Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku
VI Wydział Pracy
Sygnatura akt: VI P 749/16
Data wyroku: 2019-02-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Turowska, Danuta Gliszewska Małgorzata Rzechuła
Słowa kluczowe: Wynagrodzenie za pracę, Ustalenie istnienia stosunku pracy
Podstawa prawna: art. 189 kpc, art. 80 kp

Sygn. akt VI P 749/16

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14/02/2019 r.
Sąd Rejonowy Gdańsk-Południe w Gdańsku VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR Agnieszka Turowska

Ławnicy:

Danuta Gliszewska Małgorzata Rzechuła

Protokolant:

Magdalena Paplińska

po rozpoznaniu w dniu 04 lutego 2019 r. w Gdańsku na rozprawie
sprawy z powództwaI. N.
przeciwkoP. C.
oustalenie istnienia stosunku pracy, wynagrodzenie

I
oddala powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy;

II
uznaje się niewłaściwym do rozpoznania sprawy o wynagrodzenie i przekazuje ją zgodnie z właściwością do wydziału cywilnego tutejszego sądu;

III
zasądza od powodaI. N.na rzecz pozwanegoP. C.kwotę 180 zł (słownie: sto osiemdziesiąt) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego;

Sygn. akt VI P 749/16

UZASADNIENIE
PowódI. N.wniósł o ustalenie łączącego go z pozwanymP. C.stosunku pracy w ramach wykonywanych czynności obsługi prawno - księgowej w okresie od 2 stycznia do 31 października 2016 roku oraz zasądzenie kwoty 21.216 zł netto tytułem wynagrodzenia wraz z ustawowymi odsetkami, co daje kwotę 23.042,70 zł.
Powód wskazał, że na mocy umowy o obsługę prawno – księgową prowadził księgowość i wykonywał czynności procesowe, sporządzał pisma procesowe oraz występował na rozprawach sądowychfirmy (...).P. C..
W siedzibie lokalu do miesiąca sierpnia prowadził i sporządzał dokumentację oraz wyprowadzał zaległości w dokumentacji księgowej (wcześniej nie była prowadzona dokumentacja księgowa), również prowadził i sporządzał dokumenty w prowadzonych postępowaniach sądowych z jednoczesnym prowadzeniem i dokonywaniem zaopatrzenia w produkty spożywcze do przygotowywania potraw w lokalu gastronomicznym przyulicy (...)wG.. Czynności te wykonywał codziennie łącznie z sobotami i niedzielami. Świadkiem byłE. D..
Powód wskazał nadto, że od stycznia do sierpnia 2016 roku pozwany na wyraźne życzenie powoda sporadycznie przebywał w lokalu.
Od miesiąca sierpnia do października 2016 roku powód nadal prowadził sprawy sądowe, dokumentację sądową sporządzał w domu, a następnie drukował w mieszkaniu pozwanego i przekazywał do przeczytaniaA. C..
Za wykonane czynności otrzymał częściowe wynagrodzenie w wysokości 18.912 zł.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa w całości, wskazując, że powód wskazując na działanie w ramach służb specjalnych, pobierał od niego zaliczki pieniężne na utrzymanie oraz ruchy związane z prowadzonymi przez powoda działaniami. Zaliczki miały zostać zwrócone niezwłocznie po zakończeniu prowadzonego śledztwa pod „przykrywką” czyli w listopadzie 2016 roku. Powód tylko częściowo, w asyście policji, zwrócił dokumentację księgową i prawną.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
PowódI. N.podjął współpracę z pozwanym w ramach ustnej umowy cywilnoprawnej na obsługę księgowa, dokonywanie rozliczeń i spraw związanych z urzędem skarbowym. Następnie została zawarta umowa o obsługę prawno – księgową. Ogólnie ustalono kwotę 10 zł/h, co dawało dziennie 100-200 zł dziennie w zależności od utargu.
Powód świadczył pracę w lokalu pozwanego albo w domu. Posiadał klucze do lokalu. Nie miał ustalonych godzin pracy. Powód był samodzielny w zakresie wykonywania swoich czynności, nie pozostawał w nadzorze pozwanego.
Powód występował w sprawach sądowych jako pełnomocnik pozwanego, jednakże pełnomocnictwa te nie były uznawane. Przygotował również wniosek o dotację, który został odrzucony.
PowódI. N.przedstawiał się jako pracownik służb specjalnych, podlegających bezpośrednio Prezydentowi Rzeczypospolitej Polskiej.
W listopadzie 2016 rokuA. C.wraz zaE. K., a także asyście policji odebrali z miejsca zamieszkania powoda segregatory z dokumentacją oraz tablet.
Między nim a pozwanym nie było stosunku pracy, oraz, że nie był podporządkowany w żadnym stopniu pozwanemu. Nie był również organizacyjnie podporządkowany pozwanemu. Strony nigdy nie rozmawiały o stosunku pracy, nigdy nie było mowy, żeP. C.zatrudni powoda na podstawie umowy o pracę.
(dowód: zeznania powodaI. N.k. 123-124 (zapis rozprawy z dn.4.02.2019r. 00:36:34-00:55:40) w zw. z k. 75—75v. (zapis rozprawy z dn.13.02.2018r. 00:01:55-00:23:03, zeznania świadkaE. K.– k. 104v.-105v. (zapis rozprawy z dn. 17.07.2018r. 00:07:36-00:41:14, zeznaniaA. C.– k.121-123 (zapis rozprawy z dn. 4.02.2019r. 00:02:46 ))
Sąd Rejonowy zważył co następuje:
Powództwo o ustalenie istnienia stosunku pracy jako niezasadne, nie zasługiwało na uwzględnienie.
Sąd ustalił stan faktyczny w sprawie w oparciu o zeznania powodaI. N.oraz świadkówE. K.iA. C..
Umowa o pracę posiada cechy stosunku zobowiązaniowego – jest dwustronnie zobowiązująca, odpłatna, konsensualna. Posiada jednak cechy odróżniające ją od innych umów o świadczenie usług, a w szczególności od umowy o dzieło (art. 627i następnek.c.) oraz umów zlecenia (art. 734i następnek.c.). Decydującym kryterium odróżniającym umowę o pracę od innych umów o świadczenie pracy określonego rodzaju – przez którą należy rozumieć zasadnicze obowiązki pracownika oraz miejsce i czas wykonywania pracy – pod kierownictwem pracodawcy. Pracownik obowiązany jest więc świadczyć pracę w zorganizowanym zespole pracowniczym, podporządkowanym pracodawcy w granicach wynikających z charakteru pracy i potrzeb pracodawcy oraz zastrzeżonych ustawowo dla pracownika. Zasada podporządkowania jest jedną z podstawowych cech odróżniających stosunek pracy od stosunku opartego na umowie dzieła czy umowie zlecenia.
Do pozostałych cech charakterystycznych, odróżniających stosunek pracy należy: osobiste, w sposób ciągły, świadczenie przez pracownika pracy, a ponadto świadczenie jej pod kierownictwem pracodawcy i na jego ryzyko.
Podkreślenia wymaga to, iż wykonywanie takich samych czynności może występować zarówno w ramach umowy o pracę, jak i umowy cywilnoprawnej. Przy czym cechą umowy o pracę nie jest pozostawanie w dyspozycji pracodawcy, bo to może występować też w umowach cywilnoprawnych, lecz wykonywanie pracy pod kierownictwem pracodawcy (pracy podporządkowanej). Ta cecha ma charakter konstrukcyjny dla istnienia stosunku pracy. Dla stwierdzenia, że występuje ona w treści stosunku prawnego z reguły wskazuje się na takie elementy jak: określony czas pracy i miejsce wykonywania czynności, podpisywanie listy obecności, podporządkowanie pracownika regulaminowi pracy oraz pleceniom kierownictwa, co do miejsca, czasu i sposobu wykonywania pracy oraz obowiązku przestrzegania norm pracy, obowiązek wykonywania poleceń przełożonych, wykonywanie pracy zmianowej, stała dyspozycyjność czy dokładne określenie miejsca i czasu realizacji powierzonego zadania oraz ich wykonywanie pod nadzorem kierownika (por. wyrok SN z dnia 25 listopada 2005 r. I UK 68/05, Wokanda 2006/4/26).
Zasada podporządkowania jest jedną z podstawowych cech odróżniających stosunek pracy od stosunku opartego na umowie zlecenia czy umowie dzieła. Należy podkreślić że właściwa dla stosunku pracy cecha podporządkowania (kierownictwa pracodawcy) w rozumieniuart. 22 § 1 k.p.interpretowana jest odpowiednio szeroko (tak Komentarz Prawa Pracy – J. I. i W. S.) i są to pojęcia w zasadzie tożsame.
Przenosząc powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, w ocenie Sądu, należało ustalić, że stosunek prawny nawiązany pomiędzy powodem a pozwanym, nie jest stosunkiem pracy.
W kontekście powyżej wskazanych cech stosunku pracy, mając na uwadze immanentną cechę stosunku pracy jaką jest „podporządkowania pracownika” należy uznać, że w niniejszej sprawie, po analizie zeznań powoda, a także i świadków, którym Sąd dał wiarę, Sąd powziął przekonanie, że praca powoda nie była wykonywana pod kierownictwem pozwanego.
Zgodnie z depozycjami powoda, a co potwierdzali również świadkowie, dysponował on nieograniczoną swobodą w organizacji oraz sposobie wykonywania pracy. Powód nawet nie wykonywał żadnych poleceń pozwanego. Pozwany nie miał żadnej możliwości i formy nadzoru nad powodem. Pozwany nie narzucał powodowi żadnych warunków, w jakich praca miała być świadczona. Powód samodzielnie decydował, jakie działania podjąć i sposób ich wykonania.
Mając na uwadze powyższe, należy uznać, że strony nie łączył stosunek pracy, strony przed podjęciem współpracy nie przewidywały również możliwości jego zawarcia w przyszłości. Sąd zważył w szczególności, że świadczenie usług przez powoda nie odbywało się w ścisłym podporządkowaniu stronie pozwanej. Powód samodzielnie wykonywał czynności.
Reasumując Sąd zważył, że zatrudnienie nie musi mieć charakteru pracowniczego, a praca może być świadczona także na podstawie umów cywilnoprawnych (vide wyrok SN z dnia 9.12.1999 r., I PKN 432/99, OSNAPiUS 2001/9/310). Nie narusza toart. 22 § 1 i § 11kp. O wyborze rodzaju podstawy prawnej zatrudnienia decydują zainteresowane strony, zgodnie z zasadą autonomii woli stron kreującą swobodę umów (art. 3531kcw zw. zart. 300 kp). Oznacza to większy respekt dla woli podmiotów stosunków prawnych, lecz jednocześnie większą odpowiedzialność tych podmiotów za następstwa podejmowanych przez nie indywidualnych decyzji. Prowadzi to w obrocie prawnym do uszanowania intencji i woli stron, która znajduje wyraz bezpośrednio w składanych przez nie oświadczeniach woli, a zwłaszcza w zawartych przez nie umowach. Dotyczy to w jednakowym stopniu wszystkich umów, w tym także umów dotyczących świadczenia pracy.
Co najistotniejsze w tej sprawie, sam powód wskazał, że między nim a pozwanym nie było stosunku pracy oraz że nie był podporządkowany w żadnym stopniu pozwanemu. A dochodzone ustalenie stosunku pracy służyć ma łatwiejszej egzekucji należności z tytułu świadczonych usług.
Mając na uwadze wszystkie powyższe argumenty Sąd doszedł do przekonania, że powód nie był zatrudniony przez pozwanego w ramach stosunku pracy. Konsekwencją tego było oddalenie żądania powoda o ustalenie istnienia stosunku pracy.
W związku z tym, że powód wraz z żądaniem ustalenia istnienia stosunku pracy wniósł również o zasądzenie wynagrodzenia koniecznym było przekazanie w tym zakresie sprawy zgodnie z właściwością do wydziały cywilnego tutejszego sądu. Sąd orzekający w postępowaniu odrębnym nie jest bowiem właściwym do rozpoznania sprawy o wynagrodzenie.
W orzecznictwie Sądu Najwyższego zostało rozstrzygnięte i szczegółowo opisane, jak ma postąpić sąd pracy, jeżeli dojdzie do przekonania, że żądanie w istocie nie jest wywiedzione ze stosunku pracy, lecz ze stosunku cywilnoprawnego (por. uchwałę siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z 14 marca 1989 r., III PZP 45/88, OSNCP 1989 nr 11, poz. 167, wyrok Sądu Najwyższego z 25 listopada 2004 r., I PK 1842/04, OSNP 2005 nr 14, poz. 209). Zakwalifikowanie sprawy jako niespełniającej warunków zart. 476 k.p.c., przy uznaniu cywilnoprawnego charakteru roszczenia, uzasadnia przekazanie sprawy z wydziału pracy do wydziału cywilnego (w ramach tego samego sądu).
Stwierdzenie, że stosunek prawny, z którego zostaje wywiedzione roszczenie, nie jest stosunkiem pracy, samo w sobie nie oznacza automatycznie również bezzasadności powództwa o wynagrodzenie, a więc tylko na tej podstawie nie może być ono oddalone. Jeżeli w rzeczywistości strony łączył stosunek cywilnoprawny, to żądanie pozwu -np. o wynagrodzenie za pracę świadczoną w oparciu o zawartą umowę może być nadal uzasadnione w zależności od rodzaju tego żądania, jego podstaw faktycznych i prawnych. Jeżeli podstawą roszczenia jest wyłącznie umowa (obojętne jaka - czy umowa o pracę, czy umowa prawa cywilnego), to zasadność powództwa z reguły nie zależy od rodzaju tej umowy. Inaczej mówiąc, to samo roszczenie np. o wynagrodzenie - może być uzasadnione zarówno jako wywodzone z umowy o pracę (oceniane według przepisów prawa pracy), jak i z umowy cywilnoprawnej (w tym przypadku oceniane według przepisówKodeksu cywilnegooraz postanowień umowy).
Reasumując sąd pracy nie może oddalić powództwa o wynagrodzenie za pracę faktycznie wykonaną tylko z tej przyczyny, że zawarta przez strony umowa nie była umową o pracę (por. wyrok Sądu Najwyższego z 7 marca 2006 r., I PK 146/05, OSNP 2007 nr 5-6, poz. 67). Stwierdzenie przez sąd pracy, że roszczenia zgłoszone przez powoda nie podlegają rozpoznaniu w postępowaniu odrębnym w sprawach z zakresu prawa pracy, nie uzasadnia oddalenia powództwa, lecz nakazuje przekazanie sprawy do rozpoznania w postępowaniu procesowym „zwykłym” (por. wyrok Sądu Najwyższego z 21 stycznia 2003 r., I PK 21/02, OSNP 2004 nr 13, poz. 226).
Mając powyższe na uwadze Sąd Rejonowy na podstawieart. 201 § 1 k.p.c.orzekł jak w punkcie drugim wyroku.
Zgodnie z treściąart. 98 k.p.c.w zw. § 9 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokacie (Dz.U.2015.1800 ze zm.) zasądzono od powoda na rzecz pozwanego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Sprawami o prawa majątkowe są sprawy, w których zgłoszone żądanie zmierza do realizacji prawa lub uprawnienia mającego bezpośredni wpływ na stosunki majątkowe stron, a więc ma na celu zmianę lub utrzymanie dotychczasowego stanu majątkowego stron. Dla rozróżnienia majątkowego i niemajątkowego charakteru sprawy nie ma znaczenia charakter zgłoszonego roszczenia; sprawami majątkowymi są zarówno sprawy o świadczenie, jak i o ustalenie lub o ukształtowanie stosunku prawnego lub prawa, jeżeli zgłoszone żądanie zmierza do realizacji prawa lub uprawnienia mającego bezpośredni wpływ na sytuację materialną stron (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 15 grudnia 2011 r. II CZ 167/11 LEX nr 1147759 z dnia 8 listopada 2001 r., III CKN 568/01, niepubl.; z dnia 8 grudnia 2005 r., II CZ 110/05, niepubl.; z dnia 6 października 2006 r., V CZ 67/06 niepubl. i z dnia 15 grudnia 2006 r. III CZ 85/06, niepubl.). O majątkowym charakterze sprawy decyduje zatem majątkowy charakter dobra, którego ochrony domaga się powód.
W ocenie Sądu orzekającego roszczenie o ustalenie istnienia stosunku pracy należy zakwalifikować do kręgu spraw określonych w § 9 ust. 1 pkt 1 ww. rozporządzenia, a co za tym idzie nie będzie miała znaczenia wartość przedmiotu sporu. Wskazać bowiem należy, że sprawa w zakresie roszczenia o wynagrodzenie została przekazana do rozpoznania właściwemu sądowi cywilnemu, a zatem koszty należne powodowi z tytułu ustanowienia pełnomocnika w rozpoznawanej winny stanowić kwotę 180 zł, o czym orzeczono w punkcie trzecim wyroku.