Sąd Rejonowy w Giżycku
V Zamiejscowy Wydział Karny w Węgorzewie
Sygnatura akt: V K 159/18
Data wyroku: 2019-04-18 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lidia Merska
Słowa kluczowe: Uniewinnienie
Podstawa prawna: art.276 kk
Teza: uniewinnienie od zarzutów ukrywania dokumentów

Sygn. akt V K 159/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 18 kwietnia 2019 r.
Sąd Rejonowy w Giżycku w V Zamiejscowym Wydziale Karnym z siedzibą w Węgorzewie w składzie:

Przewodniczący – SSR Lidia Merska
Protokolant – Marta Kornacka
w obecności Prokuratora ----------
oskarżyciela posiłkowegoI. D.
po rozpoznaniu w dniu 18 kwietnia 2019r na rozprawie
sprawyB. D. (1) z d. L.
urodzonej (...)wG.
córkiB.iB. z d. B.
oskarżonej o to, że:

    I. w okresie od grudnia 2017 r. do 4 kwietnia 2018 r. w bliżej nieustalonym miejscu ukrywała dokumentację związana z działalnościąFirmy (...)–Zakład Produkcji i Usług (...)z siedzibą wJ. (...)(...)w postaci faktur zakupu, faktur sprzedaży, deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT 7), lista płac za lata 2011-2015 - umieszczonych w 10 papierowych teczkach (po dwie teczki na rok), którymi nie miała prawa wyłącznie rozporządzać, wielokrotnie odmawiając jej wydania osobie uprawnionej tj.I. D.

tj. o czyn zart.276 kk

II.w okresie od 20 lutego 2018 r. do 4 kwietnia 2018 r. wW., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz prawie do odmowy składania zeznań, z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jej samej, składała zeznania mające posłużyć jako dowód w postępowaniu w zakresie w których zeznała nieprawdę, iż dokumenty należące doI. D., związane z jego działalnością gospodarczą, zostały przez nią umieszczone w domu należącym do jej matki w bliżej nieustalonym dniu grudnia 2017 r. jak również, że nie dysponuje kluczami do mieszkaniaB. L.w sytuacji gdy wbrew jej stwierdzeniom dokumentów tych nie złożyła w tym mieszkaniu, a sama dysponowała kluczami do tego mieszkania

tj. o czyn zart. 233 §1a kkw z w. zart. 12 kk

1
OskarżonąB. D. (2)uniewinnia od popełnienia obu zarzucanych jej czynów.

2
Na podstawieart. 632 pkt 2 kpkw zw. zart. 616§1 pkt 2 kpkzasądza od Skarbu Państwa na rzeczB. D. (2)kwotę 8610,00 (osiem tysięcy sześćset dziesięć) złoty tytułem zwrotu kosztów ustanowionego z wyboru obrońcy.

3
Kosztami sądowymi obciąża Skarb Państwa.

Sygn. akt VK 159/18

UZASADNIENIE
B. D. (3)została oskarżona o popełnienie następujących przestępstw:
I. w okresie od grudnia 2017 r. do 4 kwietnia 2018 r. w bliżej nieustalonym miejscu ukrywała dokumentację związana z działalnościąFirmy (...)–Zakład Produkcji i Usług (...)z siedzibą wJ.(...)postaci faktur zakupu, faktur sprzedaży, deklaracji dla podatku od towarów i usług (VAT 7), list płac za lata 2011-2015 - umieszczonych w 10 papierowych teczkach (po dwie teczki na rok), którymi nie miała prawa wyłącznie rozporządzać, wielokrotnie odmawiając jej wydania osobie uprawnionej tj.I. D.

tj. o czyn zart.276 kk
II. w okresie od 20 lutego 2018 r. do 4 kwietnia 2018 r. wW., działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, będąc pouczona o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań oraz prawie do odmowy składania zeznań, z obawy przed odpowiedzialnością karną grożącą jej samej, składała zeznania mające posłużyć jako dowód w postępowaniu w zakresie, w których zeznała nieprawdę, iż dokumenty należące doI. D., związane z jego działalnością gospodarczą, zostały przez nią umieszczone w domu należącym do jej matki w bliżej nieustalonym dniu grudnia 2017 r. jak również, że nie dysponuje kluczami do mieszkaniaB. L.w sytuacji gdy wbrew jej stwierdzeniom dokumentów tych nie złożyła w tym mieszkaniu, a sama dysponowała kluczami do tego mieszkania
tj. o czyn zart. 233 §1a kkw z w. zart. 12 kk.
Na podstawie całokształtu materiału dowodowego Sąd Rejonowy w Giżycku ustalił następujący stan faktyczny:

B. D. (2)iI. D.związek małżeński zawarli 24 czerwca 1989r, który został rozwiązany przez rozwód bez orzekania o winie wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 6 listopada 2017r – sygn. akt VI RC 1002/17 – k. 216 - 218. Wyrok uprawomocnił się dnia 28.11.2017r. Byli małżonkowie tego samego dnia zawarli przed Sądem ugodę w sprawie zgodnego podziału majątku – k. 84 – 86, 220 – 224.B. D. (2)otrzymała m.in. dom wW.naul. (...), zaśI. D.m. in. przedsiębiorstwo w rozumieniuart. 55(

    1)kcpodfirmą Zakład Produkcji i Usług (...)z siedzibą w miejscowościJ., pod adresem(...),(...). Zgodnie zart. 55(

    1)kcprzedsiębiorstwo jest zorganizowanym zespołem składników niematerialnych i materialnych przeznaczonym do prowadzenia działalności gospodarczej i obejmuje w szczególności m.in. księgi i dokumenty związane z prowadzeniem działalności gospodarczej.
Prowadzenie podatkowej księgi przychodów i rozchodów oraz rejestrów VAT w/wfirmy (...)dnia 20.01.1999r zlecił Biuru Prowadzenia Ksiąg –T. W.iM. W.– zeznania świadków k. 87 – 88, 90 – 91, umowa k. 256 – 257. Zgodnie z umowąI. D.miał dostarczać do dnia 10 następnego miesiąca dokumenty, które umożliwiały Biuru dokonywanie rozliczeń z Urzędem Skarbowym i właściwe terminowe ustalenie zaliczek na podatek - §4 umowy. DodatkowoI. D.był zobowiązany do prowadzenia w miejscu wykonywania działalności ewidencji sprzedaży - §5 umowy. Po rozliczeniu miesiąca obrachunkowego dowody księgowe miały być zwracane zleceniodawcy, a na koniec roku obrachunkowego – komputerowe wydruki podatkowej księgi przychodów i rozchodów. Na koniec roku kalendarzowegoI. D.przekazywano dwa skoroszyty z dokumentami, w teczkach – SKOROSZYT z oznaczeniem roku oraz miesięcy – k. 13, 88. W tych teczką były m.in. faktury zakupu towarów i materiałów, dokumenty za prąd, paliwo, faktury za sprzedaż, listy płac i deklaracji ZUS, raporty fiskalne.
Zgodnie ze zgłoszeniem do Urzędu Skarbowego wG.jako miejsce przechowywania dokumentacji rachunkowej wskazanoul. (...),(...)-(...) W.u panaT. W.– k. 239.
Zanim doszło do orzeczenia rozwodu i podziału majątku dorobkowego,B. D. (2)podejrzewając męża o zdradę, wynajęła firmę detektywistyczną –Agencję (...)w dniu 07.03.2017r. – k. 260 – 266. Zainstalowano dwa urządzenia podsłuchowe – w domu w kotłowni i samochodziemarki R.. Z treści zarejestrowanych rozmów ustalono, żeI. D.pozostaje w związku z inną kobietą k. 260 – 263, 314 - 317.
I. D., nie wiedząc, że jego rozmowy telefoniczne prowadzone w kotłowni są nagrywane, przedstawiał swoje plany co do rozporządzenia wówczas jeszcze majątkiem wspólnym przez sprzedaż łodzi, maszyn z firmy, tak żeby sprzedać majątek bez wiedzy żony. Plany te przedstawiał swojemu koledzeG. F.k. 264 – 265.

I. D.wymienił zamki w budynku zakładu –(...), a przekazany, nowy klucz,B. D. (2)spreparował w ten sposób, że nie mogła ona wejść do środka – spiłował jego cześć. W trakcie przesłuchania w tej sprawie przyznał, że to zrobił, bo nie chciał żeby była żona miała dostęp do firmy, tylko że w tym czasie majątek dorobkowy nie był jeszcze podzielony - k. 264. PonadtoI. D.w maju 2017r zmienił hasła dostępu do konta firmowego, tak żeby jego żona nie miała wglądu w finanse firmy – k. 228 – 231.
I. D.swobodnie, bez obecności innych domowników mógł poruszać się po domu przyul. (...)do grudnia 2017r, kiedy to zwrócił ostatni klucz od domu.I. D.wyprowadził się ze wspólnego domu w Wielką Sobotę 2017r – dnia 14.04.2017r. Po tym czasie wielokrotnie przebywał w domu pod nieobecność domowników, w tym oczywiście również żony (k. 343v).
W grudniu 2017rI. D.poprosił swojego synaB. D. (4), który był w domu wW., aby przekazał mu pozostałe w mieszkaniu teczki z dokumentamiZakładu Produkcji i Usług (...). Z tymżeI. D.opisał je kolorami, miały to być trzy teczki, a jedna z nich miała dotyczyć roku 2012, 2014 (zeznania świadka k. 344).B. D. (4)w pokoju, gdzie znajdowały się dokumenty otworzył szafę, gdzie były trzy półki dokumentów, były w segregatorach, koszulkach w niczym innym. Zaczął szukać dokumentów, o które prosił go ojciec. Znalazł jedną teczkę białą z kokardką, w której były faktury związane z firmą, nie wiadomo z którego roku, nie było tam listy płac. Zaniechał dalszych poszukiwań, bo było tego zbyt dużo i nie miał czasu. Kiedy do domu wróciłaB. D. (2)powiedział jej, że dzwonił do niego ojciec z prośbą o dokumenty firmy, ale zaznaczył też, że niczego nie zabrał. Zasugerował wówczas mamie aby uporządkować dokumenty, których było bardzo dużo w szafie. Ponownie wrócił w styczniu 2018r, ponownie zadzwonił do niego ojciec, mówiąc że mu się nie spieszy i potrzebuje trzech teczek z lat 2012 i jeszcze jakieś dwie. KiedyB. D. (4)otworzył szafę, w środku nie było żadnych dokumentów.
W tym miejscu podkreślić należy, iż z dowodu z zeznań świadka nie wynika, aby dokumenty, których dotyczy postępowanie w ogóle były w domu przyul. (...)i dysponowała nimiB. D. (2).B. D. (4)nie widział dokumentów, które wymienione są w zarzucie, a jedynie jedną teczkę, w której były faktury związane z firmą. Nie wiadomo z jakiego okresu były te faktury, ani czego dokładnie dotyczyły. Z zeznańI. D.wynika, że teczki te były przeważnie białe – k. 343v. Oskarżyciel posiłkowy domagał się zwrotu teczek – 10 sztuk za lata 2011 – 2015. Był na nich rok i miesiąc od kiedy były prowadzone. Natomiast dokumenty dotyczące domu, stażu pracy małżonki, były w innych teczkach, w kolorowych – zielonych, czerwonych, żółtych – k. 269v, a przechowywane były w tym samym miejscu, w tej samej szafie.
Po grudniu 2017r, po rozmowie z synemB.,B. D. (2)telefonicznie poinformowała matkę –B. L., że były mąż szuka dokumentów w domu, prosi o to syna. Matka poradziła jej żeby dokumenty przewiozła do niej do mieszkania wR..B. L.powiedziała wówczas córce gdzie schowała u niej w domu klucze od swojego mieszkania.B. D. (2)zabrała z domu dokumenty i przewiozła je do matki, która w tym czasie była u drugiej córki w Hiszpanii. MieszkaniemB. L.opiekowała się jej sąsiadkaT. K., ona również miała klucze.B. D. (2)zawiozła dokumenty w kolorowych teczkach, w których były jej świadectwa pracy, dowód zakupu łódki, akt notarialny zakupu starego domu, świadectwa szkolne dzieci, gwarancje – k. 294.
Dnia 20.02.2018r naul. (...)wW.dokonano przeszukania pomieszczeń mieszkalnych i gospodarczych, a także pojazdu m-kiM.celem odnalezienia dokumentów związanych z działalnością gospodarcząI. D.(k. 22 – 23). Żadnych dokumentów nie odnaleziono, z tymże dokumentów tych nie poszukiwano w miejscu gdzie znajduje się zakład –(...)
Dnia 20.03.2018r wR., w miejscu zamieszkaniaT. K.– sąsiadki teściowejI. D.– policja przeprowadziła przeszukanie jej mieszkania oraz pomieszczeń piwnicy celem odnalezienia dokumentacji firmy oskarżyciela posiłkowego oraz kluczy do mieszkaniaB. L..T. K.odmówiła wydania kluczy do mieszkania sąsiadki, a w jej mieszkaniu policjanci niczego nie znaleźli (k. 65 – 66).
Dnia 28.03.2018r wR., w miejscu zamieszkaniaB. L., policjanci –A. M.iP. S.- przeprowadzili przeszukanie celem odnalezienia w/w dokumentów, również bezskutecznie (k. 75 – 76). Podkreślić należy, żeB. L.wróciła w nocy do domu, a policjanci mieli swobodny dostęp do wszystkich pomieszczeń, mebli i wyposażenia. Policjanci szukali czarnych worków z dokumentami, w których byłyby dokumenty należących doI. D.iB. D. (2). W mieszkaniu były dokumenty dotycząceB. L.. PóźniejB. L.odnalazła też dokumenty córki w kolorowych teczkach, ale w trakcie przeszukania policjanci ich nie zabezpieczyli. Policjanci szukali dokumentów w białych teczkach, które miały być w czarnych workach.
Z zapisów wiadomości sms międzyI. D.aB. L.iB. D. (2)– k. 69 – 71, 111 – 129, 133 - 170 jednoznacznie wynika, że strony pozostają w konflikcie, mają do siebie pretensje o kontakty z młodszym synem, o majątek. Z tymże, dowód ten nie świadczy o tym, że oskarżona ukryła dokumentyfirmy (...). Znamienny jest również to, żeI. D.w kontaktach w swoim telefonie opisał teściową jako „zmora”. Również z treści jego sms- k. 140 wynika, że zapowiada „stracenie domu” przez żonę.
Przestawione powyżej stan faktyczny wynika z dokumentów oraz zeznań świadków. Sąd nie miał podstaw aby odmówić wiarygodności zeznaniom :T. K.,A. M.iP. S., ponieważ relacjonowali oni swój udział w toku czynności procesowych. Zdaniem Sądu nie można uznać za niewiarygodne zeznańB. L.tylko dlatego, że pozostaje w konflikcie z byłym zięciem i w sms-ach pisała o zabezpieczeniu u osoby zaufanej dokumentów firmy. OtóżB. L.wyjaśniła, że zrobiła to po złości. Na pewno miała żal do byłego zięcia o kwestie rozliczeń finansowych również z nią, ale nie świadczy to o tym, że dysponowała tymi dokumentami. ZeznaniaB. D. (4)są zdaniem sądu wiarygodne, ponieważ zrelacjonował to o co prosił go ojciec, co zrobił, co widział i jakie były tego konsekwencje. Opisał, tak jak pamiętał, to co widział i zrobił. Nie sposób przyjąć by stawał po stronie ojca czy matki. Sam przyznał, że rodzice nie są w stanie się porozumieć, że są skonfliktowani, również z babciąB. L..
Zeznania świadków –J. D.iE. M.nie maja znaczenia dla ustaleń faktycznych w sprawie, są opisem relacji stron po rozwodzie, wzajemnego postępowania, a co do wiarygodności tej relacji Sąd nie miał wątpliwości.
OskarżonaB. D. (2)nie przyznała się do popełnienia zarzucanych jej czynów i od początku przedstawiała konsekwentnie swoją wersję zdarzeń. Z tego zresztą powody postawiono jej zarzut zart. 233§1akk w zw. zart. 12kk.
Przedstawiony powyżej stan faktyczny, zgromadzone w sprawie dowody, nie są wystarczające zdaniem Sądu do przyjęcia, że oskarżonaB. D. (2)dopuściła się popełnienia zarzucanych je czynów.
W toku postępowania przygotowawczego nie zlecono wykonania czynności przeszukania biura w(...)ani nie żądano ich przedstawienia w biurze rachunkowym, w miejscu gdzie powinny być przechowywane.
I. D.dopiero w grudniu 2017r upomniał się o dokumenty firmowe, a wcześniej, przez ponad pół roku miał nieograniczony dostęp do wszystkiego co znajdował się w domu. Wyprowadził się już w kwietniu 2017r, klucze oddał w grudniu, a w domu bywał co najmniej kilkukrotnie. Początkowo twierdził, że dokumenty nie są mu pilnie potrzebne, opisał kilka kolorowych teczek, o których odnalezienie poprosił synaB.. Nie wiadomo na pewno, że dokumenty te znajdowały się w domu, dokumenty firmy z lat 2011 – 2015. Wcześniejsze zachowanie oskarżyciela posiłkowego – zmiana zamków w zakładzie i oddanie żonie spreparowanego klucza, zablokowanie dostępu do konta firmy przed podziałem majątku, planowanie pozbycia się części majątku bez jej wiedzy, to są zachowania które nie mogą świadczyć o jego uczciwości wobec byłej żony. Jego postępowanie zdanie Sądu dyskredytuje wiarygodność jego zeznań. Znamiennym jest, że początkowo dokumenty te nie były mu potrzebne, tak mówił synowi, a już w styczniu 2018r złożył zawiadomienie o podejrzeniu popełnienia przestępstwa przez byłą żonę.
Oskarżyciel posiłkowy opisuje te dokumenty w różny sposób – kolorowe teczki, białe teczki, worki z dokumentami, zatem sam nie jest pewien jak one wyglądały, albo zależy mu tylko na tym aby zainicjować postępowanie karne wobec byłej żony.
Skoro Sąd ocenił dowód z zeznańI. D.jako niewiarygodny, a brak jest dowodów materialnych – nie odnaleziono dokumentacji firmy – nie ma podstaw do przyjęcia, że oskarżonaB. D. (2)dopuściła się popełnienia obu zarzucanych jej przestępstw.
Sąd dodatkowo zwraca uwagę, że oskarżona w toku całego postępowania karnego była od początku typowana przez oskarżyciela posiłkowego jako sprawca przestępstwa. Zatem od początku istniało uzasadnione podejrzenie popełnienia przez nią przestępstwa zart. 276kk, więc każde z przesłuchań jej jako świadka było niezgodne z przepisami procedury karnej. Przestępstwo kwalifikowane zart. 233§1akk zostało wprowadzone dokodeksu karnegona podstawie nowelizacji z dnia 11.03.2016r (Dz. U. poz. 437), która obowiązuje od dnia 15.04.2016r. Wprowadzenie tego rodzaju przestępstwa dokodeksu karnegow istocie znacząco ograniczyło prawo oskarżonego do obrony, prawo gwarantowane wart. 42 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. Ustawa zasadnicza ustanawia zasadę, że każdy, przeciw komu prowadzone jest postępowanie karne, ma prawo do obrony we wszystkich stadiach postępowania. Może on w szczególności wybrać obrońcę lub na zasadach określonych w ustawie korzystać z obrońcy z urzędu.Artykuł 42 ust. 2 Konstytucji RPdefiniuje podmiot uprawniony do korzystania z prawa do obrony jako „każdy”. Termin ten rozumieć należy więc w znaczeniu, jakie nadaje muart. 37 Konstytucji RP, zgodnie z którym „każdy” to ten, „kto znajduje się pod władzą Rzeczypospolitej Polskiej, korzysta z wolności i praw zapewnionych wKonstytucji”. W obecnie obowiązującejKonstytucji RPbrak jest zatem określeń dopełniających krąg osób uprawnionych do korzystania z tegoż przywileju, takich jak „osoba podejrzana”, „podejrzany” albo „oskarżony”.
W wyroku z dnia 9 lutego 2004r SN stwierdził, że nie formalne przedstawienie zarzutu popełnienia przestępstwa, lecz już pierwsza czynność organów procesowych skierowana na ściganie określonej osoby, czyni ją podmiotem prawa do obrony – sygn. akt VKK 194/03; OSNKW 2004r, nr 4, poz. 42.
W kolejnych uchwałach:
1) z dnia 26.04.2007r SN stwierdził, że nie ponosi odpowiedzialności karnej na podstawieart. 233§1kkosoba, która przesłuchana została w charakterze świadka wbrew wynikającemu zart. 313§1 kpknakazowi przesłuchania jej jako podejrzanego – sygn. akt I KZP 4/07; Legalis 82060
2) z dnia 20.09.2007r SN stwierdził, że nie popełnia przestępstwa fałszywych zeznań (art. 233§1kk), kto umyślnie składa nieprawdziwe zeznania dotyczące okoliczności mających znaczenie dla realizacji jego prawa do obrony (art. 6 kpk) – sygn. akt I KZP 26/07; LEX 298949
3) z dnia 21.11.2014r SN orzekł, że przesłuchanie oskarżonego w charakterze świadka następuje z oczywistym naruszeniemart. 313 § 1 KPK, jeżeli już wcześniej prokuratorowi prowadzącemu postępowanie przygotowawcze w sprawie był wiadomy dowód, który w sposób dostateczny uzasadniał podejrzenie, że oskarżony popełnił czyn objęty tym postępowaniem. Winien był on zatem niezwłocznie sporządzić postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłosić je oskarżonemu i przesłuchać go już w charakterze podejrzanego. Wadliwe postępowanie organu procesowego w tym zakresie pozbawia podejrzanego podczas tego przesłuchania gwarancji procesowych przysługujących podejrzanemu wynikających zart. 74 § 1 KPKiart. 175 § 1 KPK, które wprowadzają tzw. pozaustawowy kontratyp. Oskarżony (podejrzany) nigdy nie odpowiada bowiem za występek fałszywych zeznań zart. 233 § 1 KK. To wyłączenie bezprawności dotyczy również każdych zeznań złożonych w toku przesłuchania w charakterze świadka dotyczących jego zachowania stanowiącego przestępstwo, co jest realizacją prawa do obrony – sygn. akt IIIKK 348/14, Legalis 1157472
Wyroki te były wydane wówczas, gdy w kodeksie karanym nie było przestępstwa kwalifikowanego z art. 233§1akk, tylko że zdaniem Sądu poglądy przedstawione powyżej mają zastosowanie również w przedmiotowej sprawie. Wolność od samooskarżania się stanowi jeden z fundamentalnych warunków rzetelnego postępowania karnego. Zgodnie zart. 313§1kpkjeżeli dane istniejące w chwili wszczęcia śledztwa lub zebrane w jego toku uzasadniają dostatecznie podejrzenie, że czyn popełniła określona osoba, sporządza się postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłasza je niezwłocznie podejrzanemu i przesłuchuje się go, chyba że ogłoszenie postanowienia lub przesłuchanie podejrzanego nie jest możliwe z powodu jego ukrywania się lub nieobecności w kraju. Uzasadnione podejrzenie to to, że zebrane dowody wskazują na wysokie prawdopodobieństwo zaistnienia tego faktu" (uchw. SN z 23.2.2006 r., SNO 3/06, OSN – Sądu Dyscyplinarnego 2006, Nr 1, poz. 25). Nie chodzi o ustalenie, że dana osoba popełniła przestępstwo. Już z notatki urzędowej k. 9 z dnia 5 lutego 2018r wynika, że policjantka kontaktowała się telefonicznie zB. D. (2), która poinformowała ją o tym, że dokumenty są w domu, nie wie czy to te. Stwierdziła, że były mąż może wystąpić pisemnie określając jakich dokumentów żąda, a na ich zabranie miał ponad rok czasu.
Z tych względów Sąd uniewinnił oskarżona od obu zarzucanych jej czynów, zaś rozstrzygnięcie o kosztach oparł na treściart. 632 pkt 2 kpk.