Sąd Okręgowy w Nowym Sączu
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 524/19
Data wyroku: 2020-01-09 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Katarzyna Kwilosz-Babiś, Mieczysław H. Kamiński – sprawozdawca, Tomasz Białka
Słowa kluczowe: Droga konieczna
Podstawa prawna: art. 145 kc

Sygn. akt III Ca 524/19

POSTANOWIENIE
Dnia 9 stycznia 2020 r.
Sąd Okręgowy w Nowym Sączu, III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie
następującym:
Przewodniczący -  Sędzia SO Mieczysław H. Kamiński – sprawozdawca
Sędzia SO Katarzyna Kwilosz-Babiś
Sędzia SO Tomasz Białka
Protokolant: st. sekr. sąd. Anna Burnagiel
po rozpoznaniu w dniu 9 stycznia 2020 r. w Nowym Sączu
na rozprawie
sprawy z wnioskuK. C.
przy uczestnictwie(...) Spółdzielni MieszkaniowejwN.,A. C.
o ustanowienie służebności drogi koniecznej
na skutek apelacji uczestnika(...) Spółdzielni MieszkaniowejwN.
od postanowienia Sądu Rejonowego w Nowym Targu
z dnia 17 kwietnia 2019 r., sygn. akt I Ns 1039/17

p o s t a n a w i a :

1
oddalić apelację;

2
orzec, że wnioskodawca i uczestnicy ponoszą koszty postępowania apelacyjnego związane ze swym udziałem w sprawie.

(...)
Sygn. akt III Ca 524/19

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 17 kwietnia 2019 r. Sąd Rejonowy w Nowym Targu ustanowił na rzecz każdoczesnego właściciela działek ewid. nr(...),(...)i(...)położonych wN.służebność drogi koniecznej (przejazdu i przechodu) podziałce (...)położonej wN., szlakiem biegnącym od drogi publicznej (działki ewid. nr(...)– ul.(...)) oznaczonym jako trójkąt koloru żółtego i literami A-B-C na mapie sporządzonej przez geodetę mgr inż.J. M.z 29 sierpnia 2011 r., przyjętej do zasobu geodezyjnego i kartograficznego Starostwa Powiatowego wN.w dniu 6 września 2011 r. za nr(...)(pkt I). Ponadto zasądził odK. C.na rzecz(...) Spółdzielni MieszkaniowejwN.5000 zł tytułem wynagrodzenia za ustanowienie służebności płatne w terminie 14 dni od uprawomocnienia się postanowienia z odsetkami ustawowymi za opóźnienie na wypadek opóźnienia w płatności (pkt II). Dalej nakazał ściągnąć odK. C.na rzecz Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Nowym Targu 938,05 zł tytułem wydatków (pkt III) oraz orzekł, że każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swoim udziałem w sprawie (pkt IV). O wydatkach orzeczenie oparte zostało na przepisie art. 83 ust. 2 u.k.s.c., a o kosztach stron naart. 520 § 1 k.p.c.
Sąd pierwszej instancji ustalił, żeK. C.jest właścicielem działek ewid. nr(...),(...), położonych wN., objętychksięgą wieczystą (...). Ponadto wraz z żonąA. C.jest właścicielemdziałki (...)objętejksięgą wieczystą (...).
Właścicielem działki ewid. nr(...)jest natomiast(...) Spółdzielnia Mieszkaniowa.
Działki wnioskodawcy stanowią jeden zorganizowany kompleks rozciągający się patrząc od północy w kierunku południowym – odul. (...)prawie do ul.(...). Cała nieruchomość wnioskodawcy składa się z działek – patrząc od północy:(...),(...),(...),(...).
Nadziałce (...)znajduje się budynek oznaczony numerem(...), a nadziałce (...)– budynek oznaczony numerem(...). Nieruchomość znajduje się wśród zabudowy szeregowej budynków mieszkalnych na poszczególnych działkach biegnących odul. (...)w kierunku południowym.
Charakterystyczne jest, że działki te zabudowane są budynkami mieszkalnymi zajmującymi całą ich szerokość. Na działce wnioskodawcy pierwszy budynek (nr(...)) położony jest w bezpośrednim sąsiedztwieul. (...), w kierunku której zlokalizowany jest także wjazd do garażu. Budynek zajmuje całą szerokość posesji. Za budynkiem znajduje się małe podwórko. Aby przejść do podwórka odul. (...)trzeba przejść przez mieszkanie znajdujące się w opisywanym budynku – nie ma odrębnego przejścia ani przejazdu na południową jego stronę. Za podwórkiem znajduje się drugi budynek. Do tegobudynku ( nr (...)) nie ma wejścia od północy – z podwórka, a wchodzi się bezpośrednio do salonu. Również zajmuje on całą szerokość posesji. Po południowej stroniebudynku nr (...)znajduje się ogród, który rozciąga się aż praktycznie do ul.(...). Ogród ten kończy się bramą wychodzącą na wyasfaltowany parking położony przy ul.(...). Aktualne zagospodarowanie ogrodu wskazuje na to, że nikt od tek strony do niego nie wjeżdża samochodem. W świetle bramy wjazdowej znajduje się trawnik, krzewy i drzewa, a także kilka kolejno ustawionych lamp ogrodowych. Brak od tej strony garaży czy innych urządzeń wskazujących na aktualną potrzebę dojazdu.
Dalej Sąd Rejonowy podał, że projektowana służebność stanowi pas gruntu o pow. ok. 13 m(
    2)zaznaczony jako żółty trójkąt ograniczony punktami A-B-C na mapie sporządzonej przez geodetę uprawnionegoJ. M.z 29 sierpnia 2011 r. Jest to część wyasfaltowanego parkingu między bramą wjazdową na posesję wnioskodawcy, a ul.(...). Parking ten wykorzystywany jest przez mieszkańców bloku położonego w bezpośrednim sąsiedztwie – jest to blok „ul. (...)”.
Dalej Sąd ustalił, żedziałka (...)powstała z podziałudziałki (...), która stanowiła własność ojca wnioskodawcyJ. C.i jego ciotkiA. Ś., jednak została wywłaszczona na rzecz MiastaN.. W 1985 r. działka ta uległa podziałowi na nowe nr(...)i(...).Działka nr (...)została zwróconaJ. C.iA. Ś., zaśdziałka nr (...)pozostała w zarządzie Miasta (a faktycznie(...) Spółdzielni Mieszkaniowej). Weszła ona następnie w skład działki o(...), która w 2003 r. została przekazana przez miasto na rzecz(...) Spółdzielni Mieszkaniowejz pominięciem rodziny wnioskodawcy (odpowiada ona projektowanejdziałce nr (...)wskazanej w projekcie podziału sporządzonym przez geodetęJ. R.w dniu 27.07.2004 r.).
W dacie zwrotudziałki nr (...)na rzeczJ. C.iA. Ś.cała nieruchomość pomiędzy dzisiejszymiul. (...)i ul.(...)była zabudowana tylko jednym budynkiem mieszkalnym, który obecnie nosi numer(...). Jak już wcześniej wskazano zajmuje on całą szerokość działki.
W 1987 r. północną część nieruchomości wnioskodawca otrzymał na własność i podjął się wybudowania tam nowego domu (nr(...)), usytuowanego w bezpośrednim sąsiedztwieul. (...). W związku z przekazaniem tej części działki pod budowę doszło do podziału ówczesnejdziałki (...)nadziałki (...). Wnioskodawca otrzymał pozwolenie na budowę budynku nadziałce (...). Projekt nie przewidywał sieni dojazdowej do budynku położonego niżej o numerze(...). Wynikało to z tej okoliczności, że ojciec wnioskodawcy i sam wnioskodawca uzyskali zapewnienie ze strony Urzędu Miasta oraz ze strony(...) Spółdzielni Mieszkaniowej, że właściciel budynku nr(...)będzie mógł swobodnie korzystać z dojścia i dojazdu od strony ul.(...).
Powołując się naart. 145 k.c.Sąd Rejonowy stwierdził, że zachodzi potrzeba ustanowienia wnioskowanej służebności pomimo tego, że uczestnik(...) Spółdzielnia Mieszkaniowapodnosił, że wydzieleniedziałki (...)zdziałki (...), z której powstała takżedziałka (...)uniemożliwia domaganie się ustanowienia służebności zgodnie z wnioskiem, gdyż to na skutek działania samego wnioskodawcyK. C.doszło do takiej zabudowy nieruchomości, żedziałka (...)utraciła dostęp do drogi publicznej. Sąd uznał jednak, że nieruchomości stanowiące wyodrębnione działki ewid. nr(...),(...)i(...)nie mają odpowiedniego dostępu do drogi publicznej. Dostęp ten zagradza budynek mieszkalny posadowiony nadziałce (...). W ocenie sądu pierwszej instancji argument uczestnika jawił się w realiach sprawy jako nieuzasadniony, zaś ustanowienie służebności zgodnie z wnioskiem stanowiło zarówno konieczność, jak i przejaw elementarnej sprawiedliwości, która postanowieniem zostaje przywrócona.
Sąd Rejonowy argumentował, że zabudowadziałki (...)uniemożliwiająca dostęp dodziałki (...)i dalej położonych kolejno działek została dokonana w warunkach zgody pomiędzy wnioskodawcą i jego ojcem z jednej strony a MiastemN.i(...)Spółdzielnią Mieszkaniową. Inwestycja budowlana nie miałaby miejsca, gdyby Miasto i Spółdzielnia nie wyraziły zgody na to, aby dostęp do domu nr(...), który pozostawał wówczas we władaniu ojca wnioskodawcy, odbywał się od południa, tj. od strony ul.(...). Zdaniem Sądu Rejonowego o takim uzgodnieniu przekonują nie tylko zeznania wnioskodawcy, ale także zeznania świadkaJ. G., a także pismo Spółdzielni z 10 listopada 1983 r. (k. 107).
W wymienionym wyżej piśmie wskazano, że nie jest możliwe posadowienie bram w posesjach położonych bezpośrednio na północ od bloku mieszkalnegoul. (...)(posesje przyul. (...)), natomiast pozostali mieszkańcy (w tym także posesja(...), a zatem ojciec wnioskodawcy) mogli takie bramy posiadać. Zgoda na bramy była dla Sądu równoznaczna z przyjęciem przez Miasto i Spółdzielnię, że właściciele nieruchomości odbudynku nr (...)wzwyż mogą korzystać z dojazdu w kierunku ul.(...). Dlatego też logiczne jest, iż projekt budowlany nowegobudynku nr (...)nie przewidywał sieni przejazdowej w kierunkubudynku nr (...), co stanowi dowód tego, że musiało istnieć tego rodzaju uzgodnienie.
W ocenie Sądu Rejonowego obie nieruchomości, tj. nieruchomość zabudowanąbudynkiem nr (...)należy traktować jako osobne, odrębne nieruchomości, gdyż na etapie budowybudynku nr (...)stanowiły one własność różnych osób (działka z domem nr(...)należała do ojca i ciotki wnioskodawcy, a działka z domem(...)– do wnioskodawcy). Również aktualnie wnioskodawca zamierza zbyćdziałkę (...)na rzecz córki. Z chwilą darowizny straci zatem możliwość swobodnego dojścia dobudynku nr (...). Niezależnie od tego sąd pierwszej instancji podniósł, że nawet bez darowizny na rzecz córki istnieje realna potrzeba ustanowienia służebności dodziałki (...)zabudowanejbudynkiem nr (...)oraz działek położonych na południe od tego budynku, tj.działek (...), które nie mają dostępu do drogi publicznej. Chociaż więc aktualnie wnioskodawca nie ma potrzeby wjeżdżania na nie po projektowanej służebności, na co wskazuje sposób zagospodarowaniadziałek (...), które stanowią urządzony ogród, niemniej jednak służebność jest ustanawiana także na przyszłość. Jest ona konieczna do tego, aby zapewnić dostęp dobudynku nr (...)od strony południowej, z pominięciembudynku nr (...), przez który nie ma de facto ani swobodnego przejścia ani przejazdu.
Dalej Sąd Rejonowy powołał się na zeznania Prezesa spółdzielni, który wskazał, iż spółdzielnia nie zgadza się z wnioskiem z uwagi na brak miejsc postojowych dla mieszkańców w tamtej okolicy, a ustanowienie służebności pozbawia mieszkańców jednego miejsca parkingowego.
Sąd pierwszej instancji zauważył przy tym, że szlak projektowanej służebności przebiega po tej częścidziałki (...), która powstała zdziałki (...)a zatem wywłaszczonej od rodziny wnioskodawcy i nie objętej zwrotem.Działka (...)powstała zdziałki (...)wywłaszczonej na potrzeby Spółdzielni, z czego zwrotowi podlegała tylko jej część –działka (...). Reszta, tj.działka (...)nie została zwrócona, pomimo jej niezabudowania, ale z pominięciem wnioskodawcy przekazana przez Miasto na rzecz Spółdzielni.
Ustanowienie takiej służebności w ocenie Sądu Rejonowego, nie tylko wynika z potrzeby uzasadnionej treściąart. 145 k.c., ale także rozwiązuję problem czy pierwszeństwo do tej części gruntu przyznać mieszkańcom bloku(...)czy też wnioskodawcy jako podmiotowi, któremu odebrano nieruchomość celem zaspokojenia potrzeb parkingowych mieszkańców bloku. Sąd Rejonowy nie miał wątpliwości, iż tego rodzaju problem powinien być rozstrzygnięty na korzyść wnioskodawcy. Kosztem utraty jednego miejsca parkingowego przez mieszkańców, wnioskodawca „odzyskuje” pewne prawa do terenu, a jednocześnie uzyskuje możliwy dostęp swojej nieruchomości do drogi publicznej.
O wynagrodzeniu za ustanowienie służebności Sąd Rejonowy orzekł przyjmując kwotę niesporną między stronami, które były zgodne, że ewentualne wynagrodzenie za ustanowienie służebności powinno wynosić 5000 zł.
Powyższe postanowienie zaskarżył apelacją uczestnik(...) Spółdzielnia MieszkaniowawN., zarzucając mu:
I. naruszenie prawa procesowego, tj.:

1
art. 233 k.p.c.w zw. zart. 229 k.p.c.poprzez:

a
nierozważenie i niewyjaśnienie wszystkich okoliczności sprawy, przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów i doświadczenia życiowego skutkujące błędnym przyjęciem przez sąd, że:

- służebność jest konieczna do tego, aby zapewnić dostęp dobudynku nr (...)od strony południowej, z pominięciembudynku nr (...), podczas gdy wnioskodawca posiada dojazd zbudynku nr (...)poprzez sieńbudynku nr (...)do drogi publicznej to jestul. (...),
- zabudowadziałki (...)uniemożliwiająca dostęp dodziałki (...)i dalej położonych działek została dokonana w warunkach zgody pomiędzy wnioskodawcą i jego ojcem z jednej strony a MiastemN.i(...)Spółdzielnią Mieszkaniową, podczas gdy Spółdzielnia od lat kategorycznie sprzeciwiała się i nadal sprzeciwia ustanowieniu służebności;
- zgoda na posadowienie bramy naposesji nr (...)jest równoznaczna z przyjęciem przez Miasto i Spółdzielnię, że właściciele nieruchomości pod nr(...)posiadali dostęp do budynku od strony ul.(...), podczas gdy aniMiasto N.ani spółdzielnia nie wyrażały na powyższe zgody; wręcz przeciwnie, z decyzji o warunkach zabudowy nr(...)wynika, iż dostęp dobudynku nr (...)wiedzie poprzez istniejący zjazd od stronyul. (...), a nie od strony(...);
- ustanowienie służebności pozbawia jednego miejsca parkingowego mieszkańców, podczas gdy ustanowienie służebności pozbawi ich co najmniej kilku miejsc parkingowych przyul. (...), gdzie zamieszkuje najliczniejsza liczba mieszkańców Spółdzielni;

b
brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego i dokonania jego oceny z pominięciem istotnej części tego materiału, tj.

- Uchwały nr(...)Walnego Zgromadzenia Spółdzielni oraz Uchwały nr(...)Rady Nadzorczej(...), z których wynika, że spółdzielnia nigdy nie wyrażała zgody na ustanowienie służebności na rzecz działek objętych wnioskiem, bądź też na zbycie swoich nieruchomości czyli działki ewid. nr(...)na rzecz wnioskodawcy, co skutkowało błędnym przyjęciem przez sąd pierwszej instancji, iż spółdzielnia wyraziła zgodę na to, aby dostęp do domu nr(...)odbywał się od południa podziałce (...), tj. od strony ul.(...);
- decyzji o warunkach zabudowy nr(...)z 11 grudnia 2017 r., z której wynika iż wnioskodawca posiada dostęp do drogi publicznej od strony północnej-ul. (...)poprzez istniejący zjazd przez sień wbudynku nr (...), co skutkowało błędnym przyjęciem przez sąd, że dostęp do domu nr(...)odbywał się od strony południowej, tj. ul.(...), w warunkach rzekomej zgody pomiędzy wnioskodawcą i jego poprzednikiem prawnym a MiastemN.i(...)Spółdzielnią Mieszkaniową;

2
art. 233 § 1 i 2 oraz art. 328 § 2 k.p.c.przez przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów przeprowadzonych w sprawie, oceny dokonanej wybiórczo, wbrew zasadom logiki i doświadczenia życiowego, poprzez przyjęcie, iż dojazd do domu nr 30 odbywał się od strony południowej- ul.(...), za zgodąMiasta N.oraz spółdzielni, podczas gdy sposób zagospodarowania przez wnioskodawcędziałek (...)(urządzony przez wnioskodawcę ogród) wskazuje, iż dostęp do domu nr(...)nie odbywał się od strony południowej ul.(...), lecz przez przejazd z nieruchomości zabudowanejbudynkiem nr (...)doul. (...);

3
art. 232 k.p.c.w zw. zart. 233 § 1 i art. 224 § 1 k.p.c.poprzez brak dopuszczenia z urzędu dowodu z opinii biegłego na okoliczność przebiegu szlaku służebnego po nieruchomościach będących przedmiotem podziałudziałki (...)w 1985 r. poprzez przebieg tej służebności podziałce (...)zabudowanejbudynkiem nr (...)stanowiącym własność wnioskodawcy;

II
naruszenie prawa materialnego, a toart. 145 § 2 k.c.poprzez jego błędne i niewłaściwe zastosowanie, tj. nieprzeprowadzenie służebności drogi koniecznej przez grunty stanowiące niegdyś jedną całość oraz poprzez nierozważenie w pierwszej kolejności, czy możliwym jest przeprowadzenie drogi koniecznej przez nieruchomości będące przedmiotem podziału, zwłaszcza że sąd nie rozważył możliwych wersji przebiegu służebności, w tym drogi prowadzącej zbudynku nr (...)przez sień wbudynku nr (...)podziałce (...)doul. (...).

W oparciu o powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia poprzez oddalenie wniosku, ewentualnie uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji, a ponadto o zasądzenie od wnioskodawcy ma rzecz uczestnika kosztów postępowania za obydwie instancje, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
Na rozprawie apelacyjnej wnioskodawca wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym wynagrodzenia pełnomocnika.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługiwała na uwzględnienie.Postanowienie Sądu Rejonowego jest prawidłowe.
W sprawie nie zaszły uchybienia skutkujące nieważnością postępowania, a których wystąpienie, stosownie doart. 378 § 1 k.p.c., sąd odwoławczy ma obowiązek brać pod uwagę z urzędu.
Sąd Rejonowy wyjaśnił wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, dokonał również prawidłowych ustaleń faktycznych. Ustalenia te Sąd Okręgowy akceptuje w całości i przyjmuje za własne, uznając za zbędne powielanie ich w treści uzasadnienia. Również wnioski prawne wyciągnięte na ich podstawie są prawidłowe i należy je podzielić. Chybione okazały się natomiast podniesione w apelacji zarzuty naruszenia prawa procesowego i materialnego.
Przede wszystkim zamierzonego skutku nie mógł odnieść zarzut naruszeniaart. 233 k.p.c.W ocenie Sądu Okręgowego wszystkie poczynione przez sąd pierwszej instancji ustalenia faktyczne znajdują potwierdzenie w materiale dowodowym zebranym w sprawie, którego ocena dokonana została właściwie i wszechstronnie. Ocena ta nie budzi zastrzeżeń Sądu Okręgowego i mieści się w granicach swobodnej oceny dowodów. Podkreślić zaś trzeba, że dla prawidłowego postawienia zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.konieczne jest wskazanie przez skarżącego konkretnych zasad logicznego rozumowania, rozsądku czy doświadczenia życiowego, które sąd naruszył przy ocenie określonych dowodów (por. wyroki Sądu Najwyższego z 16 grudnia 2005 r., sygn. III CK 314/05 i z 13 października 2004 r., sygn. III CK 245/04). Nie jest wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu.
Art. 233 § 1 k.p.c.jest przepisem dotyczącym oceny dowodów. Aby skutecznie zarzucić jego naruszenie skarżący powinien wskazać, jaki konkretnie dowód mający istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy sąd uznał za wiarygodny i mający moc dowodową albo za niewiarygodny i niemający mocy dowodowej i w czym przy tej ocenie przejawia się naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów (por. wyrok Sądu Najwyższego z 18 stycznia 2002 r., sygn. I CKN 132/01). Konieczne jest wskazanie przyczyn, które dyskwalifikują postępowanie sądu, oznaczenie, jakie kryteria oceny sąd naruszył, a nadto wyjaśnienie, dlaczego zarzucane uchybienie mogło mieć wpływ na ostateczne rozstrzygnięcie (por. postanowienie Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001 r., sygn. IV CKN 970/00; wyrok z 6 lipca 2005 r., sygn. III CK 3/05).
Apelacja uczestnika wymogu powyższego nie spełnia. Skarżący nie zaprezentował żadnych argumentów jurydycznych, logicznych, czy wynikających z doświadczenia życiowego, które dyskwalifikowałyby przeprowadzone przez Sąd Rejonowy postępowanie dowodowe. Z apelacji wynika raczej, że uczestnik nie tyle kwestionuje ocenę dowodów przeprowadzonych w sprawie, co zarzuca brak wyprowadzenia w oparciu o te dowody właściwych jego zdaniem wniosków, które winny skutkować oddaleniem żądania ustanowienia służebności drogi koniecznej.
Zgodnie zart. 145 § 1 k.c., jeżeli nieruchomość nie ma odpowiedniego dostępu do drogi publicznej lub do należących do tej nieruchomości budynków gospodarskich, właściciel może żądać od właścicieli gruntów sąsiednich ustanowienia za wynagrodzeniem potrzebnej służebności drogowej (droga konieczna). Celem tej regulacji jest prawne zapewnienie dostępu do drogi publicznej konkretnej nieruchomości, a nie tylko budynkowi, który w świetleart. 48 k.c.stanowi jedynie część składową nieruchomości. W tym kontekście skarżący nieprawidłowo koncentruje się w swoich wywodach na kwestii dostępu dobudynku nr (...)znajdującego się nadziałce (...), a nie do całej nieruchomości, w tym równieżdziałek (...).
Z argumentacji skarżącego w tym przedmiocie można wyprowadzić ponadto wniosek, że analizując dostęp nieruchomości do drogi publicznej rozumie on nieruchomość jako kompleks położonych obok siebie działek będących własnością tej samej osoby. Przy takim ujęciu w istocie należałoby przyjąć, żedziałki nr (...)stanowią jedną nieruchomość posiadającą dostęp do drogi publicznej od strony północnej, czyli odul. (...).
W najnowszym orzecznictwie Sądu Najwyższego dominuje jednak inna koncepcja rozumienia tego pojęcia. Odnosi się ona do wieczystoksięgowego modelu nieruchomości, wedle którego to co jest objęte jedną księgą wieczystą równa się jednej nieruchomości. W tym ujęciu nieruchomością jest więc część powierzchni ziemskiej, dla której urządzono odrębną księgę wieczystą (por. uchwała Sądu Najwyższego z 21 marca 2013 r., sygn. III CZP 8/13). Tym samym graniczące ze sobą działki gruntu, będące własnością tej samej osoby, dla których prowadzone są oddzielne księgi wieczyste, stanowią dwie odrębne nieruchomości w rozumieniuart. 46 § 1 k.c.(por. wyrok Sądu Najwyższego z 22 lutego 2012 r., sygn. IV CSK 278/11).
Przyjęcie wieczystoksięgowego rozumienia nieruchomości potwierdza, że nieruchomości władnące nie posiadają dostępu do drogi publicznej.Działki (...)objęte są KW nr(...), natomiast dladziałki (...)prowadzona jest KW nr(...). Żadna z tych ksiąg nie obejmuje więcdziałki (...)zabudowanejbudynkiem nr (...), co oznacza, że i ta działka stanowi już inną nieruchomość. Nieruchomości władnące usytuowane są więc pomiędzy innymi nieruchomościami i tym samym nie mają dostępu do drogi publicznej. Od południa oddziela je od ul.(...)nieruchomość skarżącego, zaś od północy pomiędzy nimi aul. (...)znajduje się inna zabudowana nieruchomość wnioskodawcy. Wszystko to sprawia, że dostęp do drogi publicznej należy w tym wypadku oceniać odrębnie od tak ustalonych nieruchomości.
W sprawie nie budzi również wątpliwości, że częśćdziałki nr (...), która została obciążona służebnością, w przeszłości była własnością poprzedników prawnych wnioskodawcy. Jest to istotna okoliczność, która nie pozwala w pełni zgodzić się z argumentacją skarżącego, iż to sam wnioskodawca zabudowującdziałkę (...)budynkiem nr (...)pozbawił pozostałe działki dostępu do drogi publicznej.
Działka nr (...), która została wywłaszczona na cele zabudowy, nie została w całości zwrócona poprzednikom prawnym wnioskodawcy. W 1985 r. działka ta uległa podziałowi na nowe o numerach(...)i(...).J. C.iA. Ś.zwrócono jedyniedziałkę (...), zaś przylegająca bezpośrednio do drogidziałka (...)pozostała w zarządzie Miasta (a faktycznie(...) Spółdzielni Mieszkaniowej). Tak więc już w momencie zwrotudziałka nr (...)nie posiadała żadnego dostępu do drogi publicznej. Od południa ograniczała ją bowiem wspomniana wyżejdziałka (...), zaś od strony północnej na nieruchomości znajdował się wybudowany już wcześniej na całej jej szerokościdziałki nr (...)budynek o numerze (...). Fakt, że później wnioskodawca rozpoczął budowę nadziałce nr (...)nie skutkował więc pozbawieniemdziałek (...)dostępu doul. (...), bo już wcześniej nie posiadały one dostępu od tej strony ze względu na istniejącybudynek nr (...).
W decyzjach i planach budowlanych dotyczących budowy nowegobudynku nr (...), ustalano dojazd do tego właśnie obiektu, a nie do istniejącegobudynku nr (...). Taki dojazd został ustalony od strony drogi(...), co było oczywiste zważywszy na fakt, że przy tej drodze on powstawał. W dokumentach tych brak jest jednak jakiejkolwiek informacji na temat dojazdu do działki, na której stał starybudynek nr (...).
W tym zakresie dowody przeprowadzone przez sąd pierwszej instancji wskazują na to, że uzyskano zgodę, aby dostęp do tej działki odbywał się od drugiej południowej strony, czyli od ul.(...). Świadczy o tym usytuowanie bramy, jak również zeznania byłego Prezesa SpółdzielniJ. G. (2), których wiarygodności i mocy dowodowej skarżący nie podważał. Z zeznań tych wynika, że w czasie pełnienia przez niego funkcji, zarząd spółdzielni wyraził właścicielom tej nieruchomości zgodę nie tylko na usytuowanie bramy od strony ul.(...), ale również na dojazd od tej strony.
W ostatecznym więc rozrachunku działki władnące zostały pozbawione dostępu do drogi publicznej nie ze względu na zabudowędziałki (...), ale z uwagi na fakt, że wnioskodawca, mimo toczącego się wiele lat postępowania, nie odzyskał tej części wywłaszczonej działki, która dawałyby mu bezpośredni dostęp do takiej drogi, tj. do ul.(...). Poprzednikom wnioskodawcy zwrócono wprawdzie fragment nieruchomości, ale taki który był pozbawiony dostępu do drogi publicznej.
Sąd Okręgowy nie podziela zarzutów kwestionujących przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że zabudowadziałki (...)została dokonana w warunkach zgody pomiędzy wnioskodawcą i jego ojcem a MiastemN.i(...)Spółdzielnią Mieszkaniową. W ocenie skarżącego ustaleniu temu sprzeciwia się fakt, że spółdzielnia od lat kategorycznie sprzeciwiała się i nadal sprzeciwia ustanowieniu służebności, co mają potwierdzać podejmowane uchwały z 2011 r. i 2017 r. Trzeba zauważyć, że ustalenie sądu pierwszej instancji odnosiło się do okresu, kiedy przystępowano do zabudowydziałki (...), a więc końca lat 80-tych ubiegłego wieku. Znajduje ono potwierdzenie we wspomnianych już wyżej zeznaniach świadkaJ. G. (2), który w tamtym czasie, w latach 1971-1990, pełnił w spółdzielni funkcję prezesa. Uchwały, na które powołuje się skarżący zostały zaś podjęte w znacznie późniejszym czasie, a ich treść nie była przez sąd w żaden sposób negowana.
Nietrafnie też skarżący podnosi, że sposób zagospodarowaniadziałek (...)(ogród) wskazuje, iż dostęp do domu nr(...)nie odbywał się od ul.(...), lecz przez przejazd z nieruchomości zabudowanejbudynkiem nr (...)odul. (...). Jak słusznie zauważył sąd pierwszej instancji, to że aktualnie wnioskodawca nie wykonuje dojazdu na działki władnące przezdziałkę (...), na co wskazuje właśnie sposób ich zagospodarowania, nie stanowi przeszkody do ustanowienia służebności, bowiem spełnione są przesłanki do jej ustanowienia, i jest ona ustanawiana na przyszłość. Fakt, iż obecnie wnioskodawca nie wjeżdża na swoją nieruchomość od strony ul.(...)nie jest równoznaczny z tym, że posiada on dostęp od stronyul. (...), bo nie potwierdziło tego postępowanie dowodowe przeprowadzone przez sąd pierwszej instancji. Tym bardziej, że w warunkach istniejącego sporu takie działania wnioskodawcy mogłyby się spotkać z reakcją właściciela działki obciążonej przez podjęcie różnego rodzaju akcji sądowej. Ponadto aktualne zagospodarowanie nieruchomości władnących nie oznacza, że w przeszłości wnioskodawca nigdy nie dojeżdżał na do swoich nieruchomości od strony ul.(...)przez znajdującą się tam bramę. Jak bowiem sam zeznał przejeżdżał tamtędy samochodem do 2003 r., to jest do czasu kiedy działkę na własność dostała spółdzielnia.
Brak jest również podstaw do podważania twierdzenia Sądu Rejonowego, iż ustanowienie służebności pozbawi mieszkańców Spółdzielni jednego miejsca parkingowego. Z ustaleń sądu pierwszej instancji wynika, że pas gruntu objęty służebnością ma powierzchnię jedynie ok. 13 m2. Doświadczenie życiowe i podstawowa wiedza wskazują, że taki obszar nie pozwala na zaparkowanie ,,co najmniej kilku” samochodów, jak to podnosi skarżący. Jedynie pomocniczo można powołać się narozporządzenie Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie. Zgodnie z § 21 ust. 1 pkt 1 stanowiska postojowe dla samochodów osobowych powinny mieć wymiary wynoszące co najmniej: szerokość 2,5 m i długość 5 m, co daje powierzchnię 12,5 m2na jeden samochód.
Całkowicie chybione były również zarzuty w ramach których skarżący podnosił, że w toku oględzin nie ustalano, czy jest możliwość przedostania się na działki władnące przezbudynek nr (...). W protokole oględzin z 27 listopada 2018 r. wprost wskazano, że budynek ten zajmuje całą szerokość posesji wnioskodawcy zatem, aby przejść na południową część posesji trzeba przejść przez dom. Z budynku wychodzi się na jego tył nie z korytarza, tylko przez pokój i drzwi balkonowe. Przechodząc następnie przez małe podwórko, do budynku drugiego wchodzi się przez otwarty salon (brak sieni i korytarza).
Również w uzasadnieniu zaskarżonego orzeczenia sąd wskazał, że aby przejść na południową stronębudynku nr (...)trzeba przejść przez mieszkanie, bo nie ma odrębnego przejścia ani przejazdu. Zaznaczył też, że sieni przejazdowej w kierunkubudynku nr (...)nie przewidywał projekt budowlany nowegobudynku nr (...). Z ustaleń Sądu Rejonowego jednoznacznie wynika zatem, że nie ma możliwości przedostania się do nieruchomości władnących przezbudynek nr (...)w sposób, który nie naruszałby integralności jego funkcjonowania. Twierdzenia apelującego, że wnioskodawca posiada dojazd zbudynku nr (...)poprzez sień budynku nr(...)doul. (...)są gołosłowne i nie znajdują potwierdzenia w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
W tych okolicznościach brak jest uzasadnienia dla uznania trafności zarzutów dotyczących zarówno naruszeń prawa procesowego jak i materialnego, o czym w sposób szczegółowy argumentowano wyżej.
Podsumowując należy zatem stwierdzić, że zaskarżone orzeczenie odpowiada prawu i jest ze wszech miar sprawiedliwe.
W takim stanie rzeczy apelacja(...) Spółdzielni Mieszkaniowejjako bezzasadna podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.nie znajdując podstaw do odstąpienia od podstawowej zasady ponoszenia przez uczestników kosztów postępowania nieprocesowego.
(...)