Sąd Apelacyjnywe Wrocławiu
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 7/19
Data wyroku: 2019-03-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Barbara Ciuraszkiewicz, Barbara Staśkiewicz, Ireneusz Lejczak
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art.136a ust.2 w zw. z art.136 ust.1 ustawy z  17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt III A Ua 7/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 marca 2019 r.
Sąd Apelacyjny we Wrocławiu III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSA Ireneusz Lejczak (spr.)
Sędziowie: SSA Barbara Ciuraszkiewicz
SSA Barbara Staśkiewicz
Protokolant: Magdalena Krucka
po rozpoznaniu w dniu 20 marca 2019 r. we Wrocławiu
na rozprawie
sprawyJ. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.
o wypłatę świadczenia
na skutek apelacjiJ. G.
od wyroku Sądu Okręgowego we Wrocławiu Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
z dnia 30 października 2018 r. sygn. akt VIII U 3597/18
zmienia zaskarżony wyrok i poprzedzającą go decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.z dnia 26 czerwca 2018 r. w ten sposób, że zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.do zapłatyJ. G.emerytury należnejA. G.za listopad 2016 r.

UZASADNIENIE
Wydaną na podstawie art. 136 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS decyzją z 26.06.2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział weW.odmówiłJ. G.prawa do niezrealizowanego świadczenia po zmarłej żonieA.za listopad 2016 r. wskazując, że roszczenie to wygasło wobec złożenia wniosku o jego wypłatę po upływie 12 miesięcy od śmierci żony.
Wyrokiem z 30.10.2018 r. Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił odwołanieJ. G.od tej decyzji. Orzeczenie to poprzedził Sąd następującymi ustaleniami:
Żona wnioskodawcyA. G.pobierała świadczenie emerytalne, które przynosił listonosz. EmeryturęA. G.za październik 2016 r. odebrał w dniu 25.10. 2016 r od listonosza wnioskodawca, ponieważA. G.znajdowała się w szpitalu.A. G.zmarła 6.11.2016 r. i organ rentowy nie wypłacił jej emerytury za listopad 2016 r. Z wnioskiem o wypłatę tego świadczenia wystąpił wnioskodawca 20.06.2018 r. Przy tych ustaleniach uznał Sąd odwołanie za niezasadne. Wskazał Sąd, że wnioskodawca - jako mąż zmarłej emerytki - miał prawo do świadczenia należnego do dnia jej śmierci, o czym stanowi art. 136 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS. Nie mniej jednak, zgodnie z § 3 art. 138 tej ustawy, roszczenie do wypłaty niezrealizowanego świadczenia wygasa z upływem 12 miesięcy od dnia śmierci osoby, której świadczenie przysługiwało, chyba że przed upływem tego okresu zostanie zgłoszony wniosek o dalsze prowadzenie postępowania. Dodatkowo wskazał Sąd, że ustawodawca nie przewidział żadnych okoliczności usprawiedliwiających złożenie wniosku po terminie. Z uwagi na powyższe i bezsporną okoliczność, że wniosek o wypłatę świadczenia należnego żonie złożył wnioskodawca po upływie 12 miesięcy od śmierci żony Sąd Okręgowy odwołanie od zaskarżonej decyzji oddalił.
Wyrok ten zaskarżył wnioskodawca apelacją w całości i wniósł o zmianę orzeczenia i uwzględnienie jego odwołania.
W uzasadnieniu apelacji podniósł skarżący, m.in. to że o terminie 12 miesięcznym na dochodzenie spornego świadczenia nie wiedział. Zwrócił ponadto uwagę na fakt, że organ rentowy nie zawiadomił go o zalegającej emeryturze jego żony, pomimo że organ wiedział o tym, iż wnioskodawca jako mąż podejmował od listonosza emeryturę żony.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Podstawę prawną zaskarżonej decyzji, jak i wyroku Sądu Okręgowego, stanowił przepis § 3 art. 136 w zw. z§ 1 art. 136 ustawy z 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(j.t. Dz.U. z 2018 r., poz. 1270 - zwana dalej ustawą). W orzecznictwie sądów powszechnych występuje rozbieżność stanowisk co do tego czy wymienione przepisy regulują wyłącznie sytuację dotyczące osoby dopiero ubiegającej się o emeryturę lub rentę, która zmarła w trakcie procedury przyznawania jej tego prawa (tak Sąd Apelacyjny w Szczecinie z 12.07.2017 r., III A Ua 726/16), czy też dotyczą również przypadków osób posiadających już prawo do tych świadczeń (wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z 1.12.2016 r., III A Ua 546/16). W ocenie Sądu II instancji rozpatrującej niniejszy spór przepisy art. 136 § 1 i 3 ustawy wprost stosuje się wobec osób ubiegających się o świadczenie oraz jedynie wobec tych emerytów i rencistów, którzy zmarli w trakcie procedury dotyczącej ubiegania się o zwiększenie świadczenia (przeliczenie) lub o podjęcie wypłaty wstrzymanego lub zawieszonego świadczenia. Przypadek natomiast taki jaki wystąpił w niniejszej sprawie, to jest roszczenie o niewypłacone zmarłej emerytce świadczenie za miesiąc, w którym nastąpił zgon nie mógł być rozpatrywany wyłącznie z zastosowaniem przepisu art. 136 § 1 i 3 ustawy. W przeciwieństwie bowiem do opisanego w art. 136 § 1 ustawy roszczenia będącego w toku procedowania, i z tej racji wymagającego wstąpienia do postępowania osób wymienionych w § 2 art. 136 ustawy, emerytura i renta za miesiąc, w którym nastąpił zgon uprawnionego jest świadczeniem pewnym i niczym nie różni się jej charakter prawny od emerytury i renty wypłacanej emerytowi i renciście za ich życia. Przypomnieć bowiem należy, że w myśl art. 101 pkt 2 ustawy prawo do świadczeń ustaje dopiero wraz ze śmiercią osoby uprawnionej. W rozpatrywanej sprawie oznaczało to, że zmarła w dniu 6.11.2016 r.A. G.nabyła prawo do emerytury za listopad 2018 r., której organ rentowy jej nie wypłacił. Z przepisem tym koresponduje przepis art. 136 ust. 2a ustawy, który stanowi, iż w razie śmierci emeryta lub rencisty wstrzymanie wypłaty świadczenia następuje od miesiąca przypadającego po miesiącu, w którym zmarł emeryt lub rencista. Z obu powyższych przepisów jednoznacznie wynikało, że emeryturaA. G.za listopad 2016 r. była świadczeniem jej należnym, które organ rentowy winien wypłacić osobie uprawnionej w dniu wymagalności (25.11.2016 r.). Natomiast śmierć emerytki uzasadniałaby wstrzymanie świadczenia dopiera od następnego miesiąca, tj. od grudnia 2016 r. W sprawie nie ujawniono decyzji organu z listopada 2016 r. o wstrzymaniu wypłaty świadczenia w związku z brakiem możliwości jego doręczenia (art. 134 ust. 1 pkt 4 ustawy). Decyzja taka zresztą nie byłaby uzasadniona w sytuacji, gdy przed śmierciąA. G.organ skutecznie wypłacał należne jej świadczenie doręczając je wnioskodawcy. Wobec tego, że podstawą zasadnych roszczeń wnioskodawcy nie był przepis art. 136 § 1 ustawy, wobec tego jego roszczenie nie wygasło wraz z upływem terminu określonego w § 3 art. 136. Przepis art. 136 ust. 1 ustawy ma jednak znaczenie w zakresie ustalenia kręgu osób uprawnionych do niewypłaconych przez organ należnych emerytur i rent, albowiem świadczenia z ubezpieczeń społecznych nie wynikają ze stosunków o charakterze cywilnoprawnym, wobec czego nie podlegają dziedziczeniu na podstawieart. 922 § 1 Kodeksu cywilnego. Wnioskodawca, jako mąż zmarłej emerytki uprawnionej do emerytury za listopad 2016 r., nabył prawo do tego świadczenia na podstawieart. 136a ust. 2w zw. z art. 136 ust. 1 ustawy.
Mając powyższe na względzie należało, na podstawieart. 386 § 1 kpc, zmienić zaskarżony wyrok i orzec jak w sentencji wyroku Sądu Apelacyjnego.

SSA Barbara Ciuraszkiewicz SSA Ireneusz Lejczak SSA Barbara Staśkiewicz