Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1246/18
Data wyroku: 2019-02-28 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Ciężar dowodu
Podstawa prawna: art. 6 k.c.

Sygn. akt III Ca 1246/18

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 19 października 2017 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu, w sprawie z powództwaŁ. Ś.przeciwkoM. Ś.
o zapłatę, w pkt. 1. zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 352,89 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17 października 2016 roku do dnia zapłaty; w pkt. 2. oddalił powództwo w pozostałym zakresie; w pkt. 3. zasądził od powoda na rzez pozwanej kwotę 783,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Podstawę rozstrzygnięcia Sądu I instancji stanowiły następujące ustalenia:
Strony zawarły związek małżeński w dniu 6 stycznia 2007 roku.
W dniu 14 marca 2008 rokuŁ. Ś.,M. Ś.iH. M.zawarli z(...) Bankiem (...) Spółką Akcyjnąumowę kredytu(...)o numerze 203-(...). Na mocy tej umowy pożyczkodawca udzielił pożyczkobiorcom kredytu w wysokości 118.637,68 CHF, którego spłata miała nastąpić w 360 miesięcznych ratach.Z uzyskanych w ten sposób środków małżonkowie nabyli spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu położnego wZ.przyul. (...).
W dniu 19 maja 2010 rokuŁ. Ś.orazM. Ś.zawarli z(...) Bankiem (...) Spółką Akcyjnąumowę kredytu „Kredyt hipoteczny(...)z oprocentowaniem zmiennym” o numerze(...). Na mocy tej umowy pożyczkodawca udzielił im kredytu na spłatę zobowiązań i dowolny cel w kwocie 54.722,50 zł, a spłata miała nastąpić w 300 miesięcznych ratach, płatnych do 10-go dnia każdego miesiąca.
Dnia 13 grudnia 2012 rokuŁ. Ś.i Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im. F.S.zawarliumowę pożyczki o numerze (...), na mocy której Kasa udzieliła pożyczkobiorcy na jego wniosek pożyczki w kwocie 65.000,00 zł – na cele konsumpcyjne. Umowa została zawarta na okres od dnia 13 grudnia 2012 roku do dnia 10 grudnia 2022 roku. PozwanaM. Ś., jako małżonka pożyczkobiorcy oświadczyła, że zobowiązuje się do spłaty zobowiązania wynikającego z umowy, na wypadek gdyby jej ówczesny małżonek nie wykonał swojego zobowiązania.
Dnia 30 września 2013 rokuŁ. Ś.i Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im. F.S.zawarliumowę pożyczki o numerze (...). Na mocy tej umowy Kasa udzieliła powodowi pożyczki w kwocie 35.000,00 zł na cele konsumpcyjne, Umowa została zawarta do dnia 10 września 2023 roku.M. Ś., małżonka pożyczkobiorcy oświadczyła, że zobowiązuje się do spłaty zobowiązania wynikającego z tej umowy, na wypadek gdybyŁ. Ś.nie wykonał swojego zobowiązania.
Wyrokiem z dnia 20 maja 2016 roku Sąd Okręgowy w Łodzi rozwiązał przez rozwód związek małżeńskiŁ. Ś.iM. Ś.. Wyrok uprawomocnił się w dniu 8 lipca 2016 roku.
Pomiędzy stronami nie toczyła się nigdy sprawa o podział majątku wspólnego.
Ł. Ś.spłacił łącznie kwotę 705,78 zł: w dniu 11 lipca 2016 roku kwotę 133,68 zł i 217,39 zł tytułem spłaty kapitału oraz odsetek zumowy numer (...); w dniu 11 października 2016 roku kwotę 135,81 zł 218,90 zł tytułem spłaty kapitału oraz odsetek zumowy numer (...).
W ustalonym stanie faktycznym Sąd Rejonowy uwzględnił żądanie pozwu w niewielkiej części, w pozostałym zakresie oddalając je jako nieudowodnione.
Sąd Rejonowy wywiódł, że nie ma przeszkód do orzeczenia w trybie procesowym w przedmiocie roszczeń pozwu obejmujących długi, które obciążały oboje małżonków w czasie trwania wspólności ustawowej małżeńskiej, spłacone następnie przez jednego z nich już po ustaniu wspólności. Z treściart. 567 § 1 k.p.c.,art. 567 § 3 k.p.c.w zw. zart. 686 k.p.c.wynika, że w postępowaniu o podział majątku wspólnego po ustaniu wspólności majątkowej pomiędzy małżonkami Sąd rozstrzyga m.in. o tym, jakie wydatki, nakłady i inne świadczenia z majątku wspólnego na rzecz majątku osobistego lub odwrotnie podlegają zwrotowi. Innymi słowy Sąd rozstrzyga o wzajemnych roszczeniach współmałżonków m.in. o spłaconych długach. W świetle treści przepisówart. 618 § 2 i § 3 k.p.c.mających zastosowanie także w sprawach o podział majątku poprzez odesłanie zawarte wart. 567 § 3 k.p.c.iart. 688 k.p.c.nie ma żadnych przeszkód prawnych, aby o roszczeniach tych orzekać także w drodze procesu przed wytoczeniem postępowania o podział majątku dorobkowego. Rozstrzygnięcie w przedmiocie długów oraz wydatków i ciężarów w procesie będzie miało tylko ten skutek, że sąd nie będzie już o nich orzekał w postępowaniu o podział majątku, jeżeli byli małżonkowie w przyszłości takie zainicjują. Nie można bowiem pozbawiać byłych współmałżonków, którzy nie są zainteresowani podziałem majątku dorobkowego, prawa do poddania pod rozstrzygnięcie Sądu sporu w przedmiocie ponoszenia przez nich wydatków związanych z utrzymaniem majątku wspólnego po ustaniu wspólności ustawowej, a przed zniesieniem jego współwłasności i kierować ich jedynie na drogę postępowania o podział majątku, by takich rozliczeń dokonać.
Podstawę materialno – prawną roszczeń dochodzonych w niniejszym procesie stanowiart. 207 k.c., mający odpowiednie zastosowanie poprzezart. 46 k.r.o., zgodnie z którym od chwili ustania wspólności ustawowej do majątku, który był nią objęty, stosuje się przepisy o dziale spadku, a więc przepisyart. 1035 k.c.iart. 1036 k.c.Zgodnie zaś z treściąart. 1035 k.c.do wspólności majątku spadkowego stosuje się odpowiednio przepisy o współwłasności w częściach ułamkowych, tj.art. 207 k.c., a zatem pożytki i inne przychody z rzeczy wspólnej przypadają współwłaścicielom w stosunku do wielkości udziałów; w takim samym stosunku współwłaściciele ponoszą wydatki i ciężary związane z rzeczą wspólną. Zgodnie zaś z obowiązującą wprawie rodzinnymzasadą - udziały byłych małżonków w majątku wspólnym są równe.
W umowie zawartej z(...) Bankiem (...) Spółką Akcyjnąz dnia 19 maja 2010 roku wskazani byli oboje małżonkowie, zatem ich zobowiązanie było solidarne. Oznacza to, że każdy z byłych małżonków jest obowiązany do spłaty kolejnych rat kredytu w 1/2 części, bowiem taki przypada im udział (dopóki nie zostaną poczynione inne ustalenia) w majątku wspólnym.
Jak wynika ze złożonych potwierdzeń przelewów z kart 43 – 46 –Ł. Ś.przekazał (tytułem spłat kredytu numer(...)) kwotę 705,78 zł, a zatem pozwana winna zwrócić swojemu byłemu mężowi kwotę 352,89 zł i taką też kwotę Sąd zasądził odM. Ś.na rzeczŁ. Ś., a o odsetkach Sąd orzekł na podstawieart. 481 § 1 i 2 k.c.orazart. 482 § 1 k.c.zasądzając w miejsce żądanych odsetek ustawowych odsetki ustawowe za opóźnienie i oddalając powództwo w pozostałym zakresie.
W zakresie żądania zwrotu kwoty odpowiadającej połowie spłaconych przezŁ. Ś.rat pozostałych zobowiązań, przedstawiony przez powoda materiał dowodowy nie był wystarczający dla uznania zasadności jego roszczeń.
Załączone do pozwu potwierdzenia przelewu z rachunku wBanku (...) S.A.(z którego miała następować spłata kredytu) nie wskazują, ażeby spłata dotyczyła tego kredytu. Wręcz przeciwnie – z potwierdzeń tych wprost wynika, że bank pobierał pieniądze tytułem spłaty kredytu o numerze(...), a zatem zupełnie innego niż ten, który zaciągnęli wspólnieŁ. Ś.,M. Ś.orazH. M., a powód nie udowodnił, iż zmiana numeru umowy (chociażby na skutek zmian organizacyjnych w dokumentacji banku) nastąpiła.
Nie bez znaczenia jest przy tym okoliczność podnoszona przez powoda w złożonym przez niego oświadczeniu o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania, że spłaca on trzy kredyty i trzy pożyczki gotówkowe zaciągnięte wBanku (...) S.A., a także dwie pożyczki i linię pożyczkową w(...)-u. Oznacza to, żeŁ. Ś., poza tymi zobowiązaniami które – jak twierdzi zaciągnął wraz z byłą małżonką – posiada jeszcze liczne inne, własne zobowiązania. Z tego też względu niewystarczającym było złożenie potwierdzeń przelewów jakichkolwiek kwot na spłatę nieoznaczonych bliżej zobowiązań, ażeby żądanie powoda mogło zostać uwzględnione.
Podobnie rzecz się ma w przypadku potwierdzeń przelewów dokonywanych z rachunku powoda w(...)-u. O ile bowiem potwierdzenia z rachunku w(...) S.A.zawierają dane umożliwiające przypisanie konkretnej kwoty operacji do konkretnych zdarzeń to te ze(...)-u zawierają jedynie kwotę, datę, numer operacji i typ operacji (np. „rata kredytu – baza”) co w żaden sposób nie pozwala na uznanie (wobec posiadanych innych zobowiązań przez powoda) za udowodnioną wysokości spłaty zobowiązań wspólnych małżonków.
O kosztach postępowania Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 100 zd. 1 k.p.c.
Apelację od opisanego rozstrzygnięcia wywiodła pozwana, zaskarżając wyrok w części to jest w zakresie punktów 1 i 3 zarzucając :

1
naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 227 k.p.c.poprzez dokonanie

niewszechstronnej oceny zebranego materiału dowodowego i pominięcie faktów mających istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia w sprawie, w szczególności poprzez:

a
ustalenie jedynie w oparciu o przesłuchanie powoda, żeH. M.jedynie

pomogła małżonkomŚ.w uzyskaniu kredytu, zaś ustalenia stron zwalniały ją z solidarnej spłaty kredytu, co skutkowało nałożeniem na pozwaną obowiązku spłaty połowy uiszczonych przez powoda rat kredytu hipotecznego, podczas gdy jednocześnie Sąd I instancji w treści uzasadnienia stwierdza, że okoliczności tej powód nie udowodnił,

b
pominięcie w rozważaniach sądu faktu, że pozwany w dalszym ciągu zamieszkuje w

lokalu będącym przedmiotem umowy kredytu, dzięki temu zaspokaja swoje potrzeby mieszkaniowe i może osiągać dochody tytułu najmu lokalu mieszkalnego stanowiącego jego majątek osobisty , pozwana zaś po opuszczeniu wspólnego mieszkania była zmuszona do wynajęcia lokalu dla siebie i dzieci i ponosiła z tego tytułu koszty, co winno mieć wpływ na treść wyroku z uwagi na fakt, że małżonków w równym stopniu obciążać mają koszty związane z rzeczą wspólną, ale i w równym stopniu uprawnieni są do korzystania z niej i osiągania pożytków;

2
naruszenieart. 376 § 1 k.c.poprzez błędną wykładnię i przyjęcie, że w stanie

faktycznym niniejszej sprawy powód może żądać od pozwanej spłaty w wysokości ½ zapłaconych rat kredytu hipotecznego oznaczonego numerem 203-(...), podczas gdy kredytobiorców jest trzech, a między współdłużnikami nie istnieje taki stosunek prawny, który umożliwia rozliczenie inne, aniżeli żądanie spełnienia świadczenia w częściach równych od pozostałych współdłużników.
W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę kwestionowanego wyroku i oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów postępowania za II instancję.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja jest bezzasadna.
Ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia w przedmiocie procesu (art. 227 k.p.c.) nie są obarczone błędem i znajdują oparcie w materiale dowodowym zgromadzonym w toku postępowania. Sąd Okręgowy przyjmuje zatem wskazanie ustalenia za własne, podzielając również ich ocenę jurydyczną, przeprowadzoną w zgodzie z dyrektywami zawartymi wart. 233 § 1 k.p.c.
Zarzuty apelacji należy uznać za całkowicie chybione, bo nakierowane na ustalenia faktyczne, które nie stanowiły podstawy zasądzonego roszczenia. W tym miejscu przypomnieć wypada, że Sąd Rejonowy zasądzając kwotę 352,89 zł, za podstawę faktyczną, udowodnioną przez powoda, przyjął zapłatę rat kredytu o numerze(...), który byli małżonkowie zaciągnęli w dniu 19 maja 2010 roku, zawierając umowę „Kredyt hipoteczny(...)z oprocentowaniem zmiennym” z(...) Bankiem (...) Spółką Akcyjną. Kredyt ten w wysokości 54.722,50 zł, przeznaczony był na spłatę zobowiązań i dowolny cel, a spłata miała nastąpić w 300 miesięcznych ratach. Sąd Rejonowy ustalił nadto, żeŁ. Ś.spłacił łącznie z tego tytułu kwotę 705,78 zł: w dniu 11 lipca 2016 roku kwotę 133,68 zł i 217,39 zł tytułem spłaty kapitału oraz odsetek zumowy numer (...); w dniu 11 października 2016 roku kwotę 135,81 zł 218,90 zł tytułem spłaty kapitału oraz odsetek zumowy numer (...).
W związku z powyższymi, niekwestionowanymi przez apelującą ustaleniami, Sąd I
instancji prawidłowo obciążył pozwaną połową zapłaconych przez powoda rat opisanego wyżej kredytu. Wywód prawny zaprezentowany w tym przedmiocie w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku zasługuje w pełni na aprobatę i nie wymaga powielenia, zwłaszcza, że zarzuty apelacji tej kwestii nie obejmują.
Tymczasem apelująca w wywiedzionym środku zaskarżenia zarzuty swe odnosi do innego kredytu, o numerze 203-(...), który był przedmiotem umowy z dnia 14 marca 2008 roku.Ł. Ś.,M. Ś.iH. M.zawarli wówczas z(...) Bankiem (...) Spółką Akcyjnąumowę kredytu hipotecznego(...), na mocy której pożyczkodawca udzielił pożyczkobiorcom kredyt w wysokości 118.637,68 CHF, a spłata miała nastąpić w 360 miesięcznych ratach.Z uzyskanych w ten sposób środków małżonkowie nabyli spółdzielcze własnościowe prawo do lokalu położnego wZ.przyul. (...).
W świetle powyższego, wolno powiedzieć, że apelacja dotyczy kredytu hipotecznego, którego zapłaty żadnej z rat powód nie udowodnił, w związku z czym powództwo w tym zakresie zostało oddalone. W konsekwencji, chybione zarzuty skargi apelacyjnej, nakierowane na ustalenia, które stały się podstawą oddalenia roszczenia w tej części, należy uznać za nieporozumienie.
Z przedstawionych wyżej względów, apelacja podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.