Sąd Okręgowy w Warszawie
X Wydział Karny
Sygnatura akt: X Ka 508/20
Data wyroku: 2020-09-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Wanda Jankowska – Bebeszko

Sygn. akt X Ka 508/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 września 2020 r.
Sąd Okręgowy w Warszawie w X Wydziale Karnym Odwoławczym
Przewodniczący - Sędzia SO - Wanda Jankowska – Bebeszko
Protokolant: prot. sąd. Edyta Marcinkiewicz
przy udziale
po rozpoznaniu w dniu 22 września 2020 r.
sprawyJ. B.obwinionego o wykroczenie z art. 96 § 3 k.w.
z powodu apelacji wniesionej przez obrońcę
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy - Mokotowa z dnia 6 lutego 2020 roku sygn. akt III W 1526/19

orzeka:

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinniaJ. B.od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia

2
kosztami procesu w sprawie obciąża Skarb Państwa

3
zasądza od Skarbu Państwa na rzeczJ. B., tytułem zwrotu uzasadnionych wydatków związanych z ustanowienie obrońcy, kwoty:

- 432 ( czterysta trzydzieści dwa ) zł za obronę przed sądem I instancji,
- 840 ( osiemset czterdzieści ) zł za obronę przed sądem II instancji.
X Ka 508/20

UZASADNIENIE
J. B.został obwiniony o to, że w dniu 13 maja 2019 r. w pisemnych wyjaśnieniach przesłanych do siedziby Straży Miejskiej przyul. (...)wW., będąc użytkownikiem pojazdu markiS.nr rej. (...), wbrew obowiązkowi, nie wskazał na żądanie uprawnionego organu osoby, której powierzył pojazd do kierowania lub używania w dniu 6.07.2018 r., pojazd został zatrzymany w strefie zatrzymania poza miejscami wyznaczonymi,
tj. o wykroczenie zart. 96 § 3k.w. w zw. zart. 78 ust. 4 prawa o ruchu drogowym.
Sąd Rejonowy dla Warszawy – Mokotowawyrokiem z dnia 6 lutego 2020 r. uznałJ. B.za winnego popełnienia zarzucanego mu wykroczenia i na podstawie art. 96 § 1 i 3 wymierzył mu grzywnę w wysokości 100 zł oraz obciążył kosztami postępowania.
Apelacjeod powyższego wyroku wywiedli obwiniony oraz jego obrońca.
Obrońca obwinionegozaskarżyła wyrok w całości, zarzucając:

I
Obrazę prawa materialnego – art. 96 § 3 k.w. w zw. zart. 78 ust. 4 prawa o ruchu drogowymw zw. zart. 42 Konstytucji RPpoprzez jego błędną wykładnię i przyjęcie, że objęte wykroczeniem jest niewykonanie obowiązku wskazania kierującego w sytuacji, gdy tym kierującym jest indagowany właściciel pojazdu oraz że właściciel pojazdu ma prawny obowiązek dokonania samodenuncjacji,

II
Obrazę przepisów postępowania –art. 4 k.p.w.w zw. zart. 20 § 3 k.p.w.iart. 74 k.p.k.przez błędną wykładnię, że podejrzany ma obowiązek dostarczania dowodów swojej winy,

III
Obrazę przepisów postępowania –art. 4 k.p.w.w zw. zart. 70 § 4 k.p.w.iart. 82 § 1 k.p.w.w zw. zart. 418 k.p.k.iart. 45 ust. 1 Konstytucji RPprzez uniemożliwienie 7obwinionemu i obrońcy zapoznania się z ustnymi motywami wyroku,

IV
Obrazę przepisów postępowania –art. 82 § 1 k.p.w.w zw. zart. 418 § 1 k.p.k.iart. 35 k.p.w.przez sporządzenie uzasadnienia wyroku sprzecznego wewnętrznie,

V
Obrazę przepisów postępowania –art. 8 k.p.w.w zw. zart. 4 k.p.k.orazart. 7 k.p.k.w zw. zart. 82 § 1 k.p.w.w zw. zart. 410 k.p.k.,art. 411 k.p.k.,art. 405 k.p.k.w zw. zart. 45 Konstytucji RPprzez wielokrotne rażące naruszenia zasady poprawnego orzekania.

Podnosząc te zarzuty, obrońca wniósł o uniewinnienie obwinionego lub uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy sądowi rejonowemu do ponownego rozpoznania.
ObwinionyJ. B.zaskarżył wyrok w całości, zarzucając:

1
Obrazę przepisów postępowania –art. 5 § 1 pkt 2 k.p.w.przez wydanie wyroku w sytuacji, gdy czynu nie popełniono

2
Obrazę przepisów postępowania –art. 7 k.p.k.,art. 4 k.p.k.w zw. zart. 8 k.p.w.,art. 366 § 1 k.p.k.,art. 410 k.p.k.w zw. zart. 82 § 1 k.p.w.w zw. z§ 1 ust. 1 pkt 1w zw. z § 4 ust. 1 Rozporządzenia Ministra Infrastruktury z dnia 3 lipca 2013 r. w sprawie szczegółowych warunków technicznych dla znaków i sygnałów drogowych … poprzez uznanie, że na obwinionym ciążył obowiązek z art. 78 ust. 4 Prd w sytuacji, gdy potwierdzono dokumentami, że w dniu zdarzenia w przedmiotowym miejscu rzekoma strefa zamieszkania była oznakowana niezgodnie z zatwierdzonym projektem organizacji ruchu, tym samym brak było podstaw do wzywania obwinionego do udzielenia informacji dotyczącej kierowcy pojazdu,

3
Obrazę przepisów postępowania –art. 34 k.p.w.orazart. 424 § 1 pkt 1 k.p.k.w zw. zart. 82 § 1 k.p.w.iart. 7 k.p.w.poprzez nieodniesienie się w wyroku do kwestii prawidłowości oznakowania rzekomej strefy zamieszkania,

4
Obrazę przepisów postępowania –art. 32 § 3 k.p.w.w zw. zart. 6 § 1 k.p.w.przez nierozpoznanie wniosków obrońcy o umorzenie postępowania,

5
Obrazę przepisów postępowania –art. 7 k.p.k.,art. 4 k.p.k.w zw. zart. 8 k.p.w.orazart. 34 k.p.w.poprzez dokonanie dowolnej oceny dowodów skutkującą błędem w ustaleniach faktycznych i nieuprawnionym przyjęciu, że obwiniony popełnił wykroczenie w ruchu drogowym, a tym samym ciążył na nim obowiązek udzielenia Straży Miejskiej odpowiedzi w trybieart. 78 ust. 4Prd,

6
Obrazę prawa materialnego, tj. art. 96 § 3 k.w. w zw. z art. 78 ust. 4 Prd poprzez nieuprawnione przyjęcie jako podstawy skazania, że każde nieudzielenie odpowiedzi uprawnionemu organowi, komu powierzono do kierowania lub użytkowania pojazd w oznaczonym czasie, stanowi popełnienie czynu zabronionego.

Podnosząc te zarzuty, obwiniony wniósł o uniewinnienie i zasadzenie kosztów zastępstwa prawnego, ewentualnie o skierowanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Za zasadny został uznany zarzut dotyczący obrazy prawa materialnego, jaki został sformułowany w obydwu apelacjach, to jest zarzut obrazy art. 96 § 3 k.w. Uwzględnienie tego zarzutu skutkowało zmianą wyroku i uniewinnieniemJ. B.od popełnienia zarzucanego mu wykroczenia. Było to wystarczające do rozstrzygnięcia sprawy, mając zatem na uwadze treść przepisuart. 436 k.p.k.stosowanego odpowiednio w postępowaniu w sprawach o wykroczenia na mocyart. 109 § 2 k.p.w., rozpoznanie pozostałych zarzutów uznano za bezprzedmiotowe.
Sąd Rejonowy, skazując obwinionego za wykroczenie z art. 96 § 3 k.w. nie wziął pod uwagę, że jego zachowanie objęte wnioskiem o ukaranie, a następnie zaskarżonym wyrokiem, nie wyczerpuje ustawowych znamion powyższego wykroczenia.
Na wstępie koniecznym jest jednak dokonanie oceny postawy obwinionego w toku tego procesu.
J. B.w toku postępowania wyjaśniającego nie został przesłuchany w charakterze osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia, ponieważ na przesłuchanie nie stawił się. Jednak w odpowiedzi na wezwanie w charakterze osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia z art. 96 § 3 k.w. ( k- 8 ) nadesłał pisemne wyjaśnienia, które następnie stały się podstawą zarzutu. Już w takim działaniu Straży Miejskiej pojawiła się istotna niekonsekwencja, gdyż najpierw wezwano obwinionego na przesłuchanie w charakterze osoby podejrzanej o popełnienie wykroczenia z art. 96 § 3 k.w., a potem przyjęto, iż wykroczenie to popełnił później, bo właśnie w nadesłanych pisemnych wyjaśnieniach. W dodatku, w tych wyjaśnieniachJ. B.nie ustosunkowywał się do kwestii kto kierował pojazdem popełniając określone wykroczenie drogowe, lecz do kwestii braku wykroczenia. Abstrahując nawet od tego, że nie sprawdzono okoliczności podnoszonej w przedmiotowym piśmie, jego treść sugerowała jednoznacznie, iż pojazd, którym dokonano, zdaniem Straży Miejskiej, nieprawidłowego postoju, znajdował się wówczas w dyspozycji obwinionego a nie innej osoby, co powinno skłaniać do dalszego prowadzenia postępowania wyjaśniającego w kierunku wykroczenia polegającego na nieprawidłowym parkowaniu pojazdu czy niestosowaniu się do oznakowania.
Niezależnie jednak od powyższej uwagi, już na etapie postępowania sądowego,J. B.nadesłał kolejne pisemne wyjaśnienia, w ramach których jednoznacznie oświadczył, że w dniu, kiedy miało dojść do popełnienia wykroczenia drogowego, tylko on posiadał pojazd ( k – 40 ), czyli wykluczył, by ten pojazd powierzał innej osobie do kierowania czy użytkowania. Ponadto, ponownie wyraził stanowisko, iż do popełnienia wykroczenia drogowego nie doszło ze względu na niezgodność oznakowania z projektem.
Sąd Rejonowy, choć dokument ten uznał za dowód ( k- 107 ), to w żaden sposób nie ustosunkował się do niego, a w rezultacie, niesłusznie go pominął.
Tymczasem postawaJ. B., od momentu wezwania go przez Straż Miejską do udzielenia odpowiedzi, komu powierzył pojazd w dniu 6 lipca 2018 r. aż do momentu nadesłania do sądu pisemnych wyjaśnień, jednoznacznie wskazuje na to, że w powyższym dniu, to obwiniony dokonał postoju, który funkcjonariusze SM uznali za nieprawidłowy. Przede wszystkim okoliczność powoływania się na niepopełnienie wykroczenia z uwagi na niezgodność oznakowania z projektem przemawiała za stwierdzeniem, iż kierowcą był właśnieJ. B.a nie inna osoba, której pojazd miałby on udostępnić, a następnie odmówić wskazania takiej osoby. Zachowania obwinionego nie sposób więc traktować jako zamierzonej z góry linii obrony nakierowanej na uniknięcie odpowiedzialności za zarzucany czyn, w sytuacji świadomego zatajenia danych osoby, której powierzył pojazd do użytkowania.
Dlatego też nie było, zdaniem Sądu Okręgowego, żadnego powodu, aby nie uznać, że w dniu 6 lipca 2018 r. pojazdem kierował obwiniony. W tym stanie sprawy brak było natomiast podstaw do przypisania obwinionemu popełnienia wykroczenia z art. 96 § 3 k.w.
Na marginesie należy zauważyć, iż Sąd Rejonowy, sprzecznie z treścią przypisanego w wyroku czynu, w uzasadnieniu stwierdził, że obwiniony wyczerpał znamiona ,,zarzucanegowykroczenia”, ponieważ ,,w terminie wskazanym w wezwaniunie wskazał, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie,jednocześnie nie wypełniając oświadczenia o przyjęciu za to mandatu”. Zarzucane wykroczenie nie dotyczyło jednak daty 11 września 2018 r. ( upływu 7 dni od otrzymania wezwania, czyli od 4 września 2018 r. ), lecz pisma, które dotarło do siedziby SM w dniu 13 maja 2019 r., a było, jak wyżej wskazano, odpowiedzią na wezwanie na przesłuchanie w charakterze osoby podejrzanej o popełnienie czynu z art. 96 § 3 k.w.
Sąd Rejonowy trafnie wskazał, za Trybunałem Konstytucyjnym, że w świetle obowiązku z art. 78 ust. 4 Prd, właściciel lub posiadacz pojazdu, wezwany do wskazania osoby kierującej tym pojazdem w oznaczonym czasie, ma pięć możliwości, przy czym tylko w czwartym przypadku ( braku wskazania komu pojazd powierzył ) naraża się na odpowiedzialność z art. 96 § 3 k.w. Sąd Rejonowy jednocześnie nie dostrzegł, że odpowiedzialność ta jest wyłączona wówczas, gdy wzywany do udzielenia odpowiedzi sam był kierowcą pojazdu w oznaczonym czasie. Takie stanowisko wynika zresztą wprost z uzasadnienia powoływanego wyroku Trybunału Konstytucyjnego ( wyrok z dnia 30 września 2015 r. sygn. akt K 3/13, wydruk dołączony do akt przez obrońcę z zaznaczeniem stosownej frazy, k- 81 ). Trybunał stwierdził:
,,Odpowiedzialność za wykroczenie zart. 96 § 3k.w. jest wyłączona w sytuacji, gdy właściciel lub posiadacz pojazdu uchyli się od obowiązku wskazania, komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, w ramach prawa do obrony na podstawieart. 74 § 1 k.p.k.w zw. zart. 20 § 3 k.p.w.Właściciel lub posiadacz pojazdu nie ma zatem obowiązku wskazania komu powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie,- jeżeli sam tym pojazdem kierował lub go używał i dopuścił się np. wykroczenia przekroczenia prędkości”.
Takie samo stanowisko w kwestii interpretacji powyższego przepisu wyrażane jest w doktrynie. Należy przywołać tu pogląd prezentowany przez W. Bojarskiego w komentarzu do art. 96 k.w.:
,,Sprawcą wykroczenia z art. 96 § 3 k.w. może być właściciel lub posiadacz pojazdu,  
który zaprzecza, aby to on prowadził pojazd,
          lecz odmawia wskazania osoby, której powierzył pojazd do kierowania lub używania w oznaczonym czasie, w którym doszło do popełnienia wykroczenia przez prowadzącego ten pojazd”.
Sąd Rejonowy nie wziął pod uwagę pisemnych wyjaśnieńJ. B., w których przyznał się on do prowadzenia pojazdu w dniu 6 lipca 2018 r. i w związku z tym nie dokonał oceny jego zachowania pod kątem realizacji prawa do obrony.
Konkludując, Sąd Okręgowy podzielił stanowisko apelujących w zakresie, w jakim zarzucili obrazę prawa materialnego w postaci art. 96 § 3 k.w. iJ. B.uniewinnił od popełnienia zarzucanego wykroczenia.