Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2039/19
Data wyroku: 2020-09-30 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia () Anna Capik-Pater
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych

Sygn. aktVIII U 2039/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 września 2020 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

sędzia (del.) Anna Capik-Pater

Protokolant

Agata Kędzierawska

po rozpoznaniu w dniu30 września 2020 r. w Gliwicach
sprawyT. S.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprawo do rekompensaty
na skutek odwołaniaT. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia3 października 2019  r.nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję z dnia 3 października 2019 roku w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuT. S.prawo do rekompensaty.
(-) sędzia (del.) Anna Capik-Pater
Sygn. akt. VIII U 2039/19

UZASADNIENIE
Decyzją z 3 października 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.przyznał ubezpieczonemuT. S.prawo do emerytury. Równocześnie przy ustaleniu wysokości tego świadczenia nie uwzględnił rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych i następnie jej uwzględnienia przy wyliczaniu wysokości przyznanej emerytury. Podniósł, że zgodniez przedłożonymi przez niego świadectwami i zaświadczeniami wykonywał pracę w warunkach szczególnych w okresie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wP.od 19 października 1977r. do 31 grudnia 1994r. Tym samym spełnia warunki do przyznania mu prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Równocześnie ZUS wskazał, że nie uwzględnił rekompensaty o której mowa wart. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1924 ze zm.), argumentując iż ubezpieczony nie udowodnił na dzień 1 stycznia 2009r. wymaganego 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, bowiem w ocenie ZUS nie wykazał żadnego okresu takiej pracy. Do pracy takiej nie zaliczono bowiem okresu zatrudnienia od 19 października 1977r. do 31 grudnia 1994r. na stanowisku kierowcy mechanika wPrzedsiębiorstwie (...)wP.. ZUS zaznaczył, iż do pracy w szczególnych warunkach nie zaliczył ubezpieczonemu powyższego okresów, z uwagi na rozbieżność pomiędzy zapisami świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych i w świadectwie pracy, gdzie pracodawca wskazywał odmienne stanowiska pracy, zajmowane przez odwołującego.
Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyT. S.,urodzony (...), w dniu 20 września 2019r. złożył wniosek o emeryturę na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz.U. z 2020r. poz. 53 ze zm.).
Ubezpieczony65 lat ukończył (...)
Decyzją z dnia 3 października 2019r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, tj. ukończenia 65 lat i równocześnie ustalił wysokość tego świadczenia. Ustalając wysokość emerytury odwołującego, organ rentowy nie uwzględnił rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach.
W postępowaniu przed Sądem ubezpieczony, domagał się uznania za pracę w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia u powyższego pracodawcy, w spornym okresie, określonym przez siebie w odwołaniu.
W toku procesu Sąd ustalił, iż w okresie od 1 grudnia 1972r. do 31 grudnia 1994r., ubezpieczony pracował wPrzedsiębiorstwie (...)wP.. Było to przedsiębiorstwo zajmujące się między innymi utrzymaniem dobrego stanu użytkowego dróg, w tym ich nawierzchni. W szczególności zajmowało się naprawami nawierzchni asfaltowej i jej układaniem. W trakcie całego zatrudnienia w tym zakładzie, pracodawca przypisywał ubezpieczonemu stanowisko kierowcy – mechanika. Ubezpieczony w listopadzie 1973r. uzyskał prawo jazdy kategorii B i od tego czasu został u swojego pracodawcy kierowcą samochodu dostawczegoŻ.. Następnie 19 października 1977r., odwołujący uzyskał prawo jazdy uprawniające do prowadzenia samochodów ciężarowych. Faktycznie od tej daty, do końca zatrudnienia u tego pracodawcy ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, zajmował się prowadzeniem samochodu ciężarowego o całkowitym ciężarze dopuszczalnym powyżej 3,5 tony. W szczególności zajmował się dowożeniem za pomocą samochodów ciężarowychS.iS., różnych towarów masowych. Najczęściej jednak dowoził masę asfaltową z wytwórni mas asfaltowych wS., do miejsca ułożenia nawierzchni asfaltowej na terenieP.i sąsiednich miejscowości. Matryca była specjalną formą składającą się z kilku elementów napędzanych przez prasę. W ciągu dniówki roboczej wykonywał 3 – 4 takie kursy. Po przywiezieniu asfaltu, wysypywał go mechanicznie z przyczepy, a następnie, jeśli brakowała pracowników przy użyciu ręcznych narządzi, pomagał przy jego rozłożeniu na remontowanej nawierzchni. Z kolei poza sezonem remontowym dróg, odwołujący dowoził inne materiały, jak cement, kruszywa i wiele innych. W takim czasie nie uczestniczył w innych pracach tylko zajmował się wyłącznie prowadzeniem samochodu ciężarowego.
Samochodów ciężarowych było więcej niż kierowców posiadających uprawnienia do ich prowadzenia. Z tego względu, gdy następowała awaria, to odwołujący przesiadał się na inny samochód ciężarowy i dalej kontynuował swoją pracę. Sporadycznie, tj. 1 raz w roku przez kilka dni, ubezpieczony uczestniczył przy remoncie swojego samochodu ciężarowego.
Sąd ustalił, że za okres pracy wPrzedsiębiorstwie (...)wP., po jego likwidacji, w okresie od 19 października 1977r. do 31 grudnia 1994r., Urząd Gminy wP.wystawił ubezpieczonemu zaświadczenie, w którym potwierdzono mu wykonywanie pracy w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku kierowca kategoriiCpowyżej 3,5 ton. Natomiast w zaświadczeniu z 14 lipca 1998r., Urząd Gminy wP.wskazał, że w okresie od 2 maja 1978r. do 31 grudnia 1994r., odwołujący na stanowisku kierowcy – operatora, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wykonywał pracę przy produkcji, w warunkach szkodliwych, wymienioną w wykazie A, dział IX, poz. 4.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: akt organu rentowego, wyjaśnień odwołującego (k.35), a także akt osobowych ubezpieczonego zPrzedsiębiorstwa (...)wP., dołączonych do akt niniejszej sprawy.
Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny , a tym samym za wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz na rozstrzygnięcie sprawy.W szczególności Sąd dał w pełni wiarę zeznaniom ubezpieczonego, gdyż są spójne, przekonywujące, a nadto znajdują potwierdzenie w dokumentacji osobowej odwołującego.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 21, ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(tekst jednolity: Dz.U. z 2015r., poz. 965 ze zm.) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
BezspornieT. S.jest uprawniony do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, w oparciu o przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz.U. z 2020r. poz. 53 ze zm.), jednocześnie nie występował o ustalenie uprawnień do wcześniejszej emerytury z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Kwestia sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła uprawnień ubezpieczonego do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
Art. 21 ustawy o emeryturach pomostowychokreśla ogólne warunki nabycia prawa do rekompensaty, czyli – zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 2 pkt 5 ustawy – do odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze przez osoby, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
Prawo do rekompensaty przysługuje ubezpieczonemu, który legitymuje się co najmniej 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Chodzi w tym przypadku o pracę, o której mowa w art. 32, 33, 39, 40 i 50c ustawy (art. 21 ust. 1).
Wprawdzie w ust. 2 wyraźnie zastrzeżono, że prawo do rekompensaty nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, jednak w ocenie Sądu w przepisie tym chodzi niewątpliwie o emeryturę wcześniejszą przyznaną na podstawie przepisów tej ustawy. Odmienne rozumienie tego przepisu, tj. uznanie, że rekompensata powyższa nie przysługuje również w wypadku przyznania prawa do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, prowadziłoby do uznania, że art. 21, ust. 1 jest przepisem martwym, gdyż brak byłoby kategorii osób spełniających kryteria do uzyskania przedmiotowej rekompensaty. Należy zatem kierować się wykładnią celowościową i uznać, że racjonalny ustawodawca w żadnym wypadku nie dążyłby do stworzenia przepisu, który nie miałby podstaw do funkcjonowania w obrocie prawnym.
Zatem przesłankami uprawniającymi do rekompensaty są:
- utrata przez ubezpieczonego możliwości przejścia na emeryturę w związkuz wygaśnięciem po dniu 31 grudnia 2008r. – w stosunku do ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., a przed dniem 1 stycznia 1969r. – podstawy normatywnej przewidującej takie uprawnienie;
- niespełnienie przez ubezpieczonego warunków uprawniających go do emerytury pomostowej;
- legitymowanie się przez ubezpieczonego co najmniej 15 – letnim okresem pracyw szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS;
- nieuzyskanie przez ubezpieczonego prawa do wcześniejszej emerytury według zasad przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.
Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła zatem ostatecznie posiadania przez ubezpieczonego wymaganego 15 letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem ZUS nie uznał za udowodnione jakiegokolwiek okresu takiej pracy.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że ubezpieczony posiada wymagany 15 letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, prace w szczególnych warunkach, w okresie zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wP.od 19 października 1977r. do 31 grudnia 1994r.
U wymienionego powyżej pracodawcy ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy , wykonywał pracę kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Pracę bitumiarza, tj. przy ręcznym układaniu nawierzchni z asfaltobetonu wykonywał ubezpieczony wyjątkowo jak brakowało pracowników. Bez znaczenia na taką ocenę jego pracy pozostaje, że pracodawca przypisał mu stanowisko kierowcy – mechanika, bowiem praca na tym stanowisku, wiązała się prawie wyłącznie z obsługą samochodu ciężarowego i sporadycznie z ręcznym rozkładaniem asfaltobetonu. Prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów wymienione zostały w wykazie A, dział VIII, poz. 2, z kolei prace bitumiarzy i przy produkcji asfaltobetonu, wymienione zostaływ wykazie A, dział IX, poz. 5, stanowiącym załącznik doRozporządzenia Rady Ministrówz 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.).
Ubezpieczony wykonywał w ciągu całej dniówki 3, 4 kursy samochodem o masie całkowitej powyżej 3,5 tony , tak jak siedmiu innych kierowców, wszyscy oni w przypadku gdy brakowało pracowników do rozrzucenia asfaltu sporadycznie, na zmianę pomagali przy tej czynności. Zasadniczym jednak zajęciem ubezpieczonego było dowożenie materiałów, natomiast w okresie zimowym nawet tej sporadycznej czynności w postaci pomocy w rozrzucaniu asfaltu nie wykonywał.
Pełne zatrudnienie w warunkach szczególnych pojmowane jest jako bezwzględna cecha tego zatrudnienia jako uprawniającego do świadczeń z ubezpieczenia emerytalnego. Możliwe jest łączenie w przebiegu dniówki prac o różnym charakterze polegające na wykonywaniu nie jednego, lecz kilku rodzajów prac w szczególnych warunkach, wymienionych w wykazie. W takim wypadku do czasu pracy w warunkach szczególnych zlicza się czas równolegle wykonywanych czynności tylko wtedy, gdy różne prace wszystkie łącznie lub każda z osobna odpowiadają pracom w szczególnych warunkach i wszystkie razem wykonywane są stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. (tak SA w Łodzi w wyroku z z dnia 2 czerwca 2016r., III AUa 1687/15, LEX nr 2062050). Sąd ustalił jednak, że odwołujący w spornym okresie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wyłącznie prace kierowcy , natomiast prace związane z rozrzucaniem asfaltu miały jedynie charakter incydentalny.
Bez znaczenia pozostaje, że pracodawca w wystawionym dla ubezpieczonego zaświadczeniu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, potwierdził mu wykonywanie takiej pracy z powołaniem się na niewłaściwą pozycję wykazu prac w warunkach szczególnych. Fakt wykonywania takiej pracy u tego pracodawcy, został bowiem wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia, w tym wykonywanie pracyw warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianychwkodeksie postępowania cywilnego(por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższego z 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283).
Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe rozważania, należało uznać, żeT. S.legitymuje się na dzień 1 stycznia 2009r. – 15 letnim okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych.
Wobec faktu, że ubezpieczony spełniła wszystkie przesłanki uprawniające go do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych, Sąd z mocyart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję jak w sentencji wyroku.

(-) sędzia del. Anna Capik – Pater