Sąd Okręgowy w Łodzi
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 3460/19
Data wyroku: 2019-12-17 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Sędzia Barbara Kempa
Słowa kluczowe: Praca w szczególnych warunkach
Podstawa prawna: art. 21 ust. 1 pkt 2, art. 23 ust. 1 i 2 ustawy z dn. 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych
Teza: brak 15 lat pracy w szczególnych warunkach, wyklucza prawo do rekompensaty

Sygn. akt VIII U 3460/19

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 10 maja 2019 r. po rozpatrzeniu wniosku z dnia 12 kwietnia 2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłT. K. (1)prawa do rekompensaty. W uzasadnieniu wskazano, iż zgodnie zart. 21 ustawy o emeryturach pomostowychrekompensata z tytułu utraty możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31.12.1948, który przed dniem 1 stycznia 2009 r. wykonywał przez co najmniej 15 lat pracę w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. W ocenie organu rentowego z uwagi na to, że na wymagane 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu pracyT. K. (1)udokumentował 8 miesięcy i 15 dni rekompensata nie przysługuje. Zakład uwzględnił okres pracy w szczególnych warunkach od 01-06-1974 do 15-02-1975 ( ZOZP.).Natomiast nie uwzględnił okresu zatrudnienia jako pracy w szczególnych warunkach w(...) Przedsiębiorstwie (...)od 28.09.1976r. do 13.06.1991 r. W świadectwie pracy z 18.06.1991 r. wymienione są bowiem trzy stanowiska pracy które ubezpieczony zajmował tj. monter, majster budowy, kierownik budowy. Natomiast w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawionym przez Kierownictwo(...)ZSRR(...)wyszczególniono stanowiska monter, majster budowy oraz starszy majster budowy. Stanowisko montera, starszego majstra budowy nie jest wymienione w zarządzeniu resortowym z 16.05.1993 r. powołanym w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach z 18.05.1991 r.
/ decyzja k.12 plik II akt ZUS/
W dniu 11 czerwca 2019 r.T. K. (1)złożył odwołanie od wskazanej decyzji podnosząc, że zarówno w okresie uznanym przez organ rentowy jak i w okresie zatrudnienia wZakładach (...)k/(...).03.1975 - 27.09.1975 – w charakterze elektroautomatyka oraz w(...) Przedsiębiorstwie (...)na stanowiskach - od 28.09.1976 - monter sieci telefonicznych, od 01.01.1981 - majster budowy, od 23.06.1987 - 30.04.1991 kierownik budowy pracował w szczególnych warunkach i szczególnym charakterze w pełnym wymiarze czasu w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
/ odwołanie k. 4 plik II akt ZUS/
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 1 sierpnia 2019 r. organ rentowy wniósł o jego oddalenie podnosząc, iż wnioskodawca nie udowodnił 15 lat pracy w warunkach szczególnych i podtrzymując argumentację z zaskarżonej decyzji. Dodatkowo organ rentowy podniósł, iż wnioskodawca ubiegał się o przyznanie prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wyrokiem z dnia18.02.2016 r. Sąd Okręgowy w Łodzi zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał świadczenie od 1.05. 2014 r. sygn akt VIII U 3634/14 niemniej jednak na skutek apelacji organu rentowego Sąd Apelacyjny w Łodzi zmienił zakażony wyrok i oddalił odwołanie III AUa 661/16. Zatem i z tych względów odwołanie jest bezzasadne.
/odpowiedź na odwołanie – k.30/
Pismem procesowym z dnia 12.09.2019 r. ustanowiony w toku procesu pełnomocnik wnioskodawcy poparł odwołanieT. K.i wniósł o zasądzenie od organu rentowego na rzecz wnioskodawcy kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych. W piśmie wskazano, iż wnioskodawca domaga się zaliczenia okresu zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie (...)wŁ.do pracy w szczególnych warunkach i w szczególnym charakterze.
/ pismo procesowe k. 38/

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaT. K. (1)urodził się w dniu (...)
/bezsporne/
Wnioskodawca ubiegał się o przyznanie prawa do emerytury na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
/bezsporne/
Decyzją z dnia 26 sierpnia 2014 r. zmienioną decyzją z dnia 2 października 2014 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I Oddział wŁ.odmówiłT. K. (1)prawa do emerytury w wieku wcześniejszym.
/ bezsporne decyzja k. 137-138 plik I akt ZUS, decyzja k. 155/156 akt ZUS /
W wyniku odwołania ubezpieczonego wyrokiem z dnia 18.02.2016 r. Sąd Okręgowy w Łodzi w sprawie sygn akt VIII U 3634/14 zmienił zaskarżoną decyzję i przyznał świadczenie od 1.05. 2014 r.
/ wyrok z uzasadnieniem k. 48 -76 załączonych akt sparwy VIII U 3634/14/
Na skutek apelacji organu rentowego wniesionej od powyższego orzeczenia Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2017 r. w sprawie III AUa 661/16. zmienił zakażony wyrok i oddalił odwołanie wnioskodawcy.
/ wyrok z uzasadnieniem k. 96, 99 -108 załączonych akt sprawy III AUa 661/16.
W dniu 12 kwietnia 2019 r.T. K. (1)złożył wniosek o emeryturę z rekompensatą.
/wniosek – k. 1-7 plik II akt ZUS/
Ubezpieczony w okresie od dnia 28 września 1976 r. do dnia 13 czerwca 1991 r. był zatrudniony w(...) Przedsiębiorstwie (...)wŁ.w pełnym wymiarze czasu na stanowiskach: montera, majstra budowy od dnia 1 kwietnia 1982 r. i kierownika budowy od dnia 1 kwietnia 1986 r. Podczas zatrudnienia ubezpieczony korzystał z urlopu bezpłatnego i przebywał na budowie eksportowej w ZSRR w okresie od dnia 23 czerwca 1987 r. do dnia 30 kwietnia 1991 r. Na budowie eksportowej w ZSRR wnioskodawca został zatrudniony pierwotnie na stanowisku starszego majstra budowy a od 1 grudnia 1988 r. na stanowisku kierownika budowy. Po powrocie do kraju korzystał z urlopu bezpłatnego w okresie od dnia 9 maja 1991 r. do dnia 7 czerwca 1991 r.
/świadectwo pracy – k. 13 – 14 plik I akt ZUS, rozliczenia końcowe k. 66-71 akt ZUS oraz k. 14-17 v. umowy o pracę, angaże w aktach osobowych w kopercie – k. 53/
Wnioskodawca w okresie od dnia 26 kwietnia 1977 r. do dnia 9 kwietnia 1979 r. odbywał zasadniczą służbę wojskową. W dniu 25 kwietnia 1977 roku został zwolniony z pracy celem odbycia służby wojskowej, a w dniu 9 maja 1979 roku zgłosił swój powrót do pracy po odbyciu służby wojskowej i do pracy został ponownie przyjęty w dniu 17 maja 1979 r.
/książeczka wojskowa – k. 15 – 20 plik I akt ZUS, k. 123 – 130 plik I akt ZUS, karty obiegowe zmiany z 18.04.1977r. i 09.05.1979r – akta osobowe koperta k 53/
T. K. (1)legitymuje się świadectwem wykonywania prac w szczególnych warunkach wystawionym przez Kierownictwo(...)ZSRR(...)w dniu 18.05.1991 r. W wyżej wymienionym świadectwie wskazano, iż wnioskodawca w okresie od 28.09.1976 r. do 30.04.1991 r. stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy montażu i konserwacji, remontach linii kablowych wymienionych w Wykazie A dz. VIII poz 20 pkt 16 stanowiącym załącznik nr 1 do zarządzenia nr 33 Ministra Łączności z dnia 16.05.1993 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy Resortu Łączności. W świadectwie wskazano iż wnioskodawca pracował na stanowisku monter, majster budowy oraz starszy majster budowy.
/ świadectwo k. 105/106 akt ZUS/
(...) Przedsiębiorstwo (...)wŁ.zajmowało się budową sieci telekomunikacyjnej. Podczas całego okresu zatrudnienia w w/w zakładzie pracy ubezpieczony pracował na budowie. Początkowo jako monter, a następnie jako majster budowy i pod koniec zatrudnienia z jako kierownik budowy. Pracował od godziny 7.00 do godziny 15.00 na terenieŁ.i okolic. Wnioskodawca jako monter montował kable kopał rowy pod rury kabel i pod studnie, zajmował się montażem urządzeń i konserwacją. Następnie jako majster budowy pracował z podległemu brygadą 12-17 os. i doszły mu obowiązki administracyjne. Miał dokumentację którą musiał przeczytać i zinterpretować. Wykonując czynności majstra wykonywał czynności, montażowe ale był to niewielki procent. Należał do niego instruktarz BHP. Wnioskodawca wykonywał raporty za wykonywane prace i z tych raportów na koniec miesiąca był rozliczany. Dokonywał obmiaru robót. Po dokonaniu obmiaru robót przedstawiał kierownikowi efekt wykonania pod kontem wynagrodzenia. Wnioskodawca w połowie wykonywał czynności administracyjne zwłaszcza po wykonaniu i czynności techniczne. Stanowisko kierownik budowy było porównywalne z prac majstra jednakże wiązało się jeszcze z większą ilością czynności administracyjnych ponieważ wnioskodawca wykonywał dokumentacje podwykonawczą. Należało do niego uczestnictwo w odprawach wydawanie i przyjęcie narzędzi, rozdzielanie pracy podległym pracownikom, odbiór placu budowy i sprawdzanie dokumentacji, zamawianie i odbiór materiałów, dostarczenie materiałów na budowę, zamawianie transportu, udzielał instruktarzu pracownikom w tym BHP. Podczas zatrudnienia w w/w zakładzie pracy ubezpieczony przebywał na budowie eksportowej w ZSRR. Podczas pobytu w ZSRR zakres obowiązków ubezpieczonego był zbliżony wnioskodawca przygotowywał dokumentację w pakamerze . Zajmował się liniami kablowymi, druty były napowietrzne i pod ziemią. Wzdłuż gazociągów był układany kabel ołowiany. Podczas pracy na budowie eksportowej wnioskodawca zaczynał jako majster budowlany robił wszystko plus dokumentację. Pracował wraz z brygadą w temperaturze nawet do minus 35 stopni. Prace ziemne trwały niemal cały rok. Później pracował jako kierownik budowy. Wnioskodawca prowadził dzienniki z przebiegu robót codziennie. Wnioskodawca dostawał dokumentację jechał w teren i uzyskiwał zgodę. Nie miał pomocników. . Wnioskodawca jako kierownik nadzorował budowę jeździł do okolicznych miejscowości w których wykonywano budowę nie wykonywał czynności praktycznych. Biuro było w barakowozie wnioskodawca w dokumentacji technicznej zaznaczał wykonanie złącza. Dołączał dokumentacje geodezyjna i pomiarową. Wnioskodawca wykonywał podstawowe pomiary. Używał urządzeń które pozwalały sprawdzić ciągłość linii kablowej. Przygotowywał zamówienia materiałów. Sprawdzał narzędzia.
/ zakres czynności w aktach osobowych koperta k. 53, zeznania wnioskodawcy protokół z rozprawy z dnia 25 listopada 2019 r. 01:07:32 01:11:58 wraz z informacyjnymi wyjaśnieniami 00:02 :53 -00:31:29 zeznania świadkaA. O.protokół z rozprawy z dnia 25 listopada 2019 r. 00:33:13 – 00:59:54, zeznania świadkaJ. S.protokół z rozprawy z dnia 25 listopada 2019 r. 01:00:13 – 01:07:06/
Powyższych ustaleń Sąd Okręgowy dokonał na podstawie dokumentów zawartych w aktach organu rentowego i załączonych do akt sprawy, których wiarygodność nie była przez strony kwestionowana, oraz zeznania świadków a także zeznań odwołującego. Sąd dał wiarę ww zeznaniom jednakże na ich podstawie nie jest możliwe by przyjąć, że ubezpieczony w całym spornym okresie zatrudnienia pracował w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.

Sąd Okręgowy w Łodzi zważył, co następuje:
Odwołanie nie jest zasadne.
Zgodnie zart. 21 ust.1 ustawy o emeryturach pomostowych( tj. Dz. U. z 2017 r. , poz. 664) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
Stosownie do treści ust. 2 tego przepisu rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
W myśl art. 23 ust.1 i 2 powołanej ustawy ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę; rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Celem rekompensaty, podobnie jak i emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracach w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emerytury z FUS, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego (zob. np. M. Zieleniecki,Komentarz do art. 21 ustawy o emeryturach pomostowych, LEX/el. 2017; wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 31.03.2016 r., III AUa 1899/15, LEX 2044406).
Przepisyart. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy o emeryturach pomostowychformułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty, tj.:
1) nienabycie prawa do emerytury pomostowej,
2) osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy o emeryturach i rentach z FUS wynoszącego co najmniej 15 lat.
Przesłanką negatywną zawartą wart.21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowychjest nabycie prawa do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Skoro zgodnie zart.23 ustawy o emeryturach pomostowychrekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, a zgodnie z art. 173 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS kapitał początkowy ustala się dla ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., za których były opłacane składki na ubezpieczenie społeczne przed dniem 1 stycznia 1999 r., to warunek sformułowany wart. 21 ust.2 ustawy o emeryturach pomostowychnależy rozumieć w taki sposób, że rekompensata jest adresowana wyłącznie do ubezpieczonych objętych systemem emerytalnym zdefiniowanej składki, którzy przed osiągnięciem podstawowego wieku emerytalnego nie nabyli prawa do emerytury z FUS obliczanej według formuły zdefiniowanego świadczenia. Analiza układu warunkującego prawo do emerytury pomostowej prowadzi do wniosku, że świadczenie to przysługuje tym pracownikom, którzy osiągnęli co najmniej 15-letni okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 ust.1 i 3 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, ale nie nabyli prawa do emerytury pomostowej z powodu nieuznania ich pracy za wykonywaną w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniuart. 3 ust. 1 i 3 ustawy o emeryturach pomostowych.
W przedmiotowej sprawie bezsporne jest, że odwołujący się nie nabył prawa do emerytury pomostowej, ani prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym w związku z wykonywaniem pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze.
Stosownie natomiast do treściart. 32 ust. 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( t. j. Dz. U. z 2017 r. , poz. 1383) za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia w podmiotach, w których obowiązują wykazy stanowisk ustalone na podstawie przepisów dotychczasowych.
Z kolei przepisart. 32 ust.4stanowi, że wiek emerytalny, o którym mowa w ust. 1, rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom wymienionym w ust.2 i 3 przysługuje prawo do emerytury, ustala się na podstawie przepisów dotychczasowych, to jest na podstawierozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8, poz.43 z późn. zm.).
Z §1 cytowanego rozporządzenia wynika, że jego treść stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, wymienione w §4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia.
Przepis § 2 ust.1 rozporządzenia ustala, że za okresy uzasadniające nabycie prawa do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu uważa się okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W niniejszym postępowaniu wnioskodawca domagał się ustalenia, że w całym okresie zatrudnienia, w(...) Przedsiębiorstwie (...)wŁ., stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w warunkach szczególnych i tym samym spełnia warunki do przyznania rekompensaty.
Rozporządzenie Rady Ministrów z 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43) w§ 2 ust. 2zobowiązuje zakłady pracy do stwierdzenia okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wyłącznie na podstawie posiadanej dokumentacji.
Natomiastrozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011 r. w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. 2011. 237.1412) określone zostały środki dowodowe, które powinny być dołączone do wniosku, stwierdzające okoliczności uzasadniające przyznanie tego świadczenia.
W myśl § 21-23 powołanego rozporządzenia środkiem dowodowym stwierdzającym okresy zatrudnienia są pisemne zaświadczenia zakładów pracy, wydane na podstawie posiadanych dokumentów, oraz legitymacje ubezpieczeniowe, a także inne dowody z przebiegu ubezpieczenia. W przypadku zaś ubiegania się pracownika o przyznanie emerytury z tytułu zatrudnienia w szczególnym charakterze, zaświadczenie zakładu pracy powinno stwierdzać charakter i stanowisko pracy w poszczególnych okresach oraz inne okoliczności, od których jest uzależnione przyznanie takiej emerytury lub renty. Wyjątek od zasady ustalonej w powołanym przepisie jest zawarty w § 25 wymienionego rozporządzenia, który przewiduje, że okresy zatrudnienia mogą być udowodnione zeznaniami świadków, gdy zainteresowany wykaże, że nie może przedstawić zaświadczenia zakładu pracy.
Tym samym brak świadectwa pracy wykonywanej w warunkach szczególnych lub wydanie świadectwa, które nie spełnia wymagań formalnych nie przekreśla ustalania, że tego rodzaju praca była wykonywana. W szczególności ubezpieczony może wykazywać innymi środkami dowodowymi, że praca świadczona była w warunkach szczególnych. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. W szczególności zastosowanie mająart. 6 k.c.,art. 232 k.p.c.Strony mają też prawo podważać moc dowodową dokumentów, w tym także świadectwa pracy, które jest dokumentem prywatnym i podlega ocenie przez sąd zgodnie z zasadamiart. 233 § 1 k.p.c.W postępowaniu sądowym nie jest dopuszczalne oparcie się wyłącznie na zeznaniach świadków, w sytuacji, gdy z dokumentów wynikają okoliczności przeciwne./tak SA w Szczecinie w wyroku z dnia 20 lipca 2016 r, III AUa 690/15, LEX nr 2121869 /.
W sprawie o świadczenia z tytułu pracy w warunkach szczególnych, gdzie przedmiotem ustaleń sądu ma być charakter zatrudnienia, dokonywanie ustaleń stanu faktycznego odbywa się z reguły poprzez przeprowadzenie dowodów osobowych oraz - o ile to jest możliwe - dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych. Osobowe źródła dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków, jak i strony procesowej) muszą być skonfrontowane z istniejącą dokumentacją i dopiero uzyskanie przekonania graniczącego z pewnością co do przebiegu zatrudnienia, może pozwolić na pozytywne rozstrzygnięcie o prawie do świadczeń. Ocena osobowych źródeł dowodowych musi być przy tym wolna od jakiejkolwiek dowolności, uwzględniając reguły logiki oraz zasady doświadczenia zawodowego./tak SA w Szczecinie w wyroku z dnia 27 października 2016 r III AUa 41/16 LEX nr 2151525/
Dla rozstrzygnięcia spornej kwestii zasadnym stało się zatem ustalenie, czy praca wykonywana przez wnioskodawcę w(...) Przedsiębiorstwie (...)wŁ.od dnia 28 września 1976 r. do dnia 13 czerwca 1991 r. była pracą wykonywaną w warunkach szczególnych, o jakich mowa w cytowanych wyżej przepisach.
Wynikające z wykazu A stanowiącego załącznik dorozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterzeprzyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach w rozumieniuart. 32 ust. 1u.e.r.f.u.s. (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 11 czerwca 2013 r. III AUa 1370/12 LEX nr 1339369).
Dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 r. I UK 393/10).
Przy czym należy pamiętać iż o określonych skutkach prawnych wykonywania pracy w warunkach szczególnych stanowi ustawa oraz utrzymane jej przepisami (art. 32 ust. 4 ustawy o e. i r. z FUS) rozporządzenie z dnia 7 lutego 1983 r. Zarządzenia resortowe traktowane są tylko jako wykazy prac wykonywanych w szczególnych warunkach i mają one znaczenie, o ile są dostosowane do treści załącznika do rozporządzenia i stanowią jego uszczegółowienie, poprzez bardziej ścisłe ustalenie stanowisk pracy (por wyroki SN: z dnia 20 października 2005 r., I UK 41/05, OSNP 2006/19-20/306, z dnia 9 maja 2006 r., II UK 183/05, LEX nr 1001301).
Analiza treści wykazu A do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 r. wskazuje, że wymieniona w poz. 20 działu VIII praca montaż, konserwacja i remont linii kablowych oraz telefonicznych linii napowietrznych, jest pracą w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Pracę majstra zaliczyć należy do prac w warunkach szczególnych, a pomocnicze znaczenie w tym zakresie stanowi wykaz zawarty w załączniku nr 1 do Zarządzenia Nr 33 Ministra Łączności z dnia 16 maja 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu łączności (Dz.Urz.URTiP z 1983r., Nr 3, poz. 32). Stanowisko to wymienione zostało w Wykazie A, Dziale VIII, poz. 20, pkt 16 – majster.
Należy nadto dodać, że jako majster ubezpieczony wykonywał czynności nadzorcze, co oznacza jego pracę można także zakwalifikować jako nadzór.
Analiza treści wykazu A do powołanego rozporządzenia z dnia 7 lipca 1987 r. wskazuje, że wymieniona w pkt 1 poz. 24 działu XIV praca – kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno – techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie, jest pracą w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Kontrola międzyoperacyjna, kontrola jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno – techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie – dział XIV, poz. 24 pkt 1 w załączniku do Zarządzenia Nr 33 Ministra Łączności z dnia 16 maja 1983 r. w sprawie prac wykonywanych w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu łączności.
W wyroku z dnia 6 grudnia 2007 roku Sąd Najwyższy (III UK 66/07; LEX nr 483283) wskazał, iż czynności ogólnie pojętego nadzoru lub kontroli w procesie produkcji wykonywanej w wydziałach i oddziałach, w których zatrudnieni są pracownicy wykonujący pracę w warunkach szczególnych w rozumieniu rozporządzenia z 1983 r., w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, objęte poz. 24 działu XIV wykazu A stanowiącego załącznik do rozporządzenia RM z dnia 7 lutego 1983 roku, to wyłącznie te czynności, które wykonywane są w warunkach bezpośrednio narażających na szkodliwe dla zdrowia czynniki, a więc polegające na bezpośrednim nadzorze i bezpośredniej kontroli procesu pracy na stanowiskach pracy wykonywanej w szczególnych warunkach. Jeśli zatem czynności te wykonywane są w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na stanowisku pracy związanej z kontrolą międzyoperacyjną, kontrolą jakości produkcji i usług oraz dozorem inżynieryjno-technicznym, to okres wykonywania tej pracy jest okresem pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu. Natomiast, jeśli pracownik zatrudniony na stanowisku związanym z kontrolą międzyoperacyjną, kontrolą jakości produkcji i usług oraz dozorem inżynieryjno-technicznym wykonuje – poza bezpośrednim nadzorem procesu produkcji - inne czynności, w tym szeroko rozumiane czynności administracyjno-zarządzające, polegające na wykonywaniu pracy umysłowej i biurowej, istotne znaczenie z punktu widzenia uprawnień do emerytury na podstawie art. 32 ustawy z 1998 r. o emeryturach i rentach z FUS ma ustalenie, jaką część obowiązującego czasu pracy zajmowały te czynności.
We wskazanej pozycji 24 nie wymienia się stanowiska pracy, lecz odwołuje się do czynności ogólnie pojętego nadzoru lub kontroli w procesie produkcji wykonywanej w tych wydziałach i oddziałach, w których zatrudnieni są pracownicy wykonujący pracę w warunkach szczególnych, a za pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne lub otoczenia. W wyroku z dnia 11 marca 2009 r. (II UK 243/08, LEX nr 550990) i dnia 24 września 2009 r. (II UK 31/09, LEX nr 559949) Sąd Najwyższy wskazał, iż czynności obejmujące sporządzenie dokumentacji związanej z dozorem stanowią integralną część sprawowanego dozoru. Nie ma zatem podstaw do ich wyłączania i traktowania odrębnie. W sytuacji, gdy dozór inżynieryjno-techniczny jest pracą w szczególnych warunkach i praca polegająca na dozorze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, nie ma żadnej potrzeby ustalania, ile czasu pracownik poświęcał na bezpośredni nadzór nad pracownikami, a ile na inne czynności, które również były związane z tym dozorem (por. także wyroki z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 62/07; z dnia 6 grudnia 2007 r., III UK 66/07; z dnia 5 maja 2009 r., I UK 4/09 oraz wyroki z dnia 30 stycznia 2008 r., I UK 195/07, OSNP 2009 Nr 7-8, poz. 105 i z dnia 11 marca 2009 r., II UK 243/08, niepublikowany).
W ocenie Sądu Okręgowego poczynione w sprawie ustalenia, bez żadnych wątpliwości, nie pozwalały na uznanie, że ubezpieczony w spornych okresach świadczył pracę w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
Nie należy trącić z pola widzenia iż nie w całym okresie zatrudnienia wnioskodawca wykonywał pracę majstra. Jak wskazuje wprost treść załączonych do sprawy dokumentów jak i zeznania samego ubezpieczonego ww w spornym okresie zatrudnienia zajmował stanowiska montera, majstra budowy kierownika budowy oraz na budowie eksportowej w ZSRR starszego majstra budowy kierownika budowy, które co do zakresu wykonywanych na nich czynności nie mogą być stricte utożsamiane z czynnościami wykonywanymi na stanowisku majstra. Co przyznaje sam odwołujący zakres powierzonych mu czynności ewoluował choć pierwotnie wraz z brygadą wykonywał czynności montażowe oraz w zakresie konserwacji i remont linii kablowych oraz linii napowietrznych, sukcesywnie już od chwili powierzenia mu stanowiska majstra budowy zaczął wykonywać czynności stricte administracyjne a co wynika bezpośrednio z ustaleń poczynionych przez Sąd związanych zarówno z nadzorem jak i mających odmienny charakter.
Zaznaczyć należy iż zarówno nadzór jak i kontrola odbiór placu budowy i sprawdzanie dokumentacji, zamawianie i odbiór materiałów, dostarczenie materiałów na budowę, zamawianie transportu, wykonywanie dokumentacji podwykonawczej, prowadzenie dzienników z przebiegu robót, dokonywanie czynności pomiarowych w żaden sposób nie może być kwalifikowane jako nadzór bezpośredni nad stanowiskami gdzie wykonywano zatrudnienie w szczególnych warunkach. Podnieść należy, że w zakresie zaliczenia stanowiska do warunków szkodliwych lub wykonywania pracy w takich warunkach decydujące znaczenie ma ustalenie stałego, wykonywanego w pełnym wymiarze czasu pracy zatrudnienia w warunkach nie tyle szkodliwych, co zgodnie z ustawową definicją - w warunkach o znacznej szkodliwości dla zdrowia, to zaś dotyczyło tylko tych dozorujących, którzy znajdowali się ciągle w warunkach trwającej produkcji w w/w zakładzie pracy, zaś w uznaniu Sądu praca wnioskodawcy w wyżej wymienionym zakresie przy nadzorze nie była wykonywana w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
A zatem brak było podstaw do zakwalifikowania ubezpieczonemu do stażu pracy w szczególnych warunkach spornego okresu od dnia 28 września 1976 r. do dnia 13 czerwca 1991 r., bo albo ww nie wykonywał pracy na stanowisku wymienionym w wykazie albo był zatrudniony na stanowisku związanym z kontrolą międzyoperacyjną, kontrolą jakości produkcji i usług oraz dozorem inżynieryjno-technicznym lecz poza bezpośrednim nadzorem procesu produkcji wykonywał inne czynności, bezpośrednio z tym dozorem nie zwiane.
Ponadto podnieść należy iż zmieniając wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z dnia 18.02.2016 r. sygn akt VIII U 3634/14 Sąd Apelacyjny w Łodzi wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2017 r. w sprawie sygn akt III A Ua 661/16ożekając i wnioskodawcy nie przysługuje emerytura na podstawie art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS z powodu braku wymaganego 25 letniego stażu pracy nie potwierdził ustaleń Sądu Okręgowego w zakresie pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnych charakterze przez wnioskodawcę w spornym okresie. Zatem i z tych względów odwołania wnioskodawcy nie sposób uznać za zasadne.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 1 kpc, oddalił odwołanie.
J.L.