Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
II Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: II Ca 302/20
Data wyroku: 2020-06-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia () Agata Kowalska
Słowa kluczowe: Odszkodowanie

Sygn. akt II Ca 302/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 czerwca 2020 r.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia (del.) Agata Kowalska
po rozpoznaniu w dniu 30 czerwca 2020 r. w Piotrkowie Trybunalskim
na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym
sprawy z powództwaS. Z. (1)
przeciwkoP. S.i(...) S.A.wW.
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanych
od wyroku Sądu Rejonowego w Bełchatowie z dnia 28 stycznia 2020 r.
sygn. akt I C 317/18

1
zmienia zaskarżony wyrok: w punkcie pierwszym sentencji w ten sposób, że powództwo oddala oraz w punkcie czwartym sentencji w ten sposób, że nie obciąża powodaS. Z. (1)kosztami procesu;

2
nie obciąża powodaS. Z. (1)kosztami procesu za instancję odwoławczą.

Sygn. akt II Ca 302/20

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 28 stycznia 2020 r. wydanym w sprawie sygn. akt I C 317/18 Sąd Rejonowy w Bełchatowie zasądził solidarnie od pozwanychP. S.i(...) S.A.wW.na rzecz powodaS. Z. (1)kwotę 6.000,00 zł, a ponadto kwotę 2.117,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, w tym 1.800,00 zł kosztów zastępstwa procesowego.
Podstawą tego rozstrzygnięcia były następujące ustalenia i rozważania sądu.
PowódS. Z. (2)był właścicielem samochodu marki(...)onr rej. (...).
PozwanyP. S.prowadził warsztat samochodowy i był ubezpieczony w pozwanym(...) S.A.z siedzibą wW..
W dniu 30 listopada 2017 r. powódS. Z. (2)zlecił pozwanemuP. S.naprawę belki przedniej, hamulca tylnego oraz dokonanie ogólnego przeglądu samochodu.
Samochód był naprawiany w warsztacie pozwanego. Po całkowitej naprawie właściciel warsztatu wyjechał samochodem na zewnątrz i pozostawił go na chodzie. W tym czasie wjechał innym samochodem do warsztatu. W tym czasie nastąpił zapłon samochodu. Pozwany nie dał rady ugasić pożaru i zadzwonił po straż, która ugasiła pożar.
(...)odmówił wypłaty odszkodowania za zniszczony pojazd. Jako powód podał brak winy pozwanego w przedmiotowej szkodzie.
Na podstawie materiału dowodowego biegły z zakresu mechaniki pojazdowej nie mógł stwierdzić przyczyny powstania pożaru.
Przypuszczalną przyczyną pożaru było zwarcie instalacji elektrycznej.
W ocenie Sądu Rejonowego w Bełchatowie powództwo zasługiwało na uwzględnienie. Każdy z pozwanych odpowiada za wyrządzoną powodowi szkodę z innej podstawy prawnej.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do odpowiedzialności pozwanegoP. S.Sąd podniósł, że nie można za ubezpieczycielem przyjąć, iż po jego stronie nie istnieje wina za wyrządzoną szkodę w mieniu powoda. Jego odpowiedzialność i wina w powstałej szkodzie w ocenie Sądu była niewątpliwa, bowiemprawo o ruchu drogowymw art. 60 ust. 2 ustawy (Dz. U. z 2017 r., poz. 1260) zabrania kierującemu:

1
oddalania się od pojazdu, gdy silnik jest w ruchu;

3)pozostawiania pracującego silnika podczas postoju na obszarze zabudowanym;
Nie dotyczy to pojazdu wykonującego czynności na drodze. Przepis ten typizuje więc odpowiedzialność kierowcy, któremu pod żadnym pozorem nie wolno oddalić się od pojazdu, którego silnik jest w ruchu. Zakazany jest więc postój na pracującym silniku (ten zakaz nie dotyczy np. śmieciarek, służb utrzymania ruchu, etc.) – zakaz ten dotyczy wyłącznie terenu zabudowanego. Postojem w rozumieniu tego przepisu jest każde unieruchomienie niewynikające z warunków lub przepisów ruchu drogowego trwające dłużej niż 1 minutę (art. 2 pkt 30 prawo o ruchu drogowym). Natomiast kierowca, który oddala się od samochodu nie gasząc silnika, nie musi odliczać tych 60 sekund – w jego przypadku nie ma mowy o postoju, lecz o oddaleniu się. Natomiastart. 45 ustawy prawo o ruchu drogowympenalizuje otwieranie drzwi pojazdu, pozostawianie otwartych drzwi lub wysiadanie bez upewnienia się, że nie spowoduje to zagrożenia bezpieczeństwa ruchu lub jego utrudnienia.
Zdaniem Sądu Rejonowego z okoliczności tych wynika, że pozwany wysiadając z samochodu z uruchomionym silnikiem nie upewnił się czy powyższe działanie nie spowoduje zagrożenia bezpieczeństwa nie koniecznie w ruchu. Te działania w ocenie sądu świadczą o ewidentnej winie pozwanego, zaniechanie którego skutkowało powstaniem szkody u powoda. Inną kwestią jest, iż zlecając wykonanie naprawy belki przedniej oraz hamulców powód zlecił dokonanie przeglądu ogólnego samochodu. Z tego powodu powód miał prawo oczekiwać od pozwanego naprawienia samochodu, ewentualnie zasugerowanie innych napraw do sprawnego działania samochodu.
Z tego też powodu Sąd Rejonowy uznał, iż należy pozwanemu przypisać bezpośrednią odpowiedzialność za szkodę zart. 471 k.c.
Sąd Rejonowy zważył, iż odpowiedzialność pozwanego(...) S.A.wW.wynika zart. 805 k.c., bowiem przez umowę ubezpieczenia ubezpieczyciel zobowiązuje się, w zakresie działalności swojego przedsiębiorstwa spełnić określone świadczenia w razie zajścia przewidzianego w umowie wypadku a ubezpieczający zobowiązuje się zapłacić składkę, przy czym świadczenie ubezpieczyciela polega w szczególności na zapłacie:

1
przy ubezpieczeniu majątkowym – określonego odszkodowania za szkodę powstałą wskutek przewidzianego w umowie wypadku;

2
ubezpieczający zapłacić składkę.

Sąd uznał, iż z analizy przedstawionych ogólnych warunków ubezpieczenia niewątpliwie wynika, iż pomiędzy stronami doszło do zawarcia umowy ubezpieczenia między innymi osób, które prowadzą działalność gospodarczą. Przedmiotem ubezpieczenia jest mienie osób trzecich będących w związku z prowadzoną działalnością gospodarczą. Ubezpieczyciel odpowiada za ubezpieczonego w razie zajścia wypadku deliktowego lub kontraktowego.
Przedstawione wyżej rozważania wykazały, w ocenie Sądu I instancji, okoliczności odpowiedzialności pozwanego. Skutkiem takiego stanu rzeczy jest fakt, że obydwaj pozwani odpowiadają, przy czym każdy z innego przepisu.
Jako podstawę orzeczenia o kosztach Sąd wskazałart. 98 k.p.c.
Od powyższego wyroku apelację wniósł pozwanyP. S.. Zaskarżył go w całości zarzucając mu:

1
niesłuszne uznanie, iż zachodzą przesłanki do uznania, że zachowanie pozwanegoP. S.związane z naprawą samochodu osobowegoS. Z. (1)było zawinione wskutek niedopełnienia przez niego obowiązku i niewłaściwą naprawę w pojeździe markiF.stanowiącego własność powoda, która skutkować miała jego spłonięciem, podczas gdy zgromadzony w sprawi materiał dowodowy, w tym zeznania powoda oraz opinia sporządzona przez biegłegoJ. M.nie dają najmniejszych podstaw do przyjęcia, że istniał jakikolwiek związek przyczynowy pomiędzy zachowaniem się pozwanegoP. S., a skutkiem w postaci powstania pożaru w pojeździe powoda, przy jednoczesnym sprzecznym z doświadczeniem życiowym, logiką przyjęciem, iż przyczyną samozapłonu w samochodzie powoda było nie wymienienie silnika wiatraczka, którego zwarcie po uruchomieniu pojazdu po naprawie najprawdopodobniej spowodowało pożar w sytuacji, gdy zlecenie naprawy nie obejmowało tego elementu, sam zaś powód nie sugerował w momencie pozostawiania samochodu u pozwanego wadliwości tej części i konieczności jej wymiany;

2
naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 327 § 1 pkt 1 i 2 k.p.c.poprzez całkowite pominięcie w uzasadnieniu rozstrzygnięcia okoliczności wskazanych przez biegłegoJ. M.w opinii z dnia 29 maja 2019 r., iż zlecony przez powoda i wykonany przez pozwanego zakres napraw samochodu nie wymagał interwencji w układ elektryczny, a zdaniem tegoż prawdopodobną przyczyną było zwarcie instalacji elektrycznej, w którą pozwany podczas naprawy nie ingerował i za której ewentualne wady nie mógł ponosić odpowiedzialności;

3
naruszenie prawa materialnego, a mianowicieart. 6 k.c.poprzez nieudowodnienie, iż pożar w samochodzie stanowiącym własność powoda wywołany został w związku z zawinionym zachowaniem się pozwanego, przy jednoczesnym, bezpodstawnym uznaniu przez Sąd meriti, iż zachowanie pozwanegoP. S.było zawinione wskutek niedopełnienia obowiązków wynikających z zakresu zlecenia.

Wskazując na powyższe zarzuty pozwanyP. S.wnosił o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa w całości, względnie jego uchylenie i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania w innym składzie.
Od powyższego wyroku apelację wniósł także pozwany(...) S.A.z siedzibą wW.. Zaskarżył go w całości zarzucając mu:

1
naruszenie przepisów postępowania, mających istotny wpływ na treść rozstrzygnięcia, to jest:

a
art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dokonanie przez Sąd I instancji oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego w sposób dowolny, bez jego wszechstronnego rozważenia w oparciu o zasady logiki i doświadczenia życiowego oraz przez jego wybiórczą ocenę, jak również poprzez poczynienie ustaleń sprzecznych z treścią materiału dowodowego poprzez:

- pominięcie przez Sąd wniosków wynikających z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego mgr inż.J. M., z której wynikało, że zlecony przez powoda i wykonany przez pozwanegoP. S.zakres naprawy samochoduF.(w postaci wymiany przedniej belki i wymiany hamulca tylnego) nie wymagał ingerencji w układ elektryczny pojazdu, a co za tym idzie, że pożar pojazduF.pozostawał bez związku przyczynowego z czynnościami naprawczymi przeprowadzonymi przezP. S.w tym pojeździe,
- wywiedzenie przez Sąd z opinii biegłego z zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego mgr inż.J. M.wniosków sprzecznych z treścią tej opinii poprzez przyjęcie przez Sąd, że biegły na podstawie materiału dowodowego niniejszej sprawy nie mógł stwierdzić przyczyny powstania pożaru i że przypuszczalną przyczyną pożaru (jak wynikało z Zaświadczenia Straży Pożarnej w(...)z dnia 9 stycznia 2019 r.) było zwarcie instalacji elektrycznej, podczas gdy biegły w sposób wyraźny we wnioskach końcowych opinii stwierdził, że przyczyną pożaru w samochodzie markiF.było zwarcie instalacji elektrycznej, a nie mógł jedynie ustalić miejsca i przyczyny samego zwarcia w układzie elektrycznym tego pojazdu.

2
naruszenie przepisów prawa materialnego, to jest:

a
art. 805 k.c.w zw. z § 18 ust. 1 OWU wiążących strony poprzez przyjęcie, że pozwany jako ubezpieczyciel w zakresie odpowiedzialności cywilnej ubezpieczonego (pozwanegoP. S.) ponosi odpowiedzialność za szkodę wyrządzoną przez ubezpieczonego powodowi w związku z prowadzoną przez ubezpieczonego działalnością będącą następstwem niewykonania bądź nienależytego wykonania zobowiązania, podczas gdy z materiału dowodowego sprawy, a w szczególności z opinii biegłego wynikało, że zlecony przez powoda i wykonany przez pozwanegoP. S.zakres naprawy samochoduF.(w postaci wymiany przedniej belki i wymiany hamulca tylnego) nie wymagał ingerencji w układ elektryczny pojazdu, a skoro przyczyną pożaru w pojeździe markiF.było zwarcie instalacji elektrycznej, to tym samym ubezpieczonemuP. S.nie można przypisać odpowiedzialności,

b
art. 60 ust. 2 i art. 45 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. prawo o ruchu drogowympoprzez jego błędne zastosowanie i błędne przyjęcie, że pozwanyP. S.(który wykonywał naprawę pojazduF.na terenie swojego warsztatu i prywatnej posesji) naruszył w/w przepisy wysiadając z samochodu i pozostawiając go na 1 – 2 minuty z uruchomionym silnikiem i nie upewnił się, czy powyższe działanie nie spowoduje zagrożenia bezpieczeństwa i że zaniechanie to skutkowało powstaniem u powoda szkody podczas, gdy przepisyprawa o ruchu drogowymnie powinny w tej sprawie w ogóle znaleźć zastosowania ponieważ zgodnie z art. 1 tej ustawy określa ona zasady ruchu na drogach publicznych, w strefach zamieszkania (gdzie jest ustawiony szczególny znak) oraz w strefach ruchu (gdzie również jest ustawiony szczególny znak), jak również do ruchu odbywającego się poza miejscami wymienionymi w ust. 1 pkt 1, w zakresie koniecznym dla uniknięcia zagrożenia bezpieczeństwa osób wynikającym ze znaków i sygnałów drogowych, zaś na prywatnym obszarze bez znaku „strefa ruchu” lub „strefa zamieszkania” obowiązują jedynie przepisykodeksu cywilnego.

Mając na uwadze powyższe, pozwany(...) S.A.z siedzibą wW.wnosił o:

1
zmianę zaskarżonego orzeczenia i oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego(...) S.A.zwrotu kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, ewentualnie

2
uchylenie zaskarżonego orzeczenia w całości i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania – przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego,

3
rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego, w tym kosztach zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd okręgowy zważył, co następuje:
Apelacje są uzasadnione i powodują skutek w postaci zmiany zaskarżonego wyroku przez oddalenie powództwa.
Na podstawieart. 102 k.p.c.Sąd Okręgowy nie obciążył powoda kosztami procesu za obie instancje.
Regulacja zawarta w omawianym przepisie stanowi odstępstwo od zasady odpowiedzialności za wynik postępowania i jest zarazem podkreśleniem przez ustawodawcę przyjętej w kodeksie postepowania cywilnego zasady słuszności przy orzekaniu o kosztach procesu. Stanowi ona pewnego rodzaju wentyl bezpieczeństwa dla podmiotów, które byłyby zobowiązane do zwrotu kosztów na zasadzieart. 98 k.p.c., jeżeli w szczególnie uzasadnionych przypadkach względy słuszności przemawiają za tym, aby takiej strony nie obciążać kosztami w całości lub w części (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 16.01.2013 r., II CZ 154/12; Legalis).
Kodeks nie precyzuje, jakie kryteria muszą być spełnione dla przyjęcia w danej sprawie, że zachodzą okoliczności objęte sformułowaniem „w wypadkach szczególnie uzasadnionych”. W orzecznictwie wskazuje się, że chodzi o takie sytuacje, które wskazują, że ponoszenie kosztów pozostawałoby w sprzeczności z powszechnym odczuciem sprawiedliwości (por. Sądu Najwyższego z 01.12.2011 r. II CZ 26/11, Legalis).
Rozstrzygając o kosztach procesu Sąd Okręgowy miał na uwadze charakter żądania poddanego rozstrzygnięciu, okoliczności zdarzenia i niewątpliwą szkodę poniesioną przez powoda, postawę pozwanegoP. S.bezpośrednio po zdarzeniu, której wyrazem była treść złożonego przez niego odwołania do ubezpieczyciela i związane z tym subiektywne przekonanie strony powodowej w momencie inicjacji procesu o zasadności roszczenia, a ponadto konieczność zasięgnięcia wiedzy specjalnej dla oceny stanu faktycznego i zasadności żądania.
Uwzględniając powyższe Sąd Okręgowy uznał, że ocena tych okoliczności przez pryzmat zasad współżycia społecznego i ogólnego poczucia sprawiedliwości powoduje adekwatnym i słusznym nieobciążenie powoda kosztami procesu za obie instancje na rzecz pozwanych.