Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 1122/18
Data wyroku: 2019-10-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Aneta Pieczyrak-Pisulińska, Tomasz Ślęzak, Roman Sugier
Słowa kluczowe: Geologiczne i górnicze prawo
Podstawa prawna: art. 134 ust. 1 i 2 ustawy prawo górnicze i geologiczne

Sygn. akt I ACa 1122/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 października 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Roman Sugier (spr.)

Sędziowie :

SA Tomasz Ślęzak
SO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska

Protokolant :

Agnieszka Szymocha

po rozpoznaniu w dniu 24 października 2019 r. w Katowicach
na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.
przeciwkoSpółce (...) Spółce AkcyjnejwB.
o naprawienie szkody
na skutek apelacji powódki
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 2 października 2018 r., sygn. akt II Cgg 21/18

1
oddala apelację;

2
zasądza od powódki na rzecz pozwanej 11 250 (jedenaście tysięcy dwieście pięćdziesiąt) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego.

SSA Tomasz Ślęzak

SSA Roman Sugier

SSO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska

Sygn. akt I ACa 1122/18

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 2 października 2018r. Sąd Okręgowy w Katowicach oddalił powództwo(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.skierowane przeciwkoSpółce (...)Kopalń Spółce Akcyjnej z siedzibą wB.oraz zasądził od powoda na rzecz pozwanego 15.017 złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu Sąd Okręgowy podał, że powód domagał się zasądzenia od pozwanego na jego rzecz kwoty 4.831.647,62 złotych z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz zasądzenia zwrotu kosztów zastępstwa procesowego wyjaśniając, że dochodzone roszczenie główne to należność z tytułu zwrotu kosztów robót zabezpieczających przed negatywnymi następstwami prowadzonej w przeszłości eksploatacji górniczej, w związku z budową przez powoda obiektu handlowego na terenie po byłejkopalni (...)wJ..
Pozwany wnosił o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powodana jego rzecz kosztów procesu. Zarzucił, że wykonane przez powoda roboty zabezpieczające nie pozostawały w związku przyczynowym z działalnością wydobywczą(...)wJ.. Powód nie został w trybie administracyjnym zobowiązany do wykonania robót zabezpieczających przed szkodami górniczymi realizowanej inwestycji a przedłożone przez niegow postępowaniu przedsądowym ekspertyzy, mające w istocie charakter dokumentów prywatnych, nie zostały przez pozwanego uznane za miarodajne, co do konieczności wykonania robót zabezpieczających.
Zdaniem pozwanego powód nabył teren pokopalniany, ze znacznąilością gruntów nasypowych, nienadający się na cele planowanej inwestycjibez znacznych nakładów, przystosowujących go do zabudowy, którymi usiłuje obciążyć stronę przeciwną.
Zakwestionował też wielkość kosztów związanych z dokonanymi robotami zabezpieczającymi oraz podkreślił, że miejscowy plan zagospodarowania przestrzennego, na który powołuje się powód, co do dodatkowych zabezpieczeń inwestycji został, uznany za nieważny przez Wojewodę(...).
Wyrok Sądu Okręgowego oparty został na następujących ustaleniach faktycznych.
Powodowi przysługuje prawo użytkowania wieczystego nieruchomości położonej wJ.przyul. (...). Umowa przenosząca udziaływ prawie użytkowania wieczystego została zawarta dnia 29 października 2013r.
Przed wybudowaniem obiektu handlowego na użytkowanym terenie należało wykonać szereg specjalistycznych badań w związku z potencjalnymi wpływami dawnej eksploatacji górniczej. Realizacja inwestycji oparta byłao projekt budowlany z dnia 21 marca 2014r., zgodnie z którym w rozdziale IIpkt 2.2 prowadzona eksploatacja górnicza na przestrzeni od XIX wieku do roku 1974 spowodowała osiadanie i występowanie odkształceń na powierzchni.Są to wpływy, które na przestrzeni ubiegłych lat ujawniały się w miarę prowadzonej eksploatacji. Z uwagi na fakt, że od ostatniej prowadzonej eksploatacji upłynęło ponad 30 lat należy uznać, że proces oddziaływania na górotwór i powierzchnię prowadzonych w przeszłości robót zakończył się. Z kolei według sprawozdania z odwiertów kontrolnych wykonanych na terenie zlokalizowanym w rejonieul. (...)wJ.z września 2013 roku, stanowiącego integralną część projektu budowlanego, w wykonanych kontrolnych otworach badawczych do głębokości 60,0 m nie stwierdzono stref pustek /wyrobisk górniczych/ lub rozluźnień górotworu, które mogłyby stwarzać zagrożenie deformacjami nieciągłymi. Nadto strefy wysokooporowych anomalii stwierdzone w opracowaniu po zweryfikowaniu metodą wiertniczą, nie mają charakteru mogącego stwarzać zagrożenie dla powierzchni terenu i jego infrastruktury. Skutki górniczej eksploatacji podziemnej zazwyczaj bezpośrednio wpływają na powierzchnię terenu i trwają zazwyczaj do kilku lat pozakończeniu eksploatacji, wywołując deformacje ciągłe, nieciągłe i ewentualne szkody górnicze. W takim przypadku przy posadowieniach obiektów budowlanych w miejscach tzw. anomalnych, zaleca się prowadzenie stałego ich monitoringu.
W celu wykonania robót powód zawarł umowę o roboty budowlane zespółką (...) S.A.W trakcie trwania robót powód zwrócił się do pozwanegow celu podzielenia kosztów wykonania zabezpieczenia realizowanej inwestycji przed skutkami ruchu zakładu górniczego. Pozwany z kolei zażądał uzupełnienia dokumentów, wobec czego pismem z dnia 10 lutego 2014r. powód poinformował pozwanego, że uzyskanie decyzji o pozwoleniu na użytkowanie i otwarcie sklepu wJ.ma nastąpić w czerwcu 2014 roku. Powód poinformował pozwanego, iż inwestycja była już w trakcie realizacji - wykonane zostały niezbędne i celowe prace zabezpieczające, chroniące przed wystąpieniem deformacji nieciągłych, trwały prace związane z fundamentami powstającego budynku i inne prace towarzyszące.
W piśmie z dnia 28 lutego 2014r. pozwany zwrócił się o dalsze uzupełnienie dokumentów przez powoda poprzez dostarczenie decyzji Prezydenta MiastaJ.z dnia 22 lipca 2013r., znak(...).(...).7.2013, projektu budowlanego - części konstrukcyjnej pkt 4.5 oraz kosztorysu określającego koszt wykonania zabezpieczenia inwestycji przed wpływami ruchu zakładu górniczego.
W odpowiedzi powód doręczył pozwanemu brakujące dokumentyi poinformował, iż na obecnym etapie niemożliwe było dostarczenie ostatecznego kosztorysu określającego koszt wykonania zabezpieczeń inwestycji przed wpływami ruchu zakładu górniczego z uwagi na trwającą realizację inwestycjiB.oraz stale pojawiające się nowe elementy koniecznych do wykonania zabezpieczeń. Powód nadmienił, iż po zakończeniu robót budowlanych przekaże pozwanemu ostateczny kosztorys określający koszt wykonania zabezpieczenia inwestycji przed wpływami ruchu zakładu górniczego.
Pismem z dnia 24 marca 2014r. pozwany ponownie zwrócił sięo uzupełnienie dokumentacji poprzez dosłanie projektu budowlanego - części konstrukcyjnej pkt 4.5 opracowanego na zlecenie ówczesnego inwestoraR. K.reprezentującegofirmę (...), zatwierdzonej decyzją Prezydenta MiastaJ.z dnia 24 lipca 2013r.
Następnie, powód dnia 3 lutego 2015r. wezwał pozwanego do zawarcia ugody i zapłaty na jego rzecz kwoty 3.681.022,22 zł netto tytułem zwrotukosztów wykonania dodatkowego i niezbędnego zabezpieczenia budynku przed wpływem oddziaływań górniczych i pogórniczych oraz w związku z ruchem zakładu górniczego. Następnie dosłał egzemplarz ekspertyzy technicznej dokonanej przez dr inż.K. M..
Według oświadczenia z dnia 7 kwietnia 2015r.,(...)SpółkaAkcyjna wW.potwierdziła, iż w ramach umowy o roboty budowlanez dnia 11 października 2013r. zaneksem nr (...)z dnia 21 lipca 2014r. wykonaław całości obiekt budowlany położony wJ.przyul. (...), należący do(...) Sp. z o.o.za kwotę 22.710.480,87 złotych brutto.
Zgodnie z zestawieniem robót dodatkowych uwzględniających posadowienie na terenach oddziaływań górniczych i pogórniczych koszt robót związanych z wymianą i wzmocnieniem gruntów, wykonania podbudowy, pale żwirowe i płyta fundamentowa wyniosły 3.794.419,40 złotych netto.
Pismem z dnia 23 lipca 2015r. powód po raz ostateczny wezwał pozwanego do zapłaty kwoty 4.831.647,62 złotych tytułem zwrotu poniesionych kosztów.
Sporny teren to działki gruntu onumerach ewidencyjnych (...)o łącznej powierzchni 24.187 m2położone wJ.przyul. (...)po zlikwidowanej w 2000 rokuKopalni (...). Średnia wysokość terenu działek wynosi około 271 m npm. Eksploatacja została zakończona dnia 31 lipca 2000r.
Górotwór w tym rejonie jest zbudowany z nadkładu i karbonu. Nadkłado grubości od 3,0 m do około 6 cm stanowią od powierzchni nasypy niebudowlane oraz utwory czwartorzędowe zbudowane z piasków. Pod nimi zalegają utwory karbońskie zbudowane z piaskowców, łupków piaszczystych, łupków ilastychi pokładów węgla.
Pod obiektem handlowymB.w jego części wschodniej znajdująsię zroby po eksploatacji pokładu 301 oraz pokładu 302 systemem filarowymz zawałem stropu. Nie ma natomiast pod nim płytkich wyrobisk chodnikowych. Są dopiero na głębokości 170 m.
Na terenie, gdzie został wybudowany obiekt handlowyB.i w jego bliskim sąsiedztwie od lat 60-tych nie występowały deformacje nieciągłe.
Teren ten był w przeszłości intensywnie zabudowany, najprawdopodobniej w okresie od przełomu lat 60-tych i 70-tych do lat 2001-2013 obiektami administracyjnymi i socjalno-bytowymi kopalni, jak cechowania, łaźnie i biura. Większość budynków została rozebrana w latach 2001-2004.
Z przyczyn górniczych terendziałki (...)podlegał intensywnym wpływom górniczym wskutek prowadzonej eksploatacji w pokładach 301 i 302 w latach 1921-22 i w latach 1939-40. Były to dwie płytkie eksploatacje. Po tym okresiebył przeobrażany na skutek realizacji na nim budownictwa związanegoz działalnością przemysłową kopalni, ale nie na skutek wpływów górniczych.
Zagrożenie deformacjami nieciągłymi stwarzają pustki występującew górotworze do głębokości około l00 m. Wobec tego wyrobiska chodnikowe kamienne na głębokości 170 m pokładu 214, nie stanowią zagrożenia deformacjami nieciągłymi.
Nie było uzasadnionych podstaw do przyjęcia przy projektowaniu posadowienia obiektu handlowegoB.wraz z częściowo zadaszonym placem składowania materiałów nadziałce nr (...), że istnieje zagrożenie wystąpienia deformacji nieciągłych. Na pozostałych działkach nie można tego zagrożenia wykluczyć. Dodatkowe zabezpieczenia fundamentowania obiektu handlowego były nieuzasadnione. Za zasadne należy uznać zabezpieczenie(...)dróg, chodników i parkingów na łącznej powierzchni10.249 m2za kwotę 133.749,45 złotych netto, czyli 164.511,82 złotych brutto. Producent tego trójosiowego georusztu nie podaje jego zastosowania na szkody górnicze czy deformacje nieciągłe lecz do wzmocnienia gruntu, utwardzenia drogi, zbrojenia warstw asfaltu, zapewnienie nośności i zabezpieczenie przeciwerozyjne.G.nie eliminuje zagrożenia wystąpienia deformacji nieciągłej, tylko może w jakimś stopniu ograniczyć skutki wystąpienia deformacji, a głównie stabilizuje rozluźniony grunt przypowierzchniowy, który według dokumentacji geologiczno-inżynierskiej nie nadaje się do bezpośredniego posadowienia. Można jednak uznać, że jego zastosowanie w jakimś stopniu stanowi ostrzeżenie i zabezpieczy także przed nagłym ujawnieniem się deformacji i wypadkiem. Nie wyklucza się deformacji na obszarze dróg, chodników i parkingów.
Dokonując powyższych ustaleń Sąd pierwszej instancji za najistotniejszy dla rozstrzygnięcia uznał dowód z opinii biegłego sądowegoJ. P.. Opinię tą Sąd uznał za sporządzoną przez specjalistę posiadającego wymaganą wiedzę specjalistyczną, wszechstronną i przekonywująco-uzasadnioną.
Kierując się jej treścią Sąd przyjął, że nie zachodziły uzasadnionepodstawy do obciążenia pozwanego kosztami robót, uznanymi przez powoda jako roboty zabezpieczające przed negatywnymi następstwami eksploatacji górniczej prowadzonej w przyszłości.
Dlatego Sąd oddalił powództwo wskazując jako podstawę prawną rozstrzygnięcia przepisyart. 144 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 9 czerwca 2011r. prawo geologiczne i górnicze(Dz.U. Nr 163 poz. 981 z późn zm.), art. 150 tej ustawy,art. 435 § 1 k.c.iart. 361 § 2 k.c.
O kosztach Sąd Okręgowy orzekł na mocyart. 98 § 1 i 3 k.p.c.
Wyrok został zaskarżony w całości przez powoda.
Skarżący zarzucił:

1
naruszenie przepisówart. 233 § 1 k.p.c.w związku zart. 277 k.p.c.polegające na przekroczeniu granic swobodnej oceny dowodów oraz dokonania ich dowolnej i sprzecznej z zasadami logicznego rozumowaniai doświadczenia życiowego oceny polegającej na bezkrytycznym oparciu rozstrzygnięcia na opinii biegłego sądowegoJ. P.z pominięciem innych dowodów zebranych w sprawie, wskazanych przez skarżącego,a prowadzących do wniosku, że zabezpieczenia były niezbędne ze względu na ryzyko deformacji nieciągłych jak i w związku ze szkodami związanymi z niewłaściwym zagospodarowaniem terenu przez przedsiębiorcę górniczego,

2
sprzeczność ustaleń dokonanych przez Sąd Okręgowy z treścią zebranego materiału dowodowego co do konieczności dokonanych zabezpieczeń,

3
naruszenie przepisuart. 290w związku zart. 278 § 1 k.p.c.iart. 277 k.p.c.orazart. 233 § 1 k.p.c.poprzez oddalenie wniosku powodao przeprowadzenie dowodu z opinii instytutu naukowo-badawczego na okoliczność potencjalnych zagrożeń górniczych i celowości dokonanych robót zabezpieczających,

4
oparcie rozstrzygnięcia na opinii biegłego, co do której powód wykazał,że została ona wydana przez osobę niekompetentną i nie posiadającą stosownych uprawnień i nie cechującej się wymaganą bezstronnością,

5
naruszenie przepisuart. 2, 7 i 45 ust. 1 Konstytucji RPpoprzez opiniowanie w sprawie przez biegłego co do kompetencji którego i braku bezstronności skarżący zgłosił uzasadnione zastrzeżenia, a w uzasadnieniu opinii okazał się on niekonsekwentny co świadczy o dowolności jej wniosków,

6
naruszenie przepisuart. 328 § 2 k.p.c.poprzez jego niewłaściwe zastosowanie polegające na nienależytym uzasadnieniu orzeczenia i nie odniesienie się do wszystkich dowodów i twierdzeń strony skarżącej,

7
art. 146 ust. 1w związku zart. 150 ustawy prawo geologiczne i górniczepoprzez przyjęcie, że deformacje nieciągłe nie zagrażają inwestycjiw sytuacji gdy wystarczające dla odpowiedzialności pozwanego jest wystąpienie ryzyka związanego z takim oddziaływaniem górniczym,a także przez uznanie, że degradacja terenu związana z występowaniem gruntów nasypowych nie jest negatywnym oddziaływaniem górniczym przed którym powód ma prawo się zabezpieczyć na koszt pozwanego(art. 146 ust. 5p.g.g.),

8
naruszenie przepisu art. 146 ust. 3 i 5 p.g.g. poprzez brak odniesienia sięco do tego czy ryzyko wystąpienia szkód wynika wyłącznie z działalnościkopalń (...) S.A.ispółki (...),

9
pominięcie wskazanych w apelacji przepisów Rozporządzenia Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z 25 kwietnia2012r. w sprawie ustalenia geotechnicznych warunków posadawianiaobiektów budowlanych, mimo zakwalifikowania terenu inwestycji do skomplikowanych warunków gruntowych,

10
naruszenie przepisówart. 6 k.c.i439 k.c.poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że powód nie wykazał zasadności powództwa.

Powołując się na powyższe powód wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i o przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego rozpoznania w celu przeprowadzenia dowodu z opinii instytutu naukowego lub naukowo-badawczego, z poza regionu(...)i ZagłębiaD., na okoliczność czy na terenie nieruchomości na której powód dokonał inwestycji wystąpiły szkody górnicze,jaki był ich rodzaj, jakie jest ryzyko ich dalszego wystąpienia, czy roboty zabezpieczające były uzasadnione i jaki był ich celowy koszt.
Powód wnosił też o zasądzenie od pozwanego kosztów postępowania.
Pozwany w odpowiedzi na apelację wnosił o jej oddalenie i o zasądzenie od powoda na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.
Pozwany w piśmie procesowym z dnia 29 kwietnia 2019r. złożonym w toku postępowania międzyinstancyjnego przytoczył dalszą argumentację, która w jego ocenie uzasadnia żądanie pozwu co do zasadności zabezpieczenia przed szkodami o charakterze górniczym.
W toku postępowania odwoławczego Sąd Apelacyjny stwierdził, żew sprawie nie zostały przeprowadzone dowody z badań elektrooporowychz sierpnia 2013r. i sprawozdania z odwiertów kontrolnych z września 2013r.,na które powoływał się powód, a które biegłyJ. P.przed wydaniemopinii otrzymał od powoda. Po przedłożeniu tej dokumentacji przez powoda Sąd Apelacyjny przeprowadził dowód z treści tych dokumentów ustalając, że są one zbieżne z tym co podał na temat ich treści biegłyJ. P.w swojej opinii.

Sąd Apelacyjny w Katowicach zważył, co następuje:
Apelacja powoda nie jest zasadna.
Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji celem dalszego rozpoznania nie mógł być uwzględniony ze względu na brak przesłanek o jakich mowa w przepisieart. 386 § 4 k.p.c.
Także zmiana wyroku, zgodnie z oczekiwaniem skarżącego, nie jest możliwa z dwóch przyczyn.
Po pierwsze dlatego, że opinia biegłegoJ. P., w oparciu o którą ustalono, iż brak było dostatecznych podstaw do przyjęcia, że kosztowne zmiany w zakresie realizacji inwestycji wynikły z zagrożenia deformacjami nieciągłymi, nie została skutecznie podważona przez skarżącego. Brak jest też podstaw do uznania, że zaprojektowanie obiektu handlowego, umożliwiającego jego realizację na gruntach nasypowych, nie nadających się do zabudowy bez specjalnych zabezpieczeń, jest okolicznością uzasadniającą odpowiedzialność pozwanego na podstawie przepisu art. 150 p.g.g.
Po drugie nie zostało w sprawie wykazane, iż pozwany odpowiadaza koszty zabezpieczenia przed deformacjami nieciągłymi wynikającymiz eksploatacji prowadzonej przez podmioty prowadzące eksploatację górnicząw latach 20-tych XX wieku (art. 146 ust. 4 p.g.g.).
W ocenie Sądu Apelacyjnego nie są zasadne zarzuty skarżącego zmierzające do podważenia miarodajności opinii biegłegoJ. P.zmierzające do wykazania braku jego bezstronności czy wystarczających kwalifikacji biegłego.
Z akt sprawy wynika, że biegły ten w przeszłości był zawodowo związanyz górnictwem ale później przez wiele lat pracował poza tą branżą, a uzyskana wcześniej wiedza fachowa umożliwiała mu opiniowanie lub reprezentowanie podmiotów w sporach z branżą górniczą. Sugestia skarżącego, że przeszłość zawodowa biegłego może budzić wątpliwości co do jego bezstronności nie jest dostatecznie uzasadniona. Można ją porównać do zarzucania biegłemu lekarzowi, że nie może być bezstronny w sporze przeciwko służbie zdrowia. Ponadto wniosek o wyłączenie biegłego został oddalony czego skarżący nie kwestionował.
Nie są też zasadne zarzuty apelacji, iż biegłyJ. P.nie miał dostatecznych kompetencji aby wypowiadać się co do zasadności wniosków „Dokumentacji geologiczno-inżynieryjnej”Firmy (...),zgodnie z którą miała miejsce konieczność zabezpieczenia obiektu powodaprzed deformacjami górniczymi.
Wszak biegły przyznał, że nie ma uprawnień geologicznych takich jakie wymagane były do opracowania dokumentacji tego rodzaju ale zastrzegł, żew ramach swoich kompetencji odniósł się tylko do błędów tej dokumentacjiw zakresie oddziaływań górniczych, co do których posiada wymagane kwalifikacje. BiegłyJ. P.jest specjalistą z zakresu górnictwa, miernictwa górniczego, geologii i geofizyki, ochrony powierzchni i środowiska i szacowania nieruchomości (k. 572). Pozwoliło mu to na stwierdzenie, że powołanyw dokumentacji pokład 214 jak i pokład 210 nie występował na terenie badań. Pobliski uskok tektoniczny skutkuje zagrożeniami o charakterze naturalnym,a nie związanych z eksploatacją górniczą, odwierty prowadzone na terenie planowanej inwestycji nie wykazały istnienia pustek poeksploatacyjnych a częśćz nich była prowadzona poza rejonem potencjalnego wystąpienia tych pustek.Nie potwierdziły ich występowania też badania oporowe. Biegły powołującsię też na swe kwalifikacje jako górnika i geologa zakwestionował też ryzyko negatywnych oddziaływań górniczych wynikających z sufozji z terenów z poza terenu planowanej inwestycji i uzasadnił swój pogląd w tym zakresie wyjaśniając, że ryzyko deformacji nieciągłych (zapadlisk) należy oceniać według określonego wzoru w pionie a nie przez bliżej nieokreślone oddziaływania w poziomie. Podkreślił też, że na terenie obiektu handlowego realizowanego przez powoda od kilkudziesięciu lat nie jest prowadzona eksploatacja górnicza ani nie wystąpiły żadne deformacje nieciągłe. Nie wykluczył zaś występowania takiego ryzykapoza ternem tego obiektu, np. co do dróg dojazdowych czy parkingów, a przede wszystkim na terenie miastaJ., co skarżący tak wyraźnie akcentujew apelacji powołując się na doniesienia oraz opracowania naukowe na ten temat.
W ocenie Sądu Apelacyjnego miarodajności opinii biegłegoJ. P.nie deprecjonuje też to, że wskazał on w swej opinii, iż bezspornym jest,że teren co do którego powód nabył prawo do zabudowy, ze względu na wielometrowe warstwy nasypów po wyburzeniach nie nadawał się do zabudowy bez opracowania projektu przewidującego m.in. tzw. materac żwirowy czy betonowy ruszt fundamentowy.
Zeznania świadków słuchanych w sprawie projektujących inwestycje na takim terenie czy ją realizujących nie mogą być uznane za dowody niweczące miarodajność wspomnianej opinii. Osoby te realizowały bowiem oczekiwania inwestora zmierzającego do budowy obiektu handlowego na terenie jaki pozostawał do jego dyspozycji.
Sąd Apelacyjny nie podziela zarzutów skarżącego, że koszt realizacji inwestycji na gruntach nie nadających się do zabudowy ze względu na pozostawienie na nim gruzów z rozbiórki obiektów przemysłowych jest zabezpieczeniem przed potencjalnym negatywnym oddziaływaniem eksploatacji górniczej. Zabezpieczenie przed tzw. szkodą górniczą jest konsekwencjądziałań zmierzających do zapobieżenia szkodzie majątkowej wynikającejz przewidywanych ale jeszcze nie występujących, ujemnych skutków eksploatacji górniczej jaka miała miejsce w przeszłości.
Sytuacja taka nie miała miejsca w przypadku powoda, który nabył teren zdegradowany, obarczony gruntami nasypowymi a następnie przygotował godo zabudowy poprzez zmiany projektowe, oczekując że ich koszt poniesie pozwany. Nawet gdyby uznać, że zdegradowanie terenu przemysłowego, poprzez wytworzenie gruntów nasypowych jest następstwem szeroko rozumianej eksploatacji górniczej, to szkoda tego rodzaju już miała miejsce w okresie nabywania praw do nieruchomości przez osoby, które zbyły je na rzecz powoda. Brak jest podstaw faktycznych i prawnych do uznania, że nabywając prawa do tej nieruchomości od tych osób powód doznał szkody która powinna być naprawiona przez pozwanego lub aby obciążało go ryzyko naprawienia przed wystąpieniem szkody wynikającej z realizacji inwestycji na tego rodzaju terenie. Powód nabył bowiem teren o określonych właściwościach i nie zachodziło ryzyko zabudowy, którego by nie przewidywał w dacie nabywania praw do niego. W brew temu co utrzymuje skarżący ryzyko to nie wynikło z zagrożenia deformacjami nieciągłymi na terenie na którym został wniesiony obiekt handlowy. Ocena ryzyka w tym zakresie nie została oparta na opinii jednostek naukowo-badawczych, jak obecnie żąda tego skarżący, lecz na dokumentach prywatnych sporządzonych na zlecenie zbywców praw do nieruchomości. W ocenie Sądu Apelacyjnego Sąd pierwszej instancji w oparciu o dowód z opinii biegłego sądowego i zgromadzone dokumenty zasadnie uznał, że brak było podstaw do uznania, że wydatkowanie kwoty dochodzonej pozwem winno obciążać pozwanego. Spostrzeżenia biegłego w toku sporu, że dokumentacja dotycząca projektu wykonawczego była opracowywana już w toku realizacji inwestycji, nie podważa rzetelności jego opinii. Wskazuje jedynie na to, iż była ona realizowana pośpiesznie bez dogłębnego zbadania, kto pokryje środki wydatkowane na realizacje inwestycji w skomplikowanych warunkach gruntowych w rozumieniu rozporządzenie Ministra Transportu, Budownictwa i Gospodarki Morskiej z dnia 25 kwietnia 2012r. o jakim mowaw apelacji skarżącego.
O zasadności apelacji nie mogą też przesądzić postanowienia prawa miejscowego na jakie powołuje się powód. Jak bowiem trafnie podnosi pozwany postanowienia miejscowego planu zagospodarowania nakazującego inwestorom badanie stopnia zagrożenia negatywnymi oddziaływaniami eksploatacji górniczej zostały później uchylone w trybie administracyjnym a powód w tym samym trybie nie został zobowiązany do wykonywania zabezpieczeń w sposób, których zwrotu kosztów obecnie dochodzi.
W ocenie Sądu Apelacyjnego nie bez znaczenia jest też kwestia legitymacji biernej. W toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji pozwany podnosił, że podjęte przez powoda roboty zabezpieczające miały na celu zapobieganie deformacjom nieciągłym (zapadliskom). Nie ulega wątpliwości, że tego rodzaju zapadliska miały miejsce na terenie miastaJ.w związku z eksploatacją górniczą prowadzoną w przeszłości. Nie przeczył temu ani pozwany ani biegłyJ. P.w swojej opinii.
Istota sporu sprowadza się do odpowiedzi, czy wyrobiska grożące tego rodzaju deformacjami pod obiektem powoda lub pochodne oddziaływania eksploatacji górniczej, były skutkiem eksploatacji prowadzonej w przeszłości za którą odpowiedzialność ponosi pozwany. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, niekwestionowana w tym zakresie, opinia biegłegoJ. P.pozwala na udzielenie negatywnej odpowiedzi na to pytanie. Wyrobiska pochodzące z eksploatacji prowadzonej na początku XX-go wieku były realizowane przez podmioty, co do których pozwany zaprzeczył że jest ich następcą prawnym, chodzi oKopalnie (...) S.A.i(...) spółkę (...). Powód nie wykazał, że jest inaczej. Zarzut braku odpowiedzialności za podmioty realizujące eksploatację pokładów 301 i 302 w latach 1924-1939 był kilkukrotnie podnoszony przez pozwanego w toku postepowania (pisma zawarte na kartach 163, 165, 616 akt sprawy). Brak jest więc związku przyczynowo-skutkowego między zagrożeniami deformacjami o charakterze górniczym za które odpowiedzialność ponosi pozwany a wydatkami powoda na zabezpieczenie inwestycji na przedmiotowym terenie. Zgodnie bowiem z przepisemart. 146 ust. 4p.g.g. jeżeli nie istnieje przedsiębiorca odpowiedziany za szkodę ani jego następca prawny, za szkodę odpowiadaSkarb Państwa reprezentowany przez właściwy organ nadzoru górniczego.Regulacja w tym zakresie ma także zastosowanie do zapobiegania szkodom górniczym (art. 150p.g.g.). Wbrew temu co podniesiono w apelacji skutkuje to przyjęciem, że to nie pozwany nie wykazał braku swojej odpowiedzialności lecz powód, wbrew obowiązkowi wynikającemu z przepisówart. 6 k.c.i439 k.c., nie wykazał legitymacji biernej pozwanego. Opinii biegłegoJ. P.nie podważa w dostateczny sposób też to, że początkowo postulował on aby koszt uzbrojenia terenu parkingów i dróg dojazdowych do obiektu handlowego powoda obciążał obie strony. Chwiejność stanowiska biegłego w tym zakresie uzasadnia to, że był to koszt niewielki w stosunku do całości robót zabezpieczających.Zarówno w opinii głównej jak i w opiniach uzupełniających biegły podkreślał,że zastosowany georuszt w istocie nie zapobiega wystąpieniu deformacji nieciągłych lecz jedynie uprzedza o tym, że deformacje takie mają miejsce,i sygnalizuje zapadanie się terenu. Ostateczny wniosek biegłego, że tego rodzaju przedsięwzięcie nie zapobiega szkodom tego rodzaju należy uznać więcza zasadny. Biegły odwołał się do właściwości rusztu określonych przezjego producentów pomijających właściwości zabezpieczające przed lejami zapadkowymi o jakich mowa w pozwie. Powód nie przedstawił dowodów przeciwnych żądając z opinii jednostki naukowo-badawczej, co w ocenie Sądu Apelacyjnego stanowi jedynie polemikę z opinią biegłego specjalisty.
Z tych względów Sąd Apelacyjny uznając, że podniesione w apelacjizarzuty nie podważają trafności zaskarżonego wyroku na mocyart. 385 k.p.c.oddalił apelację jako pozbawioną uzasadnionych podstaw.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawie przepisuart. 98 k.p.c.zasądzając od powoda na rzecz pozwanego zwrot kosztów zastępstwa procesowego w tym postępowaniu według stawki minimalnej.

SSA Tomasz Ślęzak

SSA Roman Sugier

SSO del. Aneta Pieczyrak-Pisulińska