Sąd Rejonowy w Toruniu
III Wydział Rodzinny i Nieletnich
Sygnatura akt: III RC 622/18
Data wyroku: 2019-03-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Szcześniak
Słowa kluczowe: Obowiązek alimentacyjny
Podstawa prawna: art. 138 kro
Teza: Oddalenie powództwa o zmianę orzeczenia w zakresie alimentów i alimenty.

Sygn. akt III RC 622/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 marca 2019 r.
Sąd Rejonowy w Toruniu III Wydział Rodzinny i Nieletnich w składzie:
Przewodniczący SSR Marek Szcześniak
Protokolant sekr.sądowy Karol Kotoński
Po rozpoznaniu w dniu 15 lutego 2019 r. w Toruniu.
przy udziale -
sprawy z powództwa mał.S. B.działającego przez ojcaD. B.
przeciwkoE. B.
o zmianę orzeczenia w zakresie alimentów i alimenty

I
powództwo oddala,

II
nie obciąża mał.S. B.obowiązkiem zwrotu kosztów procesu na rzeczE. B..

III
kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa – Sąd Rejonowy w Toruniu,

III RC 622/18

UZASADNIENIE
D. B., działając w imieniu swojego małoletniego synaS. B., wniósł w dniu 13 sierpnia 2018r. pozew przeciwkoE. B.domagając się zmiany orzeczenia w zakresie alimentów zawartego w wyroku rozwodowym i zasądzenia na rzecz małoletniego alimentów w kwocie 900 zł miesięcznie, poczynając od dnia wniesienia pozwu, ze wskazaniem m.in., że sytuacja majątkowa ojca małoletniego uległa pogorszeniu, a wydatki na utrzymanie małoletniegoS.są wysokie, natomiast pozwana znajduje się dobrej sytuacji materialnej i nie ma nikogo na utrzymaniu albowiem jej obowiązek alimentacyjny wobec drugiego syna stron, dorosłegoJ. B.już wygasł. W wyroku rozwodowym z 2016r. władzę rodzicielską nad małoletnimS. B.powierzono ojcuD. B.a władzę rodzicielską nad wówczas małoletnimJ. B.powierzono matceE. B., oraz rozstrzygnięto, żeD. B.będzie ponosić w całości koszty utrzymania i wychowania synaS.aE. B.będzie w całości ponosić koszty wychowania i utrzymania synaJ.. (k. 3-29).
PozwanaE. B.w odpowiedzi na pozew wniosła o oddalenie powództwa wskazując m.in., iż od chwili wydania wyroku przez sąd rozwodowy w dniu 17 sierpnia 2016r. nie zaszła zmiana stosunków o których mowa wart. 138 kro. Nie miało miejsca ani istotne zmniejszenie czy ustanie możliwości zarobkowych ojca powoda ani zwiększenie możliwości finansowych pozwanej, czy też istotne zwiększenie się usprawiedliwionych potrzeb powoda. Natomiast ojciec powoda prowadzi działalność gospodarczą i jego sytuacja materialna jest dobra, np. w ostatnim czasie zakupił motocykl. Ponadto nie doszło do wygaśnięcia obowiązku alimentacyjnegoE. B.wobec dorosłego synaJ. B., gdyżJ.kontynuuje naukę i obecnie nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie. W rezultacie toD. B.nadal jest zobowiązany ponosić w całości koszty utrzymania małoletniegoS.(w ramach swojego obowiązku alimentacyjnego) aE. B.nadal jest zobowiązana ponosić w całości koszty utrzymania synaJ.(w ramach jej obowiązku alimentacyjnego) – tak jak zostało rozstrzygnięte w wyroku w sprawie o rozwód. Złożono ponadto wniosek o zasądzenie zwrotu kosztów procesu według norm przepisanych. (k. 51-61).

S ą d u s t a l i ł c o n a s t ę p u j e
MałoletniS. B.urodził się w dniu(...). i jest dzieckiem pochodzącym ze związku małżeńskiegoD. B.iE. B.. Z tego związku pochodzi też synJ. B.urodzony w dniu(...).

Wyrokiem z dnia 20 lutego 2015r. Sąd Okręgowy w Toruniu w sprawie I C 947/13 rozwiązał małżeństwoD. B.iE. B.przez rozwód. Władzę rodzicielską nad małoletnimi dziećmi stronJ. B.iS. B.powierzonoD. B.i ograniczono władzę rodzicielskąE. B.do współdecydowania o istotnych sprawach związanych z wychowaniem, wykształceniem i leczeniem dzieci. Nałożono też na obie strony obowiązek ponoszenia kosztów utrzymania i wychowania małoletnich dzieci.
Na skutek apelacjiE. B.od powyższego wyroku, Sąd Apelacyjny w Gdańsku wyrokiem z dnia 17 sierpnia 2016r. wydanym w sprawie V ACa 429/15 zmienił zaskarżony wyrok o tyle tylko, że władzę rodzicielską nad małoletnim synem stronJ. B.powierzyłE. B.i ustalił miejsce pobytu małoletniego każdorazowo w miejscu zamieszkania matki oraz ograniczył władzę rodzicielskąD. B.do współdecydowania o istotnych sprawach związanych z wychowaniem i leczeniem. Ponadto orzeczono, żeE. B.będzie w całości ponosić koszty wychowania i utrzymania małoletniegoJ. B., aD. B.będzie ponosić w całości koszty utrzymania i wychowania małoletniegoS. B..
Wówczas starszy z synówJ. B.od 13 lipca 2016r. przebywał u matki w Wielkiej Brytanii i deklarował chęć kontynuowania tam nauki. W Polsce nie zdał do trzeciej klasy technikum do którego uczęszczał.E. B.miała(...)lat i mieszkała w Wielkiej Brytanii wB.. Pracowała na lotnisku w systemie trzyzmianowym i zarabiała(...)funtów miesięcznie. Dorabiała sprzątając, za co dostawała(...)funtów za 4 godziny sprzątania. Łącznie miała około(...)funtów miesięcznie. Wynajmowała dwupokojowe mieszkanie, w którym od lipca 2016r. mieszkała wraz z synemJ. B.. Za mieszkanie płaciła 480 funtów miesięcznie. Za media płaciła 60 funtów miesięcznie.
MałoletniS. B.miał ok.(...)roku, przebywał w Polsce i pozostawał pod bezpośrednią pieczą ojcaD. B.. Był dzieckiem rozwijającym się w aspekcie rozwoju mowy i dojrzałości społecznej z opóźnieniem około rocznym. Wymagał zintensyfikowanych zabiegów wychowawczych i logopedycznych. Od(...)roku życia chodził do publicznego przedszkola. W przedszkolu przebywał w godzinach 8-14. Opłata za przedszkole wynosiła 220 zł miesięcznie. Małoletni był w przedszkolu pod stałą opieką logopedyczną, tj. około pół godziny w tygodniu. Chodził również prywatnie do logopedy raz w tygodniu na jedną godzinę i ojciec płacił za to 50 zł. Małoletni nosił obuwie profilaktyczno-ortopedyczne. Ojciec szacował, że koszty utrzymania synaS.wynoszą około 800-1 000 zł miesięcznie. W opiece nadS.pomagali jemu rodzice, którzy byli na emeryturach.D. B.miał(...)lat, mieszkał wT.z synemS. B.w domu swoich rodziców. Prowadził działalność gospodarczą w zakresie instalacji wodno-kanalizacyjnej i zarabiał około(...)zł miesięcznie.
(dowód: akta spawy I C 947/13 Sądu Okręgowego w Toruniu k. 2-15, 23-34, 41-50, 68-130, 132, 137-143, 150-152, 165-174, 203-205, 208-211, 217-225, 232-247, 276-278, 282-293, 296-312, 319-320, 324-327, 330, 331, 333, 342-352, 404-408, 410, 412, 439-451, 456, 457, 468)
MałoletniS. B.ma obecnie(...)lat. Nadal mieszka z ojcem wT.. Małoletni nadal musi nosić specjalne obuwie ortopedyczne z uwagi na koślawość. Nadto ma stwierdzoną alergię więc musi na stałe przyjmować leki na receptę. Od sierpnia 2018r. pobiera korepetycje z nauczania wczesnoszkolnego.
Ojciec małoletniego szacuje, że miesięczny koszt utrzymania synaS.wynosi łącznie około 1 860 zł, w tym: 185 zł – opłaty związane z mieszkaniem, 17,50 zł – opłata za prąd, 20 zł – opłata za gaz, 600 zł – zakup żywności, 200 zł - zakup obuwia, 100 zł – rozrywka, 200 zł – korepetycje, 100 zł – wakacje, 40 zł – wyprawka szkolna, 100 zł na rok – opłaty szkolne, 50 zł – leki, 350 zł – kredyt mieszkaniowy.

D. B.posiada mieszkanie wT.przyul. (...). Mieszkanie kupił w październiku 2017r. za 225 000 zł. Na połowę ceny wziął kredyt, a resztę zapłacił z oszczędności. Kredyt wziął na 20 lat i z tego tytułu płaci ratę około 650 zł miesięcznie. W tym mieszkaniuD. B.mieszka w czasie weekendów. Obok tego mieszkania jest garaż, któregoD. B.jest właścicielem i który kupił osobno za 25 000 zł. Jest z byłą żoną współwłaścicielem działki ziemi wZ.o powierzchni 1,6 ha. Działka jest niezabudowana i ziemia jest użytkowana przez sąsiada, który kosi siano.D. B.nie otrzymuje za to żadnych pieniędzy.D. B.nie jest właścicielem innych nieruchomości. Jest właścicielem motocykla, który kupił w 2016r. za około 15 000 zł. Ma 2 samochody i oba są wykorzystywane w firmie, tj.: markiV. (...)rok produkcji(...)orazP. (...)rok produkcji(...).D. B.nie posiada oszczędności. Prowadzi wspólny budżet z synemS..

D. B.prowadzi działalność gospodarczą pod nazwą(...)D. B.z siedzibą wT.. W 2017r. w zeznaniu rocznym w podatku dochodowych od osób fizycznych wykazał roczny dochód brutto ok.(...)zł, tj. ok.(...)zł netto rocznie, czyli przeciętnie ok. 8.000 zł netto miesięcznie.
W 2018r. w czasie od stycznia do październikaD. B.z działalności gospodarczej osiągnął łączny dochód w wysokości ok.(...)zł netto, tj. przeciętnie ok.(...)zł netto miesięcznie.
(okoliczności bezsporne: k. 13-15,18, 61)
(dowód: historia spłaty kredytu 16,
zawiadomienie o zmianie wysokości opłat czynszowych k. 17,
zestawienie przychodów i dochodów za I-VI 2018r. – k. 19,
zestawienie przychodów i dochodów za VII-X 2018r. – k. 148,
testy alergiczne dot. małoletniegoS. B.k. 20
karta badania i zdrowia małoletniegoS. B.k. 21,
informacja pielęgniarki szkolnej k. 22
zeznanie roczne PIT za 2017r. k. 85-89 i k. 153,
zeznania świadkaR. M.k. 155-156,
zeznaniaD. B.k. 160-161)

E. B.nadal z synemJ. B.mieszka w Wielkiej Brytanii wB.. Razem z nimi mieszka też przyjacielE. B..E. B.pracuje na lotnisku i jest pracownikiem obsługi podróżnych. Roczny dochódE. B.wynosi ok.(...)funtów, czyli około(...)funtów miesięcznie.E. B.nie pobiera w Wielkiej Brytanii zasiłku rodzinnego na synaS. B.od 08 sierpnia 2016r.
Wydatki miesięcznie które ponosi to: czynsz mieszkaniowy 700 funtów, podatek miejski 120 funtów, internet - 38 funtów, ubezpieczenie auta – 36 funtów, podatek drogowy – 22 funtów, benzyna – 60 funtów, prąd - 50 funtów, telefon - 20 funtów, rata za kredyt za mieszkanie wT.– 245 funtów, bilety lotnicze na spotkanie z synemS.w Polsce - 50-250 funtów.E. B.szacuje, że razem wydatki jakie ponosi kształtują się w granicach 966-1 166 funtów miesięcznie. Połowę wydatków związanych z czynszem, podatkiem miejskim i opłatą za prąd ponosi przyjacielE. B..
DodatkowoE. B.płaci czynsz za mieszkanie wT., w przeliczeniu ok. 192 funtów miesięcznie. Mieszkanie wT.kupiła z TBS w 2016r. Na kupno mieszkania wzięła kredyt na 5 lat w wysokości 11 000 funtów. Klucze do mieszkania odebrała w październiku 2018r. Mieszkanie ma około 42 m2i składa się z 2 pokoi. Obecnie jest najemcą tego mieszkania. Mieszkanie na własność może wykupić dopiero po kilku latach. Mieszkanie było w stanie tzw. dewoloperskim, obecnie rozpoczęła remont mieszkania.E. B.jest właścicielką samochoduV. (...), rok produkcji(...).
J. B.ma obecnie(...)lat. W roku szkolnym 2018/2019 kontynuuje naukę w szkole na kierunku wprowadzanie do informatyki na poziomie 1. W ramach tego kierunku został zapisany także na kursy z matematyki, angielskiego, rozwoju osobistego i społecznego. Nauka odbywa się w trybie dziennym, planowo zakończy się w czerwcu 2019r. Nie ma opłat za naukę w tej szkole.J. B.w poprzednim roku szkolnym 2017/2018 uczył się w tej samej szkole, ale na innym kierunku.J. B.miał kłopoty zdrowotne, w listopadzie i grudniu 2017r. przebywał w szpitalu a w styczniu 2018r. przeszedł operację, dlatego nie ukończył nauki w roku szkolnym 2017/2018.
W czasie wakacji i ferii dorabia. W wakacje 2018r. pracował w Anglii, jedna praca była na lotnisku, a druga w sklepie i zarobił łącznie około(...)funtów netto. Podczas ostatnich ferii w 2019r. nie pracował, przebywał w Polsce.
J. B.po ukończeniu obecnej szkoły w czerwcu 2019r. planuje kontynuować naukę jeszcze przez rok w podobnym systemie. Później gdy będzie on samodzielny życiowo to obowiązek alimentacyjny wobec niego wygaśnie i wówczasE. B.będzie partycypować finansowo w kosztach utrzymania młodszego synaS..
(okoliczności bezsporne k. 23-29, 51-54, 67, 76, 98-121, 139-141, 158-159)
(dowód: informacja o wysokości opłat czynszowych k. 58
zaświadczenie o nauceJ. B.k. 59-60,96-97,158-159,
zaświadczenie o dochodachE. B.k. 94-95,
pismo(...)Polityki Społecznej wT.k. 66
zeznaniaE. B.k. 160)

S ą d z w a ż y ł c o n a s t ę p u j e
Powyższy stan faktyczny ustalono na podstawie zeznań świadka i stron procesu, które uznano za wiarygodne, gdyż były spójne, logiczne i znalazły potwierdzenie, w odpowiednim zakresie, w stosownych dokumentach urzędowych i prywatnych, których domniemanie autentyczności wynikające zart. 245 kodeksu postępowania cywilnego– a w odniesieniu do dokumentów urzędowych również zgodności z prawdą tego co zostało w nich zaświadczone, wynikające zart. 244 kpc– nie zostały podważone.
Na mocy zart. 230 kpcuznano za bezsporne okoliczności faktyczne zawarte w pozwie i innych pismach procesowych, oraz przytoczone w ramach informacyjnego wysłuchania stron, którym strona przeciwna nie zaprzeczyła, gdyż nie budziły wątpliwości co do zgodności z prawdziwym stanem rzeczy i znalazły potwierdzenie w pozostałym materiale procesowym zgromadzonym w sprawie.
Wniosek dowodowy powoda o zobowiązanie pozwanej do złożenia dokumentów (z tłumaczeniem na język polski) w postaci: planu zajęć szkolnych synaJ., wykazu przeprowadzonych sprawdzianów i uzyskiwanych ocen (k.82-83 i k.145) oddalano w trybieart. 217 § 3 kpc(k.160) jako nie dotyczący okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. Do akt sądowych zostały bowiem złożone zaświadczenia o kontynuowaniu przezJ. B.nauki w szkole, natomiast szczegółowe fakty w postaci planu zajęć szkolnych czy uzyskiwanych ocen nie mają istotnego znaczenia dla oceny czy obowiązek alimentacyjny wobec synaJ.nadal istnieje.
Przepisart. 128 kodeksu rodzinnego i opiekuńczegostanowi, że obowiązek dostarczania środków utrzymania, a w miarę potrzeby także środków wychowania (obowiązek alimentacyjny) obciąża krewnych w linii prostej oraz rodzeństwo.
W myślart. 133 § 1 krorodzice obowiązani są do świadczeń alimentacyjnych względem dziecka, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie, chyba że dochody z majątku dziecka wystarczają na pokrycie kosztów jego utrzymania i wychowania.
W treściart. 135 krouregulowano, że zakres świadczeń alimentacyjnych zależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości zobowiązanego.
Zgodnie z w/w przepisami kwota alimentów należnych dziecku, które nie jest jeszcze w stanie utrzymać się samodzielnie a nie posiada majątku przynoszącego dochód, zależy od usprawiedliwionych potrzeb dziecka oraz od zarobkowych i majątkowych możliwości każdego z jego rodziców, albowiem obowiązek alimentacyjny spoczywa w odpowiednich częściach na obojgu rodzicach, stosownie do ich aktualnych możliwości finansowych.
Na podstawieart. 138 krow razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.
Stosownie do stanowiska Sądu Najwyższego wyrażonego w uchwale z dnia 9 listopada 1994r., sygn. akt IIICZP 138/94, podstawę obliczenia wysokości alimentów stanowi dochód netto (a nie brutto) zobowiązanego (OSNC z 1995r. Nr 3, poz.43, glosy aprobujące: Tadeusz Smyczyński OSP z 1995r., Nr 9, poz. 194, oraz Zdzisław Krzemiński „Monitor Prawniczy” z 1995r., Nr 4, str. 113).
W wyroku Sądu Najwyższego z dnia 14.11.1997r., sygn. akt III CKN 217/97 (Prokuratura i Prawo z 1998r., Nr 9, poz. 28) wskazano, iż:
„Obowiązek alimentacyjny rodziców wobec dziecka stanowi uszczegółowienie ogólnego obowiązku "troszczenia się o fizyczny i duchowy rozwój dziecka" i należytego przygotowania go, odpowiednio do jego uzdolnień, do pracy zawodowej (art. 96 krio). Obowiązek ten nie jest ograniczony przez żaden sztywny termin, a w szczególności - przez termin dojścia przez alimentowanego do pełnoletności. Nie jest także związany ze stopniem wykształcenia w tym sensie, że nie ustaje z chwilą osiągnięcia przez alimentowanego określonego stopnia podstawowego lub średniego wykształcenia. Jedyną miarodajną okolicznością, od której zależy trwanie bądź ustanie tego obowiązku, jest to, czy dziecko może utrzymać się samodzielnie, przy czym przyjmuje się, że nie można tego oczekiwać od dziecka małoletniego. Z tej przyczyny w odniesieniu do dzieci, które osiągnęły pełnoletność, brać należy pod uwagę to, czy wykazują chęć dalszej nauki oraz czy osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie nauki. Przeciwne stanowisko prowadziłoby do zahamowywania, a co najmniej znacznego utrudniania dalszego rozwoju dziecka, a to przez pozbawianie go środków materialnych niezbędnych do kontynuowania nauki po osiągnięciu pełnoletności, pozostawałoby zatem w sprzeczności ze wspomnianym wyżej podstawowym obowiązkiem rodzicielskim.”
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 8.08.1980r., sygn. akt III CRN 144/80 (OSNC z 1981r., Nr 1, poz. 20) wyjaśnił, że:
„Rodzice nie są obowiązani dostarczać środków utrzymania dziecku, które, będąc już przygotowane należycie do wykonywania przez nie odpowiedniego dla niego zawodu, podejmuje dla podniesienia swych kwalifikacji dalsze kształcenie się, ale w studiach się zaniedbuje, nie robi należytych postępów, nie otrzymuje obowiązujących zaliczeń, nie zdaje w terminie przepisanych egzaminów, a zwłaszcza jeżeli z własnej winy powtarza lata studiów i wskutek tego nie kończy studiów w przewidzianym programem okresie”.
Ponadto w wyroku Sądu Najwyższego z dnia 17.12.1976r., sygn. akt III CRN 280/76 (OSP z 1977r., Nr 11, poz. 196) wskazano m.in., że prawo do dalszego pobierania alimentów przysługuje dziecku pełnoletniemu które już posiada określone kwalifikacje zawodowe a które podjęło studia, o ile wiek dziecka nie przekracza znacznie normalnego wieku osób rozpoczynających studia wyższe.
Analiza w/w przepisówkodeksu rodzinnego i opiekuńczegooraz orzeczeń Sądu Najwyższego dotyczących obowiązku alimentacyjnego prowadzi do wniosku, że obowiązek alimentacyjny rodziców wobec pełnoletniego uczącego się dziecka istnieje wówczas gdy wiek dziecka nie odbiega znacząco do wieku osób które podejmują naukę w zwykłym trybie (tj. bez opóźnień edukacyjnych) a ponadto pełnoletnie dziecko wykazuje chęć nauki i jego osobiste zdolności i cechy charakteru pozwalają na rzeczywiste kontynuowanie nauki.
W rezultacie dopuszczalne jest 3-letnie opóźnienie organizacyjne pełnoletniego uczącego się dziecka tj., że pomimo zmiany szkół, kierunków nauki bądź powtarzania klas czy lat studiów, alimenty nadal są należne pełnoletniemu dziecku jeżeli jego opóźnienie organizacyjne nie przekracza 3 lat.
Analiza materiału procesowego zgromadzonego w niniejszej sprawie wskazuje, że nie ma podstaw aby żądanie zgłoszone w niniejszej sprawie uwzględnić. Od wydania orzeczenia w sprawie o rozwód przez Sąd Apelacyjny w Gdańsku w zakresie ponoszenia kosztów wychowania i utrzymania synów nie nastąpiły znaczne zmiany. W wyroku rozwodowym było rozstrzygnięte, że każdy z rodziców ponosi w całości obowiązek alimentacyjny na dziecko, które przy nim zostało na mocy wyroku rozwodowego, to jest, żeE. B.w całości ponosi koszty utrzymania synaJ. B., aD. B.ponosi w całości koszty utrzymania i wychowania małoletniegoS. B..
Natomiast nadal istnieje obowiązekE. B.płacenia alimentów na rzecz jej starszego synaJ. B., albowiemJ.pomimo osiągnięcia pełnoletności, nie jest w stanie utrzymać się samodzielnie. Kontynuuje on naukę w systemie dziennym i nie ma własnych źródeł dochodu. Nadal mieszka z matką i pozostaje na jej utrzymaniu, a jego opóźnienie edukacyjne nie przekracza 3 lat.
Zatem nie ma podstaw aby zmieniać wyrok rozwodowy i zasądzić alimenty odE. B.jako matki na rzecz jej młodszego synaS.– dlatego powództwo o zmianę orzeczenia o obowiązku alimentacyjnym i zasądzenie alimentów na rzecz małoletniegoS. B.na mocy at. 138krooddalono jako niezasadne, rozstrzygając jak w punkcie I sentencji.
O kosztach procesu rozstrzygnięto w trybieart. 102 kpc, albowiem jedynym dochodem małoletniego powoda są alimenty tj. pieniądze przeznaczone na jego utrzymanie i nie byłoby uzasadnione pobieranie z nich kwot tytułem zwrotu kosztów za sprawę sądową, o czym orzeczono w punkcie II sentencji. O kosztach sądowych rozstrzygnięto na mocyart. 113 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia 28.07.2005r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(jt. Dz.U. z 2018r., poz. 300 ze zm.) orzekając jak w punkcie III sentencji.