Sąd Apelacyjny w Katowicach
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V S 38/19
Data wyroku: 2019-09-19 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Wiesława Namirska, Zofia Kołaczyk, Jadwiga Galas
Słowa kluczowe: Skarga na przewlekłość
Podstawa prawna: art. 2 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

Sygn. akt V S 38/19

POSTANOWIENIE
Dnia 19 września 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: SSA Wiesława Namirska (spr.)
Sędziowie: SA Jadwiga Galas
SA Zofia Kołaczyk
po rozpoznaniu w dniu 17 września 2019 r. w Katowicach
na posiedzeniu niejawnym
sprawy ze skargiS. R.
przy udziale Prezesa Sądu Okręgowego w(...)
o stwierdzenie przewlekłości postępowania przed Sądem Okręgowym w(...)o sygn. akt II Co 100/19 na podstawieustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki(tekst jednolity: Dz.U. z 2018 roku, poz.75)
p o s t a n a w i a :

1
stwierdzić, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w(...)w sprawie o sygn. akt II Co 100/19, nastąpiła przewlekłość postępowania;

2
przyznać skarżącemu od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w(...)kwotę 5.000 zł (pięć tysięcy złotych);

3
oddalić skargę w pozostałym zakresie;

4
zasądzić od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w(...)) na rzecz skarżącego kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem kosztów postępowania;

5
zwrócić skarżącemu kwotę 200 zł (dwieście złotych) uiszczoną tytułem opłaty od skargi.

SSA Jadwiga Galas SSA Wiesława Namirska SSA Zofia Kołaczyk
Sygn. akt V S 38/19

UZASADNIENIE

S. R.w skardze na przewlekłość postępowania, o którym mowa poniżej wniósł o stwierdzenie przewlekłości postepowania w sprawie toczącej się przed Sądem Okręgowym w(...)pod sygnaturą II C 109/03 (właściwe oznaczenie II Co 100/19) oraz przyznania Skarżącemu od Skarbu Państwa – Sądu Okręgowego w(...)kwoty 8.000,00 zł.
W uzasadnieniu skargi podniósł, że wyrokiem z dnia 20 stycznia 2005 r. Sąd Okręgowy w(...)rozstrzygnął o żądaniu pozwu wniesionego przezS. R., zasądzając od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 26.034,80 zł wraz z ustawowymi odsetkami oraz koszty procesu, a nadto oddalił powództwo wzajemne oraz orzekł o kosztach tego powództwo oraz o kosztach sądowych.
Skarżący wskazał, że w dniu 12 lutego 2018 r. złożył wniosek o nadanie powyższemu wyrokowi klauzuli wykonalności w zakresie punków 1 i 3 przeciwko spadkobiercy ustawowemu zmarłego pozwanegoA. P.tj. małoletniemuA. P.oraz doręczenie tego wyroku wraz z klauzulą. Pomimo upływu blisko półtorej roku od daty złożenia wniosku powód w dalszym ciągu nie otrzymał tytułu wykonawczego pomimo, iż stosownie do treściart.7811k.p.c.wniosek o nadanie klauzuli wykonalności Sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia.
Odwołując się do treściart.2 ust.2 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, skarżący wskazał, że doszło do rażącego naruszenia jego prawa do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki, a także iż odpowiednia suma pieniężna uwzględniająca czas przewlekłości postępowania i przesłanki zawarte we wskazanym przepisie wyraża się kwotą 8.000 zł.
Prezes Sądu Okręgowego w(...), w odpowiedzi na skargę wniósł o jej oddalenie, podnosząc że w sprawie z powództwaS. R.przeciwkoA. P.,F. K.iW. K.i zapłatę oraz w sprawie z powództwa wzajemnego z udziałem stron o zapłatę toczącej się pod sygn. IIC 109/03 podjęto szereg działań w postaci stosownych czynności procesowych w trybiekodeksu postępowania cywilnego, rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 23 grudnia 2015 r. Regulamin urzędowania sądów powszechnych i zarządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 grudnia 2003 r. w sprawie organizacji i zakresu działania sekretariatów sądowych oraz innych działów administracji sądowej. Przedstawiając chronologię czynności podejmowanych przez Sąd w postępowaniu toczącym się pod sygnaturą akt IIC 109/03 stwierdził, że analiza podejmowanych czynności wskazuje, że nie doszło do przewlekłości postępowania, a zatem skarga powinna zostać oddalona.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Skarga na przewlekłość postępowania zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiotem postępowania wywołanego skargą na przewlekłość postępowania zgodnie zustawą z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki(Dz. U. 2016.1259 j.t.), zwaną dalej w skrócie: ustawą, jest badanie podniesionego przez składającą skargę zarzutu, że doszło do naruszenia przysługującego jej prawa do sądu poprzez przewlekłe prowadzenie postępowania w sprawie. Za przewlekłość postępowania uważa się, wszystkie te sytuacje,w których pomimo realnych możliwości sprawnego prowadzenia postępowania, postępowanie to (na skutek nieuprawnionych działań lub zaniechań sądu) „przewleka się”- a stan ten utrzymuje się przez pewien okres czasu (trwa).
Dla stwierdzenia, czy w sprawie doszło do przewlekłości postępowania, należy zgodnie z treścią art. 2 ust. 2 cyt. ustawy ocenić w szczególności terminowość i prawidłowość czynności podjętych przez sąd w celu wydania w sprawie rozstrzygnięcia co do istoty. Dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron,a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania.
W pierwszej kolejności podkreślić należy, że ustalenie zaistnienia przewlekłości postępowania nie jest zależne jedynie od upływu czasu i subiektywnych odczuć skarżącego,a jest wypadkową czynników obiektywnych oraz czasu niezbędnego do podejmowania działań zgodnych z obowiązującymi przepisami przewidującymi prowadzenie określonych procedur. Przewlekłość jest bowiem pojęciem mówiącym iż jakieś zdarzenia, czy stany są nadmiernie rozciągnięte w czasie, rozwleczone i przedłużają się. Jest to, co oczywiste pojęcie względne,a zatem zawsze musi być odnoszone do konkretnych realiów sprawy i przyjętego trybu postępowania. Jedynie nadmierne odstępstwa od czasu koniecznego do wykonania określonych czynność sądowych, prac i procedur mogą być uznawane za tworzące stan nieuzasadnionej zwłoki o jakim mowa w ustawie z dnia 17 czerwca 2004 r. (por. postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 11 maja 2005 roku w sprawie II S 26/05).
Należy także wskazać, że przewlekłość postępowania nie może być oceniana jedynie przez pryzmat upływu czasu. Badanie przewlekłości postępowania obejmuje ocenę terminowości i ocenę prawidłowości działań sądu przy uwzględnieniu obiektywnych przesłanek. Nie wystarczy więc samo wskazanie sztywnego okresu dla dokonania danej czynności.
Należy podkreślić, że skarga odnosi się do postępowania wywołanego wnioskiem skarżącego o nadanie klauzuli wykonalności, a powoda w sprawie II C 109/03 toczącej się przed Sądem Okręgowym w(...), a zatem oceniając zarzuty skargi należało wziąć pod uwagę przebieg postępowania klauzulowego wywołanego wymienionym wnioskiem powoda, nie zaś czynności podejmowane w sprawie II C 109/03.
Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko następcy prawnemu pozwanegoA. P.został złożony w Sądzie Okręgowym w(...)w dniu 12 lutego 2018 r., przy czym wniosek ten dołączono do akt sprawy głównej tj. II C 109/03, której pozostawał bez podjęcia czynności aż do dnia 16 lipca 2019 r., w której to dacie zarządzeniem wyłączono wniosek o nadanie klauzuli wykonalności z akt sprawy II C 109/03 i polecono wpisanie wniosku do Repertorium „Co”. Następnie, w dniu 18 lipca 2019 r. Sąd Okręgowy w(...)wydał postanowienie, którym uwzględniono wniosekS. R.o nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko następcy prawnemu pozwanegoA. P.oraz orzeczono o kosztach postępowania klauzulowego.
W konsekwencji, brak jest podstaw dla podzielenia stanowiska Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Okręgowego w(...), jakoby czynności Sądu związane z rozpoznaniem wniosku o nadanie klauzuli wykonalności w trybieart.788 § 1 k.p.c., zostały podjęte bez zbędnej zwłoki albowiem argumentacja wynikająca z uzasadnienia stanowiska Skarbu Państwa oparta została o analizę czynności podejmowanych w sprawie głównej – II C 109/03. Nie ulega natomiast wątpliwości, że wniosek o nadanie klauzuli wykonalności stosownie do treściart.7811k.p.c.sąd rozpoznaje niezwłocznie, nie później jednak niż w terminie 3 dni od dnia jego złożenia. O ile wskazany termin jest ustawowym terminem instrukcyjnym o tyle sąd powinien dążyć do zachowania tego terminu nie tylko w przypadku klauzul, których treść ogranicza się do stwierdzenia, że tytuł egzekucyjny uprawnia do egzekucji, a więc mających charakter deklaratoryjny, ale także w przypadku klauzul, które ponadto oznaczają zakres egzekucji, a więc mających charakter konstytutywny. Obowiązek niezwłocznego rozpoznania przez sąd wniosku o nadanie klauzuli wykonalności dotyczy wszystkich rodzajów postępowania klauzulowego. Zastrzeżenie, że powinno to nastąpić nie później niż w terminie 3 dni od złożenia wniosku, obliguje dodatkowo sąd do podjęcia bezpośrednio po wpłynięciu wniosku czynności zmierzających do jego szybkiego rozpoznania.
Podkreślić należy, że przebieg czynności sądowych w sprawie IC 109/03, w której zapadł już prawomocny wyrok, wywołanych wnoszonymi pismami procesowymi, w żadnym razie nie może usprawiedliwić rozpoznania przez Sąd Okręgowy wniosku powoda – skarżącego, o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko następcy prawnemu jednego z pozwanych dopiero po upływie jednego roku i pięciu miesięcy od jego wpływu zwłaszcza, iż wniosek ten nie był dotknięty brakami uniemożliwiającymi jego rozpoznanie, o czym świadczy fakt, iż postanowienie zapadłe w wyniku rozpoznania wniosku już po jego wyłączeniu z akt II C 109/03 nastąpiło dwa dni później – 18 lipca 2019 r.
Analiza przebiegu postępowania klauzulowego wskazuje na to, że zarzuty podniesione w skardze zasługują na uwzględnienie. W postępowaniu prowadzonym przez Sąd Okręgowy w(...)w sprawie o sygnaturze akt II Co 100/19 wystąpiła bowiem nieuzasadniona przewlekłość postępowania wywołana rażącym naruszeniem terminu dla rozpoznania wniosku o nadanie klauzuli wykonalności wynikającego zart.7811k.c.i postępowanie zmierzające do rozpoznania wniosku o nadanie klauzuli wykonalności trwało dłużej, niż to konieczne. Okres bezczynności Sądu w rozpoznaniu wniosku skarżącego o nadanie klauzuli wykonalności trwał jeden rok i ponad pięć miesięcy, co uzasadnia zdaniem Sądu Apelacyjnego skargę na przewlekłość.
Ponieważ złożona przez powódkę skarga okazała się zasadna, a więc na podstawie art. 12 ust. 2 cytowanej wyżej ustawy orzeczono jak w punkcie pierwszym postanowienia.
Zgodnie z art. 12 ust. 4 ustawy uwzględniając skargę sąd na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa sumę pieniężną w wysokości od 2.000 zł do 20.000 zł. Orzekając wysokość odpowiedniej sumy pieniężnej Sąd Apelacyjny miał na uwadze zarówno samą dolegliwość spowodowaną dla strony brakiem rozpoznania wniosku jak i to, że we wskazanym okresie skarżący nie mógł podjąć ewentualnych czynności związanych z tytułem wykonawczym, na który oczekiwał ale i wysokość należności objętych tym tytułem.
Należy podkreślić, że suma pieniężna, o której mowa w art. 12 ustawy, nie pełni funkcji odszkodowawczej, a stanowić ma jedynie formę rekompensaty, zadośćuczynienia obejmującego wyłącznie straty moralne i ujemne dolegliwości związane z przeciągającym się postępowaniem sądowym bądź egzekucyjnym. W niniejszej sprawie Sąd Apelacyjny uznał, że odpowiednią rekompensatą dla powoda będzie kwota 5.000 zł por. także postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2017 r., III SPP 7/17). Skarżący nie wykazał, by rozmiar doznanej przez niego krzywdy uzasadniał przyznanie kwoty wyższej. W ocenie Sądu kwota 8.000 złotych, jakiej żądał skarżący jest wygórowana, dlatego dalej zatem idąca skarga,a więc zgłoszone przez skarżącego żądanie zasądzenia kwoty ponad 5.000 zł podlegała oddaleniu, jako pozbawiona usprawiedliwionych podstaw. Wobec powyższego orzeczono jakw punkcie drugim i trzecim postanowienia.
O zwrocie opłaty od skargi orzeczono w punkcie czwartym, a to na podstawie art. 17 ust. 3 ustawy.
O kosztach postępowania wywołanego skargą orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart.108 § 1 k.p.c.przy zastosowaniu § 14 ust.3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz.1800 z późn.zm.).
SSA Jadwiga Galas SSA Wiesława Namirska SSA Zofia Kołaczyk