Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 813/18
Data wyroku: 2020-02-28 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Barbara Kempa
Słowa kluczowe: Renta socjalna
Podstawa prawna: art.4 ustawy z dnia 27.06.2003r. o rencie socjalnej
Teza: osoba całkowicie niezdolna do pracy pełnoletnia ma prawo do renty socjalnej, jeśli całkowita niezdolność do pracy powstała przed ukończeniem 18 roku życia

Sygn. akt VIII U 813/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 22 lutego 2018 r., Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.odmówiłR.S.prawa do renty socjalnej. W uzasadnieniu, decyzji organ rentowy wskazał, że Komisja Lekarska ZUS, orzeczeniem z dnia 16 lutego 2018 r. orzekła, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Brak jest, zatem, podstaw do przyznania prawa do renty socjalnej.
/decyzja – k. 15 akt ZUS/
W dniu 22 marca 2018 r.R. S.złożyła odwołanie od powyższej decyzji i wniosła o jej zmianę. W uzasadnieniu wskazała, że, gdy miała 4 lata, zdiagnozowano u niej padaczkę, upośledzenie umysłowe, a następnie stwardnienie guzowate. Od roku 2014 ma zaburzenia dysocjalne. W 2017 r. była trzykrotnie hospitalizowana z powodu zaburzeń psychicznych.
/odwołanie – k. 3 – 4, załączniki do odwołania zawierające dokumentację medyczną k. 7-48/
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 12.04.2018r., organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
/odpowiedź na odwołanie – k. 49/
Na rozprawie w dniu 19 lutego 2020 r. pełnomocnik wnioskodawczyni poparł odwołanie, wyjaśniając kwestię, złożenia przez wnioskodawczynię, w dniu 22.11.2019r., pisma, zawierającego oświadczenie , że cofa odwołanie; wnioskodawczyni, bowiem, na rozprawie - cofnęła swoje oświadczenie. Pełnomocnik z urzędu - wniósł o zwrot kosztów zastępstwa procesowego. Pełnomocnik ZUS wniósł o oddalenie odwołania.
/pismo k. 274, protokół rozprawy z dnia 19 lutego 2020 r. – 00:03:16 – 00:04:26 – płyta CD – k. 293/

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawczyniR. S.urodziła się (...)
Ukończyła szkołę podstawową i gimnazjum. Uczęszczała doZespołu Szkół Centrum (...)wW.i uczyła się - w zawodu kucharza. Naukę rozpoczęła w roku szkolnym 2013/ 2014. W klasie drugiej, stan zdrowia ubezpieczonej znacząco się pogorszył. Od roku szkolnego 2014/2015 wnioskodawczyni była często hospitalizowana na oddziałach psychiatrycznych i absencja się pogłębiała. Uczyła się w zasadniczej szkole specjalnej. Nigdy nie pracowała.
/bezsporne, opinia – k. 36, k. 37/
Orzeczeniem z dnia 26 stycznia 2017 r.Zespół (...)wP.orzekł o potrzebie indywidualnego nauczaniaR.S..
/orzeczenie – k. 39 – 40/
Orzeczeniem(...)do spraw orzekania o niepełnosprawności wP.z dnia 10 maja 2017 r. wnioskodawczynięR.K. S.zaliczono do osób oumiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Orzeczenie wydano do 31 maja 2020 r. Ustalony stopieńniepełnosprawności datuje się od 3 lutego 2012 r., niepełnosprawność istnieje od 4 roku życia.
/orzeczenie o niepełnosprawności – k. 41/
DecyzjąMiejskiego Centrum Pomocy (...)wP.z dnia 26 stycznia 2018 r. wnioskodawczyni została skierowana do Środowiskowego(...)Samopomocy – ośrodek wsparcia przyul. (...)wP.na pobyt dzienny od 16 stycznia 2018 r.
/decyzja – k. 7 – 8, informacja – k. 76/
Ubezpieczona złożyła wniosek o rentę socjalnąw dniu 26 października 2017 r.
/wniosek o przyznanie renty socjalnej – k. 1 – 4 akt ZUS/
Orzeczeniem z dnia 18 grudnia 2017 r. lekarz orzecznik ZUS stwierdził, żeR. S.nie jest całkowicie niezdolna do pracy. U ubezpieczonej rozpoznano organiczne zaburzenia osobowości/ konwersyjne, upośledzenie umysłowe lekkie, stwardnienie guzowate.
/orzeczenie lekarza orzecznika – k. 10 akt ZUS, opinia lekarska – k. 99 dokumentacji medycznej/
W dniu 19 stycznia 2018 r. wnioskodawczyni złożyła sprzeciw od orzeczenia lekarza orzecznika ZUS.
/sprzeciw – k. 141 dokumentacji medycznej/
Komisja lekarska orzeczeniem z dnia 16 lutego 2018 r. stwierdziła, że wnioskodawczyni nie jest całkowicie niezdolna do pracy. Komisja rozpoznała u wnioskodawczyni organiczne zaburzenia dysocjacyjno – konwersyjne, lekkie upośledzenie umysłowe, padaczkę w wywiadzie, otyłość, stwardnienie guzowate.
/orzeczenie Komisji Lekarskiej – k. 15 akt ZUS, opinia lekarska – k. 144 - 146 dokumentacji medycznej/
Zaskarżoną decyzją z dnia 22 lutego 2018 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wŁ.odmówiłR.S.prawa do renty socjalnej. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że Komisja Lekarska ZUS orzeczeniem z dnia 16 lutego 2018 r. orzekła, że ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolny do pracy. Brak jest zatem podstaw do przyznania prawa do renty socjalnej.
/decyzja – k. 15 akt ZUS/
Sąd Okręgowy, w ramach postępowania dowodowego, dopuścił dowód z opinii biegłych , powołanych z uwagi na udokumentowane schorzenia wnioskodawczyni : psychiatrów, neurologa , neuropsychologa.
U ubezpieczonej, w opinii biegłego neurologa, rozpoznano padaczkę w wywiadzie, stwardnienie guzowate, napady rzekomo – padaczkowe. Wnioskodawczyni ma rozpoznaną w wieku 2,5 roku padaczkę. Napady do 2014 r. występowały często i polegały na skrętach tułowia, prężeniu ciała, pionowych ruchach nóg. Od 2014 r. częstotliwość napadów uległa zmniejszeniu, ponieważ badana poddana została leczeniu psychiatrycznemu. W sumie była 9 razy hospitalizowana w oddziałach Psychiatrycznych od 2014 r. do 2017 r. Rozpoznane u badanej stwardnienie guzowate zostało potwierdzone badaniami genetycznymi. Badaniem neurologicznym nie stwierdzono objawów uszkodzenia układu nerwowego, które powodowałyby całkowitą niezdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Z neurologicznego punktu widzenia ubezpieczona nie jest całkowicie niezdolna do pracy
/opinia lekarza biegłego sądowego specjalisty neurologaJ. B.– k. 60 – 62/
W sądowym badaniu psychologicznym, u ubezpieczonej rozpoznano sprawność intelektualną w granicach lekkiego upośledzenia umysłowego, zaburzenia procesów poznawczych świadczące o organicznym podłożu występujących zaburzeń o czym także świadczy: zmienne tempo rozwoju, duże opóźnienia wobec rówieśników w kształtowaniu się poszczególnych funkcji psychicznych i sprawności ruchowych, niedosłuch znacznego stopnia, cechy osobowości niedojrzałej emocjonalnie i społecznie, objawy padaczkowe, które mogą mieć podłoże czynnościowe, okresowe objawy wytwórcze, przy obecnym nasileniu stwierdzonych zaburzeń w funkcjonowaniu psychicznym powódka wymaga stałej pomocy w codziennym funkcjonowaniu.
/opinia biegłego specjalisty neuropsychologa drL. S.– k. 63 – 64/
U wnioskodawczyni, w sądowym badaniu psychiatrycznym, rozpoznano organiczne zaburzenia dysocjacyjno – konwersyjne, okresowe objawy psychotyczne, upośledzenie umysłowe lekkie, osobowość niedojrzałą emocjonalnie i społecznie. Ubezpieczona jest od dzieciństwa niepełnosprawna z przyczyn intelektualnych z powodu lekkiego upośledzenia umysłowego. Cierpi na schorzenie genetyczne – stwardnienie guzowate, padaczkę w wywiadzie. Pierwsza hospitalizacja psychiatryczna od dnia 18 listopada 2014 r. Ubezpieczona była 9 razy hospitalizowana psychiatrycznie. Okresowo notowano objawy psychotyczne. Biorąc pod uwagę złożoną symptomatologię pod postacią organicznych zaburzeń dysocjacyjno – konwersyjnych, okresowe objawy wytwórcze oraz osobowość niedojrzałą emocjonalnie i społecznie a także, biorąc pod uwagę konieczność stałej pomocy ,w codziennym funkcjonowaniu, z psychiatrycznego punktu widzenia, ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy na okres 3 lat tj. do 31 grudnia 2020 r. Nasilenie zaburzeń psychicznych niepsychotycznych, w tym organicznych zaburzeń dysocjacyjno – konwersyjnych, przy współistnieniu obniżenia sprawności intelektualnej i niedojrzałości emocjonalnej i społecznej, powoduje u ubezpieczonej całkowitą niezdolność do pracy. Stopień naruszenia sprawności organizmu wnioskodawczyni, ze względu na nasilenie, występujących u niej zaburzeń psychicznych, powodujecałkowitą, okresową niezdolność do pracy do dnia 31 grudnia 2020 r.Początek tej niezdolności do pracy należy przyjąć datę pierwszejhospitalizacji tj. datę 18 listopada 2014 r.Zatemniezdolność ta powstała w czasie nauki szkolnej.Datą powstania - całkowitej - niezdolności do pracy jest data pierwszej hospitalizacji psychiatrycznej tj.18 listopada 2014 r.,czyli niezdolność ta powstała w czasie nauki szkolnej.
/opinia lekarza biegłego psychiatryG. P.– k. 70 – 72, pisemna opinia uzupełniająca – k. 122, k. 181/
U badanej, w sądowym badaniu psychiatrycznym, rozpoznano upośledzenie umysłowe lekkie, organiczne zaburzenia osobowości. Ubezpieczona cierpi na upośledzenie umysłowe lekkie powikłane padaczką i organicznymi zaburzeniami osobowości. Ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy, ponieważ jej funkcjonowanie życiowe i społeczne jest na poziomie upośledzenia umysłowego w stopniu umiarkowanym. Z opinii szkolnej z dnia 23 marca 2017 r. wynika, że badana nie była w stanie w sposób zapewniający zdobycie zawodu uczestniczyć w zajęciach szkolnych. Ponadto wnioskodawczyni była wielokrotnie hospitalizowana z różnym rozpoznaniem zaburzeń dysocjalnych na podłożu organicznym bądź organicznych zaburzeń osobowości. Wszystkie te rozpoznania powstały na podłożu organicznym (czyli uszkodzenia mózgu) dlatego są nieodwracalne. Z psychiatrycznego punktu widzenia ubezpieczona jest całkowicie niezdolna do pracy. Niezdolność powstała przed 16 rokiem życia.
/opinia lekarza biegłego psychiatry dr n. med.K. K.– k. 234/
W wyniku dopuszczenia dowodu z opinii innego biegłego psychiatry – postanowieniem z dnia 17.05.2019r., u wnioskodawczyni, w opinii biegłego psychiatryH. K., rozpoznano organiczne zaburzenia dysocjacyjne, okresowe objawy psychotyczne, upośledzenie umysłowe lekkie, cechy osobowości niedojrzałej emocjonalnie i społecznie, stwardnienie guzowate. Jest osobą niepełnosprawną, od dzieciństwa upośledzoną umysłowo w stopniu lekkim. Stwierdzono u niej stwardnienie guzowate pochodzenia genetycznego. Występowały również napady padaczkowe. Badana ukończyła szkołę specjalną podstawową a następnie podjęła naukę w szkole zawodowej specjalnej, ale przerwała naukę z powodu pogorszenia stanu psychicznego. Szkoły zasadniczej nie ukończyła. Nie pracowała nigdy. Starała się o rentę socjalną, ale została uznana za zdolną do pracy. Wielokrotnie była hospitalizowana, początkowo w oddziale neurologicznym, a od 18 listopada 2014 r. dziewięciokrotnie leczona w oddziałach psychiatrycznych. Ostatni pobyt w 2019 roku z rozpoznaniem: organiczne zaburzenia dysocjacyjne. Badana jest również pod opiekąPZP. Bierze lekiF.. Ma różne rozpoznania ale w ostatnim okresie rozpoznawano organiczne zaburzenia dysociacyine, upośledzenie umysłowe lekkie. Okresowo występowały u badanej objawy psychotyczne głównie omamy słuchowe. Występujące u badanej organiczne zaburzenia dysocjacyjne nie są tożsame zaburzeniami dysocjacyjnymi psychogennymi mają podłoże organiczne, objawy są podobne. Zaburzenia te nie są wynikiem symulacji one współistnieją z upośledzeniem umysłowym. Badanie psychologiczne wykazało, że sprawność intelektualna jest w granicach lekkiego upośledzenia umysłowego. Stwierdzono również zaburzenia procesów poznawczych na podłożu organicznego uszkodzenia oun, potwierdzone w badaniu RM głowy. Badana wykazuje cechy osobowości niedojrzałej emocjonalnie i społecznie co jest typowe dla osób z upośledzeniem umysłowym. Z psychiatrycznego punktu widzenia stopień naruszenia sprawności organizmu wnioskodawczyni, ze względu na nasilenie występujących u niej zaburzeń psychicznych powodujecałkowitą, okresową niezdolność do pracy do dnia 31 grudnia 2020 r.Początek tej niezdolności do pracy należy przyjąć datę pierwszejhospitalizacji tj. datę 18 listopada 2014 r.Zatemniezdolność ta powstała w czasie nauki szkolnej.
/opinia lekarza biegłego psychiatryH. K.– k. 262 – 265/
Sąd Okręgowy dokonał powyższych ustaleń w oparciu o załączone akta organu rentowego, dokumenty oraz opinie biegłych: neurologa, neuropsychologa i psychiatrów:H. K.iG. P.,K. K..
Opinię biegłego neurologa, Sąd uznał za w pełni wiarygodną, rzetelną, logicznie uzasadnioną i prawidłowo sporządzoną; zgodnie z wnioskiem orzeczniczym: ubezpieczona jest częściowo niezdolna do pracy.
Jednakże dla ustalenia stopnia naruszenia sprawności organizmu wnioskodawczyni , kluczowe znaczenie miały opinie biegłych: psychiatrów i opinia neuropsychologa .
W ocenie Sądu, wnioski orzecznicze, zawarte w opiniach pisemnych psychiatrów:H. K.iG. P., w tym pisemnych opiniach uzupełniających biegłegoG. P., są wszechstronne, kompleksowe, i znakomicie merytorycznie uzasadnione , wobec czego Sąd podzielił, przedstawione w opiniach , wnioski orzecznicze, uznając je za wiarygodne. Zostały sporządzone przez biegłych o specjalności, właściwej z punktu widzenia schorzeń wnioskodawczyni, w oparciu o analizę, przedłożonej dokumentacji lekarskiej oraz wyniki, przeprowadzonych badań własnych, wnioskodawczyni. Biegli, w swoich opiniach, jednoznacznie, uznali, iż schorzenia na jakie cierpi wnioskodawczyni tj. organiczne zaburzenia dysocjacyjno – konwersyjne, okresowe objawy psychotyczne, upośledzenie umysłowe lekkie, cechy osobowości niedojrzałej emocjonalnie i społecznie, stwardnienie guzowate, obniżają sprawność ubezpieczonej w stopniu powodującym długotrwałą całkowitą niezdolność do pracy. Opinie w/w biegłych, jednoznacznie i bardzo szczegółowo, wyjaśniły dlaczego ubezpieczona jest całkowicie i okresowo niezdolna do pracy od 26 października 2017 r. do 31 grudnia 2020 r. Biegli psychiatrzyH. K.iG. P.orzekli, że - za początek tej niezdolności do pracy - należy przyjąćdatę pierwszej hospitalizacji psychiatrycznej ubezpieczonej tj. datę 18 listopada 2014 r.Zatem -niezdolność ta powstała w czasie nauki szkolnej.
Sąd Okręgowy nie dał wiary, wnioskom orzeczniczym, zawartym w opinii biegłego psychiatryK. K., w zakresie, w jakim biegła wskazała, że całkowita niezdolność do pracy ubezpieczonej ma charakter trwały, a nie okresowy. W tym zakresie, jest to opinia lakoniczna, bardzo krótka i biegła, w opinii, nie wyjaśnia merytorycznie - dlaczego całkowita niezdolność do pracy ubezpieczonej miałaby mieć charakter trwały. Ten wniosek orzeczniczy ma charakter – emocjonalnej implikacji , a nie, zdaniem Sądu, merytorycznej, nie jest poparty żadnymi materiałami dokumentalnymi medycznymi, a, w efekcie końcowym - i jest sprzeczny, w tym zakresie, z opiniami pozostałych psychiatrów, na opiniach, który Sąd dał wiarę , dokonując szczegółowej , obiektywnej , analizy, merytorycznej, uzasadnienia, tychże(opinii).
Za w pełni wiarygodną i prawidłowo sporządzoną Sąd uznał opinię biegłego neurologa, zgodnie z którą ubezpieczona jest częściowo niezdolna do pracy.
W ocenie Sądu brak jest podstaw by kwestionować powyższe opinie, są one rzetelne, a wynikające z nich wnioski logiczne i prawidłowo uzasadnione. Opinie nie zawierają braków i wyjaśniają wszystkie okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie wnioskodawcy zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie z treściąart. 4 ustawy z dnia 27 czerwca 2003 r. o renciesocjalnej(Dz. U. z 2009 r., Nr 153, poz. 1227 ze zm.) renta socjalna przysługuje osobie pełnoletniej całkowicie niezdolnej do pracy z powodu naruszenia sprawności organizmu, które powstało:
1)przed ukończeniem 18 roku życia;
2) w trakcie nauki w szkole lub w szkole wyższej - przed ukończeniem 25 roku życia;
3)w trakcie studiów doktoranckich lub aspirantury naukowej,
przy czym osobie, która spełnia powyższe warunki przysługuje renta socjalna stała - jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest trwała albo renta socjalna okresowa - jeżeli całkowita niezdolność do pracy jest okresowa, która przysługuje przez okres wskazany w decyzji jednostki organizacyjnej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych.
Z kolei w myślart. 5 cyt. Ustawy,ustalenia całkowitej niezdolności do pracy dokonuje lekarz orzecznik Zakładu, na zasadach i w trybie określonych wustawie z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Natomiast, w myślart. 15 tejustawy, w sprawach nieuregulowanych w ustawie stosuje się odpowiednio:art. 12-14, 61, 88-94, 98, 100 ust. 1 i 2, art. 101, 102 ust. 1, art. 104 ust. 4, art. 107, 114, 116 ust. 1b i 2, art. 118 ust. 1-5, art. 119 ust. 1, art. 121, 122 ust. 1, art. 126, 128, 129 ust. 1, art. 130 ust. 1, 2 i 3 pkt 1, art. 133-135 oraz 137-144 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Zgodnie z treściąart. 12 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r., niezdolną do pracy jest osoba, która całkowicie lub częściowo utraciła zdolność do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu i nie rokuje odzyskania zdolności do pracy po przekwalifikowaniu.Całkowicie niezdolną do pracy jest osoba, która utraciła zdolność do wykonywania jakiejkolwiek pracy, a częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji.
Z dokonanych ustaleń wynika jednoznacznie, że zostały spełnione warunki do zmiany skarżonej decyzji i przyznania odwołującej się prawa do renty socjalnej, gdyż stwierdzone u wnioskodawczyni schorzenia z zakresu psychiatrii powodują jej całkowitą i okresową niezdolność do pracy.
Opinie biegłych zostały doręczone zarówno pełnomocnikowi wnioskodawczyni, jak i organowi rentowemu ze zobowiązaniem do ustosunkowania się do nich i złożenia ewentualnych pytań do biegłych.
Organ rentowy w toku postępowania podniósł zastrzeżenia do w/w opinii biegłych psychiatrów, który ostatecznie wskazał, że nie będzie wdawał się w dalszą polemikę z biegłymi psychiatrami.
Sąd Okręgowy nie podzielił zarzutów podniesionych przez organ rentowy w stosunku do opinii biegłych psychiatrów. Biegli psychiatrzy jednoznacznie wskazali, że ubezpieczony jest osobą całkowicie niezdolną do pracy i niezdolność powstała w okresie nauki szkolnej.
Reasumując, uznać należy, iż stopień naruszenie sprawności organizmu wnioskodawczyni , w świetle schorzeń psychiatrycznych, stwierdzonych u wnioskodawczyni, powoduje utratę zdolności do wykonywania – jakiejkolwiek pracy , skutkując całkowitą niezdolnością wnioskodawcy do pracy według biegłych psychiatrów:G. P.iH. K..
Sąd Okręgowy przyznał wnioskodawczyni rentę socjalną z tytułu całkowitej niezdolności do pracy od 26 października 2017 r. do 31 grudnia 2020 r. Data początkowa związana jest zdatą złożenia przez ubezpieczoną wniosku o rentę socjalną.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w pkt 1 sentencji wyroku.
O kosztach nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej wnioskodawczyni z urzędu, Sąd orzekł na podstawie §15 ust. 2 w z.z §4 ust. 1 i ust. 3(podatek VAT)Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu (Dz.U. z 2019 r. poz. 68).
K.K.-W.

ZARZĄDZENIE
odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi ZUS, z pouczeniem, że apelację od wyroku można wnieść, w terminie 14 dni, od dnia doręczenia odpisu wyroku z uzasadnieniem do Sądu Apelacyjnego w Łodzi, za pośrednictwem Sądu Okręgowego w Łodzi