Sąd Rejonowy w Gdyni
VI Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VI GC 2861/19
Data wyroku: 2020-07-03 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Justyna Supińska
Podstawa prawna: art. 49 ustawy o kredycie konsumenckim

Sygn. akt VI GC 2861/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 03 lipca 2020 roku
Sąd Rejonowy w Gdyni VI Wydział Gospodarczy, w składzie:
Przewodniczący: SSR Justyna Supińska
Protokolant: st. sekr. sądowy Dorota Moszyk
po rozpoznaniu w dniu 01 lipca 2020 roku w Gdyni
na rozprawie
sprawy z powództwaZwiązek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wŁ.
przeciwkoSpółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im.F. S.z siedzibą wG.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanego Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im.F. S.z siedzibą wG.na rzecz powodaZwiązek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wŁ.kwotę 63,54 złotych (sześćdziesiąt trzy złote pięćdziesiąt cztery grosze);

II
zasądza od pozwanego Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im.F. S.z siedzibą wG.na rzecz powodaZwiązek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wŁ.odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od kwoty od kwoty 7 191,56 złotych (siedem tysięcy sto dziewięćdziesiąt jeden złotych pięćdziesiąt sześć groszy) za okres od dnia 17 lutego 2016 roku do dnia zapłaty;

III
w pozostałym zakresie oddala powództwo;

IV
zasądza od pozwanego Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im.F. S.z siedzibą wG.na rzecz powodaZwiązek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wŁ.kwotę 2 217 złotych (dwa tysiące dwieście siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu;

V
wyrokowi w punkcie I nadaje rygor natychmiastowej wykonalności.

Sygn. akt VI GC 2861/19

UZASADNIENIE
Pozwem z dnia 01 października 2019 roku powódZwiązek (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.(obecnie – z siedzibą wŁ.) domagał się zasądzenia od pozwanego Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im.F. S.z siedzibą wG.kwoty 7 191,56 złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi za okres od dnia 16 lutego 2016 roku do dnia zapłaty, a także kosztów procesu.
W uzasadnieniu powód wskazał, że w dniu 21 września 2015 roku pozwany zawarł z występującą jako konsumentE. B. (1)umowę pożyczki numer (...)(kredyt konsumencki) i pobrał kwotę 7 470 złotych tytułem prowizji za jej udzielenie.E. B. (1)dokonała w dniu 02 lutego 2016 roku całkowitej wcześniejszej spłaty pożyczki. W tej sytuacji pozwany miał obowiązek rozliczenia z konsumentem prowizji w zakresie jej proporcjonalnego zwrotu, czego jednakże nie uczynił. Powód po nabyciu wierzytelności odE. B. (2), dochodzi jej w niniejszym postępowaniu.
Nakazem zapłaty w postępowaniu upominawczym z dnia 06 listopada 2019 roku wydanym w sprawie o sygn. akt VI GNc 6347/19 referendarz sądowy Sądu Rejonowego w Gdyni uwzględnił żądanie pozwu w całości.
W sprzeciwie od powyższego orzeczenia pozwany Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im.F. S.z siedzibą wG.wniósł o oddalenie powództwa w zakresie żądania kwoty 63,54 złotych tytułem należności głównej oraz w zakresie żądania odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 7 191,56 za okres od dnia 16 lutego 2016 roku do dnia zapłaty i kosztów procesu.
W uzasadnieniu pozwany wskazał, że podstawą spełnienia świadczenia jestart. 455 k.c., a wezwanie do zapłaty z dnia 03 czerwca 2019 roku zostało doręczone pozwanemu w dniu 10 czerwca 2019 roku, a zatem uwzględniając wskazany w treści wezwania termin zapłaty (14 dni), termin zapłaty w niniejszej sprawie upływał z dniem 24 czerwca 2019 roku. Pozwany wskazał, że nadpłacona część kosztów, w tym prowizji za udzielenie kredytu, jest świadczeniem nienależnym, a jego rozliczenie powinno nastąpić na podstawie wniosku konsumenta, gdyżart. 49 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083) reguluje materialnoprawne skutki spłaty przed terminem, ale nie tryb dokonywania rozliczeń. Wprawdzie, jak wskazał pozwany,art. 52 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083) przewiduje rozliczenie kredytu z konsumentem w ciągu 14 dni, jednakże w tym zakresie regulacja wykracza poza zakres harmonizacji dyrektywy i z tej przyczyny regulacja ta jest wątpliwa. Nadto, użyty w treści tego przepisu zwrot „rozliczenie kredytu” nie został zdefiniowany w ustawie
W uzasadnieniu pozwany zakwestionował także wartość dochodzonego roszczenia, tj. wartość rozliczenia kosztów prowizji wskazaną przez powoda. Pozwany oświadczył, że uznaje kwotę 7 128,02 złotych jako obliczoną proporcjonalnie przy uwzględnieniu czynnika czasu i kapitału, tak jak w przypadku odsetek. Jednocześnie pozwany podniósł, że ani dyrektywa, ani ustawa krajowa nie różnicuje kosztów na te, które należy zwrócić proporcjonalnie do okresu i kapitału oraz na te, które należy zwrócić proporcjonalnie wyłącznie do okresu, wobec czego pozwany zastosował jednakową zasadę dla wszystkich elementów składających się na całkowity koszt kredytu, tj. zwraca je proporcjonalnie do okresu i kapitału. Pozwany wskazał, że przy zawieraniu umowy kredytu konsumenckiego nie pobierał prowizji jedynie w związku z okresem kredytowania, wysokość prowizji zależna była bowiem od kwoty kapitału postanowionego do dyspozycji kredytobiorcy w czasie. Pozwany wskazał, że nalicza wynagrodzenie w postaci prowizji jako procent wartości kredytu, przy czym kształtuje wysokość prowizji i odsetek tak, aby łączna ich wartość gwarantowała rentowność. Wobec tego ze względu na zbliżoną do odsetek funkcję prowizji (obie stanowią wynagrodzenie kredytodawcy), winna być ona rozliczana w sytuacji, o jakiej mowa wart. 49 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083) z uwzględnieniem czynnika, jaki jest dysponowanie przez kredytobiorcę kapitałem kredytodawcy w określonym czasie.
Pozwany wniósł również o orzeczenie o kosztach postępowania zgodnie zart. 102 k.p.c.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 21 września 2015 roku Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im.F. S.z siedzibą wG.reprezentowana przezPrzedsiębiorstwo (...) spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wT.(pośrednika kredytowego) zawarł zE. B. (1)umowę pożyczki (kredyt konsumencki) numer(...), na podstawie której udzieliłE. B. (1)na cele konsumpcyjne pożyczki w kwocie 41 500 złotych (całkowita kwota pożyczki), wskazując między innymi koszty w postaci prowizji z tytułu udzielenia pożyczki w kwocie 7 470 złotych i opłatę przygotowawczą w kwocie 40 złotych.
Umowa została zawarta przez strony na okres od dnia 21 września 2015 roku do dnia 25 lipca 2025 roku z możliwością wcześniejszej spłaty pożyczki.
W punkcie 19 umowy wskazano, że pożyczkobiorca jest zobowiązany ponieść następujące koszty: 1) koszty związane z zawarciem umowy, tj. opłatę przygotowawczą w kwocie 40 złotych i prowizję z tytułu udzielania pożyczki w kwocie 7 470 złotych, 2) koszty związane z ustanowieniem zabezpieczeń, tj. koszty wymienione w pkt 24 ppkt b) umowy, których wartość wyniosła 0 złotych, 3) koszty usług dodatkowych, tj. koszt, o jakim mowa w pkt 24 ppkt a) umowy w kwocie 0 złotych oraz 4) koszty inne w kwocie 0 złotych.
Zgodnie z punktem 27 umowy pożyczkobiorca miał prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części pożyczki przed terminem określonym w umowie osobiście w kasie lub poprzez wpłatę na rachunek pożyczkowy.
W przypadku spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie, w braku odmiennej dyspozycji pożyczkobiorcy dokonane wpłaty zostaną zaliczone na poczet spłaty kapitału w taki sposób, że wpłata zostanie przeznaczona w następującej kolejności na: spłatę najbliższej wymagalnej raty w kwocie odpowiadającej jej wysokości pomniejszonej o odsetki za okres od dnia dokonania wcześniejszej spłaty do dnia wymagalności raty i spłatę kapitału pożyczki w taki sposób, że czas obowiązywania umowy ulegnie skróceniu; w takim przypadku całkowity koszt pożyczki ulegnie obniżeniu proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy licząc od momentu spłaty pożyczki przed terminem.
Rozliczenie z pożyczkobiorcą z tytułu spłaty nastąpić miało w terminie 14 dni od dnia dokonania wcześniejszej spłaty pożyczki w całości.
umowa pożyczki – k. 86-90 akt
E. B. (1)w dniu 02 lutego 2016 roku dokonała wcześniejszej całkowitej spłaty pożyczki udzielonej jej przez Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo – Kredytową im.F. S.z siedzibą wG.na podstawie umowy pożyczki z dnia 21 września 2015 roku.
niesporne
W dniu 21 kwietnia 2019 rokuZwiązek (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.(jako cesjonariusz, obecnie z siedzibą wŁ.) zawarł zE. B. (1)(jako cedentem) umowę przelewu wierzytelności przysługującej cedentowi wobec Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im.F. S.z siedzibą wG.z tytułu wcześniejszej spłaty pożyczki numer(...), w celu jej wyegzekwowania od pożyczkodawcy.
O zawarciu umowyZwiązek (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.(obecnie – z siedzibą wŁ.) poinformował Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo – Kredytową im.F. S.z siedzibą wG., którego wezwał do zapłaty – w terminie 14 dni – proporcjonalnej części prowizji uiszczonej przezE. B. (1)z tytułu udzielenia pożyczki numer(...).
Wezwanie do zapłaty zostało odebrane przez Spółdzielczą Kasę Oszczędnościowo – Kredytową im.F. S.z siedzibą wG.w dniu 10 czerwca 2019 roku.
niesporne, a nadto: umowa przelewu wierzytelności – k. 35 akt, upoważnienie – k. 36 akt, pismo – k. 37-38 akt, zawiadomienie o przelewie wierzytelności wraz z wezwaniem do zapłaty – k. 69-72 akt, dowód nadania – k. 73 akt

Sąd zważył, co następuje:
Stan faktyczny w niniejszej sprawie Sąd ustalił na podstawie oświadczeń stron w zakresie, w jakim nie były one kwestionowane przez stronę przeciwną.
Sąd uwzględnił także wskazane powyżej dowody z dokumentów przedłożonych przez strony w toku postępowania, których prawdziwość nie była przez nie kwestionowana i które nie budziły wątpliwości Sądu co do swej wiarygodności, a zatem brak było podstaw do odmowy dania im wiary.
Sąd nie oparł się jednakże na przedłożonym przez pozwanego rozliczeniu umowy kredytu numer(...)(k. 66-68, 91-93 akt) mającym stanowić dowód wysokości należnego powodowi zwrotu prowizji. Sąd miał bowiem na uwadze, że jest to jedynie wydruk komputerowy rozliczenia umowy przy zadanych przez pozwanego założeniach, w tym odnośnie rozliczenia prowizji proporcjonalnie do okresu i kapitału, którego to sposobu jednakże Sąd nie uznał za właściwy w okolicznościach niniejszej sprawy, o czym szerzej w poniższej części uzasadnienia. Sąd miał też na uwadze, że w identyczny sposób ustalona została również wartość podlegającej zwrotowi opłaty przygotowawczej, której zwrot nie był jednakże objęty roszczeniem dochodzonym w niniejszej sprawie.
Pozostałe dokumenty nie miały znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy, gdyż nie wnosiły do sprawy nowych i istotnych okoliczności, w szczególności Sąd nie oparł się na przedłożonych dokumentach zawierających stanowisko Rzecznika(...)i Prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji i Konsumentów w zakresie interpretacji treściart. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083), a także wyrokach wydanych w innych sprawach przez sądy powszechne mając na uwadze, że Sąd rozpoznający niniejszą sprawę nie jest związany zawartymi tam poglądami prawnymi ani ustaleniami dotyczącymi stanu faktycznego.
Sąd nie przeprowadził dowodu z opinii biegłego sądowego z zakresu księgowości, albowiem pozwany oświadczeniem zawartym w piśmie z datą w nagłówku „dnia 20 stycznia 2020 roku” (data prezentaty: 2020-01-23, k. 84-85 akt) wniosek o przeprowadzenie tego dowodu cofnął.
W związku z treścią sprzeciwu od nakazu zapłaty i częściowym zaskarżeniem dochodzonego pozwem roszczenia, nakaz zapłaty z dnia 06 listopada 2019 roku wydany w sprawie o sygn. akt VI GNc 6347/19 przez referendarza sądowego Sądu Rejonowego w Gdyni stał się – z dniem 22 stycznia 2020 roku – prawomocny w zakresie żądania kwoty 7 128,02 złotych (tytułem należności głównej).
Uwzględniając powyższe, w toku dalszego postępowania powódZwiązek (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.(obecnie – z siedzibą wŁ.) domagał się zasądzenia od pozwanego Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im.F. S.z siedzibą wG.kwoty 63,54 złotych oraz odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 7 191,56 złotych za okres od dnia 16 lutego 2016 roku do dnia zapłaty i kosztów procesu – tytułem zwrotu proporcjonalnej (za okres, o który skrócono czas obowiązywania umowy) części prowizji w związku z wcześniejszą spłatą pożyczki udzielonej przez pozwanego.
Stan faktyczny sprawy pozostawał w zasadzie w całości bezsporny. Strony pozostawały zgodne co do tego, że pozwanego i poprzednika prawego powoda –E. B. (1)łączyła umowa pożyczki (kredytu konsumenckiego) oraz że pożyczka została przez nią spłacona przed umówionym terminem spłaty, nie była sporna też wysokość prowizji pobranej przy zawarciu umowy ani termin spłaty.
Zgodnie z punktem 27 umowy z dnia 21 września 2015 roku łączącej pozwanego i poprzednika prawnego powoda, pożyczkobiorca miał prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części pożyczki przed terminem określonym w umowie osobiście w kasie lub poprzez wpłatę na rachunek pożyczkowy. W przypadku spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie, w braku odmiennej dyspozycji pożyczkobiorcy (a pozwany nie wykazał, byE. B. (1)jako pożyczkobiorca taką odmienną dyspozycję złożyła) dokonane wpłaty miały być zaliczane na poczet spłaty kapitału w taki sposób, że wpłata przeznaczana była w pierwszej kolejności na spłatę najbliższej wymagalnej raty w kwocie odpowiadającej jej wysokości pomniejszonej o odsetki za okres od dnia dokonania wcześniejszej spłaty do dnia wymagalności raty, a następnie – na spłatę kapitału pożyczki w taki sposób, że czas obowiązywania umowy ulegnie skróceniu – w takim przypadku całkowity koszt pożyczki ulegnie obniżeniu proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy licząc od momentu spłaty pożyczki przed terminem.
Powyższe zatem jednoznacznie przesądza o tym, że na podstawie łączącej strony umowy pożyczki, pozwany – w przypadku wcześniejszej spłaty pożyczki przez pożyczkobiorcę – zobowiązany był zwrócić mu wszystkie koszty składające się na całkowity koszt pożyczki (a więc nie tylko odsetki, ale i prowizje oraz inne koszty) w proporcjonalnej do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy – wielkości. Umowa nie różnicowała tych kosztów pod względem ich związania z czasem trwania umowy, a zatem brak jest jakichkolwiek podstaw do tego, by w niniejszej sprawie wprowadzać przedmiotowe rozróżnienie. Takie ukształtowanie treści umowy jest w ocenie Sądu dopuszczalne w ramach zasady swobody umów wynikającej z treściart. 3531k.c.i jako nie będące sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, z ustawą oraz nie mające na celu obejścia ustawy, nie jest dotknięte sankcją nieważności.
Niezależnie od powyższego roszczenie powoda znajdowało również swoją podstawę także w treściart. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083), zgodnie z którym, w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Powołany przepis stanowi implementację prawa unijnego, tj. art. 16 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady numer 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady numer 87/102/EWG, wedle którego konsument ma prawo w każdym czasie spłacić w całości lub w części swoje zobowiązania wynikające z umowy o kredyt. W takich przypadkach jest on uprawniony do uzyskania obniżki całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązywania umowy.
W doktrynie i orzecznictwieart. 49 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083) był przedmiotem rozbieżnych poglądów. Spór w tym zakresie rozstrzygnął w sprawie o sygn. akt C-383/18 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, który w wyroku z dnia 11 września 2019 roku wskazał, że obniżka, do której uprawniony jest konsument może dotyczyć kosztów, których kwota nie jest zależna od długości trwania umowy o kredyt, przy czym nie może być ona ograniczana do kwoty kosztów zaoszczędzonych przez instytucję kredytową w wyniku przedterminowej spłaty. Również Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 12 grudnia 2019 roku (sygn. akt III CZP 45/19) wyraźnie wskazał, że przewidziane wart. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083) uprawnienie konsumenta do obniżenia całkowitego kosztu kredytu w przypadku jego spłaty w całości przed terminem określonym w umowie obejmuje także prowizję za udzielenie kredytu.
W niniejszej sprawie pozwany Spółdzielcza Kasa Oszczędnościowo – Kredytowa im.F. S.z siedzibą wG.zakwestionował wartość dochodzonego roszczenia, tj. wartość rozliczenia kosztów prowizji wskazaną przez powoda. Pozwany oświadczył, że ani dyrektywa, ani ustawa krajowa nie różnicuje kosztów na te, które należy zwrócić proporcjonalnie do okresu i kapitału oraz na te, które należy zwrócić proporcjonalnie wyłącznie do okresu, wobec czego pozwany zastosował jednakową zasadę dla wszystkich elementów składających się na całkowity koszt kredytu, tj. zwraca je proporcjonalnie do okresu i kapitału. Pozwany wskazał, że przy zawieraniu umowy kredytu konsumenckiego nie pobierał prowizji jedynie w związku z okresem kredytowania, wysokość prowizji zależna była bowiem od kwoty kapitału postanowionego do dyspozycji kredytobiorcy w czasie. Jednocześnie pozwany wskazał, że naliczał wynagrodzenie w postaci prowizji jako procent wartości kredytu, przy czym kształtuje wysokość prowizji i odsetek tak, aby łączna ich wartość gwarantowała rentowność. Wobec tego ze względu na zbliżoną do odsetek funkcję prowizji (obie stanowią wynagrodzenie kredytodawcy), winna być ona rozliczana w sytuacji, o jakiej mowa wart. 49 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083) z uwzględnieniem czynnika, jaki jest dysponowanie przez kredytobiorcę kapitałem kredytodawcy w określonym czasie.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że w wyroku z dnia 13 listopada 1999 roku w sprawie o sygn. akt C-106/89 Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej wskazał, że wynikające z dyrektywy zobowiązanie państw członkowskich do osiągnięcia rezultatu przewidzianego przez dyrektywę, podobnie jak przewidziany na mocy art. 4 ust. 3 Traktatu o Unii Europejskiej obowiązek podjęcia wszelkich właściwych środków ogólnych lub szczególnych w celu zapewnienia wykonania tego zobowiązania, ciąży na wszystkich organach państw członkowskich, w tym, w ramach ich jurysdykcji, również na sądach. Wynika stąd, że stosując prawo krajowe, bez względu na to, czy sporne przepisy zostały przyjęte przed, czy po wydaniu dyrektywy, sąd krajowy, który musi dokonać jej wykładni, powinien tego dokonać, tak dalece jak to tylko możliwe, zgodnie z brzmieniem i celem dyrektywy, po to, by osiągnąć przewidywany przez nią rezultat. Jeżeli natomiast chodzi o cel dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady numer 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady numer 87/102/EWG, to Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej uznał, że polega on na zapewnieniu wysokiego poziomu ochrony konsumentów (tak w wyroku z dnia 06 czerwca 2019 roku, sygn. akt C-58/18). Ów system ochrony opiera się na założeniu, że konsument jest stroną słabszą niż przedsiębiorca zarówno pod względem możliwości negocjacyjnych, jak i ze względu na stopień poinformowania (tak np. w wyroku z dnia 21 kwietnia 2016 roku, sygn. akt C-377/14). Ochronę tę ma zaś gwarantować art. 22 ust. 3 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady numer 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady numer 87/102/EWG zobowiązujący państwa członkowskie do zapewnienia, aby przepisy, które przyjmują one w celu wykonania dyrektywy, nie mogły być obchodzone poprzez np. sposób formułowania umów.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że zgodnie z treściąart. 49 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083) w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. W ocenie Sądu uznać należy więc – mając na uwadze brzmienie powyższego przepisu oraz ich cel (w tym cel przedmiotowej dyrektywy, której implementację stanowił m. in powyższy przepis) – że obniżenie kosztów ma charakter proporcjonalny, tj. ograniczone jest do okresu od dnia faktycznej spłaty do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie. Obniżenie to ma więc charakter liniowy, z zastosowaniem kryterium czasowego, to jest biorąc pod uwagę wyłącznie okres, o który skrócono czas obowiązywania umowy. Jednocześnie wskazać należy, że na żadnym etapie postępowania pozwany nie wykazał, w jaki sposób skalkulował przedmiotową prowizję, a więc, że była ona obliczona w taki sposób, w jaki naliczane są odsetki – tj. że jej wysokość ustalana jest odrębnie na każdy dzień, w zależności od wysokości kapitału i że konsument był informowany o takim sposobie ustalenia wysokości prowizji. Taki sposób kalkulowania prowizji nie wynika ani z umowy, ani też z tabeli opłat i prowizji, czy przedłożonego regulaminu. W tej sytuacji powoływanie się przez pozwanego niejakopost factumna zasady ustalania jej wysokości – nieznane konsumentowi w momencie zawierania umowy, a korzystne dla pozwanego – nie może zasługiwać na ochronę prawną. Nie ulega przy tym wątpliwości, że umowa pożyczki pomiędzy pozwanym a poprzednikiem prawnym powoda została sporządzona i zawarta z wykorzystaniem wzorca umownego, którego twórcą był pozwany. Pozwany jednakże nie zawarł w jej treści ani definicji prowizji z tytułu udzielenia pożyczki, ani nie wskazał sposobu jej ustalenia, brak jest również w umowie wskazania, co składa się na ową prowizję. Zgodnie zaś z treściąart. 385 § 2 k.c.wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały, a postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta.
Rozważania powyższe Sąd poczynił jedynie na marginesie, albowiem oświadczeniem złożonym na rozprawie w dniu 01 lipca 2020 roku pozwany uznał powództwo w zakresie całej należności głównej, a więc również w zakresie zaskarżonej kwoty 63,54 złotych.
Zgodnie z treściąart. 213 § 2 k.p.c.Sąd jest związany uznaniem powództwa, chyba, że uznanie jest sprzeczne z prawem lub zasadami współżycia społecznego albo zmierza do obejścia prawa. A zatem pozwany składając oświadczenie o uznaniu powództwa wyraża zgodę na wydanie wyroku zgodnego z żądaniem powoda (w zakresie uznanego powództwa) potwierdzając tym samym okoliczności faktyczne powołane przez powoda na uzasadnienie zgłoszonego żądania.
Odnosząc się natomiast do kwestionowania przez pozwanego należności odsetkowej, to zgodnie z treściąart. 52 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083) kredytodawca jest zobowiązany do rozliczenia z konsumentem kredytu w terminie 14 dni od dnia dokonania wcześniejszej spłaty kredytu w całości. Obowiązek ten ciąży na kredytodawcy z mocy prawa i nie jest uzależniony od jakiegokolwiek wniosku kredytobiorcy w tym zakresie, a przez to – wbrew twierdzeniom pozwanego – ma charakter terminowy i nie wymaga odrębnego wzywania do zapłaty. Jednocześnie wprowadzenie takiego przepisu w porządku krajowym nie pozostaje w sprzeczności z celem dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady numer 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 roku w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady numer 87/102/EWG, którym jest ochrona konsumenta jako słabszej strony umowy niż przedsiębiorca zarówno pod względem możliwości negocjacyjnych, jak i ze względu na stopień poinformowania o obowiązujących przepisach. Co więcej w ocenie Sądu nie ma wątpliwości, że owo „rozliczenie kredytu”, o jakim mowa wart. 52 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083) niewątpliwie obejmuje również rozliczenie kosztów kredytu w sytuacji wcześniejszej jego spłaty, a w konsekwencji obowiązek zwrotu nadpłaconej części prowizji, czy innych kosztów.
Tym samym skoro pożyczkobiorcaE. B. (1)– poprzednik prawny powoda dokonała całkowitej spłaty kredytu w dniu 02 lutego 2016 roku, co było niesporne, a co miało miejsce także przed umówionym terminem płatności, wskazany wart. 52 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083) termin 14 dni do dokonania rozliczenia kredytu, upływał z dniem 16 lutego 2016 roku. Nie dokonując rozliczenia w tym terminie, pozwany od dnia następnego popadł w opóźnienie uzasadniające naliczanie odsetek ustawowych za opóźnienie, a więc były one należne powodowi za okres od dnia 17 lutego 2016 roku (a nie jak żądał powód – od dnia 16 lutego 2016 roku, o czym w poniższej części uzasadnienia).
Niezależnie od powyższego już z samego brzmienia treści punktu 27 b umowy z dnia 21 września 2015 roku łączącej pozwanego i poprzednika prawnego powoda wynika, że rozliczenie z pożyczkobiorcą z tytułu spłaty nastąpić miało w terminie 14 dni od dnia dokonania wcześniejszej spłaty pożyczki.  Takie ukształtowanie treści umowy jest w ocenie Sądu dopuszczalne w ramach zasady swobody umów wynikającej z treściart. 3531k.c.i jako nie będące sprzeczne z zasadami współżycia społecznego, z ustawą oraz nie mające na celu obejścia ustawy, nie jest dotknięte sankcją nieważności. Jednocześnie zaś powoduje, że pozwany był więc – choćby na mocy własnych postanowień umownych – zobowiązany do rozliczenia pożyczki, w tym do zwrotu przedmiotowych kosztów, w sytuacji jej spłaty przed umówionym terminem – samodzielnie, bez jakiegokolwiek wniosku pożyczkobiorcy w tym zakresie, w terminie 14 dni od dokonania spłaty.
Zważyć również należy, że skoro strony związane były umową, która regulowała dopuszczalność spłaty kredytu (pożyczki) przed terminem, a także regulowała zarówno sposób ustalenia podlegającej zwrotowi części prowizji, jak i termin jej rozliczenia oraz zwrotu, to przedterminowa spłata pożyczki stanowiła jeden z przewidzianych przez umowę sposobów jej realizacji i w żadnym razie nie powodowała odpadnięcia podstawy prawnej świadczenia konsumenta na rzecz pożyczkodawcy. Nadpłacona zatem część kosztów, w tym w szczególności prowizji za udzielenie kredytu, nie stawała się świadczeniem nienależnym, lecz była świadczeniem wynikającym wprost z umowy.
Odnosząc się natomiast do zarzutu, że podmiotem uprawnionym do uzyskania zwrotu części kosztów kredytu jest konsument, a nie powód jako masowo nabywający te wierzytelności i czyniący z tego działania sposób na zarobkowanie i przedmiot swojej działalności gospodarczej, wskutek czego przelew wierzytelności dokonany został wbrew właściwości zobowiązania, co czyni tę czynność prawną nieważną albo też co najmniej stojącą w sprzeczności z zasadami współżycia społecznego, to wskazać należy, że zgodnie z treściąart. 509 § 1 k.c.wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. W doktrynie przyjmuje się, że ze względu na właściwość zobowiązania nie można przelać wierzytelności związanych ściśle z daną osobą, np. prawa do renty. Uprawnienie wynikające z przepisuart. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083) wprawdzie przysługuje konsumentowi, jednakże zdaniem Sądu nie jest to uprawnienie związane ściśle z jego osobą. Brak jest również zastrzeżenia ustawowego, czy umownego o zakazie takiego przelewu, nie narusza on też (przelew takiej wierzytelności) zdaniem Sądu bliżej nieokreślonych przez pozwanego zasad współżycia społecznego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie punktu 27 umowy pożyczki z dnia 21 września 2015 roku w zw. zart. 49 ust. 1w zw. zart. 5 pkt 6w zw. zart. 52 ustawy z dnia 12 maja 2011 roku o kredycie konsumenckim(tekst jednolity: Dz. U. z 2019 roku, poz. 1083) w zw. zart. 481 § 1 k.c.Sąd w punkcie pierwszym i drugim wyroku zasądził od pozwanego Spółdzielczej Kasy Oszczędnościowo – Kredytowej im.F. S.z siedzibą wG.na rzecz powodaZwiązek (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wŁ.kwotę 63,54 złotych oraz odsetki ustawowe za opóźnienie liczone od kwoty 7 191,56 złotych za okres od dnia 17 lutego 2016 roku do dnia zapłaty.
Uznając zaś dalej idące żądanie pozwu za niezasadne – w zakresie żądania odsetek ustawowych za opóźnienie liczonych od kwoty 7 191,56 złotych za dzień 16 lutego 2016 roku, Sąd orzekł jak w punkcie trzecim wyroku oddając powództwo w tym zakresie na podstawie powyższych przepisów w zw. zart. 6 k.c.stosowanyma contrario.
Odnośnie kosztów procesu, to Sąd zważył, iż przepisart. 98 § 1 k.p.c.statuuje zasadę odpowiedzialności za wynik procesu, w myśl której strona przegrywająca sprawę obowiązana jest zwrócić przeciwnikowi poniesione przez niego koszty procesu. Przepisart. 100 k.p.c.wskazuje natomiast, że w razie częściowego tylko uwzględnienia żądań koszty będą wzajemnie zniesione lub stosunkowo rozdzielone. Sąd może jednak włożyć na jedną ze stron obowiązek zwrotu wszystkich kosztów, jeżeli jej przeciwnik uległ tylko co do nieznacznej części swego żądania albo gdy określenie należnej mu sumy zależało od wzajemnego obrachunku lub oceny sądu. Niewątpliwie w niniejszej sprawie wskazać należy, że powód przegrał sprawę jedynie w nieznacznej części żądania, tj. jedynie odnośnie oddalonego żądania w zakresie należności odsetkowej za jeden dzień. W tej sytuacji w ocenie Sądu całością kosztów procesu należało zatem obciążyć pozwanego, o czym Sąd orzekł na podstawieart. 100 k.p.c.w zw. z § 2 punkt 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców prawnych (tekst jednolity: Dz. U. z 2018 roku, poz. 265) zasądzając od niego na rzecz powoda kwotę 2 217 złotych tytułem zwrotu: kosztów zastępstwa procesowego (1 800 złotych), opłaty skarbowej od pełnomocnictwa (17 złotych) i opłaty sądowej od pozwu (400 złotych).
Sąd nie znalazł także podstaw do zastosowania w niniejszej sprawieart. 102 k.p.c.Przepis ten stanowi wyjątek od zasady odpowiedzialności za wynik procesu. Jako wyjątek od zasady, a nadto wobec użycia sformułowania „w wypadkach szczególnie uzasadnionych” przepis ten nie podlega wykładni rozszerzającej. Pozwany natomiast nie wykazał, że w niniejszej sprawie zachodzi jakikolwiek szczególnie uzasadniony wypadek, który pozwalałby na zastosowanie wobec niego dobrodziejstwa określonego w tym przepisie prawa. Pozwany podnosił, że prowadzi działalność gospodarczą w zaufaniu do obowiązujących przepisów prawa i utrwalonej przez lata ich wykładni, a po wyroku z dnia 11 września 2019 roku, który nie uwzględnił sytuacji spółdzielczych kas oszczędnościowo – kredytowych udzielających pożyczek swym członkom wyłącznie w oparciu o wkłady członkowskie i oszczędności członków, konieczność zwrotu prowizji, która w znacznej części stanowiła pokrycie kosztów udzielenia pożyczki, powoduje, że ich udzielanie staje się nierentowne i uszczupla majątek spółdzielni oraz spółdzielców, co powoduje, że w tej sytuacji musi pokryć stratę związaną z dokonaniem tej transakcji, której w żaden sposób nie mógł przewidzieć w momencie zawierania umowy, ani uwzględnić w rachunku ekonomicznym. Zdaniem pozwanego nie do przewidzenia było, że Trybunał Sprawiedliwości Unii Europejskiej, bez pogłębionej analizy, wyda orzeczenie nie dokonujące rozróżnienia kosztów udzielenia pożyczki na te związane i niezwiązane z okresem kredytowania.
Z twierdzeniami tymi nie sposób się zgodzić. Po pierwsze bowiem w systemie prawnym już od 2011 roku funkcjonowały poglądy różnicujące i nie różnicujące poszczególne składniki całkowitego kosztu kredytu w zależności od związania ich bądź nie z okresem kredytowania. Od dłuższego okresu czasu pozwany znał już także stanowisko Rzecznika Finansowego oraz stanowisko Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 26 września 2018 roku, czy Komisji Europejskiej z dnia 21 września 2018 roku w tym zakresie i nawet pomimo niekorzystnych dla siebie rozstrzygnięć sądów powszechnych, w tym w wielu sprawach przed Sądem Rejonowym w Gdyni, nadal nie rozliczał z konsumentem prowizji w prawidłowy sposób, wynikający zdaniem Sądu, nie tylko wprost z treści ustawy, ale także z treści zawieranych przez siebie umów. Również po jednoznacznym wyroku Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 września 2019 roku pozwany nie czynił zadość swoim obowiązkom w tym zakresie, lecz po raz kolejny w kolejnych procesach przedstawia nową, również chybioną w ocenie Sądu, interpretację przepisów prawa. Takie działanie pozwanego, jako instytucji pożyczkowej, a jednocześnie silniejszej, profesjonalnej strony umowy pożyczki, podważa zaufanie do zasad pewności obrotu prawnego i obowiązku przestrzegania przez obie strony treści umowy i jako takie nie zasługuje na uwzględnienie. Działanie takie nie może także, zdaniem Sądu, powodować dla pozwanego korzystnych dla niego skutków procesowych w postaci braku obciążenia go kosztami procesu, który sam poprzez swoją postawę wywołał. W ocenie Sądu w niniejszej sprawie nie zachodzi zatem ów szczególny wypadek, który uzasadniałby odstąpienie od obciążania pozwanego kosztami procesu. Wskazać również należy, że pozwany jest podmiotem gospodarczym, ponosi ryzyko prowadzonej przez siebie działalności, z którą immamentnie związane są sprawy sądowe z kontrahentami, czy ich następcami prawnymi. Stąd też podnoszone przez pozwanego okoliczności nie mogą uzasadniać zastosowaniaart. 102 k.p.c.w niniejszej sprawie.
W zakresie kwoty zasądzonej w punkcie pierwszym wyroku na podstawieart. 333 § 1 pkt 2 k.p.c.Sąd nadał wyrokowi rygor natychmiastowej wykonalności (punkt piaty wyroku).

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

3
(...)

SSR Justyna Supińska
Gdynia, dnia 15 lipca 2020 roku