Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 7/19
Data wyroku: 2019-05-08 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Elżbieta Zalewska-Statuch, Joanna Składowska, Barbara Bojakowska
Podstawa prawna: art. 153 kc

Sygn. akt I Ca 7/19

POSTANOWIENIE
Dnia 8 maja 2019 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący SSO Joanna Składowska
Sędziowie SSO Elżbieta Zalewska-Statuch
SSO Barbara Bojakowska
Protokolant sekretarz sądowy Elwira Kosieniak
po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2019 roku w Sieradzu
na rozprawie sprawy
z wnioskuG. K. (1)iK. K. (1)
z udziałemJ. D.
o rozgraniczenie
na skutek apelacji wnioskodawców
od postanowienia Sądu Rejonowego w Wieluniu
z dnia 9 października 2018 roku, sygnatura akt VIII Ns 460/17
postanawia:

1
oddalić apelację;

2
sprostować zaskarżone postanowienie w ten sposób, że w miejsce słów „znajdującej się na karcie 146 akt niniejszej sprawy” wpisać „wpisanej do ewidencji materiałów państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego prowadzonego przez Starostę(...)za numerem P.(...).(...)w dniu 15 marca 2019 r. ” ;

3
zasądzić odG. K. (1)iK. K. (1)na rzeczJ. D.solidarnie 360 (trzysta sześćdziesiąt) złotych z tytułu zwrotu kosztów zastępstwa prawnego w postępowaniu apelacyjnym;

4
nakazać pobrać na rzecz Skarbu Państwa- Sądu Okręgowego w Sieradzu z tytułu zwrotu wydatków solidarnie od wnioskodawcówG. K. (1)iK. K. (1)oraz od uczestniczki postępowaniaJ. D.kwoty po(...),64 (jeden tysiąc osiemnaście 64/100) złotych.

Sygn. akt I Ca 7/19

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem Sąd Rejonowy w Wieluniu w sprawie z wnioskuG. K. (1)iK. K. (1)z udziałemJ. D.o rozgraniczenie, dokonał rozgraniczenia nieruchomości: położonej w obrębieP., gminaP., dla której prowadzona jest księga wieczysta |Kw. rr(...),w skład której to wchodzi działka gruntu onumerze ewidencyjnym (...)i nieruchomości, położonej w obrębieP., gminaP., dla której prowadzona jest księga wieczysta Kw. nr(...), w skład której to wchodzi działka gruntu onumerze ewidencyjnym (...), ustalając przebieg granicy między tymi nieruchomościami wzdłuż linii przerywanej, oznaczonej kolorem zielonym na mapie do celów sądowych, sporządzonej przez biegłego sądowego geodetęP. M., znajdującej się na karcie 146 akt niniejszej sprawy i stanowiącej integralną część niniejszego postanowienia.

Powyższe rozstrzygniecie zapadło po następujących ustaleniach i wnioskach, których istotne elementy przedstawiają się następująco:

Na wniosekG.iK. K. (1)zostało wszczęte postępowanieo rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jakodziałka ewidencyjna numer (...)o powierzchni 0,1200 ha z nieruchomościami oznaczonymi jako:działka ewidencyjna numer (...), stanowiąca własnośćG. K. (2),działka ewidencyjna numer (...), stanowiąca własnośćJ. D.,działka ewidencyjna numer (...), stanowiąca własność Powiatu(...)orazdziałka ewidencyjna numer (...), stanowiąca własność GminyP..
25 maja 2016 roku wpłynęła aktualizacja wniosku o wszczęcie postępowania rozgraniczeniowego złożona przezG. K. (1)iK. K. (1), dokonanaw związku z wydzieleniem działek pod drogę powiatową zgodnie z prawomocną decyzją Starosty(...)nr(...)o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowejz 6 sierpnia 2015 roku.
Wobec zgłoszonego wniosku aktualizacyjnego uległa zmianie numeracja działek, będących przedmiotem rozgraniczenia, tj.działka (...)uzyskała numer(...), działka(...)uzyskała numer(...),działka (...)uzyskała numer(...)adziałka 188 numer (...).
Postępowanie rozgraniczeniowe zostało wszczęte na podstawie postanowienia Burmistrza Gminy i MiastaP.z 27 maja 2016 roku.
Czynności ustalenia przebiegu granic wykonał upoważniony przez Burmistrza Gminy i MiastaP.geodetaM. D..
Burmistrz Gminy i MiastaP.decyzją z 4 września 2017 roku po rozpatrzeniu wnioskuG.iK. K. (1)zatwierdził rozgraniczenie nieruchomości oznaczonej jakodziałka ewidencyjna numer (...), dla której prowadzona jestksięga wieczysta nr (...)z nieruchomością: oznaczoną jakodziałka ewidencyjna numer (...)uregulowaną wksiędze wieczystej nr (...)wzdłuż linii granicznej oznaczonej punktami odpowiednio(...)oraz(...); oznaczoną jakodziałka ewidencyjna numer (...)uregulowaną wksiędze wieczystej nr (...)wzdłuż linii granicznej oznaczonej punktami odpowiednio(...)oraz G2 oraz oznaczoną jakodziałka ewidencyjna numer (...)uregulowaną wksiędze wieczystej nr (...)zgodnie z treścią protokołu granicznego sporządzonego 15 lipca 2016 roku przyjętego do zasobu, prowadzonego przez Starostę(...)pod identyfikatorem ewidencyjnym materiału zasobu(...).2017.661.
Przebieg spornych granic na odcinku oznaczonym na szkic odpowiednio(...),(...)(...)ustalono na podstawie zebranych dowodów tj. operatu ewidencyjnego obrębuP.(zarysu pomiarowego) numer 045-(...). Strony, które pojawiły się na gruncie, nie zgłosiły zastrzeżeń co do przebiegu granic. Podpisy pod protokołem złożyli:J. D.,G. K. (1)iG. K. (2).
W sprawozdaniu technicznym z wykonanych czynności, geodeta uprawnionyM. D.wskazał, iż granice działki onumerze ewidencyjnym (...)położonej wP., ustalono zgodnie z miarami z zarysu pomiarowego wsiP., które pokrywały sięz danymi z podziału działek pod poszerzenie drogi (operat GN.(...).(...)).
15 września 2017 roku do Burmistrza Gminy i MiastaP.wpłynęło pismoJ. D., w którym poinformowała, iż nie zgadza się z ustalonymi granicamii żąda przekazania sprawy do Sądu.
Nieruchomość, składająca się z działki onumerze ewidencyjnym (...), położonawP.stanowi współwłasność na prawach wspólności majątkowej małżeńskiejG. K. (1)iK. K. (1).
Działka (...)powstała w wyniku podziału działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...), zatwierdzonego decyzją z 6 sierpnia 2015 roku nr(...)Starosty(...)o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Nieruchomość, składająca się z działki onumerze ewidencyjnym (...), położonaw obrębieP., była objęta postępowaniem uwłaszczeniowym, zakończonym wydaniem aktu własności ziemi 29 czerwca 1974 roku nr(...)
(...), na mocy którego własność nieruchomości, składającej się m.in. z działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem(...), nabyła z mocy samego prawaW. M., małżonkaS. M. (1). Odpis decyzji został doręczonyJ. P..
13 lipca 1998 rokuW. M.i jej mążS. M. (1)w trybie przepisówustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolnikówprzekazali stanowiące ich własność gospodarstwo rolne swym następcom, przy czym działkę167 otrzymaliI.iP. W..
Aktem notarialnym, sporządzonym 18 listopada 2014 roku przed notariuszemwP.M. W. (1)P. W.iI. W.sprzedaliG. K. (1)iK. K. (1)nieruchomość, składającą się z działek gruntuonumerach ewidencyjnych (...), położoną wP..
Nieruchomość, składająca się z działki onumerze ewidencyjnym (...), położonawP.stanowi wedle treści księgi wieczystej własność uczestniczki postępowaniaJ. D..
Działka (...)powstała w wyniku podziału działki oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...), zatwierdzonego decyzją z dnia 6 sierpnia 2015 roku nr(...)Starosty(...)o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej.
Nieruchomość, składająca się z działki onumerze ewidencyjnym (...), położonaw obrębieP., była objęta postępowaniem uwłaszczeniowym, zakończonym wydaniem aktu własności ziemi z 29 czerwca 1974 roku nr(...)(...), na mocy którego własność nieruchomości, składającej się m.in. z działki oznaczonej w ewidencji gruntów numerem 168, nabyła z mocy samego prawaW. W. (1).
28 stycznia 1980 rokuJ. W. (1)iW. W. (1)w trybie przepisówustawy z dnia 27 października 1977 roku o zaopatrzeniu emerytalnym oraz innych świadczeniach dla rolników i ich rodzinprzekazali stanowiące ich własność gospodarstwo rolne, w tymdziałkę (...),M. W. (2)i jego żonieZ. W. (1).
Umową darowizny z 7 marca 2016 roku, sporządzoną przed notariuszem wW.J. T.w formie aktu notarialnego repertorium(...)M. W. (2)iZ. W. (1)darowali nieruchomość, składającą się z ww. działki onumerze ewidencyjnym (...),J. D..
Do 1991 roku nieruchomość, stanowiąca obecną działkę onumerze ewidencyjnym (...)i nieruchomość, stanowiąca obecną działkę onumerze ewidencyjnym (...)były wykorzystywane jako łąki.
Działka, oznaczonanumerem ewidencyjnym (...), znajdowała się w rodzinie uczestniczki postępowania co najmniej od 1945 roku, kiedy toJ. W. (1)otrzymał nadział ziemi z majątkuM..
Działka onumerze ewidencyjnym (...)do lat 60. ubiegłego wieku znajdowała sięw posiadaniuJ. P., który następnie dokonał nieformalnej zamiany gruntamizW.iS. M. (1).
Po dokonaniu zamiany gruntów,S. M. (1)zwrócił się doJ. W. (1)jako posiadacza nieruchomości sąsiedniej z propozycją, aby ustalić przebieg granicy pomiędzy obiema łąkami. Sąsiedzi uzgodnili wówczas, iż granica pomiędzy tymi działkami będzie przebiegać od drewnianego palika, który wbili na zachód od drzewa, rosnącego przy drodze, biegnącej przez wieśP., do kamienia, przywiezionego przezS. M. (1)wozem konnym i wkopanego przy południowej granicy obu działek.
Od tego czasu pomiędzy właścicielamidziałki (...)a właścicielami działki167 nie było sporów o przebieg granicy. Położenie drewnianego palika i kamienia nie ulegało zmianie. W granicachdziałki (...)znajdowało się drzewo liściaste, położone przy drodzeoraz słup telefoniczny.
Uzgodniona pomiędzy posiadaczami działek o numerach ewidencyjnych(...)granica została zaznaczona na mapie do celów sądowych k. 146 linią przerywaną koloru zielonego.
W 1991 roku ówcześni właściciele nieruchomości, stanowiącej obecnie działkę(...)M.iZ. W. (1)podjęli decyzję o zmianie jej charakteru na pole uprawnez uwagi na zaprzestanie hodowli trzody. W związku z tym zamiarem, aby uniknąć sporów sąsiedzkich, poprosili sąsiadów o udział w „odnowieniu granic”.
29 września 1991 roku w tym celu odbyło się spotkanieM. W. (2),S. M. (1),M. G.iM. P., w toku którego doszło do spisania porozumienia co do przebiegu granicy z zapewnieniem, iż od dnia jego podpisania obecninie będą rościć pretensji co do przebiegu granicy. Granica zgodnie z treścią porozumienia została wyorana przez synaM. W. (3)w odległości 2,13 mod słupa telefonicznego między posesjąM. W. (2)aS. M. (1). Porozumienie podpisaliM. G.,M. W. (2)iM. P..S. M. (1)odmówił podpisu, jednakże nie zgłaszał żadnych zastrzeżeń co do przebiegu granicy.
Od strony północnej nabity został nowy pal drewniany, gdyż poprzedni z uwagina wiek uległ zniszczeniu. Od strony południowej granicę nadal wyznaczał kamień, wkopany w grunt.
M.iZ. W. (2)nawieźli działkę onumerze ewidencyjnym (...)ziemią, gdyż teren nieruchomości był podmokły i koniecznym było jego przystosowanie do uprawy. W 1992 rokuM.iZ. W. (1)dokonali pierwszych zasiewów na tej nieruchomości.
Przez pewien okres czasu (około 1996 roku) na działce była hałda żwiru, w czasiegdyM.iZ. W. (1)wykonywali pustaki.
Około roku 2003 od strony drogi, prowadzącej przez wieś,M.iZ. W. (1)utworzyli nasyp na całej szerokościdziałki o numerze (...)w granicachjej użytkowania. Ziemia na wykonanie nasypu pochodziła z wykopów.
Wjazd na działkę onumerze ewidencyjnym (...)prowadził po skosie z posesji rodzinyW., położonej po przeciwległej stronie asfaltowej jezdni, a oznaczonej numerem porządkowym(...), stanowiącej działkę gruntu onumerze ewidencyjnym (...). GdyM. W. (2)na wykonanym nasypie złożył kostkę brukową, przeznaczoną na wykończenie prac na działce siedliskowej, bloki, w które zostały złożone kostki brukowe, zostały rozstawione tak, aby zachować dotychczasowy wjazd na działkę.
Działka sąsiednia, stanowiąca działkę onumerze ewidencyjnym (...)wykorzystywana była początkowo przezS. M. (1), a następnie przezM. G.– wnukaS. M. (1).M. G.przestał użytkować ww. nieruchomość, gdy jego dziadekS. M. (1)przekazał ją na rzecz jego siostryI. W.i jej małżonka. PomiędzyM. G.aZ.iM. W. (2)nigdy nie było sporówco do przebiegu granicy.
Po nabyciu przezI. W.przedmiotowej nieruchomości nie zgłaszała ona zastrzeżeń co do przebiegu granicy w terenie.
Drewniany pal, posadowiony w granicydziałek (...)został uszkodzony przez dzierżawcędziałki o numerze (...), w trakcie wjazdu sprzętem rolniczym na teren tej działki.
Kamień, wyznaczający granicę pomiędzy nieruchomościami w części południowej został wykopany po powstaniu sporu granicznego, pomiędzy sąsiadami około 2016 roku.
Pierwsze spory o przebieg granicy pojawiły się w 2015 roku po przeprowadzeniu prac geodezyjnych związanych z wydzieleniem pasa na realizację inwestycji drogowej.
Prace te zostały przeprowadzone w 2014 roku w związku z planowaną inwestycją poszerzenia drogi powiatowej, prowadzącej przez wieśP.. W wyniku tych prac opracowano projekty podziałów nieruchomości, przyległych do drogi powiatowej, prowadzącej przez miejscowośćP., w tymdziałek (...).
W trakcie prowadzenia tych prac geodetaJ. W. (2)próbował „wpasować” danez zarysu pomiarowego w stan użytkowania nieruchomości na gruncie. Część właścicieli działek położonych na terenie inwestycji nie była zorientowana co do zakresu użytkowania tych nieruchomości, gdyż nie odtworzono zakresu posiadania po przeprowadzonej kilkadziesiąt lat temu melioracji tego terenu. Część właścicieli nieruchomości nie stawiła się w terenie.J. W. (2)zaprojektował przebieg granic na zasadzie „konsensusu”.
Decyzją z 6 sierpnia 2015 roku nr(...)Starosta(...)zezwolił Zarządowi Powiatu(...)na realizację inwestycji drogowej polegającej na rozbudowiei przebudowiedrogi powiatowej nr (...)od km 0+582 do km 3+010, określając,iż realizacja inwestycji ma obejmować m.in. powstałe po podziale działki położonewP.o numerach(...). Decyzją niniejszą określono linie rozgraniczające teren inwestycji zgodnie z linią ciągłą koloru fioletowego, przedstawioną na mapie w skali 1:1000 stanowiącą załącznik do decyzji, a także zatwierdzono podział nieruchomości, położonych w obrębieP., wskazując, iż m.in.działka (...)uległa podziałowi nadziałki (...), adziałka (...)adziałki (...). Projekt podziału ww. nieruchomości został przyjęty do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego 9 grudnia 2014 roku pod nr ewidencyjnym P.(...)(...)(...).L.rozgraniczające teren inwestycji ustaloneww. decyzją miały stanowić linie podziału ww. nieruchomości. Decyzją tą stwierdzono również, iż nieruchomości objęte decyzją, w tymdziałki (...), położonewP., z dniem w którym decyzja stanie się ostateczna, staną się z mocy prawa własnością Powiatu(...). Decyzja stała się ostateczna w dniu 25 września2015 roku.
Zgodnie ze stanowiącą załącznik do ww. decyzji mapą z projektem podziału nieruchomości, wykonaną w dniu 4 grudnia 2014 roku przez geodetę uprawnionegoJ. W. (2), działka onumerze ewidencyjnym (...)o powierzchni 0,1200 ha, stanowiąca użytek gruntowy Ł klasy IV miała ulec podziałowi nadziałkę (...)powierzchni 0,0117 ha, stanowiącą użytek gruntowy dr oraz 167/2 o powierzchni 0,1083 ha, stanowiącą użytek gruntowy Ł klasy IV. Na mapie z projektem podziału naniesiono drzewo oraz słup linii, posadowione zgodnie z treścią mapy na działce onumerze ewidencyjnym (...). Na mapie zaznaczono także rozszerzający się w kierunku wschodnim od punktu, stanowiącego naniesione na mapie drzewo na działce onumerze ewidencyjnym (...), pas gruntu, biegnący po południowej stronie jezdni asfaltowej.
Naniesione na gruncie graniczniki, wyznaczające zakres realizacji inwestycji drogowej, doprowadziły do niepewności wśród mieszkańcówP.co do przebiegu granic nieruchomości, położonych na obszarze inwestycji. Podczas spotkania z mieszkańcami sołtysP.przekonywał mieszkańców, że są to słupki graniczne wyznaczające granice ich nieruchomości.
Naniesiony na gruncie granicznik nie pokrywał się z przebiegiem linii użytkowania działek, oznaczonychnumerami ewidencyjnymi (...). W stosunku do tej liniibył przesunięty około 5 – 6 metrów na zachód.
29 września 2015 rokuM.iZ. W. (1)wystąpili do Starostwa Powiatowego wP.z prośbą o udzielenie wyjaśnień, jakie znaczenie dla wyznaczenia granic nieruchomości mają zastabillizowane znaki graniczne w postaci graniczników betonowych, wyznaczających pas, w którym zlokalizowana jest inwestycja drogowa.
W odpowiedzi, pismem z 12 listopada 2015 roku działający z upoważnienia Starosty(...)Geodeta Powiatowy poinformował, iż decyzja o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej zatwierdza podziały nieruchomości, wywłaszcza prawado nieruchomości, znajdujących się w granicach inwestycji, zatwierdza projekt budowlanyi udziela pozwolenia na budowę. Spory dotyczące granic działek, na których jest planowana inwestycja drogowa, nie zatrzymują procesu inwestycyjnego. Uregulowanie przebiegu spornych granic poza obszarem objętym ww. decyzją może nastąpić na drodze administracyjnej lub w przypadku sporu na drodze postępowania sądowego.
W 2015 roku jesieniąM. W. (2)wykonał orkę i posiadł zboże na swej działce, oznaczonej numerem(...), w tym na spornym pasie gruntu. GdyM. W. (2)zakończył prace polowe,G. K. (1)na spornym pasie gruntu zasiał trawę, wyznaczając granicę swej nieruchomości zgodnie z wkopanymi od strony drogi asfaltowej słupkami granicznymi. Na wiosnę 2016 roku kiełkująca trawa zagłuszyła zboże. W związkuz tym w marcu 2016 rokuM. W. (2)zaorał sporny pas gruntu i zasiał zboże jare, które w trakcie żniw zebrałaJ. D..
G. K. (1)zawiadomił o powyższym funkcjonariuszy policji, co skutkowało przeprowadzoną w dniu 24 maca 2016 roku interwencją policyjną. W trakcie interwencjiG. K. (3)oświadczył, iżM. W. (2)przekroczył granicę na polui ok 5 m zaorał jego pola niszcząc przy tym jego zasiew. Wskazał na betonowy słupek graniczny, twierdząc, iż jest to granica wyznaczona przez geodetę.M. W. (2)wobec funkcjonariuszy policji oświadczył, iż nikomu nie zaorał pola, a zrobił tyle, ile robiłod lat. Obecna w trakcie interwencji córkaM. W. (2),D.W.–P.okazała funkcjonariuszom pismo z 12 listopada 2015 roku znak(...), informując, iż istniejący na gruncie słupek nie wyznacza granic spornych działek.
Składając oświadczenie bezpośrednio po zdarzeniu wobec funkcjonariuszy Komendy Powiatowej wP.G. K. (1)podał, iż gdy nabyłdziałkę (...), to jej częśćna szerokości 5 metrów i długości całej działki przyłączona była dodziałki o numerze (...), należącej doM. W. (2).
W trakcie czynności, podejmowanych w toku administracyjnego postępowania rozgraniczeniowego, geodeta uprawnionyM. D.stwierdził wystąpienie omyłki pisarskiej w zarysie pomiarowym, co przemawiało za wytyczeniem przebiegu granicw sposób odmienny o 6 metrów od opracowania sporządzonego przez geodetęJ. W. (2)w związku z projektem podziału nieruchomości na cele inwestycji drogowej. GeodetaM. D.uznał jednakże, iż powyższe skutkowałoby koniecznością poprawy przebiegu granic na terenie całej wsi, w związku z czym przyjął granice, odtworzone w opracowaniu, sporządzonym przez geodetęJ. W. (2).
J. D.wytoczyła powództwo przeciwkoG.iK. K. (1)o ochronę naruszonego posiadania.
Prawomocnym wyrokiem z 26 lutego 2018 roku w sprawie o sygn. akt VIII C 285/17 Sąd Rejonowy w Wieluniu nakazał pozwanymG. K. (1)iK. K. (1)przywrócenie stanu poprzedniego na nieruchomości będącej w posiadaniu powódkiJ. D.oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)położonejwP., gminaP.poprzez wydanie przygranicznego pasa gruntu na całej jego długości wynoszącej ok. 85 metrów oraz szerokości 5 metrów od strony działki będącejw posiadaniu pozwanychG. K. (1)iK. K. (1)oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)położonej wP., gminaP.oraz nakazał pozwanymG. K. (1)iK. K. (1)zaniechanie dalszych naruszeń posiadania nieruchomości powódkiJ. D.oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)położonej wP., gminaP.poprzez rolnicze wykorzystanie przygranicznego pasa gruntu.
Pierworys mapy zasadniczej wsiP.został sporządzony w oparciu o materiały źródłowe w postaci zdjęć lotniczych z 1959 roku oraz fotomapy z 1959 roku, odczytanie zdjęć lotniczych i pomiar uzupełniający, wykonany przed 4 października 1963 roku.
Zgodnie z mapą zasadniczą, granica pomiędzy działkami położonymi po południowej stronie drogi gminnej, stanowiącej działkę gruntu onumerze ewidencyjnym (...), położonej wP., nie stanowi „przedłużenia” w linii prostej granicy ewidencyjnej, pomiędzy działkami oznaczonyminumerami ewidencyjnymi (...).
Podstawowym opracowaniem dotyczącym przebiegu spornej linii granicznej pomiędzy działkami onumerach ewidencyjnych (...)jest operat założenia ewidencji gruntów na obrębieP.. Częścią tego operatu jest zarys pomiarowy - mapa w skali 1:5000 z miarami, określającymi wymiary działek. Zarys ten jest jedynym dokumentem,na podstawie którego określono przebieg granic działek oraz ich powierzchnie do celów ewidencyjnych, zakładania ksiąg wieczystych, wydawania aktów własności oraz do celów naliczenia podatków. Miary wykazane na zarysie pochodzą z pomiarów przebiegu linii granicznych wykonanego w latach 60. XX wieku, odzwierciedlają ówczesny stan posiadaniai są potwierdzone podpisami ówczesnych właścicieli nieruchomości w protokołach granicznych będących częścią opracowania. Nie można traktować zarysu pomiarowego jako dokumentu, oddającego przebieg linii granicznych z centymetrową dokładnością - katastralną, świadczą o tym miary podawane z decymetrową dokładnością oraz brak punktów odniesienia pomiarów, możliwych do identyfikacji w dniu dzisiejszym. Wykorzystując zarys pomiarowy z lat 60. należy „wpasować” go w istniejący na dzień dzisiejszy stan posiadania, uwzględniając takie trwałe elementy jak ogrodzenia trwałe, odnalezione stabilizowane punkty graniczne oraz miedze na terenach użytkowanych rolniczo.
Linie graniczne działki onumerze ewidencyjnym (...)zostały w zarysie pomiarowym pomierzone miarami bieżącymi na linii pomiarowej nr 2 wynoszącymi: 148,8 i 163,7oraz miarami bieżącymi na linii pomiarowej nr 3 wynoszącymi: 71,0 i 84,4.L.pomiarowa nr 2 przebiegała północną stroną drogi powiatowej, jezdni asfaltowej - działki onumerze ewidencyjnym (...), według zarysu pomiarowego o szerokości 5,0 m, natomiast linia pomiarowa nr 3 przebiegała północną stroną drogi gminnej, drogi gruntowej - działkionumerze ewidencyjnym (...). Punkty początkowe i końcowe linii pomiarowych oznaczone na zarysie pomiarowym nie były stabilizowane i nie nadano im współrzędnych geodezyjnych, nie ma możliwości odnalezienia ich w dniu dzisiejszym.
W roku 2014 wykonawca prac, związanych z projektem podziału działekw kompleksie, na którym znajduje się przedmiotowa nieruchomość w celu poszerzenia drogi powiatowej, odtworzył przebieg linii granicznych w błędny sposób i spowodowałtym przesunięcie wszystkich linii granicznych o około 6,0 m w kierunku wschodnim. Powyższe było wynikiem niedostrzeżenia omyłki pisarskiej w zarysie pomiarowym.
Linie graniczne działki onumerze ewidencyjnym (...), zostały na mapie do celów sądowych opisane punktami nr: A - B - D - C - A. Punkty C i D wynikają z odtworzenia linii pomiarowej nr 3, natomiast punkty A i B wynikają z przecięcia linii granicznych wynikających z danych z zarysu pomiarowego z linią podziałową wynikającą z operatu, obejmującego podział działek pod poszerzenie drogi powiatowej.
Na zdjęciach lotniczych z 1992 roku oraz 2015 roku największa zgodność linii granicznych ze stanem użytkowania występuje w przypadku linii granicznych pomiędzy działkami onumerach ewidencyjnych (...).
Sporna linia graniczna, pomiędzydziałkami (...), uwidoczniona na zdjęciuz roku 1992 oraz 2015, w swej północnej części, jest przesunięta o ok 1,0 - 2,0 m od punktu B w kierunku zachodnim, zaś w swej południowej części na obu zdjęciach jest przesuniętao wartość ok. 5,0 - 6,0 m od punktu D również w kierunku zachodnim.
Jest to przebieg zgodny z oświadczeniem uczestniczki postępowaniaJ. D.co do usytuowania granicy.
Stan użytkowania przedmiotowej linii granicznej nie zmienił się znacznie pomiędzy latami 1992 -2015.
Gdyby sposób odtworzenia granic, wykonany przezJ. W. (2)odnieść do obszaru całego obrębu wsiP., z uwagi na przesunięcie granic, okazałoby się, iż właścicielom nieruchomości położonych na skraju obrębu „zabraknie działki”.
Sporny pas gruntu oddzielony jest od łąki wykorzystywanej przez wnioskodawców polną drogą, stanowiącej dojazd do pól, położonych w południowej części obrębu.
Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie materiału dowodowego zaoferowanego przez zainteresowanych oraz na podstawie przeprowadzonych z urzędu dowodów z treści ksiąg wieczystych prowadzonych dla nieruchomości, jak również dokumentów zgromadzonychw aktach ksiąg wieczystych, prowadzonych dla nieruchomości, podlegających rozgraniczeniu. Dokumenty prywatne stanowiły dowód tego, że osoby je podpisujące złożyły oświadczenia o wskazanej w nich treści. Dokumenty urzędowe stanowiły zaś dowód tego,co zostało w nich zaświadczoneart. 244 § 1 k.p.c.
Sąd oparł swe ustalenia także na sporządzonej w sprawie opinii biegłego sądowegoz zakresu geodezji. Zastrzeżenia co do opinii biegłego były przedmiotem ustnych opinii uzupełniających i biegły w sposób wyczerpujący ustosunkował się do zgłoszonych zastrzeżeń.
Sąd przyjął za miarodajne wnioski powyższej opinii, a dokonując oceny jej walorów dowodowych, kierował się kryteriami oceny, które stanowiły poziom wiedzy biegłego, podstawy teoretyczne opinii, sposób motywowania wyrażonego stanowiska oraz stopień stanowczości wyrażonych ocen, a także zgodność z zasadami logiki i wiedzy powszechnej, nie znajdując argumentów, by opinii waloru dowodowego odmówić.
W ocenie Sądu z opinii biegłego sądowego w sposób jednoznaczny wynika,iż w trakcie prac geodezyjnych, przeprowadzonych w związku z podziałami nieruchomości na potrzeby realizacji inwestycji drogowej, dokonano wadliwej interpretacji treści zarysu pomiarowego wsiP., co skutkowało przesunięciem granic o około 6 metróww kierunku wschodnim. Biegły w sposób wyczerpujący w ustnej opinii uzupełniającej zidentyfikował źródło błędu (omyłka pisarska w zarysie pomiarowym, która nie została wychwycona przez geodetę, opracowującego projekt podziału nieruchomości), a wnioski przedstawione przez biegłego są logiczne i przekonywujące. Zaznaczono, iż błądten wychwycił geodeta prowadzący czynności na etapie administracyjnego postępowania rozgraniczeniowegoM. D., który jednakże uznał, iż z uwagi na wcześniejsze opracowanie geodetyJ. W. (2)należy utrzymać granicę, przyjętą na potrzeby podziału nieruchomości pod inwestycję drogową.
Sąd związany był też treścią prawomocnego wyroku w sprawie o ochronę naruszonego posiadania, prowadzonego z udziałem wnioskodawców i uczestniczki postępowania stosownie do treściart. 365 § 1 k.p.c.iart. 366 § 1 k.p.c.i dlatego, skoro prawomocnym wyrokiem sądowym orzeczono o przywróceniu naruszonego działaniem wnioskodawców posiadania uczestniczki co do spornego pasa gruntu, w niniejszym postępowaniu sąd nie może przyjąć, iż do naruszenia posiadania uczestniczki postępowania przez wnioskodawców nie doszło.
Podniesiono przy tym, że przyjmuje się, że sąd nie jest związany ustaleniami i oceną dowodów, dokonanymi w innej sprawie oraz, że dokonując samodzielnych ustaleń, nie może ignorować stanowiska zajętego w innej sprawie, w której stan faktyczny był konstruowanyna podstawie tego samego zdarzenia, lecz biorąc je pod uwagę, obowiązany jest dokonać własnych i samodzielnych ocen.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy, w ocenie Sądu, nie uzasadnia jednakże poczynienia odmiennych ustaleń niż te, stanowiące podstawę ww. rozstrzygnięcia,w zakresie, w jakim odnosiły się one do przyjęcia, iż sporny pas gruntu znajdował sięw posiadaniu poprzedników prawnych uczestniczki postępowania.
Sąd nie dał wiary zeznaniom wnioskodawców, iż w dacie zakupu przez nich działkionumerze ewidencyjnym (...)działka sąsiednia, oznaczona numerem 168, a stanowiąca pole orne, była użytkowana do linii, przebiegającej przez słupek graniczny, naniesiony w związku z realizacją inwestycji drogowej, gdyż stoi w sprzeczności nie tylko z zeznaniami uczestniczki postępowania oraz zawnioskowanych przez nią świadkówM. G.,M. W. (2),D. P.iZ. W. (1), ale i treścią notatki urzędowej, obejmującej złożone wobec organów ścigania oświadczenia wnioskodawcyG. K. (1), w których to wskazał, iż gdy „kupił tą działkę to jej częśćna szerokości 5 metrów i długości całej działki przyłączona była dodziałki nr (...), należącej doM. W. (2)”.G. K. (1)podał wówczas również, iż po żniwach w 2015 roku zaorał całą powierzchnię działki, wyznaczając granicę działki onumerze ewidencyjny (...)zgodnie z wkopanymi od strony asfaltowej słupkami granicznymi.
Powyższe jednoznacznie w ocenie Sądu przemawia za uznaniem obecnych twierdzeń wnioskodawców, iż stanowiąca ich własność działka wykorzystywana była w granicach, jakich domagają się wyznaczenia w tym postępowaniu, nie polegają na prawdziei sformułowane zostały wyłącznie na użytek niniejszego postępowania. Zauważono przy tym, iż sytuacja konfliktowa pomiędzy sąsiadami została wywołana nieprawidłowymi czynnościami geodezyjnymi, poprzedzającymi wydaniem decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej, która to wadliwość została potwierdzona w opinii biegłego sądowegoP. M.. Sąd dał wiarę wyjaśnieniom uczestniczki postępowania, iż postawione słupki graniczne w związku z realizacją inwestycji drogowej doprowadziły do dezorientacji mieszkańców co do przebiegu granic nieruchomości.
Dokonując ustaleń Sąd oparł się także na zeznaniach przesłuchanych w sprawie świadkówM. G.,D. P.,Z. W. (1)iM. W. (2)oraz uczestniczki postępowania.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadków uznając, że za niewiarygodnością tych zeznań nie może przemawiać sam fakt powiązań rodzinnychD. P.,Z. W. (1)iM. W. (2)z uczestniczką postępowania. Według Sądu zeznania świadków co do zakresu posiadania podlegających rozgraniczeniu nieruchomości były spójne, wzajemnie się uzupełniające, potwierdzone dowodem w postaci zdjęć lotniczych spornego obszaru, wykonanych na przestrzeni lat 1992-2015 i uzyskanych z zasobu prowadzonego przez Głównego Geodetę Kraju. Biegły z zakresu geodezji w swej opinii zasadniczej podał, iż przedstawione zdjęcia lotnicze potwierdzają użytkowanie działki, oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...)zgodnie z oświadczeniem uczestniczki postępowaniaJ. D.. W kwestii zdjęć pochodzących z lat wcześniejszych,w ocenie biegłego ze względu na swą jakość nie pozwalają na odtworzenie sposobu użytkowania nieruchomości. Na tę okoliczność zeznawali jednakże przesłuchani w sprawie świadkowieM. G.,D. P.,Z. W. (1)iM. W. (2), którzy potwierdzili, iż stan użytkowania nieruchomości od czasu objęcia nieruchomości, stanowiącej działkę gruntu onumerze ewidencyjnym (...)w posiadanie, przezS. M. (1)nie uległ zmianie. Analizując zdjęcie lotnicze wykonane w 1982 roku, Sąd doszedł do przekonania, że trzeba zwrócić uwagę na kępę drzew, zlokalizowanychna działce onumerze ewidencyjnym (...)przy granicy zdziałką (...), która pojawia się także na zdjęciach lotniczych z późniejszego okresu. Zakładając, iż posadowienie tych drzewna przestrzeni lat nie uległo zmianie oraz przyjmując domniemanie faktyczne, iż drzewana terenie wykorzystywanym rolniczo położone były w granicy nieruchomości, można określić pod jakim kątem układały się działki położone po południowej stronie drogi, prowadzącej przez wieśP.w stosunku do tej drogi. Kąt ten, na co zwracał uwagę pełnomocnik uczestniczki postępowania, nie jest tak szeroki, jakby to mogło wynikaćz zarysu pomiarowego.
Zdaniem Sądu, potwierdzeniem stanu użytkowania spornych nieruchomościw zgodzie z oświadczeniem uczestniczki postępowania jest przedstawiony dokument porozumienia z dnia 29 września 1991 roku. JakkolwiekS. M. (1)odmówił jego podpisania, nie zostały w sprawie ujawnione żadne okoliczności, wskazujące, iż podjętew tym czasie działania dokonane zostały przy sprzeciwieS. M. (1). Było według Sądu wręcz przeciwnie – wnukS. M. (2)G.potwierdził,iż porozumienie to było akceptowane przez wszystkich uczestniczących, „dziadek nie miałco do tego zastrzeżeń k. 202”, a on sam uczestniczył w tej czynności z uwagi na to, iż zgodnie z ówczesnymi planami miał przejąć ww. działkę od swego dziadka.
Za niewiarygodne Sąd uznał przeciwne zeznania świadkaI. W., jakoby pomiędzyS. M. (1)aM.iZ. W. (1)istniały permanentne spory na tle użytkowania przedmiotowych nieruchomości, co świadek uzasadniała tym,iż dochodziło do podorywania granic. Biorąc pod uwagę, iż obie działki przed 1992 roku stanowiły łąki, a nie pole orne, nieprawdopodobnym jest, aby sąsiedzi podorywali granicę pomiędzy nimi. Świadek ostatecznie wycofała się z tego stwierdzenia, podając, iż chodziłoo inne działki, położone po przeciwległej stronie drogi. Zauważyć jednak należy, iż jeśliw istocie rzeczony spór graniczny miałby wystąpić, to naturalnym jest, iżS. M. (1)podjąłby kroki zmierzające do ochrony swego posiadania. Dowodów na tę okolicznośćzaś brak. Z tej przyczyny Sąd uznał zeznania świadkaI. W.za niewiarygodne w tym zakresie, podobnie jak i w tej części, w jakiej świadek relacjonowała o zakresie korzystania przez nią z nieruchomości, sprzedanej następnie wnioskodawcom. Zeznania świadka stoją bowiem – według Sądu – w sprzeczności z dokumentacją fotograficzną, pozyskaną z zasobu Głównego Geodety Kraju, z której wynika – jak wskazał biegły z zakresu geodezji – przebieg granicy użytkowania nieruchomości, podlegających rozgraniczeniu w zgodziez oświadczeniami uczestniczki postępowaniaJ. D.. W toku postępowanianie pojawiły się zaś zarzuty dotyczące ingerencji w zawartość tego zasobu, osłabiającej jego wartość dowodową.
W kwestii zeznań świadkaI. W.Sąd zaznaczył, iż świadek twierdziła,że z nieruchomości, stanowiącej działkę onumerze ewidencyjnym (...), osobiście korzystała, jednakże w ocenie Sądu zeznania te również nie polegają na prawdzie. Świadek zasłaniała się niepamięcią, nie potrafiła udzielić odpowiedzi na pytanie, czy w czasie, gdy była właścicielką tej nieruchomości, nieruchomośćW.była łąką czy polem uprawnym, ani czy na jej nieruchomości stał słup telefoniczny, a jeśli tak – czy omijała go w trakcie koszenia trawy. Świadek tłumaczyła, iż prace wykonywał jej mąż, czemu jednakże zaprzeczył świadekW. K., stwierdzając, iż małżonkaI. W.na tej nieruchomościnie widywał. Nadmienić przy tym wymaga, iżW. K.prowadzi spory sądowe z rodzicami uczestniczki postępowania, w związku z czym nie sposób przyjąć, aby zeznawał na korzyśćJ. D.niezgodnie z prawdą. ŚwiadekI. W.nie była w stanie w sposób logiczny wyjaśnić, w jakim celu miała wraz z małżonkiem wykorzystywać przedmiotową nieruchomość, która stanowi łąkę, skoro świadek przyznała, iż ani ona,ani jej małżonek nie zajmują się prowadzeniem gospodarstwa rolnego. W tych okolicznościach twierdzenie, iżI. W.kosiła co roku trawę z tejże działki, w granicach wskazywanych obecnie przez wnioskodawców, aby następnie w niewiadomym celu składować ją na położonej w innej gminie miejscowości, jawią się według Sądu jako nieprawdopodobne.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaJ. W. (2)iM. D., albowiem świadkowie ci w żaden sposób nie byli związani z uczestnikami niniejszego postępowania,a w zeznaniach tych relacjonowali jedynie wyniki prowadzonych prac, znajdujące odzwierciedlenie w dokumentacji geodezyjnej. Zauważyć jedynie należy, iż rolą świadków jest wyłącznie przedstawienie Sądowi wiedzy o faktach. Ocena zaś poprawności wykonanych przez nich prac geodezyjnych, jako wymagająca wiedzy specjalnej, pozostawała w gestii biegłego sądowego. Sąd zatem w oparciu o zeznania świadków nie był władnydo dokonywania oceny prawidłowości przeprowadzonych przez nich prac geodezyjnych.
Sąd oparł ustalenia na dowodzie z oględzin nieruchomości, celem poczynienia spostrzeżeń co do aktualnego sposobu zagospodarowania rozgraniczanych nieruchomości.
Sąd poczynił ustalenia także w oparciu o dostępne materiały geodezyjne. Zaznaczono, iż ustalenie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomościami w miejscu uwidocznionymw dokumentacji geodezyjnej jest możliwe wówczas, gdy dokumentacja ta wyznacza granicę prawną. Na gruncie niniejszej sprawy brak jest podstaw do wyprowadzenia takiego wniosku, tym bardziej, że przebieg linii granicznych uwidoczniony na zarysie pomiarowym,w przypadku opracowywanych działek, jak wynika z opinii biegłego sądowego z zakresu geodezji, powstał w wyniku prac geodezyjnych, w trakcie których celem było dokonanie pomiaru stanu władania w dacie wykonywania pomiarów.
Co istotne wykonane pomiary do założenia ewidencji odzwierciadlać miałyz założenia stan faktycznego użytkowania na gruncie w dacie dokonania pomiarów. Niezależnie od oceny możliwości odtworzenia tych pomiarów, przy wskazywanych przez biegłego sądowego z zakresu geodezji trudnościach w związku z brakiem od strony południowej trwałych naniesień na gruncie, pozwalających na „wpasowanie” ówczesnych pomiarów w istniejącą sytuację terenową, w ocenie Sądu pomiary te nie odzwierciedlały stanu użytkowania na dzień 4 listopada 1971 roku i okres późniejszy.
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkaM. W. (2), iż przebieg granicy został ustalony pomiędzy posiadaczami sąsiadujących ze sobą działek – ojcemM. J.iS. M. (1)po zamianie gruntami, dokonanej pomiędzyS. M. (1)aJ. P..
Odnośnie daty, w jakiej miało dojść do zamiany gruntami, w trakcie którejS. M. (1)miał objąćdziałkę (...), w ocenie Sądu zachodziły podstawy do przyjęcia,iż ta nieformalna zamiana miała miejsce przed dniem 4 listopada 1971 roku, albowiemakt własności ziemi został już wydany na rzeczW. M., małżonkiS. M. (1), nie zaś na rzeczJ. P.. Gdyby nieformalna zamiana miała zostać dokonana później, to jest po dniu 4 listopada 1971 roku, to wówczasW. M.nie uzyskałaby aktu własności ziemi, gdyż w dacie wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej nie byłaby posiadaczką samoistną nieruchomością. JakkolwiekM. W. (2)wskazywał, iż zamiana ta miała miejsce w latach 70., to jednakże podawał, iż wówczas miał około 20 lat, co biorąc pod uwagę datę urodzenia się świadka pozwala na przyjęcie,iż zdarzenie to miało miejsce przed 1971 roku. Powyższe – według Sądu – koresponduje także z tą okoliczność, iż akt własności ziemi nr(...)(...), stwierdzający nabycie przezW. M.działki, oznaczonejnumerem ewidencyjnym (...), został doręczonyJ. P., którego traktowano jako zainteresowanego rozstrzygnięciem,co uwiarygodnia zeznania świadkaM. W. (2), iż nabycie nieruchomości przez rodzinęM.było związane z zamianą gruntami zJ. P..
Sąd dał wiarę zeznaniom świadkówM. W. (2),Z. W. (1)iD. P., iżM. W. (2)iZ. W. (1)wykonali sztuczny nasyp na całej szerokości, w jakiej użytkowalidziałkę (...), celem uzyskania zatoczki parkingowej. Za takim wnioskiem przemawia także – zdaniem Sądu – sytuacja terenowa, uchwyconanie tylko w trakcie oględzin nieruchomości, ale także i na mapie z projektem podziału nieruchomości, przedłożonej przez pełnomocnika wnioskodawców, na której widocznejest naniesione drzewo i słup linii, jak również skarpa, która wyróżnia się położeniem, przesuniętym w kierunku południowym w stosunku do linii wyznaczającej skarpęna działkach sąsiednich i rozpoczyna się na wysokości drzewa, ciągnąc się w kierunku wschodnim. Skarpa ta nie pokrywa się z granicą ewidencyjnądziałki (...), ustalonąw postępowaniu administracyjnym. Uwzględniając zeznania świadkówM. W. (2),Z. W. (1)iD. W., którzy podali, iż to właścicieledziałki o numerze (...)wykonali nasyp na szerokości swej własnej działki, poczynającod drzewa w kierunku wschodnim, w ocenie Sądu także powyższe daje podstawędo przyjęcia, iż stan posiadaniadziałki (...)odpowiadał granicom, wskazywanym w toku niniejszego postępowania przez uczestniczkę postępowaniaJ. D..
Nadto w trakcie oględzin stwierdzono, iż sporny pas gruntu oddzielony jest od łąki stanowiącej własność wnioskodawców polną drogą. Wnioskodawca twierdzi, iż droga polna położona jest wewnątrz jego działki, nie zaś przy granicy z nieruchomością uczestniczki postępowania, jednakże w ocenie Sądu sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowegojest to, aby droga polna prowadzona była przez środek użytku rolnego zamiast przy jego granicy, w sytuacji gdy sam użytek jest o stosunkowo niewielkim rozmiarze.
Zdaniem Sądu, nie zasługują na podzielenie twierdzenia wnioskodawców, jakoby wskazywana przez nich widoczna granica w południowej części obrębuP.(po południowej stroniedziałki o numerze (...)- drogi gminnej) stanowiła przedłużenie granicy pomiędzy nieruchomością wnioskodawców a uczestniczki postępowania,gdyż nie wynika to z dostępnej dokumentacji geodezyjnej.
Sąd przy ustaleniach stanu faktycznego pominął zeznania świadkaW. K., uznając, iż nie wnosiły one do sprawy istotnych okoliczności, a świadek unikał udzielenia odpowiedzi na pytania Sądu. Zaznaczenia wymaga, iżZ. K., małżonkaW. K., jest właścicielką nieruchomości, sąsiadującej od strony wschodniej z działką uczestniczki postępowania (działka onumerze ewidencyjnym (...)).W. K.starał się jednak przekonać Sąd, iż z uwagi na to, że to wyłączniejego żona jest właścicielem tego gruntu, on sam – mimo wykonywania czynności na tej działce - nie ma wiedzy o stanie faktycznym, istniejącym na gruncie, a sam nie jest zainteresowany życiem sąsiadów. Powyższy deklarowany brak zainteresowania przedmiotem rozstrzygnięcia nie współgra ze stawieniem się przezW. K.bez wezwania w trakcie oględzin spornego pasa gruntu.
Sąd nie dał zaś wiary zeznaniom tego świadka, jakobyS. M. (1)prowadził spór graniczny zM. W. (2)o granicędziałki (...), która to sprawa miała mieć swój finał w kolegium, gdyż faktu takiego nie potwierdzili wnukowieS. M. (1)– nawetI. W., relacjonująca o rzekomym konflikcie, podała, iż chodziło o inną nieruchomość, niż objęta niniejszym postępowaniem.
Zdaniem Sądu, wniosek zasługiwał na uwzględnienie co do zasady, gdyż istniejącyna gruncie niniejszej sprawy pomiędzy zainteresowanymi spór o linię graniczną i o to,do kogo z sąsiadów przynależy prawo własności przygranicznego pasa gruntu wzdłużich nieruchomości podlegał rozpoznaniu w sprawie o rozgraniczenie.
Następnie, w oparciu o wskazane przepisyustawy z dnia 17 maja 1989 r. Prawo geodezyjne i kartograficzne, Sąd omówił istotę rozgraniczenia, stwierdzając, żeJ. D.zgłosiła żądanie z zachowaniem terminu przewidzianego ustawą oraz podnosząc, że decyzja administracyjna o rozgraniczeniu traci moc wiążącą w części objętej żądaniem przekazania sprawy sądowi, natomiast w części nie objętej tym żądaniem staje się ostateczna. Przedmiotem osądu w takiej sytuacji jest tylko przebieg granicy między gruntami w zakresie objętym żądaniem przekazania sprawy.
Sąd nie znalazł z tej przyczyny podstaw do podzielenia stanowiska pełnomocnika wnioskodawców, zgodnie z którym sprawa niniejsza w ogóle nie powinna być rozpoznana przez sąd cywilny, a to wobec wyznaczenia spornej granicy w drodze decyzji administracyjnej.
W związku z zakresem żądania przekazania sprawy sądowi, w niniejszym postępowania rolą sądu było wyznaczenie przebiegu granicy pomiędzy nieruchomością wnioskodawców a uczestniczki postępowania.
Kolejno, Sąd odniósł się do rozgraniczenia w znaczeniu prawa cywilnego, omawiając kryteria zart. 153 k.c., wskazując przy tym na rodzaje dokumentów stanowiących podstawę ustalenia przebiegu granic, min. na przepisy rozporządzenia z 14 kwietnia 1999 r. w sprawie rozgraniczenia nieruchomości (Dz. U. 1999 r. Nr 45 poz. 453).
W ocenie Sądu nie można zasadniczego znaczenia przypisywać materiałom zgromadzonym w ewidencji gruntów, gdyż przepisyustawy Prawo geodezyjnei kartograficznewyraźnie odróżniają regulacje prawne powiązane z ewidencją gruntówod problematyki rozgraniczania nieruchomości. Ponadto, podnoszona przez wnioskodawcę kwestia powierzchni jego nieruchomości, wykazanej w ewidencji, nie ma znaczeniadla ustalenia przebiegu granicy zgodnie z regulacjąart. 153 k.c.
Sąd wskazał, że w odniesieniu do nieruchomości, objętych niniejszym postępowaniem, prowadzone było postępowanie w trybie przepisówustawy z dnia26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. z 1971r. nr 27, poz. 250). Nabycie zaś własności na podstawieustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnych(Dz. U. z 1971r. nr 27, poz. 250) następowało z mocy prawa i rozciągało się na nieruchomości w tym przepisie określone, znajdujące się w dniu wejścia w życie ustawy, tj. w dniu 4 listopada 1971 roku w samoistnym posiadaniu rolnika, ale jedynie w granicach tego posiadania.
Zwrócono przy tym uwagę, że Sąd Najwyższy wielokrotnie podkreślał, że toczące się na podstawie wymienionej ustawy postępowanie zmierzające do poświadczenia nabyciaz mocy prawa własności nie obejmowało ustalenia granic nieruchomości podlegających uwłaszczeniu. W związku z tym Sąd Najwyższy za możliwe uznał dokonanie rozgraniczenia nieruchomości, podlegających działaniu rozpatrywanej ustawy, według przesłanek decydujących o uwłaszczeniu, po wydaniu aktu własności ziemi. Decydujący był bowiem stan posiadania (samoistnego) w dniu wejścia w życie ustawy, a więc 4 listopada 1971 roku. Wskazano też, że gdy rozgraniczenie ma nastąpić według stanu prawnego, to w takiej sytuacji sąd nie może kierować się jedynie danymi wynikającymi z ewidencji gruntów, ponieważ stan wynikający z ewidencji gruntów nie zawsze pokrywa się ze stanem prawnym w rozumieniuart. 153 k.c.Stwierdzając więc „stan prawny” Sąd nie jest związany w tym zakresie deklaratywną treścią aktu własności ziemi i dlatego, Sąd dokonując rozgraniczenia bezpośrednio sąsiadujących działek, nabytych na podstawie art. 1 ustawy z dnia26 października 1971 roku może samodzielnie stwierdzić „granice posiadania” – dokąd sięgał stan posiadania (samoistnego) każdego z nich w dniu 4 listopada 1971 roku i zgodnie z tym stwierdzeniem wytyczyć granicę ich działek.
W tych warunkach według Sądu, z ostatecznej decyzji organu administracyjnego wynika domniemanie, że jest ona zgodna z prawem, a domniemanie to obejmuje również przesłanki będące podstawą wydania decyzji. Powyższe pozwala na przyjęcie, że wedle stanu na dzień 4 listopada 1971 roku nieruchomość w zakresie działki onumerze ewidencyjnym (...)nabyliS.iW. M., a działki o numerze ewidencyjnym167J.iW. W. (1). Akt własności ziemi, wydany na jednego z małżonków,jak wynika z ugruntowanego orzecznictwa, prowadzi do nabycia nieruchomości nim objętym przez obojga małżonków, jeśli w dniu 4 listopada 1971 roku pozostawali w ustroju wspólności majątkowej małżeńskiej. Dlatego też, nabycie nieruchomości przez posiadaczy samoistnych nastąpiło w granicach rzeczywistego posiadania.
W oparciu o zebrany w sprawie osobowy materiał dowodowy możliwym było, zdaniem Sądu, odtworzenie zakresu posiadania na ten dzień. Pozwoliło to na określenie, dokąd sięgał stan posiadania tych nieruchomości w dacie 4 listopada 1971 roku,oraz określenie, w jakim zakresie odbiegał ten stan posiadania od danych, uwidocznionychw zarysie pomiarowym.
Sąd stwierdził, że zakres posiadania nie sięgał na gruncie do linii, wyznaczonej jako granica ewidencyjna i zaczerpniętej z zarysu pomiarowego, co wiązać możnaz dokonaną zamianą gruntami, w wyniku której posiadacze tych gruntów ustalili nowy przebieg granicy czy też w odniesieniu do całego obrębu – melioracją, prowadzącądo zatarcia dotychczasowych śladów użytkowania na gruncie.
Zauważono przy tym, że z dniem 4 listopada 1971 roku posiadacze samoistni nabyliz mocy samego prawa konkretną nieruchomość, wyznaczoną na gruncie przez konkretne granice, a mianowicie takie, które były granicami ich samoistnego posiadania w rozumieniuart. 336 k.c., powołując się także naart. 6 k.c.iart. 339 k.c.
W ocenie Sądu, z ustaleń stanu faktycznego wynika, iż sporny pas gruntu znajdował się we władaniu poprzedników prawnych uczestniczki postępowania – do 1991 roku stanowił łąkę, wykorzystywaną przez rodzinęW.w granicach, ustalonych zeS. M. (1). W tych zaś okolicznościach to wnioskodawcy, jako zmierzający do obalenia domniemania przewidzianego wart. 339 k.c., winni wykazać, że pomimo władania spornym pasem gruntu przez poprzedników prawnych uczestniczki postępowania nie posiadalioni przymiotu posiadaczy samoistnych, których to okoliczności wnioskodawcy nie wykazali.
Sąd podkreślił, że wedle stanu na dzień 4 listopada 1971 roku posiadanie działeko numerach 168 i 167 było wykonywane w granicach uzgodnionych przez ich posiadaczy, która przebiegała od drewnianego pala, posadowionego po zachodniej stronie rosnącego przy drodze drzewa do kamienia, położonego w części południowej granicy użytkowania. Stan ten odpowiadał wskazaniom, poczynionym w toku postępowania przez uczestniczkę postępowania i był niezmienny na przestrzeni lat, co potwierdzają nie tylko zeznania przesłuchanych w sprawie świadkówM. W. (2),Z. W. (1),D. P.iM. G., ale i zdjęcia lotnicze, pozyskane z zasobu, prowadzonego przez Głównego Geodetę Kraju.
W ten też sposób – według Sądu – ukształtowana została granica prawna pomiędzy podlegającymi rozgraniczeniu nieruchomościami, która to pomiędzy rozgraniczanymi nieruchomościami nie uległa zmianie na skutek czynności rozporządzających, albowiem nikt nie może przenieść więcej praw niż sam posiada.
Na marginesie zaznaczono, że nawet gdyby wedle stanu na dzień 4 listopada 1971 roku sporna część nieruchomości nie była w posiadaniu samoistnym właścicieli działki168 i tak – wobec podniesionego przez uczestniczkę postępowania zarzutu zasiedzenia, zachodziłaby podstawa do przeprowadzenia rozgraniczenia zgodnie z jej wskazaniami, wobec przyjęcia, że stan samoistnego posiadania był na tyle długotrwały, że nastąpiło nabycie własności przygranicznych pasów gruntu przez zasiedzenie. Nabycie zaś przygranicznych gruntów przez zasiedzenie jest zdarzeniem prawnym, kształtującym prawny przebieg granicy.
Następnie, na podstawieart. 172 k.c.oraz orzecznictwo SN, Sąd omówił problematykę zasiedzenia oraz kwestię dobrej i złej wiary stwierdzając, że wnioskodawcy nie zakwestionowali skutecznie istnienia dobrej wiary po stronie poprzedników prawnych uczestniczki postępowania, którzy władali spornym pasem gruntu. Domniemanie to nie zostało także obalone w wyniku ujawnionych w toku postępowania okoliczności. Dlatego też, według Sądu, objęcie części pasa granicznego działek w posiadanie przez poprzedników prawnych uczestniczki postępowania cechowało się dobrą wiarą, równoznacznąz przekonaniem, opartym na obiektywnych przesłankach, wywodzących się ze stosunku będącego podstawą i przyczyną konkretnego stanu faktycznego, że wykonując w swoim imieniu prawo własności, niczyjego prawa nie narusza, skoro nigdy pomiędzy właścicielami sąsiednich nieruchomości nie pojawił się problem przebiegu granicy.
W rozpoznawanej sprawie – zdaniem Sądu – z ustaleń stanu faktycznego wynika właściciele sąsiednich nieruchomości nie mieli jakichkolwiek wątpliwości co do przebiegu granicy, uznając, że wyznacza ją linia biegnąca od kamienia, naniesionego w części południowej oraz około 1 m od drzewa, rosnącego przy drodze. Wskazany sposób wykorzystywania poszczególnych fragmentów nieruchomości nie wiązał się z zamiarem nabywania czy zbywania nieruchomości, lecz respektowaniem stanu w ten sposób ukształtowanego.
Okoliczność, że poprzednicy prawni aktualnych właścicieli, weszli w posiadanie fragmentów pasa granicznego bez zachowania aktu notarialnego, nie wyklucza uznaniaich za posiadaczy w dobrej wierze odnośnie do tych części nieruchomości, które zgodnie objęli w posiadanie w związku z umownym ustaleniem przebiegu granicy.
Sąd podniósł zatem, że samoistne posiadanie w dobrej wierze uzasadniało stwierdzenie, żeM.iZ. W. (1)nabyli po upływie 20 letniego okresu, przewidzianego wart. 172 k.c., własność przygranicznego pasa gruntu, nawet przy przyjęciu, iż początek ich władania spornym gruntem datowany był na datę „odnowienia granic”,co nastąpiło w 1991 roku.
Podkreślono przy tym, iż zebrany w sprawie materiał dowodowy pozwalana ustalenie, iż przebieg spornej granicy był ukształtowany w zakresie sposobu użytkowania sąsiadujących ze sobą nieruchomości wiele lat wcześniej. Skoro jak wynika z ustaleń, poprzedni właścicieledziałki (...)M. W. (2)iZ. W. (1)użytkowaliją w niezmienionych granicach, kierując się przy wyznaczeniu tej granicy odniesieniemdo lokalizacji drzewa i słupa telefonicznego oraz kamienia, a sami nabyli tę nieruchomośćw 1980, to co najmniej od tej daty należało przyjąć, iż ukształtowany został stan posiadania.
Tym samym w ocenie Sądu nawet przy przyjęciu, iżZ.iM. W. (2)nie byli posiadaczami nieruchomości w dobrej wierze, upłynął czas niezbędny do zasiedzenia.
W ocenie Sądu wnioskodawcy nie wykazali, by w dacie biegu zasiedzenia została podjęta akcja zaczepna, mogąca prowadzić do jego przerwy. Jakkolwiek wniosek właściciela nieruchomości o rozgraniczenie przerywa bieg zasiedzenia, gdy wnioskodawca działa takżew celu uzyskania niezakłóconego posiadania przygranicznego gruntu, to złożenie przez wnioskodawców wniosku o rozgraniczenie nastąpiło po upływie okresu zasiedzenia, a zatem nie mogło doprowadzić do przerwy terminu, który zakończył swój bieg.
Kolejno Sąd doszedł do przekonania, że w sprawie pozostaje do rozważeniato, czy wskazywana przez wnioskodawców decyzja Starosty(...)o wyrażeniu zgody na realizację inwestycji drogowej mogła doprowadzić do odmiennego ukształtowania granicy prawnej nieruchomości.
W ocenie Sądu żądanie rozgraniczenia nieruchomości wedle opracowania geodezyjnego stanowiącego podstawę wydania decyzji o zezwoleniu na realizację inwestycji drogowej nie znajduje uzasadnienia, gdyż wskazywana granica nie stanowi granicy prawnej między nieruchomościami, pozostałymi przy właścicielach po wydzieleniu pasa drogowego. Stan prawny granic został ukształtowany w postaci zdarzenia prawnego, z jakim ustawa łączy skutek w postaci nabycia prawa własności w granicach, wyznaczonych przez zakres samoistnego posiadania podlegających rozgraniczeniu nieruchomości.
Z uwagi na powyższe orzeczono jak w sentencji, uznając, że tak oznaczona granica odpowiada stanowi prawnemu.
Z postanowieniem w całości nie zgodzili się wnioskodawcy wnoszącapelację, zarzucając:
a) naruszenie prawa materialnegoart 153 k.c.poprzez jego biedną wykładnięi dokonanie przez Sąd rozgraniczenia nieruchomości objętej wnioskiem z pominięciem zasad i kolejności kryteriów wymienionych w w/w przepisie, tj. z pominięciem stanu prawnego nieruchomości, który wynikał z wyrysów map i wyników pomiarów geodezyjnych będących podstawą ewidencji gruntów, a także wydanej decyzji administracyjnej przez dokonanie rozgraniczenia na podstawie stanu posiadania użytkowania nieruchomości, który zdaniem Sądu istniał pomiędzy rozgraniczonymi nieruchomościami od I971 r.;
b) naruszenie prawa materialnegoart 153 k.c.w związku zart 2 k.p.c.poprzez pominięcie przez Sąd przy dokonywaniu rozgraniczenia ostatecznej decyzji administracyjnej, tj. decyzji z dnia 6.o8.20i5r nr(...)Starosty(...)na realizację inwestycji drogowej, którą to decyzją zatwierdzono podział nieruchomości położonych w obrębie realizowanej drogi, w tym nieruchomości będących przedmiotem rozgraniczenia przez Sąd, którą to decyzją Sąd był związany w zakresie ustalenia przebiegu granicy położonejprzy tej drodze i ustalonych tam graniczników;
c) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawytjart. 366 k.p.c.poprzez przyjęcie, że na wynik sprawy o rozgraniczenie istotny wpływ miała prawomocnie zakończona sprawa o naruszenie posiadania tocząca się pomiędzy stronamiw 2018 r., i że Sąd rozpoznając sprawę o rozgraniczenie musi przyjmować, kwestie prawne tak jak to przyjęto w prawomocnym wcześniejszym wyroku, w sytuacji gdy w sprawieo naruszenie posiadania jaka rzeczywiście pomiędzy stronami zaistniała Sąd nie bada żadnych kwestii prawnych, w szczególności tych jakie są przedmiotem badań Sądu dokonującego rozgraniczenia i nie kształtuje stanu prawnego, bowiem zakres ustaleń Sądu rozpoznającego powództwo posesoryjne ogranicza się do badania stanu ostatniego posiadania i faktu jego naruszenia;
d) naruszenie przepisów postępowania mających istotny wpływ na wynik sprawyart 233 k.p.c.poprzez dokonanie dowolnych i nie popartych dowodowo ustaleń, że:
-M.iZ. W. (1)od 1971 r. byli samoistnymi posiadaczami spornego pasa gruntu i nabyli jego własność, w sytuacji gdy okoliczności te nie zostały udowodnione oraz przeczą im inne dowody w sprawie,
- pominięcie materiału dowodowego o istotnym znaczeniu w sprawie, tj. protokołu ustalającego przebieg granic podpisanego przez uczestniczkę postępowaniaJ. D.w toku administracyjnego postępowania o rozgraniczenie,
- oparcie się na wadliwej opinii geodety sporządzającego mapę dla celów rozgraniczeniowych, która to mapa nie mogła być podstawą ustalenia granic jakie naniósł biegły, a w konsekwencji ustalił Sąd i która to mapa nie może być podstawą wpisu w zasobie geodezyjnych.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty skarżący wnieśli o uchylenie zaskarżonego postanowienia i umorzenie postępowania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego postanowienia i przekazanie Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania, bądź o zmianę zaskarżonego postanowienia i dokonanie przez Sąd rozgraniczenia według stanu prawnego bądź wynikającego z ewidencji (oznaczonego przez biegłego na sporządzonej przez niego mapie).
Skarżący wnieśli ponadto o przeprowadzenie przez Sąd Odwoławczy dowodu z:
- informacji Starostwa Powiatowego wP., o którą to informację wnieśliaby Sąd się zwrócił z zapytaniem czy prace geodezyjne dotyczące rozgraniczeniadziałek (...)zostały wykonane przez geodetęP. M.na podstawie jego wnioskuz 26.01.2018 r., były weryfikowane, czy prace te zostały zakończone i wykonane zgodniez procedurą i w taki sposób, że na ich podstawie można dokonać właściwych wpisóww zasobach geodezyjnych (włączenia do zasobu(...)), a jeżeli nie to z jakich przyczyn pozostały one nie zweryfikowane;
- z zaświadczenia uzyskanego przez wnioskodawców ze Starostwa Powiatowego3.12.2018 r. dotyczącego braku możliwości włączenia prac geodezyjnych związanychz postępowaniem rozgraniczeniowym do ewidencji.
W odpowiedzi na apelację uczestniczka postępowania wniosła o oddalenie apelacji jako bezzasadnej i zasądzenie od wnioskodawców na rzecz uczestniczki kosztów postępowania według norm prawem przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja co do zasady nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu.
Kontrola instancyjna nie wykazała uchybień przepisom prawa materialnegooraz zarzucanych przez stronę apelującą błędów dotyczących gromadzenia i oceny materiału dowodowego. Dokonane przez Sąd Rejonowy ustalenia faktyczne dotyczące okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w sprawie znajdują odzwierciedlenie w przytoczonychna ich poparcie dowodach, a ich prawna ocena zasługuje na aprobatę. Stąd ustalenia te oraz wyprowadzone na ich podstawie wnioski prawne Sąd Okręgowy podziela i przyjmujeza własne.
Ustosunkowując się do zarzutu apelacji - obrazyart. 233 § 1 k.p.czwrócić uwagę należy, iż przepis ten stanowi zasadniczą podstawę prawną, określającą kompetencje Sąduw zakresie oceny materiału procesowego. Na tej podstawie sąd porównuje i waży walor wiarygodności poszczególnych dowodów oferowanych przez strony i ich wartość (moc dowodową) dla poczynienia ustaleń istotnych dla sprawy.
Zatem zarzucając naruszenieart. 233 k.p.c.strona powinna odnosić się do podstawy faktycznej orzeczenia i wskazać, które z faktów istotnych dla rozstrzygnięcia zostały(w następstwie wadliwej oceny dowodów) błędnie ustalone lub pominięte.
Skuteczny zarzut naruszenia zasady swobodnej oceny dowodów musi prowadzić do podważenia podstaw tej oceny z wykazaniem, że jest ona rażąco wadliwa lub oczywiście błędna. Konieczne jest przy tym wskazanie przez skarżącego konkretnych przyczyn dyskwalifikujących wywody sądu I instancji w tym zakresie. W szczególności strona skarżąca powinna wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd analizując materiał dowodowy, uznając brak wiarygodności i mocy dowodowej poszczególnych dowodów lub niesłusznie im ją przyznając (por. wywody Sądu Najwyższego m.in. w orzeczeniach z 23 stycznia 2001 r.,IV CKN 970/00, Lex nr 52753; z 12 kwietnia 2001 r., II CKN 588/99, Lex nr 52347;z 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99, Lex nr 53136).
Jako zasadnicze kryteria tej oceny wyróżnia się więc zgodność wniosków sąduz zasadami logiki i doświadczenia życiowego oraz komplementarność (spójność) argumentacji, polegającą na wyprowadzaniu poprawnych wniosków z całokształtu materiału procesowego. Spójność ta będzie naruszana w przypadku nieuzasadnionego pominięcia przez sąd wniosków przeciwnych wynikających z części dowodów.
W niniejszej sprawie, w ocenie Sądu Okręgowego, strona skarżąca wywodu takiego nie przedstawiła, poprzestając w istocie na powtórzeniu argumentów, które przytacza dla uzasadnienia zarzutów naruszenia prawa materialnego, więc tak przedstawiona argumentacja nie może być uznana za wystarczającą (relewantną prawnie) dla uznania za uzasadniony zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.
Za jego pośrednictwem strona apelująca zwalcza raczej skutki dokonanych przez Sąd Rejonowy ustaleń w postaci wniosków prowadzących do ustalenia przebiegu granicy według kryterium prawnego, zapominając, że takie ustalenie nie może być zwalczane poprzez zarzuty procesowe, gdyż przynależy do sfery prawa materialnego, a podważaniu jej prawidłowości służą zarzuty prawnomaterialne, a nie procesowe.
To czyni ten zarzut bezzasadnym, a argumentacja powołana dla jego uzasadnienia rozważona zostanie poniżej w ramach oceny zarzutu naruszenia prawa materialnego.
Sąd Rejonowy nie uchybił również wskazanym w apelacji przepisom prawa materialnego.
Istotą postępowania rozgraniczeniowego jest ustalenie do jakich granic sięgało prawo właściciela, a w sytuacji wydania na graniczne grunty aktów własności ziemi, stan samoistnego posiadania w dniu 4 listopada 1971 r., tworzy stan prawny, nawet jeżeli granice ewidencyjne uwłaszczonych działek miałyby odmienny przebieg. Innymi słowy samoistny posiadacz nabywał własność nieruchomości na podstawie art. 1 ust. 1 ustawy w takich granicach, w jakich faktycznie wykonywał swe władztwo w stosunku do posiadanej nieruchomości w dniu wejścia ustawy uwłaszczeniowej w życie, nawet jeżeli stan jej posiadania nie był zgodny z obszarem i konfiguracją działek wynikających z ewidencji gruntów. (por. np. uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 6 stycznia 1975 r., III CZP 75/74, OSNCP 1975, nr 10, poz. 145, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 stycznia 1981 r., III CZP 315/80, OSNCP 1981, nr 10, poz. 196 i postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2001 r., III CKN 1037/98, nie publ.). Oznacza to, że dokument w postaci aktu własności ziemi wyznaczał granicę prawną nieruchomości. Rzeczą Sądu Rejonowego było więc poczynienie ustaleń co do tego do jakich punktów na gruncie sięgało prawo własności osób na rzecz których akty własności ziemi zostały wydane, a więc ustalenie jak kształtował się stan samoistnego posiadania tych nieruchomości na dzień 4 listopada 1971 roku. Takie też ustalenia Sąd Rejonowy poczynił i należy uznać je za prawidłowe.
Przypomnieć także należy, iż powierzchnia nieruchomości wskazana w dokumentach ewidencyjnych nie jest w takiej sytuacji wyznacznikiem granic nieruchomości. W ramach postępowania uwłaszczeniowego nie dokonywano bowiem pomiarów granic nieruchomości. Organ administracyjny ustalał jedynie nabycie prawa własności nieruchomości, nie dokonując kontroli granicy i nie miał kompetencji do dokonania rozgraniczenia w toku postępowania uwłaszczeniowego. Nabycie własności następowało w takich granicach, w jakich faktycznie wykonywane było władztwo w stosunku do posiadanej nieruchomości w dniu wejścia w życie ustawy uwłaszczeniowej – 4 listopada 1971 r., nawet jeżeli stan posiadania nie był zgodny z obszarem i konfiguracją działek wynikających z ewidencji gruntów.
Także ujawniona w treści aktów własności ziemi powierzchnia nieruchomości ma charakter wtórny w stosunku do przebiegu granic nieruchomości. Oznacza to, że dopiero prawidłowe ustalenie przebiegu granic danej nieruchomości na gruncie pozwala na prawidłowe obliczenie powierzchni nieruchomości. Tytułem przykładu można wskazać,że nabywając prawo własności oznaczonej nieruchomości nabywca nabywa nie określoną ilość metrów kwadratowych, ale nabywa fragment powierzchni kuli ziemskiej wyznaczony przez linie graniczne o ściśle określonym przebiegu, który jest wyznaczony przez faktyczne posiadanie konkretnego fragmentu powierzchni ziemskiej. Powierzchnia nabywanej nieruchomości jest zatem wypadkową przebiegu na gruncie granic konkretnej nieruchomości, nie zaś tego, jaka liczba jednostek powierzchni została wskazana w akcie nabycia.
To z kolei oznacza, że bez uprzedniego ustalenia na linii do jakiej była posiadana konkretna nieruchomość na dzień 4 listopada 1971 roku nie można żądać przyjęcia przebiegu granicy wyłącznie w oparciu o mapę ewidencji gruntów, gdyż zapisy zawarte w treści mapy są dowodem wtórnym, o charakterze deklaratoryjnym, a nie konstytutywnym i same nie tworzą prawa (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 18 stycznia 1958r.,III CR 258/57,(...)oraz z dnia 19 sierpnia 2009r., III CZP 51/09, Lex nr 520036). Odmienna ocena strony skarżącej nie ma znaczenia prawnego. Samo zatem powoływanie się na dane wynikające z ewidencji gruntów nie przesądza o przebiegu granicy nieruchomości dopóki grunt o takiej właśnie powierzchni nie znajduje się w fizycznym posiadaniu osób powołujących się na tę okoliczność, gdyż w przeciwnym razie faktyczne władztwo nie sięga do określonej linii w terenie.
Odwoływanie się do wyrysów z map i wyników pomiarów geodezyjnych będących podstawa ewidencji gruntów, a także wydanej decyzji administracyjnej dotyczącej realizacji inwestycji drogowej, zatwierdzającej podział nieruchomości położonych w obrębie realizacji drogi nie może stanowić podstawy oczekiwanego przez stronę skarżącą rozstrzygnięcia, gdyż - jak starał się już wyjaśnić Sąd Rejonowy w treści uzasadnienia - zapisy zawarte w treści map są dowodem wtórnym, o charakterze deklaratoryjnym, a nie konstytutywnym i same nie tworzą prawa.
Wejście w życie w dniu 4 listopada 1971 rokuustawy z dnia 26 października 1971 roku o uregulowaniu własności gospodarstw rolnychspowodowało natomiast to, że w dniu4 listopada 1971 roku ukształtował się stan prawny nieruchomości należących aktualnie do PaństwaK.i PaniJ. D.. Stan ten nie uległ zmianie do chwili orzekania w przedmiocie rozgraniczenia, gdy chodzi o przestrzenny zasięg prawa własności(w odniesieniu do granic objętych wnioskiem), zwłaszcza w kontekście skutku prawnego wynikającego z normyart. 345 kcstanowiącej, iż posiadanie przywrócone poczytuje sięza nieprzerwane. Wobec powyższego Sąd Rejonowy prawidłowo wskazał na konieczność uwzględnienia w ocenie prawnej istnienia orzeczenia Sądu Rejonowego w Wieluniu, wydanego w sprawie I C 285/17 nakazującego wnioskodawcom przywrócenie stanu poprzedniego na nieruchomości będącej w posiadaniu uczestniczki poprzez wydanie jej przygranicznego pasa gruntu od strony działki będącej w posiadaniu wnioskodawcówi nakazanie im zaniechania dalszych naruszeń posiadania tej nieruchomości przez uczestniczkę. Taka ocena Sądu nie uchybiała treściart. 366 kpc.
Analiza rozstrzygnięcia sądu pierwszej instancji pozwala zatem na ocenę, iż Sąd Rejonowy dokonał wyboru właściwego kryterium rozgraniczenia w myślart. 153 k.c.stwierdzając, że ma ono nastąpić według stanu prawnego, a tym samym nie uchybił przepisowi prawa materialnego.
Zasadnie natomiast skarżący zwrócili uwagę na to, że sporządzona przez geodetę mapa nie została przyjęta do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego, zatemw tym zakresie postępowanie zostało uzupełnione przez Sąd Okręgowy w trybieart. 381 kpcpoprzez zlecenie biegłemu sporządzenia mapy rozgraniczeniowej dla celów prawnych (mapa k. 311). Okoliczność ta jednak w żadnej mierze nie rzutowała na trafność ostatecznej decyzji Sądu I instancji.
Praca ta została wykonana przez biegłego w ramach pracy geodezyjnej oznaczonej numerem GN.(...)(...)zgłoszonej do(...)wP.w dniu 26 stycznia 2018 roku i dotychczas nie zakończonej. Taki sposób prowadzenia pracy geodezyjnej został uznany przez biegłego i kierownika(...)za adekwatny dla celu postępowania, gdyż pozwalał na zachowanie ciągłości i zamknięcie w jednym operacie całości czynności związanychz wykonaniem prac geodezyjnych z postępowania przed Sądem Rejonowym i Okręgowym (wyjaśnienia biegłego k. 310). Powyższe w ocenie Sądu Okręgowego nie dyskwalifikuje wartości merytorycznej tak sporządzonej mapy. Z tego względy zbędnym było więc dopuszczenie dowodu z opinii innego biegłego z zakresu geodezji.
Mając na uwadze powyższe apelacja na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., podlegała oddaleniu, o czym orzeczono w punkcie 1 sentencji.
W oparciu oart. 350 § 1 k.p.c.w zw. zart. 361 k.p.c.iart. 391 § 1 k.p.c.Sąd Odwoławczy dokonał sprostowania z urzędu zaskarżonego orzeczenia w sposób opisany w punkcie 2 sentencji.
O kosztach zastępstwa w postępowaniu apelacyjnym w wysokości 360 zł należnych solidarnie odG. K. (1)iK. K. (1)na rzeczJ. D.orzeczono wpunkcie 3, na podstawieart. 520 § 2 k.p.c.w zw. z § 5 pkt. 2 i § 10 ust. 1 pkt. 1 i § 21 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015r., poz. 1800 ze zm.).
O pobraniu na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w Sieradzu solidarnieod wnioskodawców i od uczestniczki kwot po 1018,64 zł tytułem zwrotu wydatków związanych z opinią biegłego pokrytych tymczasowo przez Skarb Państwa orzeczonow punkcie 4 sentencji, na podstawieart. 520 § 2 k.p.c.w zw. z art. 113 ust. 1 ustawyo kosztach sądowych w sprawach cywilnych.