Sąd Rejonowy w Gdyni
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 100/20
Data wyroku: 2020-10-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Żelewska
Słowa kluczowe: Lokal socjalny
Podstawa prawna: art.14 ust 1 ustawy o ochronie praw lokatorów

Sygn. akt: I C 100/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 października 2020 r.
Sąd Rejonowy w Gdyni I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Małgorzata Żelewska

po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w dniu 1 października 2020 r. wG.
sprawy z powództwaM. K.
przeciwkoGminie M.G.
o ustalenie

I
oddala powództwo;

II
odstępuje od obciążania powoda kosztami procesu.

Sygnatura akt: I C 100/20

UZASADNIENIE
PowódM. K.wniósł pozew przeciwkoGminie M.G.o ustalenie mu prawa do lokalu socjalnego.
W uzasadnieniu pozwu powód podniósł, że w trakcie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego w postaci wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 13 listopada 2008r. w sprawie o sygnaturze I C 971/08 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 27 stycznia 2009r. został poinformowany przez Komornika sądowego, że spełnia przesłanki zart. 14 ust. 4 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów. Komornik zawiadomił powoda o możliwości wystąpienia z powództwem o ustalenie uprawnienia do lokalu socjalnego w terminie sześciu miesięcy od zawiadomienia. Powód podniósł, że mieszka wG.przyul. (...), a poprzedni lokatorzy zostawili mu mieszkanie pod opieką 8 lat temu i wyjechali za granicę, nie informując o wyroku eksmisyjnym. Powód wskazał, że jest osobą z orzeczeniem o niepełnosprawności, niezdolną do pracy i utrzymującą się z renty socjalnej w kwocie około 848 zł i zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie około 215 zł. Nie stać go na wynajem mieszkania. Jako podstawę powództwa powód wskazałart. 189 kpc, a takżeart. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
(pozew k. 3-4)
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa. Odnosząc się do twierdzeń zawartych w pozwie pozwana wskazała, żeart. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorówstanowi podstawę do orzekania w przedmiocie uprawnienia do lokalu socjalnego tylko w postępowaniu, którego przedmiotem jest orzeczenie eksmisji i nie stanowi odrębnej podstawy do ustalenia prawa do lokalu socjalnego. Wyjątek od tej zasady przewiduje art. 35 ustawy, lecz przepis ten jest przepisem intertemporalnym i znajduje zastosowanie do sytuacji, w których orzeczenie nakazujące opróżnienie lokalu zostało wydane przed 10 lipca 2001r. i niedopuszczalna jest jego wykładnia rozszerzająca. Samodzielną podstawą ustalenia istnienia prawa do lokalu socjalnego nie może być również przepisart. 189 kpc, gdyż postępowanie o ustalenie nie może zmierzać do stworzenia nowej sytuacji prawnej i nałożyć na gminę obowiązku zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego, gdyż wyrok w sprawie o ustalenie ma charakter deklaratoryjny, jedynie stwierdzający istniejący stan prawny czy istnienie uprawnienia. Jak podnosi pozwana ustawodawca w sposób wyczerpujący przewidział tryb i postępowanie, w którym może dojść do ustalenia prawa do lokalu socjalnego w postępowaniu o eksmisję. Ponadto, pozwana wskazała, że powód, który objął lokal za zgodą osób co do których wcześniej została orzeczona eksmisja, a więc nie posiadających tytułu prawnego, nie jest lokatorem w rozumieniu przepisówustawy o ochronie praw lokatorów. Za nieudowodnioną pozwana uważa również sytuację materialną, rodzinną i osobistą powodów jako ewentualną przesłankę do ustalenia prawa do lokalu socjalnego.
(odpowiedź na pozew k. 46-48)

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Wyrokiem zaocznym z dnia 13 listopada 2008r. wydanym w sprawie o sygnaturze akt I C 971/08 Sąd Rejonowy w Gdyni nakazałU. S.iZ. S., aby opróżnili, opuścili i wydaliGminie M.G.lokal mieszkalny nr 4a znajdujący się w budynku położonym wG.przyul. (...), a także orzekł, żeU. S.iZ. S.nie przysługuje prawo do lokalu socjalnego. W dniu 27 stycznia 2009r. Sąd zaopatrzył ww. wyrok zaoczny w klauzulę wykonalności.
(dowód: odpis wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 13 listopada 2008r. k. 50)
W toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod sygnaturą Km 322/19 z wniosku wierzycielaGminy M.G.na podstawie ww. tytułu wykonawczego w postaci wyroku zaocznego Sądu Rejonowego w Gdyni z dnia 13 listopada 2008r. wydanego w sprawie o sygnaturze I C 971/08 zaopatrzonego w klauzulę wykonalności z dnia 27 stycznia 2009r. Komornik sądowyI. M.zawiesiła postępowanie egzekucyjne na podstawieart. 35 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorówi pouczyła powodaM. K., że osoba uznana za osobę, o której mowa wart. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatoróww trakcie zawieszenia postępowania winna wystąpić z powództwem o ustalenie uprawnienia do lokalu socjalnego w terminie sześciu miesięcy od dnia zawiadomienia.
(dowód: zawiadomienie o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego z dnia 6 września 2019r. k. 10, postanowienie o zawieszeniu k. 11)
Już po wydaniu ww. tytułu wykonawczego dłużnicyU. S.iZ. S.wydali powodowiM. K.klucze do ww. lokalu nr 4a przyul. (...)wG..
(dowód: postanowienie o zawieszeniu k. 11)
PowódM. K.legitymuje się orzeczeniem ZUS o całkowitej niezdolności do pracy do dnia 29 lutego 2020r. W przeszłości powód legitymował się także orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności przyznanym do dnia 31 lipca 2005r. Powód utrzymuje się z renty socjalnej w kwocie 848,60 zł oraz zasiłku pielęgnacyjnego w kwocie 215,84 zł.
(dowód: orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z dnia 26 stycznia 2016r. k. 6, orzeczenie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z dnia 28 lipca 2003r. k. 7, decyzja ZUS z dnia 1 marca 2019r. k. 8, decyzja Prezydenta MiastaG.z dnia 27 października 2018r. k. 9)

Sąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w całości na podstawie dowodów z dokumentów urzędowych przedstawionych przez strony. Oceniając wiarygodność zebranego materiału dowodowego należy wskazać, że wszystkie wymienione w ustaleniach stanu faktycznego dokumenty mają charakter dokumentów urzędowych i zgodnie z treściąart. 244 kpcprzysługują im domniemania autentyczności i prawdziwości, które w toku niniejszego postępowania nie zostały wzruszone przez żadną ze stron w trybie przepisówart. 252 kpc. Tym samym Sąd przyjął, że fakty urzędowo stwierdzone w tych dokumentach są zgodne z prawdą.
W niniejszej sprawie powód domagał się ustalenia mu prawa do lokalu socjalnego, a jako podstawę swojego roszczenia wskazał przepisyart. 189 kpciart. 14 i 35 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(tekst jednolity Dz.U. z 2020 r. poz. 611). Zważyć jednak należy, iż strona pozwana zakwestionowała tak określoną podstawę żądania, podnosząc, że przepisart. 35powołanej powyżej ustawy ma charakter intertemporalny i znajduje zastosowanie tylko w przypadku, gdy orzeczenie nakazujące opróżnienie lokalu zostało wydane przed dniem 10 lipca 2001r., jak również wskazała, żeart. 189 kpcnie może być samodzielną podstawą powództwa.
W ocenie Sądu powództwo nie zasługiwało na uwzględnienie. W pierwszej kolejności należy wyjaśnić, że w przedmiotowym stanie faktycznym nie znajduje zastosowania przepisart. 35 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Zgodnie bowiem z treściąust. 1tego przepisu uprawnienie do lokalu socjalnego przysługuje jedynie osobie wskazanej w art. 14 ust. 4 ustawy, jeżeli przed dniem wejścia w życie ustawy została objęta orzeczeniem sądowym, chociażby nieprawomocnym, nakazującym opróżnienie lokalu, lub ostateczną decyzją administracyjną, o której mowa w art. 34, a orzeczenie to lub decyzja nie zostały wykonane przed dniem wejścia w życie ustawy. Przedmiotowa ustawa weszła w życie w dniu 10 lipca 2001r., podczas gdy wyrok zaoczny, będący podstawą eksmisji, zapadł w dniu 13 listopada 2008r.
Dalej należy podkreślić, iż co do zasady prawo do lokalu socjalnego przysługuje „byłemu lokatorowi”, a więc osobie, której uprzednio przysługiwał tytuł prawny do tego lokalu, lecz która następnie ten tytuł prawny utraciła. Zgodnie bowiem ze stanowiskiem judykatury przepisyart. 14 i 15 ustawy z dnia 21 czerwca 2001r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(Dz.U. Nr 71, poz. 733) mają zastosowanie w sprawach o opróżnienie lokalu przeciwko osobom, które były lokatorami w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 tej ustawy (por. uchwała SN z dnia 15 listopada 2001r., III CZP 66/01,L.). W niniejszej sprawie strona powodowa – reprezentowana przez pełnomocnika z urzędu – nie wykazała, że przysługiwał jej kiedykolwiek tytuł prawny do przedmiotowego lokalu. Z treści uzasadnienia postanowienia Komornika o zawieszeniu postępowania egzekucyjnego wynika, że powód objął w posiadanie sporny lokal już po wydaniu wyroku eksmisyjnego. Powód powoływał się na umowę ustną zawartą zU. S.iZ. S., wskazując, że osoby te wydały mu klucze do lokalu i wyraziły zgodę na zamieszkiwanie w nim powoda, niemniej w dacie wydania lokalu osobom tym nie przysługiwał żaden tytuł prawny do lokalu mieszkalnego nr 4a przyul. (...)wG., czego potwierdzeniem jest wyrok eksmisyjny. W związku z powyższym powód niewątpliwie nie posiada statusu byłego lokatora.
Wprawdzie, zgodnie z treściąart. 17 ust. 1a. ustawy o ochronie praw lokatorówSąd może orzec o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu wobec osoby, która dokonała zajęcia lokalu bez tytułu prawnego, jeżeli przyznanie tego uprawnienia byłoby w świetle zasad współżycia społecznego szczególnie usprawiedliwione, niemniej w niniejszej sprawie strona powodowa nie wykazała, aby istniały jakiekolwiek szczególnie usprawiedliwione okoliczności, które przemawiałyby za przyznaniem powodowi prawa do lokalu socjalnego. Pełnomocnik powoda z urzędu – mimo zobowiązania do ustosunkowania się do odpowiedzi na pozew – nie zajął żadnego stanowiska.
Wreszcie należy zauważyć, żeartykuł 14 ust. 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego(t.j. Dz.U. z 2014 r. poz. 150) nie zawiera generalnej normy uprawniającej do otrzymania lokalu socjalnego (por. postanowienie SN z dnia 16 października 2014r., I CSK 464/14,L.). W orzecznictwie prezentowany jest też pogląd, że uprawnienie byłego lokatora do zawarcia umowy najmu socjalnego może zostać stwierdzone tylko w wyroku nakazującym opróżnienie lokalu z wyjątkiem, o którym mowa wart. 35 ustawy o ochronie praw lokatorów(por. uchwała SN z dnia 12 kwietnia 2001 r., III CZP 8/01, OSNC 2001, Nr 10, poz. 146). Dopuszcza się jednak w doktrynie możliwość wystąpienia z powództwem o ustalenie prawa do najmu socjalnego, opartym naart. 189 kpc, w przypadkach, gdy mimo ciążącego na nim obowiązku sąd nie orzekł (ani pozytywnie, ani negatywnie) w przedmiocie uprawnienia do zawarcia umowy najmu socjalnego, a jednocześnie z uzasadnienia wyroku nie wynika, by to pominięcie było rezultatem uznania, iż w sprawie tej sąd jest zwolniony z obowiązku orzekania o najmie socjalnym, zaś wyrok nie został uzupełniony w trybie przewidzianym wart. 351 § 1 kpc(por. K. Osajda (red.),Ustawa o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. Komentarz, wyd. 8, 2020). W przedmiotowej sprawie jednak takie okoliczności jednak nie zachodzą.
Mając zatem na uwadze całokształt przedstawionych powyżej okoliczności na mocyart. 189 kpca contrariopowództwo podlegało oddaleniu.
O kosztach procesu Sąd orzekł na mocyart. 102 kpci odstąpił od obciążania nimi powoda. Sąd wziął pod uwagę z jednej strony ciężką sytuację materialną powoda, która legła u podstaw zwolnienia go od kosztów sądowych w niniejszej sprawie, zaś z drugiej strony wziął pod uwagę okoliczności wystąpienia z pozwem. Zważyć bowiem należy, iż wytoczenie powództwo było skutkiem doręczenia powodowi pisma Komornika zawierającego pouczenie o tym, że osoba zobowiązana uznana za osobę, o której mowa wart. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatoróww trakcie zawieszenia postępowania winna wystąpić z powództwem o ustalenie uprawnienia do lokalu socjalnego w terminie sześciu miesięcy od dnia zawiadomienia. Treść takiego pouczenia może sugerować, że powodowi przysługuje faktycznie prawo do lokalu socjalnego.