Sąd Okręgowy w Gdańsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 1372/19
Data wyroku: 2020-08-07 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Paweł Bańczyk
Słowa kluczowe: Hipoteka (przepisy ogólne)
Podstawa prawna: art. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece, art. 1000 § 1 k.p.c.
Teza: W konsekwencji wykreślenia hipoteki na mocy art. 1000 § 1 zd. 1 k.p.c. zastrzeżenie w treści wyroku dłużnikowi rzeczowemu zgodnie z art. 319 k.p.c. prawa do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności do przedmiotu hipoteki zabezpieczającej wierzytelność jest bezprzedmiotowe. Brak w wyroku jakiegokolwiek zastrzeżenia ograniczenia jego odpowiedzialności oznaczałby jednak prawo wierzyciela do prowadzenia egzekucji z całego majątku dłużnika rzeczowego, co byłoby sprzeczne z istotą odpowiedzialności rzeczowej. W takim układzie, mając na względzie treść art. 1000 § 1 zd. 2 k.p.c., z którego wynika, że z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności na miejsce wygasłych praw powstaje prawo do zaspokojenia z ceny nabycia nieruchomości, należy w wyroku uwzględniającym powództwo zawrzeć zastrzeżenie, że zasądzona kwota ma zostać wypłacona powodowi z kwoty pozostawionej na rachunku depozytowym Ministra Finansów, przypadającej powodowi z sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości.

Sygn. akt I C 1372/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 sierpnia 2020 roku
Sąd Okręgowy w Gdańsku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: Sędzia Paweł Bańczyk
Protokolant: Sekretarz sądowy Kinga Szymanowicz
po rozpoznaniu w dniu 7 sierpnia 2020 roku w Gdańsku
na rozprawie
sprawy z powództwa(...)Funduszu(...)z siedzibą wW.

przeciwkoM. D.
o zapłatę

I
umarza postępowanie w zakresie cofniętego powództwa;

II
zasądza od pozwanejM. D.na rzecz powoda(...)Funduszu(...)z siedzibą wW.kwotę 135.845,63 zł (sto trzydzieści pięć tysięcy osiemset czterdzieści pięć złotych 63/100),

z tym zastrzeżeniem, że ma ona zostać wypłacona powodowi z pozostawionej na rachunku depozytowym Ministra Finansów kwoty 135.845,63 zł (sto trzydzieści pięć tysięcy osiemset czterdzieści pięć złotych 63/100), przypadającej powodowi z sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości, dla której w Sądzie Rejonowym Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzona jestksięga wieczysta KW nr (...), zgodnie z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji sporządzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Szczecin-Centrum w SzczecinieM. P.postanowieniem z dnia 9 września 2019 r. wydanym w sprawie(...);

III
zasądza od pozwanejM. D.na rzecz powoda(...)Funduszu(...)z siedzibą wW.kwotę 22.280 zł‬ (dwadzieścia dwa tysiące dwieście osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

S ędzia Paweł Bańczyk
Sygn. akt I C 1372/19

UZASADNIENIE
W dniu 22 czerwca 2018 r. powód(...)Fundusz(...)z siedzibą wW.wniósł do sądu przeciwko pozwanejM. D.pozew o zapłatę kwoty 229.243,87 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie liczonymi od kwoty 60.083,17 zł od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty – z ograniczeniem jej odpowiedzialności do nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy Szczecin Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie X Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...). Ponadto wniósł o zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu wskazał, że w dniu 18 września 2017 r. nabył od(...) Bank S.A.z siedzibą wW.wierzytelność tego banku wobecD. D.z tytułu umowy kredytu na cele mieszkaniowe(...), zawartej w dniu 2 marca 2007 r. Wierzytelność była zabezpieczona hipoteką umowną zwykłą w kwocie 218.000 zł oraz hipoteką umowną kaucyjną do kwoty 109.000 zł, ustanowionymi na nieruchomości, dla której Sąd Rejonowy Szczecin Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadziksięgę wieczystą nr (...). Wierzytelność stała się wymagalna i nie została do tej pory spłacona. Z tytułu hipoteki umownej zwykłej powód dochodzi kwoty niespłaconego kapitału w wysokości 169.160,70 zł, natomiast z tytułu hipoteki umownej kaucyjnej dochodzi kwoty 60.083,17 zł (k. 3-12).
Nakazem zapłaty wydanym w postępowaniu upominawczym z dnia 14 lutego 2019 r. sygn. akt I Nc 268/18 orzeczono zgodnie z żądaniem pozwu (k. 134).
Pozwana wniosła sprzeciw od tego orzeczenia, zaskarżając je w całości i wnosząc o oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie od powoda na jej rzecz kosztów postępowania według norm przepisanych. W uzasadnieniu sprzeciwu zakwestionowała w całości twierdzenia pozwu oraz zarzuciła brak udowodnienia przez powoda roszczenia i jego podstawy prawnej (k. 139-141).
Pismem z dnia 6 lipca 2020 r. powód zmienił powództwo w ten sposób, że wniósł o zasądzenie kwoty 135.845,63 zł w związku z uprawomocnieniem się postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 17 maja 2019 r. sygn. akt VI Co 1867/17 o przysądzeniu własności, cofnął jednocześnie pozew w zakresie dochodzonej kwoty 93.398,24 zł bez zrzeczenia się roszczenia w tej części (k. 178-179).

Ustalenia faktyczne:
W dniu 2 marca 2007 r.(...) Bank S.A.z siedzibą wW.I OddziałS.(dalej jakoBank) zawarł zD. D.umowę kredytu na cele mieszkaniowe(...)nr(...), na mocy której Bank udzielił kredytobiorcy kredytu w kwocie 218.000 zł na okres 36 miesięcy w celu zakupu lokalu mieszkalnego (§(...)i §(...)pkt(...)). Kredytobiorca zobowiązał się do spłaty kredytu wraz z odsetkami i kosztami w 360 równych ratach miesięcznych, płatnych do 25-go dnia każdego miesiąca, co miało dokonywać się poprzez obciążanie rachunku kredytobiorcy (§(...)). Oprocentowanie kredytu było zmienne i stanowiło sumę stawki WIBOR 3-miesięczny oraz stałej marży Banku w wysokości 0,90 p.p., z zastrzeżeniem maksymalnej wysokości oprocentowania do czterokrotności stopy kredytu lombardowego NBP. Zmiana oprocentowania kredytu następować miała w trzymiesięcznych okresach odsetkowych, w dniu płatności raty. Prawnym zabezpieczeniem spłaty zobowiązania były m.in. hipoteka zwykła w kwocie 218.000 zł na zabezpieczenie kapitału z tytułu udzielonego kredytu oraz hipoteka kaucyjna do kwoty 109.000 zł na zabezpieczenie odsetek, prowizji i innych należności z tytułu udzielonego kredytu – obie ustanowione na rzecz Banku na lokalu mieszkalnym położonym w Szczecinie przyul. (...), objętymksięgą wieczystą nr (...)(§(...)ust.(...)pkt(...)i(...)). Od kapitału niespłaconego w terminie, od dnia następnego po terminie spłaty, kredytobiorca był obciążony odsetkami według stopy procentowej obowiązującej w Banku dla zadłużenia przeterminowanego. Oprocentowanie to było zmienne i wynosiło czterokrotność stopy kredytu lombardowego NBP (§(...)ust.(...)). W przypadku niewykonania przez kredytobiorcę warunków umownych, w tym zaniechania spłaty zaległych należności w zakreślonym terminie, Bank był uprawniony do wypowiedzenia umowy (§(...)ust.(...)), z zachowaniem 30-dniowego okresu wypowiedzenia (§(...)ust.(...)).
[Dowody: umowa kredytu - k. 20-23; oświadczenie o poddaniu się egzekucji - k. 24.]
Na podstawie oświadczenia z dnia 2 marca 2007 r. oraz aktu notarialnego z dnia 5 marca 2007 r. Rep. A nr(...)kredytobiorca wniósł o obciążenie powyższej nieruchomości hipoteką umowną zwykłą w kwocie 218.000 zł - na zabezpieczenie kapitału z tytułu udzielonego kredytu oraz hipoteką kaucyjną do kwoty 109.000 zł - na zabezpieczenie odsetek i innych należności z tytułu udzielonego kredytu. Hipoteki zostały wpisane w dziale IV księgi wieczystej prowadzonej dla tej nieruchomości.
[Dowody: oświadczenie o ustanowieniu hipoteki - k. 25; akt notarialny z dnia 5 marca 2007 r. Rep. A nr(...)- k. 26-29; odpis zupełny KW nr(...)- k. 15-18v.]
W dniu 7 marca 2007 r. strony podpisałyaneks nr (...)do umowy kredytu, na mocy którego dokonały zmiany formy uruchomienia kredytu.
[Dowody:aneks nr (...)do umowy kredytu - k. 30-31.]
W oparciu o uchwały Nadzwyczajnych Walnych Zgromadzeń(...) Banku (...) S.A.(...) Banku S.A.doszło do połączenia powyższych spółek poprzez przeniesienie całego majątku(...) Bank S.A., jako spółki przejmowanej, na rzeczBanku (...) S.A., jako spółki przejmującej, z równoczesnym podwyższeniem kapitału zakładowegoBanku (...) S.A.Z dniem 4 stycznia 2013 r.Bank (...) S.A.stał się następcą prawnym(...) Bank S.A.
[Dowody: odpisy pełne z(...) Banku (...) S.A.- k. 97-116; oświadczenie z dnia 11 października 2017 r. - k. 117; notarialne poświadczenie podpisów - k. 117-118.]
Z powodu nieuregulowania wymagalnych wierzytelności Banku w wyznaczonym terminie, pismem z dnia 23 lipca 2014 r. Bank wypowiedział kredytobiorcy umowę kredytu. Jednocześnie wezwał do spłaty - w terminie 30 dni od otrzymania tego pisma - całej wierzytelności, która na dzień 22 lipca 2014 r. wyniosła kwotę 196.292,16 zł, w tym kapitał w kwocie 192.985,42 zł.
[Dowody: wypowiedzenie umowy - k. 34.]
W dniu 30 czerwca 2015 r. Bank wystawił Bankowy Tytuł Egzekucyjny nr(...), z którego wynikało, że na dzień jego wystawienia wysokość wymagalnego zobowiązania kredytobiorcy z tytułu umowy kredytu z dnia 2 marca 2017 r. wynosi 197.333.55 zł, w tym kapitał w kwocie 183.760,70 zł.
Postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt IX Co 3372/15 powyższy Bankowy Tytuł Egzekucyjny został zaopatrzony w klauzulę wykonalności na rzeczBanku (...) S.A.przeciwko Kredytobiorcy m.in. co do kwoty 183.760,70 zł tytułem kapitału, z ograniczeniem możliwości prowadzenia egzekucji do kwoty 327.000 zł.
[Dowody: Bankowy Tytuł Egzekucyjny nr(...)- k. 32; postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie z dnia 16 lipca 2015 r. sygn. akt IX Co 3372/15 wraz z uzasadnieniem - k. 33.]
Na mocy umowy darowizny z dnia 10 kwietnia 2012 r. (Rep. A nr(...)) pozwanaM. D.stała się właścicielką lokalu mieszkalnego, objętegoksięgą wieczystą nr (...).
[Dowody: odpis zupełny KW nr(...)- k. 15-18v.]
W dniu 18 września 2017 r.Bank (...) S.A.zawarł z powodem umowę przelewu wierzytelności w ramach transakcji sekurytyzacji. Załącznikiem nr(...)do tej umowy był wykaz wierzytelności, w ramach którego wyszczególniono wierzytelność przysługującą Bankowi przeciwko Kredytobiorcy z tytułu umowy o kredyt z dnia 2 marca 2007 r. w wysokości 216.786,23 zł, w tym kwota 169.160,70 zł tytułem kapitału. W dniu 17 października 2017 r. podpisanoaneks nr (...)do powyższej umowy przelewu, mocą którego dokonano zmiany załącznika nr(...). Zaktualizowany wykaz również obejmował powyższą wierzytelność.
[Dowód: umowa przelewu - k. 38-61; wykaz wierzytelności - k. 62-64; notarialne poświadczenie podpisów - k. 65-68, 73-75;aneks nr (...)do umowy przelewu - k. 69; załącznik nr 2 - k. 70-72; wyciąg z(...)k. 76-79.]
Na wniosek powoda dokonano zmiany wpisu wierzyciela hipotecznego w księdze wieczystej.
[Dowody: odpis zupełny KW nr(...)- k. 15-18v.]
Pismem z dnia 8 czerwca 2018 r. powód zawiadomił pozwaną o dokonanym przelewie wierzytelności, jednocześnie wzywając pozwaną, jako dłużnika rzeczowego, do spłaty - w terminie 7 dni - zadłużenia w łącznej kwocie 228.789,69 zł (w tym w kwocie 169.160,70 zł z tytułu hipoteki umownej zwykłej oraz w kwocie 59.628,99 z tytułu hipoteki umownej kaucyjnej).
[Dowody: wezwanie do zapłaty - k. 35-36.]
Do nieruchomości, dla której prowadzona jestksięga wieczysta KW nr (...)skierowana została egzekucja. W toku egzekucji prowadzonej przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Szczecin-Centrum w SzczecinieM. P.pod sygn. akt(...)przedmiotowa nieruchomość została zbyta w drodze licytacji. Postanowieniem Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 17 maja 2019 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VI Co 1867/17, prawomocnym od dnia 7 sierpnia 2019 r., przysądzono własność nieruchomości na rzecz nabywcy licytacyjnego za cenę 163.100 zł.
Postanowieniem z dnia 9 września 2019 r. (prawomocnym od dnia 13 listopada 2019 r.) komornik sporządził plan podziału sumy uzyskanej z egzekucji w kwocie 163.404,19 zł. W planie podziału uwzględnił powoda jako wierzyciela hipotecznego z tytułu obciążających nieruchomość hipoteki umownej zwykłej w kwocie 218.000 zł oraz hipoteki umownej kaucyjnej w kwocie 109.000 zł. W podziale ustalił, że z tytułu hipoteki umownej zwykłej powodowi przypada kwota 135.845,63 zł. Z uwagi na brak tytułu wykonawczego kwotę przypadającą powodowi złożono na rachunku depozytowym Ministra Finansów.
Do chwili obecnej powód nie otrzymał kwoty przypadającej mu w planie podziału w żadnej części.
[Dowody: wydruk z działu II i IV KW nr(...)- k. 147-167; wydruk wiadomości e-mailowej z dnia 29 lipca 2020 r. - k. 187; dokumentacja zgromadzona w aktach o sygn.(...)Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Szczecin-Centrum w SzczecinieM. P.w postaci: odpisu postanowienia Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum w Szczecinie z dnia 17 maja 2019 r. sygn. akt VI Co 1867/17 wraz z uzasadnieniem i stwierdzeniem prawomocności - k. 151-152; planu podziału ze stwierdzeniem prawomocności - k. 160-162; wniosku o zwrot z depozytu - k. 172; potwierdzenia realizacji przelewu - k. 175; notatki urzędowej - k. 180.]

Ocena dowod ów:
Pozwana w sprzeciwie od nakazu zapłaty zaprzeczyła twierdzeniom pozwu i zarzuciła brak udowodnienia przez powoda roszczenia. Nie podniosła jednocześnie żadnych konkretnych zarzutów przeciwko dowodom przez niego przedstawionym. W takim układzie Sąd przyjął, że przeprowadzone dowody z dokumentów zasługują na wiarę i mogą stanowić podstawę ustaleń faktycznych w sprawie.
W istocie zarzut pozwanej należy odczytać jako zarzut niewykazania przedstawionymi dowodami zasadności dochodzonego roszczenia. Sąd tego zarzutu nie podzielił i uznał, że przeprowadzone dowody dają podstawę do ustalenia stanu faktycznego zgodnie z twierdzeniami pozwu. Opisane wyżej dowody z dokumentów przesądzają o tym, że umowa kredytu została zawarta, że wierzytelność została zabezpieczona poprzez ustanowienie hipoteki, że została wypowiedziana, że powód nabył wierzytelność w drodze cesji, wreszcie, że nieruchomość została sprzedana w drodze licytacji a w planie podziału przewidziano dla powoda kwotę 135.845,63 zł. Pozwana nie zakwestionowała istnienia podstaw do wypowiedzenia umowy kredytu.
Jedyna wątpliwość, jaką można mieć dotyczy wysokości wierzytelności przysługującej powodowi i jego poprzednikowi prawnemu względem dłużnika osobistego (kredytobiorcy).
W tym kontekście należy zauważyć, że po cofnięciu pozwu o zapłatę powyżej kwoty 135.845,63 zł do pozytywnego rozstrzygnięcia w przedmiocie powództwa wystarczające było ustalenie, że powodowi przysługuje wierzytelność o zapłatę należności głównej w tej ostatniej kwocie.
Całokształt przedstawionych dowodów z dokumentów przemawia za uznaniem, że poprzednikowi prawnemu powoda przysługuje względem dłużnika osobistego (kredytobiorcy) wierzytelność o zapłatę kwoty nie mniejszej niż 135.845,63 zł. Potwierdzają to dokumenty: umowa kredytowa (k. 20-24),aneks nr (...)do tej umowy (k. 30-31), wypowiedzenie umowy z 23.07.2014 r. z którego wynika, że zadłużenie z tytułu samego tylko nieprzeterminowanego kapitału wynosiło wówczas zgodnie z księgamiBanku (...) S.A.192.985,42 zł (k. 34), bankowy tytuł egzekucyjny z 2015 r., z którego wynika, że zadłużenie z tytułu samego tylko kapitału wynosiło zgodnie z księgamiBanku (...) S.A.183.760,70 zł (k. 32), postanowienie o nadaniu klauzuli wykonalności temu tytułowi (k. 33).
Powyższe dowody (poza postanowieniem sądu o nadaniu klauzuli wykonalności) są dokumentami prywatnymi a nie urzędowymi. Stanowią jednak oświadczenia banku, podmiotu zaufania publicznego, na którym ciążą określone obowiązki odnośnie do rzetelnego prowadzenia ksiąg rachunkowych. Pomiędzy umowami a dokumentami banku zachodzi stosunek spójności i wynika z nich, że zobowiązanie w zakresie samej należności głównej znacznie przenosi wysokość dochodzonej pozwem kwoty. Należy zauważyć, że kredyt został udzielony na kwotę 218.000 zł na okres 30 lat, miesięczne raty kapitałowo-odsetkowe ustalono w równej wysokości (§(...)ust.(...)umowy) zaś jego wypowiedzenie nastąpiło po 7,5 roku, czyli po upływie zaledwie ¼ okresu kredytowania. Przy takich warunkach kredytowania, kapitał kredytu do spłaty nie mógł po upływie ¼ okresu kredytowania ulec zmniejszeniu poniżej dochodzoną pozwem kwotę 135.845,63 zł, czyli o niemal 40%, skoro w przypadku równych rat w pierwszym okresie spłaty większa część raty przeznaczona jest na spłatę odsetek a mniejsza na spłatę kapitału. Do tego, brak jest jakichkolwiek dowodów, które przemawiałyby za zakwestionowaniem okoliczności stwierdzonych dowodami przedstawionymi przez powoda, w tym zwłaszcza dowodów uprawdopodobniających spłatę istotnej części zobowiązania przez dłużnika po wypowiedzeniu kredytu.

Ocena prawna:
Zgodnie zart. 69 ust. 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Prawo bankoweprzez umowę kredytu bank zobowiązuje się oddać do dyspozycji kredytobiorcy na czas oznaczony w umowie kwotę środków pieniężnych z przeznaczeniem na ustalony cel, a kredytobiorca zobowiązuje się do korzystania z niej na warunkach określonych w umowie, zwrotu kwoty wykorzystanego kredytu wraz z odsetkami w oznaczonych terminach spłaty oraz zapłaty prowizji od udzielonego kredytu.
Art. 75 ust. 1 i 2 tej ustawy w brzmieniu sprzed 27 listopada 2015 r. stanowi zaś, że w przypadku niedotrzymania przez kredytobiorcę warunków udzielenia kredytu albo w razie utraty przez kredytobiorcę zdolności kredytowej bank może obniżyć kwotę przyznanego kredytu albo wypowiedzieć umowę kredytu; termin wypowiedzenia, o ile strony nie określą w umowie dłuższego terminu, wynosi 30 dni, a w razie zagrożenia upadłością kredytobiorcy – 7 dni.
Zgodnie z §(...)ust.(...)umowy zawartej przez dłużnika osobistego, termin wypowiedzenia wynosił 30 dni.
Na skutek wypowiedzenia umowy kredytu, m.in. kwota kredytu stała się natychmiast wymagalna. Roszczenie Banku o zapłatę kwoty kredytu zasługiwało w takim układzie co do zasady na uwzględnienie.
Powód nabył wierzytelność od Banku na mocy umowy przelewu wierzytelności.
Zgodnie zart. 509 § 1 k.c.wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania.
Ponieważ te ostatnie okoliczności nie zachodzą w niniejszej sprawie, powód na skutek umowy przelewu wstąpił w prawa wierzyciela.
Powód wystąpił o zapłatę przeciwko pozwanejM. D., jako dłużnikowi rzeczowemu z tytułu hipoteki umownej zwykłej i hipoteki kaucyjnej, zabezpieczających spłatę zobowiązania kredytobiorcy wobec Banku, wynikającego z umowy kredytowej z dnia 2 marca 2007 r.
Powództwo przeciwko pozwanej ma oparcie wart. 65 ust. 1 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece(t.j. Dz.U. z 2019 r. poz. 2204, dalej jako u.k.w.h.). Zgodnie z tym przepisem wierzyciel przez ustanowienie hipoteki uzyskuje uprawnienie do dochodzenia zaspokojenia z przedmiotu hipoteki - w wysokości jej wartości. Do tej wysokości bowiem ogranicza się odpowiedzialność dłużnika hipotecznego. Przysługuje mu przy tym pierwszeństwo przed wierzycielami osobistymi osoby, do której należy przedmiot hipoteki, a zaspokojenie jest dopuszczalne bez względu na to, do kogo należy przedmiot hipoteki w chwili realizacji tego prawa. Hipoteka musi przy tym zabezpieczać oznaczoną, wynikającą z określonego stosunku prawnego i skonkretyzowaną wierzytelność. Innymi słowy wierzyciel, dzięki ustanowieniu hipoteki, może dochodzić od dłużnika hipotecznego tj. każdoczesnego właściciela nieruchomości obciążonej, zapłaty konkretnie wskazanej wierzytelności – do kwoty hipoteki bądź do wartości prawa własności, z pierwszeństwem przez innymi wierzycielami osobistymi.
Zarazem, stosownie doart. 77 ustawy o księgach wieczystych i hipoteceprzedawnienie wierzytelności zabezpieczonej hipoteką nie narusza uprawnienia wierzyciela hipotecznego do uzyskania zaspokojenia z nieruchomości obciążonej. Przepisu tego nie stosuje się do roszczeń o świadczenia uboczne. Przedmiotem ostatecznego żądania pozwu jest jednak jedynie żądanie zapłaty kwoty głównej bez odsetek. Z tego względu kwestia ewentualnego przedawnienia dochodzonego roszczenia nie ma znaczenia dla oceny zasadności roszczenia wierzyciela hipotecznego w niniejszej sprawie.
Bezsporna jest okoliczność zabezpieczenia wierzytelności przysługującej Bankowi względem dłużnika osobistego poprzez ustanowienie na nieruchomości położonej wS., objętejksięgą wieczystą nr (...), hipoteki umownej zwykłej w kwocie 218.000 zł, zabezpieczającej spłatę kapitału z tytułu udzielonego kredytu, oraz hipoteki kaucyjnej do kwoty 109.000 zł, zabezpieczającej spłatę odsetek, prowizji i innych należności z tytułu udzielonego kredytu. Poza sporem jest też, że pozwana była właścicielem tej nieruchomości w chwili wniesienia pozwu.
W takim układzie, powód posiadał legitymację domagania się od pozwanej jako dłużnika rzeczowego zapłaty kwoty 135.845,63 zł.
Zgodnie zart. 319 k.p.c.jeżeli pozwany ponosi odpowiedzialność z określonych przedmiotów majątkowych albo do wysokości ich wartości, sąd może, nie wymieniając tych przedmiotów ani ich wartości, uwzględnić powództwo zastrzegając pozwanemu prawo do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności.
W toku postępowania w sprawie przeprowadzono egzekucję z nieruchomości pozwanej obciążonej hipoteką zabezpieczającą wierzytelność powoda.
Zgodnie zart. 1000 § 1 k.p.c.z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności wygasają wszelkie prawa i skutki ujawnienia praw i roszczeń osobistych ciążące na nieruchomości. Na miejsce tych praw powstaje prawo do zaspokojenia z ceny nabycia z pierwszeństwem przewidzianym w przepisach o podziale ceny uzyskanej z egzekucji. Jak zaś stanowiart. 1003 § 1 i 2 k.p.c.prawomocne postanowienie o przysądzeniu własności wraz z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji jest tytułem do wykreślenia w księdze wieczystej lub w zbiorze dokumentów wszelkich praw, które według planu podziału wygasły; na podstawie samego postanowienia o przysądzeniu własności wykreśla się wszystkie hipoteki obciążające nieruchomość, jeżeli w postanowieniu stwierdzono złożenie całej ceny nabycia na rachunek depozytowy Ministra Finansów.
W konsekwencji wykreślenia hipoteki na mocyart. 1000 § 1 zd. 1 k.p.c.zastrzeżenie w treści wyroku dłużnikowi rzeczowemu zgodnie zart. 319 k.p.c.prawa do powołania się w toku postępowania egzekucyjnego na ograniczenie odpowiedzialności do przedmiotu hipoteki zabezpieczającej wierzytelność jest bezprzedmiotowe. Brak w wyroku jakiegokolwiek zastrzeżenia ograniczenia jego odpowiedzialności oznaczałby jednak prawo wierzyciela do prowadzenia egzekucji z całego majątku dłużnika rzeczowego, co byłoby sprzeczne z istotą odpowiedzialności rzeczowej. W takim układzie, mając na względzie treśćart. 1000 § 1 zd. 2 k.p.c., z którego wynika, że z chwilą uprawomocnienia się postanowienia o przysądzeniu własności na miejsce wygasłych praw powstaje prawo do zaspokojenia z ceny nabycia nieruchomości, należy zdaniem Sądu w wyroku uwzględniającym powództwo zawrzeć zastrzeżenie, że zasądzona kwota ma zostać wypłacona powodowi z kwoty pozostawionej na rachunku depozytowym Ministra Finansów, przypadającej powodowi z sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości. Dzięki takiemu zastrzeżeniu wierzyciel uzyska tytuł do zaspokojenia swojego roszczenia z kwoty pozostawionej na rachunku depozytowym Ministra Finansów, a dłużnik rzeczowy nie poniesie odpowiedzialności w zakresie szerszym niż wynikający zart. 65 ust. 1u.k.w.h.
Mając powyższe na względzie, Sąd w pkt II wyroku na mocy przywołanych wyżej przepisów zasądził od pozwanej na rzecz powoda kwotę 135.845,63 zł, z tym zastrzeżeniem, że ma ona zostać wypłacona powodowi z pozostawionej na rachunku depozytowym Ministra Finansów kwoty 135.845,63 zł, przypadającej powodowi z sumy uzyskanej z egzekucji z nieruchomości, dla której w Sądzie Rejonowym Szczecin-Prawobrzeże i Zachód w Szczecinie prowadzona jestksięga wieczysta KW nr (...), zgodnie z planem podziału sumy uzyskanej z egzekucji sporządzonym przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym Szczecin-Centrum w SzczecinieM. P.postanowieniem z dnia 9 września 2019 r. wydanym w sprawie(...).
Sąd w pkt I wyroku umorzył postępowanie w sprawie zakresie cofniętego powództwa na mocyart. 355 k.p.c.Sąd nie dopatrzył się bowiem zaistnienia przyczyn wskazanych wart. 203 § 4 k.p.c.i uznał cofnięcie pozwu w tej części za dopuszczalne.
Koszty procesu:
O kosztach procesu orzeczono w pkt III wyroku na mocyart. 98 § 1 i art. 99 k.p.c.w zw. zart. 98 § 3 i art. 108 § 1 k.p.c., zgodnie z regułą odpowiedzialności za wynik postępowania, w myśl której koszty te ponosi strona przegrywająca sprawę. Wprawdzie powód cofnął powództwo w części, niemniej było to wynikiem zmiany okoliczności w toku procesu, niezależnych od powoda.
W takim układzie Sąd obciążył kosztami procesu w całości pozwaną, zasądzając od niej na rzecz powoda kwotę 22.280 zł. Na kwotę tę składa się opłata od pozwu w kwocie 11.463 zł oraz wynagrodzenie pełnomocnika powoda w kwocie 10.800 zł, ustalone w stawce minimalnej na podstawie § 2 pkt 7 w zw. z § 19 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz.U. z 2018 r. poz. 265), powiększone o koszt opłaty skarbowej od pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
S ędzia Paweł Bańczyk