Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I AGa 455/18
Data wyroku: 2019-02-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Krężołek, Regina Kurek, Teresa Rak
Słowa kluczowe: Umowa leasingu
Podstawa prawna: art. 709^1^ kc, 709^13^ kc, 478 kc

Sygn. akt I AGa 455/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 lutego 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Grzegorz Krężołek

Sędziowie:

SSA Regina Kurek
SSA Teresa Rak (spr.)

Protokolant:

st. sekr. sądowy Paulina Klaja

po rozpoznaniu w dniu 19 lutego 2019 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa(...) sp. z o.o.wW.
przeciwkoJ. C.
o wydanie rzeczy ewentualnie o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 15 czerwca 2018 r. sygn. akt VII GC 228/17

1
oddala apelację:

2
zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 4.050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

SSA Regina Kurek   SSA Grzegorz Krężołek   SSA Teresa Rak
Sygn. akt I AGa 455/18

UZASADNIENIE

    Powód(...) Sp. z o.o.wW.
wniósł o nakazanie pozwanemuJ. C.wydania powodowi samochodu osobowego marki(...)wyprodukowanego w 2011r., o numerze nadwozia(...), ewentualnie o zasądzenie od pozwanego na rzecz powoda kwoty 110.500 zł tytułem zwrotu wartości tegoż samochodu wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz kosztów procesu.
Na uzasadnienie powód podał, że w dniu 15 grudnia 2014 r. zawarł z pozwanym umowę leasingu zwrotnego wymienionego samochodu, na podstawie której powód nabył pojazd na własność i oddał go pozwanemu do używania. Pozwany zaprzestał spłacania comiesięcznych rat leasingowych, powód więc we wrześniu 2016 r. wezwał go do spłaty zadłużenia. Pozwany zaległości nie zapłacił, powód więc wypowiedział umowę z winy korzystającego ze skutkiem natychmiastowym w dniu 4 października 2016r. i wezwał pozwanego do zwrotu przedmiotu leasingu w terminie 14 dni. Powód odmówił wydania auta, powołując się na okoliczność, że pojazd został skradziony. Powód zgłosił też żądanie ewentualne zasądzenia od pozwanego kwoty 110.500 zł na wypadek braku możliwości wydania rzeczy, stanowiące równowartość przedmiotowego samochodu. Jako podstawę roszczenia powód wskazałart. 471 k.c.w zw. z § 17 ust. 1 Ogólnych Warunków Leasingu, podkreślając nienależyte wykonanie umowy przez pozwanego i powstanie po jego stronie obowiązku odszkodowawczego.

    PozwanyJ. C.w odpowiedzi na pozew domagał się oddalenia powództwa o wydanie rzeczy, uwzględnienia powództwa o zapłatę, po potrąceniu wierzytelności należnej od powoda w kwocie 75.958,17 zł oraz zwrot kosztów procesu. Zakwestionował wartość samochodu i wniósł o przyjęcie wartości wynikającej z rozliczenia umowy z dnia 15 grudnia 2014r., tj. 119.277,94 zł. Podniósł, że samochód został w znacznym stopniu spłacony, co powoduje, że powód nie jest jego wyłącznym właścicielem. Zarzucił też, że nie mógł negocjować warunków umowy, którą podpisał pod przymusem. Wskazał też, że wobec powoda przysługuje mu wierzytelność w kwocie 75.958,17 zł wynikająca z rozliczeniaumowy leasingu nr (...), dotyczącej innego auta i odszkodowania wypłaconego powodowi przez ubezpieczyciela. Pojazd(...)został powodowi skradziony wraz z dwoma innymi samochodami, a następnie odnaleziony przez policję chorwacką i odebrany. Wypowiedzenie umowy nastąpiło kiedy powód poinformował już powoda o kradzieży i wystąpił o wyrażenie zgody na zaprzestanie naliczania rat leasingowych. W związku z kradzieżą auta pozwany bowiem nie mógł korzystać i pobierać pożytków z przedmiotu leasingu i spłacać kolejnych rat.
Powód zaprzeczył, by pozwanemu względem niego przysługiwała wierzytelność z tytułu odszkodowania w kwocie 75.958,17 zł. Nie zgodził się też, by wartość pojazdu była zaniżona, ani by umowa zawarta była pod przymusem. Ponadto wbrew twierdzeniom pozwanego to powód nadal jest wyłącznym właścicielem pojazdu, a spłata rat leasingowych nie skutkowała nabywaniem prawa własności przedmiotu leasingu w odpowiadających ratom częściach ułamkowych. Wskazał też, że przedmiot umowy powinien zostać zwrócony do dnia 25 października 2016r., zaś kradzież auta miała miejsce między 3 a 9 grudnia 2017r., co oznacza, że w okresie między wypowiedzeniem umowy leasingu, a kradzieżą pozwany przywłaszczył pojazd, a to oznacza, że na pozwanym spoczywało ryzyko utraty auta.
Odnośnie żądania ewentualnego o zapłatę pozwany wniósł o jego oddalenie w całości i zasądzenie kosztów procesu. Podnosił, że wobec kradzieży pojazdu nie można przyjąć, by rzecz została utracona wskutek okoliczności, za które odpowiedzialność ponosi pozwany. Podał także, że powód otrzyma odszkodowanie z tytułu kradzieży pojazdu w wysokości 180.142 zł, zaś umowa została już spłacona ( wraz z opłatą wstępną) do kwoty 141.000 zł. Zarzucił też, że z tytułu rozliczenia przedmiotowej umowy leasingu powód jest zobowiązany zwrócić mu kwotę 60.864,06 zł, albowiem otrzymał lub otrzyma od ubezpieczyciela odszkodowanie za kradzież samochodu w wysokości 180.142 zł. Ponadto podniósł, że Sąd Okręgowy w Warszawie wydał przeciwko niemu nakaz zapłaty na podstawie weksla na kwotę 119.000 zł odnośnie tego samego samochodu.
Wyrokiem z dnia 15 czerwca 2018 r. Sąd Okręgowy w Kielcach oddalił powództwo o wydanie rzeczy oraz zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 110.500 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 12 października 2017r. do dnia zapłaty oraz kwotę 11.792 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Rozstrzygnięcie wydał Sąd w oparciu o następujące ustalenia faktyczne:
W dniu 15 grudnia 2014 r. pozwany prowadzący działalność gospodarczą podfirmą (...), zawarł jako leasingobiorca- korzystający z powodem jako leasingodawcą- finansującym umowę leasingu zwrotnego nr(...). Powód zobowiązał się nabyć od dostawcy- pozwanego i oddać mu do używania oraz pobierania pożytków na czas trwania umowy przedmiot leasingu – samochód osobowy marki(...), wyprodukowany w 2011 r., o numerze nadwozia(...), zaś pozwany zobowiązał się do zapłaty wynagrodzenia pieniężnego, w uzgodnionych ratach, równego co najmniej cenie lub wynagrodzeniu z tytułu nabycia przedmiotu leasingu przez finansującego. Umowa została zawarta na 59 miesięcy. Załącznik do umowy stanowiły Ogólne warunki umowy leasingu - OWL z dnia 10 lipca 2014r. Powód nabył pojazd na podstawieumowy sprzedaży nr (...)z dnia 16 grudnia 2014r. Przedmiot umowy został wydany pozwanemu w dniu 17 grudnia 2014r., z czego został sporządzonyprotokół odbioru nr (...). Do umowy sporządzono harmonogram spłat rat leasingowych (załącznik nr 2). Ustalono w nim 61 opłat, w tym opłatę wstępną w wysokości 46.444,80 zł brutto, płatną do 15 grudnia 2014r., wartość resztową w wysokości 2.322,24 zł brutto oraz 59 rat leasingowych w wysokości 3.615,68 zł brutto każda. Pozwany miał obowiązek terminowego uiszczania rat, bez dodatkowych wezwań w wysokości i terminach określonych w załączniku. Opóźnienie we wnoszeniu opłat uprawniało powoda do naliczania odsetek ustawowych.
Powód miał prawo wypowiedzenia umowy ze skutkiem natychmiastowym przed terminem jej zakończenia między innymi w wypadku, gdy leasingobiorca opóźniał się z zapłatą co najmniej jednej raty leasingowej, po bezskutecznym upływie wyznaczonego leasingobiorcy na piśmie dodatkowego terminu do zapłaty, nie krótszego niż 7 dni kalendarzowych. W przypadku zaś rozwiązania umowy w takim trybie obowiązkiem pozwanego był niezwłoczny zwrot przedmiot leasingu ze wszystkimi dokumentami, instrukcjami obsługi i kompletnym wyposażeniem fabrycznym, w miejscu wskazanym przez powoda, nie później niż 14 dni od daty pisemnego wezwania powoda. Do chwili zwrotu pojazdu ryzyko jego utraty lub uszkodzenia oraz obowiązek konserwacji i przechowywania obciążał pozwanego. Z umowy wynikało też, ze w przypadku niezwrócenia przedmiotu umowy powód może obciążyć pozwanego karą umowną w wysokości ostatniej wymagalnej raty leasingowej netto za każdy tydzień opóźnienia w zwrocie przedmiotu leasingu w przypadku m.in. wypowiedzenia umowy przed upływem podstawowego okresu umowy. W przypadku rozwiązania umowy wpłacone raty leasingowe nie podlegały zwrotowi, a powód miał prawo dochodzenia od pozwanego wszystkich niezapłaconych zobowiązań wymagalnych do dnia wypowiedzenia umowy leasingu, w tym w szczególności zaległych rat leasingowych i innych zobowiązań pieniężnych. Finansujący miał też prawo dochodzenia odszkodowania w wysokości przewyższającej kary umowne. Miał prawi dochodzenia odszkodowania w wysokości stanowiącej sumę wartości zdyskontowanej i wartości resztowej. Leasingodawca może pomniejszyć odszkodowanie o wartość przedmiotu leasingu po spełnieniu określonych warunków, w tym po spłaceniu wszystkich zobowiązań i zwrocie przedmiotu umowy. Zgodnie z OWU umowa ulega także rozwiązaniu lub wygasa w przypadku szkody całkowitej przedmiotu leasingu w postaci utraty przedmiotu leasingu z dniem otrzymania postanowienia organów ścigania o umorzeniu postępowania lub o skierowaniu sprawy do Sądu albo z datą wydania przez odpowiedni organ decyzji o wyrejestrowaniu, w zależności od tego, która z dat będzie wcześniejsza.
Ustalił Sąd, że pomimo wezwania pozwany nie uregulował kwot, o zapłatę których był wezwany. Wobec tego powód pismem z dnia 4 października 2016 r. wypowiedział pozwanemuumowę leasingu nr (...)ze skutkiem natychmiastowym z winy leasingobiorcy, jako przyczynę wskazując niewykonywanie zobowiązań z umowy leasingu, w szczególności wynikających z postanowienia § 7 ust. 1 OWL, stanowiących integralną część umowy. Na dzień wypowiedzenia niespłacone zadłużenie wynosiło 119.277,94 zł, w tym kwota 108.764,46 zł, wynikająca z przedterminowego rozliczenia umowy leasingu, kwota 8.574 zł- wartość brutto zaległych rat leasingowych, kwota 51,48 zł tytułem odsetek naliczonych od rat zapłaconych z opóźnieniem oraz kwota 1.888 zł tytułem wartości resztowej. Powód wezwał pozwanego do zapłaty tej kwoty oraz do zwrotu przedmiotu umowy. Pozwany wypowiedzenie odebrał 11 października 2016 r.
Ustalił nadto Sąd, że strony łączyły ponadto trzy umowy leasingu:(...)(dot. pojazdu(...)),(...)(dot. pojazdu(...)) oraz(...)(dot. samochoduM. (...)). w dniu 22 września 2016 r. pozwany poinformował powoda o kradzieży trzech pojazdów, a to(...),(...)i(...)oraz o szkodzie w samochodzieM. (...). Wnioskował zaprzestanie fakturowania rat leasingowych za te samochody. Powód odmówił zaprzestania wystawiania faktur z uwagi na nieziszczenie się przesłanek określonych w umowie.
Prokuratura RejonowaK.wK.w sprawie(...)wszczęła postępowanie w sprawie podejrzenia popełnienia przestępstwa przywłaszczenia zart. 248 § 1 kk(...)Samochód(...), będący przedmiotemumowy nr (...), został odnaleziony przez policję chorwacką w dniu 20 września 2016r. i odebrany przez pozwanego w grudniu 2016r. Kolejne postępowanie karne w sprawie(...)wR., z zawiadomienia z dnia 10 kwietnia 2017r., w sprawie kradzieży tego samego auta 10 czerwca 2017r., zostało umorzone ze względu na brak znamion czynu zabronionego. W ramach tego postępowania dowód rejestracyjny nr(...)tego samochodu, wydruk potwierdzenia ubezpieczenia(...) SAw zakresie OC oraz klucz pojazdu został zwrócony powodowi.
Pojazd w dalszym ciągu nie został zwrócony, w związku z czym powód w dniu3stycznia 2017r., 18 stycznia 2017r., a następnie 18 września 2017 r. ponownie wezwał pozwanego do wydania przedmiotu umowy, przy czym ostatnim razem w terminie do dnia 2 października 2017r. Pozwany odmówił wydania pojazdu i wskazał na postępowanie wyjaśniające jakie w związku z wypowiedzeniem umowy prowadzi Rzecznik Finansowy.
W dniu 8 października 2014r. strony zawarły umowę leasingu zwrotnego nr(...)dotyczącą autaM. (...). w czerwcu 2016 r. pojazd ten został uszkodzony, a szkoda zgłoszona ubezpieczycielowi(...) S.A., który szkodę zakwalifikował jako całkowitą. Z tytułu tej szkody ubezpieczyciel wypłacił powodowi kwotę 113.300 zł brutto tytułem odszkodowania. Zgodnie z OWL umowa leasingu ulega rozwiązaniu lub wygasa w przypadku szkody całkowitej przedmiotu leasingu wynikającej z uszkodzenia przedmiotu leasingu z dniem wydania przez ubezpieczyciela decyzji o uznaniu szkody za całkowitą. W przypadku zaś wygaśnięcia lub rozwiązania umowy wpłacone raty leasingowe i inne świadczenia korzystającego nie podlegają zwrotowi, zaś leasingodawca może dochodzić od leasingobiorcy wszystkich niezapłaconych zobowiązań wymagalnych do dnia wypowiedzenia umowy leasingu, w tym w szczególności zaległych rat leasingowych, odsetek za opóźnienie w zapłacie rat leasingowych i innych zobowiązań pieniężnych, innych wymagalnych świadczeń obciążających korzystającego i kosztów, które zgodnie z umową ponosi korzystający, a także odszkodowania określonego zgodnie z postanowieniami § 18 ust. 1 OWL. Zgodnie z tym przepisem leasingodawca ma prawo dochodzenia odszkodowania w wysokości stanowiącej sumę wartości zdyskontowanej i wartości resztowej.Umowa nr (...)wygasła z dniem 8 grudnia 2016r. wskutek decyzji ubezpieczyciela o wypłacie odszkodowania z powodu szkody całkowitej. Z tytułu wygaśnięcia tej umowy powód ma względem pozwanego wierzytelność, na którą składają się niezapłacone zobowiązania wymagalne przed datą wygaśnięcia umowy oraz wszystkie raty przyszłe po tej dacie wraz z wartością resztową, tj. 33 raty leasingowe w wysokości 3.360,15 zł netto (4.132,98 zł brutto) każda, począwszy od raty nr 27 za styczeń 2017r. do raty nr 59 za wrzesień 2019r. wraz z wartością resztową w kwocie 2.160 zł (2.656,80 zł brutto), co daje łącznie kwotę 113.044,95 zł netto (139.045,14 zł brutto).
Ustalił dalej Sąd Okręgowy, że samochód(...)został ponownie skradziony w okresie od 3 do 9 grudnia 2017r. 14 lutego 2018 r. KMP wK.umorzyła dochodzenie(...)w sprawie kradzieży tego pojazdu, włamania w nieustalony dotychczas sposób do w/w samochodu, a następnie jego zaboru w celu przywłaszczenia z powodu niewykrycia sprawców przestępstwa. Pojazdu nie odnaleziono.
Według wyceny nr(...)z programu(...)wartość samochodu(...), będącego przedmiotemumowy nr (...), na dzień 6 października 2017r. wynosiła 110.500 zł. Szacunkowa wartość rynkowa pojazdu na dzień 25 października 2016r. wynosiła 142.500 zł brutto (115.819 zł netto), zaś na dzień 31 marca 2018r. wynosiła 120.900 zł brutto (98.318 zł netto).
W tak ustalonym stanie faktycznym Sąd uznał, że powództwo o wydanie rzeczy jest nieuzasadnione, na uwzględnienie natomiast zasługuje ewentualne żądanie zapłaty.
Fakt zawarcia umowy leasingu zwrotnego, jej treść i fakt wydania pojazdu przez leasingodawcę były bezsporne. Poza sporem było też, że pozwany nie zwrócił samochodu(...)będącego przedmiotem umowy.
Pozwany przyznał fakt swojego zadłużenia wobec powoda z tytułu nieuregulowanych rat leasingowych, jednocześnie jednak zgłosił zarzut potrącenia kwoty 75.958,17 zł z przysługującą mu wobec powoda wierzytelnością, wynikającą zumowy nr (...)
Sporne było natomiast spełnienie się przesłanek do wypowiedzenia umowy, ocena zawinienia okoliczności będących powodem wypowiedzenia, a także żądanie wydania przedmiotu umowy, ewentualnie zapłaty równowartości pojazdu przez powoda. Rozważył też Sąd zarzut potrącenia.
Stwierdził Sąd, że dowody potwierdziły istnienie po stronie powoda roszczenia o zapłatę wobec pozwanego w wysokości dochodzonej pozwem. Pozwany zaś nie przedstawił dowodów, które potwierdziłyby jego zarzuty, w tym zarzut potracenia.
Strony łączyła umowa leasingu, której elementy istotne określa przepisart. 7091§ 1 k.c.Powołując treść tego przepisu, wskazał Sąd, że w umowie leasingu nie dochodzi do przeniesienia prawa własności rzeczy na leasingobiorcę, a w konsekwencji leasingobiorca ma tylko uprawnienie do używania rzeczy, nie ma zaś uprawnień właściciela, tj. uprawnień do pełnego korzystania z rzeczy oraz prawa rozporządzania nią. Właścicielem rzeczy, w czasie wykonywania umowy, pozostaje leasingodawca. Zgodnie zart. 70913§ 1 k.c.korzystający obowiązany jest płacić raty w terminach umówionych, jeśli zaś dopuszcza się zwłoki z zapłatą co najmniej jednej raty, finansujący powinien wyznaczyć na piśmie korzystającemu odpowiedni termin do zapłacenia zaległości z zagrożeniem, że w razie bezskutecznego upływu terminu może wypowiedzieć umowę leasingu ze skutkiem natychmiastowym (§ 2).
Ze zgromadzonego, nie kwestionowanego materiału dowodowego wynika, że strony w dniu 15 grudnia 2014r. zawarły umowę, której integralną częścią był harmonogram opłat leasingowych oraz ogólne warunki umowy leasingu. W umowie określone zostały także obowiązki korzystającego, aktualizujące się po rozwiązaniu umowy, a dotyczące zwrotu przedmiotu leasingu i wzajemnych rozliczeń. Strony postanowiły, że w przypadku rozwiązania umowy w trybie natychmiastowym leasingobiorca zobowiązany był niezwłocznie, nie później niż w terminie 14 dni od daty pisemnego wezwania leasingodawcy, zwrócić przedmiot leasingu, zaś do chwili dokonania zwrotu ryzyko utraty lub uszkodzenia przedmiotu leasingu obciążało leasingobiorcę.
Nie podzielił Sąd stanowiska pozwanego, że umowę z powodem podpisał pod przymusem. Powód jako profesjonalista posługuje się wzorcem umowy, ale brak możliwości negocjacji postanowień umownych nie oznacza konieczności zawarcia umowy w przedstawionym kształcie. Powód przecież nie jest jedynym podmiotem na rynku świadczącym podobne usługi, pozwany zaś poza gołosłownymi twierdzeniami nie przedstawił ta taką okoliczność dowodów. Powołującart. 3531k.cSąd wskazał, że strony skorzystały z możliwości dowolnego ukształtowania łączącego ich stosunku zobowiązaniowego. Jednym z ograniczeń jest, by treść lub cel umowy nie sprzeciwiły się właściwości (naturze) stosunku. W przypadku umowy wzajemnej zachowana musi być ekwiwalentność świadczeń.
Ustalone okoliczności nie uzasadniają przyjęcia, że zasady wynikające zart. 3531k.czostały naruszone. Pozwany nie wskazał, a nawet nie podnosił, by konkretne postanowienia umowne nie uwzględniły i nie zabezpieczały jego interesu, jako słabszej strony umowy. Żaden z dowodów wskazanych przez pozwanego nie świadczy również o zawarciu przez niego umowy w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (art. 82 k.c.). Leasingodawca umowę wykonał, nabył pojazd na podstawie umowy sprzedaży 16 grudnia 2014r. oraz wydał leasingobiorcy- pozwanemu w dniu 17 grudnia 2014r. Do dnia 2 września 2016 r. pozwany wywiązywał się z obowiązku zapłaty rat leasingowych, później zaprzestał płatności. Pozwany brak płatności usprawiedliwiał kradzieżą pojazdu. Fakt zalegania przez pozwanego nie tylko z płatnością jednej miesięcznej opłaty leasingowej, lecz trwałe zaprzestanie regulowania opłat jest niesporny. Powód wyznaczył pozwanemu termin do spłaty długu z zagrożeniem wypowiedzenia umowy w trybie natychmiastowym. Pozwany już wcześniej deklarował zaniechanie płatności, co wskazuje na świadomość pozostawania w opóźnieniu, w takich okolicznościach wyznaczony przez powoda 7 – mio dniowy termin spełniał wymogi ustawowe, bowiem w takim stanie rzeczy pozwany nie mógł być zaskoczony wezwaniem do zapłaty. Wyznaczony termin upłynął bezskutecznie, powód skorzystał więc z przysługującego mu uprawnienia z § 16 ust. 3 lit a OWL oraz na podstawie regulacjiart. 70913k.c.w sposób skuteczny wypowiedział łączącą go z pozwanym umowę leasingu. Świadczą o tym zarówno dowody z dokumentów, jak i zeznania świadkaŁ. K.– pracownika powoda. Nie budzi wątpliwości, że pozwany, mimo wezwania, nie uregulował zaległości, co było przyczyną wypowiedzenia umowy. Skoro więc do wypowiedzenia doszło z uwagi na zwłokę w zapłacie rat leasingowych, to rozwiązanie umowy nastąpiło na skutek okoliczności, za które pozwany ponosił odpowiedzialność. Pozwany nie wykazał, by opóźnienie w płatnościach nie wynikało z jego winy. Zgodnie z treścią przepisówart. 232 k.p.c.iart. 6 k.p.c.to strony mają obowiązek wskazywać dowody dla stwierdzenia faktów, z których wywodzą skutki prawne. Pozwany zignorował obowiązek nałożony przez wymienione przepisy, zaś samo zaprzeczenie okolicznościom dokonane przez stronę procesową wywołuje ten tylko skutek, że istotne dla rozstrzygnięcia sprawy stają się sporne i muszą być udowodnione. W razie ich nieudowodnienia Sąd oceni je na niekorzyść strony, na której spoczywał ciężar dowodu, chyba że miał możność przekonać się o prawdziwości tych twierdzeń na innej podstawie.
Podkreślił Sąd, że pozwanemu nie przysługiwało żadne skuteczne względem właściciela prawo do władania samochodem. Podnoszona przez pozwanego okoliczność, że w znacznym stopniu spłacił już samochód, gdyż dokonał spłaty 121.527,04 zł, nie powoduje przejścia jakiejkolwiek części ułamkowej prawa własności na leasingobiorcę. Właścicielem rzeczy do czasu trwania umowy pozostawał leasingodawca, zaś wyłącznie w sytuacji całkowitej spłaty opłat leasingowych, leasingobiorcy przysługiwałoby prawo wykupu rzeczy na własność. Przesłanki umożliwiające wykup pojazdu jednak nie ziściły się z uwagi na brak wywiązywania się ze spłaty rat leasingowych. Nie można zatem mówić o nabyciu przez pozwanego prawa własności przedmiotowego samochodu.
Utrata pojazdu we wrześniu 2016 roku nie stanowiła automatycznie podstawy do zaniechania spłacania rat leasingowych. W OWL zastrzeżono, że umowa ulega rozwiązaniu lub wygasa w przypadku szkody całkowitej przedmiotu leasingu w postaci utraty przedmiotu leasingu z dniem otrzymania postanowienia organów ścigania o umorzeniu postępowania. Jednakże samochód będący przedmiotem umowy po przywłaszczeniu w 2016 r. został odnaleziony i sprowadzony do Polski przez pozwanego. Do nieodwracalnej utraty auta zatem nie doszło. Zgodnie zart. 709(
    12 )§ 1 k.c.korzystający nie mógł bez zgody finansującego oddać pojazdu do używania osobie trzeciej. Natomiast kradzież samochodu, do której doszło grudniu 2017r. miała miejsce już po wypowiedzeniu umowy przez leasingodawcę i wezwaniu do zwrotu pojazdu. Po wypowiedzeniu umowy leasingobiorca zobowiązany jest do niezwłocznego zwrotu przedmiotu leasingu ze wszystkimi dokumentami, instrukcjami obsługi i kompletnym wyposażeniem fabrycznym w oznaczone przez leasingodawcę miejsce. Do chwili zwrotu ryzyko utraty lub uszkodzenia przedmiotu leasingu oraz obowiązek konserwacji i przechowywania obciążał leasingobiorcę (§ 17 ust. 1 OWL).
Wskazał Sąd, że z chwilą wypowiedzenia umowy pozwany utracił prawo do władania pojazdem i powinien zwrócić auto właścicielowi, zaś zaniechanie zwrotu stanowiło nienależyte wykonanie zobowiązania w myślart. 471 k.c.Niewykonanie tego obowiązku skutkowało popadnięciem w zwłokę w spełnieniu świadczenia, gdyż zgodnie zart. 476 k.c.dłużnik dopuszcza się zwłoki, gdy nie spełnia świadczenia w terminie. W niniejszym zaś przypadku opóźnienie było zawinione przez dłużnika. Na podstawieart. 477 § 1 k.c.w razie zwłoki dłużnika wierzyciel może żądać, niezależnie od wykonania zobowiązania, naprawienia szkody wynikłej ze zwłoki. Jeśli zaś przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, a taką rzeczą jest konkretnie oznaczony samochód, dłużnik będący w zwłoce odpowiedzialny jest za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, chyba że utrata lub uszkodzenie nastąpiłoby także wtedy, gdyby świadczenie zostało spełnione w czasie właściwym (art. 478 kc). W takim więc przypadku dłużnik jest odpowiedzialny nawet za przypadkowe lub spowodowane siłą wyższą utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia,
lub spowodowane siłą wyższą utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, Jest to zatem odpowiedzialność za tzw. casus mixtus, tj. za przypadek mieszany, w którym, co prawda, brak bezpośredniego zawinienia dłużnika, niemniej jednak utrata lub uszkodzenie rzeczy nie miałyby miejsca, gdyby tylko dłużnik spełnił świadczenie na czas. Od tej odpowiedzialności dłużnik nie może się uchylić przez wykazanie, że szkoda powstała z przyczyny, za którą nie odpowiada, musi natomiast udowodnić, że do utraty lub uszkodzenia przedmiotu świadczenia doszłoby, chociażby świadczył w terminie.
W ocenie Sądu pierwszej instancji w sprawie nie znajduje zastosowania przepisart. 7095§ 1 k.c., przewidujący wygaśnięcie umowy leasingu w przypadku utraty rzeczy po wydaniu jej korzystającemu z powodu okoliczności, za które finansujący nie ponosi odpowiedzialność, rozwiązanie umowy nastąpiło bowiem wskutek naruszenia § 7 ust. 1 i § 16 ust. 3 lit. a OWL.
Zwrócił przy tym Sad uwagę, że pozwany nie kwestionował, że otrzymał przedmiotowe wypowiedzenie umowy oraz wezwanie do zapłaty, a także przyczyn z jakich ono nastąpiło. Dopiero w piśmie procesowym z dnia 19 stycznia 2018r. podniósł, że rozwiązanie umowy nastąpiło z powodu kradzieży auta, ale, wbrew obowiązkowi zart. 6 k.c.nie wykazał, ze zapłacił wszystkie raty leasingowe w terminie. Pozwany nie oddając samochodu w terminie czyli do 25 października 2016 r. popadł w zwłokę, a związane z tym ryzyko utraty przedmiotu leasingu obciążało tylko i wyłącznie jego. Kradzież auta w grudniu 2017r. nie spowodowała wygaśnięcia umowy leasingu, jak sugerowałaby treśćart. 7095§ 1 k.c., ponieważ pozwany uprzednio pozostawał w zawinionym opóźnieniu ze zwrotem przedmiotu leasingu i powód złożył stosowne oświadczenie już wcześniej. Zatem kwestia ewentualnego odszkodowania za kradzież pojazdu była nieistotna w świetleart. 7095§ 3 k.c.
Natomiast utrata pojazdu po wytoczeniu powództwa stworzyła obowiązek pozwanego do wydania powodowi równowartości pojazdu w miejsce utraconego przedmiotu.
Wartość pojazdu Sąd ustalił posiłkując się opinią biegłego z zakresu wyceny wartości pojazdów samochodowychM. S.. Z opinii tej wynika, że wartość rynkowa pojazdu na dzień 25 października 2016r. wynosiła 142.500 zł brutto (115.819 zł netto), zaś na dzień 31 marca 2018r. 120.900 zł brutto (98.318 zł netto). Opinię uznał Sąd za rzetelną i profesjonalną. Sąd podzielił wnioski opinii z uwagi na jej spójność, logiczność i brak dowodów przeciwnych. Odnosząc się do opinii pozwany zarzucił tylko, że biegły nigdy nie widział tego samochodu, w związku z czym jego dane mogą być oparte jedynie na materiałach statystycznych, nie są więc dokładne. Zarzut ten w ocenie Sądu nie mógł być uznany za zasadny, bowiem brak możliwości oględzin pojazdu nie uniemożliwia oceny jego wartości przy znajomości specyfikacji auta, a po drugie dokonanie oględzin było niemożliwe, z uwagi na kradzież pojazdu. Kwota 119.277,94 zł, jaką wskazywał pozwany jako wartość pojazdu nie jest to rynkowa wartość pojazdu, a niespłacone zadłużenie leasingobiorcy, na które składają się: świadczenie wynikające z przedterminowego rozliczenia umowy leasingu, wartość brutto zaległych rat leasingowych, odsetki naliczone od rat zapłaconych z opóźnieniem oraz wartość resztowa. Kwota ta zatem nie mogła być uznana za odpowiadającą wartości samochodu(...).
Za nieuzasadniony uznał Sąd także zarzut potrącenia kwoty 75.958, 17 zł z wierzytelnością powoda.
Wskazując na treśćart. 498 kc, który określa przesłanki dokonania skutecznego potrącenia, Sąd wskazał, że potrącenie jest czynnością materialnoprawną skutkującą umorzeniem wierzytelności do wysokości wierzytelności niższej. Potrącenie następuje przez oświadczenie złożone drugiej stronie (art. 499 kc). Oświadczenie to ma moc wsteczną od chwili, kiedy potrącenie stało się możliwe. Zwrócił też Sąd uwagę na odróżnienie od potrącenia zarzutu potrącenia zgłaszanego w toku postępowania sądowego, czego skutkiem jest oddalenie powództwa w odpowiednim zakresie. Oświadczenie o potrąceniu, w razie wystąpienia przesłanek określonych wart. 498 § 1 k.c.powoduje odpowiednie umorzenie wzajemnych wierzytelności, natomiast zarzut potrącenia jest czynnością procesową, polegającą na żądaniu oddalenia powództwa w całości lub w części z powołaniem się na okoliczność, że roszczenie objęte żądaniem pozwu wygasło wskutek potrącenia. Oświadczenie o potrąceniu stanowi, zatem materialnoprawną podstawę zarzutu potrącenia.
W ocenie Sądu Okręgowego nie zostały spełnione ustawowe przesłanki potrącenia. Pozwany przedstawił do potrącenia wierzytelność w kwocie 75.958,17 zł, wynikającą z rozliczeniaumowy leasingu nr (...), obejmującą pojazdM. (...), wskazując, że jest to różnica pomiędzy odszkodowaniem wypłaconym leasingodawcy przez ubezpieczyciela(...) S.A.z tytułu szkody całkowitej, a niższą od niej należnością wynikającą z zakończenia umowy leasingu. Poza twierdzeniami pozwany jednak nie przedstawił dowodów, że kwota wypłacona przez ubezpieczyciela przewyższa jego zobowiązanie ze wskazanej umowy. Nie mogą być bowiem uznane za przekonujące dowody pisma kierowane w sprawie do Rzecznika Finansowego lub powoda, w których pozwany przedstawia swoje racje, gdyż obrazują one jedynie motywy stanowiska strony. Nadto Sąd ustalił, że na skutek wygaśnięciaumowy nr (...)powód ma z tego tytułu wierzytelność względem pozwanego, na którą składają się niezapłacone zobowiązania wymagalne przed datą wygaśnięcia umowy oraz wszystkie raty przyszłe po tej dacie wraz z wartością resztową, w łącznej kwocie 113.044,95 zł netto, a 139.045,14 zł brutto. Wynika z tego, że odszkodowanie wypłacone powodowi przez(...) S.A.jest niższe, niż wierzytelność jaka przysługuje powodowi względem pozwanego z powodu wygaśnięcia umowy leasingu. Zwrócił Sąd uwagę, że pozwany złożył do akt wypowiedzenieumowy leasingu nr (...)z dnia 8 października 2014r., w którym znalazło się rozliczenie tej umowy, dotyczącej samochodu markiM.na kwotę 128.441,83 zł, pozwany zaległości z tej umowy nie kwestionował. Pozwany nie przedstawił żadnego dowodu, że tę należność zapłacił, nie wykazał więc, że przedstawiona przez niego do potrącenia, wierzytelność istnieje, a w konsekwencji wskazywana wierzytelność nie mogła zostać skutecznie potrącona. To osobę dokonującą potrącenia obciąża obowiązek wykazania, że złożone oświadczenie było skuteczne, a więc że istniała wierzytelność, która w chwili złożenia oświadczenia o potrąceniu była wymagalna, gdyż dopiero konsekwencją złożenia skutecznego oświadczenia jest, zgodnie z

art. 498 § 2k.c., umorzenie obu wierzytelności objętych potrąceniem do wysokości wierzytelności niższej.
Za nietrafny uznał Sąd zarzut pozwanego, że pozwanemu przysługuje wierzytelność względem powoda w kwocie 60.864,06 zł, bowiem powód otrzymał lub otrzyma od ubezpieczyciela odszkodowanie za kradzież samochodu(...)w wysokości 180.142 zł. Brak było bowiem podstaw do zastosowaniaart. 709(
    5)§ 3 k.c, na co Sąd już wskazywał.
Wypowiedzenie łączącej strony umowy było skuteczne, a zatem powód mógł domagać się wydania przedmiotu umowy leasingu samochodu(...)którego powód jest właścicielem.
Jednakże z uwagi na kradzież tego pojazdu jego wydanie powodowi nie było możliwe, a utrata pojazdu na skutek kradzieży w toku niniejszego postępowania zaktualizowała roszczenie powoda o zapłatę równowartości auta.
Szacunkowa wartość pojazdu na dzień 25 października 2016r. wynosiła 142.500 zł brutto (115.819 zł netto), zaś na dzień 31 marca 2018r. 120.900 zł brutto (98.318 zł netto), powód zaś dochodził zapłaty kwoty 110.500 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu. Ponieważ Sąd jest na podstawieart. 321 § 1 k.p.c.związany żądaniem to dochodzona kwotę należało uznać za szkodę poniesioną przez powoda.
Powołując się na stanowisko Sądu Najwyższego wskazał Sąd pierwszej instancji, że żądanie ewentualne zgłaszane jest jako dodatkowe na wypadek niemożności uwzględnienia przez Sąd żądania zasadniczego, a sąd je rozpoznaje i rozstrzyga tylko wtedy, gdy brak jest podstaw do uwzględnienia żądania zasadniczego. Przy rozstrzyganiu stosuje się wówczas następujące zasady: a/ przy uwzględnieniu żądania zasadniczego nie orzeka się w ogóle o - niewchodzącym wówczas w grę - żądaniu ewentualnym, b/ o żądaniu ewentualnym orzeka się dopiero wówczas, gdy brak podstaw do uwzględnienia żądania zasadniczego i wtedy następuje oddalenie żądania zasadniczego i orzeczenie (zasądzające lub oddalające) o żądaniu ewentualnym.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy oddalił powództwo o wydanie rzeczy (art. 222 § 1 k.c.) i uwzględnił powództwo o zapłatę żądanej kwoty na podstawieart. 471 § 1 k.c.,art. 476 k.c.,art. 477 § 1 k.c.,art. 478 k.c.w zw. zart. 363 k.c.,art. 481 § 1 i 2 k.c.
O kosztach procesu Sąd orzekł na podstawieart. 98 kpc.
Apelacjęod wyroku wniósł pozwany. Zaskarżając wyrok w całości, zarzucił wadliwą ocenę dowodów i ustawienie się Sądu w sporze po stronie hegemona, jakim jest powód, będący jednocześnie jednostką zachodniej korporacji finansowej działającej w Polsce.
Podniósł pozwany, że Sąd pominął wiele istotnych dla rozstrzygnięcia faktów, pomijając, że pozwany od początku 2017 r. w pismach do Dyrektora Monitoringu i Windykacji oraz prezesa strony powodowej prosił o umożliwienie rozliczenia się z dwóch umów zawartych z powodem tj(...)z dnia 8 października 2014 r. i(...)z dnia 15 grudnia 2015 r., ale bez skutku. Pominięto też , że pozwany w piśmie do Rzecznika Finansowego z dnia 9 marca 2018 r. przedstawił przestępczy proceder uprawiany przez pracowników powoda, polegający na sprzedawaniu przejętych od leasingobiorców samochodów za ok. jednej trzeciej ich faktycznej wartości, inkasując „zysk”, jednocześnie stratą obciążając leasingobiorcę. Taką też metodę zastosowano przy sprzedaży samochoduM. (...)leasingowanego na wgumowy (...)z dnia 8 października 2014 r. Wskazał pozwanym, że ze wymieniony samochód ubezpieczyciel przyznał powodowi odszkodowanie w wysokości 113.300,00 zł i pozostawił samochód, na który nabywca był skłonny zapłacić ustaloną przez(...)wartość 91.100,00 zł/brutto/. Stąd różnica 75.958,17 zł należna pozwanemu. Powód nie chciał sprzedać samochodu za 91.100,00 zł, wolał „upłynnić” go za 30.000 netto, nie informując pozwanego o sprzedaży i jego warunkach, na żadnym jego etapie.
Wskazał nadto pozwany, że większość zapisów w „ Ogólnych warunkach leasingu” jest wrogich wobec korzystającego.
Zarzucił też pozwany, że Sąd nie zwrócił się do Rzecznika Finansowego celem przedstawienia pisemnego poglądu istotnego dla sprawy, nie uwzględnił też, że powód od maja 2017 r. posiadał klucze i dowód rejestracyjny samochodu(...), co oznacza, że pozwany w tym czasie nie miał władztwa nad pojazdem i nie mógł być odpowiedzialny za jego kradzież. W sposób nieuzasadniony Sąd przyjął, że powód jest winien kradzieży samochodów.
Zarzucił powód, że Sąd z jednej strony uznał, że pozwany jest winny kradzieży samochodu, a z drugiej wadliwie nie zastosował przepisuart. 709 kc.Wskazał, że jedynym powodem nieregulowania rat była kradzież samochodów. Kiedy bowiem nie mógł wynajmować leasingowanych aut, nie uzyskiwał dochodów. Kwestionował też brak zastosowaniaart. 7095kc, a uznanie natomiast, że rozwiązanie umowy nastąpiło na podstawie § 16 ust. 3 a OWL.
Wniósł pozwany o uchylenie zaskarżonego wyroku.
W odpowiedzi na apelację powód wniósł o oddalenie apelacji pozwanego i zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego.

Po rozpoznaniu apelacji Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja pozwanego na uwzględnienie nie zasługuje.
W pierwszej kolejności należy odnieść się do zarzutów odnoszących się do zakresu postępowania dowodowego i oceny przez Sąd dowodów. Dopiero bowiem prawidłowe ustalenia faktyczne dokonane na podstawie dowodów ocenionych wedle reguł wynikających zart. 233 § 1 kpcmogą stanowić podstawę do zastosowania prawa materialnego i dokonania oceny prawnej.
Przepisart. 233 kpcstatuuje zasadę swobodnej oceny dowodów, wedle której sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Granice swobodnej oceny dowodów wyznaczają przepisy prawa procesowego, zasady doświadczenia życiowego i reguły logicznego rozumowania. Dlatego też skuteczne postawienie zarzutu naruszeniaart. 233 kpcwymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest wystarczające natomiast przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd doniosłości poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu (tak np. Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 6 listopada 1998 r. II CKN 4/98 – niepublikowane).
Dokonując oceny dowodów zgodnie z regułami zakreślonymi wart. 233 § 1 kpcsąd winien wyprowadzić z zebranego materiału dowodowego logiczne wnioski, musi uwzględnić zasady określone przez prawo procesowe określone w przepisachart. 227 – 234 kpcoraz dominujące poglądy na stosowanie prawa. Dokonując oceny swobodnej sąd wykorzystuje własne przekonania, wiedzę, doświadczenie życiowe, uwzględnia zasady procedury i zasady logiki. Dowody winien sąd oceniać bezstronnie, racjonalnie, wszechstronnie. W odniesieniu do każdego dowodu winien Sąd ocenić jego wiarygodność, odnosząc się także do pozostałego materiału dowodowego. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub, gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo – skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona.
Zgodnie ze stanowiskiem Sądu Najwyższego, które Sąd Apelacyjny w pełni popiera i akceptuje, do naruszenia przepisuart. 233 § 1 k.p.c.mogłoby dojść tylko wówczas, gdyby skarżący wykazał uchybienie podstawowym regułom służącym ocenie wiarygodności i mocy poszczególnych dowodów, tj. regułom logicznego myślenia, zasadzie doświadczenia życiowego i właściwego kojarzenia faktów (wyrok SN z dnia 16 grudnia 2005 r., III CK 314/05). Naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.może polegać na tym, iż Sąd z naruszeniem zasady swobodnej oceny dowodów przyjął za wiarygodny określony dowód lub też odmówił wiarygodności konkretnemu dowodowi. Strona, która podnosi taki zarzut musi przy tym wykazać, o jaki konkretnie dowód chodzi i na czym polega przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów (wyrok SN z dnia 10 listopada 2005 r., V CK 332/05). Nie jest natomiast wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął Sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena Sądu (wyrok SN z dnia 8 kwietnia 2009 r., II PK 261/08). Strona podnosząca zarzut wadliwej oceny dowodów powinna wykazać, że przy ocenie wiarygodności i mocy dowodowej konkretnego dowodu, na podstawie którego sąd dokonał ustalenia faktycznego, przekroczono granice swobodnej oceny dowodów, a nadto, iż miało to istotny wpływ na wynik sprawy. Nie wystarczające jest zaprezentowanie własnych, korzystnych dla skarżącego ustaleń stanu faktycznego, dokonanych na podstawie własnej, korzystnej dla skarżącego oceny materiału dowodowego (por.: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99, LEX nr 53136).
Podkreślenia też wymaga, że obowiązkiem sądu jest przeprowadzenie dowodów, które maja znaczenie dla rozstrzygnięcia, nie zaś wszystkich zgłoszonych przez strony, nawet takich, które nie mają znaczenia.
Sąd pierwszej instancji w prawidłowy sposób przeprowadził w sprawie postępowanie dowodowe w zakresie istotnym dla rozstrzygnięcia sprawy, a następnie dokonał swobodnej oceny dowodów, zgodnie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego. Zwrócił też uwagę na szereg okoliczności, które były niesporne, a więc nie wymagały dowodzenia. Wskazał Sąd, które dowody uznał za wiarygodne, a którym wiary odmówił i dlaczego. Ocena dokonana przez Sąd spełnia wszystkie wymogi oceny swobodnej i nie sposób Sądowi zarzucić braku logiki w wyciąganiu wniosków i sprzeczności z zasadami doświadczenia życiowego. Tylko zaś w takim przypadku Sąd drugiej instancji mógłby dokonać oceny odmiennej. Również uzasadnienie Sądu pierwszej instancji jest jasne, kompletne i wewnętrznie spójne.
Za prawidłowe zatem należy uznać  ustalenia faktyczne dokonane na gruncie zgromadzonego i ocenionego przez Sąd Okręgowy materiału dowodowego. Sąd Apelacyjny w pełni podziela ustalenia i ocenę dowodów zaprezentowane przez Sąd Okręgowy i uznaje je za własne.
W apelacji pozwany przede wszystkim zarzucił Sądowi, że pominął, iż powód zwracał się do strony powodowej o umożliwienie mu rozliczenia dwóch umów, to tej związanej w leasingiem samochodu(...)oraz umowy leasingu samochoduM.((...)). Również w toku niniejszego postępowania pozwany podnosił, że z rozliczenia tej drugiej umowy przysługuje mu wobec powoda wierzytelność w kwocie 75,958,17 zł, którą przedstawił do potrącenia z wierzytelnością powoda dochodzoną w niniejszym postępowaniu.
W niniejszym postępowaniu powód powołując się na wypowiedzenie pozwanemu umowy leasingu samochodu(...)domagał się wydania tegoż, samochodu, ewentualnie zaś wnosił o zapłatę kwoty odpowiadającej jego wartości.
Istotne zatem jest przesądzenie jaka była podstawa wypowiedzenia umowy i czy wypowiedzenie to było uzasadnione.
Fakt zawarcia umowy leasingu oraz prawa i obowiązki stron wynikające z tej umowy są niesporne. Powód wykonując umowę nabył rzecz i oddał tę rzecz korzystającemu czyli powodowi do używania i pobierania pożytków. Obowiązkiem zaś powoda jako korzystającego była zapłata w uzgodnionych ratach i terminach wynagrodzenia pieniężnego. Przez cały okres trwania umowy właścicielem rzeczy pozostaje leasingodawca, niezaleznie od tego ile rat leasingowych uiści korzystający. Do umowy załączony był harmonogram spłat. Umowa regulowała także obowiązki korzystającego po rozwiązaniu umowy odnoszące się do rozliczeń i zwrotu przedmiotu leasingu.
Poza sporem było, że pozwany we wrześniu 2014 roku zaprzestał płacenia rat leasingowych, a w zasadzie poinformował powoda, że nie zamierza płacić kolejnych rat, ponieważ pojazd został skradziony. Wiadomym jednak było już wówczas, że samochód został odnaleziony w Chorwacji, co oznacza, że nie doszło do trwałej utraty przedmiotu leasingu. Podzielić zatem należy stanowisko Sądu Okręgowego, że brak było w takim przypadku podstaw do zastosowania § 16 ust. 2 OWL, stanowiącego że w przypadku szkody całkowitej przedmiotu leasingu w postaci utraty przedmiotu leasingu, z dniem otrzymania postanowienia organów ścigania o umorzeniu postępowania umowa ulega rozwiązaniu lub wygasa, ponieważ przedmiot leasingu ostatecznie nie został utracony. Nie było więc także podstawy do zaprzestania uiszczania rat leasingowych. Umowa nie uległa rozwiązaniu na skutek utraty przedmiotu leasingu, lecz podstawą jej wypowiedzenia było opóźnienie w uiszczaniu rat leasingowych, a właściwie odmowa ich uiszczenia. Zaległość nie została też uiszczona w dodatkowym wyznaczonym przez powoda terminie. Ta okoliczność spowodowała wypowiedzenie pozwanemu umowy ze skutkiem natychmiastowym i podziela Sąd Apelacyjny stanowisko Sadu pierwszej instancji, że wypowiedzenie to było skuteczne. Podstawą wypowiedzenia umowy był zatem przepis § 16 ust. 3 OWL. Wypowiedzenie umowy uruchomiło więc po pierwsze obowiązek rozliczenia umowy, a po drugie zwrotu przedmiotu leasingu. Roszczenia z tym związane są od siebie niezależne.
Po wypowiedzeniu umowy obowiązkiem pozwanego jako korzystającego był zwrot przedmiotu leasingu w terminie 14 dni od daty wezwania go do zwrotu przez leasingodawcę. Pozwany zaś nie tylko nie zwrócił powodowi samochodu(...)w powyższym terminie, przy czym o ile można by ewentualnie uznać za usprawiedliwione niedotrzymanie 14 – to dniowego terminu,, który upłynął 25 października 2016 skoro pojazd był wówczas jeszcze w Chorwacji, ale nie zwrócił go także po sprowadzeniu odzyskanego auta z Chorwacji, co miało miejsce w grudniu 2016 roku. Dalszy brak zwrotu pojazdu nie znajdował już natomiast żadnego usprawiedliwienia, tym bardziej, że nie tylko nie zwrócił pojazdu, ale wyraźnie zwrotu odmówił. Umowa była zaś już wówczas skutecznie wypowiedziana i nie było podstaw do odmowy zwrotu pojazdu.
Słusznie stwierdził Sąd Okręgowy, że po wypowiedzeniu umowy pozwany nie miał już prawa do władania pojazdem i jego obowiązkiem był jego zwrot. Niewykonanie tego obowiązku oznacza, że pozwany nienależycie, w rozumieniuart. 471 kc, wykonał zobowiązanie, bowiem po jego stronie wystąpiła zwłoka w spełnieniu świadczenia.
Okoliczność ta jest istotna z punktu widzenia odpowiedzialności pozwanego w sytuacji kiedy w późniejszym czasie ponownie doszło do kradzieży samochodu(...)
Wskazać bowiem należy, że już po odzyskaniu samochodu po pierwszej kradzieży i sprowadzeniu go do Polski, dwukrotnie jeszcze zgłoszono organom ścigania kradzież pojazdu, a to najpierw w kwietniu 2017 roku. Postępowanie wynikające z tego zgłoszenia zostało 10 czerwca 2017 umorzone (sprawa(...)wR.) z uwagi na brak znamion czynu zabronionego. w postępowaniu tym zwrócono powodowi dowód rejestracyjny samochodu(...)wydruk potwierdzenia ubezpieczenia OC i klucz pojazdu. Sam pojazd powodowi nie został zwrócony. Powód zaś w dalszym ciągu wzywał pozwanego o zwrot pojazdu.
Ponowne zgłoszenie kradzieży miało miejsce w grudniu 2017 roku. W dniu 14 lutego 2018 r. KMP wK.umorzyła dochodzenie w sprawie kradzieży tego pojazdu i jego zaboru w celu przywłaszczenia z powodu niewykrycia sprawców przestępstwa.
Nie może więc budzić wątpliwości, że ponowna utrata pojazdu na skutek jego kradzieży nastąpiła już po wypowiedzeniu pozwanemu umowy leasingu i w czasie kiedy pozwany pozostawał w zwłoce z wykonaniem obowiązku zwrotu pojazdu i to nie kradzież pojazdu w grudniu 2017 roku była przyczyną wygaśnięcia umowy leasingu. Okoliczność ta jest przesądzająca dla przyjęcia odpowiedzialności pozwanego za utratę przedmiotu leasingu na podstawieart. 478 kc, co oczywiście nie oznacza jak wskazuje pozwany, że Sąd Okręgowy uznał go winnym kradzieży samochodu. Takiego stwierdzenia Sąd w uzasadnieniu nie zawarł i wniosku takiego absolutnie nie wywiódł. Z powołanego przepisu wynika bowiem, że jeśli przedmiotem świadczenia jest rzecz oznaczona co do tożsamości, to dłużnik będący w zwłoce odpowiada za utratę lub uszkodzenie przedmiotu świadczenia, chyba że utrata lub uszkodzenie nastąpiłoby także wtedy, gdyby świadczenie zostało spełnione w czasie właściwym. W przypadku tym odpowiedzialność dłużnika nie jest uzależniona od jego winy i wykazanie braku zawinienia nie zwalnia od odpowiedzialności. W niniejszym przypadku pozwany by zwolnić się z odpowiedzialności musiałby wykazać, że do utraty samochodu doszłoby również wtedy gdyby zwrócił go w terminie, okoliczności tej zaś z pewnością nie wykazał. Należy więc przyjąć, że gdyby pozwany zwrócił samochód powodowi w terminie to do jego ponownej kradzieży by nie doszło.
Skoro więc na skutek drugiej kradzieży samochodu(...)powód nie może tego samochodu zwrócić, bowiem nim nie dysponuje, to będąc odpowiedzialny za jego utratę na podstawieart. 478 kcma obowiązek zapłaty na rzecz powoda kwoty odpowiadającej wartości samochodu.
Pozwany w apelacji podnosił też zarzuty związane z nieprawidłowym w jego przekonaniu rozliczeniem umowy samochoduM. (...), który został uszkodzony i w stosunku, do którego ubezpieczyciel uznał szkodę całkowitą. Zdaniem pozwanego z tytułu rozliczenia tej umowy przysługuje mu względem powoda wierzytelność w kwocie 75.958,17 zł i kwotę taką pozwany przedstawił do potrącenia z należnością dochodzoną przez powoda w niniejszym procesie. Potracenie byłoby możliwe tylko wtedy gdyby powód i pozwany byli wzajemnie względem siebie dłużnikami i wierzycielami i obie ich wierzytelności były wymagalne (art. 498 kc). Ciężar wykazania, że pozwanemu przysługuje wierzytelność względem powoda obciąża oczywiście zgodnie zart. 6 kcpozwanego. Pozwany przedstawiając kwotę do potrącenia twierdził, że jest to różnica między odszkodowaniem jakie powód otrzymał od ubezpieczyciela za szkodę całkowitą samochoduM., a należnością wynikającą z rozliczenia umowy leasingu, kwestionując przy tym sposób zlikwidowania szkody, a zwłaszcza kwotę za jaką sprzedane został przez powoda tzw pozostałości czyli samochód, co do którego stwierdzono szkodę całkowitą. Zdaniem pozwanego sprzedaż nastąpiła za kwotę 30.000 zł netto, podczas gdy wartość ustalona przez(...)to 91.100 zł brutto.
Podzielić należy ocenę Sądu pierwszej instancji, że pozwany nie wykazał, iż przysługuje mu względem powoda wierzytelność z tytułu rozliczenia umowy leasingu samochoduM.. Pozwany przedstawił tylko w tej kwestii swoje stanowisko i wyobrażenie jak to rozliczenie powinno wyglądać nie przedstawił natomiast żadnych dowodów. Z drugiej zaś strony Sąd Okręgowy ustalił, że z rozliczenia tej umowy to powodowi przysługuje wierzytelność w stosunku do pozwanego. Pozwany musiałby więc wykazać, że powód nieprawidłowo rozliczył umowę i że powód mógł zbyć pozostałości samochoduM.za odpowiednio wysoką kwotę, pozwany zaś okoliczności tych nie wykazał. Takim wykazaniem z pewnością nie jest kierowanie pism do Rzecznika Finansowego, bowiem pisma te również zawierają tylko twierdzenia.
Nie wykazał też pozwany by w stosunku do powoda przysługiwała mu wierzytelność związana z rozliczeniem umowy leasingu samochodu(...)a w szczególności z odszkodowaniem od ubezpieczyciela za jego kradzież.
Nie zasługuje również na uwzględnienie zarzut pozwanego, że błędem Sądu było niezastosowanie w sprawieart. 7095kc.Przepis ten stanowi o wygaśnięciu umowy leasingu w przypadku utraty rzeczy z przyczyn, za które finansujący odpowiedzialności nie ponosi i w § 3 określa sposób rozliczenia umowy w takim przypadku. Jak już wyżej wskazano umowa nie wygasła z powodu utraty przedmiotu leasingu na skutek kradzieży, ale została wypowiedziana pozwanemu przez powoda z powodu nieregulowania rat leasingowych. Nie było więc podstaw do zastosowania wymienionego przepisu.
Wypowiedzenie umowy nastąpiło natomiast na podstawieart. 70913kci § 16 ust. 3 a OWL, co oznacza, że obowiązkiem pozwanego był zwrot przedmiotu leasingu, w tym przypadku najpóźniej po sprowadzeniu do Polski z Chorwacji odzyskanego samochodu.
Późniejsza, już po wypowiedzeniu umowy, ponowna kradzież pojazdu uczyniła świadczenie zwrotu pojazdu niemożliwym, przy czym jak już wyżej wskazano na podstawieart. 478 kcpowód odpowiada za utratę przedmiotu świadczenia.
Zatem powództwo o wydanie rzeczy należało oddalić, na uwzględnienie natomiast zasługiwało żądanie ewentualne o zapłatę kwoty odpowiadającej wartości samochodu. Zgłoszone przez powoda ewentualne żądanie zapłaty jest niższe niż wartość pojazdu wynikająca z opinii biegłego, zasądzeniu zatem podlega kwota dochodzona wraz z odsetkami od dnia wniesienia pozwu, zważywszy na związanie sądu żądaniem zgłoszonym w pozwie (art. 321 kpc).
Mając powyższe na uwadze Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 kpcapelację pozwanego oddalił jako nieuzasadnioną.
O kosztach postępowania apelacyjnego Sąd orzekł na podstawieart. 98 kpczgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu.
SSA Regina Kurek   SSA Grzegorz Krężołek    SSA Teresa Rak