Sąd Apelacyjny w Poznaniu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 106/19
Data wyroku: 2019-07-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

UZASADNIENIE
Wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 31 stycznia 2019 r., sygn. akt III K 56/18,H. K. (1)został uznany za winnego popełnienia ciągu dwóch przestępstw, a mianowicie tego, że:

1
w okresie od dnia 24 lipca 2016 r. do dnia 9 sierpnia 2016 r. wK., działając wspólnie i w porozumieniu zP. K.oraz inną ustaloną osobą przyjął od nieustalonych osób ciągnik siodłowymarki D. (...)onumerze rejestracyjnym (...)i numerze VIN(...)o wartości 151 900 złotych, wiedząc o tym, że samochód ten został uzyskany za pomocą czynu zabronionego, tj. kradzieży dokonanej w dniu 23 lipca 2016 r. w miejscowościS., tj. przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.,

2
w okresie od dnia 29 czerwca 2016 r. do dnia 9 sierpnia 2016 r. wK., działając wspólnie i w porozumieniu zP. K.oraz inna ustaloną osobą przyjął od nieustalonych osób samochód markiM. (...)o numerze VIN(...)(który był oznaczony wtórnie numerem VIN(...)) o wartości 38 850 Euro, tj. około 171 930 złotych, wiedząc o tym, że samochód został uzyskany za pomocą czynu zabronionego, tj. kradzieży dokonanej w okresie 29/30 czerwca 2016 r. na terenie Niemiec na szkodę(...), tj. przestępstwa zart. 291 § 1 k.k.,

i za oba te przestępstwa na podstawieart. 291 § 1 k.k.w zw. zart. 91 § 1 k.k.wymierzono mu kare 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawieart. 33 § 2 k.k.karę grzywny w wysokości 150 stawek dziennych, ustalając wartość jednej stawki dziennej na kwotę 10 złotych.
Nadto Sąd Okręgowy, na podstawieart. 63 § 1 k.k., zaliczył na poczet wymierzonej oskarżonemu kary pozbawienia wolności okres jego zatrzymania i tymczasowego aresztowania w sprawie od dnia 9 sierpnia 2016 r. godz. 13.15 do dnia 18 maja 2017 r. godz. 13.35.
H. K. (1)został zwolniony od ponoszenia kosztów sądowych, w tym od uiszczenia opłaty.
Apelację od tego wyroku wniósł obrońca oskarżonego, który podniósł następujące zarzuty:

1
obrazę przepisów postępowania mająca wpływ na treść wyroku, a mianowicieart. 4, 7 i 410 k.p.k., polegająca na oparciu wyroku na selektywnie wybranym materiale dowodowym, błędnej i wybiórczej ocenie zebranego w sprawie materiału dowodowego, uwzględniającej wyłącznie okoliczności przemawiające na niekorzyść oskarżonego z jednoczesnym pominięciem okoliczności, które przemawiały na jego korzyść,

2
błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na błędnym przyjęciu, iż oskarżony przyjął ciągnik siodłowymarki D. (...), wiedząc o tym, że samochód ten został uzyskany za pomocą czynu zabronionego, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby oskarżony przejął władztwo nad w/w samochodem oraz nie wynika, iż wiedział, że samochód ten pochodzi z czynu zabronionego,

3
błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na błędnym przyjęciu, iż oskarżony wiedział, że samochód markiM. (...)pochodzi z czynu zabronionego, podczas gdy z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, że oskarżony nie wiedział, że w/w samochód pochodzi z kradzieży,

4
błąd w ustaleniach faktycznych, przyjętych za podstawę orzeczenia, mający wpływ na jego treść, a polegający na przyjęciu, iż okoliczności przedmiotowe i podmiotowe niniejszej sprawy wskazują na konieczność wymierzenia oskarżonemu bezwzględnej kary pozbawienia wolności, w wymiarze, który uniemożliwia oskarżonemu ubieganie się nawet o wykonywanie kary w ramach dozoru elektronicznego, podczas gdy prawidłowa analiza okoliczności przedmiotowych i podmiotowych prowadzi do odmiennego wniosku,

5
rażącą niewspółmierność (surowość) orzeczonej wobec oskarżonego kary 1 roku i 2 miesięcy pozbawienia wolności, która nie spełnia dyrektyw wymiaru kary określonych wart. 53 k.k.

W konkluzji obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienieH. K. (1)od popełnienia zarzucanych mu czynów.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja obrońcy nie zasługuje na uwzględnienie. Żaden z zarzutów nie okazał się trafny. Wbrew twierdzeniom skarżącego, Sąd Okręgowy przeprowadził wnikliwe, wszechstronne i wyczerpujące postępowanie dowodowe, a zebrane tak dowody trafnie ocenił, tj. zgodnie z zasadami prawidłowego rozumowania, doświadczenia życiowego i wiedzą – nie wykraczając poza ramy swobody, o której mowa wart. 7 k.p.k., a także nie naruszając reguł wynikających zart. 4 k.p.k.i410 k.p.k.W efekcie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne i słusznie skazał oskarżonego za zarzucane mu przestępstwa, przyjmując zarazem prawidłowe kwalifikacje prawne, tak w zakresie podstaw skazania, jak i wymiaru kar.
W tym miejscu Sąd Apelacyjny uważa za stosowne wskazanie prawidłowego sposobu rozumienia zasady swobodnej oceny dowodów, której przełamanie przez Sąd Okręgowy zarzucił apelujący. Utrwalone w judykaturze jest stanowisko, że przekonanie sądu o wiarygodności jednych dowodów i niewiarygodności innych pozostaje pod ochronąart. 7 k.p.k., wtedy, gdy:
a) jest poprzedzone ujawnieniem w toku rozprawy głównej całokształtu okoliczności sprawy (art. 410 k.p.k.) i to w sposób podyktowany obowiązkiem dochodzenia prawdy (art. 2 § 2 k.p.k.),
b) stanowi wynik rozważenia wszystkich tych okoliczności przemawiających zarówno na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego (art. 4 k.p.k.),
c) jest wyczerpująco i logicznie - z uwzględnieniem wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego - uargumentowane w uzasadnieniu wyroku (art. 424 § 1 i 2 k.p.k.) – zob. m.in.: wyrok SN z dnia 16 grudnia 1974 roku, Rw 618/74, Lex nr 18945, wyrok SN z dnia 4 lipca 1995 roku, II KRN 72/95, Lex nr 162495, postanowienie SN z dnia 18 stycznia 2007 roku, III KK 271/06, Lex nr 459451.
Zarzut obrazy przepisuart. 7 k.p.k.może być skuteczny tylko wtedy, gdy jego autor wskaże na czym konkretnie polegało przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów, tj. wykaże, że ocena pewnych dowodów kłóciła się z zasadami doświadczenia życiowego lub została dokonana wbrew wskazaniom wiedzy względnie była sprzeczna z regułami logicznego rozumowania bądź wykaże, że poczynione przez sądmeritiustalenia wykazują błędy natury faktycznej lub błędy logiczne. Nie czyni zadość powyższym wymogom dokonanie przez apelującego własnej wybiórczej oceny dowodów i poczynienie w środku odwoławczym w oparciu o taką ocenę własnych ustaleń.
W kategorii li tylko polemiki z ustaleniami Sądu Okręgowego, niewykazującej wykroczenia poza granice dyskrecjonalnej władzy sądu zakreślone przezart. 7 k.p.k., należy potraktować twierdzenia skarżącego o tym, że Sąd I instancji oparł swoje ustalenia na„selektywnie wybranym materiale dowodowym”, „błędnej i wybiórczej ocenie”tego materiału„uwzględniającej wyłącznie okoliczności przemawiające na niekorzyść oskarżonego z jednoczesnym pominięciem okoliczności, które przemawiały na jego korzyść”(zarzut 1). W uzasadnieniu apelacji obrońca przytoczył argumenty, które w jego przekonaniu mają uzasadniać wyżej postawione tezy. Rzecz jednak w tym, że argumenty te albo są oderwane od realiów sprawy albo zasadzają się na okolicznościach nieistotnych, które nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Obrońca powołał się bowiem na to, że:

1
„Wbrew twierdzeniem zawartym w uzasadnieniu skarżonego wyroku zeznaniaP. K.nie korespondują z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym, a wręcz są z nim sprzeczne, przede wszystkim z zeznaniamiM. C.”.Otóż, twierdzenie to oderwane jest od treści uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Można stwierdzić, że obrońca sam postawił tą tezę i ją zwalcza, lecz nie jest to teza, którą postawił Sąd Okręgowy. Z uzasadnienia zaskarżonego wyroku wynika wszak, że Sąd I instancji dał wiarę„zeznaniomP. K.w tej części, w jakiej przyznał się on do popełnienia zarzucanych mu czynów i złożył wyjaśnienia, które znalazły potwierdzenie w innym materiale dowodowym”(str. 12 uzasadnienia – wersety od 3 do 5 licząc od góry strony). Nie jest więc prawdą, że Sąd Okręgowy dał wiarę całości zeznaniomP. K.(były one przecież zmienne), jak też nie jest prawdą, iż Sąd ten uznał, że zeznania tego świadka korespondują niejako z całością pozostałego materiału dowodowego, co sugeruje obrońca. Sąd I instancji jasno też przyznał, że zeznaniaP. K.jedynie częściowo pokrywały się z zeznaniamiM. C., a w niektórych kwestiach były z nimi sprzeczne, np. co do tego kto zapłacił za zakupM.(str. 13 uzasadnienia – wersety od 3 do 6 licząc od góry strony). Jeżeli chodzi o rangę problemów, którymi różniły się zeznania w/w świadków, to będzie o tym mowa poniżej, gdyż na tym też oparł się obrońca uzasadniając pierwszy z podniesionych w apelacji zarzutów.

2
P. K.zeznał, że był przy zakupie samochoduM. (...), aM. C.twierdził, żeH. K. (1)sam go kupił, co też potwierdził oskarżony. Po pierwsze, niezależnie która z tych wersji jest prawdziwa, to z każdej z nich wynika, że oskarżony nabył ten pojazd. Co istotne, w niniejszej sprawie chodzi o odpowiedzialność karnąH. K. (1). Po drugie,P. K.szczegółowo opisał przebieg zdarzenia związanego z nabyciem przez oskarżonego samochodu markiM. (...). Podał również, że pieniądze na zakup tego pojazduH. K. (1)otrzymał odM. C.. W przekonaniu Sądu Apelacyjnego, zeznaniaP. K.w tym zakresie zasługują na wiarę. Nie miał on żadnego interesu w tym, aby bezpodstawnie obciążaćH. K. (1)(który przecież nie przeczy, że taka transakcja miała miejsce i że nabył przedmiotowy samochód), czy teżM. C.. Dla ustalenia faktu nabycia przez oskarżonego samochodu markiM. (...)nie ma znaczenia, czy przeznaczył on na ten zakup pieniądze zaoszczędzone przez siebie, czy też pieniądze na ten cel otrzymał odM. C.. Niemniej, jak to już podkreślono,P. K.nie miał żadnych powodów, aby w tych kwestiach, de facto bez znaczenia dla ustalenia sprawstwaH. K. (1), zeznawać nieprawdę. To samo należy odnieść do tego, czy belkę w samochodzie wymienił samM. C., bo oskarżony był pijany, czy też uczynił to wspólnie z tym ostatnim. I w tym przypadku nie ma żadnych racjonalnych powodów, aby dyskredytować zeznaniaP. K.. Słusznie bowiem zauważył Sąd Okręgowy, żeM. C.starał się „zmniejszyć winę oskarżonego”, chciał przerzucić główną odpowiedzialność na siebie. To właśnie zeznaniaP. K.rysują się w tym układzie na te, które są obiektywne i wiarygodne. Danie im wiary z pewnością nie stanowi wyjścia poza ramy swobody, o której mowa wart. 7 k.p.k.Poza tym, dla ustalenia tego, czy oskarżony dopuścił się paserstwa nabywając samochód decydujące znaczenie maja okoliczności, jakie istniały w momencie „zawarcia umowy”, a nie te które zaistniały już później. W konsekwencji wymiana belki w samochodzie jedynie pośrednio może świadczyć o sprawstwieH. K. (1), ale najistotniejsze były okoliczności, w jakich doszło do nabyciaM. (...)(na stacji benzynowej, bez podpisania umowy, po bardzo zaniżonej cenie).

3
Zachodzi sprzeczność pomiędzy zeznaniamiP. K.iM. C.co do tego, w jakiej kolejności poznaliH. K. (1)i czyP. K.zamieszkiwał na stałe w na terenie wynajmowanej nieruchomościK., czy też przyjeżdżał tam raz w tygodniu. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, okoliczności te nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Są to nieistotne szczegóły. Niemniej, Sąd Okręgowy ustalił, że tak oskarżony, jak iP. K.zamieszkiwali na terenie wspomnianej nieruchomości (str. 1 uzasadnienia – wersety 8-9 licząc od dołu strony), co jest zgodne z wersją, za którą opowiada się obrońca.

4
„Z zeznańM. C.wprost wynika, że oskarżony nie posiadał wiedzy”, że samochody pochodziły z przestępstwa. Z tym twierdzeniem nie można się zgodzić. Jak trafnie wskazał bowiem Sąd Okręgowy,M. C.przyznał, że nakłonił oskarżonego do nabycia samochodu markiM. (...)od znajomegoS., który brał udział w jego kradzieży. Sam nie mógł nabyć tego pojazdu, gdyż w tym czasie ukrywał się przed Policją. Podał również, że wraz zH. K. (2)pomalował kabinę samochodu. Dodał też, że oskarżony nabył „gdzieś w Polsce” uszkodzony ciągnikM. (...), w tym celu, by wyjąć z niego ramę, wspawać do kupionego odS.pojazdu i w ten sposób go „ulegalnić”. Z kolei, co do samochodu marki(...)M. C.zeznał, że nie wie, czy oskarżony miał świadomość tego, że pojazd ten pochodzi z przestępstwa, ale być może domyślał się, iż „coś jest kombinowane”.

Odrywając się od już poczynionych uwag, należy stwierdzić, że Sąd Okręgowy dokonał trafnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego, zgodnej z regułami przewidzianymi wart. 4, 7 i 410 k.p.k., a jednocześnie poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne, co do sprawstwaH. K. (1)w zakresie przestępstw przypisanych mu w zaskarżonym wyroku. Nie dopuścił się zatem błędów, które sugeruje obrońca w zarzutach oznaczonych w apelacji numerami 2 i 3. Na prawidłowość ustaleń Sądu Okręgowego wskazują następujące okoliczności:

1
Po pierwsze, pochodzące z przestępstwa samochody znajdowały się na posesji, na której zamieszkiwał oskarżony. Choć formalnie umowę dzierżawy zawarłP. K., to obaj na terenie tej nieruchomości zamieszkiwali, wykonywali pracę i „zajmowali się” przedmiotowymi pojazdami. Wynika to też z zeznańM. B..

2
Po drugie, podczas przesłuchania w dniu 18 października 2016 r. oskarżony przyznał się do popełnienia zarzucanych mu czynów. Stwierdził, że wiedział, iż oba pojazdy pochodzą z kradzieży. Podał też na podstawie, jakich okoliczności doszedł do takiego wniosku. Prawdą jest, żeH. K. (1)wcześniej nie przyznawał się do popełnienia zarzucanych mu przestępstw i taką też postawę przyjął na rozprawie, ale Sąd Okręgowy słusznie uznał, że to właśnie jego wyjaśnienia z dnia 18 października 2016 r. zasługują na wiarę. Są one bowiem zgodne z zeznaniamiP. K.w najważniejszych kwestiach, jak też znajdują oparcie w zasadach prawidłowego rozumowania, wiedzy i doświadczenia życiowego, gdy oceni się je przez pryzmat okoliczności, w których doszło do nabycia pojazdów, o czym będzie mowa poniżej.

3
Po trzecie, jak już wspomniano, okoliczności nabycia pojazdów same w sobie wskazywały jednoznacznie na to, że pochodziły one z przestępstwa. Oskarżony nabył samochód markiM. (...)na stacji benzynowej, od nieznanej mu osoby, zapłacił gotówką, bez podpisania umowy i za cenę, która była tak niska, że wręcz nierealna, bo trudno przyjąć, aby właściciel chciał ponieść aż tak daleko idące straty. Podobnie było z samochodem(...).H. K. (1)przyjął go od nieznanych mu bliżej obywateli narodowości Ukraińskiej, nie znał ich bliższych danych, nie podpisał z nimi żadnej umowy, a uzgodnił tylko, że do zapłaty dojdzie później, w bliżej nieokreślonym czasie, gdy uzyska pieniądze ze sprzedażyM. (...). I w tym przypadku cena miała być nierealnie niska. Opisane okoliczności, dla każdego dorosłego człowieka, dysponującego przeciętną wiedzą i doświadczeniem życiowym, jednoznacznie musiały wskazywać na to, że pojazdy pochodziły z przestępstwa. W taki sposób nie dochodzi przecież do sprzedaży tak wartościowych przedmiotów. Przyjęcie innego założenia byłoby wręcz absurdalne.

4
Po czwarte, wbrew twierdzeniem obrońcy, zebrane dowody wskazują na to, że oskarżony „przyjął” samochód marki(...)w rozumieniuart. 291 § 1 k.k., oczywiście wspólnie i w porozumieniu zP. K.. Wynika to zarówno z zeznań tego ostatniego, jak i z wyjaśnień oskarżonego złożonych w dniu 18 października 2016 r. W świetle tych dowodów pojazd ten miał być wszak przyprowadzony na teren nieruchomości wK.przez nieustalonych obywateli narodowości Ukraińskiej.H. K. (1)iP. K.umówili się z nimi, że zapłacą im za ten pojazd 10 000 Euro, ale dopiero, gdy sprzedadzą samochód markiM. (...). Obie „strony” na to przystały. Nieustaleni mężczyźni wyjechali, a samochód(...)pozostawili na terenie nieruchomości wK.i z tych okoliczności jasno wynika, że do „dyspozycji” oskarżonego iP. K., którzy tam zamieszkiwali. W żadnym razie nie można twierdzić, że dowolnym jest ustalenie Sądu Okręgowego, że wyżej wymienieni ten pojazd „przyjęli”. Zauważyć należy, że „przyjęcie rzeczy” w rozumieniuart. 291 § 1 k.k., w odróżnieniu od „jej nabycia”, jako innej formy paserstwa, następuje zarówno wtedy, gdy rzecz zostanie fizycznie przekazana sprawcy w posiadanie, jak i wówczas, gdy nie zostanie oddana „do rąk” pasera, lecz na przykład złożona, pozostawiona w jego mieszkaniu, pomieszczeniu lub terenie będącym we władaniu pasera. Warunkiem jest w takim przypadku świadomość pasera, iż w jego pomieszczeniu, na jego terenie zostały złożone rzeczy pochodzące z czynu zabronionego, co wystarczy do przyjęcia tzw. konkludentnego (per facta conkludentia) objęcia tych rzeczy w posiadanie przez pasera (por. M. Dąbrowska-Kardas i P. Kardas [w] A. Zoll red. Kodeks karny, Część szczególna, Komentarz, Tom III, Kraków 2006 teza 23 do art. 291, str. 448).

5
Po piąte, pośrednio na świadomość oskarżonego, co do przestępczego pochodzenia samochodów, wskazuje jego zachowanie w momencie pojawienia się policjantów na terenie posesji wK..H. K. (1)ukrył się wówczas wewnątrz kanapy wraz z dokumentami pojazdu. Gdyby nie wiedział, że pojazdy pochodzą z kradzieży, to nie miałby powodów, aby tak się zachowywać.

Przedstawione wyżej argumenty świadczą o niezasadności pierwszych trzech zarzutów podniesionych w apelacji. Zgromadzone dowody potwierdzają bowiem słuszność stanowiska Sądu Okręgowego, co do tego, że oskarżony dopuścił się obu przypisanych mu zaskarżonym wyrokiem przestępstw.
Jeżeli chodzi o zarzuty numer 4 i 5, to Sąd Apelacyjny odniesie się do nich łącznie, gdyż dotyczą one orzeczenia o karze.
Zdaniem Sąd Apelacyjnego, wymierzoneH. K. (2)kary pozbawienia wolności i grzywny nie rażą surowością. Kształtując ich rozmiar Sąd Okręgowy wziął pod uwagę wszystkie istotne w tej materii okoliczności, tj. zarówno te przemawiające na korzyść, jak i na niekorzyść oskarżonego. Z jednej strony chodzi tu o to, że częściowo przyznał się on do popełnienia zarzucanych mu czynów i podjął pracę zarobkową, na co szczególnie zwrócił uwagę obrońca w apelacji. Z drugiej jednak strony chodzi o to, żeH. K. (1)był już wcześniej karany na terenie Niemiec i to za czyn przeciwko mieniu oraz o dość dużą wartość mienia, którego dotyczyły przestępstwa (choć nie prowadziła ona do przyjęcia kwalifikacji zart. 294 § 1 k.k.), jak również działanie wspólnie i w porozumieniu.
Oceniając wymierzone oskarżonemu kary przez pryzmat wszystkich wymienionych okoliczności, należy stwierdzić, że kary te są adekwatne do stopnia jego zawinienia oraz do stopnia społecznej szkodliwości przestępstw, których się dopuścił, jak też zapewniają prawidłowe oddziaływanie wychowawcze i zapobiegawcze wobec niego. Spełniają również swoją rolę w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa.
Wartość jednej stawki uwzględnia aktualną sytuacje majątkowąH. K. (1), a w szczególności jego możliwości zarobkowe.
Prawidłowo ustalony rozmiar kary pozbawienia wolności, uwzględniający należycie wszystkie istotnej w tej kwestii okoliczności, czyni ze swej istoty niezasadnym zarzut oznaczony w apelacji numerem 4. Przytoczone wcześniej okoliczności przemawiają bowiem za wymierzeniem oskarżonemu bezwzględnej kary pozbawienia wolności (przede wszystkim chodzi o wartość mienia i uprzednią karalność). Już sam rozmiar tej kary, przekraczający rok, uniemożliwia warunkowe zawieszenie jej wykonania, co wynika z treściart. 69 § 1 k.k.oraz zastosowanie ewentualnego sposobu wykonywania w systemie dozoru elektronicznego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy zaskarżony wyrok, a kierując się tym, że oskarżony będzie zmuszony odbyć karę pozbawienia wolności i ma obowiązek uiścić grzywnę, zwolnił go od uiszczenia kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze, w tym od uiszczenia opłaty za II instancję. Takie rozstrzygnięcie znajduje swoje oparcie wart. 624 § 1 k.p.k.iart. 17 ust. 1 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych.
Nadto, Sąd Apelacyjny na podstawie § 17 ust. 2 pkt 5 i § 20 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adwokataM. W.kwotę 885,60 złotych, w tym VAT, tytułem kosztów nieopłaconej obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym.

    Jarema Sawiński Henryk Komisarski Maciej Świergosz