Sąd Okręgowy w Płocku
IV Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ca 179/19
Data wyroku: 2019-08-14 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Małgorzata Szeromska, Sędzia Joanna Świerczakowska, Małgorzata Michalska
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art172 kc

Sygn. akt IV Ca 179/19

POSTANOWIENIE
Dnia 14 sierpnia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Płocku IV Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: Sędzia Małgorzata Szeromska (spr.)
Sędziowie: Sędzia Joanna Świerczakowska
Sędzia Małgorzata Michalska
Protokolant: st. Sekr. sąd Katarzyna Gątarek
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 7 sierpnia 2019 r.
sprawy z wnioskuB. D.
z udziałemM. A.,G. D. (1),D. D. (1),J. D. (1),K. D. (1),K. D. (2),Ł. D.,M. D. (1),M. D. (2),R. D.,Z. D.,T. D.,G. D. (2),A. G. (1),A. G. (2),G. K.,H. M.,H. S.,B. S.,Z. T., GminyR.
o zasiedzenie
na skutek apelacji wnioskodawcy
od postanowienia Sądu Rejonowego w Ciechanowie z dnia 31 października 2018 r.
sygn. akt I Ns 357/17
p o s t a n a w i a:
zmienić zaskarżone postanowienie i stwierdzić, żeA. D. (1)nabyła z dniem 21 listopada 2008 r. przez zasiedzenie własność zabudowanej nieruchomości o powierzchni 0,3195 ha położonej wJ.gm.R., oznaczonej w ewidencji gruntów nr(...)
Sygn. akt IV Ca 179/19

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy w Ciechanowie postanowieniem z 31 października 2018 r. oddalił wniosekB. D.o stwierdzenie, żeG.iZ.małż.D.nabyli przez zasiedzenie zabudowaną nieruchomość położoną wJ., oznaczoną numerem(...)o powierzchni(...)ha.
Istotne ustalenia faktyczne poczynione przez Sąd Rejonowy i stanowiące podstawę rozstrzygnięcia były następujące:
W dniu 29 listopada 1975 r. został wydany tytuł własności w trybie ustawy uwłaszczeniowej. Na podstawie tego aktuM. D. (3)(W.) uzyskała tytuł własności gospodarstwa rolnego położonego wewsi J.W.gm.R.o powierzchni 5,67 ha, na które składają siędziałki oznaczone numerami (...),(...)
(...),(...),(...).M. D. (3)(W.) przekazała w zamian za rentę gospodarstwo rolne na Skarb Państwa. Decyzją z dnia 24 lutego 1976 r. wydaną przez Naczelnika Gminy wR.na rzecz Skarbu Państwa zostało przejęte gospodarstwo rolne, bez budynków, położone wewsi J.W.o powierzchni 5,67 ha. Wyłączone z gospodarstwa budynki położone nadziałce oznaczonej numerem (...)stanowić miały odrębny od gruntu przedmiot własności dotychczasowego właściciela -M. D. (3)(W.). PonadtoM. D. (3)(W.) przysługiwało prawo dożywotniego bezpłatnego użytkowania gruntu o powierzchni 0,32 ha zdziałki oznaczonej nr (...). Wobec wydzielenia osobnej własności budynków siedliskowych położonych nadziałce nr (...)i prawa do dożywotniego użytkowania gruntu o powierzchni 0,32 ha nadziałce nr (...), z tej działki została wyodrębnionadziałka oznaczona nr (...)o powierzchni 0,3194 ha z budynkami stanowiącymi odrębny od gruntu przedmiot własności. Po przekazaniu gospodarstwa w 1976 r. na siedliskowejdziałce nr (...)nadal zamieszkiwałaM. D. (3)(W.) jako dożywotni użytkownik. Po ponowym wyjściu za mążM. D. (3)(W.) wyprowadziła się, a na posesji pozostała jej córkaA. D. (1)ze swoim mężemK. D. (3)i swoimi dziećmi. Aktem notarialnym z dnia 21 listopada 1978 r. nieruchomość, na którą składały siędziałki oznaczone nr (...),(...),(...)(...)nabyli od Skarbu Państwa córka i mąż poprzedniej właścicielki:A.iK.małż.D.. Umowa ta nie obejmowaładziałki siedliskowej nr (...), którą objęli w posiadanie za zgodą poprzedniego dożywotniego użytkownika, zajmując jego miejsce.A.iK.małż.D.dokonywali drobnych remontów użytkowanych przez siebie budynków stanowiących osobną oddziałki (...)własność. Decyzją z dnia 30 grudnia 1991 r. Skarb Państwa przekazał nieodpłatnie na rzecz GminyR.działkę oznaczoną nr (...).M. D. (3)(W.) zmarła 16 sierpnia 1999 r. Spadek po niej na podstawie ustawy nabyli: dzieciT. D.,G. K.,H. M.,Z. T.,A. D. (1)w częściach równych po 1/6 części oraz wnukiB. S.,J. D. (2)po 1/12 części każde z nichK. D. (3)zmarł 24 sierpnia 2004 r. Spadek po nim na podstawie ustawy nabyli: żonaA. D. (1)¼ części i dzieciZ. D.,B. D.,M. D. (2),D. D. (1),K. D. (2),R. D.,A. G. (2),G. D. (2),A. G. (1),A. D. (2)po 3/40 części każde z nich. W 2004 r.A. D. (1)nieformalnie przekazałagospodarstwo rolne (...)małżonkomD., w zamian za dożywocie.Z.iG.małżonkowieD.zajmowali się również remontami budynków znajdujących się nadziałce oznaczonej nr (...)oraz sama działką, chociaż na posesji do swojej śmierci zamieszkiwała nadalA. D. (1). Aktem notarialnym z dnia 10 czerwca 2016 r.A. D. (1),B. D.,M. D. (2),D. D. (1),K. D. (2),R. D.,A. G. (2),G. D. (2),A. G. (1),A. D. (2)sprzedali swój udział w niezabudowanej nieruchomości położonej wJ.Wielkich o łącznej powierzchni 5,4246 ha. Akt notarialny nie obejmował budynków położonych nadziałce nr (...)idziałki oznaczonej numerem (...).A. D. (1)zmarła 5 grudnia 2016 r. Spadek po niej na podstawie ustawy nabyli: dzieciZ. D.,B. D.,M. D. (2),D. D. (1),K. D. (2),R. D.,A. G. (2),G. D. (2),A. G. (1)w częściach po 1/10 części każde z nich oraz wnukiK. D. (1),Ł. D.,M. D. (1),M. D. (4)po 1/40 części każde z nich. W 2017 r.G. K.jako spadkobierczyniM. D. (3)(W.) wystąpiła do Starostwa Powiatowego o przyznanie na rzecz spadkobierców własnościdziałki oznaczonej nr (...). Do chwili obecnej decyzja w tym zakresie nie została wydana.
Sąd Rejonowy stwierdził, że właścicielkadziałki oznaczonej nr (...), obejmującej równieżdziałkę nr (...),M. D. (3)(W.) w 1976 r. przekazała nieruchomość na rzecz Skarbu Państwa, sobie pozostawiając tylko prawo do dożywotniego użytkowania działki o powierzchni 0,32 ha i własność budynków. Tym samym działka o uzyskanie własności której wystąpił wnioskodawca – oznaczona nr(...)- była własnością Skarbu Państwa, a zakres posiadaniaA.iK. D. (3), którzy przejęli użytkowanie przysługująceM. D. (3)(W.) było posiadaniem zależnym, a nie samoistnym.A.iK.małżonkowieD.weszli w posiadaniedziałki oznaczonej nr (...)za zgodą użytkownika dożywotniego -M. D. (3)(W.), a tym samym ich posiadanie nie dotyczyło posiadania samoistnego tj. jak właściciel, a jak dożywotni użytkownik. Okres samoistnego posiadania przeciwko właścicielowi gruntu można liczyć dopiero od śmierciM. D. (3)(W.) tj. od 16 sierpnia 1999 r. Trzydziestoletni okres konieczny w przypadku zasiedzenia nieruchomości, w świetle cytowanych wyżej przepisów, mógł być liczony od 16 sierpnia 1999 r. i upływałby 16 sierpnia 2029 r. Ponieważ termin ten jeszcze nie nastąpił, nie można było stwierdzić zasiedzenia zgodnie z wnioskiem.
Apelację od tego orzeczenia złożył wnioskodawca, zaskarżając postanowienie w całości i zarzucając sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią materiału dowodowego poprzez uznanie, że posiadanieA.iK. D. (3)miało charakter zależny z uwagi na zależny charakter posiadaniaM. D. (3)i w efekcie uznanie, że okres posiadaniaZ.iG. D. (1)był zbyt krótki dla nabycia przedmiotowej działki przez zasiedzenie oraz uznanie, że następcy prawniA.iK. D. (3)rościli sobie prawa do posiadaniadziałki nr (...).
Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego postanowienia i uwzględnienie wniosku, ewentualnie o uchylenie postanowienia i przekazanie sprawy sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja jest częściowo zasadna.
W pierwszej kolejności stwierdzić należy, że materiał dowodowy w sprawie wymagał uzupełnienia w części dotyczącej daty i okoliczności opuszczenia przedmiotowej nieruchomości przezM. D. (3), a także ewentualnego przekazania posiadania przez nią nieruchomościA.iK. D. (3), okoliczności te były bowiem istotne przy ocenie ich wejścia w posiadanie nieruchomości. Sąd Okręgowy uzupełniająco ustalił, żeM. D. (3)zawarła małżeństwo zA. J.dnia 17 kwietnia 1976 r. i od razu wyprowadziła się z przedmiotowej nieruchomości do męża. Nastąpiło to zatem dwa miesiące po przejęciu nieruchomości przez Skarb Państwa. Dopiero po wyprowadzeniu sięM. J.nieruchomość zajęliA.iK. D. (4). PóźniejM. J.ponownie zawarła małżeństwo i od tej chwili nosiła nazwiskoW.. Okoliczności te Sąd ustalił na podstawie aktu małżeństwaM. D. (3)(k-157) i twierdzeń uczestników postępowania, które nie były sprzeczne w tym zakresie.
Sąd Okręgowy odmiennie ocenia charakter posiadania przezA.iK. D. (3)działki nr (...). Wprowadzili się oni w 1976 r. do tej nieruchomości, gdy była ona już niezamieszkała przez nikogo, po wyprowadzceM. J.. Mieli przy tym zamiar odzyskać pozostałe grunty przejęte przez Skarb Państwa, co zresztą nastąpiło 21 listopada 1978 r., kiedy to dokonali ich zakupu. Nie ma więc podstaw do przyjęcia, żeM. J.przekazała im posiadanie zależne działki siedliskowej, bowiem żaden dowód nie wskazuje na to, że takie przekazanie miało miejsce. Przeciwnie, z relacji uczestników wynika, że po wyprowadzceM. J.dom stał pusty,Z. T.planowała zamieszkać w nim, ale zrezygnowała i ostatecznieA.iK. D. (3)zdecydowali się tam zamieszkać. Wykonali niezbędne remonty i w domu zamieszkali. Z relacjiG. K.wynika także, żeM. J.zamierzała po roku wrócić do tego domu, aleA. D. (1)jej na to nie pozwoliła oświadczając, że ona tam mieszka. Tego rodzaju objęcie nieruchomości w posiadanie świadczy niewątpliwie o posiadaniu samoistnym, nastąpiło ono bez żadnej umowy z poprzednim posiadaczem, nie ma więc mowy o przeniesieniu posiadania. Okres rozpoczęcia biegu zasiedzenia liczyć należy od daty nabycia przez małż.D.pozostałych gruntów, tj. od 21 listopada 1978 r., jest to data pewna, w świetle materiału dowodowego niezbicie wynika, że przed tą datą zamieszkali oni w przedmiotowym siedlisku.
A. D. (1)posiadała przedmiotową nieruchomość do swojej śmierci w dniu 6 grudnia 2016 r., zamieszkiwała w niej i nią zarządzała. W ocenie Sądu Rejonowego nieuprawnione było przyjęcie, że w 2004 r. przekazała ona nieformalnie w zamian za dożywociegospodarstwo rolne (...). Twierdzenia samegoZ. D.są sprzeczne w tym zakresie, na rozprawie 23 marca 2018 r. stwierdził on, że po śmierci ojca w 2004 r. ustalili z mamą, że będą jej pomagać, po śmierci ojca mama zarządzała gospodarstwem rolnym (k-62-63), jego żonaG. D. (1)stwierdziła natomiast, że interesowali się gospodarstwem po śmierci teściów (k-63). Z zeznań świadkówE. P.(k-64) iT. Ż.(k-64-65) wynika, żeA. D. (1)do śmierci mieszkała sama i sama zarządzała nieruchomością, synZ.zajął się gospodarstwem po śmierci matki. Okoliczność, że nie miało miejsca nieformalne przekazanie posiadania nieruchomości w 2004 r. potwierdza fakt, że aktem notarialnym z dnia 10 czerwca 2016 r.A. D. (1), sprzedała swój udział w niezabudowanej nieruchomości położonej wJ.Wielkich o łącznej powierzchni 5,4246 haZ.iG. D. (1).
30-letni okres posiadania nieruchomości przezA.iK. D. (3), a od 2004 r. przezA. D. (3)upłynął 21 listopada 2008 r., co uprawniało do stwierdzenia, że nabyła ona własnośćdziałki siedliskowej nr (...)przez zasiedzenie.
Z powyższych przyczyn Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.