. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U.2019.300) ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe, o których mowa w ust. 1, ustają od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono w terminie składki należnej na to ubezpieczenie - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych wart. 7; w uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie, z zastrzeżeniem ust. 2a. Natomiast zgodnie z art. 47 ust. 1 wymienionej ustawy płatnik składek przesyła w tym samym terminie deklarację rozliczeniową, imienne raporty miesięczne oraz opłaca składki za dany miesiąc, z zastrzeżeniem ust. 1a, 2a i 2b, nie później niż:

⚫

do 10 dnia następnego miesiąca - dla osób fizycznych opłacających składkę wyłącznie za siebie;

do 5 dnia następnego miesiąca - dla jednostek budżetowychi samorządowych zakładów budżetowych;

do 15 dnia następnego miesiąca - dla pozostałych płatników.

Powołać należy również treśćart. 48 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, który stanowi: „Jeżeli płatnik składek nie złoży w terminie deklaracji rozliczeniowej, nie będąc z tego obowiązku zwolniony, Zakład dokonuje wymiaru składek z urzędu w wysokości wynikającej z ostatnio złożonej deklaracji rozliczeniowej, bez uwzględnienia wypłaconych zasiłków oraz zasiłków rodzinnych i pielęgnacyjnych, zawiadamiając o tym płatnika”.
Jak słusznie nakreślił w ślad za utrwalonym orzecznictwem Sąd Apelacyjny w Krakowie w wyroku z dnia 16 maja 2019 roku III AUa 104/17: „ […] w zawartym wart. 14 ust. 2 pkt 2ustawy systemowej sformułowaniu "nieopłacenie w terminie składki należnej" mieszczą się trzy sytuacje: nieopłacenie w terminie składki w ogóle za dany miesiąc, opłacenie składki w niepełnej wysokości oraz opłacenie składki z przekroczeniem terminu. Należna składka to ta, która powinna być zapłacona. Nieopłacenie składki należnej w terminie powoduje zatem wyłączenie z dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego z mocy prawa, a więc niezależnie od woli ubezpieczonego”.
Z kolei, jak wskazuje Sąd Apelacyjny w Białymstoku w wyroku z dnia 2 grudnia 2015 roku III AUa 576/15: „[…] przepisyustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznychnie przewidują sankcji za złożenie deklaracji po terminie, która sprowadza się do przyjęcia minimalnej podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne. W zakresie przewidzianych ustawowo sankcji za niezłożenie deklaracji w terminie należy wskazać na przepis art. 98 ust. 1 pkt 6 ustawy systemowej, zgodnie z którym, kto jako płatnik składek albo osoba obowiązana do działania w imieniu płatnika nie dopełnia obowiązku przesyłania deklaracji rozliczeniowych oraz imiennych raportów miesięcznych w przewidzianym terminie, podlega karze grzywny. Regulacja ta stanowi realną dolegliwość w stosunku do płatnika”.
W przedmiotowej sprawie, Sąd zważył, iż wnioskodawca zobowiązany był do uiszczania składek na ubezpieczenia w terminie do dnia 15 – ego danego miesiąca. Wskazane należności opłacał terminowo. W myśl art. 14 ust. 2 pkt 2 ustawy systemowej ustanie ubezpieczenia chorobowego uzależnione jest od ziszczenia się wymienionych w nim przesłanek, natomiast treść przepisu nie wskazuje, ażeby ustanie ubezpieczenia chorobowego miało swoje podłoże w złożeniu deklaracji rozliczeniowej po terminie. Uchybienie owej czynności wynikało z nieprawidłowego działania systemu Płatnik, przez co księgowa wnioskodawcy nie była w stanie rozliczyć się z wymaganych deklaracji w ustawowo przewidzianym czasie. W tym wypadku niezasadnym było pozbawienie wnioskodawcy przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych prawa do zasiłku chorobowego i stwierdzenie, iż PanK. T.nie podlega dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu od dnia 1 stycznia 2019 roku.
Mając powyższe rozważania na uwadze, Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżone decyzje z dnia 8 maja 2019 roku, 28 maja 2019 roku, 5 czerwca 2019 roku, 27 czerwca 2019 roku oraz 5 lipca 2019 roku i 19 lipca 2019 roku w ten sposób, iż przyznał wnioskodawcyK. T.prawo do zasiłku chorobowego za okres od dnia 26 lutego 2019 roku do dnia 25 lipca 2019 roku.
Apelację od w/w wyroku złożył organ rentowy i zaskarżył go w całości. Zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

⚫

naruszenie prawa materialnego, a w szczególnościart. 1 ust. 1, art. 6 ust. 1 ustawy z dnia 25 czerwca 1999 r. o świadczeniach pieniężnych z ubezpieczenia społecznego w razie choroby i macierzyństwa(Dz. U. z 2019 r., poz. 645) orazart. 14 ust. 2 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.), § 6, 12-18 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 21.09.2017 r. w sprawie szczegółowych zasad trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2017r., poz. 1831) poprzez niewłaściwe ich zastosowanie i ustalenie że PanK. T.ma prawo do zasiłku chorobowego w okresie od 26 lutego 2019 r. do 25 lipca 2019 r. w sytuacji gdy w dniu powstania niezdolności do pracy wnioskodawca nie podlegał dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.

naruszenie prawa procesowego –art. 233 k.p.c.(Dz. U. z 2018 r., poz. 1360) poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego.

W konsekwencji wniósł o:

⚫

o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie odwołania, ewentualnie o

uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia.

W odpowiedzi na apelację ubezpieczony reprezentowany przez pełnomocnika wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od organu rentowego na rzecz ubezpieczonego kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego, według norm prawem przepisanych.

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:
Apelacja zasługuje na uwzględnienie.
Należy wskazać, że Sąd Rejonowy częściowo nieprawidłowo ustalił stan faktyczny wskazując, że ubezpieczonyK. T.według stanu na dzień 19 czerwca 2019 r. nie posiadał zaległości w opłacaniu składek, gdyż uiścił wszystkie skłądki i we właściwej wysokości.
Należy wskazać, że rzeczywiście wnioskodawca zapłacił składki za miesiące styczeń i luty 2019 r. w terminie, tj. do 15 dnia następnego miesiąca. Natomiast deklaracje rozliczeniowe za powyższe miesiące przekazał dopiero w kwietniu 2019 r., a korektę deklaracji 14 czerwca 2019 r.
Z powyższych deklaracji wynikała wyższa wysokość składek (za styczeń 2019 r. – 2.328,42 zł, za luty 2019 r. 2.231,48 zł) niż naliczona przez organ rentowy z urzędu na podstawie ostatniej(...)(za styczeń 2019 r. – 2.172,33 zł, za luty 2019 r. 2.144,61 zł). Ponieważ wpłaty dokonane w lutym i marcu 2019 r. zostały zaliczone już na poczet bieżących składek powstała niedopłata składek za miesiące styczeń i luty 2019 r.
Zgodnie z treściąart. 14 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. z 2020 r., poz. 266), objęcie dobrowolnie ubezpieczeniami emerytalnym, rentowymi i chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku o objęcie tymi ubezpieczeniami, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został zgłoszony, z zastrzeżeniem ust. 1a.
W myśl ust. 1a, objęcie dobrowolnie ubezpieczeniem chorobowym następuje od dnia wskazanego we wniosku tylko wówczas, gdy zgłoszenie do ubezpieczeń emerytalnego i rentowych zostanie dokonane zgodnie z art. 36 ust. 4 albo 4b.
Stosownie do treści art. 14 ust. 2 w/w ustawy, ubezpieczenia emerytalne i rentowe oraz chorobowe, o których mowa w ust. 1, ustają:

1
od dnia wskazanego we wniosku o wyłączenie z tych ubezpieczeń, nie wcześniej jednak niż od dnia, w którym wniosek został złożony;

2
od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za którynie opłacono w terminie składki należnejna to ubezpieczenie - w przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność i osób z nimi współpracujących, duchownych oraz osób wymienionych w art. 7; w uzasadnionych przypadkach Zakład, na wniosek ubezpieczonego, może wyrazić zgodę na opłacenie składki po terminie, z zastrzeżeniem ust. 2a;

3
od dnia ustania tytułu podlegania tym ubezpieczeniom.

Zgodnie z art. 14 ust. 2 w pojęciu "nieopłacenie w terminie składki" mieszczą się trzy sytuacje: nieopłacenie w terminie w ogóle składki za dany miesiąc, opłacenie składki w niepełnej wysokości oraz opłacenie składki z przekroczeniem terminu (por.K. Dziwota, [w:]J. Wantoch-Rekowski(red.), Ustawa o systemie ubezpieczeń społecznych, s. 111). Podobne poglądy były prezentowane na ten temat na gruncie starego brzmienia art. 14 ust. 2 pkt 2 SysUbSpołU, obowiązującego do 29.12.1999 r., kiedy przepis powyższy posługiwał się terminem "nieopłacenie składek należnych za jeden pełny miesiąc" (por.J. Wantoch-Rekowski, Glosa do wyr. SN z 17.5.2001 r., II UKN 363/00, PiP 2002, z. 5, s. 106, czyJ. Jamroziak, Ubezpieczenie społeczne, s. 17). A zatem składka należna, która warunkuje podleganie dobrowolnemu ubezpieczeniu, to składka opłacona w terminie w pełnej wysokości (por. wyr. SN z 18.4.2012 r., II UK 188/11,L., oraz wyr. SA w Białymstoku z 4.9.2012 r., III AUA 409/12,L.).
Zatem opłacenie składki w niepełnej wysokości jest podstawą do uznania, że zaistniały przesłanki do ustania podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu z mocy prawa, od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego, za który nie opłacono składki w pełnej wysokości. Jedynie złożenie wniosku o przywrócenie terminu do opłacenia składek umożliwia ewentualne kontynuowanie ubezpieczenia. Opłacenie składki po ustaniu z mocy prawa dobrowolnego tytułu ubezpieczenia nie powoduje dalszego trwania ochrony ubezpieczeniowej z wygasłego stosunku ubezpieczenia. Ubezpieczenie to wygasa nawet w sytuacji, gdy osoba zobowiązana nie ponosi winy za nieopłacenie składki. Wyrażenie przez organ rentowy zgody na opłacenie składki po terminie sprawia natomiast, że pomimo, iż składka nie została uiszczona w terminie, dobrowolne ubezpieczenie nie ustaje (wyrok Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 3 lipca 2014 roku, III AUa 1349/13, LEX nr 1493876 vide wyrok SA w Białymstoku z dnia 23 kwietnia 2013 r., III AUa 1067/12, LEX nr 1313228).
Przechodząc na grunt niniejszej sprawy należy zatem wskazać, że wobec faktu nie uiszczenia przez odwołującego się składki w pełnej wysokości, został przekroczony termin do uiszczenia składki należnej za styczeń i luty 2019 r. i ustało jego dobrowolne ubezpieczenie społeczne od 1 stycznia 2019 r. A zatem apelacja organu rentowego jest uzasadniona a zaskarżony wyrok podlegał zmianie.
Zasadna była zatem odmowa wypłaty przez organ rentowy zasiłku chorobowego ubezpieczonemu za okres od 26 lutego 2019 r. do 25 lipca 2019 r.
Z tych też względów, Sąd Okręgowy, na podstawieart. 386 § 1 kpczmienił zaskarżony wyrok w ten sposób, że oddalił odwołania.
Przewodniczący:      Sędziowie:
K.K.-W.