Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 324/19
Data wyroku: 2020-01-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 436 § 2 kc

Sygn. akt III Ca 324/19

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 10 czerwca 2016 r. Ubezpieczeniowy Fundusz Gwarancyjnyz siedzibą wW.wystąpił o zasądzenie odB. B. (1)kwoty 10.135,41 Zł z ustawowymi odsetkami od dnia 25 września 2014 r. do dnia zapłaty i kosztów procesu na podstawie art. 110 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych za szkodę powstałą na skutek zdarzenia zaistniałego w dniu 3 stycznia 2014 roku.
Sąd Rejonowy Lublin-Zachód w Lublinie przekazał rozpoznanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Zgierzu.
Po przekazaniu sprawy powód poparł żądanie pozwu, podnosząc, że pozwana w dacie zdarzenia nie posiadała ważnej umowy ubezpieczenia OC. W związku z powyższym, powodowi przysługuje roszczenie zwrotne z tytułu wypłaconego osobie poszkodowanej odszkodowania w oparciu o art. 110 ust. 1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych w zw. zart. 415 k.c.iart. 518 § 1 pkt 1 i 4 k.c.
W odpowiedzi na pozewB. B. (1)podniosła, iż na skutek nieświadomego niedopatrzenia uważała, że samodzielne wpłaty na starą polisę są wystarczającą okolicznością dla zachowania umowy ubezpieczenia OC. Podniosła, iż uważa, że w dacie zdarzenia miała ważną polisę OC. Podniosła także, iż nie będzie refundować fikcyjnej super naprawy. Nadto powód domagał się do niej zapłaty kary w wysokości 3.000 złotych. Podniosła także, iż paniM.odjechała z miejsca zdarzenia spokojnie. Wniosła o zwolnienie od kosztów sądowych i ustanowienie pełnomocnika z urzędu.
Pismem z dnia 6 kwietnia 2017 r. pozwana poniosła zarzut niewspółmierności wypłaconej przez powoda kwoty za naprawę pojazdu, nieuwzględnienia się przyczynienia kierującego pojazdemS.do zdarzenia oraz zarzut przedawnienia roszczenia powoda. Pismem z dnia 22 czerwca 2017 roku pozwana wniosła o wezwanie do udziału w sprawie(...) S.A.Pismo zostało doręczone(...) S.Az pouczeniem o możliwości zgłoszenia interwencji ubocznej w terminie 14 dni pod rygorem uznania, ze nie będzie z tego prawa korzystać.(...) S.Anie zgłosiło interwencji ubocznej w sprawie.
Wyrokiem z dnia 16 października 2018r. Sąd Rejonowy w Zgierzu zasądził odB. B. (1)na rzecz Ubezpieczeniowego Funduszu Gwarancyjnego wW.kwotę 10.135,41 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 25 września 2014r. do dnia zapłaty oraz kwotę 4824 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd I instancji nakazał pobrać odB. B. (2)rzecz Skarbu Państwa Sądu Rejonowego w Zgierzu kwotę 796,91 zł tytułem zwrotu nieuiszczonych kosztów sądowych.
Apelację od powyższego rozstrzygnięcia wniosłaB. B. (1).
Skarżąca podniosła, że w jej ocenie w dacie zdarzenia miała zawarta umowę ubezpieczenia oc samochodu, co skutkować winno oddaleniem powództwa. Nadto, pozwana wskazała na zły stan swojego zdrowia i na te okoliczność dołączyła do apelacji dokumentację lekarską stwierdzającą występowanie u pozwanej przewlekłego zapalenia błony śluzowej nosa, gardła i krtani, łagodną astmę oskrzelową i zwyrodnienie kręgosłupa ( dokumentacja lekarska –k.260-279)
W piśmie z dnia 11 marca 2019r., które stanowiło uzupełnienie apelacji skarżąca zarzuciła wyrokowi:
1.naruszenie przepisów postępowania cywilnego, które miało wpływ na wynik sprawy tj.art. 232 k.p.c.w zw. zart. 278 § 1 k.p.c.poprzez niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych z urzędu, w sytuacji, gdy dopuszczenie tego dowodu z urzędu było zasadne z uwagi na zasadę sprawiedliwego procesu, zaś twierdzenia pozwanej o przyczynieniu się kierującego pojazdem markiS.do powstania zdarzenia drogowego z dnia 3 stycznia 2014r. było uprawdopodobnione zeznaniami świadkaK. K. (1);
2.wedle oceny pozwanej naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 28 ust.1 ustawy o ubezpieczeniach obowiązkowych, Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnychw brzmieniu obwiązującym w dniu 3 stycznia 2014r., poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, że pojazd pozwanej nie posiadał ubezpieczenia obowiązkowego od odpowiedzialności cywilnej, podczas gdy pozwana miała zawartą umowę OC pojazdu potwierdzonapolisą nr (...)/08060684i przez kolejne lata przedłużała umowę ubezpieczenia opłacając składki w kwotach uzależnionych od możliwości pozwanej.
W konkluzji skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Ewentualnie zmianę wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości.
Nadto, skarżąca wniosła o zasądzenie na rzecz pełnomocnika pozwanej kosztów pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym, które nie zostały uiszczone w całości ani w części.
Na rozprawie w dniu 21 listopada 2019r. pełnomocnik pozwanej wniósł o nie obciążanie pozwanej kosztami zastępstwa procesowego strony powodowie.
W odpowiedzi ani apelację strona powodowa wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanej na rzecz powoda kosztów zastępstwa procesowego w postepowaniu apelacyjnym.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Sąd I instancji w oparciu o zebrany materiał dowodowy dokonał prawidłowych ustaleń stanu faktycznego i trafnie określił konsekwencje prawne z niego wynikające.
Ustalenia stanu faktycznego poczynione przez Sąd I instancji, Sąd Okręgowy przyjmuje za własne bez konieczności ponownego ich przytaczania.
W szczególności, nie znajduje żadnego uzasadnienia błędnych ustaleń stanu faktycznego w tym zakresie, że w dacie zdarzenia wywołującego szkodę pozwana miał zawartą ważną umowę ubezpieczenia komunikacyjnego oc.
Jak wynika z materiału dowodowego, w dniu 15 grudnia 2008 roku doszło do zawarcia umowy oc dotyczącej pojazdu pozwanej z okresem ubezpieczenia 15 grudnia 2008 roku- 14 grudnia 2009 roku, potwierdzonąpolisą nr (...). W dniu zawarcia umowy zaksięgowano wpłatę w wysokości 181 złotych uiszczoną tytułem pierwszej składki. Termin płatności drugiej składki, która wynosiła 180 złotych, upłynął w dniu 14 czerwca 2009 roku. Do tej daty nie wpłynęła wpłata na poczet drugiej składki, w związku, z czym na podstawie art. 28 ust. 2 pkt 1 umowy o ubezpieczeniach obowiązkowych nie doszło do zwarcia nowej umowy ubezpieczenia. Zgodnie z tym przepisem w brzmieniu obowiązującym w 2009r. o ubezpieczeniach obowiązkowych Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych, zawarcie następnej umowy ubezpieczeniowej nie następuje, jeżeli nie została opłacona w całości określona w umowie składka za mijający okres 12 miesięcy. Z uwagi na to, że pozwana nie opłaciła składki z tytułu ubezpieczeni oc za drugie półrocze 2009r., nie została umowa ubezpieczenia na następny okres tj. na rok 2010 i następne.
Odnotowano na powyższej umowie wpłaty w następujących datach i kwotach: 100 złotych w dniu 29 listopada 2010 roku, 100 złotych w dniu 29 listopada 2011 roku, 100 złotych w dniu 30 listopada 2012 roku, 50 złotych w dniu 11 grudnia 2013 roku nie mogły sytuacji tej zmienić.
Rację ma Sąd I instancji, że powszechnie wiadomo jest, iż zawarcie nowej umowy ubezpieczenia poprzedzone jest ponowną kalkulacją składki, nadto wystawiana jest nowa polisa o nowym numerze. Nie jest możliwe w takiej sytuacji uznanie zawarcia umowy ubezpieczenia przez fakty dokonane. Kwestia ewentualnego wzbogacenia się(...) S.Akosztem powódki na skutek wspomnianych wpłat jest przy tym nieistotna z punktu widzenia rozstrzygnięcia niniejszej sprawy.
Bezzasadny jest także zarzut naruszenia przez Sąd I instancji 232k.p.c.w zw. zart. 278 § 1 k.p.c.poprzez niedopuszczenie z urzędu dowodu z opinii biegłego z zakresu rekonstrukcji wypadków drogowych.
Jak wynika z materiału dowodowego, w dniu 3 stycznia 2014 r. wS.przyul. (...), kierująca pojazdemmarki P. (...)B. B. (3)nie ustąpiła pierwszeństwa przejazdu nadjeżdżającemu z kierunkuul. (...)samochodowi osobowemumarki S.O. E.86KKkierowanemu przezD. K., a stanowiącemu własnośćA. P., w wyniku, czego lewym przednim bokiem uderzyła w prawy przedni bok tegoż samochodu. Następnie samochódF. (...)przemieścił się na prawą stronę drogi i uderzył przodem w prawidłowo zaparkowany samochód markiV. (...), stanowiący własnośćB. M..
W toku postępowania przed Sądem I instancji powódka kwestionowała wysokość szkody. Wysokość szkody została ustalona w oparciu o opinie biegłego sądowego z zakresu wyceny pojazdu i kosztów napraw powypadkowychG. P.na kwotę 11.800 zł ( opinia biegłego –k.182).
W toku postępowania powódka zgłosiła także zarzut przyczynienia się poszkodowanej do powstania szkody. Pozwana jednak nie udowodniła zasadności tego zarzutu. Przesłuchiwany na rozprawie w dniu 2 października 2018r.K. K. (1)przyznał, że wydawało mu się, że samochódS. (...)jechało z prędkością większą niż dozwolona, nie wskazał, jaka była prędkość dozwolona na tym odcinku drogi oraz z jaką prędkością poruszał się pojazd markiS. (...)( zeznania świadkaK. K.-k. 228).
Po przeprowadzeniu dowodu z zeznań świadkaK. K. (1)pozwana została pouczona o treściart. 6 k.c., Sąd wskazał przykładowy katalog dowodów, jakimi można wykazać zasadność swoich twierdzeń i poinformował pozwaną, że do ustalenia ewentualnego przyczynienia się poszkodowanego do powstania szkody konieczne są wiadomości specjalne (protokół rozprawy – pouczenie pozwanej –k. 228).
Mimo takiego pouczenia pozwana przed Sądem I instancji nie zgłosiła innych wniosków dowodach na wykazanie zasadności zarzutu przyczynienia się poszkodowanej do powstania szkody, wniosła jedynie o oddalenie powództwa.
W tym stanie rzeczy, w istocie zarzut przyczynienia się poszkodowanej do powstania szkody nie został udowodniony. Nie sposób przyjąć, że zarzut ten został udowodniony jedynie w oparciu o zeznania świadkaK. K. (1),. Rację ma Sąd I instancji, że zeznania tego świadka były ogólnikowe i ocenne, jak również nieprecyzyjne- świadkowi „wydawało się” bowiem, iż kierujący jechał z prędkością większą niż dozwolona. Zeznania te nie pozwalają na określenie dokładnej prędkości, z jaką poruszał się kierujący tymże pojazdem, a w konsekwencji- przyjęcia przyczynienia się tej osoby do powstania szkody.
Wbrew wywodom skarżącej zawartym w piśmie stanowiącym uzupełnienie do apelacji, nie sposób podzielić poglądu skarżącej, że Sąd I instancji winien z urzędu dopuścić dowód z opinii biegłego do spraw rekonstrukcji wypadków komunikacyjnych.
Zgodnie zart. 232 k.p.c., strony są zobowiązane wskazać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Wobec wiodącej zasady kontradyktoryjności w polskim postępowaniu cywilnym opierającej się na aktywności dowodowej stron, przyjąć należy, że wyjątek od tej zasady w postaci inwazyjności ( sąd może dopuścić dowód niewskazany przez stronę), powinien mieć miejsce jedynie wyjątkowo. Sąd podejmuje inicjatywę z urzędu postępowanie dowodowe jedynie w sytuacja szczególnych – np., gdy strony zmierzają do obejścia prawa, w wypadku procesów fikcyjnych oraz razie rażącej nieporadności strony( vide postanowienie Sądu najwyższego z dnia 29 maja 2019(...)– LEGALIS nr 1973293).
Zdaniem Sądu Okręgowego, w rozpoznawanej sprawie nie zaistniała nadzwyczajna sytuacja, która uzasadniałaby dopuszczenie przez sąd dowodu z urzędu. Pozwana nie była osoba nieporadną, w toku postępowania sporządzała szereg pism procesowych, zgłaszała wnioski dowodowe, formułowała zarzuty.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu Okręgowego, brak było podstaw do twierdzenia, że Sąd I instancji naruszyłart. 232 k.p.c.w zw. zart.278 k.p.c.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z § 2 ust. 5 i § 10 ust.1 pkt1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokacie ( Dz.U. poz. 1800 zez) i obciążył pozwaną kosztami zastępstwa procesowego strony powodowej.
W ocenie Sądu Okręgowego, w rozpoznawanej sprawie nie ma podstaw do zastosowania regulacji zawartej wart. 102 k.p.c., bowiem w sprawie nie nachodzą szczególne okoliczności, które mogłyby stanowić podstawę do zastosowania zasady słuszności przy rozstrzygnięciu o kosztach postepowania apelacyjnego.
W szczególności, nie przemawia za tym charakter dochodzonego roszczenia. Pozwana spowodowała wypadek komunikacyjny poprzez nieustąpienie pierwszeństwa innemu pojazdowi, w sytuacji, gdy od bilski pięciu lat nie posiadała zawartej umowy ubezpieczenia komunikacyjnego oc, a mimo to poruszał się samochodem. Pozwana dysponował środkami wystarczającymi na ponoszenie kosztów eksploatacji pojazdu, jednak przez kilka lat nie dopełniała obowiązku zawarcia umowy ubezpieczenia oc i nie uiszczała należnych składek z tego tytułu.
Sytuacja zdrowotna pozwanej także nie uzasadnia nie obciążanie pozwanej kosztami postepowania. Jak wynika z dokumentacji medycznej załączone do akt na k.267-279, pozwana cierpi na przewlekłe zapalenie kratnik, przewlekłe zapalenie gardłom i nosa, łagodną astmę oskrzelową oraz zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa. Zdaniem Sądu Okręgowego, tego rodzaju schorzenia nie stanowią podstawy do twierdzenia, że sytuacja zdrowotna pozwanej jest „szczególna” w rozumieniuart. 102 k.p.c.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej pozwanej z urzędu w postępowaniu apelacyjnym Sąd Okręgowy orzekł na podstawie § 8 ust.5 w zw. § 6 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu ( Dz.U. Z 2019r. poz.18).