Sąd Rejonowy w Gdyni
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 474/19
Data wyroku: 2019-08-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: SSR Tadeusz Kotuk
Słowa kluczowe: Nienależne świadczenie
Podstawa prawna: art. 365 k.p.c., art. 411 k.c., art. 410 k.c.

Sygn. akt I C 474/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 sierpnia 2019 r.
Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny:Przewodniczący: SSR Tadeusz KotukProtokolant: st. sekr. sąd. Anna Szymańska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 1 sierpnia 2019 r. wG.sprawy z powództwaA. S. (1)przeciwkoB. (...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą wG.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanegoB. (...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą wG.na rzecz powodaA. S. (1)kwotę 9.949,72 zł (dziewięć tysięcy dziewięćset czterdzieści dziewięć złotych siedemdziesiąt dwa grosze) wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od dnia 29 stycznia 2019 r. do dnia zapłaty;

II
zasądza od pozwanegoB. (...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą wG.na rzecz powodaA. S. (1)kwotę 2.315 zł (dwa tysiące trzysta piętnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

Sygn. akt I C 474/19

UZASADNIENIE
Stan faktyczny
Przed Sądem Rejonowym w Elblągu toczył się proces z powództwaB. (...)Niestandaryzowany Sekurytyzacyjny Fundusz Inwestycyjny Zamknięty z siedzibą wG.przeciwkoA. S. (1)o zapłatę 8.957,02 zł z odsetkami i kosztami (sygn. akt X Nc 19381/16). W pozwie był ponadto zawarty wniosek o nadanie klauzuli wykonalności po uprawomocnieniu się orzeczenia.
W dniu 22 lipca 2016 r. wydano nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym. Zarządzeniem z 4 listopada 2016 r. stwierdzono jego prawomocność (doręczenie pozwanemu przez awizo), nadano klauzulę wykonalności.
W sierpniu 2017 r. pozwany wniósł o przywrócenie terminu do złożenia sprzeciwu. W sprzeciwie podniósł zarzut przedawnienia.
Zarządzeniem z dnia 21 maja 2018 r. uchylono zarządzenie o doręczeniu zastępczym pozwanemu. Po rozpoznaniu sprzeciwu Sąd Rejonowy w Elblągu wydał w dniu 16 października 2018 r. wyrok oddalający powództwo i zasądzający od powoda na rzecz pozwanego 2.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (sygn. I C 3708/18). Pisemne uzasadnienie wyroku jako powód rozstrzygnięcia uznało przedawnienie roszczenia oraz brak legitymacji czynnej.
Dowód: akta sprawy I C 3708/18 SR w Elblągu (całość, vide postanowienie, k. 55)
A. S. (1)jest z zawodu operatorem wykańczarek, nie ma wiedzy lub praktyki w zakresie prawa i postępowania cywilnego. W czasie kiedy wierzyciel wszczął egzekucję przeciwkoA. S. (1)na podstawie ówcześnie prawomocnego nakazu zapłaty, dłużnik dowiedział się o tym w ten sposób, że w czasie transakcji w sklepie chciał zapłacić kartą bankową.(...)sklepu powiedziała mu, że nastąpiła odmowa autoryzacji. NastępnieA. S. (1)zatelefonował na infolinię swojego banku i dowiedział się, że nastąpiło zajęcie środków na rachunku przez komornika sądowego. W następnym dniu roboczymA. S. (1)poszedł do prowadzącego postępowanie komornika sądowego (wK.) i dowiedział się kto jest wierzycielem. Wówczas jest niepełnosprawny syn był ciężko chory,A. S.obawiał się, że pozostanie bez wystarczających środków na jego leczenie. Z wierzycielem jego imieniuA. S.telefonicznie rozmawiała jego żona. Otrzymała zapewnienie, że jeżeli dług zostanie niezwłocznie spłacony, to nastąpi umorzenie tego samego dnia.A. S.postanowił pożyczyć pieniądze od swoich bliskich i dokonał przelewu w dwóch transzach do wierzyciela. WówczasA. S.nie wiedział, że dług jest przedawniony.
Dowód: zeznaniaA. S., k. 54v
Dwie wpłaty obejmowały: 2.000 zł oraz 7.949,72 zł.
Okoliczności bezsporne
Po uprawomocnieniu się wyroku Sądu Rejonowego w ElbląguA. S.wezwał do zwrotu wpłaconych sum. Otrzymał informację, że do zwrotu nie dojdzie, gdyż były do dobrowolne wpłaty z ofertą umorzenia egzekucji pod warunkiem ich wpłaty. Ostatnie wezwanie do zapłaty doręczono adresatowi w dniu 18 stycznia 2019 r.
Dowód: pismo z dnia 11 lutego 2019, k. 18
wezwanie z zpo, k. 20-22
Ocena dowodów
Dowód z postaci całości akt sprawy SR w Elblągu sygn. I C 3708/18 w pełni współgra z treścią zeznań powoda, które uznano za wiarygodne. Motywacja wpłat przedstawiona w jego zeznaniach jest szczera i nie budzi żadnych wątpliwości.
Kwalifikacja prawna
Wysokość przysporzenia, które uzyskał pozwany kosztem powoda nie była sporna.
Punktem wyjścia powinno być przesądzenie, czy przysporzenie w ogóle może być traktowane jakoświadczenie nienależne(w rozumieniuart. 410 k.c.), gdyż pozwany powoływał się na fakt, że przedawnienie nie powoduje wygaśnięcia roszczenia, lecz przekształcenie go w zobowiązanie naturalne. Otóż odpowiedź jest pozytywna, albowiem sąd orzekający w niniejszej sprawie jest związany ustaleniem braku jakiejkolwiek podstawyA. S.do świadczenia na rzecz Funduszu z uwagi naprawomocność materialnąwyroku oddalającego powództwo w sprawie I C 3708/18 SR w Elblągu (ściśle: chodzi tu o tzw. pozytywny aspektres iudicata). To oznacza, że pomiędzy stronami przysporzenie musi być od daty uprawomocnienia się w/w wyroku bezwzględnie traktowane jako świadczenie nienależne (bez znaczenia są już motywy takiego ustalenia zawarte w uzasadnieniu w/w wyroku, gdyż uzasadnienie nie jest formalnie składnikiemres iudicata[z wyjątkami, które nie są w tym przypadku relewantne]).
Kolejne zagadnienia sporne w niniejszym procesie dotyczą problemu: (a) „dobrowolności” wpłat dokonanych przezA. S.oraz kwestii (b) dopuszczalności żądania zwrotu świadczenia przedawnionego. Obie kwestie tak naprawdę krzyżują się, co ma związek z jednoczesną oceną treściart. 411 pkt 1 k.c.iart. 411 pkt 3 k.c.
Ad (a). Zgodnie zart. 411 pkt 1 k.c.„nie można żądać zwrotu świadczenia jeżeli spełniający świadczenie wiedział, że nie był do świadczenia zobowiązany, chyba że spełnienie świadczenia nastąpiło z zastrzeżeniem zwrotu albo w celu uniknięcia przymusu lub w wykonaniu nieważnej czynności prawnej.” Jednak wyłączenie dopuszczalności zwrotu nie nastąpi, gdy jakiekolwiek okoliczności wypływają na zachowanie spełniającego świadczenie, np. gdy spełnia je w celu zadośćuczynienia obowiązkowi wynikającemu z prawomocnego orzeczenia sądu, zobowiązującego go do takiego zachowania. Skoro z taką właśnie sytuacją mieliśmy do czynienia w niniejszej sprawie, to nie można skutecznie powoływać się w niniejszym procesie na w/w przepis.
Ad (b). Przepisart.411 pkt 3 k.c.dotyczy świadomego zadośćuczynienia przedawnionemu roszczeniu. Tymczasem w niniejszej sprawieA. S.dokonując spornych wpłat nie miał wówczas świadomości, że spełnia roszczenie przedawnione. Działał – jak wynika z ustaleń faktycznych – pod wpływem przymusu psychicznego związanego z obietnicą umorzenia egzekucji wówczas prawomocnego orzeczenia sądowego.
Wymagalność roszczenia objętego niniejszym pozwem nastąpiła na skutek doręczenia wezwania pozwanemu Funduszowi i istniała już w dacie 29 stycznia 2019 r.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak wpunkcie I. sentencji na mocyart. 410 § 1 k.c.w zw. zart. 455 k.c.w zw. zart. 481 § 1 i § 2 k.c.
Koszty
Wpunkcie II. sentencji na mocyart. 98 § 1 k.p.c.Na zasądzone na rzecz wygrywającego powoda koszty składa się: 498 zł (opłata sądowa od pozwu), 1.800 zł (opłata za czynności radcy prawnego w stawce minimalnej, § 2 pkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, ze zm.), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (17 zł).