Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 637/19
Data wyroku: 2020-08-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Izabela Kościarz-Depta, Ludmiła Tułaczko, Anna Zawadka
Słowa kluczowe: Błąd co do okoliczności wyłączających bezprawność
Podstawa prawna: 438 par 3

W., dnia 23 czerwca 2020 r.
Sygn. akt VI Ka 637/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Ludmiła Tułaczko
Sędziowie:  SO Anna Zawadka
SR del. Izabela Kościarz - Depta (spr.)
Protokolant: protokolant sądowy- stażysta Kamila Kutyła
przy udziale prokuratora Jerzego Kopcia
po rozpoznaniu dnia 23 czerwca 2020 r. w Warszawie
sprawyM. O.synaJ.iS.,ur. (...)wW.
oskarżonego o czyn zart. 157 § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego(...)
z dnia 25 marca 2019 r. sygn. akt IV K 68/18
zaskarżony wyrok uchyla i sprawę przekazuję do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu(...)
Sędzia Ludmiła Tułaczko Sędzia Anna Zawadka Sędzia Izabela Kościarz- Depta

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

VI Ka 637/19

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Sąd Rejonowy(...)z dnia 25 marca 2019 roku w sprawie IV K 68/18

Podmiot wnoszący apelację

☒ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść
☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.- obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.- obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.- obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.- rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Wskazać oskarżonego.

Wskazać fakt.

Dowód ze wskazaniem numeru karty, na której znajduje się dowód.

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Wskazać fakt

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu.

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Wskazać fakt

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu.

3

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego treść, polegający na niewłaściwym uznaniu, iż oskarżonyM. O.nie popełnił zarzucanego mu czynu zart. 157 § 2 k.k., podczas gdy prawidłowa analiza całości materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, prowadzona zgodnie z regułami określonymi wart. 7 k.pk. iart. 424 k.p.k.prowadzi do wniosku, iż oskarżonyM. O.dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.

Słuszny jest zarzut prokuratora odnoszący się do błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego wyroku i mający wpływ na jego treść, a polegający na częściowym odmówieniu wiarygodności zeznaniom pokrzywdzonejS. O.i obdarzeniem walorem wiarygodności wyjaśnień oskarżonegoM. O.. Przy czym należy podkreślić, iż Sąd I instancji zupełnie pominął w swych rozważaniach konsekwentne w toku całego postępowania stanowisko oskarżonego, iż w trakcie przedmiotowego zdarzenia uderzył pokrzywdzoną,
Sąd Rejonowy uniewinnił oskarżonego od popełnienia czynu zart. 157 § 2 k.k.uznając, że dowody zgromadzone w przedmiotowej sprawie nie świadczą w sposób oczywisty, że oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu. Tymczasem w ocenie Sądu Okręgowego zebrany w sprawie materiał dowodowy czyni nieprzekonującym stanowisko Sądu Rejonowego. Wskazać należy, iż pokrzywdzona od początku, konsekwentnie, logicznie opisywała relacje jakie łączyły ją i oskarżonego, w jaki sposób oskarżony zachowywał się wobec niej, a w szczególności szczegółowo opisywała przebieg zdarzenia z dnia 20 sierpnia 2017 roku. Zarówno w toku postępowania przygotowawczego, jak również sądowego wyraźnie wskazywała, że oskarżony tego dnia stosował wobec niej przemoc w postaci uderzenia kilkukrotnie zarówno w twarz, jak i w głowę, szarpał za włosy. Ponadto dowód w postaci zeznań pokrzywdzonej w zakresie zachowania oskarżonego w dniu 20 sierpnia 2017 roku znajduje potwierdzenie w zeznaniach świadkówM. K.iJ. K.oraz dokumentacji medycznej. Sąd Rejonowy nie uwzględnił tak zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, tylko jako podstawę ustaleń faktycznych przyjął wyjaśnienia oskarżonegoM. O., które z kolei budzą poważne wątpliwości Sądu Okręgowego w kontekście zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego. Należy podkreślić, iż oskarżony w toku postępowania zmieniał swoje wyjaśnienia, zwłaszcza w kluczowych kwestiach odnoszących się do użycia przemocy wobec pokrzywdzonej, a okoliczność ta zupełnie umknęła uwadze Sądu I instancji i w żaden sposób nie została wyjaśniona.

Wniosek

O uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny.

W ocenie Sądu Okręgowego analiza argumentacji zawartej w apelacji skarżącego prowadzi do wniosku o konieczności uchylenia w całości zaskarżonego wyroku i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi – Południe w Warszawie do ponownego rozpoznania. Należy stwierdzić, że pomimo przeprowadzenia postępowania dowodowego, Sąd I instancji nie dokonał prawidłowej i całościowej oceny zachowania oskarżonego w świetle normkodeksu karnego. W związku z tym zachodzi konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania dowodowego i dokonania wnikliwej analizy zgromadzonych w sprawie dowodów pod kątem oceny wiarygodności zeznań pokrzywdzonej i świadków oraz wyjaśnień oskarżonego w kontekście całokształtu zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, jak również ustalenia, czy oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 157 § 2 k.k., a w przypadku poczynienia odmiennych ustaleń zweryfikować, czy jego zachowanie w ramach zarzucanego czynu nie wyczerpuje znamion innego występku, a jeżeli tak, to dokonać jego prawidłowej kwalifikacji prawnej.

Lp.

Zarzut

3.2.

Mająca wpływ na treść orzeczenia obraza przepisów prawa procesowego, tj.art. 7 k.p.k.w zw. zart. 366 §1 k.p.k.orazart. 410 k.p.k.poprzez zaniechanie dążenia do wyjaśnienia istotnych dla meritum sprawy okoliczności faktycznych, a w szczególności czynienie ustaleń faktycznych w sposób dowolny, na podstawie wyselekcjonowanego materiału, nie zaś wszystkich dowodów zgromadzonych w sprawie, niezgodnie ze wskazaniami wiedzy i doświadczenia życiowego oraz zasadami prawidłowego rozumowania ocenie zgromadzonych dowodów, akcentującej przy tym - wbrew zasadzie obiektywizmu - tylko i wyłącznie okoliczności korzystne dla oskarżonegoM. O.w zakresie zarzucanego mu czynu i to bez należytego uzasadnienia takiego stanu rzeczy, a także oparcie orzeczenia o wybiórczą i sprzeczną z obowiązującymi zasadami ocenę zgromadzonego materiału dowodowego

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny lub niezasadny.

Rację ma skarżący, iż Sąd I Instancji nie przeprowadził wnikliwej analizy zeznań pokrzywdzonej oraz wyjaśnień oskarżonego i naruszyłart. 7 k.p.k.dokonując dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów. Zdarzenie mające miejsce między stronami miało charakter dynamiczny, bardzo emocjonalny i pewne szczegóły tej sytuacji mogły zostać inaczej zinterpretowane bądź zostać niedokładnie umieszczone w czasie. W ocenie Sądu Odwoławczego ta okoliczność została zupełnie pominięta przez Sąd I instancji, który z jednej strony przyjmuje za wiarygodne wyjaśnienia oskarżonego, nie dostrzegając zupełnie zmiany w opisie przebiegu zdarzenia przedstawianego przez niego w toku postępującego postępowania w niniejszej sprawie, w szczególności odnoszących się do zachowań względem pokrzywdzonej, istotnych z punktu widzenia przypisania odpowiedzialności za zarzucany czyn. Sąd Rejonowy również nie odnosi się do kluczowych fragmentów wyjaśnień oskarżonego, które są akurat konsekwentne w swej wymowie przez cały przebieg niniejszego postępowania, a dotyczących użycia przemocy wobecS. O.. Nie uzasadnia w żaden sposób, dlaczego uniewinnił oskarżonego, w kontekście złożonych przez niego wyjaśnień, w których twierdził, że uderzył pokrzywdzoną.
W ocenie Sądu Odwoławczego podstawą uniewinnienia oskarżonego nie może być okoliczność, że oskarżycielka posiłkowa chciała wyrwać telefon oskarżonemu, jak również że prokurator nie znalazł podstaw do przedstawienia oskarżonemu zarzutów w zakresie przestępstwa znęcania, czy innych czynów zabronionych, a w związku z tym sam podważył wiarygodność zeznań pokrzywdzonej. Zarzuty formułowane są w oparciu o dowody zgromadzone w sprawie, które nie budzą wątpliwości, a każdy przepis w którym penalizowany jest czyn zabroniony ma określone znamiona, które muszą zostać spełnione, aby móc przypisać winę oskarżonemu. Okoliczność, że organ postępowania przygotowawczego nie znalazł wystarczających dowodów, aby przypisać dany czyn zabroniony, nie wyklucza, że te same dowody stanowią podstawę do przypisania innego czynu zabronionego.
Nie mogą być również podstawą uniewinnienia problemy małżeńskie stron, nawet jeśli wynikałyby one z zachowań podjętych przez pokrzywdzonego. To jest okoliczność mająca wpływ na wymiar kary, natomiast czy określone zachowanie jest czynem zabronionym należy oceniać na dzień jego popełnienia i w oparciu o całokształt materiału dowodowego.
Ponadto należy podkreślić, iż pokrzywdzona po odczytaniu potwierdziła zeznania składane w toku postepowania przygotowawczego, ale ta okoliczność umknęła uwadze Sądu I instancji, który w żaden sposób nie odniósł się do tego faktu. Wskazać również należy, iż z materiału dowodowego wynika, że pokrzywdzona opuściła z jakiś przyczyn dom w dniu przedmiotowego zdarzenia, ale w tym, zakresie brak jest również ustaleń Sądu I Instancji. Sąd Rejonowy nie podjął żadnej inicjatywy dowodowej w celu weryfikacji wersji zdarzeń przedstawianej przez strony.

Wniosek

O uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny lub niezasadny.

Wniosek jest zasadny z przyczyn wyżej wskazanych w powodach uznania za zasadny zarzutu nr 3.1, 3.2.– zob. uzasadnienie dotyczące zarzutu nr 3.1 i 3.2 jak również zasadny z przyczyn wskazanych w powodach uznania wniosku o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji w pkt. 3.1.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

Wskazać wszystkie okoliczności, które sąd uwzględnił z urzędu, niezależnie od granic zaskarżeniai podniesionych zarzutów (art. 439 k.p.k.,art. 440 k.p.k.).

1

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności.

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwi ęź le o powodach utrzymania w mocy.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwi ęź le o powodach zmiany.

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia.

2

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☒art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia.

Kontrola instancyjna doprowadziła Sąd Odwoławczy do wniosku, iż Sąd I instancji nie sprostał wymogom wynikającym z treściart. 7 k.p.k.,art. 424 § 1 k.p.k.i przekraczając granice swobodnej oceny dowodów oraz dokonując ich wybiórczej, nielogicznej oceny, poczynił błędne ustalenia faktyczne. Sąd Rejonowy nie przeprowadził wnikliwej oceny wszystkich dostępnych dowodów, a zaprezentowana w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ocena materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy jest niepełna i pobieżna. Z tych względów zaskarżony wyrok nie mógł się ostać, a w związku z tym Sąd Okręgowy uchylił go i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

3

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia.

4.

Konieczność warunkowego umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i warunkowego umorzenia ze wskazaniem podstawy prawnej warunkowego umorzenia postępowania.

5.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia.

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy Sąd dokona kompleksowej oceny wszystkich dowodów ujawnionych w toku rozprawy, tak aby odpowiadała ona wymogom określonym wart. 5 § 2 k.p.k.iart. 7 k.p.k., jak również uwzględni wszystkie okoliczności zarówno korzystne, jak i niekorzystne dla oskarżonego. Sąd Rejonowy powinien ustalić, czy oskarżony dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu wyczerpującego dyspozycjęart. 157 § 2 k.k., a w przypadku poczynienia odmiennych ustaleń zweryfikować, czy jego zachowanie w ramach zarzucanego czynu nie wyczerpuje znamion innego występku, a jeżeli tak, to dokonać jego prawidłowej kwalifikacji prawnej i właściwie to uzasadnić w kontekście analizy całokształtu materiału dowodowego, mając na względzie brzmienieart. 399 kpk, zgodnie z którym sąd nie jest związany kwalifikacją prawną czynu przedstawioną przez oskarżyciela, gdyż nie wychodząc poza granice oskarżenia, może czyn zakwalifikować według innego przepisu. Ponadto Sąd Rejonowy przeprowadzi postępowanie dowodowe, w szczególności ponownie przesłucha świadków, na okoliczność sytuacji rodzinnej małżeństwaO., ich wzajemnych relacji oraz przebiegu zdarzenia z 20 sierpnia 2017 roku wW.W.. Sąd zwróci uwagę na wyjaśnienia oskarżonego oraz zeznania pokrzywdzonej i przedstawianą przez nich wersję wydarzeń i skonfrontuje z ujawnionym w sprawie materiałem dowodowym, biorąc pod uwagę nie kwestionowaną przez oskarżonego okoliczność, że uderzył pokrzywdzoną. Jeżeli uzna, że materiał dowodowy pozwala na przypisanie winy oskarżonemu dokona prawidłowych ustaleń w zakresie czasokresu zarzucanego oskarżonemu czynu w kontekście przebiegu zdarzenia, przy uwzględnieniu skutków jakie miały powstać oraz przeprowadzi rozważania w kontekście możliwości zakwalifikowania zarzucanego mu czynu zart. 217 k.k.W przypadku uznania przez Sąd I instancji, że oskarżony nie wypełnił swoim zachowaniem znamion żadnego czynu zabronionego, winien przedstawić logiczny i szczegółowy ciąg rozumowania, który doprowadził do takiego wniosku, z uwzględnieniem wyników postępowania dowodowego, w szczególności w kontekście wyjaśnień oskarżonego.

5.4. Inne rozstrzygnięcia z wyroku

Lp.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

6

Koszty Procesu

Wskazać oskarżonego.

Wskazać punkt rozstrzygnięcia z wyroku.

Przytoczyć okoliczności.

7

PODPIS

Sędzia Anna Zawadka Sędzia Ludmiła Tułaczko Sędzia Izabela Kościarz - Depta

1.3G.zaskarżenia

Wpisać kolejny numer załącznika ☒

Podmiot wnoszący apelację

Prokurator

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Uchylenie wyroku do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy(...)

1.3.1 Kierunek i zakres zaskarżenia

☐ na korzyść
☒ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2 Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji.

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.- obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.- obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.- obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.- błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.- rażąca niewspółmierności kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☒

Uchylenie

☐

zmiana