Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 641/19
Data wyroku: 2020-01-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 641/19

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 6 sierpnia 2018r Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwC.powołując się na art. 1 ust. 13 pkt 2 ustawy z dnia 9 listopada 2012r.o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą (Dz.U.z 2012r. poz.1551) odmówiłA. P.umorzenia należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, zdrowotnei Fundusz Pracy w łącznej kwocie 32.099,85 zł. W uzasadnieniu podano, iż ubezpieczonydo dnia 18 lipca 2018r nie uregulował niepodlegających umorzeniu należności do czego został zobowiązany decyzją o warunkach umorzenia z dnia 9 czerwca 2017r.
W odwołaniuA. P.zakwestionował decyzję podnosząc, iż należności niepodlegające abolicji uregulował z niewielkim opóźnieniem w dniu 6 sierpnia 2018r. jeszcze przed otrzymaniem zaskarżonej decyzji, co nastąpiło w dniu 15 sierpnia 2018r. Opóźnienie było spowodowane koniecznością zebrania kwoty około 42 tys. zł, co było trudnym zadaniem. Wniósł o uchylenie decyzji i ponowne rozpoznanie sprawy, gdyż umorzenie zaległości składkowych umożliwi mu powrót na rynek pracy.
W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego podtrzymał treść zaskarżonej decyzji domagając się oddalenia odwołania.
Wyrokiem z dnia 17 stycznia 2019r. Sąd Okręgowy- Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że umorzył odwołującemuA. P.należności z tytułu składek na:
- ubezpieczenie społeczne za okres od października 2006r. do sierpnia 2008r. oraz od stycznia 2009r. do lutego 2009r. w łącznej kwocie z odsetkami 24.820,86 złotych,
- ubezpieczenie zdrowotne za okres od września 2007r. do sierpnia 2008r. oraz od stycznia 2009r. do lutego 2009r. w łącznej kwocie z odsetkami i kosztami upomnienia5.294,90 złotych,
- Fundusz Pracy za okres od października 2006r. do sierpnia 2008r. oraz od stycznia 2009r. do lutego 2009r. w łącznej kwocie z odsetkami 1.984,09 złotych.
Sąd ustalił:
A. P.prowadził jednoosobową działalność gospodarczą w zakresie reklamyod 2001r. do 2009r. W dniu 24 kwietnia 2017r. wystąpił do organu rentowego z wnioskiemo umorzenie należności na podstawie przepisów ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność. Decyzją z dnia 9 czerwca 2017r. organ rentowy określił warunki umorzenia podając zaległości podlegające umorzeniu według stanu na dzień złożenia wniosku:
- na ubezpieczenie społeczne za okres od 10/2006-08/2008, 01/2009-02/2009 w łącznej kwocie z odsetkami 24.820,86 zł,
- na ubezpieczenie zdrowotne za okres 09/2007-08/2008, 01/2099-02/2009 w łącznej kwocie z odsetkami i kosztami upomnienia 5.294,90 zł,
- na Fundusz Pracy za okres od 10/2006-08/2008, 01/2009-02/2009 w łącznej kwocie wrazz odsetkami 1.001.00 zł.
W decyzji wskazano, iż warunkiem umorzenia wymienionych należności jest spłata należności nie podlegających umorzeniu, które należy uregulować w terminie 12 miesięcyod dnia uprawomocnienia się niniejszej decyzji wraz z odsetkami naliczonymi do dnia wpłaty włącznie.
W celu uzyskania informacji o wysokości należności podlegających umorzeniu należy zwrócić się z pismem do organu rentowego. Decyzja ta została skutecznie doręczona odwołującemu w dniu 16 czerwca 2017r. i uprawomocniła się w dniu 18 lipca 2017r.(akta ZUS). Odwołujący dokonał wpłaty spornej należności niepodlegającej umorzeniuw wymaganej kwocie 8.864,26 zł w dniu 6 sierpnia 2018r. Zaskarżoną decyzją z dnia6 sierpnia 2018r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu umorzenia należności składkowych z uwagi na brak uiszczenia tych należności w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji o warunkach umorzenia, tj. po dniu 18 lipca 2018r.
Wobec poczynionych ustaleń Sąd uznał odwołanie za zasadne podnosząc w motywach tego rozstrzygnięcia, co następuje:
Stosownie do treści art. 1 ust. 4 i 5 ustawy z dnia 9 listopada 2012r. o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność
1. Na wniosek osoby podlegającej w okresie od dnia 1 stycznia 1999r. do dnia 28 lutego 2009r. obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu i rentowym oraz wypadkowemu z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności w rozumieniuart. 8 ust. 6 ustawy z dnia13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz. U. z 2009r. Nr 205,poz. 1585, z późn. zm.):
1) która przed dniem 1 września 2012r. zakończyła prowadzenie pozarolniczej działalności i nie prowadzi jej w dniu wydania decyzji, o której mowa w ust. 8,
2) innej niż wymieniona w pkt 1
- umarza się nieopłacone składki na te ubezpieczenia za okres od dnia 1 stycznia 1999r.do dnia 28 lutego 2009r. oraz należne od nich odsetki za zwłokę, opłaty prolongacyjne, koszty upomnienia, opłaty dodatkowe, a także koszty egzekucyjne naliczone przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.
2. W przypadku osób prowadzących pozarolniczą działalność, o których mowa w art. 8ust. 6 pkt 4 ustawy wymienionej w ust. 1, wniosek o umorzenie składa płatnik składek.
3. W przypadku, gdy płatnik, o którym mowa w ust. 2, zakończył prowadzenie pozarolniczej działalności, wniosek o umorzenie składa osoba, o której mowa w ust. 1.
4. Wniosek o umorzenie można złożyć w terminie 24 miesięcy od dnia wejścia w życie niniejszej ustawy.
5. Jeżeli decyzję o podleganiu obowiązkowym ubezpieczeniom społecznym lub decyzjęo wysokości zadłużenia z tytułu składek na obowiązkowe ubezpieczenia społeczne, o których mowa w ust. 1, Zakład Ubezpieczeń Społecznych wyda po dniu wejścia w życie niniejszej ustawy, wniosek o umorzenie można złożyć w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się tej decyzji, chyba że termin określony w ust. 4 jest dłuższy.
6. Umorzenie należności, o których mowa w ust. 1, skutkuje umorzeniem nieopłaconych składek na ubezpieczenie zdrowotne i na Fundusz Pracy za ten sam okres oraz należnychod nich, za ten sam okres, odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.
7. Umorzeniu podlegają również należności, o których mowa w ust. 1 i 6, które do dnia wejścia w życie niniejszej ustawy zostały rozłożone na raty i nie zostały opłacone do dnia złożenia wniosku o umorzenie. Należności te podlegają wyłączeniu z umowy o rozłożeniu należności z tytułu składek na raty. Warunek, o którym mowa w ust. 10, uważa sięza spełniony po opłaceniu pozostałych należności objętych umową.
8. Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję określającą warunki umorzenia, w której ustala także kwoty należności, o których mowa w ust. 1 i 6, z wyłączeniem kosztów egzekucyjnych.
9. W przypadku prowadzenia przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych albo wszczęcia po dniu złożenia wniosku, o którym mowa w ust. 1, postępowania w sprawie podlegania ubezpieczeniom społecznym z tytułu określonego w art. 6 ust. 1 pkt 2 ustawy wymienionejw ust. 1 w odniesieniu do osób zgłoszonych do tych ubezpieczeń przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność albo spółki, o których mowa w art. 8 ust. 6 pkt 4 ustawy wymienionej w ust. 1, postępowanie, o którym mowa w ust. 8, ulega zawieszeniu do dnia uprawomocnienia się decyzji w sprawie podlegania tym ubezpieczeniom.
10. Warunkiem umorzenia należności, o których mowa w ust. 1 i 6, jest nieposiadanie na dzień wydania decyzji, o której mowa w ust. 13 pkt 1, niepodlegających umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych,za okres od dnia 1 stycznia 1999 r., do opłacenia których zobowiązana jest osoba prowadząca pozarolniczą działalność lub płatnik składek, o którym mowa w ust. 2, oraz należnych od tych składek odsetek za zwłokę, opłat prolongacyjnych, kosztów upomnienia, opłat dodatkowych, a także kosztów egzekucyjnych naliczonych przez dyrektora oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, naczelnika urzędu skarbowego lub komornika sądowego.
11. Niepodlegające umorzeniu należności, o których mowa w ust. 10, podlegają spłaciew terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 8.
12. W przypadku, gdy w terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji, o której mowa w ust. 8, niepodlegające umorzeniu należności, z wyłączeniem składek finansowanych przez ubezpieczonych niebędących płatnikami składek, zostaną rozłożone na raty albo zostanie odroczony termin ich płatności, warunek, o którym mowa w ust. 10, uważa sięza spełniony po ich opłaceniu.
W myśl ust. 13 art. 1 ustawy Zakład Ubezpieczeń Społecznych wydaje decyzję o:
1) umorzeniu należności, o których mowa w ust. 1 i 6 - po spełnieniu warunku, o którym mowa w ust. 10, z uwzględnieniem ust. 7, 11 i 12, lub
2) odmowie umorzenia należności, o których mowa w ust. 1 i 6 - w przypadku niespełnienia warunku, o którym mowa w ust. 10, z uwzględnieniem ust. 7, 11 i 12.
Przenosząc treść przedstawionych przepisów prawa na stan faktyczny ustalony w sprawie należy stwierdzić, iż organ rentowy wydał decyzję o odmowie umorzenia skarżącemu należności składkowych z naruszeniem art. 1 ust. 10 ustawy. Zgodnie bowiem z jego treścią warunkiem umorzenia należności jest nieposiadanie na dzień wydania decyzji niepodlegających umorzeniu zaległości składkowych. Bezspornie odwołujący w dniu wydania zaskarżonej decyzji, tj. w dniu 6 sierpnia 2018r. uiścił sporne należności. Okoliczność, iż spłacił je po upływie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzjio warunkach umorzenia, tj. po dniu 18 lipca 2018r. nie ma znaczenia w kontekście kategorycznego brzmienia art.1 ust. 10 ustawy. Zestawienie treści ust. 11, 10 oraz 13 art. 1 ustawy prowadzi do wniosku, iż ostatecznym, rozstrzygającym warunkiem umorzenia bądź odmowy umorzenia należności składkowych jest posiadanie lub nie posiadanie na dzień wydania decyzji zaległości składkowych nie podlegających abolicji. W przypadku gdy płatnik uiści należności niepodlegające umorzeniu w terminie 12 miesięcy od uprawomocnienia się decyzji o warunkach umorzenia, a na dzień wydania decyzji, o której mowa w ust. 13cyt. przepisu jego konto będzie wykazywało zaległości organ rentowy odmówi umorzenia.W niniejszej sprawie mamy do czynienia z sytuacją odwrotną, ale także decydujące znaczenie ma istnienie lub brak zadłużenia z tytułu składek nie podlegających umorzeniu.Skoro odwołujący takich nie posiadał na dzień 6 sierpnia 2018r., to należało umorzyć jego należności składkowe podlegające abolicji.
Apelację od tego wyroku wywiódł organ rentowy zarzucając naruszenie:
- art. 1 ust. 11 i 12 ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność poprzez przyjęcie, iż termin12 miesięcy jest terminem instrukcyjnym;
- art. 1 ust. 13 pkt 1 w zw. z art. art. 1 ust. 11 ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą poprzez jego błędne zastosowanie i zmianę zaskarżonej decyzji, w ten sposób,że sporne należności zostały umorzone, podczas gdy brak było przesłanek do zastosowania tego przepisu bowiem odwołujący nie spłacił należności niepodlegających umorzeniuw terminie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji określającej warunki umorzenia;
 - art. 1 ust. 13 pkt 2 w zw. z art. art. 1 ust. 11 ustawy o umorzeniu należności powstałychz tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolnicza działalność gospodarczą poprzez jego nie zastosowanie w sytuacji gdy odwołujący nie spłacił w terminie 12 miesięcy należności niepodlegających umorzeniu.
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie odwołania w całości, a z ostrożności procesowej względnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
W odpowiedzi na apelację ubezpieczony wnosił o jej oddalenie i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania w postępowaniu apelacyjnym.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Poza sporem w sprawie pozostawało, że ubezpieczony wpłacił całość należności niepodlegających umorzeniu i w dacie wydawania przez organ rentowy decyzji o odmowie, czyli w dniu 6.08.2018r. nie posiadał zaległości z tytułu składek. Spłata należności nie podlegających umorzeniu nastąpiła jednak w tej sytuacji po upływie 12 miesięcy od dnia uprawomocnienia się decyzji o warunkach umorzenia, tj. po dniu 18 lipca 2018r., wobec czego organ rentowy uznał, że nie było podstaw prawnych do umorzenia należności objętych decyzją o warunkach umorzenia.
W tym stanie rzeczy rozstrzygnięcie sporu jest zależne od wykładni przepisu art. 1 ustawy o umorzeniu należności powstałych z tytułu nieopłaconych składek przez osoby prowadzące pozarolniczą działalność gospodarczą. Przepis ten bowiem w ust. 11 wyznacza 12 miesięczny termin, w ciągu którego winny zostać uregulowane należności składkowenie podlegające umorzeniu, ustalając moment początkowy tego terminu na datę uprawomocnienia się decyzji o warunkach umorzenia a w ust.10 określa warunek umorzenia.
Sąd Apelacyjny podziela zaprezentowane w motywach zaskarżonego orzeczenia stanowisko Sądu I instancji w tej kwestii uznając, że wykładnia językowa art. 1 ust. 10 ustawy nie pozostawia wątpliwości co do tego, że warunkiem umorzenia należności,o których mowa w ust. 1 i 6, jest nieposiadanie na dzień wydania decyzji, o której mowaw ust. 13 pkt 1, niepodlegających umorzeniu składek na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne, Fundusz Pracy, Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych oraz na Fundusz Emerytur Pomostowych, za okres od dnia 1 stycznia 1999r., do opłacenia których zobowiązana jest osoba prowadząca pozarolniczą działalność lub płatnik składek, o którym mowa w ust. 2.
Sąd Apelacyjny podziela też pogląd, zaprezentowany przez SN w wyroku w sprawieI UK 290/17, że przepis ten jako lex specialis powinien być interpretowany w sposób ścisły, uwzględniający przede wszystkim wykładnię semantyczną, mając również na uwadze konsekwencje umorzenia dla wnoszących o nie.
Skoro zatem wspomniany warunek ubezpieczony spełnił, bo w dacie wydania decyzji nie zalegał z żadną płatnością, to zasadnie uznał Sąd I instancji, że decyzja odmawiająca umorzenia była wadliwa.
Z tych względów Sąd Apelacyjny na mocyart. 385 k.p.c.oddalił apelację jako pozbawioną podstaw.
/-/ SSA M.Procek /-/ SSA J.Pietrzak /-/ SSA G.Pietrzyk-Cyrbus

Sędzia Przewodniczący Sędzia