Sąd Apelacyjnyw Białymstoku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUz 69/19
Data wyroku: 2019-07-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Barbara Orechwa-Zawadzka, Bożena Szponar-Jarocka, Teresa Suchcicka

Sygn. akt III AUz 69/19

POSTANOWIENIE
Dnia 10 lipca 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Białymstoku, III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący SSA Teresa Suchcicka (spr.)
Sędziowie  SA Bożena Szponar - Jarocka
SA Barbara Orechwa - Zawadzka
po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 10 lipca 2019 r. wB.
sprawy z odwołaniaP. B.
przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wW.
o wysokość emerytury policyjnej i policyjnej renty inwalidzkiej
na skutek zażaleniaP. B.od postanowienia Sądu Okręgowego w Białymstoku z dnia 15 maja 2019 roku (sygn. akt V U 267/19)
postanawia :
uchylić zaskarżone postanowienie.
SSA Bożena Szponar - Jarocka SSA Teresa Suchcicka SSA Barbara Orechwa - Zawadzka

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 15 maja 2019 r. Sąd Okręgowy w Białymstoku zawiesił na podstawieart. 177 § 1 pkt 31k.p.c.postępowanie w sprawie. W uzasadnieniu postanowienia Sąd Okręgowy wskazał, iż zgodnie z treścią art.32 ust.4 ustawy z dnia 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji od decyzji w sprawie wysokości świadczenia przysługuje odwołanie do właściwego sądu, według zasad określonych wk.p.c.Organ rentowy ma obowiązek niezwłocznego przekazania odwołania wraz z aktami do sądu. Dotychczasowe postępowanie Zakładu wskazuje, że chyba nie zna znaczenia słowa „niezwłocznie”. Sąd Okręgowy w Warszawie postanowieniem z dnia 24.01.2018 r. zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego o zbadanie zgodności zKonstytucjąnowelizacji ustawy z 18.02.1994 r. dokonanej ustawą z 16.12.2016 r. Sprawa ma sygnaturę P 4/18. Zgodnie z obowiązującą w Polsce zasadą dura lex, sed lex sąd ma obowiązek stosować przepisy ustawy. Jednak zgodnie zart.193 Konstytucjikażdy sąd może przedstawić Trybunałowi Konstytucyjnemu pytanie prawne co do zgodności aktu normatywnego zKonstytucjąlub ratyfikowaną umową międzynarodową, jeżeli od odpowiedzi na pytanie prawne zależy rozstrzygnięcie sprawy toczącej się przed sądem. W sprawie o znaczeniu powszechnym inny sąd może zawiesić postępowanie, jeżeli uzna, iż wyrok Trybunału Konstytucyjnego wpłynie na rozstrzygnięcie sprawy. Biorąc pod uwagę przedmiot sporu w niniejszej sprawie Sąd Okręgowy uznał, że zasadne było zawieszenie w niej postępowania.
We wniesionym na to postanowieniu zażaleniu odwołujący podniósł, iż w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia, jako okoliczność uzasadniającą podjęcie takiej decyzji, Sąd Okręgowy w Białymstoku wskazał na postanowienie Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 24 stycznia 2018 r., w sprawie o sygnaturze akt XIII 1U 326/18, którym zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego o zgodnośćart. 15c, art. 22a, art. 13 ust. 1 lit. 1 c, w związku zart. 13b ustawy z dnia 18 lutego 1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin, w brzmieniu nadanym jej przez art. 1 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) oraz art. 1 i 2 ustawy z dnia 16 grudnia 2016 r. o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (...) z Konstytucją Rzeczypospolitej Polskiej.
Skarżący podniósł, że nieuzasadnione jest zawieszenie postępowania, a tym samym bezzasadne ograniczenie jego prawa do sądu, o którym mowa wart. 45 Konstytucji RP. Nie sposób podzielić stanowiska Sądu Okręgowego w Białymstoku w przedmiocie zawieszenia postępowania, szczególnie w kontekście przysługującego mi, jako obywatelowi tego Kraju, prawa do możliwie szybkiego i sprawiedliwego procesu. Zgodnie z cytowanym wyżejart. 45 ust. 1 Konstytucji„Każdy ma prawo do sprawiedliwego i jawnego rozpatrzenia sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki przez właściwy, niezależny, bezstronny i niezawisły sąd". Określone w tym przepisie prawo do Sądu jest jednym z praw osobistych, jako prawo człowieka gwarantujące jego godność, wolnościowy status, poczucie bezpieczeństwa i stwarzające odczucie przebywania pod opieką prawa, na którego straży stoją właśnie sądy. „Celem istnienia prawa do sądu jako takiego jest zapewnienie jednostce ochrony przed arbitralnością władzy"(wyrok TK z 12 maja 2003r., SK 38/02). Ponadto, prawo do rzetelnego procesu jest również przedmiotem regulacji ustawowych orazKonwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolnościi jejart. 6, który stanowi: „Każdy ma prawo do rzetelnego i publicznego rozpatrzenia jego sprawy w rozsądnym terminie przez niezawisły i bezstronny sąd". Jakkolwiek klauzula generalna w postaci sformułowania „rozsądny termin" nie zakreśla żadnych konkretnych terminów, jednakże długość takiego terminu uwarunkowana jest takimi czynnikami jak stopień skomplikowania sprawy, zachowanie skarżącego, ale także, co bardzo istotne, znaczeniem sprawy dla skarżącego. W przypadku skarżącego znaczenie to ma charakter absolutnie egzystencjalny ( ma 77 lat, zły stan zdrowia).Art. 177 § 1 pkt 31k.p.c.daje Sądowi możliwość (ale tylko możliwość) zawieszenia postępowania z urzędu w sytuacji, gdy, zdaniem Sądu, rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym.
Podnosząc tak sformułowane zarzutyP. B.wnosił o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Zażalenie jest zasadne.
Zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 11.07.2017 r. na podstawie art. 15c w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Służby Ochrony Państwa, Państwowej Straży Pożarnej,(...)Skarbowej i Służby Więziennej oraz ich rodzin (Dz. U. z 2016 r.,poz.708 z późn. zm.), Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wW.ponownie ustaliłP. B.wysokość emerytury policyjnej. Nadto decyzją z dnia 11.07.2017 r. na podstawie art. 22 a w związku z art. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy ponownie ustalił wysokość renty inwalidzkiej.
Postanowieniem z dnia 24 stycznia 2018 r., Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie o sygn. akt XIII 1 U 326/18 zwrócił się do Trybunału Konstytucyjnego z pytaniem prawnym, czy zastosowane w zaskarżonych decyzjach przepisy ustawy z 18.02.1994 r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (…) są zgodne zKonstytucją RP. Sprawa zarejestrowana została w Trybunale Konstytucyjnym pod sygnaturą P 4/18, jednakże nie wyznaczono terminu rozpoznania pytania prawnego (notatka urzędowa z dnia 2.07.2019 r.).
Sąd pierwszej instancji uznał, iż rozstrzygnięcie tego zagadnienia prawnego będzie miało wpływ na wynik niniejszej sprawy i na podstawieart. 177 § 1 pkt 31k.p.c.zawiesił postępowania w sprawie. Zgodnie z tym przepisem sąd może zawiesić postępowanie z urzędu jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym albo Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej. Wprowadzając regulację zawartą w tym przepisie, intencją ustawodawcy było dopuszczenie możliwości zawieszenia postępowania cywilnego w sytuacji, w której rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem Konstytucyjnym. Powyższa podstawa zawieszenia obejmuje zarówno przypadek, w którym to sąd orzekający zwrócił się z pytaniem prawnym do Trybunału Konstytucyjnego co do zgodności aktu normatywnego zKonstytucją, jak i przypadek, gdy z pytaniem takim wystąpił inny sąd, jeżeli rozstrzygnięcie sprawy zależy od wyniku postępowania toczącego się przed Trybunałem. Słusznie Sąd Okręgowy wskazał, iż zawieszenie postępowania na podstawieart. 177 §1 pkt 31k.p.c., a zatem w związku z postępowaniem toczącym się przed Trybunałem Konstytucyjnym albo Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej jest fakultatywne. Nawet zatem jeżeli rozstrzygnięcie spawy zależy od wyniku toczącego się postępowania, ustawa nie wymaga od sądu rozpoznającego sprawę zawieszenia postępowania, dając w tym zakresie samodzielność w podjęciu takiej decyzji. Chodzi zatem o to, aby decyzja o zawieszenie postępowania nie zapadała mechanicznie, ale w uwzględnieniu konkretnych okoliczności sprawy. Nie bez znaczenia w tym zakresie jest nie tylko ścisły związek rozstrzygnięcia Trybunału z przedmiotem postępowania, ale znaczenie ma to, czy w sprawie nie zgłoszono innych zarzutów i roszczeń, których rozstrzygnięcie nie pozostaje już w takim związku, jak też znaczenie ma sam charakter sprawy. Nie można bowiem nie zauważyć, iż prawo strony dostępu do Sądu i rozpoznania jej sprawy w rozsądnym terminie, gwarantowane art. 6 ust 1 Konwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolności sporządzonej w dniu 4 listopada 1950 r. wR.(Dz. U. z 1993 r. Nr 61, poz. 284 ze zm.) iart. 45 Konstytucji RPjest szczególnie akcentowane w sprawach, w których przedmiotem są świadczenia mające istotne znaczenie dla egzystencji ubezpieczonych (emerytury, renty, wynagrodzenia za pracę). Zgodnie z utrwalonym orzecznictwem Europejskiego Trybunału Praw Człowieka wS.na tle art.6 ust.1 wspomnianej Konwencji sprawy dotyczące źródeł utrzymania należą do spraw o szczególnym znaczeniu dla strony (ubezpieczonego) i konieczne jest aby postępowanie w tych sprawach toczyło się szczególnie szybko (por. m.in.,O.przeciwko Austrii, wyrok z 28 czerwca 1990 r., § 72;C.przeciwkoW., wyrok z 24 maja 1991 r., § 17;L.przeciwko Polsce wyrok 19 października 2004 r. Skarga nr(...)§ 34;M.przeciwko Polsce, wyrok z 14 września 2004 r. skarga nr(...)).
W kontekście powołanej przez Sąd Okręgowy przyczyny zawieszenia postępowania tj. oczekiwania na orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego trzeba też zauważyć, iż w orzecznictwie(...)przyjęty jest pogląd, że jeżeli przyczyną przewlekłości postępowania (nierozpoznania sprawy w rozsądnym terminie) jest oczekiwanie na rozstrzygnięcie w innej sprawie, a zatem jeżeli zwłoka w rozpoznaniu jest skutkiem opieszałości innego Sądu niż sąd orzekający w danej sprawie, to nie jest to wystarczającym usprawiedliwieniem przewlekłości postępowania, w sprawie sądu orzekającego oczekującego na orzeczenie innego sądu (por. w tym zakresie wyrok(...)z 7 lipca 2009r. w sprawieW.iP.przeciwko Polsce, skarga Nr(...)i(...)).
Rozpoznając przedmiotowe zażalenie należało zatem wziąć pod uwagę wszystkie te wyżej wskazane okoliczności, w szczególności i to, że skarżący w odwołaniu od zaskarżonej decyzji zarzucił nie tylko niekonstytucyjność przepisów ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji (…), ale również podniósł, iż pracował w SB w jednostce, która zajmowała się kontrwywiadowczą ochrona gospodarki. Aktualnie ma 76 lat i zły stan zdrowia (I grupa inwalidzka), brak rozstrzygnięcia powoduje iż ma środki jedynie na minimalną egzystencję. Należy też zauważyć w kontekście przytoczonego wyżej orzecznictwa(...), iż niewyznaczenie dotychczas przez Trybunał Konstytucyjny terminu rozpoznania pytania prawnego w sprawie P 4/18 prowadzi do faktycznego uniemożliwienia odwołującemu – prawidłowego określenia wysokości świadczenia i pozbawia go dostępu do Sądu i rozpoznania sprawy o wysokość świadczenia w rozsądnym terminie (bez nieuzasadnionej zwłoki). Taki stan rzeczy może zatem prowadzić do naruszenia zarównoart. 6wspomnianej wyżej Konwencji,art. 45 Konstytucjii RP jak i rodzić konsekwencje przewidziane w przepisachustawy z 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki(Dz.U. z 2016 r. poz. 1259 ze zm.). Analizując przesłanki do zawieszenia postępowania należy również mieć na uwadze, że z mocyart. 177 § 1 pkt 31k.p.c.ma ono charakter fakultatywny, zaś przedmiotowa sprawa toczy się od listopada 2017 r.
W tym stanie rzeczy zaskarżone postanowienie na mocyart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.podlegało uchyleniu.
SSA Bożena Szponar – Jarocka SSA Teresa Suchcicka SSA Barbara Orechwa - Zawadzka
(...)
(...)
(...)
(...)