Sąd Okręgowy w Rzeszowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 390/19
Data wyroku: 2019-09-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Krzywonos
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: ustawa z dnia 16.XII.2016 o zmianie ustawy o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji ABW,AW, SKW, AWW, CBA, Straży Granicznej, BOR, PSP  i SW oraz ich rodzin
Teza: zmienia decyzję i nakazuje wypłatę emerytury w wysokości przed zmianą.

Sygn. aktIV U 390/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 września 2019 r.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Jolanta Krzywonos
Protokolant: st. sekr. sądowy Maria Misiuda
po rozpoznaniu w dniu 19 września 2019 r. w Rzeszowie
sprawy z wnioskuZ. W.
przeciwko Dyrektorowi Zakładu Emerytalno - Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wW.
o wysokość emerytury policyjnej
na skutek odwołaniaZ. W.
od decyzji Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wW.
z dnia 28/06/2017 r. znak(...)
zmienia zaskarżoną decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno - Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wW.z dnia 28/06/2017 r , znak:(...)w ten sposób, że nakazuje organowi emerytalno –rentowemu wypłatęZ. W.emerytury w wysokości ustalonej decyzją z dnia 27 lutego 2017r znak :(...).
Sygn. akt IV U 390/19

UZASADNIENIE
wyroku z dnia 19 września 2019r.
Decyzją z dnia 28 czerwca 2017r., znak(...)Dyrektor Zakładu Emerytalno – Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji na podstawieart. 15cw zw. zart. 32 ust.1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin( Dz. U. 2016r. poz. 708 ze zm. ) oraz otrzymanej z IPN informacji Nr 402229/2017 z 26 maja 2017r. ponownie ustalił wysokość emerytury dlaZ. W.od dnia 1 października 2017r. na kwotę 1 572,53 zł brutto. Organ rentowy wskazał, iż emerytura wynosi 39,46% podstawy wymiaru w kwocie 3 985,13 zł.
W odwołaniuZ. W.zaskarżonej decyzji zarzuciła:
1. Naruszenieart. 365 § 1 k.p.c.iart. 366 k.p.c., gdyż w przedmiotowej sprawie zapadł prawomocny wyrok, który ma powagę rzeczy osądzonej;
2. Naruszenieart. 2 Konstytucji RP, polegające na arbitralnym obniżeniu przysługującego świadczenia emerytalnego, co narusza zasadę ochrony praw nabytych i zasadę sprawiedliwości społecznej, a także nie działania prawa wstecz, wynikające z zasady demokratycznego państwa prawnego;
3. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 67 ust. 1 w zw. zart. 31 ust. 3 Konstytucji RPpolegające na arbitralnym obniżeniu przysługującego świadczenia emerytalnego, co stanowi nieproporcjonalne i nieuzasadnione naruszenie przysługującego jej prawa do zabezpieczenia społecznego po osiągnięciu wieku emerytalnego;
4. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj.art. 30 oraz art. 47 Konstytucji RPw zw. z art. 8 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności polegające na naruszeniu godności odwołującej się, prawa do ochrony czci, dobrego imienia, prawa do prywatności i prawa do poszanowania życia rodzinnego poprzez przyjęcie, że jej służba w okresie przed 31 lipca 1990 r. stanowiła służbę dla totalitarnego państwa, a tym samym arbitralne przypisanie jej - w akcie prawnym rangi ustawy - winy za działania związane z naruszeniami praw człowieka, których dopuszczali się niektórzy przedstawiciele władzy publicznej PRL, a do których w żaden sposób nie należała;
5. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 32 ust. 1 w zw. zart.64 ust. 1 i 2 oraz art. 67 ust. 1 Konstytucji RPw zw. zart. 1 Protokołu nr (...)doKonwencji o OchroniePraw Człowieka i Podstawowych Wolnościw zw. z art. 14 w/w Konwencji,polegające na nieuzasadnionym, dyskryminującym zróżnicowaniu jej uprawnień o charakterze majątkowym wynikających ze służby po roku 1990 i obniżeniu świadczeń materialnych należnych z tytułu tej służby w stosunku do osób, które nie pełniły służby w okresie PRL, w sposób naruszający zasadę równości wobec prawa;
6. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art.45 ust. 1 w zw. zart. 10 ust. 1 i 2 Konstytucji RPorazart. 42 ust. 1 Konstytucji RPw zw. z art. 6 ust. 2 Konwencji oOchronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności,polegające na zastosowaniu represji bez wykazania winy indywidualnej, zastąpienie w tym zakresie władzy sądowniczej władzą ustawodawczą i odwrócenie w ten sposób zasady domniemania niewinności przez uznanie wszystkich funkcjonariuszy będących w służbie przed 31 lipca 1990 r. za winnych działań zasługujących na penalizację;
7. Naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 64 ust. l i 2 w zw. zart. 67 ust. lw zw. zart. 31 ust. 3 Konstytucji RPw zw. zart. 1 Protokołu nr (...)doKonwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolnościw zw. z art. 14 Konwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności, polegające na arbitralnym naruszaniu jej osobistych praw majątkowych i prawa do poszanowania mienia, które podlegają równej dla wszystkich ochronie, a w stosunku do odwołującej się stanowi to przejaw nieuzasadnionej represji ekonomicznej.
Powołując się na powyższe wnosiła o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie świadczenia emerytalnego w dotychczasowej wysokości, tj. 2 544,90 zł brutto.
Podała, iż wyrokami Sądu Okręgowego XIII Wydział Ubezpieczeń Społecznych wW.z 19.10.2012r. sygn. akt XIII U 2579/10 i Sądu Apelacyjnego III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych wW.z dnia 05.02.2014r. sygn. akt III AUa 72/13 okresy jej służby od 01.11.1970r. do 23.07.1975r. i od 01.04.1986r. do 01.02.1990r. zostały zaliczone według współczynnika 2,6% podstawy wymiaru za każdy rok służby.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie od odwołującej na swoją rzecz kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Wskazał, że zaskarżona decyzja została wydana w oparciu o przepisy powołane w jej treści oraz na podstawie informacji otrzymanej z Instytutu Pamięci Narodowej o przebiegu służbyZ. W.na rzecz totalitarnego państwa. Odnosząc się do zarzutów naruszenia określonych przepisówKonstytucjiorgan rentowy wskazał, że nie jest właściwy do rozstrzygania w tym przedmiocie. Zasadą jest, że ustawa (jej przepisy) do czasu stwierdzenia niekonstytucyjności, korzysta z domniemania konstytucyjności. Jako bezpodstawny uznał organ rentowy zarzut naruszeniaart. 365 § 1 k.p.c.iart. 366 k.p.c., gdyż ponowne ustalenie świadczeń odwołującej się toczy się obecnie na podstawie odrębnych przepisów prawnych w stosunku do uprzednich postępowań.
Sąd Okręgowy w Rzeszowie ustalił następujący stan faktyczny:
Z. W.urodziła się (...)W 1970r. ukończyła filologię klasyczną na UniwersytecieJ.wK..
W okresie od 01.11.1970r. do 15.07.1975r. pełniła służbę w Komendzie Wojewódzkiej MO wK.na stanowiskach: oficer techniki operacyjnej, referent techniki operacyjnej. Następnie od 16.07.1975r. do 23.07.1975r. pozostawała w dyspozycji Komendanta Komendy Wojewódzkiej MO wT.. Zajmowała się problematyką przestępczości nieletnich i przeciwko rodzinie. Od 1 kwietnia 1986r. do 15 sierpnia 1987r. pełniła służbę w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych wT.w WydzialeP. W.jako inspektor, a następnie starszy inspektor. Organizowała wówczas szkolenia z zakresu przestępczości gospodarczej i nieletnich. Od 16 sierpnia do 30 listopada 1987r. pozostawała w dyspozycji Szefa Wojewódzkiego Urzędu Spraw Wewnętrznych wR., zaś od 1 grudnia 1987r. do 1 lutego 1990r. była inspektorem w Wydziale Paszportów SB w Wojewódzkim Urzędzie Spraw Wewnętrznych wR.. Początkowo do jej obowiązków należała obsługa biur podróży na wyjazdy zorganizowane, a następnie została przeniesiona do komórki wyjazdów służbowych. Wielokrotnie pomagała wówczas w uzyskaniu paszportów przez osoby, którym nie chciano ich wydać, jak też przyspieszała wydanie dokumentów. Pomagała również w pisaniu podań o paszport i właściwym ich uzasadnianiu.
W okresie pełnienia służby udostępniała radiowóz do rozwożenia członkówZwiązku Zawodowego (...)przyZakładach (...)wT., przewożenia ulotek opozycyjnych (np. poradników, jak zachować się w przypadku zatrzymania), dostarczała im lekarstwa. Była członkiemZwiązku Zawodowego (...)od 1988r. Pozostawała w bliskich kontaktach zeS. M.iT. B., którzy byli członkamiZwiązku Zawodowego (...)wZakładach (...)wT.. Opiekowała się dzieckiemT. B., kiedy ten przebywał na spotkaniach związku.
T. B.był członkiemZwiązku Zawodowego (...)wZakładach (...)wT.M.od 17 stycznia 1981r. do 25 marca 2002r., aS. M.od 17 stycznia 1981r. do 31 października 1993r.
Utrzymywała również kontakt zB. R., który pełnił funkcję zastępcy przewodniczącego(...)Funkcjonariuszy MO przy Rejonowym Urzędzie Spraw Wewnętrznych, który to związek został uznany przez(...).
Decyzją Komendy Wojewódzkiej Policji wR.z dnia 22 lipca 1991r. ustalonoZ. W.prawo do emerytury milicyjnej. Do wysługi emerytalnej zaliczono służbę w MO w wymiarze 20 lat 8 miesięcy i 16 dni. Emerytura wyniosła 58% podstawy wymiaru, tj. 1 796 540 zł.
Decyzją z dnia 5 grudnia 2009r. nr(...)Dyrektor Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji stosując przepisart. 15bw zw. zart. 32 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzinoraz uwzględniając informację IPN o przebiegu służby w organach bezpieczeństwa państwa, obniżył wysokość wypłacanej wnioskodawczyni emerytury policyjnej stosując do okresu służby wskaźnik 0,7%, do kwoty 1 680,77 zł. Decyzją z dnia 17 grudnia 2009r. organ rentowy dokonał zmiany wysokości emerytury policyjnej, określając ją od 1 stycznia 2010r. na kwotę 1 403,50 zł. W związku z uzyskaniem z IPN nowych informacji o przebiegu służby Nr(...)z dnia 25 maja 2011r. organ rentowy decyzją z dnia 15 czerwca 2011r. dokonał ponownej zmiany wysokości świadczenia.
Na skutek odwołaniaZ. W.od w/w decyzji sprawę rozpoznawał Sąd Okręgowy w Warszawie pod sygn. akt XIII U 2579/10, który wyrokiem z dnia 19 października 2012r. zmienił zaskarżone decyzje uznając, iż okresy służby wnioskodawczyni od 01.11.1970r. do 23.07.1975r. i od 01.04.1986r. do 01.02.1990r. zalicza się do wysługi emerytalnej według współczynnika 2,6% podstawy wymiaru emerytury za każdy rok służby. W przekonaniu Sądu odwołująca w dostateczny sposób wykazała, iż przed 1990r. bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego, a tym samym zachodzą przesłanki z art. 15b ust. 3 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. Dlatego też zasadnym była zmiana zaskarżonych decyzji.
Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 5 lutego 2014r. sygn.. akt III AUa 72/13 oddalił apelację organu rentowego. W uzasadnieniu podał, iż w odniesieniu do okresów służbyZ. W.od 01.11.1970r. do 15.07.1975r. oraz od 01.12.1987r. do 01.02.1990r. zastosowanie znajduje art. 15b ust. 3 ustawy zaopatrzeniowej. Pozostałe okresy służby od 16 do 23.07.1975r. oraz od 01.04.1986r. do 30.11.1987r. zdaniem Sądu Apelacyjnego nie były okresami służby w organach bezpieczeństwa.
Decyzją z dnia 27 lutego 2017r. organ emerytalno-rentowy dokonał waloryzacji emerytury policyjnej odwołującej się. Emerytura po waloryzacji wyniosła 2 544,90 zł.
Instytut Pamięci Narodowej na podstawie posiadanych akt osobowych wnioskodawczyni sporządził dla organu rentowego w dniu 26 maja 2017r. informację Nr 402229/2017 o przebiegu służbyZ. W.wskazując, że w okresach od 1 listopada 1970r. do 15 lipca 1975r. oraz od 1 kwietnia 1986r. do 31 lipca 1990r. pełniła ona służbę na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa wart. 13b ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin.
Po uzyskaniu informacji o przebiegu służby Dyrektor Zakładu Emerytalno - Rentowego MSWiA wydał decyzję będącą przedmiotem zaskarżenia w niniejszym postępowaniu.
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie z 19 października 2012r. sygn. akt XIII U 2579/10 wraz z uzasadnieniem, wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 lutego 2014r. sygn. akt III AUa 72/13 wraz z uzasadnieniem, dopuszczanych w sprawie XIII U 2579/10 dowodów z zeznań świadkówS. M.(k. 166-167),T. B.(k. 167) iB. R.(k. 180-181), akt osobowych wnioskodawczyni nadesłanych przez IPN ( k. 190 akt XIII U 2579/10), załączników do pisma z 2 czerwca 2012r. (k. 249), akt organu rentowego oraz zeznańZ. W.k. 113.
Przedstawiony stan faktyczny w znacznej części wynikał z dokumentów osobowych, które nie były kwestionowane przez strony postępowania. Sąd oparł się również na zeznaniach świadków, które uznał za wiarygodne, logiczne i spójne. Również zeznania wnioskodawczyni zasługują na wiarę, bowiem korespondują z zeznaniami świadków i dostępną dokumentacją.
Sąd Okręgowy zważył co następuje :
Na wstępie zauważyć należy, że stan faktyczny sprawy wynikający z przytoczonych dowodów nie był sporny między stronami. Wnioskodawczyni kwestionowała możliwość uznania, że jej służba w okresach od 01.11.1970r. do 15.07.1975r. oraz od 01.04.1986r. do 01.02.1990r. była wykonywana na rzecz państwa totalitarnego oraz podnosiła szereg zarzutów sprzeczności zastosowanych wobec niej przepisówustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzin(Dz. U. 2016r. poz. 708) z normami konstytucyjnymi oraz przepisamiKonwencji o Ochronie Praw Człowieka i Podstawowych Wolności.
Zastosowane wobec wnioskodawczyni przepisy wprowadzono na mocy art. 1 ustawy nowelizującej z 16 grudnia 2016 r. i jest to już druga  regulacja sprowadzającą się do obniżenia emerytur oraz rent osobom, które pełniły służbę w organach bezpieczeństwa PRL, które to pojęcie obecnie zastąpiono pojęciem ”służby na rzecz państwa totalitarnego”. Zgodnie z art. 15c powoływanej ustawy w przypadku osoby, która pełniła „służbę na rzecz totalitarnego państwa” i która pozostawała w służbie przed dniem 2 stycznia 1990 r., emerytura wynosi: 0% podstawy wymiaru - za każdy rok  tej służby a przy tym, emerytury nie podwyższa się zgodnie z art. 15 ust. 2 i 3 ustawy nowelizowanej, jeżeli okoliczności uzasadniające podwyższenie wystąpiły w związku z pełnieniem służby na rzecz totalitarnego państwa, o której mowa w art. 13b. Jednocześnie ustawodawca wprowadził ograniczenie, zgodnie z którym wysokość emerytury ustalonej zgodnie z art. 15c ust. l i 2 nie może być wyższa niż miesięczna kwota przeciętnej emerytury wypłaconej przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
W ocenie Sądu w przedmiotowej sprawie zastosowanie znajduje art. 15c ust. 5 w/w ustawy, zgodnie z którym przepisów ust. 1-3 nie stosuje się, jeżeli osoba, o której mowa w tych przepisach, udowodni, że przed rokiem 1990, bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby lub organizacje działające na rzecz niepodległości Państwa Polskiego.
Postępowanie dowodowe przeprowadzone przez Sąd Okręgowy w Warszawie w sprawie XIII U 2579/10, jak w też w niniejszej sprawie, wykazało, żeZ. W.przed 1990r., bez wiedzy przełożonych, podjęła współpracę i czynnie wspierała osoby, a także organizację działającą na rzecz niepodległości Państwa Polskiego. Ustalenia w tym zakresie tutejszy Sąd w całości podziela. Odwołująca się pomagała członkomZwiązku Zawodowego (...)wZakładach (...)wT.T. B.iS. M.udostępniając im radiowóz służbowy, którym przewozili paczki z literaturą opozycyjną, czy też w późnych porach wracali nim do domu. Pomagała również opiekując się dzieckiemT. B., kiedy on był na spotkaniu związku i nie miał z kim zostawić dziecka. Wnioskodawczyni dostarczała lekarstwa członkom związku, bowiem miała do nich dostęp. W późniejszych latach pracując w Wydziale Paszportów pomagała w uzyskaniu dokumentów osobom, którym nie chciano ich wydać. Przyspieszała wydanie dokumentów. Jej pomoc polegała też na dyktowaniu podań o wydanie paszportu i właściwym ich uzasadnianiu.
Tym samym w stosunku do odwołującej się zachodzą przesłanki wyłączające stosowanie przepisu art. 15c ust. 1 w/w ustawy ustalające podstawę wymiaru emerytury na 0% za lata służby przed 1990r.
Dodatkowo należy zauważyć, iż ustawa zmieniająca z 2016r. wprowadza zasadę jednakowej odpowiedzialności wszystkich funkcjonariuszy, co pozostaje w rażącej sprzeczności z podstawami funkcjonowania demokratycznego państwa prawa. Negatywna ocena skutków działalności służby bezpieczeństwa nie powinna wpływać na stwierdzenie słuszności lub niesłuszności praw nabytych przez poszczególnych funkcjonariuszy indywidualnie. W ocenie Sądu wydanie decyzji obniżającej emeryturęZ. W.bez uwzględnienia indywidualnego charakteru jej pracy stanowi w rzeczywistości sankcję karną i dyskryminację w porównaniu do ubezpieczonych pozostających w zatrudnieniu przed 1990r.
Mając na uwadze powyższe Sąd Okręgowy doszedł do przekonania, że w stosunku do odwołującej sięZ. W.zgodnie zart. 15c ust. 5 ustawy z dnia 18 lutego 1994r. o zaopatrzeniu emerytalnym funkcjonariuszy Policji, Agencji Bezpieczeństwa Wewnętrznego, Agencji Wywiadu, Służby Kontrwywiadu Wojskowego, Służby Wywiadu Wojskowego, Centralnego Biura Antykorupcyjnego, Straży Granicznej, Biura Ochrony Rządu, Państwowej Straży Pożarnej i Służby Więziennej oraz ich rodzinnie mają zastosowania normy z art. 15 c ust. 1 i 2 powołanej ustawy.
Dlatego też na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.Sąd zmienił zaskarżoną decyzję Dyrektora Zakładu Emerytalno-Rentowego Ministerstwa Spraw Wewnętrznych i Administracji wW.z dnia 28 czerwca 2017r. nakazując organowi emerytalno-rentowemu wypłatęZ. W.emerytury w wysokości ustalonej decyzją waloryzacyjną z 27 lutego 2017r.