Sąd Rejonowy w Kwidzynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1229/19
Data wyroku: 2019-08-06 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Robert Węgrzyn
Słowa kluczowe: Pożyczka
Podstawa prawna: art. 58 kc, art. 385 kc, art. 720 kc, art. 481 kc
Teza: Poza odsetkowe koszty kredytu mieszczące się w limicie określonym w ustawie o kredycie konsumenckim mogą zostać uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 59 par. 2 kc), a także za niewiążące pożyczkodawcę jako sprzeczne z dobrymi obyczajami, rażąco naruszające jego interesy (art. 385 ze zn. 1 kc).

sygn. akt: I C 1229/19 upr.

WYROK ZAOCZNY
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
6 sierpnia 2019 r.
Sąd Rejonowy w Kwidzynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Robert Węgrzyn
Protokolant: sekretarz sądowy Joanna Doroś
po rozpoznaniu 6 sierpnia 2019 r. w Kwidzynie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...)z siedzibą weW.

przeciwkoM. C.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanegoM. C.na rzecz powoda(...)z siedzibą weW.5.053,02 zł (pięć tysięcy pięćdziesiąt trzy złote 02/100) z odsetkami ustawowymi od 4.800,72 zł (cztery tysiące osiemset złotych 72/100) od 16 listopada 2018 roku do dnia zapłaty;

2
w pozostąłym zakresie powództwo oddala;

3
zasądza od pozwanegoM. C.na rzecz powoda(...)z siedzibą weW.1.645 zł (tysiąc sześćset czterdzieści pięć złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

4
nadaje wyrokowi w punkcie 1. rygor natychmiastowej wykonalności.

SSR Robert Węgrzyn
sygn. akt I C 1229/19 upr.

UZASADNIENIE
Powód –(...)weW.wniósł o zasądzenie od pozwanegoM. C.12.053,02 zł wraz z ustawowymi odsetkami liczonymi od 11.800,72 zł od 16.11.2018r. do dnia zapłaty i zasądzenie kosztów procesu.
Uzasadniając swe roszczenie wskazał, że nabył wierzytelność przysługującą(...) sp. z o.o.weW.wobec pozwanego z tytułu umowy pożyczki.
(pozew k. 2-7 akt)
Pozwany nie stawił się na posiedzenie wyznaczone na rozprawę, nie żądał przeprowadzenia rozprawy w swej nieobecności, nie złożył wyjaśnień na piśmie ani też ustnie.
(protokół rozprawy, akta sprawy)
Zgodnie zart. 328 § 2 k.p.c.sąd nie ma obowiązku w uzasadnieniu przedstawiać żądań i stanowisk stron. Stąd też powyżej jedynie w zarysie określono te stanowiska i żądania.

Stan faktyczny sprawy i dowody, na podstawie których został ustalony.

Pozwany(...)i(...)sp. z o.o. weW.zwarli 16.10.2017r.umowę pożyczki nr (...), na mocy której pozwanemu pożyczono 7.000 zł. Strony umowy ustaliły, że:
- opłata operacyjna należna powodowi wyniesie 7.000 zł,
- odsetki umowne wynoszą 10% w stosunku rocznym,
- odsetki za opóźnienie będą równe odsetkom maksymalnym za opóźnienie,
- pożyczka zostanie zwrócona w 467 miesięcznych w ratach po 329,55 zł (46 rat) i 330,52 zł (47 rata) do 16-go każdego miesiąca poczynając od listopada 2017r.
(dowód: umowa k. 38-40 akt, harmonogram spłat k. 43 akt)
Pozwany nie regulował w terminie należności wynikających z ww. umowy.
Pożyczkodawca skutecznie wypowiedział pozwanemu ww. umowę.
Pozwany nie uregulował należności wynikającej z ww. umowy pożyczki w wysokości 12.053,02 zł.
(okoliczności przyjęte za prawdziwe – twierdzenie powoda)
Pozwany jako strona ww. umowy był „konsumentem”.
(fakt uznany za ustalony).
Powód(...)weW.nabył od ww. pożyczkodawcy wierzytelność wynikającą z ww. umowy pożyczki.
(okoliczności przyjęte za prawdziwe – twierdzenie powoda)

Podstawa prawna wyroku i ocena dowodów.

Zgodnie zart. 720 § 1 k.c.przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Przepis ten w sposób jasny, precyzyjny określa główne świadczenia stron tj. przeniesienie na własność określonej ilości pieniędzy i obowiązek ich zwrotu. Wszystkie inne obowiązki stron umowy pożyczki nie mogą zatem być uznane za główne świadczenie. Pogląd taki jest powszechny.
Pożyczkodawca zagwarantował sobie w umowie opłatę operacyjną w wysokości 7.000 zł (100% kwoty pożyczki do wypłaty). Ponadto zagwarantował sobie odsetki umowne w praktycznie maksymalnej wysokości, a także odsetki za opóźnienie w maksymalnej wysokości.
Zgodnie zart. 3531k.c.strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Stosownie z kolei doart. 58 § 2 k.c.nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Paragraf 3 wyżej powołanego artykułu stanowi, że jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy, co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Ponadto należy podkreślić, że w sprawie, w której wyłania się nieważność bezwzględna umowy lub poszczególnych jej elementów (art. 58 k.c.) sąd kwestię tę bierze z urzędu pod rozwagę, jako przesłankę swego rozstrzygnięcia. Wyżej wymienioną opłatę operacyjną sąd uznał za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego. Wynosiła onaaż 100%kwoty wypłaconej w ramach ww. umowy. Okoliczność ta, zdaniem sądu, uzasadnia stanowisko przedstawione w niniejszym akapicie.
Uznając powyższe ustalenia za błędne należy mieć na uwadze, że zgodnie zart. 221k.c.za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Stosownie doart. 231 k.p.c.Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne). Mając na uwadze okoliczności sprawy, na podstawieart. 231 k.p.c., sąd przyjął, że pozwany w umowie zawartej z pożyczkodawcą miała status konsumenta.
Zgodnieart. 3851§ 1 k.c.:
§ 1postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
§ 3Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
§ 4Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Pojęcie „główne świadczenia stron”, w rozumieniu instytucji uregulowanej w powołanym przepisie należy interpretować wąsko, w nawiązaniu do pojęcia elementów umowy przedmiotowo istotnych (essentialia negotii). Przepisart. 3851§ 1k.c., obok postanowień uzgodnionych indywidualnie z konsumentem, nie dopuszcza możliwości uznania za klauzulę niedozwoloną postanowień określających jednoznacznie główne świadczenia stron. Należy podzielić pogląd, że w umowach nazwanych ichessentialia negotiiokreślają niewątpliwie główne świadczenia stron. Brak możliwości uznania ich za postanowienia niedozwolone jest oczywisty także z tego względu, że bardzo trudno sobie wyobrazić, aby nie były one przedmiotem indywidualnych uzgodnień. Określają one bowiem to, co dla stron stosunku najistotniejsze w tym zapłatę określonej sumy pieniężnej tytułem ceny lub wynagrodzenia, o przeniesienie własności lub oddanie do używania oznaczonej rzeczy, czy o wykonanie określonej usługi. Postanowienia oznaczające przedmiot tych świadczeń określają główne świadczenia stron. Poza nimi pozostają klauzule określające na przykład koszty transportu, miejsce i czas wykonania świadczenia, zasady odpowiedzialności czy zakres obowiązku naprawienia szkody (podobnie A.Olejniczak w Komentarzu doKCart. 3851, w programie LEX). Zatem opłata administracyjna nie stanowiła, zdaniem sądu, „głównego świadczenia stron”  ww. umowy. Powód nie wykazał ani nawet nie podnosił aby ww. była uzgodniona indywidualnie. W takiej sytuacji sąd uznał, że postanowienia umowy w części dotyczącej opłaty operacyjnej (z uwagi na jej wysokość) nie wiążą pozwanego ponieważ „kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy”.
Dodać należy, że niezależnie od tej opłaty pożyczkodawca zagwarantował sobie bowiem wysokie (maksymalne) odsetki umowne i odsetki umowne za opóźnienie. Okoliczności te dodatkowo uzasadniają stanowiska przedstawione w dwóch powyższych akapitach.
Umowa łącząca strony miała charakter umowy konsumenckiej, co oznacza, że na gruncie niniejszej sprawy zastosowanie miały przepisyustawy o kredycie konsumenckim z 12.05.2011 r.(Dz.U. nr 126, poz. 715 ze zm.).
Zgodnie z art. 36a ust. 1 tej ustawy maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu oblicza się według wzoru: 𝑀𝑃𝐾𝐾 ≤ (𝐾 × 25%) + (𝐾 × 𝑛/𝑅 × 30%), w którym poszczególne symbole oznaczają: 𝑀𝑃𝐾𝐾 – maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, 𝐾 – całkowitą kwotę kredytu, 𝑛 – okres spłaty wyrażony w dniach, 𝑅 – liczbę dni w roku.
Określone w umowie pozaodsetkowe koszty kredytu nie przekraczały obliczonej w ww. sposób maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu. Okoliczność ta nie wyłącza możliwości uznania powyższego postanowienia umownego za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z uwagi na ww. okoliczności (art. 58 § 2 k.c.). Postanowienie to może też być uznane za kształtujące obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające jego interesy (art. 3851§ 1 k.c.).
Sąd Orzekający dokonał oceny umowy zawartej przez strony na podstawie ww. bezwzględnie obowiązujących przepisów (art. 58 k.c.i  3851k.c.).
Od dochodzonej kwoty odjęto ww. opłatę operacyjną i tak uzyskaną kwotę zasądzono od pozwanego na rzecz powoda, zgodnie zart. 720 § 1 k.c.W pozostałej części powództwo zostało oddalone.
O odsetkach orzeczono zgodnie zart. 481 § 1 k.c.
Powód wygrał spór w około 42%. Skutkowało to zasądzeniem na jego rzecz 42% kosztów (opłata od pozwu 300 zł + opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł + wynagrodzenie pełnomocnika 3.600 zł =3.917zł x 42%). O kosztach orzeczono zgodnie zart. 100 k.p.c.
Wobec zaistnienia przesłanek zart. 339 k.p.c., wyrok zapadł w formie wyroku zaocznego. Sąd uznał za prawdziwe twierdzenia powoda o okolicznościach faktycznych przytoczonych w pozwie, które nie budziły uzasadnionych wątpliwości i nie zostały przytoczone w celu obejścia prawa (poza okolicznościami związanymi z ww. opłatą operacyjną).
O rygorze natychmiastowej wykonalności orzeczono zgodnie zart. 333 § 1 pkt 3 k.p.c.