Sąd Okręgowy w Łodzi
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1151/19
Data wyroku: 2020-04-08 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 448 kc w zw. z art. 24 kc

Sygn. akt I C 1151/19

UZASADNIENIE
W pozwie z dnia 28 czerwca 2019 r. powódJ. K. (1)wniósł o zasądzenie od pozwanegoTowarzystwa (...)wW.kwoty 120.000 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 29 maja 2019 r. do dnia zapłaty oraz kosztów postępowania wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego i opłaty skarbowej od pełnomocnictwa. Powód wskazał, że jego roszczenie wynika z wypadku drogowego, który miał miejsce w dniu 16 lipca 2005 r. wŁ., w którym śmierć poniósłA. B.. Wypadek był spowodowany przez kierowcę, którego pojazd posiadał ubezpieczenie OC w pozwanym towarzystwie ubezpieczeniowym. Powód podał, że był ojcemA. B.. Jako podstawę prawną dochodzonego zadośćuczynienia powód podałart. 448w zw. zart. 24 par. 1 KC.(pozew –k.4-8)
W odpowiedzi na pozew z dnia 5 sierpnia 2019 roku pozwanyTowarzystwo (...)wW.Biuro (...)wŁ.wniósł o oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwany przyznał zawarcie umowy ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdu mechanicznego, spowodowanie ruchem tego pojazdu wypadku komunikacyjnego, w wyniku którego śmierć poniósł małoletniA. B., zgłoszenie przez powoda roszczenia o wypłatę zadośćuczynienia, odmowę wypłaty zadośćuczynienia. Pozwany zaprzeczył, aby powód był ojcem małoletniegoA. B., stwierdzając że nie ma żadnego miarodajnego dowodu na okoliczność relacji rodzicielskiej pomiędzy powodem aA. B.. (odpowiedź na pozew – k. 19-23)
Na rozprawie w dniu 4 marca 2020 r. strony podtrzymały swoje stanowiska. (protokół rozprawy k. 42, 00:01:57-00:02:04)

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

W dniu 16 lipca 2005 roku wŁ.na skrzyżowaniuulic (...)/Ż.K. K.umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa ruchu drogowym w ten sposób, iż kierował samochodem osobowym markiV. (...)onr rej. (...), bez ważnego dokumentu stwierdzającego dopuszczenie pojazdu do ruchu, z przyczepą bagażową typu 750c(...)73UA z niesprawnością układu zawieszenia polegającą na braku amortyzacji przyczepy, z niesprawnym zaczepem dyszla przyczepy, niesprawną i nie połączoną z samochodem linką zabezpieczającą przyczepę przed odjazdem od samochodu w przypadku rozłączenia sprzęgu, co doprowadziło do odłączenia się przyczepy od pojazdu ciągnącego, jej zjechania na prawą stronę drogi i uderzenia przechodzącego przez jezdnięulicy (...)na wyznaczonym przejściu dla pieszych przy włączonym zielonym sygnale świetlnym pieszegoA. B., lat 6, powodując nieumyślnie wypadek drogowy, w wyniku któregoA. B.zmarł na skutek doznanych obrażeń.(okoliczności bezsporne, kopia wyroku -k. 12-13,14)
Sprawca wypadkuK. K.za przedmiotowy czyn został prawomocnie skazany wyrokiem Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z dnia 5 grudnia 2006 roku w sprawie o sygn. akt VI K 7/06, utrzymanym w mocy wyrokiem Sądu Apelacyjnego z dnia 15 marca 2007 roku w sprawie o sygn. akt V Ka 186/07. (okoliczności bezsporne, kopia wyroku -k. 12-13,14)
Samochód, którym w dacie wypadku kierowałK. K.posiadał ubezpieczenie od odpowiedzialności cywilnej posiadacza pojazdów mechanicznych w pozwanym towarzystwie ubezpieczeniowym. (okoliczność bezsporna)
Powód wezwał stronę pozwaną do zapłaty zadośćuczynienia za doznaną krzywdę, w związku ze śmierciąA. B.. (okoliczność bezsporna)
Pismem z dnia 28.05.2019 roku strona pozwana odmówiła powodowi wypłaty żądanego zadośćuczynienia. (kopia pisma – k. 15-16)
A. B.urodził się (...)Jego matką jestI. B. (1). OjcostwoA.nie zostało prawnie uregulowane – nie nastąpiło uznanie dziecka, ani sądowe ustalenie ojcostwa. Na podstawie art. 42 ust. 2 Prawa o aktach stanu cywilnego z 1986 r. w akcie urodzeniaA. B.wpisanoB.jako nazwisko ojca i jego nazwisko rodowe oraz na wniosek matkiJ.jako imię ojca. (odpis zupełny aktu urodzenia –k.51-51 odwrót)
Powód od 22 lat pozostaje w konkubinacie zI. B. (1)- matkąA. B., mieszkają razem. W czasie konkubinatu zdarzało się, że rozstawali się na krótkie okresy czasu. Powód nie był nigdy mężemI. B. (2). Powód iI. B. (2)mają dwoje dzieci:N. K. (1)ur. (...)iN. K. (2)urodzonego dnia (...). Ojcostwo powoda wobecN. K. (1)iN. K. (2)zostało ustalone poprzez uznanie dzieci przez powoda w Urzędzie Stanu Cywilnego. UznanieN.nastąpiło kilka miesięcy po jej urodzeniu, aN.2-3 tygodnie po jego urodzeniu. (okoliczności bezsporne, odpis skrócony aktu urodzenia –k.34,35, zeznania świadkaI. B. (1)–k.43, czas nagrania 00:05:43-00:15:23, zeznania powoda –k.44, czas nagrania 00:22:02-00:27:49)
Powód zajmował sięA. B.tak jak ojciec synem. Powód ciężko przeżył wypadek i śmierćA. B.. Po wypadku relacje powoda zI. B. (1)pogorszyły się na pewien czas. Wynikało to m.in. ze stanu psychicznegoI. B. (1)po wypadku i śmierci jej syna.I. B. (2)winiła się za wypadek, bo to ona wówczas szła z dzieckiem. (zeznania świadkaI. B. (1)–k.43, czas nagrania 00:05:43-00:15:23, zeznania powoda –k.44, czas nagrania 00:22:02-00:27:49)
Na rzeczI. B. (2)zostało zasądzone zadośćuczynienie z tytułu śmierci syna w kwocie 60.000 zł. (wyrok –k.127,170 załączonych akt I C 1606/13)
Sąd dokonał ustaleń faktycznych na podstawie powołanych wyżej dowodów. Sąd pominął dowód z zeznań świadkówB. R.iJ. K. (2)ponieważ okoliczności dotyczące więzi emocjonalnych pomiędzy powodem aA. B.zostały udowodnione zeznaniami świadkaI. B. (2), a ustalanie ojcostwa powoda w drodze zeznań świadków jest niedopuszczalne, co zostanie omówione w ramach rozważań prawnych.
Sąd zważył co następuje:
Do wypadku, w którym śmierć poniósłA. B.doszło w dniu 16 lipca 2005 r.
W dacie zaistnienia przedmiotowego wypadku nie obowiązywał przepisart. 446 § 4 k.c., który został wprowadzony dokodeksu cywilnegodopiero ustawą z dnia 30 maja 2008 roku o zmianieustawy kodeks cywilnyoraz niektórych innych ustaw (Dz. U. Nr 116, poz. 731) obowiązującą od dnia 3 sierpnia 2008 roku. Ustawodawca wprowadził wymieniony przepis stanowiący, iż Sąd może przyznać najbliższym członkom rodziny zmarłego odpowiednią sumę tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za doznaną krzywdę, uznając iż dotychczasowa regulacja dotycząca uprawnień osób najbliższych w przypadku zgonu poszkodowanego jest niewystarczająca, gdyż nie podlegały wynagrodzeniu pieniężnemu cierpienia moralne będące następstwem śmierci poszkodowanego.
Obecnie ugruntowane jest stanowisko judykatury, zgodnie z którym najbliższym członkom rodziny zmarłego nie przysługuje roszczenie pieniężne za doznaną krzywdę na podstawieart. 446 § 4 k.c., gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu mającego miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r. (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 2010 r., II CSK 248/10 niepubl.). Jednocześnie przyjmuje się, że najbliższemu członkowi rodziny zmarłego przysługuje na podstawieart. 448 k.c.w związku zart. 24 par. 1 k.c.zadośćuczynienie pieniężne za doznaną krzywdę, gdy śmierć nastąpiła na skutek deliktu, który miał miejsce przed dniem 3 sierpnia 2008 r.
Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, dlatego też dochodzone przez powoda roszczenie należy rozpatrywać na podstawieart. 24 § 1 k.c.w zart. 448 k.c.(zob. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 2012 roku I CSK 314/2011,(...)Prawnej LexPolonica nr 3997272). Katalog dóbr osobistych opisany wart. 23 k.c.ma bowiem charakter otwarty. W literaturze i orzecznictwie przyjmuje się, że ochroną objętą wart. 23 k.c.są również takie dobra osobiste jak: pamięć po zmarłych, tradycja rodzinna, więzy rodzinne. Prawo do życia rodzinnego i utrzymania tego rodzaju więzi stanowi zatem dobro osobiste członków rodziny i podlega ochronie na podstawieart. 23 i 24 k.c., co oznacza, że spowodowanie śmierci osoby bliskiej może stanowić naruszenie dóbr osobistych członków jej rodziny i uzasadniać przyznanie im zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.
Zdaniem sądu nie ma żadnych wątpliwości, że roszczenie wywodzone zart. 24w zw. zart. 448 k.c., tak samo jak roszczenie wynikające zart. 446 par. 4 k.c., przysługuje tylko najbliższym członkom rodziny zmarłego. W niniejszej sprawie natomiast nie zostało udowodnione, że powód był ojcem zmarłegoA. B.. Zgodnie z art. 3 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego z dnia 28 listopada 2014 r., akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym. Takie samo brzmienie miał poprzednio obowiązującyart. 4 ustawy Prawo o aktach stanu cywilnego z dnia 29 września 1986 r.Zatem wyłącznym dowodem na okoliczność ojcostwa danej osoby jest akt stanu cywilnego – akt urodzenia dziecka.
Skoro w/w przepis wyraźnie i jednoznacznie wskazuje, iż akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych, a ich niezgodność z prawdą może być udowodniona jedynie w postępowaniu sądowym - to sąd orzekający w postępowaniu cywilnym nie jest uprawniony do ustalenia faktu istnienia ojcostwa w oparciu o inny dowód, niż akt stanu cywilnego.
Z aktu urodzeniaA. B.nie wynika, że powód jest jego ojcem. W stosunku doA. B.nie nastąpiło uznanie dziecka ani sądowe ustalenie ojcostwa. W związku z tym, do aktu urodzenia dziecka, na podstawie art. 42 ust. 2 Prawa o aktach stanu cywilnego z 1986 r. jako imię ojca wpisano imię wskazane przez matkę dziecka oraz jako nazwisko ojca i jego nazwisko rodowe - nazwisko matki, z odpowiednią adnotacją w rubryce(...). Nie ma zatem podstaw do przyjęcia, że powódJ. K. (1)był ojcemA. B..
Sąd nie kwestionuje, że między powodem, aA. B.istniała więź emocjonalna oraz, że powód uczestniczył w wychowaniu dziecka. Te okoliczności nie mogą jednak stanowić podstawy przyznania powodowi zadośćuczynienia na podstawieart. 448 KCw związku zart. 24 par. 1 KC, ponieważ w świetle prawa powód nie był ojcemA. B., więc nie może być uznany za najbliższego członka rodziny zmarłego. Uregulowanie statusu prawno – rodzinnego dziecka poprzez ustalenie kto jest jego ojcem jest obowiązkiem obojga rodziców. Należy wskazać, że powód nie złożył w stosunku doA. B.oświadczenia o uznaniu dziecka przez 6 lat życia dziecka. Ojcostwo powoda nie zostało też ustalone sądownie. Brak realizacji elementarnego obowiązku uznania swojego ojcostwa przez powoda skutkuje określonymi konsekwencjami prawnymi. Większość z nich dotyka samo dziecko, które żyło i zmarło jako osoba, której ojciec był nieznany. W stosunku do powoda jedną z konsekwencji jego własnego zaniechania jest brak możliwości dochodzenia roszczeń przysługujących członkom rodziny dziecka, w tym przypadku roszczenia wywodzonego zart. 448 KCw związku zart. 24 par. 1 KC.
Wobec powyższego powództwo podlegało oddaleniu.
O kosztach procesu sąd orzekł na podstawieart. 102 KPC, biorąc pod uwagę charakter sprawy.