Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 666/19
Data wyroku: 2019-08-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Magdalena Kimel
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art. 110a ustawy o emeryturach i rentach z fus

Sygn. aktVIII U 666/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 sierpnia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

sędzia del. Magdalena Kimel

Protokolant

Justyna Jarzombek

po rozpoznaniu w dniu23 sierpnia 2019 r. w Gliwicach
sprawyZ. Ś.(Ś.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
owysokość emerytury
na skutek odwołaniaZ. Ś.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia25 marca 2019  r.nr(...)1(...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemuZ. Ś.prawo do przeliczenia emerytury na podstawieart. 110a ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychod dnia 1 marca 2019r.
(-) sędzia del. Magdalena Kimel
Sygn. akt VIII U 666/19

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 25 marca 2019 r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemuZ. Ś.prawa do przeliczenia podstawy wymiaru emerytury w myślart. 110a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, albowiem nowo wyliczony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru okazał się niższy niż 250%.
Ubezpieczony nie zgodził się z powyższą decyzją. Wniósł odwołanie, w którym domagał się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do spornego świadczenia. Wskazał, że organ rentowy błędnie nie uwzględnił w wyliczeniach otrzymywanego przez niego wynagrodzenia wynikającego z angaży znajdujących się w aktach osobowych za lata 1966-1978.
W odpowiedzi na odwołalnie organ rentowy podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie i wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu zaznaczył, że wskaźnik wysokości podstawy wymiaru z 20 najkorzystniejszych lat z całego okresu zatrudnienia ubezpieczonego z uwzględnieniem zarobków po przyznania emerytury wyniósł 215,70%. Wskazał, nadto że za okres od stycznia 1968 r. do grudnia 1978 r. przyjął minimalne wynagrodzenie za pracę.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
UbezpieczonyZ. Ś.(ur. się 14 maja 1941 r.) pracował:

a
wKWK (...)wB.od 15 marca 1966 r. do 30 kwietnia 1986 r., przy czym:

- od 15 marca 1966 r. do 30 kwietnia 1967 r. odbywał staż pracy pod ziemią,
- od 1 maja 1967 r. do 31 sierpnia 1967 r. był zatrudniony jako nadgórnik pod ziemią,
- od 1 września 1967 r. do 31 października 1968 r. był zatrudniony jako sztygar oddziałowy pod ziemią,
- od 1 listopada 1968 r. do 30 września 1969 r. był zatrudniony jako sztygar zmian. oddział wentylacji pod ziemią,
- od 1 października 1969 r. do 30 czerwca 1970 r. był zatrudniony jako sztygar objazd.G.. pod ziemią,
- od 1 lipca 1970 r. do 31 stycznia 1974 r. był zatrudniony jako starszy asystent techn. pod ziemią,
- od 1 lutego 1974 r. do 31 marca 1977 r. był zatrudniony jako starszy inspektor wentylacji pod ziemią,
- od 1 kwietnia 1977 r. do 30 kwietnia 1986 r. był zatrudniony jako kierownik działu wentylacji pod ziemią.
Ponadto ubezpieczony był członkiem kopalnianej drużyny ratowniczej w ww. kopalni. i brał udział w akacjach ratowniczych w okresach od 23 grudnia 1969 r. do 31 grudnia 1976 r. i od 11 stycznia 1978 r. do 15 maja 1984 r.

b
w(...)wB.od 1 maja 1986 r. do 28 maja 1991 r., przy czym:

- od 1 maja 1986 r. do 31 sierpnia 1990 r. jako zm. kierownik górniczego pogotowia ratowniczego- zawodowy ratownik górniczy,
- od 1 września 1990 r. do 28 maja 1991 r. jako kierownik górniczego pogotowia ratowniczego- zawodowy ratownik górniczy.
W dniu 29 marca 1991 r. ubezpieczony wniósł o przyznanie mu prawa do emerytury górniczej.
Decyzją z dnia 8 maja 1991 r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury górniczej od 14 maja 1991 r., tj. od dnia powstania prawa i podjął jej wypłatę od dnia zwolnienia z pracy. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury przyjęto wynagrodzenie z okres od stycznia 1981 r. do grudnia 1983 r., a wskaźnik wysokości podstawy wymiary wyniósł 413,38% i został ograniczony do 250%.
W dniu 5 marca 2019 r. ubezpieczony wniósł o przeliczenie emerytury na podstawie art. 110a ustawy emerytalnej.
W dniu 25 marca 2019 r. organ rentowy odmówił ubezpieczonemu prawa do przeliczenia spornego świadczenia, bowiem nowo ustalony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł jedynie 215,70%.
Od powyższej decyzji ubezpieczony wniósł odwołanie, które zainicjowało niniejsze postępowanie.
W trakcie postępowania sądowego dopuszczono dowód z akt osobowych ubezpieczonego zKWK (...)wB., gdzie znajdowały się angaże ubezpieczonego oraz wykaz osiąganych przez niego zarobków (k.1-2 akt osobowych). Ponadto w aktach sprawy znajduje się druk rp-7 z wykazem zarobków ubezpieczonego za okres od 1979 r. do 1986 r. (k.15 akt osobowych).
W związku z powyższym Sąd odtworzył wynagrodzenie ubezpieczonego za okres jego pracy wKWK (...)wB.do 1978 r. Do obliczeń wzięto pod uwagę jedynie wynagrodzenie zasadnicze otrzymywane przez ubezpieczonego, dodatki wynikające wprost z angaży oraz deputat węglowy, który ubezpieczony bez wątpienia otrzymywał.
Zgodnie z angażami, wykazem zarobków oraz przepisami branżowymi, wynagrodzenie ubezpieczonego z tytułu zatrudnieniaKWK (...)wB.w okresie od 1968 r. do 1978 r. kształtowało się następująco:
1968 r.
Wynagrodzenie zasadnicze: 2000 zł x 10 miesięcy + 2 450 zł x 2 miesiące = 24 900 zł
Deputat węglowy : 4 000 zł
SUMA: 28 900 zł
1969 r.
Wynagrodzenie zasadnicze: 2450 zł x 9 miesięcy + 3000 zł x 3 miesiące = 31 050 zł
Deputat węglowy : 4 000 zł
SUMA: 35 050 zł
1970 r.
Wynagrodzenie zasadnicze:
styczeń-czerwiec: 3000 zł x 6 miesięcy = 18 000 zł
Lipiec – grudzień: 6 miesięcy x 3 900 zł = 23 400 zł
Deputat węglowy : 4 000 zł
SUMA: 45 400 zł
1971 r.
Wynagrodzenie zasadnicze: 3 900 zł x 12 miesięcy = 46 800 zł
Deputat węglowy : 4 400 zł
SUMA: 51 200 zł
1972 r.
Wynagrodzenie zasadnicze: 4 000 zł x 12 miesięcy = 48 000 zł
Deputat węglowy : 4 400 zł
SUMA: 52 400 zł
1973 r.
Wynagrodzenie zasadnicze: 4100 zł x 12 miesięcy = 49 200 zł
Deputat węglowy : 4 400 zł
SUMA: 53 600 zł
1974 r.
Wynagrodzenie zasadnicze:
Styczeń - 4 200 zł
Luty- grudzień – 4 600 zł x 11 miesięcy = 50 600 zł
Dodatek funkcyjny: luty-listopad- 1 250 zł x 10 miesięcy= 12 500 zł
Grudzień – 1 500 zł
Deputat węglowy : 4 400 zł
SUMA: 73 200 zł
1975 r.
Wynagrodzenie zasadnicze: 4600 zł x 12 miesięcy = 55 200 zł
Dodatki: 1 500 zł x 12 miesięcy = 18 000 zł
Deputat węglowy : 4 400 zł
SUMA: 77 600 zł
1976 r.
Wynagrodzenie zasadnicze:
Styczeń-lipiec: 4 600 zł x 7 miesięcy = 32 200 zł
Sierpień – grudzień: 5 000 zł x 5 miesięcy = 25 000 zł
Dodatki funkcyjne : Styczeń-lipiec: 1500 zł x 7 miesięcy = 10 500 zł
Sierpień – grudzień: 2 000 zł x 5 miesięcy = 10 000 zł
Deputat węglowy : 4 400 zł
SUMA: 82 100 zł
1977 r.
Wynagrodzenie zasadnicze:
Styczeń – marzec : 5000 zł x 3 miesiące= 15 000 zł
Kwiecień – grudzień: 6 000 zł x 9 miesięcy = 54 000 zł
Dodatki funkcyjne: 2 000 zł x 12 miesięcy = 24 000 zł
Deputat węglowy : 4 400 zł
SUMA: 97 400 zł
1978 r.
Wynagrodzenie zasadnicze: 6 000 zł x 12 miesięcy – 72 000 zł
Dodatki funkcyjne: 2 000 zł x 12 miesięcy = 24 000 zł
Deputat węglowy : 4 400 zł
SUMA: 100 400 zł
Ubezpieczony zawarł związek małżeński 12 marca 1966 r. W związku z tym był uprawniony do deputatu węglowego w ilości 8 ton/rok, zgodnie z art. 21 Zbiorowego Układu Pracy dla pracowników fizycznych i umysłowych zatrudnionych w zakładach pracy Ministerstwa Górnictwa i Energetyki obowiązujący od 1 kwietnia 1957 roku oraz z załącznikiem nr 41 do Układu Zbiorowego Pracy dla Przemysłu Węglowego obowiązującego od 01.01.1975 roku. Do 1970 roku cena za I tonę węgla deputatowego wynosiła - 500,00 zł a od 1971 roku 550,00 zł..
Z kolei zarobki ubezpieczonego za lata kolejne, tj. 1979-1986 wynikają z druku rp-7 znajdującego się w aktach sprawy, a za lata 1987-1991 z niekwestionowanych obliczeń organu rentowego.
Stosunek wynagrodzenia ubezpieczonego do przeciętnego wynagrodzenia w kraju w okresie od 1968 r. do 1991 r. kształtowała się następująco:

Za  rok  kalendarzowy

Zarobki-dochód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne (w zł)

Kwota rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłaszanego za rok kalendarzowy (w zł)

Stosunek podstawy wymiaru składek do przeciętnego wynagrodzenia za rok kalendarzowy (w %)

1968

28 900

25 272

114,36

1969

35 050

26 088

134,35

1970

45 400

26 820

169,28

1971

51 200

28 296

180,94

1972

52 400

30 108

174,04

1973

53 600

33 576

159,64

1974

73 200

38 220

191,52

1975

77 600

46 956

165,26

1976

82 100

51 372

159,81

1977

97 400

55 152

176,60

1978

100 400

58 644

171,20

1979

190 712

63 924

298,34

1980

209 687

72 480

289,30

1981

304 628

92 268

330,16

1982

680 091

139 572

487,27

1983

747 596

173 700

430,39

1984

657 394

202 056

325,35

1985

960 795

240 060

400,23

1986

279 708+446 706

289 140

251,23

1987

905 228

350 208

258,48

1988

1 535 039

637 080

240,94

1989

4 669 339

2 481 096

188,19

1990

23 693 302

12 355 644

191,76

1991

19 934 604

21 240 000

93,88

Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru dla ubezpieczonego w wariancie za najlepsze 20 lat w całym okresie zatrudnienia kształtuje się w następująco sposób:

Za  rok  kalendarzowy

Zarobki-dochód stanowiący podstawę wymiaru składek na ubezpieczenie społeczne (w zł)

Kwota rocznego przeciętnego wynagrodzenia ogłaszanego za rok kalendarzowy (w zł)

Stosunek podstawy wymiaru składek do przeciętnego wynagrodzenia za rok kalendarzowy (w %)

Za  rok  kalendarzowy

1

1970

41 400

45400

169,28

2

1971

46 800

51200

180,94

3

1972

48 000

52400

174,04

4

1974

68 800

73200

191,52

5

1975

73 200

77600

165,26

6

1977

93 000

97400

176,60

7

1978

96 000

100400

171,20

8

1979

190 712

63 924

298,34

9

1980

209 687

72 480

289,30

10

1981

304 628

92 268

330,16

11

1982

680 091

139 572

487,27

12

1983

747 596

173 700

430,39

13

1984

657 394

202 056

325,35

14

1985

960 795

240 060

400,23

15

1986

279 708+446 706

289 140

251,23

16

1987

905 228

350 208

258,48

17

1988

1 535 039

637 080

240,94

18

1989

4 669 339

2 481 096

188,19

19

1990

23 693 302

12 355 644

191,76

20

1991

19 934 604

21 240 000

93,88

SUMA:

5 014,5 %

Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury
(suma wskaźników : 20)

250,73%

Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentów znajdujących się w aktach organu rentowego i aktach osobowych ubezpieczonego oraz jego zeznań złożonych na rozprawie w dniu 23 sierpnia 2019 r. (k. 20).
Sąd odtworzył hipotetyczne wynagrodzenie otrzymywane przez ubezpieczonego podczas jego zatrudnienia wKWK (...)wB.do 1978. Do obliczeń uwzględniono tylko dane z angaży oraz z wykazu otrzymywanych przez ubezpieczonego zarobków (łącznie z otrzymywanym dodatkiem funkcyjnym) znajdujące się w jego aktach osobowych. Ponadto doliczono otrzymywany przez ubezpieczonego deputat węglowy w wysokości wynikającej z przepisów branżowych. Z kolei za lata kolejne uwzględniono dane z druku rp –7 (1979-1986) oraz niekwestionowane zarobki, które uwzględnił organ rentowy (1987-1991). Obliczony w ten sposób wskaźnik wysokości podstawy okazał się wyższy niż 250 % i wyniósł 250,73%. Został on ustalony z 20 najkorzystniejszych lat z całego okresu zatrudnienia ubezpieczonego z uwzględnieniem zarobków po przyznaniu świadczenia (1991 r.). Niezależnie od tego dodać należy, że ubezpieczony z pewnością był uprawniony również do świadczenie z tytułu Karty Górnika, bowiem uprawnienie do jego otrzymywania wynikało z obowiązujących w górnictwie przepisów branżowych. W związku z tym, jeżeli Sąd dodałby do zarobków również i ten składnik, to wskaźnik okazałby się wyższy niż 250,73%. Niemniej jednak jest to bez znaczenia, gdyż w niniejszej sprawie istotne było ustalenie czy nowo ustalony wwpw przekracza 250 %.
Sąd uznał materiał dowodowy za wiarygodny, kompletny i pozwalający na poczynienie ustaleń faktycznych.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie. Zaskarżona decyzja jest nieprawidłowa.
W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia, czy ubezpieczony spełnia warunki do przeliczenia emerytury górniczej na podstawieart.110a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.2017.1383 j.t.).
Zgodnie z powołanym przepisem wysokość emerytury oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art.15, z uwzględnieniem art.110 ust.3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia:
- z kolejnych 10 lat kalendarzowych przypadających w ostatnich 20 latach kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wnioseko ponowne ustalenie emerytury od przeliczonej podstawy,
- dowolnie wybranych przez emeryta 20 lat kalendarzowych, w których podlegał ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia o ponowne ustalenie wysokości emerytury, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru przed zastosowaniem ograniczenia, o którym mowa w art.15 ust.5, jest wyższy niż 250%.
Ustalenie wysokości emerytury w sposób wskazany powyżej może nastąpić tylko raz.
Szczegółowe zasady postępowania w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe określarozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r.w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. z 2011r. nr 237, poz. 1412). Rozporządzenie to w § 21 pkt 1 przewiduje, iż środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.
Powyższy przepis zakłada istnienie optymalnych warunków, tj. wymaga, by zachowała się dokumentacja płacowa pracodawcy. Natomiast w sytuacji, gdy nie zachowała się stosowna dokumentacja płacowa, wysokość zarobków może być ustalona na podstawie dokumentacji zastępczej z akt osobowych pracownika (np. umów o pracę, angaży, wpisóww legitymacji ubezpieczeniowej oraz innych pism dotyczących zatrudnienia, które zawierają informacje o wynagrodzeniu), a także zeznań świadków.
W postępowaniu sądowym nie obowiązują ograniczenia, co do środków dowodowych stwierdzających wysokość zarobków lub dochodów stanowiących podstawę wymiaru emerytury lub renty określone w § 21 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 11 października 2011r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe. Wysokość zarobków, której pochodną jest podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne, jest faktem mającym istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy (art. 227 k.p.c.), który w postępowaniu przed sądem może być udowadniany wszelkimi środkami dowodowymi (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 lipca 1997r., sygn. akt II UKN 186/97, OSNP 1998/11/342, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2006r., sygn. akt I UK 115/06, OSNP 2007/17-18/257). Niemniej jednaj zarobki za poszczególne lata muszą być wykazane w sposób niebudzący wątpliwości, w ściśle określonej kwotowo wysokości. Nie jest natomiast możliwe przeliczenie wysokości emerytury w oparciu o hipotetyczne lub uśrednione wysokości zarobków. Zatem – jak już to wskazano wcześniej - kwestia pobieranego wynagrodzenia musi zostać udowodniona w sposób bezwzględny, a tylko dokumentacja stanowi precyzyjny dowód w zakresie wysokości wynagrodzenia w postępowaniu sądowym.
W niniejszej sprawie Sąd obliczył wskaźnik wysokości podstawy wymiaru z najkorzystniejszym wariancie. W tym celu ustalono zarobki ubezpieczonego za okres do 1978 r. uwzględniając przy tym wynagrodzenie zasadnicze, dodatek funkcyjny oraz deputat węglowy. Natomiast za następne lata, uwzględniono zarobki wynikając z druku rp-7 (1979-1986) oraz przyjęto niekwestionowane dane organu rentowego (1987-1991). Wskazać należy, że przy odtwarzanym wynagrodzeniu za okres do 1978 r., przy uwzględnieniu jedynie ww. trzech składników zarobków oraz za lata kolejne pewnych danych dotyczących zarobków ubezpieczonego za okres 1978-1991, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru okazał się wyższy niż 250% i wyniósł 250,73%. Został on obliczony z 20 najkorzystniejszych lat z całego okresu zatrudnienia ubezpieczonego z uwzględnieniem zarobków po przyznaniu świadczenia (1991 r.). Niezależnie od tego, ubezpieczony z pewnością otrzymywał również i świadczenie z Karty Górnika. Niemniej jednak w niniejszym postępowaniu nie było konieczności doliczania tego składnika, bowiem nowo ustalony wwpw z uwzględnieniem tylko wynagrodzenia zasadniczego, dodatku funkcyjnego i deputatu węglowego, przekroczył 250 %.
Reasumując, obliczony przez Sąd wskaźnik wysokości podstawy wymiaru z 20 lat z całego okresu zatrudnienia ostatecznie okazał się wyższy niż 250%. W związku z tym, skoro wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy niż 250%, to ubezpieczonemu przysługuje prawo do ponownego przeliczenia pobieranej przez niego emerytury z zastosowaniem art.110a ustawy.
Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.i zmienił zaskarżoną decyzję organu rentowego w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do przeliczenia emerytury na podstawie art. 110a ustawy emerytalnej od dnia 1 marca 2019 r., tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym ubezpieczony wniósł o przyznanie spornego świadczenia.
(-) sędzia (del.) Magdalena Kimel