Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I AGa 313/18
Data wyroku: 2019-03-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sławomir Jamróg, Paweł Czepiel, Marek Boniecki
Słowa kluczowe: Poręczenie
Podstawa prawna: art. 876 § 1 kc

Sygn. akt I AGa 313/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 6 marca 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Sławomir Jamróg (spr.)

Sędziowie:

SSA Marek Boniecki
SSA Paweł Czepiel

Protokolant:

sekr. sądowy Krzysztof Malinowski

po rozpoznaniu w dniu 6 marca 2019 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Banku (...) S.A.wK.
przeciwko(...) Funduszowi (...)Sp. z o.o. wK.
o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt IX GC 641/16
1. oddala apelację;
2. zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 8.100 zł (osiem tysięcy sto złotych ) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
SSA Paweł Czepiel SSA Sławomir Jamróg SSA Marek Boniecki
Sygn. akt I AGa 313/18

UZASADNIENIE

(...) Bank (...)z siedzibą wK. (1)wniósł o zasądzenie od(...)Funduszu(...)sp. z o.o. z siedzibą wK.(zwany dalej(...)), kwoty 800 000 PLN z ustawowymi odsetkami od dnia 4 lutego 2016r. do dnia zapłaty. Strona powodował powołała się na zawartą z pozwaną umowę poręczenia za zobowiązania podmiotu trzeciego – Apteki(...)sp. z o.o. Podmiot ten nie spłacił zobowiązania, wobec czego powód wezwał pozwanego do spłaty tego zobowiązania do granicy odpowiedzialności pozwanego. Kompletne wezwanie do zapłaty wysłano zgodnie z terminami zawartymi w umowie poręczenia.
Upominawczym nakazem zapłaty z dnia 28 kwietnia 2016r. sygn. akt(...)Sąd Okręgowy wK.zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę dochodzoną pozwem z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 lutego 2016r. do dnia zapłaty.
Strona pozwana w sprzeciwie zaskarżyła nakaz zapłaty w całości. Powołała się na nieważność umowy a dalszej kolejności zarzut niewypełnienia wszystkich przesłanek wymaganych do przyjęcia odpowiedzialności poręczyciela do dnia 10 grudnia 2015r. tj przed dniem w którym zgodnie z§2 ust. 4 umowy nr (...)poręczenie wygasło. Nadto pozwana powołała się na treść żądania jedynie odsetek ustawowych a nie odsetek ustawowych za opóźnienie. Wskazała, że powód jako bank dokonał nietrafnej oceny zdolności kredytowej Apteki(...)sp. z o.o. Zaciągnięcie kredytu przez ten podmiot mogło stanowić przestępstwo wyłudzenia kredytu zart. 297 k.k.Zdaniem strony pozwanej powodowy bank dostarczył kompletną dokumentację do wezwania do zapłaty już po zakończeniu się okresu, w którym pozwany był zobowiązany do zapłaty.
W piśmie z dnia 22 sierpnia 2016r. sprecyzowała żądanie w ten sposób, że wniosła o zasądzenie kwoty 800000zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie.
Wyrokiem z dnia 8 lutego 2018 r. sygn. akt IXGC 641/16 Sąd Okręgowy w Krakowie zasądził od strony(...)Funduszu(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wK.na rzecz(...) Bank (...) Spółki AkcyjnejwK. (1)kwotę 800 000 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 4 lutego 2016 roku do dnia zapłaty (pkt I) i zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej kwotę 15.417 zł tytułem zwrotu kosztów procesu (pkt II).
Podstawą tego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia:
Strony łączyła umowa o współpracy nr.(...)z 11 kwietnia 2011r. Zgodnie z jej § 2 poręczenia udzielane w ramach współpracy miedzy stronami udzielane są zgodnie z dokumentami „Regulamin udzielania poręczeń(...) sp. z o.o.” oraz „Regulamin(...)Funduszu(...)Sp. z o.o. dla poręczeń udzielanych w ramach(...)Regionalnego Programu Operacyjnego”.
Dnia 11 czerwca 2014r. powód zawarł zespółką Apteka Centrum (...) sp. z o.o.umowę kredytu nr.(...), na mocy której udzielił kredytu w wysokości 1 000 000 PLN. Z tej kwoty 900 000 PLN miało zostać przeznaczone na spłatę zadłużenia kredytobiorcy wobec(...)Bank. Kredyt udzielono na okres do 11 czerwca 2014r.J. L.iR. C.jako pracownicy banku zweryfikowali pozytywnie zdolność kredytową spółki Apteka(...)sp. z o.o. w oparciu o ustalone w banku procedury. Bank otrzymał wszystkie wymagane przy udzielaniu kredytu dokumenty. Nie było podstaw do kwestionowania wiarygodności danych w nich zawartych. Dnia 12 czerwca 2014r.(...)zawarł z Apteką(...)sp. z o.o. umowę o udzielenie poręczenia r.(...). Dnia 12 czerwca 2014r. powód i pozwany zawali umowę podręczenia nr.(...). Poręczenie było terminowe i obowiązywało do 10 grudnia 2015r.
Zgodnie z § 2 ust. 2 umowy poręczenia kwota poręczenia wynosi nie więcej niż 800 000 PLN. Miała zostać ona wypłacona, gdy zobowiązania z tytułu umowy kredytu nie zostałyby wykonane w oznaczonym terminie oraz po spełnieniu warunków wymienionych w umowie poręczenia lub regulaminie.
Zgodnie z § 2 Regulaminu(...)Funduszu(...)Sp. z o.o. dla poręczeń udzielanych w ramach(...)Regionalnego Programu Operacyjnego (zwanego dalej „Regulaminem”), o poręczenie może się ubiegać przedsiębiorca, którego zdolność kredytowa została pozytywnie zweryfikowana przez Instytucję Finansującą (powoda). Zgodnie z § 20 Regulaminu warunkiem wykonania zobowiązania wynikającego z udzielonego poręczenia jest sytuacja, w której Instytucja Finansująca (Bank): 1) wypowie umowę kredytu i wezwie przedsiębiorcę do jego spłaty po stwierdzeniu utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorcę lub na skutek niedotrzymania przez przedsiębiorcę innych warunków kredytu wykorzystanego zgodnie z celem określonym w umowie kredytu przy czym warunek wypowiedzenia umowy nie dotyczy zobowiązania wymagalnego w ostatnim dniu umowy kredytu 2) skieruje do Funduszu ((...)) wezwanie do zapłaty z tytułu poręczenia spłaty kredytu wraz z kompletem wymaganych dokumentów wskazanych w treści wezwania, określające niespłaconą kwotę wykorzystanego kredytu, po tym jak przedsiębiorca nie wywiąże się z obowiązku spłaty kredytu. Zgodnie z § 21 pkt. 1 Regulaminu wezwanie do zapłaty z tytułu udzielonego poręczenia spłaty kredytu musi być wysłane najpóźniej w ostatnim dniu okresu ważności poręczenia. Zgodnie z § 21 pkt. 2 Regulaminu do wezwania do zapłaty należy dołączyć: kopie wypowiedzenia umowy pożyczki, kopie wezwania przedsiębiorcy do spłaty kredytu, wyciąg z ksiąg Instytucji Finansującej, stwierdzający stan zadłużenia przedsiębiorcy, wraz z podaniem daty uruchomienia kredytu, kopie umowy kredytu wraz z zawartymi do niej aneksami, oświadczenie o ochronie danych osobowych, weksel własny in blanco przedsiębiorcy wraz z deklaracją wekslową, dokumenty wymagane przez § 24 konieczne do dochodzenia zapłaty przez pozwanego od kredytobiorcy. Zgodnie z § 21 pkt.3 Regulaminu w przypadku stwierdzenia, że wezwanie do zapłaty jest niekompletne,(...)zwraca się do Instytucji Finansującej (Banku) o jego uzupełnienie. Po usunięciu uchybień następuje wznowienie terminu wykonania zobowiązania. Jeśli uchybienia nie zostaną usunięte w ciągu 30 dni roboczych od daty wystąpienia do(...), wezwanie może zostać zwrócone bez rozpatrzenia. Zgodnie z § 21 pkt 4 Regulaminu wezwanie do zapłaty udzielonego poręczenia spłaty kredytu stanowi załącznik nr. 8 do Regulaminu. Załącznik ten wymienia w swojej treści wymagane załączniki zgodnie z treścią art. § 21 pkt. 2. Zgodnie z § 23 Regulaminu zobowiązania z tytułu umowy poręczenia są wypłacane w ciągu 30 dni od daty doręczenia wezwania.
Zgodnie z § 1 pkt. 1 „Warunków warunkiem uzyskania poręczenia spłaty kredytu w ramach(...)Regionalnego Programu Operacyjnego” (zwane dalej „Warunkami”) o poręczenie może się ubiegać przedsiębiorca, którego zdolność kredytowa została pozytywnie zweryfikowana przez Instytucję Finansującą. Zgodnie z § 6 pkt. 3 Warunków wniosek o udzielenie poręczenia podlega analizie ryzyka, przeprowadzonej przez(...), zgodnie ze stosowaną metodologią. Zgodnie z § 6 pkt. 7 Warunków warunkiem udzielenie poręczenia przez(...)jest przeprowadzenie analizy ryzyka wnioskowanego przez przedsiębiorcę kredytu zgodnie z metodologią obowiązującą w(...).
Zgodnie z Regulaminem udzielania poręczeń(...)Funduszu(...)sp. z o.o. § 2 pkt. 1 o poręczenie może się ubiegać przedsiębiorca, którego zdolność kredytowa została pozytywnie zweryfikowana przez Instytucję Finansową (powoda). Zgodnie z § 12 pkt. 6 Regulaminu udzielania poręczeń(...)Funduszu(...)sp. z o.o. warunkiem udzielenia poręczenia przez(...)jest przeprowadzenie analizy ryzyka wnioskowanego przez kredytobiorcę kredytu zgodnie z metodologią(...). Zgodnie z § 1 pkt. 2 2) wskazanego regulaminu analiza ryzyka to analiza wykonania zobowiązania z tytułu udzielonego poręczenia , obejmująca łącznie analizę formalno-prawną oraz ekonomiczno-finansową wniosku dokonana przez(...). Zgodnie z § 13 pkt. 1 wskazanego regulaminu decyzję o udzieleniu poręczenia udziela zarząd(...)na podstawie analiz z § 12 pkt. 6. Zgodnie z § 16 Regulaminu udzielania poręczeń(...)Funduszu(...)sp. z o.o.(...)nie udziela poręczenia, jeśli z analizy ryzyka dokonanej przez(...)zgodnie ze stosowana metodologią, wynika brak możliwości wykonania przez przedsiębiorcę zobowiązań wynikających z umowy kredytu.
Jeszcze przed zawarciem umowy poręczenia Bank przedłożył pozwanemu za pośrednictwem wiadomości mailowej: oświadczenie kredytobiorcy o niezaleganiu do ZUS/US z dnia 4 czerwca 2014r., osobisty kwestionariusz wnioskodawcy z 4 czerwca 2014r., rachunek zysków i strat (wariant porównawczy) z 31 marca 2014r., odpis KRS kredytobiorcy, potwierdzenie zarejestrowania kredytobiorcy jako podatnika czynnego VAT, zaświadczenie o numerze REGON, bilans sporządzony na dzień 31 grudnia 2014r prognoza, sprawozdania finansowe za 2011 i 2012r., decyzję kredytową, raport SME
Pismem z dnia 23 stycznia 2015r. Bank wypowiedział Aptece(...)sp. z o.o. umowę kredytu i wezwał do zapłaty zadłużenia, z powodu naruszeń ze strony kredytobiorcy. Zadłużenie na ten dzień wyniosło 1 011 839,24 PLN. Kredyt nie był spłacany, wobec czego Bank wezwał(...)do zapłaty kwoty 800 000 PLN. Wezwanie doręczono pozwanemu 20 października 2015r.
W odpowiedzi pozwany pismem z 2 grudnia 2015r., doręczonym powodowi 7 grudnia 2015r. wezwał powoda do przesłania mu dokumentacji: regulaminu świadczenia na rzecz klientów korporacyjnych usług kredytowych oraz innych usług obciążonych ryzykiem kredytowym z dnia 16 sierpnia 2008r. a także dokumentów świadczących o przeznaczeniu kredytu na spłatę zobowiązań kredytobiorcy wobec(...)Bank. Bank pismem z dnia 14 grudnia 2015, a doręczonym pozwanemu 18 grudnia 2015r. przekazał żądane dokumenty. Pomimo tego pozwany nie przekazał żądnych kwot.
Postanowieniem z dnia 14 września 2017r. Prokuratura Okręgowa w Krakowie umorzyła śledztwo wszczęte na wniosek(...). W postanowieniu o umorzeniu wskazano, że działania Apteka(...)sp. z o.o. nie nosiły znamion usiłowania dokonania przestępstwa zart. 286 k.k.,303 k.k.iart. 77 ustawy o rachunkowości.
Przy tym stanie faktycznym Sąd Okręgowy odwołując się doart. 876 § 1 k.c.i poglądów orzecznictwa wskazał, że poręczyciel wziął na siebie ryzyko odpowiedzialności za część długu. Stronę pozwaną jako profesjonalistę obciążał wyższy stopniem staranności przy ocenie czy udzielić poręczenia i decyzje w tym zakresie były zależne od wyników własnych analiz. Pozwany nie był w żaden sposób zobowiązany ani na podstawie umowy o współpracy z bankiem ani kredytobiorcą do udzielenia poręczenia. W regulaminach i warunkach (wzorcach umownych) zawarto postanowienia, że prośba o udzielenie poręczenia będzie w każdym przypadku indywidualne rozpatrywana. Wniosek o udzielenie poręczenia miał być analizowany według metod pozwanego i jedynie w ten sposób uzyskana pozytywna ocena mogła być podstawą do zawarcia umowy poręczenia. Analiza dokonywana przez(...)miała być szeroka, tj. obejmować płaszczyznę formalno-prawną danego przypadku oraz warstwę ekonomiczno-biznesową. Metoda badania zdolności kredytowej wnioskodawcy nie podlegała negocjacjom. To strona pozwana podejmowała arbitralną decyzję co do zawarcia umowy poręczenia. Ostatecznie pozwany zawarł taką umowę i przyjął na siebie ryzyko braku spłaty przez dłużnika. Jeśli na etapie podejmowania tej decyzji konieczne były udzielenie przez stronę powodową dodatkowych informacji, innych niż otrzymane, winien wtedy albo żądać ich uzupełnienia albo odmówić zawarcia umowy.(...)nie może się powoływać na niewiedzę o sytuacji majątkowej kredytobiorcy, gdy ryzyko z umowy poręczenia już się zrealizowało.
Ocena zdolności kredytowej dokonywana przez bank jest jedynie prognozą i oceną ekonomiczną. Nie stanowi gwarancji, że przewidziane w niej prognozy się spełnią. Gdyby udzielanie kredytu nie wiązałoby się z ryzykiem, to udział pozwanego jako poręczyciela byłby zbędny. Ponadto okoliczność, że prognoza się nie spełniła nie jest decydująca dla uznania, że była przeprowadzona wadliwie. Nie ma tez podstaw do uznania , że działanie dłużnika stanowiło przestępstwo skoro postepowanie umorzono.
Nie ma zatem podstaw do uznania, że zapłata przez pozwanego na rzecz powoda spowodowałaby dopełnienie się przestępstwa.
Sąd Okręgowy uznał ponadto, że powód przedstawił pozwanemu wszystkie wskazane umową, wymagane dokumenty i spełnił wszystkie wymagane umową warunki dla dochodzenia od pozwanego zapłaty. Z zebranego materiału dowodowego wynika, że powód dostarczył taką dokumentację w całości w terminie obowiązywania poręczenia. Następnie(...)poprosił Bank o dodatkowe dokumenty, które miały być konieczne dla ustalenia spełnienia warunków umowy przez powoda. Dobrowolne dostarczenie przez Bank dalszych dokumentów niewymaganych umową stanowiło gest dobrej woli, a nie realizację wymogów umownych.(...)nie może z tego wyprowadzać oceny, że strona powodowa nie dostarczyła wymaganej umową dokumentacji przed 10 grudnia 2015r. Ponadto, żądana dokumentacja w postaci regulaminu świadczenia na rzecz klientów korporacyjnych usług kredytowych oraz innych usług obciążonych ryzykiem kredytowym z dnia 16 sierpnia 2008r stanowi ogólnodostępny wzorzec umowny i była dostępna dla pozwanej a zaświadczenie o przeznaczeniu kredytu na spłatę zobowiązań kredytobiorcy wobec(...)Bank – zostało dostarczone i potwierdziło przekazanie kredytu na cel wskazany w umowie kredytu. Dokumenty te dostarczono w ciągu 30 dni od otrzymania wezwania do ich dostarczenia, więc nawet gdyby zakwalifikować je jako uzupełnienie niekompletnej dokumentacji, to została ona dostarczona w terminach przewidzianych dla procedury uzupełnienia. Wobec spełnienia przez powoda wszystkich warunków i wezwania pozwanego do dokonania zapłaty,(...), wbrew terminowi 30 dni ustanowionymi we własnych regulaminach nie dokonał zapłaty. Z tego względu żądanie zapłaty było zasadne. Jako podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu Sąd powołałart. 98 k.p.c.
Apelację od tego wyroku wniosła strona pozwana zaskarżając orzeczenie w całości i zarzucając:
1. naruszenie prawa materialnego a to:
a)art. 70 ust. 1 ustawy Prawo bankowew zw. zart. 353(

    1)k.c.iart. 876 § 1 k.c.w zw. zart. 65 § 2 k.c.w zw. z § 2 umowy o współpracy z dn. 11 kwietnia 2011 r. zawartej między pozwanym Funduszem a powodowym Bankiem oraz w zw. z § 2 ust. 1 Regulaminu Udzielania Poręczeń(...)Spółki z o.o. w ramach(...)Regionalnego Programu Operacyjnego poprzez przyjęcie, że w relacjach między stronami nin. postępowania poręczyciel (pozwana) odpowiada względem Banku (powódki) za zobowiązania kredytobiorcy (spółki Apteka(...)Sp. z o. o.) także wówczas, gdy brak zdolności kredytowej tejże spółki istniał już w momencie zawierania umowy kredytowej i udzielania poręczenia, podczas gdy w okolicznościach faktycznych i prawnych nin. konkretnej sprawy poręczyciel umawiał się na odpowiedzialność gwarancyjną jedynie na wypadek utraty zdolności kredytowej przez kredytobiorcę po udzieleniu poręczenia, a nie na wypadek nieistnienia zdolności kredytowej kredytobiorcy ab initio (zarzut ten rozwinięty jest w uzasadnieniu);
b)art. 70 ust. 1 ustawy Prawo bankowew zw. zart. 58 § 1 i § 2 KC, jak również nierozpoznanie istoty sprawy poprzez nieudzielenie odpowiedzi na pytanie, czy zgłoszenie przez powódkę do udzielenia poręczenia podmiotu nie posiadającego zdolności kredytowej jest zgodne z prawem i czy narusza dobre obyczaje;
2. częściową sprzeczność ustaleń faktycznych poczynionych przez Sąd I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, że:
a) pozwana nie miała rzekomo uprawnień, aby wnikać, czy wypowiedzenie przez powódkę umowy kredytu było zgodne z procedurami wypowiedzenia obowiązującymi u powódki oraz czy kredyt został zużyty na cel w umowie wskazany, podczas gdy zgodnie z § 19 ust. 9 Regulaminu Udzielania Poręczeń(...)Sp. z o. o. dla poręczeń udzielanych w ramach(...)Regionalnego Programu Operacyjnego powódka miała obowiązek przekazać pozwanej na każde jej żądanie informacje i dokumenty dotyczące wykorzystania kredytu objętego poręczeniem, a nadto wyposażyć pozwaną w komplet dokumentów umożliwiających pozwanej realizację jej praw regresowych (patrz § 21 ust. 2 pkt 7 w/w Regulaminu) oraz umożliwiających pozwanej weryfikację podniesienia zarzutów na zasadzieart. 883 § 1 k.c.,
b) pozwana nie miała rzekomo prawa odmowy wypłaty poręczenia, podczas gdy powódka na etapie wezwania do wypłaty poręczenia nie przedstawiła pozwanej wszystkich dokumentów wymaganych przez załącznik nr 8 do w/w Regulaminu w tym w szczególności dowodu doręczenia wypowiedzenia umowy kredytu na adres rejestrowy spółki będącej kredytobiorcą (art. 61 §1. 1 k.c.), ani też kopii wezwania kredytobiorcy do spłaty kredytu wystawionej po stwierdzeniu utraty zdolności kredytowej przez przedsiębiorcę (patrz § 20 pkt 1 W/W Regulaminu). Pozwana zarzuciła też , iż znajdujące się na str. 7 uzasadnienia skarżonego wyroku zdanie w brzmieniu: „Powód przedstawił pozwanemu wszystkie wskazane umową, wymagane przez pozwanego dokumenty" jest nieprawdziwe, nie znajdujące oparcia w zebranym w sprawie materiale dowodowym;
c) pracownicy powodowego Banku pozytywnie i zgodnie z obowiązującymi sektor bankowy standardami i procedurami zweryfikowali zdolność kredytową spółki pod firmą Apteka(...)Sp. z o. o., podczas gdy w materiale dowodowym sprawy nie ma na tę okoliczność żadnego dowodu poza zapewnieniami pracowników banku, którzy w oczywisty sposób są zainteresowani w sprawie i nie mogą zeznawać w sposób obiektywny;
3. obrazę przepisów prawa procesowego, a to:
a)art. 233 § 1 k.p.c.w związku zart. 328 §2 2 k.p.c.poprzez dowolną (a nie swobodną) ocenę materiału dowodowego oraz niewyjaśnienie w pisemnym uzasadnieniu, z jakich przyczyn Sąd I instancji przyjął, że: „pracownicy banku zweryfikowali pozytywnie zdolność kredytową spółki Apteka(...)sp. z o. o. w oparciu o ustalone w banku procedury”, podczas gdy przez zdolność kredytową rozumie się zdolność do spłaty zaciągniętego kredytu wraz z odsetkami w terminach określonych w umowie kredytu, a kredytobiorca w okolicznościach nin. sprawy całkowicie zaprzestał spłacania kredytu zaledwie w kilka miesięcy po jego udzieleniu, a przy tym osoba pełniąca funkcję zarządcze u kredytobiorcy (J. G.) zerwała wszelkie kontakty (nie kontaktuje się nawet z najbliższą rodziną) i pośpiesznie wyjechała z kraju; nie wyjaśnił również Sąd I instancji, dlaczego nie uwzględnił zeznań świadkaA. C.zeznającego na rozprawie w dn. 22 czerwca 2017 r., który przedstawił szereg okoliczności ujawnionych już po zawarciu umowy poręczenia, a prowadzących do przekonania, że kredytobiorca od początku nie posiadał zdolności kredytowej (i do dziś nie spłacił nawet 1 złotówki ze swojego zobowiązania);
b)art. 233 § 1 k.p.c.i328 § 2 k.p.c.poprzez niewszechstronne rozważenie materiału dowodowego zebranego w sprawie i niewyjaśnienie, z jakich przyczyn Sąd uznał, iż w okolicznościach faktycznych i prawnych nin. sprawy doniosłe znaczenie mają postanowienia Regulaminu udzielania poręczeń(...)Funduszu(...)Sp. z o. o. (patrz str. 3 uzasadnienia) podczas, gdy stosunek prawny pomiędzy stronami był współkształtowany przez inny dokument, a mianowicie przez(...) Sp. z o. o.dla poręczeń udzielanych w ramach(...)Regionalnego Programu Operacyjnego przy czym treść obu dokumentów nie jest tożsama;
c)art. 278 § 1 k.p.c.w zw. 2art. 227 k.p.c.orazart. 217 § 3 k.p.c.poprzez pominięcie wnioskowanego dowodu z opinii biegłego, podczas gdy ustalenie czy na moment udzielania poręczenia kredytobiorca posiadał zdolność kredytową należy do sfery faktów (a nie do sfery prawa) i wymaga wiadomości specjalnych, a przy tym ustalenie tego faktu było istotne dla należytego rozstrzygnięcia sprawy.
W konsekwencji strona pozwana wniosła o zmianę orzeczenia, oddalenie powództwa i o zasądzenie od powódki na rzecz pozwanej kwoty 48100 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, na którą to kwotę składają się: opłata sądowa od apelacji 400000 złotych) oraz opłata za pomoc prawną udzieloną pozwanej przez adwokata w stawce minimalnej obowiązującej w dacie wnoszenia nin. apelacji, tj. kwota 8100 złotych (obliczona jako 75% z kwoty 10 8002łotych).
Strona powodowa wniosła o oddalenie powództwa i o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Rozpoznając apelację Sąd Apelacyjny uznał za własne ustalenia Sądu Okręgowego i zważył co następuje:
W pierwszej kolejności Sąd drugiej instancji zwraca uwagę, że ujawniona w toku postępowania rezygnacja Prezesa pozwanej z członkostwa zarządu strony nie stanowiła przeszkody do rozpoznania apelacji w sytuacji, gdy braki w składzie organów nie uniemożliwiają reprezentację strony pozwanej w procesie albowiem pozwaną reprezentuje Prokurent a ponadto w sprawie działa skutecznie ustanowiony pełnomocnik(...)Funduszu(...)Spółki z o.o. z siedziba wK..
Nie jest zasadny zarzut naruszeniaart. 233§1 k.p.c.albowiem Sąd pierwszej instancji dokonał właściwej oceny dowodów i nie naruszył zasad logiki i doświadczenia życiowego. Zeznania świadków są wystarczające do oceny zachowania procedur udzielania kredytu przez bank a okoliczności ujawnione ( jak sama pozwana podaje) już po udzieleniu kredytu nie mają znaczenia, skoro nie ma żadnych przesłanek do uznania, że pracownicy banku znali te okoliczności w dacie weryfikacji zdolności kredytowej, a ewentualny błąd co do sytuacji majątkowej kredytobiorcy w dacie zaciągnięcia zobowiązania jest irrelewantny dla odpowiedzialności poręczyciela.
Apelacja a także treść pisma pozwanej z dnia 2 grudnia 2015r. stwierdza , że kredytobiorca zaprzestał działalności gospodarczej i w dacie wypowiedzenia nie posiadał zdolności kredytowej, co potwierdza przesłanki do wypowiedzenia umowy kredytowej na podstawie §4 ust. 2 pkt 4 umowy kredytowej (k.38) iart. 75 ust. 1 ustawy Prawo bankowe. Strona pozwana nie podniosła żadnych argumentów pozwalających uznać to wypowiedzenie za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego a treść tego dokumentu znajdującego się w aktach sprawy (na karcie 43), wskazuje zarówno na wezwanie dłużnika do zapłaty jak i na wolę wypowiedzenia kredytu. Wezwanie to kredytobiorca otrzymał w dniu 4 lutego 2015r. (k. 45) . Strona pozwana musiała otrzymać odpis tego dokumentu jeszcze przed wniesieniem pozwu, skoro w dniu 2 grudnia 2015r. potwierdziła zarówno fakt otrzymania wypowiedzenia jak i wezwania poręczyciela do zapłaty (k. 50). Słusznie Sąd Okręgowy odwoływał się do Regulaminu udzielania poręczeń(...)Funduszu(...)Sp. z o.o., skoro do tego właśnie załącznika nr 1 umowy o współpracę w § 2 odwoływała się wprost umowa poręczeniowa (k.41). Regulamin Udzielania Poręczeń(...)Sp. z o. o. dla poręczeń udzielanych w ramach(...)Regionalnego Programu Operacyjnego miał natomiast znaczenie dla realizacji obowiązku strony powodowej współdziałania ze strona pozwaną w udzielaniu przez fundusz poręczeń spłaty kredytu. Regulamin ten (czego zresztą Sąd Okręgowy nie pominął) również stanowił załącznik do umowy z dnia 11 kwietnia 2011r. o współpracy (k.169). Zbędnym jednak przy ocenie istnienia zobowiązania strony pozwanej było odwoływanie się do regulaminu stanowiącego załącznik nr 2, w sytuacji gdy do umowy poręczenia strony włączyły tylko załącznik nr 1, a oba regulaminy w zakresie powołanych przez Sąd Okręgowy uregulowań była zbieżna. Także bowiem w paragrafie 20 Regulaminu(...) Sp. z o. o.dla poręczeń udzielanych w ramach(...)Regionalnego Programu Operacyjnego określono obowiązek wypłaty poręczenia w sytuacji, gdy dojdzie do wypowiedzenia i wezwania do spłaty. Kumulatywne połączenie tego obowiązku jak i stwierdzenie, że wypowiedzenia i wezwanie ma nastąpić po stwierdzeniu utraty zdolności kredytowej nie daje podstaw do uznania, że chodziło o wezwanie uprzedzające dłużnika o możliwości takiego wypowiedzenia, lecz o wezwanie mające dawać podstawy do jednoznacznego uznania wymagalności obowiązku zapłaty, warunkujące także odpowiedzialność poręczyciela. Treść załączników pisma z dnia 14 października 2015r. k(47/2) doręczonego pozwanej z dnia 20 października 2015r. (k48) wskazuje, że zrealizowano obowiązek o jakim mowa §21 ust. 2 powołanego regulaminu jeszcze przed upływem terminu wygaśnięcia poręczenia. Ewentualne zużycie kwoty kredytu przez dłużnika na cel inny niż działalność Apteki(...)Spółki z o.o. nie może obciążać kredytodawcy. Strona pozwana nie może też powołać na przekazanie jej dokumentu wskazującego na okoliczność wydatkowania kredytu po dacie 10 grudnia 2015r., skoro wezwanie w tym zakresie zgodnie z § 21 ust. 3 regulamin (k.81) skierowała do strony powodowej w dniu 2 grudnia 2015r. (k-51) a nie podniesiono żadnych zarzutów procesowych wskazujących na niedotrzymanie przez Instytucje finansująca terminu 30 dni roboczych licząc od daty wystąpienia funduszu o uzupełnienie wezwania do zapłaty. Słusznie bowiem Sąd Okręgowy wskazał, że pozwana otrzymała ten dokument po wezwaniu do jego przedłożenia. Oba regulaminy były w tym zakresie zbieżne. Kwestia regulaminu udzielania kredytu nie może być zresztą podstawą do odmowy spełnienia świadczenia przez poręczyciela w sytuacji, gdy regulamin ten stanowił element stosunku kredytowego określającego relacje pomiędzy bankiem a przedsiębiorcą. Strona pozwana powinna badać ten stosunek na etapie dołączenia kopii umowy kredytowej zgodnie z §§11 obu regulaminów. Strona pozwana miała możliwość zapoznania się z tym dokumentem na podstawie udostępnienia wzorca. Nie było żadnej podstawy do badania prawidłowości oceny zdolności kredytowej przez biegłego skoro oświadczenie banku, że kredytobiorca posiada zdolność kredytową nie powodowało automatycznego udzielenia poręczenia, lecz warunkiem udzielenia poręczenia przez Fundusz było przeprowadzenie analizy ryzyka wnioskowanego przez przedsiębiorcę kredytu zgodnie z metodologią obowiązującą w funduszu (§12 pkt 6 oby regulaminów k. 78. k. 173 ). Słusznie Sąd Okręgowy zwracał uwagę, że analiza ryzyka obciążająca Fundusz obejmowała także analizę ekonomiczno- finansową. Mimo, że poręczycielowi przysługują wobec wierzyciela zarzuty wywodzące się z jego własnego prawa (ex iure proprio), w tym zarzuty kwestionujące ważność umowy poręczenia, to jednak ewentualna sprzeczność pomiędzy oceną zdolności kredytowej przeprowadzonej przez pracowników strony powodowej a stanem rzeczywistym nie stanowi sama w sobie o nieważności umowy uchyla obowiązku zapłaty przez poręczyciela. Nie jest sprzeczne ani z istotą stosunku ani z zasadami współżycia społecznego udzielenie kredytu w sytuacji, gdy przedłożona przez kredytobiorcę dokumentacja wskazuje, że ma on zdolność spłaty. Dokonanie analogicznej oceny zdolności kredytowej przez stronę pozwaną na etapie udzielenia poręczenia jak i umorzenie postępowania karnego wskazuje, że pracownicy banku nie mieli podstaw do kwestionowania dokumentacji.
Istotą poręczenia jest gwarancja, że poręczyciel wykona zobowiązanie, gdyby dłużnik go nie wykonał (876§ 1 k.c.). Odpowiedzialność poręczyciela ma charakter zobiektywizowany i jest oparta na zasadzie ryzyka. To ryzyko jest wkalkulowane w obowiązek umowny i leży u podstaw stworzonego dla wierzyciela stanu zabezpieczenia. Jeżeli obowiązek poręczyciela stanie się aktualny, nie może on już powoływać na żadne przyczyny egozneracyjne. Poręczyciel nie może skutecznie uchylić się od odpowiedzialności w razie niespłacenia zobowiązania przez kredytobiorcę z powołaniem się na istniejące w dacie poręczenia zaufanie do kredytobiorcy i utratę tego zaufania po zapoznaniu się z dokumentami co do wypłacalności dłużnika (por. uchwała Sądu Najwyższego 7 sędziów z dnia 30 września 1996 r. III CZP 85/96 OSNC 1996/12/153). Strona pozwana mogłaby powołać się na brak należytej staranności banku jako profesjonalisty przy weryfikacji sytuacji majątkowej dłużnika, gdyby w łączącej strony umowy o współpracę strona powodowa przejęła na siebie obowiązek weryfikacji zdolności kredytowej a strona pozwana przy udzieleniu poręczenia ograniczała się jedynie do oceny formalnoprawnej. W tym jednak przypadku ( co zauważył Sąd pierwszej instancji) Fundusz nie warunkował poręczenia weryfikacją zdolności przez stronę powodową, lecz samodzielnie oceniał ryzyko niespłacenia kredytu, stąd badanie czy bank miał podstawy do udzielenia rekomendacji kredytowej kredytobiorcy z umowy nr(...)nie było potrzebne, szczególnie, że ocena zdolności kredytowej i ocena przez bank ryzyka udzielenia kredytu mogła być dokonana także z uwzględnieniem udzielenia poręczenia przez stronę pozwaną. Tu można zwrócić uwagę, że także strona powodowa ponosi konsekwencji ewentualnej własnej nieprawidłowej oceny zdolności kredytowe, skoro gwarancja wynikająca z poręczenia nie obejmuje całej niespłaconej należności. Zarzut więc naruszeniaart. 278 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.i217§3 k.p.c.
W konsekwencji nie można też podzielić zarzutu naruszeniaart. 70 §1 prawa bankowegoa stanowisko Sądu Okręgowego co do spełnienia wymogów aktualizujących obowiązek zapłaty strony pozwanej należało podzielić.
Strona pozwana jako poręczyciel zobowiązała się względem strony powodowej jako wierzyciela wykonać zobowiązanie do spłaty 80 % zobowiązania na wypadek gdyby dłużnik tj. Apteka(...)Spółka z o.o. wK.nie wykonana zobowiązania z tytułu kredytu (k41). Obowiązek ten w § 2 umowy poręczenia ograniczono do kwoty 800000zł. Taki wypadek wystąpił, co czyni niezasadnym zarzut naruszeniaart. 876§1 k.c.
Wobec powyższego apelację oddalono na podstawieart. 385 k.p.c.O kosztach za postępowanie apelacyjne orzeczono na podstawieart. 98§1 i 3 k.p.c.w zw. zart. 391§1 k.p.c.przy zastosowaniu 2 pkt 6 i §10 ust.1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2018 r. poz. 265).
SSA Paweł Czepiel    SSA Sławomir Jamróg  SSA Marek Boniecki