Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2119/18
Data wyroku: 2019-04-02 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: M. Pawłowska-Radzimierska
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art.114 ustawy z dnia 17.12.1998r. o emeryturach i rentach z FUS (Dz.U.z 2018 poz.1270 ze zm.)

Sygn. akt VIII U 2119/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 3 września 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.na podstawie przepisówart.114 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychorazrozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentoweodmówiłS. W.prawa do zmiany wysokości emerytury. W treści decyzji organ rentowy wskazał, że wnioskodawczyni nie przedłożyła nowych dokumentów mających wpływ na zmianę wysokości emerytury i tym samym brak jest podstaw prawnych do zmiany wysokości świadczenia. W ocenie organu rentowego karty obiegowe nie stanowią dowodu w sprawie.
/decyzja k.69 akt ZUS/
W dniu 27 września 2018 r. do organu rentowego wpłynęło odwołanieS. W.od ww. decyzji. Skarżąca wskazała, że w okresie od 10 sierpnia 1961 r. do 26 czerwca 1967 r. była zatrudniona wZakładach (...)(...)wŁ.i wykonywała obowiązki pracownicze tkaczki na automatach.S. W.podała, że jakkolwiek nie zachowała się jej dokumentacja płacowa z ww. okresu, to jednak z uwagi na szczególny charakter pracy ( praca w systemie akordowym - trzyzmianowym z uwzględnieniem sobót) jej wynagrodzenie winno zostać ustalone w oparciu o obowiązujące wówczas średnie wynagrodzenie krajowe.
/ odwołanie k.3 , stanowisko wnioskodawczyni min.00:00:51 – 00:01:33 rozprawy z dnia 26 marca 2019 r. , płyta CD k.16/
W odpowiedzi na odwołanie pełnomocnik organu rentowego wniósł o jej oddalenie, wywodząc jak w uzasadnieniu decyzji.
/odpowiedź na odwołanie k. 4 – 4 odwrót/
Sąd Okręgowy w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawczyniS. W.urodziła się (...)
/okoliczność bezsporna/
Decyzją z dnia 26 lipca 1994 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.przyznałS. W.emeryturę od dnia 1 października 1994 r. tj. od ustania zatrudnienia. Do ustalenia emerytury wnioskodawczyni przyjęto najkorzystniejszy wariant tj. uwzględniono wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury obliczony z 5 kolejnych lat kalendarzowych z lat 1988 – 1992 o wartości 74,46%.
/decyzja k.25 akt ZUS/
W okresie od 10 sierpnia 1961 r. do 24 czerwca 1967 r.S. W.była zatrudniona na stanowisku tkaczki wZakładach (...)(...)wŁ..
/świadectwo pracy k.8 akt ZUS/
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego oraz aktach sprawy nie znajdując podstaw do zakwestionowania ich wiarygodności. Niemniej jednak załączona do akt niniejszej sprawy dokumentacja pracownicza wnioskodawczyni ( a w szczególności karty obiegowe) z okresu jej zatrudnienia wZakładach (...)(...)wŁ., w żaden sposób nie odnosiła się do otrzymywanego przez wnioskodawczynię w spornym okresie wynagrodzenia, czy też do wysokości stawek obowiązujących na powierzonym jej stanowisku, a zatem nie było możliwym przyjęcie do wyliczenia wysokości emerytury wnioskodawczyni innych kwot niż przyjęte przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie jest niezasadne i podlega oddaleniu.
Stosownie do treściart.111 ust.1-3 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2018 r. , poz.1270) wysokość emerytury lub renty oblicza się ponownie, z zastrzeżeniemust.2 i 3, od podstawy wymiaru ustalonej w myślart.15, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego:

1
z liczby kolejnych lat kalendarzowych i w okresie wskazanym do ustalenia poprzedniej podstawy wymiaru świadczenia,

2
z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych z 20 lat kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok kalendarzowy, w którym zgłoszono wniosek o przyznanie emerytury lub renty albo o ponowne ustalenie emerytury lub renty, z uwzględnieniem art.176,

3
z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku o ponowne ustalenie emerytury lub renty

a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego.
Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru, obliczony na zasadach określonych w art.15, mnoży się przez kwotę bazową ostatnio przyjętą do obliczenia świadczenia.
Zgodnie z treścią art.15 ust.1 ww. ustawy podstawę wymiaru emerytury stanowi ustalona w sposób określony w ust.4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie 10 kolejnych lat kalendarzowych wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę z uwzględnieniem ust.6 i art.173. Na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury może stanowić ustalona w sposób określony w ust.4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenie emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu (art.15 ust.6).
W celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury:

1
oblicza się sumę kwot podstawy wymiaru składek i kwot wskazanych w ust.3 (m.in. zasiłków chorobowych, zasiłków dla bezrobotnych) w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego,

2
oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia, ogłoszonej za dany rok kalendarzowy wyrażając go w procentach z zaokrągleniem do setnych części procentu,

3
oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która stanowi wskaźnik podstawy wymiaru, z zastrzeżeniem ust.5,

4
mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art.19.

Wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%. (art.15 ust.4 i 5 ww. ustawy). Kwota bazowa wynosi 100% przeciętnego wynagrodzenia pomniejszonego o potrącone od ubezpieczonych składki na ubezpieczenia społeczne określone w przepisach o systemie ubezpieczeń społecznych w poprzednim roku kalendarzowym (art.19 ww. ustawy).
Jeżeli nie można ustalić postawy wymiaru składek w okresie pozostawania w stosunku pracy wskazanym do ustalenia podstawy wymiaru emerytury, za podstawę wymiaru składek przyjmuje się kwotę obowiązującą w tym okresie minimalnego wynagrodzenia pracowników, proporcjonalnie do okresu podlegania ubezpieczeniu i wymiaru czasu pracy (art.15 ust.2a ww. ustawy).
Zgodnie z treścią art.114 ust.1 ww. ustawy prawo do świadczeń lub ich wysokość ulega ponownemu ustaleniu na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji w sprawie świadczeń zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub na ich wysokość.
Możliwość wzruszenia decyzji rentowych polega przede wszystkim na niwelowaniu tzw. wad materialnoprawnych, czyli uchybień organu rentowego w zakresie rozstrzygania o faktach warunkujących nabycie prawa do emerytur i rent albo zaniedbań samych ubezpieczonych wywołanych nieporadnością w dokumentowaniu prawa do świadczeń lub niedostateczną znajomością warunków, od których spełnienia zależy przyznanie uprawnień ubezpieczeniowych.
Niezbędnym warunkiem ponownego ustalenia prawa do świadczeń jest powołanie nowych dowodów lub wskazanie okoliczności istniejących przed wydaniem decyzji rentowej, które mogą mieć wpływ na istnienie tego prawa. Prawo do świadczenia należy ustalić ponownie (na wniosek zainteresowanego albo z urzędu), jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody albo ujawnione okoliczności wskazujące na błędność decyzji. Zwrot „nowy dowód” obejmuje zarówno przypadki ujawnienia dowodów istniejących przed wydaniem decyzji, jak i sytuacje zgłoszenia dowodów uzyskanych po wydaniu decyzji, pod warunkiem że wynikają z nich fakty powstałe przed tym momentem. Zwrot „ujawnione okoliczności” oznacza zarówno okoliczności faktyczne, jak i okoliczności sprawy, czyli nie tylko fakty, których ustalenie warunkuje wydanie decyzji, lecz także wszelkie zachowania uczestników postępowania w sprawie ustalania prawa. Należy więc przyjąć, że „ujawnione okoliczności” to określane w przepisach prawa materialnego fakty warunkujące powstanie uprawnień ubezpieczeniowych oraz uchybienia normom prawa materialnego lub/i procesowego wpływające na dokonanie ustaleń w sposób niezgodny z ukształtowaną ex lege sytuacją prawną zainteresowanego (Jankowska Karina, Jędrasik-Jankowska Inetta, Komentarz do ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, (w:) Prawo do emerytury. Komentarz do ustaw z orzecznictwem, komentarz do art.114).
Postępowanie w niniejszej sprawie sprowadziło się do ustalenia , czy możliwym jest przyjęcie innych wynagrodzeń wnioskodawczyni z okresu jej zatrudnienia wZakładach (...)(...)wŁ..
Zgodnie z treścią§ 21 ust.1 rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 rokusprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe (Dz.U. nr 237, poz.1412) środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.
Wskazana regulacja §21 ust.1 powołanego rozporządzenia stanowiąca odpowiednik obowiązującego do dnia 23 listopada 2011 roku§20 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno - rentowe i zasad wypłaty tych świadczeń(Dz.U. nr 10, poz.49) wyznacza kierunek postępowania dowodowego, nie oznacza to jednak aby wysokość uzyskiwanego uposażenia nie mogła być wskazana i w inny sposób, tak przy pomocy pisemnych środków dowodowych pochodzących od pracodawcy, czy też nawet dowodów pośrednich, nie wyłączając zeznań świadków - aczkolwiek wskazujących wprost na wysokość wynagrodzenia danego zainteresowanego (tak stanowi m. in. Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 25 lipca 1997 roku - II UKN 186/97, a także wyroki: Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 4 marca 1997 roku - III AUa 105/97, Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 27 czerwca 1995 roku - III AUr 177/95, czy Sądu Apelacyjnego Białymstoku - III AUr 294/93).
Do ustalenia podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych może być uwzględnione tylko wynagrodzenie faktycznie uzyskane przez ubezpieczonego w danym okresie, a nie zaś wynagrodzenie ustalone na podstawie przypuszczeń czy też uśrednień. Jedynie wynagrodzenie ubezpieczonego ustalone w sposób niewątpliwy, wobec którego nie istnieje wątpliwość, iż zostało ono zawyżone, może być podstawą do ustalenia współczynnika wysokości podstawy wymiaru.
Wskazać należy, że w niniejszej sprawie nie zgromadzono dowodów, które w jakikolwiek sposób pozwoliłyby zakwestionować ustalenia poczynione przez organ rentowy. Wnioskodawczyni na poparcie swojego stanowiska nie przedstawiła żadnych miarodajnych dowodów, w szczególności dokumentów, potwierdzających realnie uzyskiwane wynagrodzenie w spornym okresie, a Sąd przy ustalenia podstawy wymiaru świadczeń emerytalno-rentowych musi dysponować dowodami niebudzącymi wątpliwości i nie może opierać się na przypuszczeniach czy też określonych założeniach. Wprawdzie nie ulega wątpliwości , że w spornym okresie wnioskodawczyni wykonywała obowiązki pracownicze tkaczki wZakładach (...)(...)wŁ., to jednak na podstawie przedłożonej dokumentacji nie było możliwym określenie realnej wysokości wynagrodzenia wnioskodawczyni w tym okresie, a tylko dokładne określenie wysokości wynagrodzenia mogłoby stanowić podstawę do ponownego ustalenia wysokości należnej wnioskodawczyni emerytury. Tym samym brak jest podstaw do przyjęcia, że w spornym okresie wnioskodawczyni otrzymywała wynagrodzenie w wysokości obowiązującej wówczas średniej krajowej i za sporny okres zasadnym było przyjęcie przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych obowiązującego wówczas wynagrodzenia minimalnego (art.15 ust.2a ww. ustawy).
Reasumując, w ocenie Sądu Okręgowego, w toku postępowania przed organem rentowym, nie zostało ujawnione nic nowego, co dawałoby Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych podstawę do ponownego przeanalizowania sytuacji prawnej wnioskodawczyni. Zakład Ubezpieczeń Społecznych nie ma podstaw do ponownego ustalenia emerytury, jeśli zainteresowany nie przedstawi dokumentów lub okoliczności zmieniających jego sytuację (por. wyrok. Sądu Najwyższego z dnia 15 maja 2014 r., III UK 150/13, LEX nr 1458793).W konsekwencji decyzję organu rentowego z dnia 3 września 2018 r. uznać należy za prawidłową bowiem w chwili jej wydawania nie zachodziły przesłanki z art. 114 ust. 1 ustawy emerytalnej.
Ponieważ wnioskodawczyni nie udowodniła okoliczności leżących u podstaw odwołania, na podstawieart. 47714§ 1 kpc, Sąd Okręgowy odwołanie oddalił i orzekł jak w sentencji wyroku.

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć wnioskodawczyni z pouczeniem o sposobie i terminie złożenia apelacji
S.B.