Sąd Apelacyjny w Katowicach
V Wydział Cywilny
Sygnatura akt: V S 48/18
Data wyroku: 2019-05-10 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Aleksandra Janas, Grzegorz Stojek, Irena Piotrowska
Słowa kluczowe: Skarga na przewlekłość
Podstawa prawna: art. 2 ustawy o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki

Sygn. akt V S 48/18

POSTANOWIENIE
Dnia 10 maja 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach V Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Aleksandra Janas (spr.)

Sędziowie:

SA Grzegorz Stojek

SA Irena Piotrowska

po rozpoznaniu w dniu 10 maja 2019 r. w Katowicach
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaJ. K.
z udziałem Prezesa Sądu Okręgowego w(...)
o stwierdzenie przewlekłości postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w(...)pod sygn. akt II C 1264/17 i przed Sądem Okręgowym w(...)pod sygn. akt III Cz 1748/18,
postanawia:

1
stwierdzić, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Rejonowym w(...)pod sygn. akt II C 1264/17 wystąpiła przewlekłość postępowania;

2
stwierdzić, że w postępowaniu toczącym się przed Sądem Okręgowym w(...)pod sygn. akt III Cz 1748/18 wystąpiła przewlekłość postępowania;

3
przyznać skarżącemu od Skarbu Państwa (Sądu Okręgowego w(...)) kwotę 1.000 (jeden tysiąc złotych);

4
przyznać skarżącemu od Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w(...)) kwotę 1.000 (jeden tysiąc złotych);

5
zobowiązać Sąd Rejonowy w(...)i Sąd Okręgowy w(...)do niezwłocznego podjęcia czynności w sprawie;

6
oddalić skargę w pozostałym zakresie;

7
zasądzić od Skarbu Państwa (Sądu Rejonowego w(...)i Sądu Okręgowego w(...)) na rzecz skarżącego kwoty po 120 (sto dwadzieścia) złotych, łącznie 240 (dwieście czterdzieści) złotych, tytułem kosztów postępowania skargowego.

SSA Grzegorz Stojek  SSA Aleksandra Janas   SSA Irena Piotrowska
Sygn. akt V S 48/18

UZASADNIENIE
J. K.wystąpił ze skargą o stwierdzenie przewlekłości postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym w(...)pod sygn. akt II C 1264/17 i przed Sądem Okręgowym w(...)pod sygn. akt III Cz 1748/18. Wprawdzie z treści skargi literalnie wynikało jedynie, że zawarte w niej żądanie odnosi się do postępowania toczącego się przed Sądem Okręgowym w(...), to jednak z uwagi na zamieszczone uzasadnienie oraz przywołanie sygnatury akt Sądu Rejonowego w(...)działającego jako sąd pierwszej instancji należało przyjąć, że w swej istocie skarga ma za przedmiot zarówno etap postępowania pierwszoinstancyjnego, jak i drugoinstancyjnego (zażaleniowego).
Skarżący wywodził, że w dniu 3 kwietnia 2018r. wniósł zażalenie na postanowienie Sądu Rejonowego w(...)wydane w dniu 7 marca 2018r., które nie zostało rozpoznane do chwili wniesienia skargi.
Prezesi obu Sądów wnieśli o oddalenie skargi z uwagi na brak przewlekłości postępowania.
Sąd Apelacyjny ustalił i zważył, co następuje.
Jak stanowiart. 2 ust.1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004 r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki(tekst jedn. Dz.U. z 2018r., poz.75), o przewlekłości postępowania można mówić wtedy, gdy postępowanie zmierzające do wydania rozstrzygnięcia kończącego postępowanie w sprawie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Z akt sprawy II C 1264/17 Sądu Rejonowego w(...)(sygn. akt III Cz 1748/18 Sądu Okręgowego w(...)) wynika, że postępowanie zostało zainicjowane pozwemspółki (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG., która żądała zasądzenia od pozwanegoJ. K.kwoty 2269,46zł wraz z odsetkami i kosztami procesu. W dniu 22 grudnia 2016r. w sprawie wydano nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym uproszczonym, od którego pozwany wniósł sprzeciw. Termin rozprawy wyznaczono na 26 maja 2017r. – w tym dniu Sąd Rejonowy odebrał od stron oświadczenia o ich stanowisku w sprawie oraz zobowiązał strony do przedstawienia dokumentów, na których opierały swe twierdzenia. Na kolejnym terminie rozprawy (w dniu 4 lipca 2017r.) przeprowadzono postępowanie dowodowe, a także, w związku z zarzutami podniesionymi przez pozwanego, zobowiązano pełnomocnika powódki do przedstawienia określonych dokumentów, sama rozprawa została natomiast odroczona do 18 sierpnia 2017r. Przed rozprawą pełnomocnik powódki złożył wymagane dokumenty, natomiast pozwany wystąpił z wnioskiem o ustanowienie pełnomocnika z urzędu, przedstawił także na piśmie swoje stanowisko co do dochodzonych roszczeń. Postanowieniem z 4 sierpnia 217r. Sąd Rejonowy w(...)ustanowił dla pozwanego radcę prawnego z urzędu i niezwłocznie zwrócił się do Okręgowej Izby Radców Prawnych wK.o wskazanie osoby pełnomocnika. Spowodowało to konieczność zmiany terminu rozprawy na 27 października 2017r., o czym strony zostały poinformowane. Pismem z 28 sierpnia 2017r., które wpłynęło do Sądu Rejonowego w dniu 4 września 2017r., pozwany wniósł o wyłączenie sędzi referent, której zarzucił brak bezstronności. Postanowieniem z 25 września 2017r. wniosek ten oddalono. Jednocześnie w dniu 3 października 2017r. pozwany poinformował o rezygnacji z pomocy prawnej świadczonej przez radcę prawnego wyznaczonego z urzędu, a to z uwagi na jej nieprofesjonalizm. Na rozprawie w dniu 27 października 2017r. pozwany oświadczył, że wniósł zażalenie na postanowienie w przedmiocie oddalenia jego wniosku o wyłączenie sędziego (wpływ do Sądu w dniu 27 października 2017r.), co spowodowało konieczność ograniczenia rozprawy do przedstawienia stanu sprawy i jej odroczenia z terminem z urzędu. Zarządzeniem z 2 listopada 2017r., doręczonym w dniu 27 listopada 2017r., wezwano pozwanego do usunięcia braków formalnych i fiskalnych zażalenia, a następnie postanowieniem z 13 grudnia 2017r. uwzględniono jego wniosek o zwolnienie od kosztów sądowych w tym zakresie, po czym akta przekazano Sądowi Okręgowemu w(...)celem rozpoznania zażalenia. Zarządzeniem z 8 lutego 2018r. nakazano zwrot akt celem wykazania terminowości wniesienia zażalenia. Akta sprawy wpłynęły do Sądu Rejonowego w(...)w dniu 21 lutego 2018r., a następnie postanowieniem z dnia 7 marca 2018r. Sąd ten odrzucił zażalenie pozwanego na postanowienie z 25 września 2017r. jako spóźnione. Jak ustalono, termin do wniesienia zażalenia upłynął bowiem w dniu 16 października 2017r.W dniu 3 kwietnia 2018r. pozwany wniósł zażalenie na to postanowienie, podtrzymując swoje zarzuty odnośnie sędzi referent, a wezwany do uiszczenia opłaty od zażalenia wystąpił o zwolnienie go od tego obowiązku (w dniu 11 maja 2018r.). Postanowieniem z 21 maja 2018r., wniosek uwzględniono. Na prośbę z 27 czerwca 2018r. zarządzeniem z 5 lipca 2018r. akta sprawy zostały udzielone Prokuraturze Rejonowej(...)w(...), gdzie fizycznie przekazano je dopiero w dniu 7 sierpnia 2018r. Zwrot akt po wykorzystaniu nastąpił 13 sierpnia 2018r., po czym w dniu 16 października 2018r. przedstawiono je Sądowi Okręgowemu w(...)celem rozpoznania zażalenia pozwanego. Zarządzeniem z 17 października 2018r. Przewodniczący Sądu Okręgowego polecił zwrot akt do Sądu Rejonowego celem podjęcia czynności w związku z wnioskiem pozwanego o przywrócenie terminu do wniesienia zażalenia na postanowienie z 25 września 2017r. Po tej dacie żadne merytoryczne czynności nie zostały w sprawie podjęte.
Z powyższych ustaleń wynika, że skargaJ. K.co do wystąpienia przewlekłości postępowania okazała się zasadna, przy czym przewlekłość miała miejsce po dniu wydania postanowienia w przedmiocie wniosku pozwanego o wyłączenie sędziego. Do tej daty wszystkie czynności procesowe podejmowano terminowo (bez jakiejkolwiek zwłoki), a czas trwania postępowania związany był ze sposobem obrony pozwanego i składanymi przez niego wnioskami procesowymi. Odmiennie sprawa przedstawia się po rozstrzygnięciu wniosku o wyłączenie sędziego. Ponieważ zażalenie pozwanego na to rozstrzygnięcie zostało wniesione po upływie terminu i jako takie podlegało odrzuceniu, zbędne było wzywanie skarżącego do usunięcia jego braków, co wiązało się także z rozpoznaniem wniosku pozwanego o zwolnienie od opłaty od zażalenia, niecelowe było także przekazywanie akt Sądowi Okręgowemu wraz z zażaleniem. Do wydłużenia toku postępowania ponad potrzebę związaną z charakterem sprawy przyczyniło się również zwrócenie akt Sądowi Rejonowemu celem zbadania terminowości wniesienia zażalenia, choć w okolicznościach sprawy uchybienie terminowi było oczywiste i powinno skłonić Sąd Okręgowy do wydania stosownego rozstrzygnięcia. Zapadło ono dopiero w dniu 7 marca 2018r. w sądzie pierwszej instancji. Dalsze procedowanie w sprawie także było nadmiernie długotrwałe – po uwzględnieniu wniosku pozwanego o zwolnienie od kosztów sądowych w zakresie opłaty od zażalenia, co nastąpiło postanowieniem z 21 maja 2018r., a także doręczeniu odpisu zażalenia stronie przeciwnej, akta sprawy należało niezwłocznie przekazać Sądowi Okręgowemu. Tymczasem w sprawie miało to miejsce dopiero w dniu 16 października 2018r. Nie można jednocześnie przyjąć, że na taki stan rzeczy wpłynęło udzielenie akt Prokuraturze Rejonowej(...)w(...), skoro jednostka ta zwróciła akta po tygodniu od ich otrzymania. Z kolei Sąd Okręgowy uchylił się od rozpoznania zażalenia, ponownie zwracając akta z powołaniem się na złożony wniosek o przywrócenie terminu, dotyczący zażalenia na postanowienie z 25 września 2017r. Oczywistym jest, że zażalenie na postanowienie o odrzuceniu spóźnionego zażalenia i wniosek o przywrócenie terminu wzajemnie się wykluczają – podstawę zażalenia stanowi bowiem zarzut o zachowaniu terminu, natomiast wniosek opiera się na twierdzeniu, że uchybienie terminu nie było zawinione. Jeżeli jednak strona – tak jak w rozpoznawanej sprawie – podtrzymuje obydwa środki, sąd nie może uchylić się od rozpoznania zażalenia, uzasadniając to złożeniem wniosku o przywrócenie terminu. Obowiązkiem sądu jest rozstrzygnięcie o zasadności odrzucenia zażalenia i dopiero w razie uznania, że nie zostało ono wniesione w terminie, aktualizuje się argumentacja związana z brakiem zawinienia w uchybieniu terminu, co stanowi istotę omawianego wniosku.
Ponieważ – jak już o tym była mowa – do chwili obecnej nie rozpoznano zażalenia na postanowienie z 7 marca 2018r., zasadnie twierdzi skarżący, że postępowanie trwa dłużej niż to konieczne dla wyjaśnienia istotnych okoliczności faktycznych i prawnych. Przewlekłość postępowania wystąpiła zarówno w postępowaniu przed Sądem Rejonowym w(...), jak i w postępowaniu przed tamtejszym Sądem Okręgowym, co uzasadniało uwzględnienie skargi na podstawie art.12 ust.2 powołanej wyżej ustawy. Jednocześnie w oparciu o art.12 ust.3 ustawy nakazano Sądom obu instancji niezwłoczne podjęcie czynności w sprawie, wymaganych stosownie do stanu postępowania. Zgodnie z art.12 ust.4 ustawy przyznano skarżącemu od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w(...)i Sądu Okręgowego w(...)łącznie kwotę 2000zł – po 1000zł od każdego z Sądów, a to z uwagi na zbliżony okres przewlekłości (art.12 ust.7 ustawy). Z uwagi na uwzględnienie skargi, zasądzenie odpowiedniej kwoty było obligatoryjne, co wynika z art.12 ust.4 ustawy. Zgodnie bowiem z powołanym przepisem, uwzględniając skargę, sąd na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa sumę pieniężną w wysokości od 2000 do 20 000 zł. Wysokość sumy pieniężnej, w granicach wskazanych w zdaniu pierwszym, wynosi nie mniej niż 500 zł za każdy rok dotychczasowego trwania postępowania, niezależnie od tego, ilu etapów postępowania dotyczy stwierdzona przewlekłość postępowania. Ponieważ postępowanie w sprawie trwa trzeci rok i iloczyn liczby lat oraz stawki na jeden rok wynosi 1500zł, skarżącemu należy się minimalna kwota wynosząca 2000zł. Dalej idące żądanie zostało oddalone (na mocy art.12 ust.1 ustawy) ponieważ w sprawie nie wystąpiły przesłanki do podwyższenia wskazanej stawki, o czym mowa w zdaniu drugim ust.4. Czas trwania postępowania pozostaje również w związku z działaniami samego pozwanego, nie przemawiała za tym także waga sprawy – ma ona charakter majątkowy, a dochodzona należność główna wynosi jedynie 2.269,46zł.
O kosztach postępowania skargowego rozstrzygnięto na podstawieart.100 zdanie pierwsze k.p.c.w związku zart.397 § 2 k.p.c.i art.8 ust.2 powołanej ustawy oraz § 20, § 8 ust.1 pkt 3 oraz § 10 ust.2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015r., poz.1800 ze zm.).
SSA Grzegorz Stojek  SSA Aleksandra Janas   SSA Irena Piotrowska