Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 886/18
Data wyroku: 2019-05-08 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Szewczak, Małgorzata Pasek, do SA Jacek Chaciński
Słowa kluczowe: Odsetki
Podstawa prawna: art. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz art. 118 ust. 1 i 1a ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III AUa 886/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 8 maja 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący - Sędzia

SA Małgorzata Pasek

Sędziowie:

SA Krzysztof Szewczak (spr.)
SO del. do SA Jacek Chaciński

Protokolant: st. prot. sądowy Kinga Panasiuk-Garbacz

po rozpoznaniu w dniu 8 maja 2019 r. w Lublinie
sprawyZ. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o prawo do odsetek
na skutek apelacji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach
z dnia 21 sierpnia 2018 r. sygn. akt IV U 454/18

oddala apelację.
Krzysztof Szewczak     Małgorzata Pasek   Jacek Chaciński

III AUa 886/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 14 maja 2018 r., znak:(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.odmówił wnioskodawcyZ. K.przyznania prawa do odsetek za opóźnienie w wypłacie emerytury pomostowej, ponieważ Sąd Apelacyjny w Lublinie w wyroku z dnia 1 lutego 2018 r. wydanym w sprawie sygn. akt III AUa 628/17 nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności w sprawie przyznania emerytury pomostowej. Organ rentowy powołał się przy tym na przepisart. 118 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1383). Jako datę ustalenia ostatniej okoliczności wskazał dzień 13 kwietnia 2018 r., w którym wpłynęło świadectwa pracy za okres zatrudnienia od 1 stycznia 2017 r. do 28 lutego 2017 r.
W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczonyZ. K.wnosił o jej zmianę poprzez przyznanie prawa do odsetek ustawowych za opóźnienie w wypłacie emerytury pomostowej. Zdaniem wnioskodawcy zaskarżona decyzja została wydana z naruszeniem przepisówart. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychw związku z art. 118 ust 1 i 1a ustawy emerytalnej. Ubezpieczony polemizował ponadto ze stanowiskiem ZUS, który twierdził, że skoro Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 1 lutego 2018 r. nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności w sprawie przyznania prawa do emerytury pomostowej, to w związku z tym brak jest podstaw do wypłaty odsetek za opóźnienie w przyznaniu świadczenia. W uzasadnieniu odwołania wnioskodawca powołał się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2001 r., II UKN 402/00, a także na inne orzeczenia. Wnioskodawca podniósł, że w postępowaniu przed sądami obu instancji nie były przeprowadzane żadne dowody, które pozwalałyby na dokonanie ustaleń niezbędnych do przyznania emerytury pomostowej. Ubezpieczony zarzucił nadto, że decyzja odmawiająca prawa do emerytury pomostowej była wynikiem dokonania przez organ rentowy nieprawidłowej wykładni odpowiednich przepisów prawa.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.wnosił o jego oddalenie. Podniósł przy tym, że zachowane zostały reguły określone w art. 118 ust. 1 ustawy emerytalnej. Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 1 lutego 2018 r. nie stwierdził odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności w sprawie przyznania emerytury pomostowej. Zdaniem ZUS za datę wyjaśnienia okoliczności dotyczącej przyznania prawa do emerytury pomostowej należy przyjąć dzień 13 kwietnia 2018 r., ponieważ w tej dacie wpłynęło świadectwo pracy ubezpieczonego stwierdzające, że był on zatrudniony jako pracownik w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 28 lutego 2017 r.
Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2018 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznałZ. K.prawo do odsetek ustawowych za opóźnienie w przyznaniu prawa do emerytury pomostowej od dnia(...)do dnia(...).
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji ustalił, ubezpieczonyZ. K.złożył w dniu 21 grudnia 2016 r. do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.wniosek o przyznanie mu prawa do emerytury pomostowej. Organ rentowy decyzją z dnia 10 lutego 2017 r. odmówiłZ. K.przyznania prawa do tego świadczenia, ponieważ nie spełnił on przesłanek określonych wart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(t.j. Dz.U. 2015, poz. 965 ze zm.). Jako przyczynę odmowy przyznania prawa do emerytury pomostowej wskazał brak 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach oraz nieudowodnienie rozwiązania stosunku pracy z ostatnim pracodawcą. Ubezpieczony w odwołaniu od tej decyzji zarzucił, że ZUS błędnie nie zaliczył do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu odbywania służby wojskowej od(...)do(...). Zaliczenie tego okresu do stażu pracy w szczególnych warunkach skutkowałoby osiągnięciem przez ubezpieczonego wymaganego co najmniej 15-letniego okresu zatrudniania w szczególnych warunkach. Do odwołania ubezpieczony załączył świadectwo pracy stwierdzające, że z dniem 31 grudnia 2016 r. zakończył zatrudnienia, jako pracownik wfirmie (...) sp. z o.o.wS.. W dniu 14 marca 2017 r. organ rentowy wydał kolejną decyzję odnoszącą się do wniosku z dnia 21 grudnia 2016 r. o przyznanie emerytury pomostowej i ponownie odmówił przyznania ubezpieczonemu prawa do tego świadczenia. Jako przyczynę odmowy wskazał nieudowodnienie 15 lat pracy w szczególnych warunkach. ZUS przyjął natomiast, że wnioskodawca spełnił warunek rozwiązania stosunku pracy. Wskutek złożonego odwołania od decyzji z dnia 14 marca 2017 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach rozpoznał łącznie odwołania od obu w/w decyzji (z dnia 10 lutego 2017 r. oraz z dnia 14 marca 2017 r.). Sąd Okręgowy, oparł się na tych samych dowodach z dokumentów, które zostały zgromadzone w aktach emerytalnych i wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017r., sygn. akt IV U 223/17 zmienił obydwie zaskarżone decyzje w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury pomostowej od dnia(...)., tj. od daty osiągnięcia 60 roku życia. Sąd Okręgowy uznał, że okres odbywania przez ubezpieczonego zasadniczej służby wojskowej w latach(...)na podstawie art. 108 ustawy z dnia 21 listopada 1967r. (t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1430) podlegał zaliczeniu do stażu pracy w szczególnych warunkach. W apelacji od tego wyroku organ rentowy kwestionował jedynie ocenę prawną zaliczenia ubezpieczonemu okresu zasadniczej służby wojskowej do stażu pracy w szczególnych warunkach na potrzeby ustalenia prawa do emerytury pomostowej. ZUS nie podnosił natomiast okoliczności, że od dnia 1 stycznia 2017 r. ubezpieczony podjął nowe zatrudnienie u innego pracodawcy na okres 2 miesięcy. Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt III AUa 628/17 zmienił zaskarżony wyrok częściowo, tj. w zakresie pkt I w ten sposób, że ustalił datę przyznania prawa do emerytury pomostowej ubezpieczonemu na dzień 1 stycznia 2017 r. Sąd Apelacyjny podzielił w całości rozważania prawne Sądu Okręgowego dotyczące zaliczenia okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej do stażu pracy w szczególnych warunkach, co w efekcie spowodowało spełnienie przez wnioskodawcę warunku posiadania 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach. Sąd Apelacyjny skorygował jedynie rozstrzygnięcie Sądu I instancji, co do daty przyznania uprawnień emerytury pomostowej, w związku z tym, żeZ. K.pozostawał w zatrudnieniu do 31 grudnia 2016 r. Pozwany organ rentowy wykonując wyrok Sądu Apelacyjnego z dnia 1 lutego 2018 r. wydał decyzję o przyznaniu prawa do emerytury pomostowej wnioskodawcy od dnia 1 stycznia 2017 r. Po wydaniu tej decyzji ZUS uzyskał kolejne dokumenty wskazujące na to, że ubezpieczony był zatrudniony od 1 stycznia 2017 r. do 28 lutego 2018 r. współce (...)wP.. UbezpieczonyZ. K.uzyskał od organu rentowego wyrównanie emerytury za okres od 1 stycznia 2017 r. Wypłata tego wyrównania nastąpiła w dniu 25 kwietnia 2018 r. Po uzyskaniu kwoty z tytułu wyrównania emerytury ubezpieczony złożył w dniu 30 kwietnia 2018 r. wniosek do ZUS o wypłacenie odsetek w związku z opóźnieniem w przyznaniu emerytury pomostowej. Organ rentowy pismem z dnia 14 maja 2018 r., mającym cechy decyzji administracyjnej, odmówił wnioskodawcy prawa do odsetek powołując się na argumentację przytoczoną na wstępie.
Sąd Okręgowy uznał, że odwołanie wnioskodawcyZ. K.zasługuje na uwzględnienie. Zacytował następnie treść przepisówart. 118 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1383 ze zm.).
Sąd i instancji podkreślił, że w sprawie o prawo do emerytury pomostowej sądy obu instancji nie stwierdziły odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Nie oznacza to, że w odrębnym postępowaniu nie można ustalać odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W sprawie o prawo do emerytury pomostowej (sygn. akt Sądu Okręgowego w Siedlcach IV U 223/17) zasadniczym przedmiotem sporu była ocena pod względem prawnym okresu służby wojskowej wnioskodawcy odbywanej przez niego w latach 1976-1978. Służbę wojskową wnioskodawca odbywał w trakcie zatrudnienia pracowniczego, kiedy to pracował w warunkach szczególnych. Nie było przeszkód, żeby organ rentowy na podstawie posiadanych dokumentów prawidłowo ocenił charakter tej służby na potrzeby ustalenia stażu pracy w szczególnych warunkach. Dokonanie prawidłowej oceny charakteru odbywania zasadniczej służby wojskowej winno skutkować przyznaniem wnioskodawcy uprawnień do tego świadczenia. Sąd Apelacyjny w wyroku z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt III AUa 628/17, prawomocnie rozstrzygnął że prawo do emerytury pomostowej ubezpieczony nabył od dnia 1 stycznia 2017 r. Rozstrzygnięcie to, jest wiążące dla Sądu Okręgowego rozpoznającego roszczenie wnioskodawcy o prawo do odsetek. Okoliczność, że ubezpieczony z dniem 1 stycznia 2017 r. podjął nowe zatrudnienie nie ma wpływu na jego uprawnienia w zakresie odsetek za zwłokę. W związku z tym Sąd Okręgowy stosownie doart. 118 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku zart. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychustalił, że pozwany organ rentowy pozostawał w zwłoce w wypłacie świadczenia, które powinien uzyskać ubezpieczony, gdyby decyzja z 10 lutego 2017 r. była prawidłowa. Zwłoka, zdaniem Sądu Okręgowego, nastąpiła po upływie 30 dni od daty wydania decyzji z dnia 10 lutego 2017 r., tj. od(...)do dnia poprzedzającego wypłatę wyrównania emerytury, tj. do(...).
Mając to wszystko na uwadze Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanie.
Apelację od tego wyroku wniósł Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości, organ rentowy zarzucił mu:
a/ naruszenie prawa procesowego mające wpływ na wydanie zaskarżonego wyroku, a mianowicieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez pominięcie okoliczności, że pierwsza decyzja odmawiająca prawa do emerytury pomostowej (z dnia 10 lutego 2017 r.) została wydana przez ZUS nie tylko z uwagi na brak 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach, ale także z uwagi na nierozwiązanie przez ubezpieczonego stosunku pracy;
b/ naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 118 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1383 ze zm.) w związku zart. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1778 ze zm.) poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że organ rentowy pozostawał w zwłoce w wypłacie emerytury pomostowej i w związku z tym ubezpieczonemu przysługują odsetki.
W konsekwencji tych zarzutów organ rentowy wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zostały w niej przedstawione zarzuty skutkujące zmianą lub uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Ustalenia Sądu I instancji i wyprowadzone na ich podstawie wnioski Sąd Apelacyjny w pełni podziela i przyjmuje za własne. Sprawia to, że nie zachodzi potrzeba powtarzania szczegółowych ustaleń faktycznych oraz dokonanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku interpretacji przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie niniejszej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 października 1998 r., II CKN 923/97 – OSNC 1999, z. 3, poz. 60; z dnia 12 stycznia 1999 r., I PKN 21/98 – OSNAP 2000, nr 4, poz. 143; z dnia 20 stycznia 2000 r., I CKN 356/98 – LEX nr 50863; z dnia 7 kwietnia 2004 r., IV CK 227/03 – LEX nr 585855; z dnia 20 maja 2004 r., II CK 353/03 – LEX nr 585756; z dnia 17 lipca 2009 r., IV CSK 110/09 – LEX nr 518138; z dnia 27 kwietnia 2010 r., II PK 312/09 – LEX nr 602700).
W sprawie niniejszej, wbrew stanowisku organu rentowego przedstawionemu w apelacji, Sąd I instancji nie dopuścił się obrazy prawa materialnego, ponieważ do niewadliwie ustalonego stanu faktycznego prawidłowo zastosował przepisyart. 118 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1383 ze zm.) orazart. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1778 ze zm.). Wykładnia tych przepisów dokonana przez Sąd Okręgowy nie nasuwa żadnych zastrzeżeń.
Przedmiotem postępowania w sprawie niniejszej jest prawo ubezpieczonego do odsetek z tytułu opóźnienia w przyznaniu i wypłacie należnej mu emerytury pomostowej. Stosownie doart. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych, jeżeli Zakład – w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczeń społecznych lub świadczeń zleconych do wypłaty na mocy odrębnych przepisów albo umów międzynarodowych – nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego. Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności.
Przepis ten stanowi podstawę do przyznania osobie ubezpieczonej odsetek, w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego, w razie nie ustalenia dla niej w terminie prawa do świadczenia lub też jego niewypłacenia. Ustawodawca zastrzegł jednak, że nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które ZUS nie ponosi odpowiedzialności.
W przypadku świadczeń emerytalnych, w tym również emerytur pomostowych, terminy te określają przepisy art.art. 118 ust. 1 i 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz.U. 2017 r., poz. 1383 ze zm.). Przewidują one, że organ rentowy wydaje decyzję w sprawie prawa do świadczenia lub ustalenia jego wysokości po raz pierwszy w ciągu 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania tej decyzji, a w razie ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości orzeczeniem organu odwoławczego za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji uważa się również dzień wpływu prawomocnego orzeczenia organu odwoławczego, jeżeli organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. Zatem ZUS ma 30 dni na wydanie prawidłowej decyzji licząc od chwili wyjaśnienia ostatniej niezbędnej okoliczności, rozumianej jako ostatni fakt konieczny, z punktu widzenia przesłanek nabycia prawa, do ustalenia samego istnienia prawa ubezpieczonego do świadczenia.
Trybunał Konstytucyjny w uzasadnieniu wyroku z dnia 11 września 2007 r., P 11/07 (OTK-A 2007, nr 8, poz. 97) stwierdził, że wydanie przez organ rentowy niezgodnej z prawem decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia w sytuacji, gdy było możliwe wydanie decyzji zgodnej z prawem, w szczególności, gdy ubezpieczony wykazał wszystkie przesłanki świadczenia, oznacza, że opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które organ rentowy ponosi odpowiedzialność, choćby nie można było mu zarzucić niestaranności w wykładni i zastosowaniu prawa (por. także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 stycznia 2005 r., I UK 159/04 – OSNP 2005, nr 19, poz. 308). Dzień doręczenia prawomocnego orzeczenia sądu, w razie gdy prawo do świadczenia zostało ustalone przez sąd, nie jest jedynym możliwym początkiem biegu terminu wydania przez organ rentowy decyzji w sprawie ustalenia prawa do świadczenia i wypłaty tego świadczenia. Początek biegu tego terminu można wskazać wcześniej – byłby to dzień, w którym organ rentowy mógł ustalić to prawo, gdyby działał prawidłowo. Po powołanym wyżej wyroku Trybunału Konstytucyjnego termin ten powinien być liczony od dnia doręczenia wyroku sądu tylko wtedy, gdy ustalenie prawa do świadczenia dopiero w postępowaniu sądowym nie było następstwem okoliczności, za które organ rentowy ponosi odpowiedzialność. W przeciwnym wypadku, gdy opóźnienie w ustaleniu prawa do świadczenia było spowodowane okolicznościami, za które odpowiada organ rentowy (np. błędne ustalenie, że ubezpieczony nie spełnił wszystkich przesłanek prawa do emerytury pomostowej), termin ten będzie liczony od dnia, w którym organ rentowy, gdyby działał prawidłowo, powinien był ustalić prawo do świadczenia.
Sąd Apelacyjny odnosząc się do stanu faktycznego niniejszej sprawy zwraca uwagę, że przez wyjaśnienie „ostatniej niezbędnej okoliczności” należy rozumieć wyjaśnienie ostatniej okoliczności koniecznej do ustalenia samego istnienia prawa wnioskodawcy do świadczenia. Wyjaśnienie okoliczności niezbędnej do wydania decyzji oznacza dokonanie czynności mającej na celu ustalenie stanu faktycznego, czyli przeprowadzenie dowodów i ich ocenę. Zawarte wart. 85 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychokreślenie: „nie ustalił prawa do świadczenia” oznacza zarówno niewydajnie w terminie decyzji przyznającej świadczenie, jak i wydanie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia, mimo spełnienia warunków jego uzyskania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 października 2010 r., III UK 20/10 – LEX nr 694242).
W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że do wyłączenia odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie w terminie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji nie jest wystarczające wykazanie, że organ rentowy nie ponosi winy w powstaniu opóźnienia (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 7 października 2004 r., II UK 485/03 – OSNP 2005, nr 10, poz. 147). W wyroku z dnia 25 stycznia 2005 r., I UK 159/04 (OSNP 2005, nr 19, poz. 308) Sąd Najwyższy przyjął, że wydanie przez organ rentowy niezgodnej z prawem decyzji odmawiającej wypłaty świadczenia w sytuacji, gdy było możliwe wydanie decyzji zgodnej z prawem, zwłaszcza, gdy ubezpieczony wykazał wszystkie przesłanki świadczenia, oznacza, że opóźnienie w spełnieniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które organ rentowy ponosi odpowiedzialność, choćby nie można było mu zarzucić niestaranności w wykładni i zastosowaniu prawa. W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Najwyższy podniósł nadto, że wówczas, gdy organ rentowy w chwili wydania zaskarżonej decyzji miał wszystkie potrzebne dane pozwalające na wydanie decyzji zgodnej z prawem, a po stronie ubezpieczonego nie występował obowiązek wykazania żadnych innych okoliczności uzasadniających jego wniosek, to dla odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie w terminie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji nie mogą mieć znaczenia okoliczności dotyczące przebiegu postępowania sądowego, zwłaszcza, gdy w tym postępowaniu nie ustalono żadnych nowych przesłanek wypłaty świadczenia, których wykazanie ciążyło na ubezpieczonym, a które nie były znane (nie mogły być znane) organowi rentowemu. Z kolei w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 czerwca 2012 r., III UK 110/11 (LEX nr 1227445) Sąd Najwyższy wywodził, iż w celu ustalenia, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie spowodowane błędem w ustaleniach faktycznych, konieczne jest wykazanie, że w przepisanym terminie ZUS nie dysponował materiałem umożliwiającym świadczenia. W takiej sytuacji Sąd Najwyższy podkreślił jednak konieczność uwzględnienia tego, czy organ rentowy w ramach swoich kompetencji i nałożonych obowiązków poczynił wszystkie możliwe ustalenia faktyczne i wyjaśnił wszystkie okoliczności konieczne do wydania decyzji. Jeżeli bowiem zmiana decyzji w postępowaniu odwoławczym będzie uzasadniona ustaleniami co do takich okoliczności, które nie były i nie mogły być znane organowi rentowemu, to nie będzie podstaw do uznania, że opóźnienie jest następstwem okoliczności, za które ponosi on odpowiedzialność (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 21 kwietnia 2009 r., I UK 345/08 – OSNP 2010, nr 23-24, poz. 293).
Przenosząc powyższe rozważania na grunt sprawy niniejszej Sąd Apelacyjny przypomina, że organ rentowy decyzją z dnia 10 lutego 2017 r. odmówiłZ. K.przyznania prawa do emerytury, uznając, że nie spełnił on przesłanek określonych wart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(t.j. Dz.U. 2015, poz. 965 ze zm.), a mianowicie nie wykazał posiadania co najmniej 15-letniego stażu pracy w szczególnych warunkach oraz nie udowodnił rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą(...) spółką z o.o.wS.. Wnioskodawca wraz z odwołaniem od tej decyzji złożył świadectwo pracy potwierdzające rozwiązanie stosunku pracy z dniem 31 grudnia 2016 r. Organ rentowy w dniu(...)wydał kolejną decyzję odnoszącą się do wniosku o emeryturę pomostową z dnia 21 grudnia 2016 r., którą ponownie odmówił prawa do tego świadczenia. ZUS jako przyczynę odmowy przyznania emerytury pomostowej wskazał w tej ostatniej decyzji nieudowodnienie co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Ubezpieczony wniósł odwołanie również od decyzji z dnia(...). Sąd Okręgowy w Siedlcach po łącznym rozpoznaniu odwołańZ. K.od decyzji ZUS z dnia 10 lutego 2017 r. oraz z dnia(...), wyrokiem z dnia 8 czerwca 2017 r. zmienił obie zaskarżone decyzje poprzez przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury pomostowej od dnia(...), tj. od daty osiągnięcia przez niego 60 roku życia. Sąd Okręgowy uznał, żeZ. K.spełnił wszystkie warunki prawa do emerytury pomostowej, w tym również przesłankę posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach. Do stażu pracy w szczególnych warunkach Sąd Okręgowy zaliczył okres odbywania przez ubezpieczonego w latach(...)zasadniczej służby wojskowej. Po rozpoznaniu apelacji organu rentowego, kwestionującej jedynie zaliczenie do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej, Sąd Apelacyjny w Lublinie wyrokiem z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt III AUa 628/17 zmienił zaskarżony wyrok Sądu Okręgowego z dnia 8 czerwca 2017 r. o tyle, że datę przyznania prawa do emerytury pomostowej ustalił na dzień 1 stycznia 2017 r. w związku z tym, że rozwiązanie stosunku pracy z ubezpieczonym nastąpiło z dniem 31 grudnia 2016 r. Z uwagi na powyższe w sprawie niniejszej konieczne było ustalenie, czy obiektywnie nieprawidłowe decyzje organu rentowego były następstwem okoliczności leżących po jego stronie.
Sąd Okręgowy prawidłowo ustalił stan faktyczny w sprawie i właściwie przyjął, że pozwany organ rentowy niezasadnie decyzjami z dnia 10 lutego 2017 r. oraz z dnia 14 marca 2014 r. odmówił wnioskodawcyZ. K.prawa do emerytury pomostowej. Pierwsza z tych decyzji została wydana w oparciu o błędne ustalenie organu rentowego, że wnioskodawca nie udokumentował posiadania stażu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze co najmniej 15 lat oraz, że nie nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.
Przyczyną odmowy przyznania wnioskodawcy prawa do emerytury pomostowej, wskazaną w obu powołanych wyżej decyzjach organu rentowego, było nieudowodnienie posiadania stażu pracy w szczególnych warunkach w wymiarze co najmniej 15 lat. Uznanie przez ZUS, że ubezpieczony nie spełnił tej przesłanki prawa do emerytury pomostowej było następstwem odmowy organu rentowego zaliczenia do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej, w sytuacji, gdy bezpośrednio przed powołaniem do odbycia tej służby oraz bezpośrednio po zwolnieniu z niej, wnioskodawca pracował w szczególnych warunkach. Zaliczenie przez sądy obu instancji rozpoznające sprawę o prawo do emerytury pomostowej okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej do stażu pracy w szczególnych warunkach nie nasuwa żadnych zastrzeżeń. Było ono wynikiem odmiennej od dokonanej przez ZUS wykładni odpowiednich przepisów regulujących odbywanie zasadniczej służby wojskowej. W tym miejscu pozostaje jedynie odesłanie do uzasadnień wyroków: Sądu Okręgowego w Siedlcach z dnia 8 czerwca 2017 r., sygn. akt IV U 223/17 oraz Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 1 lutego 2018 r., sygn. akt III AUa 628/17 w częściach dotyczących zaliczenia okresu odbywania zasadniczej służby wojskowej do stażu pracy w szczególnych warunkach. Z całą mocą należy podkreślić, że po wydaniu tych wyroków nie nastąpiła zmiana odpowiednich przepisów, a także nie nastąpiła zmiana w tym zakresie orzecznictwa Sądu Najwyższego oraz sądów powszechnych. Tak więc należało uznać, że niezaliczenie przez organ rentowy okresu odbywania przez wnioskodawcę zasadniczej służby wojskowej do stażu pracy w szczególnych warunkach było następstwem błędnej wykładni oraz niewłaściwego zastosowania przepisów regulujących odbywanie zasadniczej służby wojskowej. Błąd w wykładni lub niewłaściwym zastosowaniu prawa jest popełniany wówczas, gdy na podstawie prawidłowo i kompletnie zebranego materiału dowodowego i po ustaleniu niezbędnych okoliczności organ rentowy wydaje decyzję odmawiającą ustalenia prawa, ponieważ błędnie dokonuje interpretacji obowiązujących regulacji w przedmiotowym stanie faktycznym. W takiej sytuacji sąd nie uzupełnia ustaleń faktycznych dokonanych przez organ rentowy. Jeżeli zatem organ rentowy dokonał nieprawidłowej wykładni lub błędnego zastosowania prawa, to ubezpieczonemu należą się odsetki od kwoty świadczenia przyznanego wyrokiem sądu, liczone od upływu terminu, w którym organ rentowy powinien był wydać prawidłową decyzję uwzględniającą wniosek.
Drugą przyczyną odmowy przyznania wnioskodawcy emerytury pomostowej, wskazana przez organ rentowy w uzasadnieniu decyzji z dnia 10 lutego 2017 r., było nierozwiązanie przez ubezpieczonego stosunku pracy. To ustalenie ZUS było również nieprawidłowe, ponieważ w dacie wydania tej decyzji wnioskodawca nie pozostawał już w stosunku pracy z ostatnim pracodawcą wskazanym we wniosku o emeryturę pomostową. W złożonym w dniu 21 grudnia 2016 r. wniosku o to świadczenie (część 8 tego wniosku) ubezpieczony oświadczył, że pozostaje w stosunku pracy z(...) sp. z o.o.wS.,ul (...)oraz, że „rozwiązanie ostatniego stosunku pracy nastąpi 31.12.2016 r.” ZUS przed wydaniem decyzji z dnia 10 lutego 2017 r. nie wezwał wnioskodawcy do złożenia świadectwa pracy potwierdzającego rozwiązanie stosunku pracy z tym ostatnim pracodawcą. To zaniechanie organu rentowego sprawiło, że przesłanka rozwiązania ostatniego stosunku pracy nie została prawidłowo ustalona przez ZUS przed wydaniem decyzji z dnia 10 lutego 2017 r. Odpowiedzialność za niewyjaśnienie tej okoliczności w terminie ponosi organ rentowy. To sprawia, że Sąd Okręgowy prawidłowo obciążył ZUS obowiązkiem wypłaty ubezpieczonemu odsetek ustawowych za opóźnienie w przyznaniu emerytury pomostowej. Wbrew odmiennemu zapatrywaniu wyrażonemu w apelacji Sąd I instancji prawidłowo określił datę początkową, od której winny być liczone należne wnioskodawcy odsetki ustawowe.
Mając to wszystko na uwadze zarzut naruszenia prawa materialnego nie mógł być uznany za trafny.
Nie znajduje uzasadnienia także zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c., poprzez wadliwą ocenę dowodów oraz naruszenie granic swobodnej oceny dowodów. Trudno w sprawie niniejszej zarzucić Sądowi Okręgowemu dowolną interpretację zebranego materiału dowodowego oraz jakąkolwiek sprzeczność ustaleń faktycznych poczynionych w sprawie w sytuacji, gdy ustalenia Sądu znalazły oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym i gdy Sąd dokonując prawidłowych ustaleń faktycznych, trafnie określa ich konsekwencje prawne stwierdzając, iż zaistniały podstawy do uwzględnienia odwołania. Nie można też mówić o przekroczeniu zasady swobodnej oceny dowodów określonej wart. 233 § 1 k.p.c., gdy sąd przekonywująco uzasadnił przyczyny, dla których uznał, że organ rentowy ponosi odpowiedzialność za zwłokę w przyznaniu świadczenia. Sąd Apelacyjny wskazuje tym samym, że w jego ocenie Sąd I instancji poprawnie zebrał i rozważył wszystkie dowody oraz ocenił je w sposób nienaruszający swobodnej oceny dowodów, uwzględniając w ramach tejże oceny zasady logiki i wskazania doświadczenia życiowego. Argumenty organu rentowego przedstawione w apelacji w żaden sposób nie podważają adekwatności dokonanych przez Sąd Okręgowy ustaleń. Nie można mówić o przekroczeniu przez Sąd Okręgowy zasady swobodnej oceny dowodów także wówczas, gdy – tak jak ma to miejsce w sprawie niniejszej – Sąd gromadząc i oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy nie uchybił zasadom procedury cywilnej.
Mając powyższe na uwadze, wobec tego, że apelacja organu rentowego praktycznie sprowadza się jedynie do samej polemiki ze stanowiskiem zajętym przez Sąd Okręgowy oraz nie wskazuje na żadne nowe okoliczności i argumenty dotychczas nieuwzględnione w sprawie, Sąd Apelacyjny stwierdza, że zaskarżony wyrok odpowiada prawu.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł jak w sentencji.