Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 66/19
Data wyroku: 2019-03-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Izabela Kościarz-Depta, Ludmiła Tułaczko, Beata Tymoszów
Słowa kluczowe: Kara łączna
Podstawa prawna: art. 85 kk

Warszawa, dnia 7 marca 2019 r.
Sygn. akt VI Ka 66/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: Sędzia SO Beata Tymoszów
Sędziowie:  SSO Ludmiła Tułaczko
SSR del. Izabela Kościarz - Depta
protokolant:  protokolant sądowy Izabela Frankowicz
przy udziale prokuratora Ewy Tyborowskiej
po rozpoznaniu dnia 7 marca 2019 r.
sprawyM. K.synaW.iG.ur. (...)wW.
skazanego wyrokiem łącznym
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie
z dnia 17 października 2018 r.    sygn. akt IV K 530/17
I. zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że uchyla rozstrzygnięcia z punktów: I i III i na podstawieart. 572 kpkumarza postępowanie co do wydania wyroku łącznego odnośnie sprawy o sygn. IV K 70/11 Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie;
II. w pozostałej części tenże wyrok utrzymuje w mocy;
III. zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. W.kwotę 147, 60 zł obejmującą wynagrodzenie za obronę z urzędu w instancji odwoławczej oraz podatek VAT;
IV. zwalnia skazanego od ponoszenia wydatków za postępowanie odwoławcze, obciążając nimi Skarb Państwa.
SSO Ludmiła Tułaczko SSO Beata Tymoszów SSR Izabela Kościarz - Depta

Uzasadnienie wyroku Sądu Okręgowego Warszawa – Praga w Warszawie w sprawie o sygnaturze VI Ka 66/19

M. K.został skazany prawomocnymi wyrokami:
1) Sądu Rejonowego w Łowiczu II Wydział Karny z dnia 03 lutego 2011 r., sygn. aktII K 1125/09;
- za czyn opisany wpkt Izart. 286 § 1 k.k.popełniony w dniu 26 marca 2009 r. na karę 1 roku i 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz na podstawieart. 33 § 2 k.k.na karę grzywny w wymiarze 100 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej za równoważną kwocie 50 zł;
- za czyn opisany wpkt IIzart. 238 k.k.popełniony w dniu 30 marca 2009 r. na karę 1 roku pozbawienia wolności,
za które wymierzono skazanemu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 4 lat próby; postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie z dnia 27 marca 2015 r. w sprawie IV Ko 115/15 karę grzywny zamieniono na karę zastępczą 50 dni pozbawienia wolności;
2) Sądu Rejonowego w Wejherowie Zamiejscowy IX Wydział Karny z siedzibą wP.z dnia 23 maja 2011 r., sygn. aktIX K 174/11za czyn zart. 226 § 1 k.k.popełniony w dniu 18 lipca 2010 r. na karę 10 miesięcy ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 30 godzin w stosunku miesięcznym,na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w od dnia 18 lipca 2010 r. do dnia 20 lipca 2010 r.; postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie z dnia 15 czerwca 2015 r. w sprawie IV Ko 1017/15 karę ograniczenia wolności zamieniono na karę zastępczą 88 dni pozbawienia wolności;
3) Sądu Rejonowego w Legionowie II Wydział Karny z dnia 30 września 2013 r., sygn. aktII K 149/12za czyn zart. 56 ust. 1 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomaniiw zw. zart. 56 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomaniiw zw. zart. 12 k.k.popełniony w okresie od dnia 22 lipca 2010 r. do dnia 06 lutego 2011 r. na karę 4 lat pozbawienia wolności,na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w od dnia 06 lutego 2011 r. do dnia 27 listopada 2012 r. oraz na podstawieart. 33 § 2 k.k.na karę grzywny w wymiarze 250 stawek dziennych, przy ustaleniu wysokości jednej stawki dziennej za równoważną kwocie 20 zł, wobec skazanego orzeczono przepadek na rzecz Skarbu Państwa korzyści majątkowej uzyskanej z przestępstwa w kwocie 14.100 zł; postanowieniem Sądu Rejonowego w Legionowie  w sprawie IV Ko 257/17 karę grzywny zamieniono na karę zastępczą 125 dni pozbawienia wolności;
4) Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie IV Wydział Karny z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. aktIV K 70/11za czyn zart. 62 ust. 2 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomaniipopełniony dniu 20 października 2010 r. na karę 1 roku i 3 miesięcy pozbawienia wolności,na poczet której zaliczono okres rzeczywistego pozbawienia wolności w od dnia 07 lutego 2010 r. do dnia 08 lutego 2010 r. oraz od dnia 20 października 2010 r. do dnia 22 października 2010 r.
Wyrokiem łącznym z dnia 17 października 2018 r. w sprawie o sygn. akt IV K 530/17 Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie:
I. na podstawieart. 85 k.k.,art. 86 § 1 k.k.,art. 89 § 1 i § 1bw zw. zart. 569 § 1 k.p.k.orzeczone w wyrokach opisanych w pkt 1 i 4 jednostkowe kary pozbawienia wolności połączył i wymierzyłM. K.karę łączną 3 (trzech) lat i 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności;
II. na podstawieart. 85 k.k.,art. 86 § 1 i 2 k.k.zart. 569 § 1 k.p.k.orzeczone w wyrokach opisanych w pkt 1 i 3 jednostkowe kary grzywny połączył i wymierzył skazanemuM. K.karę łączną grzywny w wymiarze 300 (trzystu) stawek dziennych, ustalając wysokość jednej stawki dziennej za równoważną kwocie 30 zł (trzydziestu złotych);
III. na podstawieart. 577 k.p.k.na poczet orzeczonej w pkt I wyroku kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył skazanemuM. K.okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie: o sygn. akt IV K 70/11 od dnia 07 lutego 2010 r. do dnia 08 lutego 2010 r., od dnia 20 października 2010 r. do dnia 22 października 2010 r. oraz okres wykonywania kary pozbawienia wolności od dnia 14 czerwca 2018 r. do dnia 17 października 2018r.;
w pozostałym zakresie wyżej wymienione wyroki podlegają odrębnemu wykonaniu;
IV. na podstawieart. 572 k.p.k.umorzył postępowanie co do wyroku opisanego w pkt 2;
V. zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.P. W.kwotę 147,60 zł (stu czterdziestu siedmiu złotych i sześćdziesięciu groszy) zawierającą należny podatek VAT tytułem pomocy prawnej udzielonej skazanemu z urzędu w sprawie o wydanie wyroku łącznego;
Vi.na podstawieart. 624 § 1 k.p.k.zwolnił skazanego od ponoszenia kosztów sądowych związanych z wydaniem wyroku łącznego, przejmując wydatki na rachunek Skarbu Państwa.
Od powyższego wyroku apelację wniósł obrońca skazanego, który zaskarżył wyrok w całości na korzyść skazanego. Wyrokowi temu zarzucił naruszenieart. 85 § 2 k.k.poprzez jego błędną wykładnię polegającą na przyjęciu, że kara pozbawienia wolności orzeczona z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, po upływie okresu próby oraz dalszych 6 miesięcy, podlega uwzględnieniu przy wydawaniu wyroku łącznego, gdy tymczasem kara pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, po upływie okresu, w którym można zarządzić wykonanie kary, nie może być traktowana jako kara podlegająca wykonaniu i nie uwzględnia się jej przy wydawaniu wyroku łącznego.
Stawiając powyższy zarzut obrońca skazanego wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie pkt I oraz III wyroku.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje.
Apelacja okazała się zasadna, a dostrzeżenie z urzędu innych jeszcze, rażących naruszeń prawa materialnego, nakazywało uwzględnienie zawartego w niej wniosku.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że już przesadzając o wyborze ustawy, jaka w ocenie Sądu Rejonowego powinna była znaleźć zastosowanie w niniejszej sprawie ( sprzed czy po nowelizacji dokonanej z dniem 1 lipca 2015r. ), Sąd ten całkowicie błędnie przyjął, iż w grę może wchodzić jedynie stosowanie przepisówKodeksu karnegow obecnym ich kształcie, a to ze względu na fakt, iż wobecM. K.po dniu 1 lipca 2015r. został wydany kolejny wyrok skazujący. Tymczasem w orzecznictwie Sądu Najwyższego i sądów powszechnych utrwalony jest już pogląd, że zasada sformułowana w art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianie ustawy - Kodeks karny oraz niektórych innych ustaw ( na którą powołał się w uzasadnieniu sąd meriti) wyłącza stosowanieart. 4 § 1 k.k.tylko wówczas, gdy wszystkie kary objęte postępowaniem o wydanie wyroku łącznego zostały prawomocnie orzeczone do dnia 30 czerwca 2015 r.. Natomiast w sytuacji, gdy co najmniej jeden wyrok uprawomocnił się po dniu 30 czerwca 2015 r. – przepisart. 4 § 1 k.k.będzie mieć zastosowanie ( por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2018 r., IV KK 137/18, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 grudnia 2017 r., III KK 150/17, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2017 r., IV KK 18/17 ). Przypomnieć trzeba, że zgodnie z omawianą regułąprzepisów rozdziału IX ustawy, o której mowa w art. 1, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie stosuje się do kar prawomocnie orzeczonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy, chyba że zachodzi potrzeba orzeczenia kary łącznej w związku z prawomocnym skazaniem po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy.
Podkreślić zatem należy, że przepis art. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. ogranicza jedynie zakres stosowania ustawy nowej - a więc tego, co zgodnie zart. 4 § 1 k.k.powinno być regułą - wyłączając definitywnie spod jej działania tylko te sytuacje, w których podstawą orzekania kary łącznej byłyby wyłącznie kary prawomocnie orzeczone przed dniem 1 lipca 2015 r. Nawet więc w sytuacji, gdy łączeniu podlegają wyłącznie kary prawomocnie orzeczone po wejściu w życie ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o zmianieustawy Kodeks karnyoraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2015 r. poz. 396) za czyny popełnione przed wejściem w życie tej ustawy, art. 19 ust. 1 tejże ustawy nie wyłącza stosowaniaart. 4 § 1 k.k.
Niezależnie od powyższego za obrońcą powtórzyć trzeba, że stosując przepisart. 85 § 2 k.k.w jego obecnym brzmieniu, sąd I isntancji wydał orzeczenie w stopniu rażącym wręcz przepis ów naruszające. Stanowi on bowiem, że podstawą orzeczenia kary łącznej są wymierzone ipodlegające wykonaniu, z zastrzeżeniemart. 89 k.k., w całości lub w części kary lub kary łączne. Tymczasem wyrokiem Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 03 lutego 2011 r., sygn. akt II K 1125/09, który uprawomocnił się w dniu 10 lutego 2011 r., wymierzono skazanemu karę łączną 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 4 lat próby, natomiast postanowieniem Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie z dnia 27 marca 2015 r. w sprawie IV Ko 115/15 karę grzywny zamieniono na karę zastępczą 50 dni pozbawienia wolności. Należy zauważyć, iż nie zarządzono wykonania wyżej wymienionej kary pozbawienia wolności, zaś okres próby, na jaki warunkowo zawieszono jej wykonanie, oraz dalszych 6 miesięcy, kiedy było to jeszcze możliwe, upłynął w dniu 10 sierpnia 2015 r., a więc przed datą wyrokowana przez Sąd Rejonowy w niniejszej sprawie. Wobec tego kara łączna 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 4 lat próby, nie mogła zostać przyjęta do połączenia w niniejszej sprawie albowiem nie podlegała już wykonaniu. Dla przykładu jedynie wskazać można, że w wyroku z dnia 21 marca 2017 r. ( sygn. III KK 72/17) Sąd Najwyższy wprost wskazał, iżwydaniu wyroku łącznego sprzeciwia się sytuacja, gdy kara, wymierzona za pozostające w zbiegu realnym przestępstwo, w czasie orzekania w przedmiocie kary łącznej nie mogła być już wykonana i nigdy do wykonania nie może zostać wprowadzona. Taka sytuacja niewątpliwie zachodzi w przypadku określonym przezart. 75 § 4 k.k., tj. gdy upłynie 6 miesięcy od zakończenia okresu próby.
Łącząc karę pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania (która nie podlegała już wykonaniu) i wymierzając w rezultacie karę bezwzględną pozbawienia wolności, sąd uczynił to z obrazą przepisuart. 89 § 1 k.k.(w zw. zart. 4 § 1 k.k.) Przepis tenże, w brzmieniu obowiązującym do dnia 08 czerwca 2010 r., a więc w czasie popełnienia czynów objętych wyrokiem Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 03 lutego 2011 r., sygn. akt II K 1125/09 (dzień 26 marca 2009 r. oraz dzień 30 marca 2009 r.), stanowił, iż w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności, ograniczenia wolności albo grzywny z warunkowym zawieszeniem i bez warunkowego zawieszenia ich wykonania sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary łącznej, jeżeli zachodzą przesłanki określone wart. 69 k.k.Wykluczał on zatem możliwość połączenia takiej kary z karą bezwzględną pozbawienia wolności, którego efektem byłoby orzeczenie również bezwzględnej kary łącznej pozbawienia wolności. Dopiero po nowelizacji, to jest od dnia 8 czerwca 2010r. stanowi on, iż w razie skazania za zbiegające się przestępstwa na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem i bez warunkowego zawieszenia ich wykonania sąd może warunkowo zawiesić wykonanie kary łącznej w wymiarze nieprzekraczającym roku, jeżeli sprawca w czasie popełnienia każdego z tych przestępstw nie był skazany na karę pozbawienia wolności i jest to wystarczające do osiągnięcia wobec niego celów kary, a w szczególności zapobieżenia powrotowi do przestępstwa.
Skoro jednak jest to reguła zawarta w części ogólnej ustawy prawnomaterialnej, to przy jej stosowaniu należy także uwzględniać zasadę wynikającą z treściart. 4 § 1 k.k.( patrz: uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 28 listopada 2013 r., I KZP 13/13) . Stąd też w sytuacji kiedy przynajmniej jedno z przestępstw, za które orzeczono kary połączone w pkt 1 części dyspozytywnej zaskarżonego wyroku, zostało popełnione przed 8 czerwca 2010 r. Sąd Rejonowy był zobowiązany rozważyć, czy brzmienieart. 89 k.k.sprzed nowelizacji, którą wprowadzono nowy przepisart. 89 § 1 a k.k.nie jest dla sprawcy względniejsze. Porównanie tych regulacji prowadzi do oczywistego wniosku, że in concreto Sąd powinien był zastosować wobec skazanego ustawę obowiązującą przed 8 czerwca 2010 r., jako dla niego względniejszą. Przepisart. 89 § 1 k.k.w dawnym brzmieniu wykluczał bowiem możliwość orzeczenia w wyroku łącznym bezwzględnej kary pozbawienia wolności w wyniku połączenia kar orzeczonych również z warunkowym zawieszeniem ich wykonania (por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2001 r., I KZP 2/01) – czego Sąd zapełnienie nie dostrzegł.
Wreszcie – ma też rację obrońca skazanego, iż abstrahując od powyżej przedstawionych uchybień, Sąd Rejonowy dokonał błędnego przeliczenia kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania na bezwzględną karę pozbawienia wolności. Jak stanowi bowiemart. 89 § 1b k.k., Sąd orzeka karę łączną pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania, przyjmując, że miesiąc kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania równa się 15 dniom kary pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania. Zatem, nawet gdyby kara łączna 2 lat pozbawienia wolności, której wykonanie warunkowo zawieszono na okres 4 lat (wyrokiem Sądu Rejonowego w Łowiczu z dnia 03 lutego 2011 r., sygn. akt II K 1125/09), mogła być przyjęta do połączenia, jej wymiar wyniósłby rok pozbawienia wolności, nie zaś 2 lata. Tymczasem została ona połączona przez Sąd Rejonowy z karą roku i 3 miesięcy (orzeczoną wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi – Północ w Warszawie IV Wydział Karny z dnia 25 stycznia 2017 r., sygn. akt IV K 70/11), w wyniku czegoM. K.wymierzona została kara łączna 3 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, podczas gdy suma obu kar wynosi 2 lata i 3 miesiące pozbawienia wolności. Należy przypomnieć, że zgodnie zart. 86 § 1 k.k., Sąd wymierza karę łączną w granicach od najwyższej z kar wymierzonych za poszczególne przestępstwa do ich sumy. Wymierzając zatem karę łączną pozbawienia wolności przy zastosowaniu najmniej korzystnej dla skazanego zasady kumulacji, Sąd mógłby orzec karę 2 lat i 3 miesięcy pozbawienia wolności, a więc niższą od błędnie orzeczonej przez Sąd Rejonowy.
W konsekwencji konieczności zmiany zaskarżonego wyroku poprzez uchylenie rozstrzygnięcia z pkt I, należało uchylić również rozstrzygnięcie z pkt III, którym skazanemuM. K.zaliczono na poczet kary łącznej pozbawienia wolności orzeczonej wpkt 1okres rzeczywistego pozbawienia wolności w sprawie o sygn. akt IV K 70/11 od dnia 07 lutego 2010 r. do dnia 08 lutego 2010 r., od dnia 20 października 2010 r. do dnia 22 października 2010 r. oraz okres wykonywania kary pozbawienia wolności od dnia 14 czerwca 2018 r. do dnia 17 października 2018r. Wobec powyższego na podstawieart. 572 k.p.k.Sąd Odwoławczy umorzył postępowanie co do wydania wyroku łącznego odnośnie sprawy o sygn. IV K 70/11 Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Północ w Warszawie.
Z tych wszystkich względów Sąd Okręgowy orzekł jak w części dyspozytywnej wyroku.