Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Cz 415/20
Data wyroku: 2020-10-15 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Roman Troll
Słowa kluczowe: Koszty procesu, Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych
Podstawa prawna: art. 520 § 1 k.p.c., art. 113 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, art. 102 k.p.c.

Sygn. akt III Cz 415/20

POSTANOWIENIE
Dnia 15 października 2020 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący – Sędzia Sądu Okręgowego  Roman Troll
po rozpoznaniu w dniu 15 października 2020 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuJ. Z.
z udziałemR. B.
o podział majątku wspólnego
na skutek zażalenia wnioskodawczyni
na rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 4. postanowienia Sądu Rejonowego w Gliwicach
z dnia 15 października 2019 r., sygn. akt I Ns 1844/16
postanawia:
oddalić zażalenie.
SSO Roman Troll
Sygn. akt III Cz 415/20

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 15 października 2019 r. Sąd Rejonowy w Gliwicach dokonał podziału majątku wspólnego (pkt. 1. i 2.), zasądził z tego tytułu na rzecz wnioskodawczyni 113100 zł płatne w dwóch równych ratach (pkt 3.), nakazał pobrać nieuiszczone koszty sądowe po połowie od wnioskodawczyni (pkt 4.) i od uczestnika postępowania (pkt 5.),a w pozostałym zakresie każdego z nich obciążył poniesionymi przez nich kosztami postępowania (pkt 6.). Odnośnie pkt. 4. postanowienia zaznaczył, że jest to połowa kosztów sądowych z tytułu opłaty od wniosku i wynagrodzenia biegłego, które nie były uiszczone, a ich suma wynosi 3209,06 zł. Orzeczenie to zapadło na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.w związkuzart. 113 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Zażalenie na orzeczenie zawarte w punkcie 4. tego postanowienia wniosła wnioskodawczyni, zarzucając błąd w ustaleniach faktycznych polegający na uznaniu, że w chwili orzekania była zdolna do ponoszenia kosztów sądowych, a w konsekwencji naruszenieart. 102 k.p.c.poprzez odmowę odstąpienia od obciążania jej tymi kosztami; zwróciła uwagę na swoja trudną sytuację materialną. Wniosła o zmianę tego postanowienia poprzez odstąpienie od obciążania jej kosztami sądowymi.
W odpowiedzi na zażalenie uczestnik postępowania wniósł o jego oddalenie.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 9 ust. 4 ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. poz. 1469), Sąd Okręgowy rozpoznając zażalenie stosuje regulacje proceduralne w brzmieniu sprzed nowelizacji, która weszław życie 7 listopada 2019 r., zażalenie bowiem wpłynęło przed tym terminem. Zażalenie dotyczy kosztów sądowych, a zgodnie zart. 397 § 2 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.rozpoznaje się je w składzie jednego sędziego.
Rację ma skarżąca, że była zwolniona od kosztów sądowych zarówno w zakresie opłaty od wniosku, jak i zaliczek na wynagrodzenie biegłego (por. postanowienia wydane przez referendarza sądowego w Sądzie Rejonowym w Gliwicach 1 grudnia 2016 r. /k. 47/i 4 lipca 2019 r. /k. 99/). Takie jednak zwolnienie nie oznacza, że automatycznie należy odstąpić od obciążania jej kosztami sądowymi, gdy na jej rzecz zasądzone zostało świadczenie pieniężne (pkt 3. sentencji). Co więcej w takiej sytuacji wchodzi w grę regulacjaart. 113ust. 2 pkt 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych.
Sąd Rejonowy zasadnie wskazuje, powołując stosowne orzecznictwo, że w sprawach działowych ma zastosowanieart. 520 § 1 k.p.c., a więc każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie.
Art. 102 k.p.c.stanowi, że w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Regulację tę można stosować także w postępowaniu nieprocesowym poprzezart. 13 § 2 k.p.c.
Skarżąca podnosi, wskazując na swoją trudną sytuację materialną, niezastosowanieart. 102 k.p.c.Ta ostatnia regulacja jednak nie może mieć zastosowania przy orzekaniu w tej sprawie o nieuiszczonych kosztach sądowych, bo dotyczy tylko kosztów procesu (postępowania nieprocesowego), a nie nieuiszczonych kosztów sądowych, zaś skarżąca została zwolniona od kosztów sądowych. W literaturze podnosi się, że wyjątkowo ta regulacja może znajdować zastosowanie, w połączeniu zart. 113 ust. 1 ustawy z 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych, gdy obowiązek uregulowania nieuiszczonych kosztów sądowych dotyczy przeciwnika strony zwolnionej od kosztów sądowych; w tej sprawie jednak to skarżąca powołuje się na zwolnienie od kosztów sądowych. Dlatego teżart. 102 k.p.c.nie mógł zostać naruszony na skutek jego niezastosowania. W skład kosztów procesu wchodzą zaś koszty sądowe, ale tylko te już uiszczone (por.art. 98 § 1, 2 i 3 k.p.c.), a nie te, których jeszcze nie uiszczono. (Por. też wyrok Sądu Najwyższego z 25 listopada 2010 r., sygn. aktI CSK 702/09, Lex 688668; P. Feliga [w:] Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Komentarz, pod red. P. Feligi, WKP z 2019 r., tezy 4., 25. i 26. do art. 113; K. Gonera [w:] Ustawa o kosztach sądowych w sprawach cywilnych. Komentarz, LexisNexis z 2011 r., tezy 5. i 17. do art. 113).
Zarzutami proceduralnymi sąd drugiej instancji jest związany (por. uchwała 7 sędziów Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2008 r., sygn. akt III CZP 49/07, OSNC 2008/6/55).
W związku z powyższym nawet trudna sytuacja materialna skarżącej nie mogła prowadzić do uwzględnienia jej zażalenia, gdyż zasądzone na jej rzecz świadczenie pozostajew wysokości znacznie przewyższającej koszty sądowe objęte zażaleniem. Nie było więc podstaw, wbrew stanowisku skarżącej, do zaniechania pobrania nieuiszczonych kosztów sądowych; do tego bowiem może dojść tylko w szczególnie uzasadnionych przypadkach,a w tej sprawie żaden taki przypadek nie zachodzi (por.art. 113 ust. 4 ustawy z 28 lipca2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych).
Dlatego też zarzuty zażalenia są bezzasadne.
Mając powyższe na uwadze, podstawieart. 385 k.p.c.w związku zart. 397§ 1 i 2 k.p.c.oraz art. 9 ust. 4 ustawy z 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw, należało orzec jak w sentencji.
SSO Roman Troll