Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1160/18
Data wyroku: 2019-10-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Jastrzębska, Jacek Włodarczyk, Tomasz Ślęzak
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 446§1 kc
Teza: Jest oczywiste, że udział powódki w uroczystości pogrzebowej siostry był uzasadniony tyle tylko, że w świetle poglądów zarówno doktryny jak i judykatury, wydatki związane z przybyciem na pogrzeb nie mieszczą się w zakresie odpowiedzialności podmiotu zobowiązanego do zwrotu kosztów pogrzebu. Granice obowiązku zwrotu kosztów pogrzebu wyznaczają bowiem zwyczaje przyjęte w danym środowisku. Te zwyczaje należy rozumieć jako zwykle ponoszone wśród określonego kręgu osób koszty związane z pochowaniem zmarłego. Kierować się należy kryteriami obiektywnymi, oczywiście odniesionymi do pewnego kręgu podmiotów i nie można utożsamiać określenia „zwyczaje przyjęte w danym środowisku”  z kosztami poniesionymi przez konkretną osobę w konkretnym przypadku. Orzecznictwo Sądu Najwyższego dostarcza wielu przykładów wydatków związanych z pogrzebem bezpośrednio (jak przewóz zwłok, nabycie trumny, zakup miejsca na cmentarzu i in.) jak również zwrot wydatków, odpowiadających zwyczajom danego środowiska. Do tych zalicza się też koszt postawienia nagrobka, wydatki na wieńce i kwiaty oraz poczęstunek biorących w pogrzebie osób. Do kosztów pogrzebu orzecznictwo zalicza także ponadto umiarkowany wydatek poniesiony na zakup niezbędnej odzieży żałobnej, której noszenia zarówno w czasie pogrzebu jak i przez dłuższy czas jest zwyczajowo przyjęte w wielu środowiskach w naszym społeczeństwie. Dlatego uznać należało, że koszty przelotu powódki na pogrzeb siostry nie podlegały zwrotowi. I nie ma znaczenia, że koszty te były znaczące, a powódka nie mogła ich zmniejszyć wybierając inny wariant podróży, była bowiem w sytuacji przymusowej.

Sygn. akt I ACa 1160/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 października 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Ewa Jastrzębska

Sędziowie :

SA Tomasz Ślęzak (spr.)
SO del. Jacek Włodarczyk

Protokolant :

Katarzyna Noras

po rozpoznaniu w dniu 23 października 2019 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwaT. K.,F. K.,G. P.iA. K.
przeciwko(...) Spółce AkcyjnejwW.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 26 września 2018 r., sygn. akt II C 696/18

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie II. w ten sposób, że:

a
zasądza od pozwanego na rzecz powódkiG. P.50 000 (pięćdziesiąt tysięcy) złotych z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 września 2017 r.,

b
zasądza od pozwanego na rzecz powódkiG. P.7 384 (siedem tysięcy trzysta osiemdziesiąt cztery) złote z tytułu kosztów procesu;

2
zasądza od powódkiG. P.na rzecz pozwanego 1 637 (tysiąc sześćset trzydzieści siedem) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego.

SSA Tomasz Ślęzak   SSA Ewa Jastrzębska   SSO del. Jacek Włodarczyk
I A Ca 1160/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 26 września 20118 roku Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanego(...) Spółki AkcyjnejwW.na rzecz powodaT. K.kwotę 30.000 zł., na rzecz powodówF. K.iA. K.kwoty po 60.000 zł., z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 września 2017 r., oddalając powództwa w pozostałym zakresie i orzekając o kosztach procesu. Sąd ten zasądził także od pozwanego na rzecz powódkiG. P.kwotę 55727,24 zł., z ustawowymi odsetkami za opóźnienie: od kwoty 50.000 zł., od dnia 19 września 2017r. i od kwoty 5727,24 zł., od dnia 18 czerwca 2018r. oraz zasądził od pozwanego na rzecz powódkiG. P.kwotę 8204,00 zł., tytułem zwrotu kosztów procesu (punkt II wyroku).
Z istotnych, z punktu widzenia zakresu zaskarżenia, motywów Sądu pierwszej instancji wynika, że powódkaG. P.domagała się zasądzenia od pozwanego kwoty 50.000,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 września 2017 roku tytułem zadośćuczynienia w związku ze śmiercią swojej siostryH. D.w wypadku komunikacyjnym, sprawcą którego był kierowca kierujący pojazdem ubezpieczonym w zakresie OC u pozwanego oraz kwoty 5727,24 zł z tytułu zwrotu kosztu zakupu biletów lotniczych wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 czerwca 2018 roku. Wobec tego, iż powódkaG. P.mieszka wU., na pogrzeb siostry przyleciała samolotem. Koszt biletu wyniósł 1870 dolarów, co po przeliczeniu daje kwotę 5727,24 zł. Roszczenie zapłaty odszkodowania powódka wywodziła z brzmieniaart. 446 § 1 k.c., zgodnie z którym, jeżeli wskutek uszkodzenia ciała lub wywołania rozstroju zdrowia nastąpiła śmierć poszkodowanego, zobowiązany do naprawienia szkody powinien zwrócić koszty leczenia i pogrzebu temu, kto je poniósł.
W ocenie Sądu Okręgowego, biorąc pod uwagę więzi, jakie łączyłyG. P.ze zmarłą siostrą należy uznać, iż jej udział w uroczystości pogrzebowej był w pełni uzasadniony, niezależnie od odległości, jaka dzieliła ją od miejsca ceremonii. Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, iż koszy przelotu powódki należy zaliczyć do kosztów pogrzebu.
W apelacji od tego wyroku pozwany zaskarżając go w zakresie 5.727,24 zł, powyżej kwoty 50.000,00 zł, zasądzonej na rzecz powódkiG. P.jako zwrot kosztów zakupu biletów lotniczych wraz z rozstrzygnięciem o kosztach postępowania zarzucił naruszenie przepisów prawa materialnego,art. 446 § 1 kodeksu cywilnegopoprzez błędną jego wykładnię polegającą na przyjęciu, iż zwrot kosztów zakupu biletów lotniczych w kwocie 5.727,24 zł przez powódkę należy zaliczyć do kosztów pogrzebu.
W oparciu o ten zarzut pozwany wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w części objętej zaskarżeniem oraz zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów wg norm przepisanych ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji, przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.
PowódkaG. P.wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył co następuje.
Apelacja zasługuje na uwzględnienie.
Sąd pierwszej instancji nie wyjaśnił z jakich przyczyn uznał, że koszty przelotu powódki na pogrzeb siostry należy zaliczyć do kosztów tego pogrzebu podlegających zwrotowi w oparciu oart. 446 § 1 kodeksu cywilnego.
Jest oczywiste, że udział powódki w uroczystości pogrzebowej jej siostry był uzasadniony tyle tylko, że w świetle poglądów zarówno doktryny jak i judykatury wydatki związane z przybyciem na pogrzeb nie mieszczą się w zakresie odpowiedzialności podmiotu zobowiązanego do zwrotu kosztów pogrzebu. Granice obowiązku zwrotu kosztów pogrzebu wyznaczają bowiem zwyczaje przyjęte w danym środowisku. Te zwyczaje należy rozumieć jako zwykle ponoszone wśród określonego kręgu osób koszty związane z pochowaniem zmarłego. Kierować się należy kryteriami obiektywnymi, oczywiście odniesionymi do pewnego kręgu podmiotów i nie można utożsamiać określenia „zwyczaje przyjęte w danym środowisku" z kosztami poniesionymi przez konkretną osobę w konkretnym przypadku (por. wyrok SN z dnia 9 marca 2007 r., V CSK 459/06). Orzecznictwo Sądu Najwyższego dostarcza wielu przykładów wydatków związanych z pogrzebem bezpośrednio (jak przewóz zwłok, nabycie trumny, zakup miejsca na cmentarzu i in.), jak również zwrot wydatków, odpowiadających zwyczajom danego środowiska. Do tych wydatków zalicza się też koszt postawienia nagrobka, wydatki na wieńce i kwiaty oraz wydatki na poczęstunek biorących udział w pogrzebie osób (wyrok SN z dnia 6 stycznia 1982 r., II CR 556/81; por. także wyrok SN z dnia 22 stycznia 1981 r., II CR 600/80 ). Do kosztów pogrzebu orzecznictwo zalicza ponadto umiarkowany wydatek poniesiony na zakup niezbędnej odzieży żałobnej, której noszenie zarówno w czasie pogrzebu, jak i przez dłuższy czas po zgonie osoby bliskiej jest zwyczajowo przyjęte w wielu środowiskach w naszym społeczeństwie (por. wyrok SN z dnia 7 marca 1969 r., II PR 641/68, OSNCP 1970, nr 2, poz. 33).
Dlatego uznać należało że koszty przelotu powódki na pogrzeb siostry nie podlegały zwrotowi. I nie ma znaczenia, że koszty te były znaczące, a powódka nie mogła ich zmniejszyć wybierając inny wariant podróży, była bowiem w sytuacji przymusowej. Chodzi tu jednak nie o wysokość tych kosztów lecz o zasadę. Przyjęcie bowiem, że osobie udział której w pogrzebie jest uzasadniony, na podstawieart. 446 § 1 k.c.należny jest w ramach zwrotu kosztów pogrzebu zwrot kosztów przejazdu na pogrzeb z każdego miejsca byłoby zbyt daleko idące. Tego z pewnością nie wyznaczają zwyczaje przyjęte w danym środowisku.
Z tych względów Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c., zmienił wyrok Sądu pierwszej instancji w zaskarżonej części i zasądził od pozwanego na rzecz powódkiG. P.wyłącznie nie kwestionowaną kwotę zadośćuczynienia wynoszącą 50 000 zł., z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 19 września 2017 r., oddalając w ten sposób jej powództwo w pozostałym zakresie tj. w zakresie kwoty 5727,24 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 czerwca 2018 r. oraz stosownie do wyniku procesu obniżając do 7 384 złotych należne powódce koszty procesu (art. 100 k.p.c.). O kosztach postępowania apelacyjnego, na które składają się opłata od apelacji i koszty zastępstwa procesowego poniesione przez pozwanego w tym postępowaniu, orzeczono na podstawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.w związku zart. 99 k.p.c.
SSA Tomasz Ślęzak SSA Ewa Jastrzębska SSO Jacek Włodarczyk