Sąd Okręgowy w Gliwicach
IX Zamiejscowy Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX U 602/19
Data wyroku: 2019-12-10 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Iwona Nowak
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: ART.25 UST.1B ustawy z dnia 17.12.,1998r. o emeryturach i rentach z FUS ( Dz.U. z 2018r.,poz.1270 j.t.ze zm.) w zw. z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z 06.03.2019r. ( Dz.U.z 2019 , poz.539 )

Sygn. akt IX U 602/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 10 grudnia 2019 r.
Sąd Okręgowy___________________w Gliwicach Wydział IX

    Sąd Pracy i Ubezpieczeń SpołecznychOśrodek Zamiejscowy w Rybniku

w składzie:

Przewodniczący:

Sędzia Sądu Okręgowego Iwona Nowak

Protokolant:

St. sekretarz sądowy Wioleta Potrząsaj

po rozpoznaniu w dniu 10 grudnia 2019 r. w Rybniku
sprawy z odwołaniaI. S.(S.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
przy udziale ./.
o wysokość emerytury
na skutek odwołaniaI. S.(S.)
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.
z dnia 18 kwietnia 2019 r. Znak(...)
oddala odwołanie
Sędzia
Sygn. akt IX U 602/19

UZASADNIENIE
Decyzją z 18 kwietnia 2019r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.odmówił ubezpieczonejI. S.(S.) uchylenia decyzji z 25.03.2013r. i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa, gdyż zgodnie zart. 146 §1 kpauchylenie decyzji nie może nastąpić po upływie pięciu lat od dnia doręczenia decyzji.
Ubezpieczona odwołała się od tej decyzji wskazując, że jest dla niej krzywdząca.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zajęte w zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Ubezpieczona,urodzona (...), od(...). jest uprawniona do emerytury przyznanej jej na podstawieart. 46 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Decyzją z 25.03.2013r. organ rentowy przyznał jej prawo do emerytury od(...). i obliczył jej wysokość potrącając sumę kwot pobranych emerytury w wysokości.
Zakład zawiesił wypłatę tego świadczenia jako mniej korzystnego niż dotychczas wypłacana emerytura wcześniejsza o symbolu E-(...).
(...). ubezpieczona złożyła skargę o wznowienie postępowania na podstawieart. 145akpai obliczenie emerytury bez zastosowania przepisuart. 25 ust. 1bustawyo emeryturach i rentach z FUS w związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnegoz 6.03.2019r.
Postanowieniem z 23.04.2019r. organ rentowy wznowił postępowanie zakończone decyzją z 25.03.2013r. (akta rentowe).
Emerytura ubezpieczonej z powszechnego wieku emerytalnego obliczona bez potrącenia sumy kwot pobranych emerytury od 17.02.2013r. wynosi 2.604,64 zł, a obecnie wynosiłaby 3.149,89zł, natomiast wysokość aktualnie pobieranej emerytury E to 3.206,45zł (wyliczenie ZUS, k. 15 akt sprawy).
Mając powyższe na uwadze, Sąd zważył, co następuje:
Zdaniem Sądu organ rentowy rozpoznając wniosek o wznowienie postępowaniaw związku z orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 06.03.2019r. P 20/16 stwierdzającym niezgodność zart.2 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiejart. 25.ust. 1b ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2018r. poz. 1270 oraz z 2019 poz. 39) w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017r. w zakresie w jakim dotyczy urodzonych w 1953r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, błędnie zastosował przepisykodeksu postępowania administracyjnego. Wyrok ten bowiem dotyczy ustalania wysokości emerytury.
Zgodnie zart. 83a ust 4 ustawy z dnia 13.10.1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. 2019r. poz. 300) w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytury i rent i ich wysokości nie stosuje się przepisówKodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie natomiast z artykułem 124 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych (Dz. U. z 2018r. poz. 1270 ) w postępowaniuw sprawach o świadczenie określone w ustawie stosuje się przepisyKodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.
W sprawach o prawo do świadczeń emerytalno-rentowych i ich wysokość zakończonych prawomocną decyzją uchylenie lub zmiana decyzji następuje na podst.art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zatem w sprawach o prawo i wysokość emerytur i rent przewidziano odrębne zasadyi tryb postępowania w przypadku uchylenia decyzji, odmienne od zasad wznowienia postępowania uregulowanych wKodeksie postępowania cywilnegoi wKodeksie postępowania administracyjnego.
W ustawie o emeryturach i rentach z FUS nie unormowano przesłanek wznowienia postępowania zakończonego decyzją prawomocną wydaną na podstawie przepisu sprzecznego zKonstytucjąw szczególności orzeczenie Trybunału nie jest wymienione w art.114 ust 1 w/w ustawy jako okoliczność istniejąca przed wydaniem decyzji.
W judykaturze w związku z tym przeważał dotychczasowy pogląd, że nie ma przeszkód, aby wznowić postępowanie w oparciu oart. 145a § 1 kpa.
W ocenie Sądu mając na uwadze socjalne przeznaczenie emerytur i rent uzasadnione jest przyznanie ubezpieczonej stosunkowo szerokich uprawnień w celu kwestionowania błędnie ukształtowanego prawa do świadczenia lub jego wysokości i ponownego ubiegania się o wydanie decyzji wydanych z naruszeniem prawa.
PrzepisyKodeksu postępowania administracyjnegoregulujące kwestie wznowienia postępowania nie dają stronom takich uprawnień w sytuacji, gdy orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego zapada po upływie 5 lat od doręczenia decyzji, która została wydana w oparciu o akt prawny uznany za sprzeczny zKonstytucją.
Instytucja wznowienia postępowania administracyjnego odnosi się do decyzji ostatecznych, a w art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS mówi się o decyzjach prawomocnych.
Przewidziane wart. 151 § 2 kpastwierdzenie wydania zaskarżonej decyzjiz naruszeniem prawa ma na celu umożliwienie adresatowi takiej decyzji wystąpienieo odszkodowanie, co w przypadku obniżenia wysokości emerytury wskutek zastosowania przepisu niezgodnego zKonstytucjąnie jest możliwe i nie pozwala na ukształtowanie wysokości świadczenia zgodnie z prawem.
Tutejszy Sąd stoi na stanowisku, że w niniejszej sprawieart. 190 ust. 4 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiejstanowi wystarczającą i samodzielną podstawę wznowienia postępowania i uchylenia zaskarżonej decyzji. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z 25.04.2017r. II UZ 9/17 stwierdził, że wzruszalność aktów stosowania prawa jest dopuszczalna już na podstawieKonstytucjiart. 190 ust. 4 askonkretyzowana w proceduralnych przepisach rangi ustawowej.
Także Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 06.03.2019r. wskazał, że przepisyart. 4011 kpci 145akpanie uwzględniają specyficznej sytuacji związanejz obowiązkiem sanacji konstytucyjności w sprawach dotyczących emerytur kobiet, które przed dniem 01.01.2013r. nabyły prawo do emerytury na podst. art. 46 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, co w jego ocenie wymaga wprowadzenia regulacji w celu zagwarantowania jednolitych zasad zwrotu świadczeń należnych uprawnionym.
Podkreślił jednak, że brak takiej regulacji nie zamyka drogi do wznowienia postępowania.
Sądowi jest znany senacki projekt ustawy o zmianie ustawy o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, wniesiony do Sejmu 15.07.2019r. ale do dzisiaj ta ustawa nie została uchwalona i nie znajduje się w porządku obrad Sejmu zaplanowanychw tej kadencji.
Dlatego też Sąd Okręgowy uznał, że stosownie doart. 190 ust. 4 Konstytucjinależało wznowić postępowanie według przepisów przewidujących uchylenie lub zmianę prawomocnych decyzji dotyczących prawa do emerytur i rent i ich wysokości, czyli w trybie określonym dla tego postępowania przewidzianym w art. 114 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Przepis ten, w odróżnieniu odartykułu 407 § 2 kpci 145a§ 2 kpa, nie wskazuje terminu w jakim ubezpieczony może złożyć wniosek o uchylenie decyzji. W przepisie 114 ust. 1e ww ustawy odmiennie uregulowano okresy, po upływie których nie może nastąpić uchylenie lub zmiana decyzji.
Natomiast w przepisie art. 114 ust. 1f wskazano, że przepisu ust 1e nie stosuje się, jeżeli w wyniku uchylenia lub zmiany decyzji z przyczyn określonych w ust. 1 osoba zainteresowana nabędzie prawo do świadczenia lub świadczenie w wyższej wysokości.
W ocenie Sądu te same zasady należy zastosować przez analogię, jeżeli uchylenie lub zmiana decyzji następuje na podstawieart. 190 ust. 4 Konstytucjii osoba zainteresowana nabędzie wyższą emeryturę lub rentę.
Zważywszy, że stwierdzenie niezgodności zKonstytucjąprzepisu prawa działaz mocą wsteczną, to ta podstawa wznowienia postępowania najbardziej jest zbliżona do podstawy wznowienia wymienionej wart. 114 ust. 1 pkt 1„ujawnienia nowych okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji mających wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość”.
Jednakże odwołanie ubezpieczonej nie zasługuje na uwzględnienie, gdyż ostatecznie emerytura przyznana po osiągnięciu wieku emerytalnego decyzją z 25.03.2013r. nie jest wyższa niż emerytura wcześniejsza pobierana od 01.12.2008r.
Z tych też względów Sąd w myślart. 47714§1 kpcoddalił odwołanie nie znajdując podstaw do jego uwzględnienia.
Sędzia Sądu Okręgowego Iwona Nowak