Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1458/19
Data wyroku: 2020-11-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Odszkodowanie
Podstawa prawna: art. 805 kc

Sygn. akt III Ca 1458/19

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 16 kwietnia 2019 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu w sprawie z powództwaD. O.przeciwko(...)SE Republika Łotewska działająca w Polsce przez Oddział wW.(poprzednio(...) CompanySESpółka (...)działająca w Polsce przez Odział wW.) o zapłatę zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 40.000 złotych wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 7 lipca 2015 roku do dnia 31 grudnia 2015 roku i odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 1 stycznia 2016 roku do dnia zapłaty, oraz orzekł o kosztach postępowania.
Podstawę rozstrzygnięcia stanowiły ustalenia, z których wynika, że 27 maja 2012 roku w miejscowościS., gminaU.,M. S.nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że, kierując samochodem markiV. (...), nie obserwował należycie drogi i nie podjął manewru ominięcia stojącego na jezdni albo poruszającego się z minimalną prędkością pojazdu markiF. (...), którym kierował brat powódki –M. T. (1)i uderzył w tył pojazdu, powodując u poszkodowanego wielonarządowe obrażenia ciała skutkujące jego zgonem. Prawomocnym wyrokiem Sądu Rejonowego w Łasku Zamiejscowego Wydziału Karnego z siedzibą wP.wydanym w sprawie VII K 275/13 Sąd Rejonowy w Łasku uznałM. S.winnym spowodowania wypadku.
Sprawca w dacie wypadku korzystał z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w pozwanym towarzystwie potwierdzonympolisą nr (...). Pozwany od stycznia 2014 roku posiada oddział na terenie Polski.
Relacje pomiędzy powódką a bratemM. T. (2)były bardzo dobre. Był on najmłodszym z braci, różnica wieku wynosiła ponad 20 lat. Nawzajem się wspierali i byli ze sobą zżyci, spędzali wspólnie święta oraz inne uroczystości rodzinne. Po stracie brata, stan psychiczny powódki uległ pogorszeniu, a okres żałoby spowodował przyspieszony proces demencji.
Następcą prawnym(...) CompanySESpółki (...) Oddziałw Polsce z siedzibą wW.jestB.(...)Republika Łotewska działająca w Polsce przez Oddział wW..
W takich okolicznościach faktycznych, Sąd Rejonowy na podstawieart. 436 § 2 k.c.w zw. zart. 805 k.c.,art. 821 k.c.,art. 822 k.c.iart. 446 § 4 k.c.uznał, że pozwany odpowiada za krzywdę powódki związaną z utratą brata w wyniku wypadku drogowego ze skutkiem śmiertelnym.
Apelację od powyższego wyroku wniósł pozwany, zaskarżając gow części, tj. w punktach I, III i IV w całości i zarzucając naruszenie prawa materialnego i procesowego, tj.:

1
art. 123 pkt 2 ustawy z dnia 22 maja 2003 r. o ubezpieczeniach obowiązkowych,

Ubezpieczeniowym Funduszu Gwarancyjnym i Polskim Biurze Ubezpieczycieli Komunikacyjnych poprzez uznanie, że pozwany posiada legitymację bierną w niniejszej sprawie, podczas gdy pojazd sprawcy zdarzenia drogowego z dnia 27 maja 2012 r. był zarejestrowany w Republice Litewskiej, której biuro narodowe –L. R.transporto priemoniu draudiku biuras ((...)’B.of the Republic of Lithuania) jest sygnatariuszem Porozumienia Wielostronnego, co winno skutkować pozwaniem wyłącznie(...)wW.,

2
art. 805 § 1 k.c.w zw. zart. 6 k.c.poprzez uznanie, że w sprawie zaistniała

podstawa do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku z dnia 27 maja 2012 r. w sytuacji, gdy w toku całego procesu powódka nie przedstawiła dowodu w postaci umowy ubezpieczenia rzekomo łączącej pozwanego ze sprawcą szkody stosunkiem obligacyjnym w zakresie odpowiedzialności cywilnej posiadaczy pojazdów mechanicznych,

3
art. 446 § 4 k.c.w zw. zart. 6 k.c.poprzez przyznanie na rzecz powódki rażąco

zawyżonej w okolicznościach niniejszej sprawy kwoty zadośćuczynienia w wysokości po 40.000 zł ,

4
art. 233 § 1 k.p.c.w zw.art. 232 k.p.c.poprzez przekroczenie granic swobodnej

oceny dowodów mającej wpływ na wynik sprawy, polegające w szczególności na dokonaniu pobieżnej, sprzecznej z doświadczeniem życiowym i niewszechstronnej ocenie materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w szczególności niedostateczne przeanalizowanie okoliczności, że powódka w toku procesu nie udowodniła posiadania przez sprawcę ubezpieczenia OC wystawionego przez pozwanego, tym bardziej, że w aktach sprawy karnej znalazł się dowód, że wystawca polisy ubezpieczeniowej było(...) CompanySe filialasL.z siedzibą wW.w Republice Litewskiej – a w rezultacie błędne przyjęcie, że w realiach przedmiotowej sprawy powódce należy się spełnienie roszczenia przez pozwanego, a nie przez inny podmiot, którym w tym przypadku winno być Polskie Biuro Ubezpieczycieli Komunikacyjnych wW..
W związku z podniesionymi zarzutami pozwana wniosła o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenie zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Ewentualnie poprzez zasądzenie na rzecz powódki tytułem zadośćuczynienia kwoty 20.000 zł i oddalenie powództwa w pozostałym zakresie oraz zasadzenie na rzecz pozwanego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Nadto skarżący wniósł o zasądzenie na rzecz pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa prawnego według norm przepisanych, za instancję odwoławczą.
W odpowiedzi na apelację, powódka wniosła o jej oddaleniew całości oraz zasądzenia na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
apelacja jest uzasadniona.
W ramach podniesionego zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c, wolno powiedzieć, że ocena materiału dowodowego uchybia dyrektywom wskazanym w przywołanej normie prawnej. Ma rację skarżący, że Sąd I instancji wadliwie ustalił, że powódka w toku procesu udowodniła posiadanie przez sprawcę wypadku ubezpieczenia OC, wystawionego przez pozwanego. W podstawie faktycznej rozstrzygnięcia należało zatem pominąć ustalenie, że sprawca w dacie wypadku korzystał z ubezpieczenia odpowiedzialności cywilnej w pozwanym towarzystwie potwierdzonympolisą nr (...). W pozostałym zakresie ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd I instancji zostają przyjęte przez Sąd odwoławczy za własne.
Na gruncie procesu cywilnego obowiązuje zasada kontradyktoryjności, czego wyrazem jest dyspozycjaart. 232 k.p.c., określająca obowiązek stron do wskazywania dowodów dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne, co z kolei jest potwierdzeniem reguły zart. 6 k.c., wyznaczającej sposób rozłożenia ciężaru dowodu. Zasadyart. 6 k.c.iart. 232 k.p.c.nie określają jedynie zakresu obowiązku zgłaszania dowodów, ale winne być rozumiane przede wszystkim w ten sposób, że strona, która nie przytoczyła wystarczających dowodów na poparcie swych twierdzeń ponosi ryzyko niekorzystnego dla siebie rozstrzygnięcia, o ile ciężar dowodu co do tych okoliczności na niej spoczywał.
W badanej sprawie, wobec kwestionowania przez pozwanego odpowiedzialności ubezpieczeniowej, w tym prawdziwości i formy (kserokopii) przedstawionej polisy, rzeczą powódki było udowodnienie spornej okoliczności przewidzianymi w procedurze cywilnej i dostępnymi dla strony dowodami. Innymi słowy, skoro materiał dowodowy został zakwestionowany przez pozwanego, to do obowiązku powódki należało udowodnienie, że zawarta pomiędzy sprawcą zdarzenia a pozwanym polisa OC istniała. Tymczasem powódka nie sprostała ciężarowi wynikającemu z treściart. 6 k.c., gdyż nie wykazała istnienia umowy OC w obrocie prawnym, nie przedstawiła jej oryginału, nie przeprowadziła nawet zaczątku dowodu na sporne okoliczności, chociaż dowód z zeznań świadka –właściciela pojazdu, widniejącego na przedstawionej kserokopii nie wydaje się być dowodem niedostępnym. Kserokopia umowy zaś znajdująca się w aktach karnych nie może być z przyczyn formalnych uznana za dowód w sprawie -art. 253 k.p.c., skoro ten materiał dowodowy został zakwestionowany przez stronę pozwaną.
W konsekwencji, zarzut naruszeniaart. 805 § 1 k.c.w zw. zart. 6 k.c.należy także uznać za uzasadniony, bowiem powódka nie uwodniła, że w obrocie prawnym istnieje umowa odpowiedzialności cywilnej łącząca sprawcę wypadku z pozwanym, zatem wbrew stanowisku Sądu I instancji, nie można przyjąć, że istniała podstawa do przyjęcia odpowiedzialności pozwanego za skutki wypadku z dnia 27 maja 2012 roku. Skoro pozwany wyraźnie zaprzeczył, aby zawierałpolisę o nr (...), składając w tym zakresie oświadczenia odwołujące się do bazy zawartych umów (k. 161) i zakwestionował wiarygodność kserokopii rzekomej polisy, to na stronie powodowej spoczywał obowiązek stosownej inicjatywy dowodowej. Zarówno w aktach przedmiotowej sprawy, jak i aktach sprawy karnej VII K 275/13 Sądu Rejonowego w Łasku brak oryginału dokumentu. W konsekwencji tych okoliczności na podstawie zgromadzonego materiału dowodowego nie da się potwierdzić rzetelności kserokopii polisy, ani faktu zawarcia umowy ubezpieczenia. Przy czym rację ma także skarżący, że notatka policyjna z informacją o polisie nie stanowi dowodu żadnej okoliczności poza taką, że sprawca wypadku powołał się na posiadanie ubezpieczenia. Oczywistym przecież jest, że wbrew sugestiom powódki, funkcjonariusze policji nie badali prawdziwości przedstawionego dokumentu w postaci kserokopii polisy.
W przedstawionych okolicznościach sprawy, zarzut braku legitymacji procesowej biernej pozwanego w niniejszej sprawie okazał się zasadny.
Legitymacja procesowa stanowi przesłankę materialnoprawną, w związku, z czym sąd jest zobowiązany do oceny jej istnienia w chwili orzekania co do istoty sprawy (wyrokowania), a w razie stwierdzenia braku legitymacji procesowej – czynnej bądź biernej – jest zobligowany do oddalenia powództwa.
W tym stanie rzeczy, zbędne stało się odnoszenie do pozostałych zarzutów apelacji, w szczególności bezprzedmiotowe co do zakresu wysokości przyznanego zadośćuczynienia, skoro pozwany(...) CompanySESpółka (...) Oddziałw Polsce z siedzibą wW.nie odpowiada co do zasady za powstałą szkodę.
Mając powyższe na uwadze, zaskarżone orzeczenie podlegało zmianie na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.
O kosztach postępowania za obie instancje, Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 102 k.p.c., w myśl którego w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Za odstąpieniem od obciążania powódki kosztami procesowymi przemawia zarówno jej sytuacja materialna, jak również subiektywne przeświadczenie o zasadności powództwa, które bazowało na przekonaniu o wykazaniu zasady odpowiedzialności pozwanego. Przekonanie to było uzasadnione tym bardziej, że brat powódki uzyskał świadczenia od tego samego pozwanego. Okoliczności tych spraw wydawały się identyczne.