Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1142/18
Data wyroku: 2019-02-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Leszek Dąbek
Podstawa prawna: art. 38 Prawa wekslowego

Sygn. akt III Ca 1142/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 lutego 2019 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w składzie:
Przewodniczący - Sędzia SO Leszek Dąbek
Protokolant    Aldona Kocięcka
po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2019 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z powództwaKrajowego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółki komandytowej wW.(uprzednio Fundusz Gwarancyjny(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka komandytowa
wW.)
przeciwkoD. L.(L.)
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Rejonowego wZ.
z dnia 13 kwietnia 2018 r., sygn. akt I C 1762/17

1
zmienia zaskarżony wyrok o tyle, że uchyla nakaz zapłaty sporządzony w dniu 16 czerwca 2015 r. przez Sąd Rejonowy dla WarszawyM.wW.(sygn. akt II Nc 12410/15) w części nakazującej pozwanemuD. L.zapłacić powódceKrajowemu (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółce komandytowej wW.(uprzednio Fundusz Gwarancyjny(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka komandytowa wW.) odsetki ustawowe od kwoty 5000 zł (pięć tysięcy złotych) za okres od dnia 1 grudnia 2012 r. do dnia 16 września 2016 r. i w tej części powództwo oddala;

2
oddala apelację w pozostałej części.

SSO Leszek Dąbek
Sygn. akt III Ca 1142/18

UZASADNIENIE
Powódka Fundusz Gwarancyjny(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.żądała zasądzenia na jej rzecz od pozwanegoD. L.kwoty 5.000zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia 1 12 2012r.
oraz zwrotu kosztów procesu.
Uzasadniając żądanie twierdziła, że jest w posiadaniu weksla wystawionego przez pozwanego na kwotę dochodzoną pozwem, którego termin płatności upłynął 3 11 2012r. Pomimo przedstawienia go pozwanemu do zapłaty nie został on przez niego wykupiony w związku z czym powód zmuszony jest dochodzić swych praw na drodze postępowania sądowego.
Sąd Rejonowy dla WarszawyM.wW.sporządził w dni 16 06 2015r. nakaz zapłaty w postępowaniu nakazowym, w którym polecił pozwanemu zapłacić dochodzone należności.
PozwanyD. L.wniósł zarzuty od nakazu zapłaty w których wnosił
o jego uchylenie i oddalenie powództwa oraz zasądzenie od powódki na jego rzecz zwrotu kosztów procesu.
Zarzucał, że powódka nie posiada legitymacji czynnej, brak było podstaw do wystawienia weksla, jest on nieważność i został nieprawidłowe wypełniony.
Zarzucał także, że dochodzone roszczenie nie istnieje i nie zostało przez powódkę udowodnione.
Sąd Rejonowy wZ.w wyroku z dnia 13 04 2018r. utrzymał w mocy nakaz zapłaty.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia stwierdził, że powódka dochodzi roszczeń z weksla wystawionego przez pozwanego. Wynikające z niego zobowiązanie ma charakter abstrakcyjny i zachowuje ono swą ważność niezależnie od przyczyn, które spowodowało jego powstanie i umieszony na wekslu podpis stanowi wyłączną przyczynę powstania zobowiązania wekslowego osoby która podpisała weksel. Przywołał regulacjęart. 17 ustawy z dnia 28 04 1936r. – Prawo wekslowe(Dz.U. 1936r. nr 37, poz. 282 z późniejszymi zmianami) oraz pogląd prawny wyrażony przez Sąd Najwyższy w wyrokach z dnia: 20 04 2004r., 26 04 2002r. i 19 06 2008r. (odpowiednio w sprawach o sygn. akt: V CK 427/03, III CKN 1050/99 i V CSK 48/08). Wskazał, że w ich świetle przywołana regulacja prawna nie wyłącza możliwości podnoszenia „przeciwko wekslowi z zarzutów wynikających ze stosunków niewyrażonych
w wekslu”, jeżeli spór toczy się pomiędzy kontrahentami wekslowymi lub kiedy posiadacz nabywający weksel, działał świadomie na szkodę dłużnika i tylko w tych przypadkach stosunek podstawowy służy za podstawę ewentualnej obrony pozwanego. Ocenił, że pozwany - wbrew dyrektywie zawartej wart. 6 k.c.- nie wykazał, żeby powódka (indosatariusz) nabywając weksel działała na jego szkodę oraz stwierdził,
że wbrew zarzutowi pozwanego przedłożony weksel zawierał wszystkie obligatoryjne elementy przewidziane wart. 1 Prawa wekslowego. Nie budziło także wątpliwości prawidłowość przeniesienia weksla przezP. S.na rzecz powódki (indos).
Z tych względów podniesione przez pozwanego i zarzuty nieważności weksla, jego wadliwego wypełnienie oraz braku po stronie powódki legitymacji czynnej uznał za nieuzasadnione (w szczególności, że pozwany podnosząc te zarzuty nie wskazał jakie konkretne przepisy prawa miały zostać naruszone). Następnie wskazał, że stosownie do regulacjiart. 70w związku zart. 103 i 104 prawa wekslowegodochodzone roszczenia przedawniają się z upływem trzech lat od daty płatności i wobec nie upływu tego terminu do dnia wniesienia pozwu uznał także za bezzasadny zarzut pozwanego przedawnienia dochodzonych roszczeń.
O kosztach procesu orzekał w oparciu o regulacjęart. 98 § 1 i 3 k.p.c.
Orzeczenie zaskarżyłpozwanyD. L.,który wnosił o jego zmianę przez uchylenie nakazu zapłaty i oddalenie powództwa oraz zasądzenie na jego rzecz
od powódki zwrotu kosztów procesu za obie instancje, bądź jego chylenie i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Zarzucił, że przy ferowaniu zaskarżonego orzeczenia popełniono błąd w ustaleniach faktycznych poprzez przyjęcie, że roszczenie istnieje, pomimo nie przedstawienia na tę okoliczność żadnych wiarygodnych dokumentów oraz że powód miał prawo wypełnić weksel i dochodzić z niego roszczeń, mimo, że nie przedstawił deklaracji wekslowej
i innych dokumentów, z których uprawnienia te by wynikały.
Ponadto zarzucała że naruszono wskazane w apelacji regulacje prawa materialnego
w sposób w niej podany.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:
Sąd pierwszej instancji trafnie zakwalifikował dochodzone roszczeniea następnie prawidłowo rozpoznał sprawę i skonstruował prawidłowa podstawę faktyczną orzeczenia..
Ustalenia składające się podstawę faktyczną orzeczenia dotyczą okoliczności bezspornych pomiędzy stronami i w istocie ich prawidłowość nie była kwestionowana w apelacji, gdyż w ramach podniesionego w niej zarzutu istnienia sprzeczności pomiędzy poczynionymi ustaleniami a zebranym w sprawie materiałem skarżący neguje prawidłowość dokonanej przez Sąd Rejonowy oceny prawnej.
Z tych też względów Sąd odwoławczy przyjął za własne ustalenia Sądu pierwszej instancji.
Dokonana przez Sąd Rejonowy ocena prawna ustalonego stanu faktycznego jest prawidłowa i Sąd odwoławczy w tej części ją podziela (orzecz. SN z dn. 26 04 1935r. III C 473/34, ZB. Urz. 1935r. nr 12, poz. 496).
Powódka dochodzi roszczeń z indosowanego weksla własnego (w toku postępowania nie wykazano, że jest to wekselin blanco).
Jego ważność, prawidłowość wypełnienia i indosu– pomimo dyrektywy
zart. 6 k.c.- nie została przez skarżącego w toku postępowania podważona (na te okoliczności nie tylko nie zaoferował on Sądowi żadnych dowodów ale jego zarzuty były ogólne i nie wskazano w ich ramach – poza zakwestionowanym miejscem płatności weksla w ramach zarzutu niewłaściwości miejscowej sądu - na czym ewentualne nieprawidłowości te miały by polegać i jakie konkretne regulacje prawne zostały przez to naruszone).
W toku postępowania przed Sądem pierwszej instancji nie podnoszono,
iż weksel został wystawiony na zabezpieczenie roszczeń z umowy o kredyt konsumencki (zarzut naruszenia regulacjiart. 41 ust. 1 ustawy z dnia 12 05 2011r. o kredycie konsumenckizostał zgłoszony dopiero w apelacji) i co należy podkreślić także w apelacji nie wskazano jakiej konkretnej umowy miałoby to dotyczyć (wcześniej w piśmie procesowym z dnia 19 01 2017r. w którym pozwany zakwestionował właściwość miejscową sądu twierdzono jedynie, że weksel „stanowi najprawdopodobniej pochodną zawartej wcześniej przez strony umowy, którą zabezpiecza”, lecz nie wskazywano jakiej konkretnej umowy miało to dotyczyć).
W konsekwencji czego w materiale sprawy brak jest podstaw do poczynienia w tym zakresie pozytywnych ustaleń, a to wyłącza możliwość zastosowania wskazanej powyżej regulacji prawnej.
Czyni to apelację w części dotyczącej zasądzonego żądania głównego i części zasądzonych od niego odsetek ustawowych za opóźnienie (poniżej) bezzasadną w rozumieniuart. 385 k.p.c., co z mocy zawartej w nim regulacji prowadziło w tym zakresie
do jej oddalenia.
Przy rozpoznaniu sprawy umknęło jednak uwadze Sądu pierwszej instancji, że jakkolwiek pozwany twierdził, że weksel został przedstawiony pozwanemu do zapłaty to w żaden sposób tego nie wykazał, więcej nie wskazał nawet kiedy miało to nastąpić.
Zgodnie zart. 38 Prawa wekslowegoposiadacz weksla płatnego w oznaczonym dniu powinien przedstawić go do zapłaty bądź w pierwszym dniu, w którym można wymagać zapłaty, bądź w jednym z dwóch następnych dni powszednich.
Jeżeli weksel nie zostanie przedstawiony do zapłaty w terminie akceptant i wystawca weksla własnego mają wprawdzie obowiązek zapłaty sumy wekslowej, ale nie popadają oni w zwłokę.
Oznacza to, że nie są oni zobowiązani do zapłacenia dodatkowych kosztów
i odsetek od dnia płatności weksla.
Odsetki za opóźnienie obciążają ich dopiero od dnia wezwania do zapłaty (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 12 lutego 2014 r., sygn. akt I ACa 1233/13, LEX 1448574).
Przedstawienie weksla do zapłaty nie jest warunkiem powstania roszczenia i jego nieprzedstawienie do zapłaty we właściwym terminie powoduje tylko, że stosownie doart. 53 Prawa wekslowego, jedynie utratę prawa wobec zwrotnych dłużników wekslowych.
Natomiast w stosunku do wystawcy weksla własnego ma taki skutek, że może on złożyć sumę wekslową do depozytu sądowego na koszt i niebezpieczeństwo posiadacza weksla (art. 42 PW) oraz taki, że odsetki za zwłokę nie obciążają wystawcy
od dnia płatności wskazanego na wekslu. (Por. wyrok Sądu Najwyższego z 2 października 2003 r., sygn. akt V CK 241/02, LEX 175961).
Także w literaturze wskazuje się, że jeżeli nie doszło do przedstawienia weksla do zapłaty, posiadacz traci roszczenia wekslowe względem zwrotnie zobowiązanych, ale w mocy pozostaje odpowiedzialność wekslowa dłużnika głównego oraz jego poręczycieli wekslowych (por. M. Kaliński: Prawo wekslowe i czekowe. Komentarz, LexisNexis 2014, teza 7 do art. 38 i powołane tam orzecznictwo oraz literatura).
W takiej sytuacji skuteczne jest jednak przedstawienie weksla do zapłaty w drodze wniesienia pozwu, z tym jednak, że odsetki można wówczas naliczać dopiero
od czasu, gdy wystawca weksla mógł dokonać jego oględzin i stwierdzić czy jego zobowiązanie wekslowe istniej (por. uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z 23 listopada 2004 r., sygn. akt I CK 224/04, LEX 277075, a także postanowienie Sądu Najwyższego z 22 lutego 1968 z., sygn. akt I CZ 115/67, OSNC 1968/11/194, których argumentację Sąd Okręgowy w pełni akceptuje).
Dlatego na skutek nie wykazania w toku postępowania przez powódkę kiedy przedstawiono pozwanemu weksel do zapłaty, nie może ona skutecznie żądać odsetek od zasądzonej należności głównej za okres przed doręczeniem pozwanemu odpisu pozwu.
W niniejszej sprawie - wobec wadliwego doręczenia pozwanemu odpisu nakazu zapłaty wraz z odpisem pozwu - przyjąć należy, że pozew był znany pozwanemu
dopiero w dniu wniesienia przez niego zarzutów.
Miało to miejsce w dniu 16 09 2016r. (k. 32 akt) i w materiale sprawy powódce odsetki za opóźnienie się pozwanego w spełnieniu świadczenia należą się dopiero
od dnia następnego.
Z tej przyczyny żądanie zasądzenia odsetek ustawowych za opóźnienie się pozwanego w spełnieniu świadczenia głównego za okres do tej daty było nieuzasadnione, co w połączeniu z powyższym prowadziło do zmiany zaskarżonego wyroku - w oparciu o regulacjęart. 386 § 1 k.p.c.– przez uchylenie w tej części nakazu zapłaty i oddalenie powództwa.
Reasumując w podanym zakresie zaskarżony wyrok jest wadliwy i dlatego w apelację w tej części jako uzasadnioną uwzględniono zmieniając wyrok
w sposób podany w punkcie 1 sentencji w oparciu o regulacjęart. 386 § 1 k.p.c.,
a w pozostałej części apelację jako bezzasadną oddalono na mocyart. 385  k.p.c.