Sąd Okręgowy w Poznaniu
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 818/19
Data wyroku: 2019-08-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Sądu Okręgowego Małgorzata Wiśniewska, Sądu Okręgowego Ewa Fras-Przychodni, Sądu Rejonowego () Katarzyna Sokólska
Słowa kluczowe: Księgi wieczyste
Podstawa prawna: art. 26 i 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece

Sygn. akt II Ca 818/19

POSTANOWIENIE
Dnia 30 sierpnia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu Wydział II Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Sądu Okręgowego Małgorzata Wiśniewska
Sędzia Sądu Okręgowego Ewa Fras-Przychodni
Sędzia Sądu Rejonowego (del.) Katarzyna Sokólska
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym
w dniu 30 sierpnia 2019 r. w Poznaniu
sprawy z urzędu
przy uczestnictwieSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wL.,M. C.iK. C.
w przedmiocie sprostowania oznaczenia nieruchomości lokalowej w dziale I-Oksięgi wieczystej (...)
na skutek apelacji uczestników postępowaniaM. C.iK. C.
od wpisu dokonanego przez Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu
dnia 23 maja 2019 r.
w sprawie o sygn. DZ.KW./(...),(...)
postanawia:

    zmienić wksiędze wieczystej (...)zaskarżony wpis w dziale I-O – Oznaczenie nieruchomości Podrubryka 1.4.4.-

    Lokal Numer i nazwa pola: 1.6.Opis lokalu 3.B.:liczba izb w ten sposób, że wykreślić wpisy pod numerem podstawy 6.- wykreślenie w zakresie liczby pokoi oznaczenia „2” oraz wpisanie w zakresie liczby pokoi oznaczenia „1”.

Ewa Fras-Przychodni Małgorzata Wiśniewska Katarzyna Sokólska

UZASADNIENIE
W dniu 14 grudnia 2018 r. do Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto w Poznaniu wpłynął elektroniczny wniosek(...)Spółdzielni Mieszkaniowej (...)wL.,M. C.orazK. C.o wpis wksiędze wieczystej (...)w miejsce spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu prawa własności na rzeczM. C.orazK. C.na prawach wspólności majątkowej małżeńskiej. Wnioskodawcy załączyli do wniosku: umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia własności lokalu na członka spółdzielni – wypis aktu notarialnego z dnia 14 grudnia 2018 r., nr rep.(...)sporządzonego w kancelarii notarialnejI. A.notariusza wP., wypis z kartoteki lokali Starosty(...)według stanu na dzień 6 grudnia 2018 r., zaświadczenie Starosty(...)Nr(...)z 2 lipca 2018 r.
Na skutek tego wniosku Referendarz Sądowy Sądu Rejonowego Poznań – Stare Miasto wP.w dniu 29 kwietnia 2019 r. dokonał założenia dla prawa odrębnej własności lokaluksięgi wieczystej o numerze (...).
W dniu 7 maja 2019 r. do Sądu Rejonowego wpłynęła skargaSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wL.na orzeczenie referendarza sądowego.
Na skutek tej skargi 22 maja 2019 r.księga wieczysta o numerze (...)została zamknięta (notatka służbowa z 22 maja 2019 r. k. 53) a Sąd Rejonowy Poznań – Stare Miasto w Poznaniu w dniu 23 maja 2019 r. dokonał wpisu wksiędze wieczystej (...)przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu przysługującegoM. C.orazK. C.w prawo własności na podstawie umowy ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia własności lokalu na członka spółdzielni z dnia 14 grudnia 2018 r., nr rep.(...)kancelarii notarialnejI. A.notariusza wP.. Jednocześnie sąd dokonał wykreślenia dotychczasowego wpisu w dziale I-Oksięgi wieczystej nr (...)co do liczby pokoi, wpisując w miejsce dwóch pokoi, że lokal składa się z jednego pokoju oraz co do powierzchni lokalu, wpisując w miejsce dotychczasowej powierzchni 58,1 m(

    2)powierzchnię 72,2 m(

    2). Jako podstawę oznaczenia (sprostowania) w zakresie liczby pokoi w lokalu sąd wskazał umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia własności lokalu na członka spółdzielni z dnia 14 grudnia 2018 r., nr rep.(...)kancelarii notarialnejI. A.notariusza wP..
Od wpisu w dziale I-Oksięgi wieczystej (...)apelację wnieśli wnioskodawcyM. C.orazK. C..
Zarzucili Sądowi Rejonowemu naruszenie przepisów postępowania, mające istotny wpływ na wynik sprawy, tj.art. 321 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.orazart. 316 § 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez ich niezastosowanie i orzeczenie ponad żądanie wniosku -wykreślenie z opisu prawa odrębnej własności lokalu jednego z pokoi w sytuacji, gdy z opisu lokalu w akcie notarialnym ustanawiającym odrębną własność oraz z załączonych do niego dokumentów jednoznacznie wynika, że w skład lokalu wchodzą dwa pokoje (z których jeden jest pomieszczeniem przynależnym).
Apelujący wnieśli o zmianę zaskarżonego wpisu poprzez ponowne wpisanie w dziale I-Oksięgi wieczystej nr (...), że w skład prawa odrębnej własności lokalu wchodzi nie jeden, a dwa pokoje.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja zasługiwała na uwzględnienie, chociaż nie wszystkie zawarte w niej zarzuty Sąd Okręgowy uznał za zasadne.
W zakresie dokonania w dziale I-Oksięgi wieczystej nr (...)kwestionowanego wpisu Sąd Rejonowy działał z urzędu. Wniosek o wpis nie zawierał bowiem żądania zmiany wpisów w tym dziale dokonanych przy zakładaniu księgi wieczystej dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu przysługującegoM. C.orazK. C.. Wówczas wksiędze wieczystej nr (...)w dziale I-O w opisie lokalu wskazano, że lokal składa się z dwóch pokoi, co wprost zostało stwierdzone w zaświadczeniu(...)wydanym przezSpółdzielnię Mieszkaniową (...)wL.11 stycznia 2018 r., załączonym do wniosku o założenie księgi wieczystej i o wpis (k. 7 aktksięgi wieczystej nr (...)). Treścią wniosku(...)złożonego 14 grudnia 2018 r. było dokonanie wksiędze wieczystej nr (...)wpisu przekształcenia prawa w niej ujawnionego w prawo odrębnej własności lokalu. Sąd Rejonowy, uwzględniając ten wniosek, stwierdził także przesłankę do wykreślenia w dziale I-O – Oznaczenie nieruchomości dotychczasowego wpisu co do liczby pokoi składających się na lokal: zastąpił wpis w zakresie liczby pokoi „2” wpisem „1”.
Podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z katastru nieruchomości, a podstawą oznaczenia lokalu w księdze wieczystej jest zaświadczenie o położeniu i powierzchni lokalu, wydane przez spółdzielnię mieszkaniową (art. 26 ust. 1 i 2 ustawy z 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(Dz.U. 2018.1916 t.j.; dalej: ukwh). W razie niezgodności danych katastru nieruchomości z oznaczeniem nieruchomości w księdze wieczystej sąd rejonowy dokonuje - na wniosek właściciela nieruchomości lub wieczystego użytkownika - sprostowania oznaczenia nieruchomości na podstawie danych katastru nieruchomości (art. 27 ust. 1 ukwh), przy czym sprostowanie, o którym mowa w ust. 1, może być dokonane także z urzędu, na skutek bezpośredniego sprawdzenia danych w bazie danych katastru nieruchomości lub zawiadomienia jednostki prowadzącej kataster nieruchomości (art. 27 ust. 2 ukwh).
Nieuprawniony – co do zasady – był zatem zarzut apelujących, że Sąd Rejonowy, dokonując z urzędu sprostowania oznaczenia nieruchomości przy dokonywaniu wpisu przekształcenia spółdzielczego prawa do lokalu w prawo odrębnej własności lokalu, naruszył przepisyart. 321 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.orazart. 316 § 2 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.poprzez ich niezastosowanie i orzeczenie ponad żądanie wniosku. Przytoczony wyżej przepis art. 27 ukwh pozwala bowiem sądowi na działanie w tym zakresie z urzędu w dowolnym czasie (bez wniosku). Jego celem jest zapewnienie spójności między informacjami zamieszczonymi w rejestrach publicznych: księgach wieczystych i katastrze nieruchomości. Ze względu na zasadę spójności systemu prawnego oznaczenie nieruchomości w księdze wieczystej powinno być zgodne z danymi wynikającymi z ewidencji gruntów i budynków (postanowienie Sądu Najwyższego z 9.07.2004 r., II CK 6/04). W aktualnym stanie prawnym pojęcie „katastru nieruchomości” nadal należy utożsamiać z ewidencją gruntów i budynków prowadzoną poprzez starostę (por. Tomasz Czech, komentarz do art. 27 ustawy o księgach wieczystych i hipotece, Księgi wieczyste i hipoteka. Komentarz. LexisNexis 2014). Z tego względu, by zapewnić odzwierciedlenie w treści księgi wieczystej aktualnych właściwości faktycznych określonej nieruchomości, ustawodawca wyposażył sąd prowadzący księgę wieczystą w uprawnienia do działania z urzędu (por. Tomasz Czech, op.cit.). W takiej sytuacji wskazywany przez apelującychart. 321 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.nie znajduje zastosowania.
Przepis art. 27 ukwh znajduje odpowiednie zastosowanie do ksiąg wieczystych prowadzonych dla spółdzielczych własnościowych praw do lokalu w zakresie, w jakim w księgach tych w dziale I-O ujawniono oznaczenie nieruchomości gruntowej lub samego lokalu (por. Tomasz Czech, op.cit.). W ocenie Sądu Okręgowego nie zaistniały jednak przesłanki do dokonania w dziale I-Oksięgi wieczystej nr (...)wpisu, którego dokonał Sąd Rejonowy 23 maja 2019 r.
Zgodnie z zacytowanym przepisem art. 26 ust. 1 i ust. 2 ukwh podstawą oznaczenia nieruchomości w księdze wieczystej są dane z katastru nieruchomości – aktualnie: dane wynikające z ewidencji gruntów i budynków albo zaświadczenie wydane przez spółdzielnię mieszkaniową. W odniesieniu do lokalu będącego przedmiotem odrębnej własności doprecyzowano przy tym w § 79 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 15 lutego 2016 r. w sprawie zakładania i prowadzenia ksiąg wieczystych w systemie teleinformatycznym (Dz.U.2016.312; dalej: rozporządzenie), że lokal oznacza się na podstawie aktu notarialnego lub orzeczenia sądu, a także wypisu z rejestru gruntów, wypisu z rejestru lokali lub wypisu z kartoteki lokali.
Wprawdzie, przy dokonywaniu wpisów związanych z dokonaniem przekształcenia spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu dotyczącego lokalu w prawo odrębnej własności lokalu w księdze wieczystej ustawodawca nie przewidział dokonania w księdze wieczystej wpisów w dziale I-O w rubryce 1.4 „oznaczenie” w podrubryce 1.4.4 „lokal” we wszystkich polach, a jedynie w polach: 1.4.4.9 „przyłączenie” i 1.4.4.11 „odrębność” oraz w rubrykach 1.7 „podstawa oznaczenia (sprostowanie)” i 1.8 „dane o wniosku i chwili wpisu” (por. § 126 rozporządzenia), ale potrzeby dokonania wpisów także w innych polach nie można wykluczyć, przy uwzględnieniu treści wypisu z rejestru lokali lub wypisu z kartoteki lokali złożonego wraz z wnioskiem o wpis przekształcenia. Zestawienie treści tych dokumentów – właściwych dla oznaczenia lokalu będącego przedmiotem odrębnej własności w myśl § 79 rozporządzenia - z treścią wpisów w księdze wieczystej dokonanych na podstawie zaświadczenia spółdzielni mieszkaniowej dla spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu może bowiem wskazywać na taką potrzebę.
Sąd Rejonowy jako podstawę wpisu w dziale I-O w rubryce 1.4 „oznaczenie” w podrubryce 1.4.4 „lokal” w polu 1.4.4.6 w zakresie liczby pokoi wskazał jedynie umowę ustanowienia odrębnej własności lokalu i przeniesienia własności lokalu na członka spółdzielni – wypis aktu notarialnego z dnia 14 grudnia 2018 r., nr rep.(...)sporządzonego w kancelarii notarialnejI. A.notariusza wP.. Odwołanie się tylko do treści umowy było niewystarczające przy uwzględnieniu § 79 rozporządzenia, który nakazuje uwzględnić „także” treść wypisu z rejestru lokali lub wypisu z kartoteki lokali, a więc w tym przypadku dokument z 6 grudnia 2018 r. załączony do wniosku o wpis i znajdujący się na karcie 34 akt księgi wieczystej.
Wnikliwa analiza obu tych dokumentów nie uprawnia do wniosku, że przedmiotowy lokal składa się tylko z jednego pokoju, jak przyjął Sąd Rejonowy i że zaistniała podstawa do zmiany wpisu dokonanego wksiędze wieczystej nr (...)w tym zakresie przy jej zakładaniu dlaprawa spółdzielczego. W wypisie z kartoteki lokali podano, że przedmiotowy lokal mieszkalny składa się z izby o powierzchni 24,80 m2, a nadto przynależą do niego trzy inne pomieszczenia: kuchnia o powierzchni 7,40 m2, łazienka z wc o powierzchni 3,50 m2, pokój o powierzchni 22,40 m2a także jedna piwnica o powierzchni 14,10 m2, co daje łączną powierzchnię przynależną 47,40 m2. Również w treści umowy z 14 grudnia 2018 r. podano, że lokal mieszkalny ma powierzchnię użytkową 24,80 m2, ale przynależą do niego: kuchnia o powierzchni 7,40 m2, łazienka z wc o powierzchni 3,50 m2, pokój o powierzchni 22,40 m2, piwnica o powierzchni 14,10 m2oraz że lokal ma łączną powierzchnię użytkową (wraz z przynależną piwnicą) 72,20 m2.
To, że w powyższych dokumentach opisano jeden z pokoi jako „izbę” o powierzchni 24,80 m2, a pokój o powierzchni 22,40 m2określono jako przynależny do tej izby nie zmienia stanu faktycznego, że lokal składa się z dwóch pokoi oraz pozostałych pomieszczeń (izb), tj. kuchni i łazienki. Sąd Rejonowy nie podał, czym jest „izba” o powierzchni 24,80 m2wymieniona w umowie i w kartotece lokali, a stworzony na skutek zaskarżonego wpisu opis lokalu nie odpowiada stanowi faktycznemu opisanemu w tych dokumentach. Jest oczywistym, że skoro „izba” o powierzchni 24,80 m2nie jest kuchnią, łazienką, ani innym pomieszczeniem (nie została tak określona) i stanowi podstawową substancję lokalu wymienioną w dokumentach, to jest to jeden z dwóch pokoi, które wymienione były wcześniej w zaświadczeniu spółdzielni mieszkaniowej i ujawnione w oznaczeniu lokalu przy zakładaniu księgi wieczystej. Podkreślić należy, że przy takim oznaczeniu lokalu, jakiego dokonał Sąd Rejonowy, brak w opisie lokalu pomieszczenia o powierzchni 24,80 m2stanowiącego podstawową substancję lokalu i zachodzi oczywista sprzeczność pomiędzy treścią wpisu a treścią dokumentów, które opisują lokal.
Zaskarżony wpis podlegał zatem zmianie na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.prowadzącej do usunięcia z księgi wieczystej wpisu wykreślenia dwóch pokoi i wpisania jednego pokoju z oznaczenia lokalu. Prowadzi to do przywrócenia wpisu istniejącego przez zaskarżoną zmianą w zakresie liczby pokoi w lokalu (dwa pokoje).
Ewa Fras-Przychodni Małgorzata Wiśniewska Katarzyna Sokólska