Sąd Okręgowy w Suwałkach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III U 791/19
Data wyroku: 2019-12-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Danuta Poniatowska
Słowa kluczowe: Składki na ubezpieczenie społeczne
Podstawa prawna: art. 491^16^ ust.1 ustawy z 28.02.2003r. prawo upadłościowe

Sygn. akt III U 791/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 grudnia 2019r.
Sąd Okręgowy w Suwałkach III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Danuta Poniatowska

Protokolant:

st. sekr. sądowy Marta Majewska-Wronowska

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 10 grudnia 2019r. wS.
sprawyL. F.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
o ustalenie zobowiązania z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotne
w związku z odwołaniemL. F.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.
z dnia 9 lipca 2019 r. znak(...)

zmienia zaskarżoną decyzję i stwierdza, żeL. F.nie jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne za okres od sierpnia 2015r. do maja 2016r. oraz odsetek za zwłokę.

UZASADNIENIE
Decyzją z 9.07.2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wO.na podstawieart. 83 ust. 1 i art. 32 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.) stwierdził, że na dzień 9 lipca 2019 r.L. F.jest dłużnikiem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych z tytułu nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne, a zadłużenie wynosi 3.626,80 zł., w tym odsetki za zwłokę – 785,00 złotych.
W odwołaniu od tej decyzjiL. F.domagał się jej zmiany i orzeczenia o umorzeniu, podnosząc, że Sąd Rejonowy w Białymstoku umorzył jego zobowiązania bez ustalania planu spłaty wierzycieli, po ogłoszeniu jego upadłości.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy wnosił o jego oddalenie.
Sąd ustalił, co następuje:
Z danych Centralnej Ewidencji i Informacji o Działalności Gospodarczej wynika, żeL. F.figurował jako osoba fizyczna prowadząca pozarolniczą działalność gospodarczą od 3.08.2015 roku. Z dniem 9.05.2016 r. zgłosił zawieszenie wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej. Wznowienie nastąpiło od 9.06.2016 r. Zaprzestanie wykonywania pozarolniczej działalności gospodarczej zostało zgłoszone 29.11.2016 r. W tym okresieL. F.nie spełniał warunków do podlegania obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym, gdyż miał przyznane prawo do emerytury rolniczej.
Prawomocnądecyzja nr (...)z 13.05.2019 r., Dyrektor(...)Narodowego Funduszu Zdrowia orzekł, iżL. F.objęty jest obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 3.08.2015 r. do 8.05.2016 r. oraz nie jest objęty obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnym z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej od 9.06.2016 r. do 29.11.2016 r. (dokumentacja NFZ koperta k. 22).
Postanowieniem z 6.09.2017 r. Sąd Rejonowy w Białymstoku w sprawie VIII GU 169/17 ogłosił upadłość dłużnikaL. F.i wezwał wierzycieli upadłego do zgłoszenia swoich wierzytelności sędziemu komisarzowi w terminie 30 dni od obwieszczenia postanowienia w Monitorze Sądowym i Gospodarczym (k. 2 akt VIII GUp 113/17 „of”). Postanowieniem tego Sądu z 24.05.2018 r. w sprawie VIII GUp 113/17 zobowiązania upadłegoL. F.zostały umorzone bez ustalania planu spłaty wierzycieli, a niepokrytymi kosztami postępowania upadłościowego obciążono Skarb Państwa. Z uzasadnienia postanowienia wynika, że syndyk masy upadłości złożył listę wierzytelności, która została uznana przez upadłego i zatwierdzona przez sędziego komisarza. Umorzenie zobowiązań upadłego, bez ustalania planu spłaty wierzycieli, uzasadnione było sytuacją upadłego (k. 140 i 147-149 akt VIII GUp 113/17).
W dniu 3.06.2019 r. ZUS wszczął postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenie zdrowotneL. F.. W zawiadomieniu o wszczęciu pozwany organ rentowy określił należności ubezpieczonego za okres od sierpnia 2015 r. do maja 2016 r. w kwocie 2.841,80 zł oraz odsetki za zwłokę na dzień 3.06 2019 r. w kwocie 763 zł. Na dzień wydania decyzji odsetki te wynosiły 785 zł.
Sąd zważył, co następuje:
Składki na ubezpieczenia społeczne, zdrowotne, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz Fundusz Pracy są świadczeniami pieniężnymi o charakterze publicznoprawnym. Składki te są zatem świadczeniami bezzwrotnymi, przymusowymi i nieodpłatnymi, co oznacza - zgodnie z zasadą automatyzmu ubezpieczeniowego - iż stosunek ubezpieczenia społecznego powstaje automatycznie z chwilą nawiązania stosunku prawnego rodzącego obowiązek ubezpieczeniowy (por. T. Zieliński, Ubezpieczenia społeczne pracowników. Zarys systemu prawnego - część ogólna, Warszawa - Kraków, 1994). Emanacją tej zasady jest regulacja przyjęta w treściart. 46 ustawy z dnia 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 300 ze zm.), nakładająca na płatnika składek szereg obowiązków związanych z obliczaniem, potrącaniem, rozliczaniem i opłacaniem składek za każdy miesiąc kalendarzowy, według zasad wynikających z przepisów tej ustawy. Opisany wyżej obowiązek ma bezwzględny charakter. Jednocześnie należy wskazać, że podmioty zobowiązane do opłacania składek na ubezpieczenia zdrowotne powinny bez uprzedniego wezwania i bez potrzeby wydawania decyzji, opłacać i rozliczać składki na to ubezpieczenie za każdy miesiąc kalendarzowy w trybie i na zasadach oraz w terminie przewidzianym dla składek na ubezpieczenia społeczne.
Zgodnie z art. 32 ustawy systemowej, do składek na Fundusz Pracy, Solidarnościowy Fundusz Wsparcia Osób Niepełnosprawnych, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych i Fundusz Emerytur Pomostowych oraz na ubezpieczenie zdrowotne w zakresie: ich poboru, egzekucji, wymierzania odsetek za zwłokę i dodatkowej opłaty, przepisów karnych, dokonywania zabezpieczeń na wszystkich nieruchomościach, ruchomościach i prawach zbywalnych dłużnika, odpowiedzialności osób trzecich i spadkobierców oraz stosowania ulg i umorzeń stosuje się odpowiednio przepisy dotyczące składek na ubezpieczenia społeczne.
Z obowiązujących regulacji wynika, że decyzja Dyrektora(...)Narodowego Funduszu Zdrowia o objęciu obowiązkowym ubezpieczeniem zdrowotnymL. F.ma jedynie deklaratoryjny charakter. Taki charakter ma też zaskarżona decyzja ZUS o ustaleniu wysokości zadłużenia. Obowiązek opłacenia składek na ubezpieczenia zdrowotne powstał z chwilą powstania tytułuL. F.do podlegania temu ubezpieczeniu, tj. z chwilą rozpoczęcia prowadzenia działalności gospodarczej 3.08.2015 r. i trwał do 8.05.2016 r.
Postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z 24.05.2018 r. w sprawie VIII GUp 113/17 zobowiązania upadłegoL. F.zostały umorzone bez ustalania planu spłaty wierzycieli w oparciu o przepis art. 49116ust. 1 ustawy z dnia 28.02.2003 r. prawo upadłościowe (tj. Dz.U. z 2019 r. poz.1802). Przepis ten ustanawia wyjątek od ustalania planu spłaty wierzycieli. Jeżeli osobista sytuacja upadłego w sposób oczywisty wskazuje na jego niezdolność do dokonania jakichkolwiek spłat, sąd odstąpi od ustalenia planu spłaty wierzycieli i od razu wyda postanowienie o umorzeniu, a tymczasowo pokrytymi kosztami postępowania upadłościowego obciąży Skarb Państwa.
Zgodnie zart. 49121ust. 2 prawa upadłościowego, umorzenie nie obejmuje: zobowiązań o charakterze alimentacyjnym; zobowiązań wynikających z rent z tytułu odszkodowania za wywołanie choroby, niezdolności do pracy, kalectwa lub śmierci; zobowiązań do zapłaty orzeczonych przez sąd kar grzywny, a także do wykonania obowiązku naprawienia szkody oraz zadośćuczynienia za doznaną krzywdę; zobowiązań do zapłaty nawiązki lub świadczenia pieniężnego orzeczonych przez sąd jako środek karny lub środek związany z poddaniem sprawcy próbie; zobowiązań do naprawienia szkody wynikającej z przestępstwa lub wykroczenia stwierdzonego prawomocnym orzeczeniem; zobowiązań, których upadły umyślnie nie ujawnił, jeżeli wierzyciel nie brał udziału w postępowaniu. Po wydaniu postanowienia o umorzeniu zobowiązań bez ustalania planu spłat niedopuszczalne jest wszczęcie postępowania egzekucyjnego dotyczącego wierzytelności powstałych przed wydaniem tegoż orzeczenia (ust. 3 cyt. przepisu). Niewątpliwie należności z tytułu składek na ubezpieczenia zdrowotne nie są wymienione w tym przepisie, jako wyłączone z zobowiązań upadłego, podlegających umorzeniu.
Zgodnie ze stanowiskiem doktryny, umorzeniu podlegają zarówno wierzytelności ujęte na liście wierzytelności, jak i takie, które nie zostały zgłoszone, również w sytuacji gdy u upadłego brak było dokumentów je poświadczających czy nawet brak świadomości lub pamięci ich istnienia. Tak samo umorzeniu podlegają wierzytelności sporne, jak i uznane na liście wierzytelności, a brak przeszkody do dochodzenia wierzytelności nie oznacza, że stoi w sprzeczności z jej umorzeniem. Z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu upadłościowego o umorzeniu zobowiązań dłużnika (po wykonaniu lub bez ustalania planu spłat) każda z wierzytelności przestaje istnieć, a prawo wierzyciela do jej dochodzenia bezpowrotnie wygasa. Ewentualne powództwo wierzyciela o zapłatę powinno zostać oddalone, a postępowanie egzekucyjne umorzone (por. np. Komentarz do prawa upadłościowego - Zimmerman 2020, wyd. 6, publ. Legalis).
Reasumując, w związku z umorzeniem zobowiązań upadłegoL. F.postanowieniem Sądu Rejonowego w Białymstoku z 24.05.2018 r. w sprawie VIII GUp 113/17, umorzeniu uległy również składki na ubezpieczenia zdrowotne z odsetkami za zwłokę, wskazane w zaskarżonej decyzji. Obowiązek ich opłacenia istniał przed wszczęciem postępowania upadłościowego i wydaniem postanowienia o umorzeniu, stąd nie mogą one być egzekwowane przez organ rentowy.
Mając powyższe na uwadze, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c., należało zaskarżoną decyzję zmienić i orzec, jak w wyroku.
SSO Danuta Poniatowska