Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 1147/18
Data wyroku: 2019-04-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Jarząbek
Słowa kluczowe: Emerytura (przepisy ogólne)
Podstawa prawna: par 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1.04.1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent.

Sygn. akt VII U 1147/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 kwietnia 2019 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Jarząbek
Protokolant: sekr. sądowy Aneta Rapacka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 04 kwietnia 2019 r. w Warszawie
sprawyA. P.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o przeliczenie emerytury
na skutek odwołaniaA. P.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 27 sierpnia 2018 r. znak:(...)
- oddala odwołanie.

UZASADNIENIE

A. P.w dniu 21 września 2018 r. złożył za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.odwołanie od decyzji w/w organu rentowego z dnia 27 sierpnia 2018 r., znak:(...)Odwołujący powołał się na dokument sporządzony w języku niemieckim i wskazujący na wysokość wynagrodzenia ubezpieczonego oraz wskazał, że na podstawie tego dokumentu udowodnił zatrudnienie i wysokość wynagrodzenia otrzymywanego podczas wykonywania pracy w okresie oddelegowania do NRD przez(...) Przedsiębiorstwo (...),,(...)-6’’. W ocenie ubezpieczonego wspomniany dokument nie mógł znajdować się wcześniej w aktach organu rentowego, gdyż dostarczył go po raz pierwszy wraz z wnioskiem o przeliczenie emerytury. W związku z tym odwołujący wniósł o ponowne obliczenie przyznanej mu emerytury i uwzględnienie dokumentu potwierdzającego wysokość wynagrodzenia otrzymywanego w NRD (
    k. 3 a. s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w odpowiedzi na odwołanie z dnia 5 października 2018 r. wniósł o jego oddalenie. Organ rentowy na wstępie stwierdził, że odwołujący pobiera emeryturę przyznaną mu na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Podniósł, że przedłożone przez ubezpieczonego dokumenty potwierdzające okres zatrudnienia zostały już uwzględnione przy ustalaniu wysokości emerytury. Organ rentowy wskazał także, iż za okres zatrudnienia na terenie NRD ubezpieczony nie przedłożył dokumentów potwierdzających wysokość wynagrodzenia, jak również wynagrodzenia zastępczego pracownika zatrudnionego w Polsce na równorzędnym stanowisku w okresie zatrudnienia zagranicą. W związku z tym przyjęto do obliczenia wysokości emerytury odwołującego kwotę obowiązującego w spornym okresie minimalnego wynagrodzenia zgodnie z art. 15 ust. 2a w/w ustawy (k. 4 a. s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. P.był zatrudniony wSpółdzielni (...)z siedzibą wW.m.in. w okresie od dnia 10 sierpnia 1965 r. do dnia 31 grudnia 1968 r.(świadectwo pracy z dnia 6 maja 1975 r. k. 17 a. e., tom I).
Odwołujący w dniu 21 listopada 2008 r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniosek o przyznanie prawa do emerytury (k. 1a. e., tom II).
Po rozpoznaniu wniosku organ rentowy wydał decyzję z dnia 4 grudnia 2008 r., znak:(...)/10, zgodnie z którą przyznał odwołującemu prawo do emerytury od dnia 1 listopada 2008 r. Do okresów składkowych i nieskładkowych ubezpieczonego przyjęto m.in. jego okres zatrudnienia od dnia 10 sierpnia 1965 r. do dnia 31 grudnia 1968 r. (k. 25 i 35 a. e., tom II).
Odwołujący w dniu 31 lipca 2018 r. złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.wniosek o ponowne przeliczenie emerytury, a do wniosku dołączył m.in. dokument sporządzony w języku niemieckim, wydany w dniu 5 grudnia 1968 r. przez(...) Przedsiębiorstwo (...),,(...)-6’’ z siedzibą wW.. Zgodnie z treścią dokumentu ubezpieczony był pracownikiem w/w Przedsiębiorstwa od dnia 9 sierpnia 1965 r. i był zatrudniony przy budowie sieci elektroenergetycznej do ropy naftowej w NRD. Ponadto z dokumentu wynika, że odwołujący otrzymywał wynagrodzenie w markach NiemieckiegoBanku (...)w średniej miesięcznej wysokości 620(...)(k. 157 i 163-165 a. e., tom II).
Odwołujący na kontrakcie w NRD był zatrudniony na stanowisku wydawcy magazynowego i otrzymywał miesięcznie w kwocie około 600 marek. Wszyscy pracownicy byli zatrudnieni wówczas na podobnych stanowiskach z porównywalnym wynagrodzeniem. Pracownicy otrzymywali premie, których wysokość była zmienna.R. W., przesłuchany w charakterze świadka, w tym okresie był kierownikiem bazy materiałowej i otrzymywał wynagrodzenie w granicach tysiąca marek (zeznania świadkaR. W., k. 22-23 a. s.).
Po rozpoznaniu wniosku z dnia 31 lipca 2018r. dotyczącego uwzględnienia przy przeliczeniu emerytury dokumentu z dnia 5 grudnia 1968 r. sporządzonego w języku niemieckim i wskazującego, że wynagrodzenie ubezpieczonego w okresie oddelegowania do NRD wynosiło średnio miesięcznie 620(...), organ rentowy decyzją z dnia 27 sierpnia 2018 r., znak:(...)odmówił ponownego przeliczenia emerytury odwołującego. W uzasadnieniu decyzji podkreślono, że dokumenty załączone przez ubezpieczonego do wniosku znajdują się w aktach, a ich treść została uwzględniona przy ustalaniu wysokości świadczenia. Organ rentowy wskazał, że okres zatrudnienia ubezpieczonego w NRD został zaliczony do stażu pracy, za ten okres przyjęto jednak wynagrodzenie minimalne z powodu braku dokumentów potwierdzających wysokość wynagrodzenia (k. 173 a. e., tom II).
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie dokumentów zawartych w aktach sądowych, w tym aktach rentowych. Dokumenty przedłożone przez strony niniejszego postępowania stanowią obiektywny oraz w pełni wiarygodny materiał dowodowy, który w żadnym aspekcie nie został zakwestionowany w toku postępowania sądowego. Sąd ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie oparł się również na zeznaniach świadkaR. W.na okoliczność pracy odwołującego oraz charakteru zatrudnienia w NRD. Zeznania świadka Sąd uznał co do zasady za wiarygodne, natomiast nie były one przydatne w żadnej mierze dla rozstrzygnięcia sporu w niniejszej sprawie, który zainicjonowany był w przedmiocie ustalenia wysokości osiąganych zarobków przez ubezpieczonego. Świadek nie potrafił wskazać dokładnej kwoty, którą miał otrzymywać odwołujący oraz, czy obejmowała ona zmienne wysokości premii wypłacanych dla pracowników.
W tym stanie rzeczy, w ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy stanowił wystarczającą podstawę do wydania orzeczenia.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieA. P.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych
(...)Oddział wW.z dnia 27 sierpnia 2018 r., znak:(...)nie zasługuje na uwzględnienie i podlega oddaleniu.
W niniejszej sprawie spór dotyczył jedynie nieuwzględnienia przez organ rentowy przy ustalaniu wysokości emerytury, wynagrodzenia osiąganego przez odwołującego podczas oddelegowania do pracy w NRD przez(...) Przedsiębiorstwo (...),,(...)-6’’. Ubezpieczony otrzymał prawo do emerytury na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 t. j.) zwanej dalej ,,ustawą’’.
W świetle§ 21 ust. 1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. z 2011r., nr 237, poz. 1412) , środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.
Zgodnie z obowiązującym § 22 ust. 1 i ust. 2 w/w rozporządzenia, jeżeli ustawanie stanowi inaczej, środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania oraz spółdzielczej umowy o pracę jest świadectwo pracy, zaświadczenie płatnika składek lub innego właściwego organu, wydane na podstawie posiadanych dokumentów lub inny dokument, w tymw szczególności: legitymacja ubezpieczeniowa; legitymacja służbowa, legitymacja związku zawodowego, umowa o pracę, wpis w dowodzie osobistym oraz pisma kierowane przez pracodawcę do pracownika w czasie trwania zatrudnienia. Jeżeli ustawa przewiduje możliwość udowodnienia zeznaniami świadków okresu składkowego, od którego zależy prawo lub wysokość świadczenia, dowód ten dopuszcza się pod warunkiem złożenia przez zainteresowanego oświadczenia w formie pisemnej lub ustnej do protokołu, że nie może przedłożyć odpowiedniego dokumentu potwierdzającego ten okres.
Wyjątek od tej powyższej zasady przewidziany został w § 28 ust. 1 w/w rozporządzenia, w myśl którego środkiem dowodowym w postępowaniu przed organem rentowym mogą być również poświadczone za zgodność z oryginałem kopie dokumentów stwierdzających stan zdrowia oraz dotyczących okresów składkowychi nieskładkowych, a także wysokości wynagrodzenia, przychodu, dochodu i uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru świadczeń, wydawane przez jednostki upoważnione do przechowywania dokumentacji zlikwidowanych lub przekształconych zakładów pracy.
W ocenie Sądu, powołane powyżej przepisy w sposób jednoznaczny wskazująte okoliczności, których spełnienie jest niezbędne dla ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości. Sąd zważył, zgodnie z poglądem wyrażonym w orzeczeniu Sądu Apelacyjnego, że ,,niewątpliwie podstawowym dowodem potwierdzającym wysokość wynagrodzenia jest zaświadczenie wystawione przez pracodawcę lub legitymacja ubezpieczeniowa zawierająca wpisy o okresach zatrudnienia i osiąganym w danym okresie wynagrodzeniu, mogą to być również listy płac. Dokumenty te nie mają jednak znaczenia abstrakcyjnego i zadaniem sądu jest zawsze przeprowadzenie wyczerpującego postępowania dowodowego i rozstrzygnięcie o rzeczywistej wysokości wynagrodzenia.’’ (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 28 lipca 2016 r., sygn. akt III AUa 724/15)
OdwołującyA. P.nie dysponuje żadnym dokumentem, na podstawie którego można ustalić w sposób pewny i dokładny wysokość wynagrodzenia, uzyskiwanego prze niego podczas zatrudnienia na kontrakcie w NRD. Ubezpieczony nie dostarczył do organu rentowego zaświadczenia o zatrudnieniu i wynagrodzeniu, legitymacji ubezpieczeniowej czy angaży, z których wynikałyby osiągane przez niego zarobki w okresie pracy w NRD.
Mając na uwadze powyższe, Sąd zważył, że co do zasady z mocy art. 15 ustawy emerytalnej, podstawę wymiaru świadczenia stanowi przeciętna podstawa wymiaru składki ubezpieczeniowej ustalona dla wybranego okresu według określonego algorytmu. Do wyliczenia podstawy wymiaru przyjmuje się przychody ubezpieczonego, choć nie jest to reguła bezwzględna. Odstępstwo od tej reguły przewidują przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985 r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rent(Dz. U. z 1989 r., Nr 11, poz. 63 ze zm.) w odniesieniu do pracownika zatrudnionego za granicą przed dniem 1 stycznia 1991 r. Z § 10 w/w rozporządzenia wynika, że jeżeli w okresie, z którego wynagrodzenie przyjmuje się do ustalenia podstawy wymiaru, pracownik był zatrudniony za granicą, do ustalenia podstawy wymiaru przyjmuje się za okresy tego zatrudnienia kwoty, od których za te okresy opłacono składkę na ubezpieczenie społeczne w kraju, albo jeżeli okres zatrudnienia za granicą przypada przed dniem 1 stycznia 1991 r. – kwoty wynagrodzenia przysługującego w tych okresach pracownikowi zatrudnionemu w kraju w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim pracownik był zatrudniony przed wyjazdem za granicę.
Sąd Najwyższy wskazał, że podstawę wymiaru emerytury pracownika skierowanego do pracy za granicą przed dniem 1 stycznia 1991 r. stanowi wynagrodzenie zastępcze, o którym mowa w § 10 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985 r., zachowujące moc i znajdujące dalej zastosowanie na podstawieart. 194 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Brak jest normy prawnej, według której wynagrodzenia otrzymywane w czasie zatrudnienia za granicą stanowiłyby w pełni podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, według tych samych zasad, jakie obowiązują dla zatrudnionych w kraju. Innymi słowy, uprawnione jest stwierdzenie, że przepis § 10 rozporządzenia z dnia 01 kwietnia 1985 r., dotyczący podstawy wymiaru składek na ubezpieczenia społeczne pracowników zatrudnianych za granicą, stanowi regulację szczególną i samodzielną, skoro wprowadza inną niż powszechna podstawę wymiaru składek obowiązującą dla zatrudnianych w kraju (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 marca 2010 r., sygn. akt II UK 306/09).
W rozpoznawanej sprawie, organ rentowy wobec braku odpowiedniej dokumentacji dotyczącej wysokości wynagrodzenia ubezpieczonego z okresu jego oddelegowania do NRD przyjął obowiązujące wówczas wynagrodzenie minimalne. Sąd doszedł do przekonania, że w niniejszej sprawie można wyliczyć wynagrodzenie ubezpieczonego na podstawie wynagrodzenia zastępczego pracownika zatrudnionegow tym samym okresie na tożsamym stanowisku pracy. Zgodnie bowiem z poglądem wyrażonym w orzecznictwie, ,,środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia. Niemniej jednak przepisy rozporządzenia regulującego postępowanie o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, zawierające ograniczenia dowodowe, nie mają zastosowania w postępowaniu sądowym, opartym na zasadzie swobodnej oceny dowodów. Dopuszczalnym jest, więc ustalenie wysokości wynagrodzenia ubezpieczonego w oparciu o dowody zastępcze, w tym o właściwie udokumentowane wynagrodzenie współpracownika, zajmującego tożsame stanowisko pracy.’’ (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 21 sierpnia 2013 r., sygn. akt III AUa 1768/12) ,,Wysokość wynagrodzenia, którego pochodną jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, co do zasady nie może być wyliczana hipotetycznie, w szczególności w oparciu o wysokość wynagrodzenia uzyskiwanego przez współpracowników, chyba że przy uwzględnieniu całokształtu okoliczności konkretnej sprawy, kiedy to współpracujące osoby zatrudnione są w tym samym czasie i w tym samym zakładzie pracy, w tym samym zespole produkcyjnym, na tożsamym stanowisku, według tożsamych warunków płacowych oraz dysponują dowodami w postaci dokumentów, w których znajdują się wpisy o wysokości otrzymywanego wynagrodzenia, dopuszczalne jest uznanie, że ubezpieczony uzyskiwał wynagrodzenie co najmniej w takiej wysokości, jaka wynika z dokumentacji płacowej osoby współpracującej.’’ (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 4 czerwca 2009 r., sygn. akt III AUa 36/09)
Na podstawie ustalonego materiału dowodowego Sąd doszedł do przekonania, że stanowisko pracy zajmowane przez świadkaR. W.i ubezpieczonego nie były tożsame. Odwołujący był zatrudniony w NRD na stanowisku wydawcy magazynowego, natomiast świadekR. W.świadczył pracę jako kierownik bazy materiałowej. Z zeznań świadka nadto wynika, że ich zarobki różniły się, ponieważ otrzymywał on wynagrodzenie wyższe od odwołującego. Zatem Sąd przyjął, że obowiązujące przepisy prawa, jak i tezy sformułowane w orzecznictwie, uniemożliwiają wyliczenie zarobków pracownika na podstawie danych dotyczących zarobków pracownika zajmującego inne stanowisko pracy. Ponadto świadek nie dysponował również żadną dokumentacją finansowo-płacową, która umożliwiłaby ustalenie zarobków osiąganych przez niego bądź pzrze ubezpieczonego w okresie pracy ubezpieczonego w NRD.
Sąd zważył, że w postępowaniu sądowym strona jest obarczona wykazaniem,za pomocą dostępnych jej dokumentów, zasadności podnoszonych roszczeń.W związku z tym należy stwierdzić, że na odwołującym spoczywał ciężar dowodowy wykazania rzeczywistej wysokości osiąganego wynagrodzenia w spornym okresie. W ocenie Sądu, ubezpieczony nie spełnił wymogu, który nakreśla ustawodawca. Należy wskazać, że odwołujący nie przedstawił żadnego dokumentu, który wskazywałby, jakie konkretnie wynagrodzenie otrzymywał w spornym okresie. W aktach sprawy nie ma żadnego dowodu, na podstawie którego można ustalić wysokość osiąganego przez odwołującego wynagrodzenia.
Zgodnie z poglądami wyrażonymi przez orzecznictwo, „wszystkie składniki wynagrodzenia, które mają być przyjęte do podstawy wymiary świadczenia muszą być wobec tego ustalone w sposób pewny i niebudzący żadnych wątpliwości.” (wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 29 września 2014 r., sygn. akt III AUa 2618/13)
Należy uznać, że w niniejszej sprawie nie było możliwości ustalenia zarobków odwołującego w sposób pewny, a nadto konkretny. Dalej orzecznictwo wskazuje, że ,,nie jest jednak możliwe przeliczenie wysokości emerytury w oparciu o jakąś hipotetyczną uśrednioną wielkość premii uzyskiwanej przez ubezpieczonego.’’ (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 4 lipca 2007 r., sygn. akt I UK 36/07) ,,Wysokość świadczenia emerytalnego zależna jest od wysokości ustalonej podstawy wymiaru świadczenia i pozostaje w związku z wysokością uzyskiwanych niegdyś dochodów, dlatego do jego wyliczenia nieodzownym jest ustalenie rzeczywistych zarobków, jako decydującycho rozmiarze opłacanej składki na ubezpieczenie społeczne.’’ (wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 9 grudnia 2014 r., sygn. akt III AUa 277/14)
Organ rentowy z uwagi na brak wystarczających dowodów w sposób prawidłowy wyliczył wysokość emerytury ubezpieczonego w oparciu o minimalne wynagrodzenie za okres jego zatrudnienia na kontrakcie w NRD. Odwołujący nie legitymował się żadnym dokumentem potwierdzającym wysokość osiąganego wynagrodzenia poza świadectwem pracy, na podstawie którego nie było możliwym ustalenie wysokości zarobków. Ponadto wysokość wynagrodzenia ubezpieczonego uzależniona była od otrzymywania uznaniowej premii, której wysokość była zmienna. W związku z tym nie można przyjąć, że odwołujący w każdym miesiącu pracy uzyskiwał taką samą wysokość wynagrodzenia.
Organ rentowy prawidłowo zaliczył do stażu pracy okres zatrudnienia ubezpieczonego w ramach oddelegowania, w NRD, nie uwzględniając jednocześnie dokumentu z dnia 5 grudnia 1968r. wskazującego, że wynagrodzenie ubezpieczonego wynosi średnio 620 marek. Należy podkreślić, że z dokumentu tego nie wynika, czy od wykazanego wynagrodzenia została odprowadzona składka na ubezpieczenie społeczne, ewentualnie czy odprowadzono ją od pełnej kwoty wynagrodzenia, czy też od jego części. Ponadto stwierdzenie, że wynagrodzenie to wynosi „średnio” 620 marek prowadzi do wniosku, że w pewnych miesiącach wynagrodzenie to jest niższe, a w innych wyższe od kwoty 620 marek. Z przedstawionego powyżej orzecznictwa wynika, że podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne musi być wykazana w sposób pewny i nie budzący żadnych wątpliwości, zatem nie można przyjmować kwot hipotetycznych, orientacyjnych, czy średnich. Bezspornie, pracodawca ubezpieczonego w dokumencie z dnia 5 grudnia 1968r. określił średnią wysokość wynagrodzeniaA. P., dlatego również z tego względu nie można uwzględnić informacji zawartych w omawianym piśmie przy ustalaniu podstawy wymiaru składki. Jednocześnie w nawiązaniu do przepisu§ 10 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 1 kwietnia 1985r. w sprawie szczegółowych zasad ustalania podstawy wymiaru emerytur i rentnależy wskazać, że ubezpieczony w procesie nie wykazał kwot, od których za okres oddelegowania opłacono składkę na ubezpieczenie społeczne w kraju, ani kwot wynagrodzenia przysługującego w tym okresie pracownikowi zatrudnionemu w kraju w takim samym lub podobnym charakterze, w jakim był zatrudniony przed wyjazdem za granicę.
Biorąc powyższe pod uwagę, Sąd doszedł do przekonania, że odwołujący nie udowodnił w sposób należyty wysokości wynagrodzenia pobieranego w okresie pracy w NRD, dlatego też jego odwołanie zostało oddalone.
Mając na uwadze powyższe, Sąd na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł, jakw sentencji.
Zarządzenie: odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć(...)odwołującego.