Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 380/19
Data wyroku: 2019-04-25 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Witold Nowakowski, Alicja Kolonko, Wojciech Bzibziak

Sygn. akt III AUa 380/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 25 kwietnia 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Witold Nowakowski (spr.)

Sędziowie

SSA Alicja Kolonko
SSA Wojciech Bzibziak

Protokolant

Michał Eksterowicz

po rozpoznaniu w dniu 25 kwietnia 2019 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaZ. G.(Z. G.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
o prawo do emerytury
na skutek apelacji ubezpieczonegoZ. G.
od wyroku Sądu Okręgowego - Sądu Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Katowicach
z dnia 18 grudnia 2018 r. sygn. akt X U 1492/17

oddala apelację.
/-/ SSA A.Kolonko /-/ SSA W.Nowakowski /-/ SSA W.Bzibziak

Sędzia Przewodniczący Sędzia
Sygn. akt III AUa 380/19

UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówiłZ. G.prawa do emerytury, bowiem ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999 r. nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy oraz nie osiągnął wieku 60 lat. Dodał, że wyjaśnienia przedstawione przez ubezpieczonego na okoliczność potwierdzenia okresu pracyw szczególnych warunkach nie stanowią środka dowodowego.
W odwołaniuZ. G.domagał się zmiany zaskarżonej decyzji, powołując się na brak możliwości zdobycia zaświadczenia, bowiem zakład, w którym pracowałw warunkach szczególnych, już nie istnieje. Wskazał, iż wykonywał remonty i naprawy samochodów ciężarowych, były to prace wykonywane w kanałach. Miał stycznośćz toksycznymi substancjami tj. ropą, olejami, pyłami z okładzin hamulcowych, spalinami. Ponadto wskazał świadków:P. R.,A. L.orazJ. S..
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, z przyczyn które stanowiły podstawę wydania zaskarżonej decyzji. Wniósł nadto o dopuszczenie dowodu z akt osobowych ubezpieczonego z okresu zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wK.,na okoliczność, że w spornym okresie ubezpieczony nie wykonywał pracy w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponadto poinformował, iż w dniu(...)przesłanka dotyczącego wieku emerytalnego została spełniona, bowiem ubezpieczony ukończył 60 lat.
Sąd Okręgowy w Katowicach ustalił, żeurodzony (...)Z. G., w dniu 4 lipca 2017 r. złożył wniosek o emeryturę na podstawieart. 184 ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Ubezpieczony jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego, jednak złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS,na dochody budżetu państwa. Do wniosku ubezpieczony nie dołączył żadnych dokumentów
Organ rentowy przyjął za udowodnione na dzień 1 stycznia 1999 r.: 25 lat i miesiąc okresów składkowych oraz miesiąc i 28 dni okresów nieskładkowych tj. łącznie 25 lat,2 miesiące i 28 dni „ogólnego stażu pracy”, w tym ani jednego dnia pracy w warunkach szczególnych.
Organ rentowy nie uwzględnił do „stażu pracy w warunkach szczególnych” okresu zatrudnienia ubezpieczonego wPrzedsiębiorstwie (...)wK.od 1 września 1973 r. do 31 grudnia1991 r. na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych, z uwagina nieprzedłożenie świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
W okresie od 1 września 1973 r. do 31 grudnia 1991 r. ubezpieczony był zatrudniony wPrzedsiębiorstwie (...)(...)wK.(zwanym uprzednioPrzedsiębiorstwem (...)wK.) w pełnym wymiarze czasu pracy, początkowo, w okresie od 1 września 1973 r. do 30 czerwca 1976 r., jako pracownik młodociany w oparciu o umowę o naukę zawodu mechanika-kierowcy, a następniena stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych. W okresie tego zatrudnienia ubezpieczony od 28 października 1976 r. do 17 października 1978 r. odbył zasadniczą służbę wojskową.
Następnie, w wyniku porozumienia między zakładami pracy, ubezpieczony w dniu1 stycznia 1992 r. został zatrudniony w(...) sp. z o.o.wK.na pełny etat, jako mechanik napraw pojazdów samochodowych. W tej spółce pracował do 20 grudnia 1992 r.
Od 21 grudnia 1992 r. do 30 kwietnia 1993 r. ubezpieczony pracował na pełny etatw(...) sp. z o.o.wK.jako mechanik napraw pojazdów samochodowych.
Z. G.w okresie od 1 maja 1993 r. do 9 marca 2006 r. był zatrudnionywPPUH (...) Sp. z o.o.wK.w pełnym wymiarze czasu pracy,na stanowisku mechanika samochodowego.
Przedsiębiorstwo (...)” wK.zajmowało się świadczeniem usług transportowych na rzecz górnictwa – kopalń, PRG, PBSz. W latach 70-tych Przedsiębiorstwo dysponowało około 100 samochodami ciężarowymi powyżej 3,5 tony. Przedsiębiorstwo posiadało stację szybkich napraw oraz warsztat naprawczy. Łącznie było w nich 17 kanałów, w tym na stacji były3 przelotowe, gdzie mieściły się 3 samochody. Każdy kanał miał swojego brygadzistę. Brygadzistą ubezpieczonego byłJ. S.. Brygada liczyła około 4 osób. Warsztati stacja pracowały na dwie zmiany. W warsztacie samochodowym był podziałna mechaników, elektryków i blacharzy. Ogółem było zatrudnionych około 200 pracowników.
Podczas nauki zawodu ubezpieczony pracował na warsztacie po 8 godzin dziennie przez 3 dni, natomiast przez 3 dni uczył się. Jego mistrzem i nauczycielem zawodu byłJ. S..
W trakcie zatrudnienia w tym Przedsiębiorstwie ubezpieczony naprawiał samochody ciężarowe takie jakK.,Z.,S.’y,J.,K.. Samochody były mocno wyeksploatowane i naprawie podlegały te same części. Właściwie codziennie wykonywał te same czynności. Części były przynoszone lub ubezpieczony sam po nie chodził.
W kanale mechanicy naprawiali skrzynie biegów, układy napędowe, wały napędowe, mosty. W kanale były zawsze co najmniej 2 osoby pod jednym samochodem. Naprawa silnika odbywała się częściowo w kanale, częściowo poza nim. Uszczelki głowicy silnika były wymieniane z góry, podobnie jak uszczelki i tłoki. Przy tych czynnościach współpracowali dwaj pracownicy – jeden na dole, drugi u góry. Poza kanałem ubezpieczony wykonywał demontaż kół, naprawiał układ hamulcowy, układ hydrauliczny skrzyni wyładowczej, wymieniał okładziny hamulcowe, amortyzatory czy łożyska. Nie zajmował się naprawą układu elektrycznego.
Ubezpieczony w kanale spędzał codziennie 6 godzin, w przypadku poważniejszej „roboty” – 8 godzin. Spędzał codziennie w kanale około 80 % czasu dniówki, bez uwzględnienia przerwy śniadaniowej oraz dostarczenia części z magazynu. Pracował na dwie zmiany.
Spółka z o.o. (...)wK.zajmowała się remontem samochodów osobowych i ciężarowych. Ubezpieczony przeszedł do tej spółki w styczniu 1992 r. Ubezpieczony wraz ze świadkiemA. L.,J. S.iP. R.pracowali tam wspólnie przez pewien czas.
Ubezpieczony pracował w warsztacie samochodowym jako mechanik napraw pojazdów samochodowych. 80 % napraw odbywało się w kanałach samochodowych. Naprawiał samochody ciężarowe markiM.,M.,(...), osobowe markiF.,M.,R.,P.. Ubezpieczony nie wykonywał tam pracy w kanale stalei w pełnym wymiarze czasu pracy. Od wiosny 1992 r. spółka zajęła się wyłącznie serwisem samochodów osobowychF.. Ubezpieczony pracował wyłącznie na podnośnikach przy samochodach osobowych.
Po(...) sp. z o.o.wK., ubezpieczony wrazze świadkami:A. L.,J. S.iP. R.pracowali razem współce z o.o. (...)wB., należącej do tego samego właściciela.W okresie zatrudnienia w tej spółce ubezpieczony zajmował się już wyłącznie serwisowaniem samochodów osobowychF.. Pracował wyłącznie na podnośnikach.
Następnie ubezpieczony podjął pracę w(...) sp. z o.o.wK.. Było to przedsiębiorstwo handlowo-usługowe. Spółka posiadała komis i spółkę ochroniarską.W zasobach miała samochody osobowe, głównie markiP., ale zajmowała się także serwisowaniemF.. W warsztacie nie było kanałów, lecz 6 podnośników. W trakcie zatrudnienia w tej spółce ubezpieczony w ogóle nie pracował w kanale.
Powyższych ustaleń dokonał Sąd Okręgowy na podstawie dokumentów zgromadzonych w aktach sprawy, w tym akt osobowych świadków z okresu zatrudnieniawPrzedsiębiorstwie (...)wK.tj.J. S.,A. L.iP. R., kserokopii legitymacji ubezpieczeniowej i świadectw pracy świadkaA. L., akt emerytalnych świadkaJ. S.,M. C.iR. C.oraz zeznań świadków:J. S.,A. L.iP. R.oraz przesłuchania ubezpieczonego w charakterze strony.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, Sąd Okręgowy stwierdził, że bezspornie ubezpieczony wykazał do 1 stycznia 1999 r. 25 lat, 2 miesiące i 28 dni „ogólnego stażu pracy”,w dniu (...) ukończył 60 rokżycia oraz złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem ZUS, na dochody budżetu państwa.
Po wskazaniu dyspozycjiart. 184 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1, 2 i 4 ustawy z dnia17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.z 2017 r., poz. 1383 z późn. zm.),§ 2 ust. 1, § 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.) Sąd Okręgowy stwierdził, że zgodnie z utrwalonym poglądem orzecznictwa dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach nie ma znaczenia nazwa zajmowanego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy, rzeczywiście wykonywanych zadań, zaś dowodem potwierdzającym zatrudnienie pracownika w warunkach szczególnych są nie tylko świadectwa wykonywania prac w tych warunkach wydane przez pracodawcę. Okresy pracyw szczególnych warunkach mogą być wykazywane przed sądem wszelkimi środkami dowodowymi przewidzianymi przezKodeks postępowania cywilnego, a w szczególności dokumentami z osobowych akt pracowniczych, zeznaniami świadków, wyjaśnieniami stron. W postępowaniu odwoławczym nie mają zastosowania ograniczenia dowodowe, którymi związany jest organ rentowy. Ponadto, świadectwo pracy wystawione przez pracodawcę traktuje się w postępowaniu sądowym jako dokument prywatny w rozumieniuart. 245 kpc, który stanowi dowód tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawartew dokumencie. Jeżeli zaś zachodzą wątpliwości co do twierdzeń zawartych w świadectwie pracy, konieczne jest ich zweryfikowanie innymi dowodami, szczególnie dokumentamii dowodami osobowymi.
Oceniając wyniki postępowania dowodowego, w szczególności osobowe źródła dowodowe w postaci zeznań świadków oraz ubezpieczonego, Sąd Okręgowy uznał,iż ubezpieczony nie udowodnił 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.Z. G.będąc zatrudnionym wPrzedsiębiorstwie (...)wK.początkowo jako pracownik młodociany, a następnie na stanowisku mechanika napraw pojazdów samochodowych, nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach.Ze zgromadzonego materiału dowodowego w postaci zeznań samego ubezpieczonegow połączeniu z zeznaniami świadków, którzy pracowali razem z ubezpieczonym wynika,iż ubezpieczony w kanałach remontowych wykonywał jedynie część obowiązków pracowniczych mechanika samochodowego. Ubezpieczony spędzał w kanale remontowym około 80 % czasu dniówki. Poza kanałem wykonywał takie czynności jak demontaż kół, naprawa układu hamulcowego, wymiana amortyzatorów czy łożysk. Również naprawa silników odbywała się częściowo w kanale, a częściowo poza nim. Nie ma zatem podstaw by uznać, iż stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracę w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych, określoną w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Wykaz A, Dział XIV, poz. 16).
Sąd Okręgowy dodał, że nie kwestionuje, iż ubezpieczony faktycznie wykonywał część swoich obowiązków jako mechanik samochodowy w szczególnych warunkach, jednakże nie w wymiarze wymaganym przepisami ustawy. Bowiem przesłanka uznania,że praca wykonywana była w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu obowiązującym na danym stanowisku zachodzi wtedy, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku, stale tj. ciągle, wykonuje prace w szczególnych warunkach i nie wykonuje w tym czasie innych czynności nie związanych z zajmowanym stanowiskiem.
Powyższe rozważania zachowują również aktualność w odniesieniu do zatrudnienia ubezpieczonego w(...) sp. z o.o.wK.od 1 stycznia 1992 r.do 20 grudnia 1992 r., bowiem praca polegająca na naprawie samochodów ciężarowychw kanale remontowym nie odbywała się stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Ponadtow późniejszym okresie spółka skoncentrowała się jedynie na serwisie samochodów osobowych markiF., dokonując napraw na podnośnikach, a nie w kanale, co wyklucza uznanie takiej pracy za pracę w szczególnych warunkach. Podobnie, z tego samego względu, brak jest podstaw prawnych do uwzględnienia okresów zatrudnienia ubezpieczonegow kolejnych spółkach tj. w(...) sp. z o.o.wK.oraz w(...) sp. z o.o.wK..
Sąd Okręgowy nie zaliczył do stażu pracy w szczególnych warunkach również okresu odbywania przez ubezpieczonego służby wojskowej tj. od 28 października 1976 r.do 17 października 1978 r., bowiem przed jej rozpoczęciem, jak i po jej zakończeniu ubezpieczony nie pracował wPrzedsiębiorstwie (...)wK.w tych warunkach.
Za uwzględnieniem stanowiska ubezpieczonego nie przemawia również fakt, że inni pracujący na tożsamym stanowisku w podobnym okresie świadkowie, tj.J. S.,M. C.iR. C.otrzymali emerytury z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Jak wskazał w uzasadnieniu wyroku z dnia 21 lutego 2017 r. Sąd Apelacyjny w Gdańsku (sygn. akt III AUa 1748/16, LEX nr 2300274), w trakcie postępowania odwoławczego dokonywana jest ocena legalności zaskarżonej decyzji i indywidualne badanie przesłanek każdego ubezpieczonego do przyznania wnioskowanego świadczenia.
Biorąc pod uwagę poczynione ustalenia i rozważania Sąd Okręgowy stanąłna stanowisku, że ubezpieczony nie udowodnił, iż spełnił wszystkie warunki przewidzianew art. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach do nabycia prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, wobec czego oddalił odwołanie.
Apelację od wyroku Sądu Okręgowego wniósł pełnomocnik ubezpieczonego, zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, które miało wpływ na wynik sprawy i doprowadziło do błędnych ustaleń faktycznych, a mianowicieart. 233 § 1 kpcprzez dokonanie oceny dowodów w sposób nasuwający zastrzeżenia z punktu widzenia zasad logicznego rozumowania i doświadczenia życiowego, w szczególności przez:
a) uznanie, że ubezpieczony w okresie od 1 września 1973 r. do 31 grudnia 1991 r. podczas zatrudnienia wPrzedsiębiorstwie (...)wK.(zwanym uprzednioPrzedsiębiorstwem (...)wK.) pracowałw warunkach szczególnych przez 80% czasu pracy, podczas gdy wszystkie wykonywane przez niego czynności były immanentnie związane z pracą w kanale remontowym, a tym samym pracował on w warunkach szczególnych stale i w pełnym wymiarze czasu pracy,
2. błąd w ustaleniach faktycznych, polegający na uznaniu, że:
a) wnioskodawca nie pracował w warunkach szczególnych, podczas gdy legitymuje sięon stażem pracy w warunkach szczególnych przekraczającym 15 lat,
b) nie należy zaliczyć do stażu pracy w szczególnych warunkach okresu odbywania przez ubezpieczonego służby wojskowej, podczas gdy okres ten powinien zostać zaliczony do stażu pracy w warunkach szczególnych.
Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez uwzględnienie odwołaniai przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury w warunkach szczególnych z dniem1 sierpnia 2017 r., ewentualnie o uchylenie zaskarżonego orzeczenia i przekazanie sprawy Sądowi I Instancji do ponownego rozpoznania, w każdym przypadku - o zasądzenieod organu na rzecz odwołującego zwrotu kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Na uzasadnienie podniósł, że w sprawie niniejszej nie budziło wątpliwości organu rentowego ani Sądu osiągnięcie przez wnioskodawcę wieku emerytalnego 60 lat oraz spełnienie przesłanki posiadania ogólnego okresu składkowego i nieskładkowego wymaganym rozmiarze 25 lat. Sporna była natomiast przesłanka legitymowania się15-letnim stażem pracy w warunkach szczególnych.
W ocenie ubezpieczonego legitymuje się on minimum 15-letnim stażem pracyw warunkach szczególnych. W orzecznictwie Sądu Najwyższego przyjmuje się, że dla oceny, czy pracownik pracował w szczególnych warunkach, nie ma istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, tylko rodzaj powierzonej mu pracy. Pracaw szczególnych warunkach to praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracyw warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionychw wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. (por. wyroki Sądu Najwyższego: z 14 września 2007 r„ III UK 27/07, OSNP 2008/21-22/325; z 19 września 2007 r., III UK 38/07, OSNP 2008/21-22/329; z 6 grudnia 2007 r.,III UK 66/07, LEX nr 483283; z 22 stycznia 2008 r., I UK 210/07, OSNP 2009/5-6/75).W wykazie tym ujęta jest praca w kanałach remontowych, którą to pracę świadczył ubezpieczony w okresie od dnia 1 września 1973 r. do dnia 31 grudnia 1991 r.wPrzedsiębiorstwie (...)wK.(zwanym uprzednioPrzedsiębiorstwem (...)wK.) w pełnym wymiarze czasu pracy.
Sąd Okręgowy uznał, iż ubezpieczony spędzał w kanale remontowym około 80 % czasu dniówki, a poza kanałem wykonywał takie czynności jak demontaż kół, naprawa układu hamulcowego, wymiana amortyzatorów czy łożysk. Również naprawa silników odbywała się częściowo w kanale, a częściowo poza nim. W ocenie Sądu nie ma zatem podstaw by uznać, iż odwołujący stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał pracęw kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych. Sąd przyznał równocześnie, że nie kwestionuje, iż ubezpieczony faktycznie wykonywał część swoich obowiązków jako mechanik samochodowy w szczególnych warunkach, jednakżenie w wymiarze wymaganym przepisami ustawy.
Ze stanowiskiem Sądu zgodzić się nie sposób. Ubezpieczony bowiem przez większość czasu pracował w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów samochodowych. Charakter tej pracy wymagał czasami opuszczania kanału przez ubezpieczonego, kiedy przykładowo zaistniała konieczność wymiany uszczelek głowicy silnika, czego nie można było wykonać w kanale, albo kiedy np. ubezpieczony udawał się po niezbędne do pracy narzędzia. Tego rodzaju czynności wykonywane poza kanałem były jednak niezbędnedo rzeczywistego świadczenia pracy w kanale remontowym i były ściśle związane z pracąna tym stanowisku, a tym samym nie mogą pozbawiać pracy ubezpieczonego wykonywanej w spornym okresie - przymiotu pracy w warunkach szczególnych. Niewątpliwie charakter pracy ubezpieczonego wiązał się z narażeniem go na czynniki niekorzystne dla zdrowia, takie jak brak wentylacji, wilgoć, pyły, smary, brak odpowiedniego ogrzewania i oświetlenia. Podkreślić należy, że czynniki te występowały także poza kanałem i na ich oddziaływanie był narażony ubezpieczony. Praca taka przyczyniła się zatem do szybszego obniżenia wydolności organizmu ubezpieczonego i uprawnia go do uzyskania wcześniejszej emerytury (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 20 marca 2013 r., sygn. akt III AUa 1233/12). Pracaw warunkach szczególnych to bowiem praca, w której pracownik w sposób znaczny jest narażony na niekorzystne dla zdrowia czynniki, co wynika wprost z treściart. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Motyw przyświecający ustawodawcy w stworzeniu instytucji przewidzianej wart. 32ww. ustawy opiera się na założeniu, że praca wykonywana w szczególnych warunkach stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy przyczynia siędo szybszego obniżenia wydolności organizmu, stąd też osoba wykonująca taką pracę nabywa prawo do emerytury wcześniej niż inni ubezpieczeni.
Błędnie również Sąd Okręgowy Sąd nie zaliczył do stażu pracy w szczególnych warunkach również okresu odbywania przez ubezpieczonego służby wojskowej tj. od dnia28 października 1976 r. do dnia 17 października 1978 r., bowiem przed jej rozpoczęciemjak i po jej zakończeniu ubezpieczony nie pracował wPrzedsiębiorstwie (...)wK.w tych warunkach. Jak wywiedziono wyżej, praca w warunkach szczególnych była świadczonaw przedmiotowym przedsiębiorstwie.
W okresie odbywania przez ubezpieczonego zasadniczej służby wojskowej obowiązywałaustawa z dnia 21 listopada 1967 r. o powszechnym obowiązku obrony Rzeczypospolitej Polskiej(t.j. Dz.U. z 2004 r. Nr 241, poz. 2416 ze zm.) i wydane na jej podstawierozporządzenia Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin(Dz.U. Nr 44, poz. 318).
Stosownie do treści art. 108 ust 1 ustawy o powszechnym obowiązku obrony (Dz.U.z 1967 r. Nr 44, poz. 440) w brzmieniu obowiązującym w czasie odbywania przez wnioskodawcę służby wojskowej (od 1 stycznia 1975 r. do 5 lipca 1979 r.) czas odbywania zasadniczej lub okresowej służby wojskowej wlicza się pracownikowi do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień związanych z tym zatrudnieniem, jeżeli po odbyciu tej służby podjął on zatrudnienie w tym samym zakładzie pracy, w którym był zatrudniony przed powołaniem do służby. Warunkiem wliczenia służby wojskowej do okresu zatrudnienia jest zachowanie terminów, o których mowa w art. 106 ust. 1 lub w art. 107 ust. 1.
Stosownie do treści art. 106 ust 1 ustawy w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 1975 r. do 5 lipca 1979 r. zakład pracy, który zatrudniał pracownika w dniu powołaniado zasadniczej lub okresowej służby wojskowej, był obowiązany zatrudnić go na poprzednio zajmowanym stanowisku lub na stanowisku równorzędnym pod względem rodzaju pracy oraz zaszeregowania osobistego, jeżeli w ciągu 30 dni od dnia zwolnienia z tej służby pracownik zgłosił swój powrót do zakładu pracy w celu podjęcia zatrudnienia. Niezachowanie tego terminu powodowało wygaśnięcie stosunku pracy, chyba że niezachowanie terminu nastąpiło z przyczyn niezależnych od pracownika.
Wydane na podstawie art. 108 ust. 4 powołanej ustawyrozporządzenie Rady Ministrów z dnia 22 listopada 1968 r. w sprawie szczególnych uprawnień żołnierzy i ich rodzin(Dz.U. Nr 44, poz. 318) regulowało w sposób szczegółowy uprawnienia żołnierza, który w terminie 30 dni po zwolnieniu ze służby zgłosił swój powrót do zakładu pracyi w wyniku tego podjął w nim zatrudnienie. Zgodnie z § 5 powołanego rozporządzenia żołnierzowi, który podjął zatrudnienie wlicza się czas odbywania służby wojskowej do okresu zatrudnienia w zakładzie pracy, w którym podjął zatrudnienie, w zakresie wszelkich uprawnień związanych z zatrudnieniem w tym zakładzie oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lubw określonym zawodzie.
Przepisy te, na podstawie których przerwę w wykonywaniu zatrudnienia w ramach stosunku pracy wywołaną odbywaniem zasadniczej służby wojskowej zalicza się -z zachowaniem ciągłości pracy - do okresu zatrudnienia w zakresie wszelkich uprawnień uzależnionych od ilości lat pracy w danym zakładzie lub gałęzi pracy oraz w zakresie szczególnych uprawnień uzależnionych od wykonywania pracy na określonym stanowisku lub w określonym zawodzie, należy tłumaczyć tak, że okres zasadniczej służby wojskowej jest okresem pracy na takich samych warunkach, jak przed powołaniem do służby,a poborowy odbywający służbę uważany jest za pracownika (por. także wyroki Sądu Najwyższego z 9 marca 2010 r., I UK 333/09, LEX nr 585739, z 6 kwietnia 2006 r. III UK 5/06, OSNP 2007/7-8/10, z 25 lutego 2010 r. II UK 219/09, LEX nr 590248 oraz z 17 maja 2012 r. w sprawie I UK 399/11, LEX Nr 1211140).
Bezspornym jest, że wnioskodawca przed powołaniem do wojska jak i po powrociez niego pracował w tym samym zakładzie. Przyjmując stanowisko wnioskodawcy,iż świadczona przez niego praca wykonywana była w warunkach szczególnych, należy zaliczyć mu do stażu pracy w szczególnych warunkach również okres odbywania przez niego służby wojskowej od 28 października 1976 r. do 17 października 1978 r.
W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o jej oddalenie.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
apelacja jest bezzasadna.
Sąd Okręgowy przeprowadził prawidłowe postępowanie dowodowe, nie przekraczając granicy wyznaczonej dyspozycjąart. 233 § 1 kpc, dokonał właściwych ustaleń faktycznych oraz wywiódł z nich logiczne i znajdujące oparcie we właściwie wskazanych przepisach prawa materialnego wnioski. Nie budzą też wątpliwości Sądu Apelacyjnego: trafność rozstrzygnięcia i rozważania przedstawione na jego uzasadnienie, które w całości przyjmuje za swoje, bowiem Sąd I instancji w sposób odpowiadający wymogomart. 328 § 2 kpcustalił fakty oraz wyjaśnił podstawę prawną wyroku z przytoczeniem przepisów prawa, zatem Sąd Apelacyjny (zgodnie z ustalonym poglądem Sądu Najwyższego – por. np. wyrok z 22 lutego 2010 r., sygn. akt I UK 233/09, Lex nr 585720), zrezygnował z ich ponownego szczegółowego przytaczania w tej części uzasadnienia.
W niniejszej sprawie do rozstrzygnięcia pozostawało, czy ubezpieczony w okresieod 1 września 1973 r. do 31 grudnia 1991 r. wPrzedsiębiorstwie (...)wK., stale i w pełnym wymiarze czasu, jako tego wymaga§ 2 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.), wykonywał opisaną w poz. 16 Działu XIV Wykazu A, załącznika do tego rozporządzenia, pracę w kanałach remontowych przy naprawie pojazdów mechanicznych lub szynowych. Także w ocenie Sądu Apelacyjnego ubezpieczony nie wykazał takich okoliczności, znaczna bowiem część czasu pracy ubezpieczonego nie odbywała się w kanałach remontowych. Mimo wielu kanałów remontowych i wielu zatrudnionych w warsztacie mechaników, brakw zebranym w sprawie materiale dowodowym podstaw do ustalenia, że pomiędzy mechanikami istniał podział na zatrudnionych wyłącznie w kanałach oraz pracujących poza nimi. Natomiast zeznania świadków i samego ubezpieczonego wskazują jednoznacznie,że wykonywał on szereg napraw, które nie odbywały się w kanałach remontowych.
Należy zauważyć, że świadekJ. S.zeznał, iż poza kanałem odbywały się wszystkie czynności związane z usuwaniem awarii zawieszenia: wymiana resorów, naprawa resorów, wymiana drążków kierowniczych. Ubezpieczony poza kanałem wykonywał demontaż kół, wymianę łożysk, tulejowanie sworzni zwrotnic (choć te czynności były wykonywane rzadko). Około 80% czasu pracy ubezpieczony spędzał w kanale, resztę poza. ŚwiadekP. R.zeznał, iż codziennie w kanale spędzali około 80 % dniówki.Poza kanałem wykonywali takie czynności, jak wymiana łożysk, wymiana uszczelek pod głowicami, wymiana amortyzatorów, demontaż kół. Przy wymontowywaniu silnika czy pompy wtryskowej jedna osoba pracuje na dole, a druga na górze. Sam ubezpieczony podał, że codzienne spędzał w kanale ok. 6 godzin, a jeżeli była poważna robota, to 8.
Zgodnie z ustalonym poglądem Sądu Najwyższego (por. np. wyrok z 24 czerwca2015 r., sygn. akt II UK 260/14, LEX nr 1764810), nie jest dopuszczalne uwzględnianiedo okresów pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wymaganych do nabycia prawado emerytury w niższym wieku emerytalnym, innych równocześnie wykonywanych pracw ramach dobowej miary czasu pracy, które nie oddziaływały szkodliwie na organizm pracownika, przez co tak zatrudniony nie spełniał koniecznego warunku dla uzyskania wcześniejszych uprawnień emerytalnych, jakim było stałe wykonywanie pracy szkodliwejw pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na zajmowanym stanowisku pracy. Od tej reguły istnieją odstępstwa. Pierwsze z nich dotyczy sytuacji, kiedy inne równocześnie wykonywane prace stanowią integralną część (immanentną cechę) większej całości dającej się zakwalifikować pod określoną pozycję załącznika do rozporządzenia z dnia 7 lutego1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.). Drugie odstępstwo dotyczy przypadków, kiedy czynności wykonywane w warunkach nienarażającychna działanie czynników szkodliwych dla zdrowia mają charakter incydentalny, krótkotrwały, uboczny.
Z tego punktu widzenia, także w ocenie Sądu Apelacyjnego, zabrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy nie daje podstaw do przyjęcia, aby 1/5 dziennego czasu pracy, podczas której ubezpieczony nie pracował w kanałach remontowych pozostawała bez istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia. Istotna grupa napraw wykonywanych poza kanałem remontowym nie może być zakwalifikowana jako integralna część większej całości dającej się zakwalifikować pod pozycję 16, Działu XIV Wykazu A, załącznika do cytowanego wyżej rozporządzenia. Równocześnie znaczny rozmiar czasu, w którym owe naprawy były wykonywane, nie zezwala na przyjęcie, aby czynności te miały charakter incydentalny, krótkotrwały, czy też uboczny. Oczywiste jest przy tym, że opuszczenie kanału przez ubezpieczonego bywało niezbędne z uwagi na konieczność pobrania niezbędnych narzędzi.
Wobec powyższego zbędne było dokonywanie oceny, czy w niniejszej sprawie winien mieć zastosowanie ustalony pogląd Sądu Najwyższego w kwestii wliczenia czasu odbywania przez ubezpieczonego zasadniczej służby wojskowej do okresu pracy w warunkach szczególnych.
Ponadto fakt, iż współpracownicy ubezpieczonego uzyskali prawo do emeryturyz tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych, nie może mieć istotnego znaczenia w niniejszej sprawie, jako, że sąd ubezpieczeń społecznych dokonuje w każdej sprawie indywidualnej oceny prawidłowości zaskarżonej decyzji, badając przesłanki przyznania spornego świadczenia.
Ubezpieczony nie wypełnia zatem przesłanek do emerytury wedługart. 184 ust. 1 i 2, art. 32 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw zw.z§ 2 ust. 1 i 4 ust. 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Skoro zatem nie zachodzą zarzucane apelację naruszenia procedury i prawa materialnego, po myśliart. 385 kpc, orzeczono, jak w sentencji.
/-/ SSA A.Kolonko /-/ SSA W.Nowakowski /-/ SSA W.Bzibziak

Sędzia Przewodniczący Sędzia
ek