Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1724/18
Data wyroku: 2019-03-19 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Dział spadku
Podstawa prawna: art. 688 kpc

Sygn. akt III Ca 1724/18

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 18 lipca 2018 r., w sprawie z wnioskuK. M.iR. M. (1)z udziałemM.(...)o podział majątku wspólnego i dział spadku poW. M.iB. M.z domuF., częściowy dział spadku poR. M. (2)oraz o podział majątku wspólnego poW. M.iM. O., Sąd Rejonowy w Skierniewicach:

1
ustalił, że w skład majątku objętego małżeńską wspólnością majątkowąB. M.z domuF.orazW. M.wchodzi spółdzielcze lokatorskie prawo dolokalu mieszkalnego nr (...), położonego wS.przyul. (...), wraz ze związanym z tym prawem wkładem mieszkaniowym, należące do zasobów(...) Spółdzielni MieszkaniowejwS.;

2
ustalił, że udziałyB. M.z domuF.orazW. M.w ich majątku wspólnym są równe;

3
ustalił, że w skład spadku poB. M.z domuF., zmarłej w dniu 14 lipca 1987 roku wS., ostatnio stale zamieszkałej wS., wchodzi udział ½ części we wkładzie mieszkaniowym, związanym ze spółdzielczym lokatorskim prawem dolokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wS.;

4
ustalił, że w skład spadku poR. M. (2), synuW.iB., zmarłym w dniu 27 stycznia 2003 roku wW., ostatnio stale zamieszkałym wO., wchodzi udział ¼ części we wkładzie mieszkaniowym, związanym ze spółdzielczym lokatorskim prawem dolokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wS.;

5
ustalił, że w skład spadku poW. M., synuT.iH., zmarłym w dniu 20 czerwca 2004 roku wS., ostatnio stale zamieszkałym wS., wchodzi udział ¾ części we wkładzie mieszkaniowym, związanym ze spółdzielczym lokatorskim prawem dolokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wS.;

6
dokonał podziału majątku wspólnego i działu spadku poB. M.z domuF.orazW. M., jak również częściowego działu spadku poR. M. (2)w ten sposób, że związany ze spółdzielczym lokatorskim prawem dolokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wS.wkład mieszkaniowy,o wartości 84.763 zł (osiemdziesiąt cztery tysiące siedemset sześćdziesiąt trzy złote) przyznał uczestniczceM. O.,

7
umorzył postępowanie w części, obejmującej wniosek o podział majątku wspólnegoW. M.iM. O.;

8
zasądził odM. O.na rzecz:

a
K. M.kwotę 12.844,62 zł (dwanaście tysięcy osiemset czterdzieści cztery złote sześćdziesiąt dwa grosze), płatną w terminie sześciu miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi płatności,

b
R. M. (1)kwotę 12.844,62 zł (dwanaście tysięcy osiemset czterdzieści cztery złote sześćdziesiąt dwa grosze), płatną w terminie sześciu miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi płatności,

c
B. M.kwotę 7.063,58 zł (siedem tysięcy sześćdziesiąt trzy złote pięćdziesiąt osiem groszy) płatną w terminie sześciu miesięcy od uprawomocnienia się niniejszego postanowienia, z ustawowymi odsetkami za opóźnienie na wypadek uchybienia terminowi płatności,

9
ustalił, że wnioskodawcy i uczestniczki ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie,

10
przyznał i wypłacił ze Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Skierniewicach na rzecz radcy prawnegoA. K.:

a
kwotę 5.166 zł (pięć tysięcy sto sześćdziesiąt sześć złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcyK. M.z urzędu,

b
kwotę 5.166 zł (pięć tysięcy sto sześćdziesiąt sześć złotych) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawcyR. M. (1)z urzędu,

c
kwotę 2.583 zł (dwa tysiące pięćset osiemdziesiąt trzy złote) tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestniczceB. M.z urzędu,

11
orzekł, że nieuiszczone koszty sądowe poniesie Skarb Państwa.

Apelację od powyższego orzeczenia wywiedli wnioskodawcy, zaskarżając je w części – co do pkt 8 lit. a i b, tj. w zakresie, w jakim Sąd ustalił spłatę odM. O.na rzecz wnioskodawców jedynie na kwoty po 12.844,62 zł, podczas gdy spłata powinna wynosić po 21.461,39 zł na rzecz każdego z wnioskodawców.
Kwestionowanemu rozstrzygnięciu apelujący zarzucili naruszenieart. 3581§ 3 k.c.,art. 1035 k.c.iart. 212 § 2 k.c.poprzez ustalenie błędnej wysokości spłaty i niewłaściwe rozważenie interesów stron przy powszechnie znanej zmianie wartości siły nabywczej pieniądza w latach 1978, 1991 i 2004, tj. poprzez błędne uznanie, że wpłata kwoty 260.000(...)w 1991 r. odpowiadała 86% wkładu mieszkaniowego, co w efekcie doprowadziło do błędnego uznania, że nakład z majątku wspólnegoM.(...)na majątek osobistyW. M.odpowiada kwocie 72.896,18 zł.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, apelujący domagali się zmiany zaskarżonego postanowienia w pkt 8 lit. a i b poprzez zasądzenie odM. O.na rzeczK. M.iR. M. (1)spłat w kwotach po 21.461,39 zł, jak również wnieśli o zasądzenie kosztów postępowania za II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego świadczonego na rzecz wnioskodawców z urzędu, nieopłaconych w całości ani w części.
Apelujący wnieśli również o dopuszczenie do akt sprawy wykazu przeciętnych miesięcznych wynagrodzeń w gospodarce narodowej w PLN w latach 1950-2016 na okoliczność, że Sąd Rejonowy w swoich rozważaniach nie wziął pod uwagę hiperinflacji oraz, że dokonując waloryzacji nakładu przy pomocy porównania przeciętnego miesięcznego wynagrodzenia, można ustalić, że kwota 260.000(...)w 1991 r. nie mogła stanowić równowartości kwoty 79.896,18 PLN.
W odpowiedzi na apelację, uczestniczkaM. O.domagała się jej oddalenia w całości oraz zasądzenia od wnioskodawców na jej rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja wnioskodawców okazała się bezzasadna.
Tytułem wstępu stwierdzić należy, że Sąd odwoławczy w całości podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji, przyjmując je za własne i czyniąc integralną częścią poniższych rozważań. W konsekwencji, Sąd Okręgowy nie widzi konieczności ich ponownego, szczegółowego przytaczania.
Kwestionowanemu rozstrzygnięciu apelujący postawili tylko jeden zarzut, a mianowicie zarzucili, iż Sąd I instancji naruszyłart. 3581§ 3 k.c.,art. 1035 k.c.iart. 212 § 2 k.c.poprzez błędne ustalenie wysokości kwot należnych wnioskodawcom tytułem spłat oraz niewłaściwe rozważenie interesów uczestników postępowania przy powszechnie znanej zmianie wartości siły nabywczej pieniądza w latach 1978, 1991 i 2004, tj. poprzez błędne uznanie, że w 1991 r. kwota 260.000(...)odpowiadała 86% wkładu mieszkaniowego, co w efekcie doprowadziło do błędnego uznania, że nakład z majątku wspólnegoM.(...)na majątek osobistyW. M.odpowiada kwocie 72.896,18 zł.
Zarzut ten jest chybiony.
Zgodnie bowiem z ugruntowanym w orzecznictwie poglądem, podzielanym również przez Sąd Okręgowy,art. 3581§ 3 k.c.nie ma zastosowania przy podziale majątku wspólnego (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2009 r., V CSK 39/09,L., z dnia 26 stycznia 2011 r., II CSK 321/10,L., czy z dnia 29 września 2011 r., IV CSK 632/10,L.).
Prawo rodzinnestanowi część prawa cywilnego, ale wykazuje swoiste cechy. Z tego względu przepisyprawa rodzinnegomają charakterlex specialisw stosunku do przepisów prawa cywilnego. Materialnoprawną podstawą żądania zwrotu wydatków i nakładów na majątek osobisty, poczynionych z majątku wspólnego małżonków, jestart. 45 k.r.o., a w sprawach nieunormowanych stosuje się odpowiednio – z mocy odesłania zamieszczonego wart. 46 k.r.o.– przepisy o wspólności majątku spadkowego i o dziale spadku. To unormowanie, potwierdzone przez przepisy procesowe (art. 567 § 1 i 3 k.p.c.), ma charakter wyczerpujący, wyłączający korzystanie w jego obrębie zart. 3581§ 3 k.c., nawet w sposób odpowiedni. Przy podziale majątku dorobkowego małżonków nie orzeka się „o zmianie wysokości lub sposobu spełnienia świadczenia od początku pieniężnego”, lecz uwzględnia się w końcowym rozliczeniu wydatki i nakłady w sposób przyjęty od dawna w judykaturze. Wprowadzony później – a mianowicie dopiero na mocy ustawy z dnia 28 lipca 1990 r. o zmianie ustawy – Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 55, poz. 321) –art. 3581§ 3 k.c.nie może tych zasad zmienić ani korygować. (vide: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 września 2009 r., V CSK 39/09,L.).
Na tle stosowaniaart. 45 k.r.o., utrwalił się w judykaturze pogląd – na który zresztą powołał się Sąd I instancji, dokonując rozliczenia nakładów – zgodnie z którym nakłady z majątku wspólnego na majątek odrębny należy rozliczyć w ten sposób, że ustala się stosunek procentowy ich wartości do wartości nabywanego składnika majątkowego w chwili nabycia, a następnie tę relację „przenosi się” na chwilę dokonywania podziału majątku wspólnego małżonków (por. uchwały Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1980 r., III CZP 46/80,L., z dnia 17 kwietnia 1989 r., III CZP 31/89,(...)1989 , nr 4, s. 12, czy z dnia 5 października 1990 r., III CZP 55/90,L., jak również postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 11 grudnia 2008 r., III CSK 356/08,L.).
Przenosząc powyższy wywód na grunt sprawy, będącej przedmiotem kontroli instancyjnej, stwierdzić zatem trzeba, że w sytuacji, gdy Sąd Rejonowy, wobec braku możliwości poczynienia odmiennych ustaleń, będącego konsekwencją niedostatku materiału dowodowego, przyjął, iż wkład mieszkaniowy, związany ze spółdzielczym lokatorskim prawem dolokalu nr (...), położonego wS.przyul. (...), stanowiący 70% kosztu budowy w/w lokalu, został spłacony z majątku wspólnegoW. M.i uczestniczkiM. O.w 86%, wartość owego nakładu na dzień ustania wspólności majątkowej małżeńskiejW. M.iM. O.– przy ustaleniu, że rynkowa wartość przedmiotowego lokalu według stanu na dzień 20 czerwca 2004 r. i według cen aktualnych – wyraża się kwotą 72.896,18 zł [86% x (70% x 121.090 zł)]. W konsekwencji, Sąd I instancji trafnie ustalił, że obojgu wnioskodawcom należą się spłaty w kwotach po 12.844,62 zł [(13/48 x 84.763 zł) – (¼ x 36.448,09 zł) – 1.000 zł].
Wobec powyższego, należy sformułować wniosek, iż apelacja nie zawiera zarzutów, mogących podważyć stanowisko Sądu Rejonowego, a tym samym, jako bezzasadna, podlegać musi oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.
Tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu w postępowaniu apelacyjnymK. M.iR. M. (1)Sąd odwoławczy przyznał r. pr.A. K.kwotę 738 zł, której wysokość ustalił w oparciu o § 16 ust. 1 pkt 1 w zw. z § 8 pkt 4 i w zw. z § 4 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz. U. z 2016 r., poz. 1715).
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł w oparciu oart. 520 § 1 k.p.c.