Sąd Okręgowy w Elblągu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 101/20
Data wyroku: 2020-06-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt I Ca 101/20

UZASADNIENIE
D. K.domagał się zasądzenia od(...) Spółki Akcyjnejz siedzibą wS.kwoty 19.500 zł tytułem zadośćuczynienia oraz 29.824 zł tytułem odszkodowania w związku ze szkodą jakiej doznał w dniu(...)roku na skutek zaniechania podmiotu ubezpieczonego od odpowiedzialności cywilnej przez pozwaną Spółkę . Powód twierdził , że świadczenia wypłacone dotychczas przez pozwaną były zaniżone . Domagał się zasądzenia kosztów procesu .
Spółka (...)wniosła o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu . Zaprzeczyła swej legitymacji procesowej .
Sąd Rejonowy w Ostródzie oddalił powództwo , zasądził od powoda na rzecz pozwanej kwotę 3.617 zł tytułem zwrotu kosztów procesu i odstąpił od obciążania powoda kosztami sądowymi .
Sąd pierwszej instancji ustalił , że powód w dniu(...)roku wykonywał obowiązki dowódcy zmiany lokalnego centrum nadzoru w Jednostce Wojskowej wM.. Wychodząc z dyżurki poślizgnął się na oblodzonych stopniach i upadł , doznając złamania lewej kości piszczelowej i podgłowowego złamania lewej kości strzałkowej . Złamanie kości piszczelowej zespolono operacyjnie . Stan po wyleczeniu urazu powoduje 10 % stały uszczerbek na zdrowiu powoda . Ustalił dalej Sąd pierwszej instancji , że w dniu 11 października 2013 roku doszło do zawarcia przez Skarb Państwa –(...)
(...) Oddział (...)w(...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąweW.umowy numer (...), której przedmiotem było utrzymanie czystości pomieszczeń i terenów zewnętrznych zlokalizowanych na terenie kompleksów wojskowych .. W okresie zimowym utrzymanie czystości polegało na uprzątaniu śniegu i lodu oraz posypywaniu powierzchni mieszanką piaskowo – solną W § 9 umowy wykonawca zobowiązywał się do przedłożenia polisy ubezpieczeniowej .Spółka (...)powierzyła wykonywanie czynności objętych umową innym pomiotom , to jest(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością,(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąi (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością.Spółka (...)w dniu(...)roku zmieniła nazwę na(...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością. Nie dokonywano przekształceń podmiotowych tej Spółki z wymienionymi wyżej podwykonawcami . W dniu(...)roku(...) Spółka Akcyjnaz siedzibą wS.zawarła z(...) Spółką Akcyjnąumowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzonej działalności i posiadanego mienia . Podmiotem ubezpieczonym był(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka komandytowa . Umowa została zawarta na okres od dnia(...)roku do dnia(...)roku . Także ta Spółka nie uczestniczyła w przekształceniach podmiotowych powiązanych ze spółkami będącymi podwykonawcami .(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąjest komandytariuszem wSpółce (...). W dniu(...)roku pozwanaSpółka (...)zawarła z(...) Spółką Akcyjnąumowę ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej z tytułu prowadzonej działalności i posiadanego mienia , w której jako ubezpieczonego wskazanoSpółkę (...). Ustalił wreszcie Sąd Rejonowy , żeSpółka (...), decyzją z dnia(...)roku , przyznała powodowi kwotę 11.620 zł tytułem zadośćuczynienia i odszkodowania .
Sąd pierwszej instancji oddalił powództwo stając na stanowisku , że powód nie wykazał abySpółka (...)była odpowiedzialna za szkody wyrządzone przezSpółkę (...). Do akt dołączono tylko polisę ubezpieczeniowa dotyczącąSpółki komandytowej (...), a ta Spółka nie zawierałaumowy numer (...)dotyczącej utrzymania czystości na terenie Jednostki Wojskowej wM.. Powód nie udowodnił aby do szkody doszło z winySpółki (...). Z kolei dołączona do akt polisa dotyczącaSpółki (...)dotyczy innego okresu , nieobejmującego dnia , w którym powód uległ wypadkowi . Sąd Rejonowy zauważył , że mylący mógł być fakt wypłaty powodowi części dochodzonych należności jeszcze przed procesem , ale nie przesądza to o odpowiedzialności i pozwana Spółka mogła w procesie kwestionować zasadę odpowiedzialności . Rozstrzygniecie o kosztach procesu Sąd Rejonowy oparł naart. 98 § 1 k.p.c.Kierując się zasadą odpowiedzialności za wynik procesu zasądził od powoda koszty obejmujące wynagrodzenie i wydatki profesjonalnego pełnomocnika pozwanej Spółki .
Apelację od tego wyroku złożyłD. K.domagając się jego zmiany i uwzględnienia powództwa w całości oraz zasądzenia kosztów procesu za obie instancje . W terminie otwartym do złożenia apelacji przedstawił także pismo procesowe nazwane zażaleniem , w którym domagał się zmiany orzeczenia o obciążeniu kosztami procesu i odstąpienia od obciążania tymi kosztami . Skarżący zarzucił naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.przez błędną , sprzeczną z zasadami logiki i doświadczeniem życiowym ocenę materiału dowodowego polegającą na uznaniu , że powód nie udowodnił odpowiedzialności pozwanej Spółki za skutki wypadku – jako ubezpieczycielaSpółki (...), podczas gdy z tego materiału dowodowego , w tym akt szkody wynika , że jeszcze przed wytoczeniem powództwa szkoda została zgłoszona pozwanej przez brokera ubezpieczeniowego reprezentującegoSpółkę (...), następnie przez ponad rok prowadzono postępowanie likwidacyjne , w trakcie którego pozwana nie podniosła zarzutu , że ImpelC.nie jest objęta ochroną ubezpieczeniową , Spółka ta udzielała ubezpieczycielowi wyjaśnień dotyczących stanu faktycznego . Następnie pozwana przyznała powodowi świadczenie , czym uznała swoją odpowiedzialność . Jak chodzi o postanowienie o obciążeniu powoda kosztami procesu , to miało ono pozostawać w sprzeczności z zasadą słuszności wyrażona wart. 102 k.p.c.skoro to strona wygrywająca , swoim niesumiennym postępowaniem doprowadziła do zainicjowania procesu i powstania kosztów związanych z jego prowadzeniem
Spółka (...)wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie kosztów procesu za drugą instancję .
Sąd Okręgowy ustalił i zważył , co następuje :
ApelacjaD. K.skierowana przeciwko orzeczeniu o oddaleniu powództwa była bezzasadna.
Sąd odwoławczy akceptuje ustalenia faktyczne poczynione w pierwszej instancji , a więc nie ma potrzeby ich powtarzania w całości , ponad fakty niezbędne do wyjaśnienia przyczyn oddalenia apelacji . Powód wytoczył powództwo przeciwko(...) Spółce Akcyjnejtwierdząc , że Spółka ta związana była umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej , na podstawie której zobowiązała się do kompensacji szkody wyrządzonej osobom trzecim , wobec których odpowiedzialność za szkodę ponosiła(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Oczywiste jest więc , że do faktów istotnych dla rozstrzygnięcia należało wykazanie , że w chwili zdarzenia , z którego szkoda wynikała , wymienione Spółki związane były umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej . Wobec stanowiska pozwanej była to okoliczność będąca przedmiotem sporu . Sporu tego nie znosiło jej wcześniejsze postępowanie , to jest przyjęcie zawiadomienia o szkodzie , za którą odpowiedzialność ponosić miałaSpółka (...), prowadzenie postępowania likwidacyjnego z udziałem tej Spółki ani nawet wypłata zadośćuczynienia i odszkodowania . Zachowanie pozwanej Spółki , która do czasu złożenia odpowiedzi na pozew nie kwestionowała zasady swej odpowiedzialności i spełniła świadczenie , które potraktowała jako niesporne , nie odejmuje możliwości kwestionowania przez nią powództwa co do zasady . Oznacza jedynie , że to na pozwanej Spółce spoczywał ciężar wykazania , że podstawy jej odpowiedzialności w rzeczywistości nie ziściły się . Wypłacenie przez ubezpieczyciela odszkodowania pociąga za sobą ten skutek, że powód nie musi już udowadniać podstaw odpowiedzialności ubezpieczyciela . Następuje więc zmiana rozkładu ciężaru dowodu . Brak lub ustanie podstaw odpowiedzialności wykazać winien ubezpieczyciel .Spółka (...)zaprzeczyła związaniu umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej zawartą z , lub na rzeczSpółki (...). Do akt sprawy dołączono dowody potwierdzające , że umowę ubezpieczenia , którą uwzględniono w postępowaniu likwidacyjnym w rzeczywistości zawarto na rzecz innego ubezpieczonego , a umowa zawarta na rzeczSpółki (...)dotyczy udzielenia ochrony ubezpieczeniowej od sierpnia(...)roku , a więc już po zdarzeniu , które spowodowało szkodę . Przedłożono dokumenty dotycząceumowy numer (...)z dnia(...)roku zawartej pomiędzy Skarbem Państwa –(...)
(...) Oddziałem (...)w(...) Spółką z ograniczoną odpowiedzialnościąweW.. Potwierdza ona powierzenie tej Spółce zimowego utrzymania terenu Jednostki Wojskowej wM.oraz zawiera postanowienie o obowiązku wykonawcy przedłożenia polisy ubezpieczeniowej potwierdzającej ważne na czas trwania umowy ubezpieczenie odpowiedzialności cywilnej deliktowej . Umowa ani dołączone do niej dokumenty nie potwierdzają jednak aby do zawarcia takiej umowy doszło przed(...)roku . Przedstawiono bowiem jedynie certyfikat zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej pomiędzySpółkami (...), ale na okres ubezpieczenia od dnia(...)roku ( karta 153 ) . Z kolei z akt szkody ( karta 263 ) wynika , że w postępowaniu likwidacyjnym uwzględniono certyfikat zawarcia umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej na okres od 1 sierpnia 2014 roku , ale na rzecz ubezpieczonego(...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółkę komandytową . ChociażSpółka (...)jest w niej komandytariuszem , to przecież z tej przyczyny nie jest stroną wymienionej umowy ubezpieczenia ani umowy tej nie zawarto na jej rzecz , jako podmiotu ubezpieczonego .
Podsumowując wskazać można , że zarzuty apelacyjne zawierają przytoczenie niespornych faktów dotyczących przebiegu postępowania likwidacyjnego i wypłaty świadczenia przez pozwaną Spółkę , ale to nie wystarczy do zniweczenia przedstawionych wyżej wywodów , skutkujących uznaniem , żeSpółki (...)nie były w dniu 7 lutego 2015 roku związane umową ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej aniSpółka (...)nie była ubezpieczoną z takiej umowy .
W tym stanie rzeczy , na mocyart. 385 k.p.c., apelacja od rozstrzygnięcia o oddaleniu powództwa nie mogła być uwzględniona .
Sąd Okręgowy zmienił zaskarżony wyrok w części rozstrzygającej o kosztach procesu - na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.i przy zastosowaniuart. 102 k.p.c.nie obciążyłD. K.tymi kosztami . Nie obciążył powoda również kosztami procesu za drugą instancję . Postanowienie to zapadło na mocyart. 102 k.p.c.w związku zart. 391 § 1 k.p.c.Wobec jednakich argumentów leżących u podstaw obu rozstrzygnięć mogą być one omówione łącznie .
Sąd odwoławczy wskazał już , że powództwoD. K.przeciwko(...) Spółce Akcyjnejwniesiono bezzasadnie . Powód widział podstawę dochodzenia świadczenia z wypadku , któremu uległ , wodpowiedzialności Spółki (...). Pozwana nie miała zaś legitymacji do występowania w tym procesie gdyż nie ubezpieczałaodpowiedzialności Spółki (...). Okoliczność te podniesiono po raz pierwszy dopiero w odpowiedzi na pozew , a wykazano dokumentami dołączonymi w toku postępowania . Ubezpieczyciel miał więc zasadnicze trudności w ocenie swej odpowiedzialności . W dokumentach sporządzanych w postępowaniu likwidacyjnym , doręczanych powodowi , wielokrotnie wskazywał naSpółkę (...)jako podmiot ubezpieczony . Przez wypłatę świadczenia przyznał zasadę swej odpowiedzialności . Ubezpieczyciel zachował się zatem w sposób , który dla rozsądnie oceniającego sytuację powoda oznaczał , że spór sądowy dotyczyć będzie już tylko wysokości należnych świadczeń i zbędne jest badanie samych podstaw odpowiedzialności . W ich dociekaniu musiałby wykroczyć ponad to , co uczynił sam ubezpieczyciel , pomimo oczywiście uboższych możliwości stwierdzenia prawdziwego stanu rzeczy . Przed wytoczeniem powództwa ubezpieczyciel zapewniał zresztą powoda , że dalsze świadczenia będą wypłacone po przedłożeniu odpowiednich dokumentów ( tak np. w piśmieSpółki (...)z dnia 16 stycznia 2017 roku karta 12 ) . Powództwo wytoczono więc w błędnym , ale wywołanym przez pozwaną Spółkę przeświadczeniu o jej odpowiedzialności . Po stronie pozwanej powstały koszty reprezentacji przez pełnomocnika będącego radcą prawnym . Ich zwrot przezD. K.miałby wynikać z postawienia w odpowiedzi na pozew zarzutu braku legitymacji biernej i stwierdzenia , że jest on zasadny , co powoduje oddalenie powództwa . Powód ponosiłby więc konsekwencje zaniechań pozwanej Spółki , która do czasu sporządzenia odpowiedzi na pozew nie przeczyła odpowiedzialności . Musiałby je ponieść w sprawie , w której dochodził roszczeń wynikających ze szkody na osobie i pokryć z bieżących dochodów - dość skromnych względem wysokości kosztów zasądzonych w pierwszej instancji . Powód nie jest osobą majętną : nie ma oszczędności ; zajmuje niewielki lokal mieszkalny ; utrzymuje się z renty , jest inwalidą ( oświadczenie o stanie majątkowym karty 287 – 291 , orzeczenie o zaliczeniu do drugiej grupy inwalidzkiej karty 20 – 22 ) .