Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 753/18
Data wyroku: 2019-04-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Krzysztof Główczyński
Słowa kluczowe: Praca w szczególnych warunkach
Podstawa prawna: art. 21 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach pomostowych

Sygn. aktV U 753/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia16 kwietnia 2019 r.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy
w składzie:
Przewodniczący:SSO Krzysztof Główczyński
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Magdalena Teteruk
po rozpoznaniu w dniu16 kwietnia 2019 r. w Legnicy
sprawy z wnioskuB. C.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o rekompensatę z tytułu pracy w szczególnych warunkach
na skutek odwołaniaB. C.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia24 października 2018 r.
znak(...)

oddala odwołanie

SSO Krzysztof Główczyński
Sygn. akt VU 753/18

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.decyzją z dnia 24 października 2017 r., znak:(...), odmówił przyznania wnioskodawcyB. C.prawa do emerytury z rekompensatą gdyż nie udowodnił wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach; udowodnił 3 lata i 11 miesięcy i 24 dni takiej pracy. Jednocześnie nie uznał za wykonywane w takich warunkach okresów pracy w(...) S.A.Oddział(...)we wskazanych w decyzji okresach, w łącznym wymiarze 12 lat, 3 miesięcy i 27 dni.
W odwołaniu od powyższej decyzjiB. C.podał, że do wynagrodzenia otrzymywał dodatek z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach.
W odpowiedzi na odwołanie Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu wskazał, że we wskazanych w decyzji okresach wnioskodawca pracował jako specjalista ds. systemów komputerowych i specjalista projektant oprogramowania i że pracy na takich stanowiskach nie można równoważyć z uwagi na stopień szkodliwości dla zdrowia (narządu wzroku) z czynnościami pracowników w kartografii, czy przy montażu mikroelementów (wyrok Sądu Najwyższego z 02 lutego 2012 r., II UK 118/11). Odmienne stanowisko prowadziłoby do nieuzasadnionego zatarcia granicy pomiędzy pracą w szczególnych warunkach, a pracą w której jedynie pracownik posługuje się komputerem, co aktualnie jest charakterystyczne dla wielu stanowisk pracy (por. wyrok SN z 08 marca 2010 r., II UK 236/09, z 17 grudnia 2014 r., II UK 172/14).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaB. C.,ur. (...), jest uprawniony od(...)do przyznanej w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego decyzją z dnia 24 października 2018 r. emerytury. Wymieniony udowodnił 3 lata, 11 miesięcy i 24 dni okresów wykonywania prac w szczególnych warunkach.
(o k o l i c z n o ś c i n i e s p o r n e)
W okresie od 01 kwietnia 1987 r. do 13 marca 2000 r. wnioskodawca był zatrudniony w(...) S.A.Oddział(...)wG.kolejno na stanowiskach elektronika (od 01 kwietnia 1987 r. do 31 stycznia 1990 r.), specjalisty systemów komputerowych (poprzednia nazwa stanowiska: specjalista ds. projektowania i programowania systemów komputerowych w Stacji(...); od 01 lutego 1990 r. do 31 stycznia 1991 r.) i specjalisty projektanta (poprzednia nazwa stanowiska: specjalista projektant oprogramowania, starszy specjalista projektant oprogramowania; z przerwami od 01 lutego 1991 r. do 13 marca 2000 r.).
Pracę na wymienionych stanowiskach pracodawca uznał za wykonywaną w szczególnych, wystawiając na tę okoliczność świadectwo pracy. Zgodnie z jego treścią ubezpieczony wykonywał prace wymienione dziale XIV poz. 5 pkt 5 załącznika nr 1 wykazu A do zarządzenia MHiPM z 30 marca 1985 r. w sprawie stanowisk, na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w zakładach resortu hutnictwa i przemysłu maszynowego, a co do okresu od 01 lutego 1991 r. do 13 marca 2000 r. (z przerwami) dziale XIV poz. 24 pkt 1 załącznika nr 1 wykazu A do wskazanego wyżej zarządzenia.
Zgodnie z kartą obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności pracownika umysłowego z dnia 18 września 1991 r. do szczegółowych obowiązków ubezpieczonego na stanowisku specjalisty projektanta oprogramowania (od 01 lutego 1991 r.) należało między innymi:
- uruchamianie systemu komputerowego(...)w zakresie oprogramowania systemowego i użytkowego; prowadzenie pełnej dokumentacji procedur uruchamiania systemu,
- nadzór nad usuwaniem awarii systemu komputerowego; okresowe planowe uruchamianie programów diagnostycznych,
- wykonywanie konserwacji i motyfikacji istniejących programów; usuwanie błędów programowych, które wykryto podczas eksploatacji systemu komputerowego,
- prowadzenie prac nad optymalnym wykorzystaniem opracowanych systemów zbierania i przetwarzania danych; wdrażanie zmian do eksploatacji,
- bieżąca aktualizacja dokumentacji w zakresie wszelkich wprowadzanych zmian w oprogramowaniu podstawowym i użytkowym; prowadzenie pełnej dokumentacji źródłowej w zakresie wprowadzania zmian,
- inicjowanie prac dotyczących koncepcji rozwoju systemów komputerowych pod potrzeby służb technologicznych i techniczne kompleksu(...),
- wykonywanie analiz problemów podlegających automatyzacji przetwarzania; formułowanie wymagań dla systemów informatycznych,
- śledzenie na bieżąco osiągnięć krajowych i światowych w zakresie systemów komputerowych oraz wykorzystywanie ich w codziennej pracy,
- prowadzenie kompletnej i aktualnej dokumentacji dotyczącej systemu komputerowego(...)oraz prawidłowe jej zabezpieczenie,
- podejmowanie działań mających na celu usuwanie wszelkich zagrożeń stwarzających możliwość awarii,
- opracowywanie harmonogramów konserwacji i remontów urządzeń komputerowych znajdujących się w(...)Sterowni(...)koordynacja ich realizacji,
- prowadzenie bieżących zapisów ruchomych z wszelkich operacji i czynności związanych z bezpośrednim kontaktem z systemem komputerowym,
- opracowywanie instrukcji związanych z eksploatacją systemu komputerowego,
- udzielanie instrukcji i porad pracownikom bezpośredniej obsługi systemu w zakresie tego systemu,
- koordynacja w zakresie wykorzystania oprogramowania do mikrokomputerów będących w posiadaniu Kompleksu(...).
Wskazane wyżej obowiązki z niewielkimi zmianami zmodyfikowano w karcie stanowiskowej z 16 kwietnia 1998 r. Wnioskodawca był odpowiedzialny w szczególności za właściwą eksploatację systemu komputerowego(...), sprawną i szybką likwidację awarii tego systemu.
D o w ó d: w aktach osobowych – Karta obowiązków, uprawnień i odpowiedzialności,
- Karta stanowiskowa.
Jako elektronik wnioskodawca wykonywał czynności związane z naprawą i konserwacją całego sprzętu komputerowego i monitorów ekranowych(...)firmy (...). Dodatkowo stanowił wsparcie dla programisty, bowiem był przewidziany na stanowisko specjalisty ds. projektowania i programowania. W ramach naprawy i konserwacji wskazanego sprzętuB. C.miał obowiązek zdemontowania podzespołów urządzeń, ich przeczyszczenia i odkurzenia. Komputer był usytuowany w centralnej sterowni(...), gdzie warunki nie były sterylne. W ramach obowiązków specjalisty systemów komputerowych, w okresie od 01 lutego 1990 r. ubezpieczony był zobowiązany do konserwacji napisanego przez(...)oprogramowania na komputer(...). Pracę tę wykonywał przy użyciu monitora i klawiatury.B. C.uzupełniał niedopracowania pod nowe potrzeby gotowego, dostarczonego do(...)oprogramowania. Poza tym przy użyciu monitora i klawiatury pisał programy wyliczające krzywe pracy pieca i inne programy niezbędne do funkcjonowania procesu produkcyjnego. Zmiana stanowiska od 01 lutego 1991 r. wynikała z reorganizacji(...)i przeniesienia komórki organizacyjnej, w której wnioskodawca pracował do innego wydziału. Zakres obowiązków w stosunku do tego jaki obowiązywał przed 01 lutego 1991 r. nie uległ zmianie, został powiększony. Wnioskodawca prowadził księgi związane z eksploatacją systemu komputerowego, dokumentację techniczną sprzętu i oprogramowania. W latach 1992-1993 wprowadzano(...)firmy (...)i w związku z tym wnioskodawca prowadził dodatkowe szkolenia z zakresu obsługi zarówno komputera jak i programu.
D o w ó d: wyjaśnienia wnioskodawcy, k. 28v.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie z art. 21 ustawy z dniaustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych(t.jedn.: Dz.U. z 2015 r., poz. 965 z późn. zm.), rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma on okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ust. 2). W myśl art. 23 ustawy, ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę. Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ust. 2).
Rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury (a w rozpoznawanej sprawie – prawo do rekompensaty), ustala się na podstawie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz. 43 z późn. zm.). Rozporządzenie to stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia (§ 1 ust. 1). Z kolei w myśl § 2 ust. 1 tego rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W rozpoznawanej sprawie jedynie sporne było, czy wnioskodawca posiada co najmniej 15-letni staż pracy wymienionej w wykazie A dział XIV, poz. 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r., w szczególnych warunkach, uprawniający ją do rekompensaty określonej przepisamiustawy o emeryturach pomostowych. Istota sprawy wymagała ustalenia, czyB. C.wykonywał prace szczególnie obciążające wzrok i wymagające precyzyjnego widzenia – w kartografii, montażu mikroelementów wymagającego posługiwania się przyrządami optycznymi oraz przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych i czy prace takie wykonywał we wskazanych w zaskarżonej decyzji okresach.
Na podkreślenie zasługuje wynikający z zebranego materiału fakt, że wnioskodawca był w tych okresach odpowiedzialny w szczególności za właściwą eksploatację systemu komputerowego(...)oraz sprawną i szybką likwidację awarii tego systemu. W przekonaniu Sądu wskazane w zakresach liczne obowiązki realizowane w oderwaniu od ekranu monitora komputerowego nie dowodzą, że wnioskodawca wykonywał prace szczególnie narażające narząd wzroku i wymagające precyzyjnego widzenia przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Brak jest bowiem wiarygodnych danych ku temu by twierdzić, że szczególnie narząd wzroku narażały wskazane w kartach obowiązków czynności związane z eksploatację systemu komputerowego(...)i likwidacją awarii tego systemu. Jak wynika z wyjaśnień ubezpieczonego, w okresie od 01 kwietnia 1987 r. do 31 stycznia 1990 r. (2 lata, 10 miesięcy) wykonywał czynności związane z naprawą i konserwacją całego sprzętu komputerowego i monitorów ekranowych(...)firmy (...). Poza tym, w związku z wprowadzaniem(...)w latach 1992-1993 wnioskodawca prowadził dodatkowe szkolenia z zakresu obsługi zarówno komputera jak i programu. Wykonywanie wymienionych wyżej prac nie może być kwalifikowane do tych, jakie są wymienione w wykazie A, dział XIV poz. 5 wskazanego rozporządzenia. Z dokumentowanych zatem 12 lat, 3 miesięcy i 27 dni spornych okresów wykonywania prac w szczególnych warunkach należy wyłączyć nie mniej niż co najmniej 4 lata okresów, nie będących ze wskazanych wyżej przyczyn okresami wykonywania takich prac. Do rozważenia pozostawałby zatem jeszcze okres około 8 lat i 3 miesięcy. Wskazany wyżej okres wraz z uznanym przez organ rentowy okresem blisko 4 lat wykonywania prac w szczególnych warunkach jest niewystarczający do przyznania rekompensaty; ich łączny wymiar jest krótszy od wymaganych 15 lat. W tej sytuacji ocena charakteru wykonywanej w pozostałym spornym okresie zatrudnienia pracy, niezależnie od jej wyniku, nie doprowadzi do przyznania rekompensaty. Stąd Sąd odstąpił od oceny we wskazanym wyżej zakresie.
Niezależnie od powyższych rozważań w uzupełnieniu należy wskazać, iż przepisy regulujące prawo do emerytur wcześniejszych i emerytur pomostowych, i powiązanej z nimi rekompensaty, ze względu na ich szczególny charakter nie mogą być interpretowane rozszerzająco. W końcu także, w ocenie uznania za prace w szczególnych warunkach, ujętej w wykazie A, dziale XIV, pkt 5 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 07 lutego 1983 r., praca przy użyciu komputera osobistego nie może być uznawana jako wykonywana w szczególnych warunkach dla celów emerytalnych (por. postanowienie Sąd Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z dnia 30 października 2013 r., II UK 282/13;Legalis numer 1033815).Nie ma pozytywnej regulacji normatywnej, która ex definitione pozwalałaby przyjąć, że każda praca w pełnym wymiarze na stanowisku pracy wyposażonym w monitor ekranowy jest pracą w szczególnych warunkach, w rozumieniu pkt 5, dział XIV, wykaz A rozporządzenia z 07 lutego 1983 r. (wyrok Sądu Najwyższego z 08 marca 2008 r., II UK 236/09). Praca z pomocą komputera nie jest pracą przy obsłudze elektronicznych monitorów ekranowych (postanowienia Sądu Najwyższego z 22 marca 2012 r., I UK 403/11, z 07 maja 2013 r., II UK 5/13). W orzecznictwie Sądu Najwyższego utrwalona jest wykładnia, że posługiwanie się na stanowisku pracy komputerem nie jest wystarczające do uznania za pracę w szczególnych warunkach (por. wyroki z 19.09.2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329, z 08 marca 2010 r., II UK 236/09, z 02 lutego 2012 r., II UK 118/11, z 16 kwietnia 2013 r., II UK 236/12, z 29 stycznia 2014 r., I UK 376/13).
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy wskazuje zatem na to, że ustalenia zaskarżonej decyzji są prawidłowe bowiem wnioskodawca nie wykazał wymaganych co najmniej 15 lat wykonywania pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Mając na uwadze powyższe Sąd na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., pozbawione uzasadnionych podstaw odwołanie oddalił.