Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 1335/19
Data wyroku: 2019-07-15 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Janusz Madej
Słowa kluczowe: Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia
Podstawa prawna: art. 24 ust. 6a, 6d,6e i 6 g ustawy z 13.10.1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt VI U 1335/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 15 lipca 2019 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący Sędzia Janusz Madej
Protokolant st. sekr. sądowy Dorota Hańc
po rozpoznaniu w dniu 2 lipca 2019 r. w Bydgoszczy na rozprawie
odwołania:M. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.

  Nr(...)z dnia 27 marca 2019 r.,
w sprawie:M. W.
przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o zwrot nienależnie opłaconych składek

1
oddala odwołanie ;

2
zasądza od powódkiM. W.na rzecz pozwanego Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.900 ( dziewięćset )

złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego.

Na oryginale właściwy podpis.

UZASADNIENIE
Decyzją Nr (...)z dnia 27 marca 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.– działając na podstawieart. 83 ust. 1w związku zart. 24 ust. 6a, 6d, 6e, 6g ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych( Dz. U. z 2019 r., poz. 300 ) – odmówiłM. W.zwrotu nienależnie opłaconych składek w 2008 r. w kwocie 1677 zł 86 gr oraz wypłaty odsetek za zwłokę.
Jednocześnie Zakład stwierdził, że dokona zwrotu jedynie nienależnie opłaconych składek za okres od 1/2014 do 6/2014,od 8/2014 do 12/2014, 3/2017, 6/2017, 2/2018 w kwocie 274,13 zł.
W uzasadnieniu tej decyzji Zakład wskazał, iż w dniu 1 marca 2019 r. wpłynął wniosekM. W.z dnia 28 lutego 2019 r. o zwrot nienależnie opłaconych składek z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej. Po rozliczeniu kontaM. W.na podstawie dokumentów zapisanych w systemie informatycznym Zakładu, Zakład stwierdził nienależnie opłacone składki w kwocie 1951 zł 99 gr. Nadpłatę w kwocie 274,13zł Zakład zwrócił na wskazany przez wnioskodawczynię rachunek bankowy. Jednocześnie Zakład odmówił zwrotu nienależnie opłaconych składek w kwocie 1677,86 zł za okres od 2/2008 do 7/2008 z powodu przedawnienia prawa do ich zwrotu.
Zgodnie z art. 24 ust. 6 g u.s.u.s nienależnie opłacone składki ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat od dnia :

1
otrzymania zawiadomienia o kwocie nienależnie opłaconych składek,

2
opłacenia składek w przypadku braku zawiadomienia o kwocie nienależnie opłaconych składek.

Ponadto Zakład poinformował wnioskodawczynię, że zgodnie z art. 24 ust. 6d u.s.u.s. nienależnie opłacone składki podlegają zwrotowi w terminie 30 dni od dnia wpływu wniosku o zwrot. Jeżeli nienależnie opłacone składki nie zostaną zwrócone w tym terminie, zgodnie z art. 24 ust. 6e u.s.u.s. zwrot ustalonej nadpłaty powinien nastąpić wraz z odsetkami za zwłokę liczonymi od dnia złożenia wniosku. Ponieważ nienależnie opłacone składki, które nie uległy przedawnieniu, Zakład zwrócił w ustawowym terminie, brak było podstaw do wypłaty odsetek za zwłokę. Dlatego organ rentowy orzekł jak w sentencji decyzji.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaM. W., wnosząc o :
- stwierdzenie, że uchyla się decyzję w całości i orzeczenie, że należy się jej zwrot składki z tytułu nieprowadzonej działalności gospodarczej w 2008 r. , tj.firmy (...)w kwocie 1677,86 zł wraz z odsetkami ustawowymi i karnymi, które nie uległy przedawnieniu;
- uznanie i zasądzenie zapłaty odsetek ustawowych i karnych od kwoty 1677,86 zł od dnia wydania wyroku, t.j. 31.01.2019 r. do dnia zapłaty;
- ustalenie i zasądzenie, że okres zwrotu składek nie przedawnił się ( nie minęło 5 lat ), ZUS powziął wiadomość z wyroku Sądu w dniu 31.01.2019 r., że jest nadpłata składki z 2008 r.
Skarżąca zarzuciła :
- wydanie decyzji z rażącym naruszeniem prawa :
- bezpodstawne zamknięcie postępowania, gdy nie było dostatecznie wyjaśnione;
- bezzasadność twierdzenia ZUS o przedawnieniu nienależnie opłaconych składek za 2008 r. albowiem ZUS powziął wiadomość o nadpłacie z 2008 r. dopiero z wyroku Sądu z dnia 31.01.2019 r. i od tej daty należy liczyć 5 lat biegu przedawnienia;
- naruszenie prawa materialnego;
- brak mocy dowodowej;
- niewyjaśnienie wszystkich okoliczności faktycznych istotnych dla
rozstrzygnięcia sprawy;
- sprzeczność istotnych ustaleń organu z treścią zgromadzonego w sprawie
materiału;
- błędne ustalenie stanu faktycznego;
- nietrafność wysnutych wniosków;
- złą kwalifikację prawną;
- niewłaściwe zastosowanie przepisów prawa oraz błędną jego wykładnię;
- uchybienia w postępowaniu, które mają wpływ na wynik sprawy;
- rażącą niesprawiedliwość;
- stronniczość;
- że organ celowo nie przedstawił dowodów z dokumentów z akt z ZUS, które
przemawiają na korzyść skarżącej;
- że ze złożonych deklaracji ZUS sporządzonych przez płatnika w 2008 r.
wynika, że były one sporządzane nieprawidłowo, ponieważ organ wymuszał
płatność składek, zastraszał skarżącą wszczęciem egzekucji
administracyjnej, mimo że nie prowadziła ona działalności gospodarczej,
a dokonała jedynie zgłoszenia, że miała zamiar i dopiero będzie prowadzić
działalność gospodarczą w przyszłości;
- że w piśmie Naczelnika Urzędu Skarbowego i w wyroku Sądu Okręgowego
wB.z dnia 31.01.2019 r. oraz pismach ZUS-u ( w aktach sprawy )
stwierdza się, że skarżąca nie prowadziła działalności gospodarczej
w 2008 r., co jest jednoznaczne ze zwrotem nienależnie opłacanych –
pobranych składek ( brak terminu przedawnienia );
- nadgorliwość organu, która doprowadziła do tego, że gubi się w sprawach,
że zamiast rozpatrzyć sprawęfirmy (...)odnośnie zwrotu składek
z 2008 r. w kwocie 1677,86 zł jako nienależnych, zgodnie ze złożonym
wnioskiem, organ dodatkowo rozpatruje niezgodnie ze złożonym wnioskiem
sprawęfirmy (...)i zwraca jakąś nadpłatę za składki w kwocie
274 zł 13 gr, co jest niezrozumiałe dla skarżącej albowiem nie ma to
żadnego związku z nadpłatą składekfirmy (...).
Pozwany ZUS Oddział wB.w odpowiedzi na odwołanie wniósł o :
- oddalenie odwołania;
- zasądzenie od odwołującej na swoją rzecz zwrotu kosztów zastępstwa
procesowego według norm przepisanych.
W uzasadnieniu swego stanowiska procesowego organ rentowy podtrzymał twierdzenia ( przedstawione uprzednio w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji ) co do przedawnienia prawa do zwrotu nienależnie opłaconych przez powódkę składek za okres 2/2008 do 7/2008 oraz wypłaty odsetek za zwłokę, powodu przedawnienia prawa do ich zwrotu.
Dodatkowo Zakład wskazał, iż decyzją z dnia 21 sierpnia 2018 r. określił wysokość zadłużeniaM. W.za okres 7/2013 – 5/2013, 12/2017 – 1/2018. Od tej decyzji złożyła ona odwołanie, w wyniku którego Sąd Okręgowy w Bydgoszczy wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2018 r. ( sygn. akt VI U 1918/18 ) zmienił tę decyzję i stwierdził, żeM. W.nie jest dłużnikiem Zakładu z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne za okres 7/2013 do 1/2018 oraz na ubezpieczenie zdrowotne za okres od 12/2017 do 1/2018 i Fundusz Pracy za okres od 7/2013 do 5/2015.
W związku z tym Zakład dokonał zmian na koncie zgodnie ze wspomnianym wyrokiem Sądu Okręgowego w Bydgoszczy i anulował okres ubezpieczenia od 11.02.2008 r. do 15.07.2008 r., przywrócił pierwotne zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych od 1.06.2013 r. do 31.05.2015 r. z kodem ubezpieczenia 057000, wyzerował składki w dokumentach rozliczeniowych za okres od 2/2008 r. do 7/2008 oraz przywrócił preferencyjne podstawy wymiaru składek w dokumentach rozliczeniowych za okres od 6/2013 do 5/2015.

Sąd O k r ę g o w y ustalił i rozważył, co następuje :
We wniosku z dnia 28 lutego 2019 r. ( data wpływu do ZUS Oddziału wB.– 1 marca 2019 r. )M. W.domagała się zwrotu nienależnie pobranych ( opłaconych ) składek za okres od 11.02.2008r. do 16.07.2008 r., uiszczonych z tytułu swojej działalności gospodarczej w ramachfirmy (...), której - jak twierdziła wnioskodawczyni – w rzeczywistości nie prowadziła.
Zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją organ rentowy odmówił zwrotu nienależnie opłaconych składek za powyższy okres ( od lutego 2008 r. do lipca 2008 r. ) w kwocie 1677, 86 ł i wypłaty odsetek za zwłokę, twierdząc, że prawo do ich zwrotu uległo przedawnieniu na podstawieart. 24 ust. 6g ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych( t.j. Dz. U. z 2019 r. , poz. 300 ).
Istota sporu sprowadzała się zatem nie do kwestii czy składki za powyższy okres były należne czy też nie ( którą bezprzedmiotowo poruszała w obszernym zakresie skarżącaM. W.w swoim odwołaniu ) lecz do tego czy nienależnie opłacone składki ( organ rentowy zarówno w swojej decyzji, jak i w toku procesu nie kwestionował faktu ich nienależnego opłacenia ) uległy przedawnieniu – co podnosił organ rentowy jako zasadniczy motyw rozstrzygnięcia ujętego wdecyzji Nr (...)z dnia 27 marca 2019 r., czy też składki te nie uległy przedawnieniu - jak twierdziła w swoim odwołaniu powódka.
W ocenie Sądu Okręgowego powyższy spór podlegał rozstrzygnięciu na korzyść organu rentowego, gdyż składki za okres od lutego 2008 r. do lipca 2008 r. uległy przedawnieniu. Zaskarżona w niniejszej sprawie decyzja odpowiadała zatem prawu. Instytucja przedawnienia nienależnie opłacanych składek uregulowana jest w szczególności w art. 24 ust. 6g. i 6 h ustawy systemowej.
Zgodnie z art. 24 ust. 6g nienależnie opłacone składki ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia :

1
otrzymania zawiadomienia, o którym mowa w ust. 6b;

2
opłacenia składek, w przypadku braku zawiadomienia, o którym mowa w ust. 6b.

Z kolei zgodnie z art. 24 ust. 6h bieg terminu przedawnienia, o którym mowa w ust. 6g, ulega zawieszeniu :

1
w przypadku wydania przez Zakład decyzji w sprawie nienależnie opłaconych składek – od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocne;

2
jeżeli wydanie decyzji w sprawie nienależnie opłaconych składek jest uzależniona od rozstrzygnięcia zagadnienia wstępnego przez inny organ lub sąd – do dnia, w którym decyzja innego organu stała się ostateczna lub orzeczenie sądu uprawomocniło się, nie dłużej jednak niż na okres 2 lat;

3
od dnia śmierci spadkodawcy do dnia uprawomocnienia się postanowienia sądu o stwierdzeniu nabycia spadku albo zarejestrowania aktu poświadczenia dziedziczenia, nie dłużej jednak niż do dnia, w którym upłynęły 2 lata od śmierci spadkodawcy;

4
w przypadku wydania przez Zakład decyzji stwierdzającej brak obowiązku podlegania ubezpieczeniom społecznym lub obniżającej podstawę wymiaru składek na te ubezpieczenia - od dnia wszczęcia postępowania do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Nienależnie opłacone przez powódkę składki za okres od lutego 2008 r. do lipca 2008 r. przedawniły się w dniu 3 stycznia 2017 r. na podstawieart. 27 ust.1 oraz ust. 3 ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców( Dz. U. z 2011 r. Nr 232, poz. 1378 ) w związku z art. 11 pkt 1 lit.b tej ustawy, który wprowadził nowelizacjęart. 24 ust. 6g ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, która weszła w życie z dniem 1 stycznia 2012 r.
Powyższa nowelizacja ustawy systemowej dokonana art. 11 pkt 1 lit. b ustawy z 16 września 2011 r. skróciła termin przedawnienia nienależnie opłacanych składek z 10 do 5 lat ( znowelizowany art. 24 ust. 6 g ), a ponadto w przepisie art. 27 ust. 1 i ust. 3 ustawy redukującej wprowadzała regulację dotyczącą przedawnienia nienależnie opłacanych składek, o których mowa w art. 24 ust. 6 g ustawy systemowej, których bieg rozpoczął się przed dniem wejścia w życie ustawy redukującej, t.j. przed 1 styczniem 2012 r.
W myśl art. 27 ust. 1 ustawy z 16 września 2011 r. ( redukującej obowiązki obywateli ) do przedawnienia należności z tytułu składek, o których mowa w art. 41b ust. 1 ustawy wymienionej w art. 2 oraz w art. 24 ust. 4 ustawy wymienionej w art. 11, którego bieg rozpoczął się przed dniem 1 stycznia 2012 r. stosuje się przepisy w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, z tym że bieg przedawnienia rozpoczyna się od dnia 1 stycznia 2012 r.
Z kolei pkt 2 ust. 3 art. 27, który znajduje zastosowanie w niniejszej sprawie wprost do przedawnienia spornych między stronami składek, stanowi iż przepisy ust. 1 i 2 art. 27 stosuje się odpowiednio m. in. do nienależnie opłaconych składek, o których mowa w art. 24 ust. 6g ustawy wymienionej w art. 11 ( a więc ustawy systemowej ). W związku z tym nie ulega najmniejszej wątpliwości i jest pewne, iż sporne nienależnie opłacone składki przedawniły się po upływie 5 lat od dnia wejścia w życie ( 3 stycznia 2012 r. – art. 112 w zw. zart. 115 kodeksu cywilnego)ustawy z dnia 16 września 2011 r. o redukcji niektórych obowiązków obywateli i przedsiębiorców.
Podkreślić przy tym należy, iż w okresie biegu tego terminu przedawnienia nie wystąpiły żadne okoliczności wskazane w art. 24 ust. 6h ustawy systemowej, które powodowałyby zawieszenie biegu tego terminu, gdyż brak na to dowodów.
Odnosząc się do podnoszonej przez powódkę we wniosku o zwrot nienależnie opłaconych składek i w odwołaniu okoliczności wydania przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w odrębnej sprawie o sygn. akt VI U 1918/19 wyroku z dnia 31 stycznia 2019 r, wskazać należy, iż wydanie tego wyroku nie miało dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy istotnego znaczenia. Wyrok ten nie dotyczył bowiem zadłużenia składkowego powódki z roku 2008, a z sentencji tego orzeczenia wynika wyraźnie, iż zaskarżona w tej sprawie decyzja została zmieniona w ten sposób, iżM. W.nie była dłużnikiem ZUS z tytułu składek na: ubezpieczenia społeczne za okres od lipca 2013 r. do stycznia 2018 r., ubezpieczenie zdrowotne za okres od grudnia 2017 r. do stycznia 2018 r. i Fundusz Pracy za okres od lipca 2013 r. do maja 2015 r. Przedmiot tego rodzaju rozstrzygnięcia wyznaczony został zaskarżoną w sprawie decyzją z dnia 21 sierpnia 2018 r., a kwestia podlegania bądź niepodlegania ubezpieczeniom społecznym przezM. W.w roku 2008 nie była objęta powyższą decyzją oraz wyrokiem z dnia 31 stycznia 2019 r.
( dowody : akta sprawy VI U 1918/18 oraz akta ZUS Oddziału wB., w których znajduje się decyzja z 31.01.2019 r. ).
Ponadto wyrok ten wydany został już po upływie terminu przedawnienia składek, które są przedmiotem niniejszego procesu.
Postępowanie w sprawie VI U 1918/18 wszczęte zostało wnioskiem powódki z dnia 22.05.2018 r. o informację o stanie konta płatnika, który złożony został także po upływie terminu przedawnienia składek z roku 2008.
Mając na uwadze powyższe ustalenia faktyczne i argumenty natury prawnej Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 K.p.c.oraz powołanych wyżej przepisów prawa materialnego ( ustawy systemowej ) orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
W punkcie 2 sentencji zasądzono od strony przegrywającej spór na rzecz ZUS Oddziału wB.zwrot kosztów zastępstwa prawnego, których wysokość określona została według stawki minimalnej, adekwatnej do wartości przedmiotu sporu (art. 98 § 1 i § 3 K.p.c.w związku z § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych – Dz. U. z 2018 r. poz. 265 ). Przepisy te przewidują przy wartości przedmiotu sporu w przedziale od 1500 zł do 5000 zł stawkę minimalną w wysokości 900 zł .