Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2323/19
Data wyroku: 2020-03-11 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Paulina Kuźma
Słowa kluczowe: Skarga o wznowienie postępowania
Podstawa prawna: art.58 kpa

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 10 maja 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.odmówiłM. R.przywrócenia terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania wobec złożenia wniosku po upływie miesiąca od daty ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 r. w sprawie P 20/16./decyzja w aktach ZUS/
UbezpieczonaM. R.odwołała się od powyższej decyzji./odwołanie – k. 3/
Odpowiadając na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji./odpowiedź na odwołanie – k. 4/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

M. R.urodziła się w dniu (...)/okoliczność bezsporna/
Ubezpieczona była uprawniona do emerytury w wieku obniżonym (art. 29 w zw. z 46 ustawy o emeryturach i rentach z FUS./okoliczność bezsporna/
Decyzją z dnia27 września 2013 r.Zakład Ubezpieczeń SpołecznychOddział wT.przyznał ubezpieczonej emeryturę po osiągnięciu wieku emerytalnego, której wysokość obliczono z zastosowaniemart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2009 r. Nr 153, poz. 1227 ze zm.) czyli podstawę emerytury pomniejszono o sumę kwot pobranych emerytur. Wypłata emerytury została zawieszona, gdyż korzystniejszym świadczeniem była dotychczasowa emerytura./decyzja w aktach ZUS/
Wyrokiem z 6 marca 2019 r. wydanym w sprawie sygn. akt P 20/16 Trybunał Konstytucyjny orzekł, żeart. 25 ust. 1 b ustawy z dnia 17 12 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2018 r. poz. 1270 oraz z 2019 poz. 39 ) w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 r. w zakresie w jakim dotyczy urodzonych w r. kobiet które przed 01 stycznia 2013 r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego został ogłoszony w dniu 21 marca 2019 roku./niesporne/
W dniu 24 listopada 2018 rokuM. R.uległa wypadkowi, w związku z czym od tej daty do 5 grudnia 2018 roku była hospitalizowana. W wyniku wypadku doznała wstrząśnienia mózgu, pęknięcia prawej części potylicy i kilku krwiaków. Do dnia dzisiejszego pozostaje pod stałą opieką lekarza neurochirurga. W związku z tym zdarzeniem nie interesowało jej co się dzieje, nie oglądała telewizji i nie czytała gazet./dokuementacja medyczna k 18-22,k 24-26, przesłuchanie wnioskodawczyni – e-protokół rozprawy – płyta CD k 16/
Orzeczeniem z dnia 26 marca 2019 roku wydanym przez Miejski Zespół ds. Orzekania o Niepełnosprawności wS.M. R.została uznana za osobę niepełnosprawną w stopniu umiarkowanym./kserokopia orzeczenia k 23/
Wnioskodawczyni w dniu24 kwietnia 2019 r.złożyła wniosek o ponowne obliczenie świadczenia emerytalno – rentowego, a dzień później wniosek o przywrócenie terminu do złożenia skargi o wznowienie postępowania./wnioski w aktach ZUS/

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:

Zgodnie zart. 145 a § 1 k.p.a.można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie którego została wydana decyzja.
Art. 190 ust. 4 Konstytucji RPstanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania. Przepis ten wprost odnosi się do możliwości wzruszania w trybach nadzwyczajnych prawomocnych orzeczeń sądowych, ostatecznych decyzji administracyjnych lub rozstrzygnięć w innych sprawach. Wprawdzieart. 190 ust. 4 Konstytucji RPodnosi się wprost do postępowań prawomocnie zakończonych, ale skoro nawet prawomocne rozstrzygnięcia sądowe powinny podlegać weryfikacji z tego powodu, to tym bardziej sąd powinien uwzględnić istniejący stan niekonstytucyjności w postępowaniu niezakończonym prawomocnym rozstrzygnięciem./Wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 28 marca 2018 r, .(...)855/16/
Zgodnie z treściąart. 145a § 1 k.p.a.można żądać wznowienia postępowania również w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą, na podstawie, którego została wydana decyzja. Zgodnie z §2 w sytuacji określonej w§1skargę o wznowienie wnosi się w terminie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Niespornym w sprawie jest, że wnioskodawczyni złożyła skargę o wznowienie postepowania po upływie jednego miesiąca od dnia wejścia w życie orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego.
Natomiast zgodnie z treściąart. 58 § 1 k.p.a.w razie uchybienia terminu na prośbę zainteresowanego należy przywrócić termin, jeżeli uprawdopodobni on, że uchybienie nastąpiło bez jego winy.
Sąd Okręgowy w pełni podziela wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wŁ.z dnia 21 lutego 2019r. w sprawie(...) SA/Łd(...)stwierdzający, że chociaż uprawdopodobnienie jest wyjątkiem od reguły formalnego przeprowadzenia dowodu, działającym na korzyść strony powołującej się na określony fakt, to jednak nie oznacza to, że może ono w każdej sytuacji opierać się tylko na samych twierdzeniach strony.
Odwołanie się wart. 58 § 1 k.p.a.do braku winy powoduje, że przywrócenie uchybionego terminu uzasadniają wyłącznie obiektywne, występujące bez woli strony, okoliczności i zdarzenia, które mimo dołożenia odpowiedniej staranności w prowadzeniu własnych spraw udaremniły dokonanie czynności we właściwym czasie.
Przywrócenie terminu do dokonania czynności procesowej nie jest dopuszczalne, gdy strona zawiniła uchybieniu terminu, choćby w postaci lekkiego niedbalstwa.
Przy ocenie winy należy przyjąć obiektywny miernik staranności, jakiej można wymagać od osoby dbającej należycie o swoje interesy.
Kryterium braku winy jako przesłanki zasadności wniosku o przywrócenie terminu wiąże się z obowiązkiem strony do zachowania staranności przy dokonywaniu czynności.
Przy ocenie winy strony lub jej braku w uchybieniu terminu do dokonania czynności procesowej należy brać pod rozwagę nie tylko okoliczności, które uniemożliwiły stronie dokonanie tej czynności w terminie, lecz także okoliczności świadczące o podjęciu lub niepodjęciu przez stronę działań mających na celu zabezpieczenie się w dotrzymaniu terminu.
Brak winy w uchybieniu terminu należy przyjąć wtedy, gdy zainteresowany nie był w stanie przeszkody pokonać (usunąć) przy użyciu sił i środków normalnie dostępnych, nie ryzykując własnym bądź innych zdrowiem, życiem lub nie narażając siebie bądź innych na poważne straty majątkowe.
Osoba zainteresowana powinna uwiarygodnić stosowną argumentacją swoją staranność oraz fakt, że przeszkoda była od niej niezależna i istniała przez cały czas, aż do wniesienia wniosku o przywrócenie terminu.
Postępowanie dowodowe przeprowadzone w niniejszej sprawie wykazało, że wnioskodawczyni uchybiła terminowi do złożenia skargi o wznowienie postepowania bez swej winy. Udokumentowany stan zdrowia skarżącej, która w listopadzie 2018 roku uległa poważnemu wypadkowi, wymagającemu hospitalizacji i stałego leczenia po wyjściu ze szpitala, wskazuje, że faktycznie była ona wyłączona z czynności przekraczających drobne, bieżące sprawy życia codziennego.
Reasumując, z uwagi na to, że organ rentowy nieprawidłowo ocenił wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia skargi o wznowienie postępowania w sprawie Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.zmienił zaskarżoną decyzję i przywrócił ubezpieczonej termin do wniesienia skargi o wznowienie postępowania.
Należy jednak zwrócić uwagę, że ubezpieczona wniosła także o przeliczenie emerytury, zgodnie z wyrokiem TK, wniosła bowiem o wydanie nowej decyzji, w której emerytura zostanie obliczona bez zastosowania zakwestionowanego przez TK przepisu.
Organ rentowy rozpoznał powyższy wniosek wyłącznie w oparciu o przepisykpa, bez zastosowania przepisów emerytalnych, do czego był zobowiązany.
Należy przypomnieć, że postępowanie sądowe jest wtórne wobec postępowania administracyjnego, a kontrola sądu winna korespondować z zakresem rozstrzygnięcia dokonanego w decyzji administracyjnej. Brak jednak uregulowania sytuacji, gdy wniosek jest rozstrzygnięty, decyzja w oparciu o powołane przepisy prawidłowa, ale nie uwzględnia wszystkich przepisów służących do rozpatrzenia sprawy w postępowaniu przed organem rentowym. Trzeba bowiem przypomnieć, że zasadniczym celem postępowania sądowego jest merytoryczne rozstrzygnięcie o żądaniach strony, co do których powstał spór.
W sprawie z odwołania od decyzji organu rentowego, jej treść wyznacza przedmiot i zakres rozpoznania oraz orzeczenia sądu pracy i ubezpieczeń społecznych (postanowienie Sądu Najwyższego z 13 maja 1999 r., II UZ 52/99, OSNAPiUS 2000 nr 15, poz. 601). Trzeba też podkreślić, że przedmiot rozpoznania stanowi przede wszystkim żądanie (roszczenie) wnioskodawcy (ubezpieczonego). Jeżeli to roszczenie organ rentowy błędnie zakwalifikował, wydając decyzję rentową w oparciu o błędną podstawę prawną, sąd ubezpieczeń społecznych nie może oddalić odwołania z powołaniem się na związanie błędną podstawą prawną zaskarżonej decyzji. Byłoby to bowiem zaprzeczenie funkcji jurysdykcyjnej sądu./tak SN w uzasadnieniu do wyroku z dnia 02.10.2008 I UK 88/08, OSNP 2010/7-8/100 ,wyrok SN z 11.12.2013 r. III UK 15/13, LEX nr 1467152/
Jeśli żądanie ubezpieczonego wadliwie zostanie ocenione przez organ rentowy to sąd zobowiązany jest rozważyć wszelkie podstawy prawne mogące mieć zastosowanie w stanie faktycznym sprawy, wadliwość oceny żądania przez organ rentowy nie może uniemożliwiać ubezpieczonemu dochodzenia swych racji przed sądem / tak: wyrok SN z 28.06.2016 r. I UZ 11/16. LEX nr 2093748/
W rozpoznawanej sprawie organ rentowy wydał decyzję opartą wyłącznie o przepisyk.p.a.i nie rozważył możliwości rozstrzygnięcia żądania o przeliczenie świadczenia w oparciu o przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Zgodnie zart. 180 k.p.a.w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. Przez sprawy z zakresu ubezpieczeń społecznych rozumie się sprawy wynikające z przepisów o ubezpieczeniach społecznych, o zaopatrzeniach emerytalnych i rentowych, o funduszu alimentacyjnym, a także sprawy wynikające z przepisów o innych świadczeniach wypłacanych z funduszów przeznaczonych na ubezpieczenia społeczne.
Zgodnie z art. 124 ustawy o emeryturach i rentach z FUS w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w ustawie stosuje się przepisyKodeksu postępowania administracyjnego, chyba że niniejsza ustawa stanowi inaczej.
Z uwagi na nierozpoznanie wniosku odwołującej o przeliczenie emerytury z uwzględnieniem treści orzeczenia Trybunału Konstytucyjnego Sąd na podstawieart. 47714§ 3 k.p.c.przekazał sprawę w tym zakresie do rozpoznania organowi rentowemu.