Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 326/19
Data wyroku: 2019-06-24 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt III Ca 326/19

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 8 listopada 2018 roku, wydanymw sprawie z wniosku Skarbu Państwa – Starosty(...)z udziałem GminyO.,I. Ż.,M. B.,M. Ż. (1),M. K.iA. O.o stwierdzenie zasiedzenia, Sąd Rejonowy w Zgierzu:

1
stwierdził, że Skarb Państwa nabył przez zasiedzenie z mocy samego prawa z dniem 14 lutego 1985 roku prawo własności:

a
nieruchomości stanowiącejdziałkę ewidencyjną oznaczoną numerem (...)położoną wS.L., gminieO., powiecie(...), województwie(...)o powierzchni 0,0258 ha, dla której Sąd Rejonowy w Zgierzu, V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą numer (...),

b
nieruchomości stanowiącejdziałkę ewidencyjną oznaczoną numerem (...)położoną wS.L., gminieO., powiecie(...), województwie(...)o powierzchni 0,4789 ha, dla której nie jest urządzona księga wieczysta ani zbiór dokumentów,

c
nieruchomości stanowiącejdziałkę ewidencyjną oznaczoną numerem (...)położoną wS.L., gminieO., powiecie(...), województwie(...)o powierzchni 0,0627 ha, dla której nie jest urządzona księga wieczysta ani zbiór dokumentów,

d
nieruchomości stanowiącejdziałkę ewidencyjną oznaczoną numerem (...)położoną wS.L., gminieO., powiecie(...), województwie(...)o powierzchni 0,5037 ha, dla której nie jest urządzona księga wieczysta ani zbiór dokumentów,

stanowiących częśćulicy (...)IIIS.;

2
ustalił, iż uczestnicy we własnym zakresie ponoszą koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.

Orzeczenie to zapadło w następującym stanie faktycznym:
Przedmiotem niniejszego postępowania sądziałki ewidencyjne oznaczone numerami (...), położone w miejscowościS., gminieO., powiecie(...), województwie(...).Działka oznaczona numerem (...)jest częścią nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy w Zgierzu, V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą numer (...). W dziale II tejże księgi wieczystej ujawnieni sąI. Ż.,M. Ż. (2),M. Ż. (1),M. K.iA. O.. Dla pozostałych działek objętych wnioskiem nie ma urządzonych ksiąg wieczystych ani zbiorów dokumentów. W wypisachz rejestru gruntów przedmiotowe działki oznaczone są symbolem „dr” i stanowią częśćulicy (...)IIIS.. W rejestrze gruntów jako władający działkamio numerach(...),(...)i(...)ujawniona jest GminaO., a jako właściciel – Skarb Państwa.
25 września 1953 rokuA. N. (1)nabył odL.iI.małżonkówŁ.parcelę leśną oznaczoną na planie numerem 748 o powierzchni 1.832 m2.
A. N. (1)zmarł w dniu 26 września 1966 roku, zaś spadek po nim nabyła żonaA. N. (2)oraz córkiW. K.iC. Ż.– po 1/3 części spadku każda z nich.A. N. (2)zmarła w dniu 2 marca 1978 roku, zaś spadek po niej nabyły córkiW. K.iC. Ż.– po 1/2 części.C. Ż.zmarła w dniu 15 kwietnia 1998 roku. Spadek po niej nabyli mążJ. Ż., córkaM. B.oraz synA. Ż.. Z kolei spadek poA. Ż.nabyli żonaE. Ż., synM. Ż. (1)i córkaI. Ż., a poJ. M.Ż.-B.,I. Ż.orazM. Ż. (1). W dniu 2 kwietnia 2009 rokuE. Ż.należący do niej udział wynoszący 1/18 częściw nieruchomości położonej wS.L.przyulicy (...)III(...)darowała synowiM.. Spadek poW. K.zmarłej w dniu 16 września 2013 roku nabyli mążE. K., córkaA. O.i synM. K., zaś spadek poE. A.O.iM. K..
Rejestr gruntów dla miejscowościS.powstawał w okresie od31 grudnia 1964 roku do dnia 13 lutego 1965 roku. Już wówczas istniałaulica (...)IIIS., która składała się z dwóchdziałek o numerach (...), oznaczonych jako drogi. Jako podmiot nimi władający ujawnione było Prezydium Powiatowej Rady Narodowej – Powiatowy Zarząd Dróg(...)wŁ..W roku 1988 dokonano modernizacji ewidencji gruntów i wtedy nastąpiła zmiana numerów działek – na numer(...)i(...).
Podczas modernizacji ewidencji gruntów sporządzono protokół ustaleniai ogłoszenia stanu władania działek i wówczas toC. Ż.przyjęła bez zastrzeżeń okazaną jej powierzchniędziałki numer (...)wynoszącą 0,1575 ha.
Ulica (...)IIIS.wS.L.powstała w wyniku parcelacji gruntu, a działki objęte wnioskiem przez cały czas były wykorzystywane jako droga. Jest to znaczący ciąg komunikacyjny. Droga biegnie odulicy (...)doulicy (...), jej granice nie zmieniały się od momentu powstania, kiedyś była to główna droga prowadząca do przystanku tramwajowego.
W ulicy jest infrastruktura. Elektryfikacja nastąpiła w latach 1960 - 1970, zaś wodociąg powstał w latach 80-tych.
Utrzymaniem dróg wS.L., w tymulicy (...)IIIS.zajmował się początkowo Zarząd Dróg(...)w imieniu Skarbu Państwa,a następnie Urząd Gminy wO.w imieniu Skarbu Państwa. Obecnie czyni to GminaO.już we własnym imieniu poprzez pracowników.S.to duży kompleks, ale na 118 ulic jedynie kilka głównych ulic jest wyasfaltowanych, co wynika z decyzji mieszkańców, gdyżS.to miejscowość rekreacyjna. Do Urzędu Gminy nigdy nie wpłynął wnioseko wyasfaltowanieulica (...)IIIS., więc jest ona drogą gruntową, zaś prace Gminy koncentrują się na bieżącym utrzymaniu jej przejezdności. Miejscowo jest tam dowożony żwir. Nadto kierowana jest tam równiarka w celu wyrównania nawierzchni drogi, a zimą – pług, piaskarka lub pługo-piaskarka Potrzebę odśnieżenia i wyrównania nawierzchni mieszkańcy zgłaszająw Urzędzie Gminy. Do chwili obecnej utrzymaniem drogi zajmuje się GminaO..
Działka ewidencyjna oznaczona numerem (...)położona wS.L.przyulicy (...)III(...)jest działką leśną, nieogrodzoną, niezabudowaną.I. Ż.,M. Ż. (2),M. Ż. (1),M. K.iA. O.czasami przyjeżdżają na swą działkę. Z części drogi przyległej do nieruchomości uczestników korzystają wszyscy mieszkańcyS.L.w sposób niezakłócony, traktując ją jako częśćulicy (...)IIIS.. Następcy prawniA. N. (1)nie wiedzieli skąd wynika różnica w powierzchni działki zakupionej przez poprzednika ujawnionej w księdze wieczystej a tej ujawnionej w ewidencji gruntów. Z tego też względu zlecili geodecie sporządzenie mapy, która miała wyjaśnić te wątpliwości. W 2004 roku mapę taką sporządziliA. W.iE. O.– wówczas to okazało się, żeksięgą wieczystą numer (...)objęta jest nie tylkodziałka numer (...), ale także część drogi oznaczona jakodziałka (...).
Dnia 12 kwietnia 2005 rokuM. Ż. (1),I. Ż.iE. Ż.wnieśli do Sądu Rejonowego w Zgierzu, Wydziału Ksiąg Wieczystych o sprostowanie działki objętejksięgą wieczystą numer (...), położonejwS.L., której powierzchnia „po odcięciu części pod drogę” wynosi 0,1575 ha. Nadto wnioskodawcy oświadczyli, że nie dysponują dokumentów, na podstawie których to nastąpiło wywłaszczenie części działki.
W takich okolicznościach faktycznych Sąd Rejonowy uznał, że wniosek zasługiwał na uwzględnienie, gdyż zostały spełnione przesłanki zart. 172 k.c.Działki będące przedmiotem zasiedzenia, jako droga publiczna – znajdowały się w samoistnym posiadaniu Skarbu Państwa. Już podczas zakładania rejestru gruntów dla miejscowościS.działki oznaczone były symbolem „dr”i jak wynika ze złożonych do akt sprawy kopii map – stanowiłyulicę (...)IIIS.. Wnioskodawca dbał o utrzymanie nawierzchni drogi poprzez jej wyrównywanie, profilowanie, odśnieżanie w okresie zimowym. Skarb Państwa doprowadził do drogi oświetlenie, a zatem niewątpliwie wykonywał względem nieruchomości wszelkie uprawnienia właścicielskie. Stan ten dotyczył takżedziałki ewidencyjnej oznaczonej numerem (...), która okazała się częścią nieruchomości nabytej przezA. N. (1)dopiero w chwili sporządzenia przez geodetę mapy celem sprostowania księgi wieczystej,a zatem w 2004 roku. Wcześniej następcy prawni nie mogli nawet rościć sobie praw do działki drogowej, bo zlecili geodecie wyjaśnienie rozbieżności między powierzchnią nieruchomości ujawnioną w ewidencji gruntów oraz powierzchnią ujawnioną w księdze wieczystej. Władztwo Skarbu Państwa trwało co najmniej od 1965 roku, gdyż, że w dacie ukończenia spisu rejestru gruntów, tj. w dniu13 lutego 1965 roku stan ten został potwierdzony. W konsekwencji z upływem20 lat, to jest 14 lutego 1985 roku, upłynął okres konieczny do stwierdzenia zasiedzenia.
Apelację od powyższego postanowienia złożyła uczestniczkaI. Ż., która zaskarżyła to orzeczenie w części dotyczącejdziałki nr (...). Uczestniczka zarzuciła naruszenieart. 172 § 2 k.c.w pierwotnym brzmieniuw zw. zart. 336 k.c.przez uznanie, że wnioskodawca był posiadaczem samoistnym spornej działki orazart. 233 § 1 k.p.c.przez błędne, sprzecznez dowodami przyjęcie, że właściciele chcieli wyzbyć się nieruchomości. Na tych podstawach skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego postanowienia przez oddalenie wniosku w zakresiedziałki nr (...)wraz z zasądzeniem na jej rzecz kosztów postępowania za obie instancje. Ponadto skarżąca wniosłao dopuszczenie dowodu z decyzji ustalających wymiar podatku od nieruchomości i podatku leśnego na okoliczność faktycznego władztwa nad nieruchomością i woli jej posiadania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
apelacja jest oczywiście bezzasadna.
Sąd odwoławczy przyjmuje za własny stan faktyczny, który został ustalony w I instancji. W apelacji podważa się sposób oceny materiału dowodowego sprawy z zakwestionowaniem ustaleń faktycznych, ale z odwołaniem się do okoliczności, która ustalona nie została. Nie ma bowiem ustalenia, że właściciele chcieli wyzbyć się spornej działki. Sąd Rejonowy ustalił tylko, że w 2005 roku podjęto działania zmierzające do ustalenia granic własności nieruchomości. Tego ustalenia w apelacji nie zakwestionowano. Skarżąca nie podważa także żadnego z ustaleń, które dotyczą władztwa Skarbu Państwa wykonywanego w stosunku do przedmiotu zasiedzenia.
W świetle powyższego, wbrew zarzutowi apelacji, nie ma wątpliwości, że ocena materiału dowodowego, którą przeprowadził Sąd I instancji spełnia wymogiart. 233 § 1 k.p.c.Dotyczy ona wszystkich zgromadzonych dowodów, wnioski wyciągnięte w ramach tej oceny są logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia dowodowego. Sąd Rejonowy słusznie podkreślił, żeE. Ż.iI. Ż.nie zamieszkują na stałe wS.L.i bywają na swej działce sporadycznie. Nie mają bieżącej wiedzy odnośnie prac wykonywanych na działce przez pracowników GminyO.lub na jej zlecenie, a wcześniej przez Skarb Państwa. Świadkowie będący mieszkańcamiS.L.potwierdzili zgodnie, że od dziesięcioleciulica (...)IIIS.była przejezdna i umożliwiała dojazd osobom przy niej mieszkającym. Droga stanowi trwały i widoczny ciąg komunikacyjny. Uzupełniająco Sąd Rejonowy podniósł w pierwszej połowie lat dwutysięcznychE. Ż.orazI. Ż.chciały sprostować w księdze wieczystej powierzchniędziałki oznaczonej numerem (...)ze wskazaniem, że działka pod drogę została wywłaszczona. Nie ma żadnych dowodówa okoliczność, że spadkobiercyA. N. (1)faktycznie władali równieżdziałką oznaczoną numerem (...), przylegającą bezpośrednio dodziałki numer (...), stanowiącą częśćulicy (...)IIIS.wS.L.. Osoby te dowiedziały się o tym, że działka drogowa stanowi część nieruchomości nabytej przezA. N. (1)dopiero w 2004 roku. Nie przekreśla władztwa Skarbu Państwa okoliczność, że po roku 2005 osoby figurujące w urządzeniach ewidencyjnych jako właściciele nieruchomości opłacały podatki. Nabycie własności nieruchomości przez zasiedzenie nastąpiło ze skutkiem na rok 1985. Wszystko co zdarzyło się później nie niweczy skutków zasiedzenia. Od roku 1985 aż do orzeczenia, które zapadło w niniejszej sprawie, stan prawny spornej działki nie był uregulowany, co skutkowało między innymi wystawianiem błędnych decyzji podatkowych.
Nie doszło również do zarzucanego naruszeniaart. 172 § 2 k.c.Sąd Rejonowy bardzo szczegółowo omówił przesłanki zasiedzenia oraz uzasadnił przyjęte granice przestrzenne i czasowe posiadania samoistnego. Nie ma potrzeby powtarzania tych słusznych wywodów, które Sąd odwoławczy w pełni podziela. W kontekście zarzutu apelacji trzeba tylko uwypuklić okoliczność, że zasiedzenie jest sposobem nabycia własności rzeczy przez długotrwały upływ czasu związany z wykonywaniem uprawnień właścicielskich przez osobę niebędącą właścicielem (posiadacza samoistnego). Zasiedzenie służy zniesieniu rozbieżności między rzeczywistym a prawnym stanem prawno-rzeczowym. To posiadacz samoistny włada rzeczą jak właściciel (art. 336 k.c.), choć prawo własności należy do kogo innego. Właściciel nie musi robić nic. Zachowa swoje prawo własności, chyba że inny podmiot włada rzeczą jak właściciel przez czas wynikający z ustawy. Tak było w niniejszej sprawie. Sąd Rejonowy słusznie skupił się na aktywności zasiadującego, który realizował przesłanki zart. 172 k.c.Władztwo właścicielskie Skarbu Państwa było realizowane co najmniej od lutego 1965 roku i z uwzględnieniem objęcia posiadania w złej wierze prowadziło do nabycia własności z upływem lat dwudziestu (art. 172 § 2 k.c.w pierwotnym brzmieniu).
Wnioski dowodowe zawarte w apelacji dotyczyły okoliczności nieistotnych dla rozstrzygnięcia (art. 227 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.), gdyż zaistniałych wiele lat po upływie okresu zasiedzenia. Ponadto wnioski te były spóźnione, gdyż mogły zostać zgłoszone przed Sadem I instancji. Twierdzenia, że dokumenty te zaginęły jest całkowicie gołosłowne. Na podstawie danych z urzędu właściwej gminy można ustalić, kto i za jakie okresy uiszczał podatki od nieruchomości. Przedmiotowe dowody podlegały więc pominięciu z mocyart. 381 k.p.c.w zw.art. 13 § 2 k.p.c.
Z tych wszystkich względów, na podstawieart. 385 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., apelacja podlegała oddaleniu.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., gdyż uczestnicy mają wspólny interes, to jest uregulowanie stanu prawnego spornej nieruchomości.