Sąd Okręgowy w Szczecinie
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 194/19
Data wyroku: 2019-07-26 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Piotr Sałamaj (spawozdawca), Jarosław Łazarski, Agnieszka Kądziołka
Słowa kluczowe: Koszty procesu
Podstawa prawna: art. 98 kpc

Sygn. aktVIII Gz 194/19

POSTANOWIENIE
Dnia 26 lipca 2019 r.
Sąd Okręgowy w Szczecinie, Wydział VIII Gospodarczy
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSO Piotr Sałamaj (spawozdawca)
Sędziowie: SO Agnieszka Kądziołka
SO Jarosław Łazarski
po rozpoznaniu 26 lipca 2019 r. wS.
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...) spółki akcyjnejwG.
przeciwko(...) spółce akcyjnejwW.
o zapłatę
na skutek zażalenia powódki na postanowienie Sądu Rejonowego Szczecin-Centrum
wS.z 12 lutego 2019 r., sygn. akt X GC 2381/18

postanawia:

I.zmienić zaskarżone postanowienie w ten sposób, że uzupełnić postanowienie z 19 listopada 2018 r. przez podanie punktu 3. o treści: oddalić wniosek pozwanej o zwrot kosztów postępowania;
II.odstąpić od obciążania pozwanej kosztami postępowania zażaleniowego.

    Agnieszka Kądziołka Piotr Sałamaj Jarosław Łazarski

UZASADNIENIE
Postanowieniem z 12 lutego 2019 r. Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie (sygn. akt X GC 2381/18) uzupełnił postanowienie z 19 listopada 2018 r. w ten sposób, że dodał punkt 3., w którym zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 287 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Jako podstawę uzupełnienia postanowienia Sąd pierwszej instancji wskazałart. 351w zw. zart. 361 k.p.c., natomiast jako podstawę prawną rozstrzygnięcia w przedmiocie kosztów procesuart. 98 § 1 i 3 oraz art. 203 § 2 k.p.c.W przypadku cofnięcia pozwu (co też miało miejsce w niniejszej sprawie), zwrot kosztów postępowania przysługuje wyłącznie pozwanemu, o ile zgłosi w tym zakresie wniosek w wymaganym terminie, nie zaś powodowi. Zgodnie z ugruntowanym stanowiskiem judykatury od powyższej zasady wyjątek zachodzi wyłącznie wówczas, gdy podjęcie tej czynności procesowej wiązało się z zaspokojeniem roszczenia powoda w toku postępowania. Odstępstwo od reguły wyrażonej wart. 203 § 2 k.p.c.jest możliwe, gdy powód wykaże, że wystąpienie z powództwem było niezbędne dla celowego dochodzenia praw lub celowej obrony, z uwzględnieniem okoliczności istniejących w dacie wytoczenia pozwu. Dotyczy to zwłaszcza sytuacji, gdy cofnięcie pozwu jest konsekwencją zaspokojenia przez pozwanego wymagalnego w chwili wytoczenia powództwa roszczenia powoda. W rozumieniu przepisów o kosztach procesu (art. 98 k.p.c.) pozwanego należy uznać wówczas za stronę przegrywającą sprawę. Taka wyjątkowa sytuacja nie miała miejsca w przedmiotowej sprawie. Powódka zainicjowała proces, zmuszając przez to pozwaną do wdania się w spór, a następnie bez wskazania przyczyn cofnęła powództwo. W takich okolicznościach stwierdzić należało, że to pozwana sprawę wygrała i w konsekwencji należy jej się zwrot kosztów procesu od powódki. Na poniesione przez pozwaną koszty procesu złożyła się kwota 270 zł tytułem wynagrodzenia pełnomocnika i kwota 17 zł opłaty skarbowej od pełnomocnictwa.
Na powyższe postanowienie powódka złożyła zażalenie, wnosząc o uchylenie postanowienia rozstrzygającego o kosztach procesu (dodanego jako punkt 3. postanowienia z 19 listopada 2018 r. w drodze postanowienia z 12 lutego 2019 r.) oraz o zasądzenie kosztów procesu.
Argumentując swoje stanowisko podniosła, że oświadczenie o cofnięciu pozwu zostało złożone jeszcze przed wydaniem nakazu zapłaty, więc wówczas pozwana nie brała udziału w procesie, a pozew nie został cofnięty na skutek argumentacji wyrażonej w sprzeciwie od nakazu zapłaty.
Pozwana w odpowiedzi na zażalenie wniosła o oddalenie zażalenia i zasądzenie od powódki kosztów postępowania zażaleniowego.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie podlegało uwzględnieniu, co skutkowało zmianą zaskarżonego postanowienia.
W okolicznościach niniejszej sprawy zaskarżone postanowienie nie mogło się ostać. Sąd pierwszej instancji, uzupełniając postanowienie z 19 listopada 2018 r., właściwie zastosowałart. 351w zw. zart. 361 k.p.c., niemniej ostatecznie rozstrzygnięcie o kosztach procesu nie było prawidłowe. Podstawę rozstrzygnięcia o kosztach procesu w przypadku cofnięcia pozwu stanowi, jak poprawnie wskazał Sąd pierwszej instancji,art. 203 § 2 k.p.c., przy czym nie można uznać, że każda sytuacja złożenia przez powoda oświadczenia o cofnięciu pozwu uzasadnia przyznanie stronie pozwanej kosztów procesu. Należy rozważyć okoliczności cofnięcia pozwu i przez ich pryzmat rozstrzygnąć (stosownie doart. 98 k.p.c.), czy stroną przegrywającą jest powód, czy pozwany.
Na gruncie niniejszej sprawy trzeba zwrócić uwagę, że oświadczenie powodowej spółki o cofnięciu pozwu zostało wysłane 6 września 2018 r., a do Sądu pierwszej instancji dotarło 10 września 2018 r., o czym świadczą data pieczęci pocztowej (k. 78) oraz data prezentaty (k. 77). W tej sytuacji Sąd pierwszej instancji powinien orzec w przedmiocie cofnięcia pozwu, a nie – jak to się stało 14 września 2018 r. – wydać nakaz zapłaty. Fakt, że ów nakaz został wydany po wpływie oświadczenia powódki o cofnięciu pozwu, nie może obciążać strony powodowej. Pozwana wzięła udział w niniejszym postępowaniu jedynie z uwagi na zbędne wydanie i doręczenie nakazu zapłaty. Ów nakaz mógł zostać wydany dopiero, gdyby cofnięcie pozwu zostało uprzednio uznane za niedopuszczalne w trybieart. 203 § 4 k.p.c.Jednakże w realiach tej sprawy przesłanki wymienione w tym przepisie nie występowały.
Całokształt dalszych czynności w niniejszej sprawie był skutkiem opisanego powyżej uchybienia, więc nie można odnosić rzebiegu tej sprawy do pewnego wzorca, że pozwanemu w każdym razie przysługuje zwrot kosztów procesu, chyba że wyjątkowo „wygra” powód, tj. cofnięcie pozwu nastąpi na skutek spełnienia świadczenia przez pozwanego w toku sprawy. Fakt, że Sąd pierwszej instancji wzywał powodową spółkę do uzupełnienia oświadczenia o cofnięciu pozwu, tj. uściślenia, czy cofnięcie następuje ze zrzeczeniem się roszczenia (zresztą zbędnie, bo nakaz zapłaty na skutek sprzeciwu pozwanego utracił moc), a następnie postępowanie umorzył, powołując się na pismo procesowe powoda z 8 listopada 2018 r., stanowi konsekwecję nierozpoznania we właściwym czasie oświadczenia powoda zawartego w piśmie z 6 września 2018 r. Tym samym udział pozwanej w sprawie, zwłaszcza wniesienie sprzeciwu od nakazu zapłaty, nie nastąpił z winy powoda. W konsekwencji koszty poniesione przez pozwaną celem obrony swoich praw nie zostały spowodowane przez powoda czy niewłaściwego jego postępowania w sprawie. Niesłuszne jest uznanie, że powód w okolicznościach niniejszej powinien być traktowany jako przegrawający sprawę. Tym samym wniosek pozwanej o zwrot kosztów postępowania, jako niezasadny, podlegał oddaleniu. Powód przez cofnięcie pozwu przed wydaniem nakazu zapłaty nie dał stronie pozwanej podstaw do wdania się w spór, a tym samym poniesienia przezA.kosztów postępowania.
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy zmienił zaskarżone postanowienie w sposób wskazany w punkcie I. sentencji (art. 386 § 1w zw. zart. 397 § 2 k.p.c.).
O kosztach postępowania zażaleniowego orzeczono na podstawieart. 102 k.p.c.Zmiana zaskarżonego postanowienia – oddalenie wniosku pozwanej o zwrot kosztów w pierwszej instancji – może być postrzegana jako „przegranie” sprawy przez pozwaną na etapie postępowania zażaleniowego. Powód zasadnie zmierzał do wzruszenia zaskarżonego postanowienia, jednak w opisanych powyżej okolicznościach sprawy nie wydaje się słuszne, aby obciążać pozwaną kosztami postępowania zażaleniowego, która w niniejszej sprawie działała adekwatnie do czynności Sądu pierwszej instancji, a w postępowaniu zażaleniowym jej wniosek o oddalenie zażalenia postrzegać należy jako chęć wyrównania poczynionych kosztów w związku z udziałem w sprawie, w której – jak wyjaśniono – nie powinno dojść do wydania i doręczenia nakazu zapłaty przed rozpoznaniem cofnięcia pozwu, a tym samym potrzeby wdawania się w spór przez stronę pozwaną.

    Agnieszka Kądziołka Piotr Sałamaj Jarosław Łazarski