Sąd Okręgowy w Płocku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 140/19
Data wyroku: 2019-04-17 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Małgorzata Michalska, Joanna Świerczakowska, Renata Wanecka
Słowa kluczowe: Dziedziczenie ustawowe
Podstawa prawna: art. 935§3 kc

Sygn. akt IV Ca 140/19

POSTANOWIENIE
Dnia 17 kwietnia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Płocku IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym :
Przewodnicząca: SSO Joanna Świerczakowska
Sędziowie: SO Renata Wanecka (spr.)
SO Małgorzata Michalska
Protokolant: st. sekr. sądowy Katarzyna Gątarek
po rozpoznaniu w dniu 17 kwietnia 2019r. na rozprawie wP.
sprawy z wnioskuJ. J. (1)
z udziałemJ. J. (2),K. J.i Gminy MiejskiejC.
o stwierdzenie nabycia spadku
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Ciechanowie z 6 listopada 2018 r.
sygn. akt I Ns 417/17

postanawia:
oddalić apelację.
.
Sygn. akt IV Ca 140/19

UZASADNIENIE
J. J. (1)wystąpił do Sądu Rejonowego w Ciechanowie o stwierdzenie, że na podstawie ustawy nabył on spadek po swoim ojczymieW. K., zmarłym 4 listopada 2004 roku wM., ostatnio stale zamieszkałym wC..
UczestnicyJ. J. (1)iK. J.(bracia wnioskodawcy) przyłączyli się do wniosku.
Ponadto Sąd wezwał pozostałych zainteresowanych do udziału w sprawie poprzez zamieszczenie w Urzędzie MiastaC.i w Dzienniku Rzeczpospolita ogłoszeń. Ponieważ nikt nie zgłosił się na wezwanie Sądu, postanowieniem z 11 września 2018r. Sąd wezwał do udziału w sprawie Gminę MiejskąC., która wniosła o stwierdzenie nabycia spadku na podstawie ustawy.
Postanowieniem z 6 listopada 2018 roku Sąd Rejonowy w Ciechanowie stwierdził, że spadek poW. K., synuI.iM. z domu G., zmarłym 4 listopada 2004 roku wM., ostatnio stale zamieszkałym wC.na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyła Gmina MiejskaC.w całości oraz pozostawił wnioskodawcę i uczestników postępowania przy kosztach związanych z ich udziałem w sprawie.
Sąd Rejonowy ustalił:
Wnioskodawca jest współwłaścicielem działki, która wchodzi w skład spadku poW. K., zatem ma on interes prawny w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku.
J. J. (1)jest osobą obcą dla spadkodawcy.W. K.zmarł jako wdowiec, nie miał dzieci.
Przed Sądem Rejonowym w Ciechanowie toczyło się już postępowanie spadkowe poW. K.z wnioskuJ. J. (1)(sygn. akt I Ns 625/25), które zostało umorzone. Jednakże w jego toku Sąd nie ustalił innych spadkobierców ustawowych spadkodawcy.
Z uwagi na fakt, iż nie zostali wskazani spadkobiercy ustawowiW. K., Sąd zwrócił się do Dziennika Rzeczpospolita celem zamieszczenia ogłoszenia wzywającego spadkobierców zmarłegoW. K., aby w terminie 3 miesięcy od daty ukazania się ogłoszenia zwrócili się do Sądu Rejonowego w Ciechanowie i udowodnili swoje prawa do spadku pod rygorem pominięcia ich w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku. Powyższe ogłoszenie zostało zamieszczone dodatkowo na stronie internetowej Sądu oraz wywieszone na tablicy ogłoszeń. Nikt jednak się nie zgłosił, zatem Sąd postanowił wezwać do udziału w sprawie Gminę MiejskąC.jako spadkobiercę ustawowego z uwagi na fakt, iż ostatnim miejscem stałego pobytu zmarłego była miejscowośćC..
Powyższy stan faktyczny został ustalony na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach sprawy o sygnaturach I Ns 417/17 i I Ns 625/15, dokumentów dołączonych do akt sprawy: aktów stanu cywilnego, postanowień Sądu, ogłoszenia sądowego i ogłoszenia w gazecie, wypisu z rejestru gruntów, a także zapewnienia wnioskodawcy.
Dokonując oceny prawnej, Sąd I instancji wskazał, iż wniosekJ. J. (1)o stwierdzenie nabycia spadku poW. K.jest uzasadniony, gdyż uprawnionym do złożenia takiego wniosku jest każdy, kto jest zainteresowany wywołaniem skutków prawnych związanych z prawomocnym stwierdzeniem nabycia spadku. Powołując się naart. 1025 § 2 kci1027 kcoraz postanowienie Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2009 roku (sygn. akt IV CSK 361/08), a także zważając na okoliczność, iżJ. J. (1)jest współwłaścicielem działki, która wchodzi w skład spadku poW. K.Sąd wskazał na konieczność uregulowania stanu prawnego nieruchomości.
Z uwagi na okoliczność, iżJ. J. (1)w toku postępowania o stwierdzenie nabycia spadku, złożył także wniosek o dział spadku, Sąd Rejonowy wskazał na dyspozycjęart. 680 kpc, zgodnie z którą, we wniosku o dział spadku należy powołać postanowienie o stwierdzenie nabycia spadku. Wobec tego, Sąd jako pierwszą rozpoznał sprawę o stwierdzenie nabycia spadku i uznał, iż rozpoznanie wniosku o dział spadku będzie możliwe po uprawomocnieniu się postanowienia z 6 listopada 2018 roku.
Sąd Rejonowy podniósł, że zgodnie zart. 926 § 1 i § 2 kcpowołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu, natomiast dziedziczenie ustawowe następuje wówczas, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy. Sąd Rejonowy stwierdził, iż w danej sprawie zachodzi dziedziczenie ustawowe, bowiem wnioskodawca wskazał, iż testament nie został sporządzony, co potwierdzili także uczestnicy postępowania.
Sąd I instancji wskazał również naart. 931 § 1 kcoraz933 § 2 kc, które nie mogły mieć zastosowania, ponieważ spadkodawca w chwili śmierci był wdowcem.
Sąd Rejonowy jako podstawę prawną orzeczenia wskazałart. 935 kc, który mówi, iż w braku małżonka spadkodawcy, jego krewnych i dzieci małżonka spadkodawcy, powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. Z uwagi na fakt, że ostatnim miejscem stałego pobytu spadkodawcy byłC., Sąd stwierdził, że spadek poW. K.na podstawie ustawy z dobrodziejstwem inwentarza nabyła w całości Gmina MiejskaC..
O kosztach Sąd orzekł na podstawieart. 520 § 1 kpc.
Apelację od postanowienia złożył wnioskodawca, zaskarżając je w całości i zarzucił błędne ustalenie, że spadkobiercą poW. K.jest Gmina MiejskaC.. Z treści apelacji wynika, że domaga się on zmiany zaskarżonego postanowienia poprzez stwierdzenie, iż to on nabywa spadek po zmarłymW. K., jako jego pasierb.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja nie jest zasadna.
Sąd I instancji był zobligowany, na podstawieart. 670 § 1 kpcdo zbadania, kto jest spadkobiercą poW. K., w tym czy dziedziczenie następuje na podstawie ustawy, czy testamentu.
Sąd Okręgowy w zasadzie podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji, aczkolwiek wymagają one uporządkowania, mianowicie:
W. K.zmarł 4 listopada 2004r. wM., ostatnio stale mieszkał wC.. Był żonaty zA. K.(poprzednioJ.) – matką wnioskodawcy i uczestników, tj.J. J. (1)orazK. J.iJ. J. (2), która zmarła 24 marca 1998r. Nie ustalono, czy spadkodawca miał własne dzieci. Jego rodzice nie żyją. Nie ustalono również, czy miał rodzeństwo.W. K.nie sporządził testamentu. (bezsporne; zapewnienie spadkowe k: 33, odpis aktu zgonu k: 9, odpis aktu urodzenia k: 10, odpis aktu małżeństwa zA. K.z adnotacją o dacie jej śmierci k: 11)
Sąd Rejonowy prawidłowo stwierdził, że skoro spadkodawca nie sporządził testamentu, zastosowanie mają przepisy o dziedziczeniu ustawowym, obowiązujące w dacie otwarcia spadku, tj. 4 listopada 2004r., które nie przewidywały w takim wypadku dojścia do dziedziczenia przez dzieci małżonka (pasierbów). Obowiązujący wówczas stan prawny przewidywał, że w braku małżonka spadkodawcy i krewnych powołanych do dziedziczenia z ustawy, spadek przypada gminie ostatniego miejsca zamieszkania spadkodawcy jako spadkobiercy ustawowemu. (art. 935 § 3 kc).
Dopiero nowela z 2 kwietnia 2009 r. rozszerzyła krąg spadkobierców ustawowych o pasierbów spadkodawcy, których żadne z rodziców nie dożyło otwarcia spadku. W odniesieniu do spadków otwartych po 27 czerwca 2009r. dochodzą oni do spadku w braku małżonka i krewnych spadkodawcy powołanych do dziedziczenia z ustawy (art. 931–934 kc), wyprzedzając zarazem Skarb Państwa i gminę (art. 935 kc). Przywołane reguły nie znajdą jednak zastosowania do stwierdzenia nabycia spadku poW. K., który zmarł 4 listopada 2004r., czyli przed 27 czerwca 2009 r.
WnioskodawcaJ. J. (1)wyraża głęboki żal i rozgoryczenie takim orzeczeniem, jednakże Sąd Okręgowy nie ma podstaw, aby rozstrzygnięcie to zmienić na jego korzyść, ponieważ postanowienie o stwierdzeniu nabycia spadku ma charakter deklaratoryjny. Sąd jedynie stwierdza, kto i na jakiej podstawie dziedziczy po spadkodawcy w świetle przepisów obowiązujących w dacie jego śmierci. O tym, że przy ustalaniu porządku dziedziczenia ustawowego po danym spadkodawcy rozstrzyga stan prawny z chwili otwarcia spadku przesądzaart. LI ustawy z 23 kwietnia 1964 r. Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny(Dz.U.1964.16.94 ze zm.).
Z tych wszystkich względów, Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawieart. 385 kpc.

R. W.J. M.M.