Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I AGa 306/18
Data wyroku: 2019-03-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Rafał Dzyr, Grzegorz Krężołek, Jan Kremer
Słowa kluczowe: Umowa sprzedaży
Podstawa prawna: art. 554 kc

Sygn. akt I AGa 306/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 marca 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Jan Kremer

Sędziowie:

SSA Rafał Dzyr
SSA Grzegorz Krężołek (spr.)

Protokolant:

sekr. sądowy Krzysztof Malinowski

po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2019 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwaD. L. (1)
przeciwko syndykowi masy upadłości(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółki komandytowej wC.,(...) spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwC.iJ. S. (1)
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanegoJ. S. (1)
od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 20 czerwca 2017 r. sygn. akt VII GC 239/16
1. oddala apelację;
2. zasądza od pozwanegoJ. S. (1)na rzecz powódkiD. L. (1)kwotę 4.050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.
SSA Grzegorz Krężołek SSA Jan Kremer SSA Rafał Dzyr
Sygn. akt : I AGa 306/ 18

UZASADNIENIE
PowódkaD. L. (1)wniosła o zasądzenie solidarnie od(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością spółki komandytowej wC.,(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąspółki wC.,J. S. (1)orazG. S. (1)kwoty 88 150,88 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu oraz obciążenia pozwanych kosztami postepowania.
Uzasadniając zgłoszone żądania wskazała , że przysługują jej wierzytelności w kwocie dochodzonej pozwem z tytułu sprzedaży spółce(...)wC.zwierząt rzeźnych.
Ich istnienie i wysokość potwierdziłJ. S. (1), podpisując w imieniu nabywcy dokumenty faktur wystawionych przez powódkę , obejmujących cenę nabycia. Dodatkowym potwierdzeniem , iż należności te przysługują powódce było to , że ten pozwany , działając w imieniu spółki potwierdził saldo wzajemnych rozliczeń pomiedzy spółką jawną a przedsiębiorstwemD. L. (1)na dzień 3 marca 2012r , które wykazywało zobowiązania obecnie dochodzone pozwem jako nie wykonane.
W 2014r. do spółki jawnej przystąpiła(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością- spółka jawna wC., która, z racji tego przystąpienia ponosi odpowiedzialność za te zobowiązania spółki jawnej.
Z kolei spółkę jawną przekształcono w spółkę komandytową.
Roszczenie powódki zostało uwzględnione nakazem zapłaty wydanym przez Sąd Okręgowy w postępowaniu nakazowym w dniu 30 maja 2016r.
Zarzuty od nakazu zapłaty zostały wniesione przezJ. S. (1), jak i obie pozwane spółki.
Pozwani wnosili w nich o uchylenie nakazu zapłaty i oddalenie powództwa w stosunku do siebie , podnosząc zarzut przedawnienia zgłoszonych roszczeń.
Wskazali, że faktury na które powołuje sięD. L. (1)obejmują należności , które stały się wymagalne w 2010r. i 2012r. Pozew wniesiono w maju 2016r , a zatem po upływie dwuletniego terminu o jakim mowa wart. 554 k.c.
Pozwani zgodnie twierdzili , że skutku przerwania biegu terminu przedawnienia nie wywołały zdarzenia , na które powoływała się powódka twierdząc , że pozwani nadal są wobec niej zobowiązani dochodzoną pozwem kwotą.
Skutku takiego nie wywołało zawezwanie do próby ugodowej albowiem powódka nie dowiodła tożsamości roszczeń dochodzonych obecnie i tych , które zawezwaniem zostały objęte, ponadto sposób ich określenia w nim nie był precyzyjny, uniemożliwiający ich identyfikację przez podmiot potencjalnie zobowiązany do świadczenia.
Ich zdaniem zawezwanie to nie obejmowało należności wymagalnych po dniu 27 października 2010r oraz należności z tytułu skapitalizowanych odsetek, której powódka także dochodzi.
Zdaniem składających zarzuty takiego skutku nie spowodowało także uznanie niewłaściwe roszczeń objętych żądaniem zawartym w pozwie , w postaci potwierdzenia salda , do którego D.L. (1)się odwołuje albowiem także i w tym dokumencie brak było dostatecznej identyfikacji , stanowiącej obecnie przedmiot sporu jej pretensji finansowej .
Na wypadek gdyby Sąd ocenił , że wskazane zawezwanie wywołało skutki przerwy biegu przedawnienia składający zarzuty wskazywali , że roszczenia powódki jest bezpodstawne wobec nieziszczenia się warunku określonego w Porozumieniu stron z dnia 27 października 2010r.
Dotyczyło ono ich współpracy ze spółką macedońską(...)wS., której spółka jawna(...)wC.oraz powódka sprzedawali zwierzęta. Podmiot zagraniczny swoich zobowiązań w zakresie zapłaty nie wykonywał.
W porozumieniu tym zapewnienie o uregulowaniu długów zostało złożone , przy czym podmiot macedoński miał dokonać zapłaty zaległości na rzecz spółki.D. L. (1)godziła się na to , że swoich należności wobecZakładu Rolnego i (...)sj. niej miała dochodzić pod warunkiem , że zapłata taka nastąpi. W warunkach gdy do niej nie doszło jej roszczenia nie jest usprawiedliwione.
Dodatkowo w swoim stanowisku procesowym pozwanyJ. S. (1)podnosił , że powódka nigdy nie dochodziła swych roszczeń od niego jako wspólnika , nie wzywała go do zapłaty. Wobec niego nie kierowała także zawezwania do próby ugodowej.
Wobec tego może on , tym bardziej , skutecznie podnosić w relacjach zD. L. (1)zarzut przedawnienia. Zaprzeczył aby dokonywał uznania , w jakiejkolwiek formie , uznania długu wobec niej , a potwierdzenie salda na które się powołuje, nie mogło wywołać skutku przerwy biegu terminu przedawnienia wobec innych pozwanych solidarnie podmiotów , poza(...) spółka z o.o.spółką komandytową wC., tym w szczególności wobec niego.
Odnosząc się do tych stanowiskD. L. (1), podtrzymując żądanie i nie podzielając żadnego z argumentów przeciwników procesowych podnosiła , że :
a/ pierwsze przerwanie biegu przedawnienia nastąpiło 3 marca 2012r. poprzez potwierdzenie salda przezJ. S. (1), drugie w wyniku zawezwania do próby ugodowej które odwoływało się do tego potwierdzenia salda wynoszącego 194 529,03 zł – obejmującego należności stwierdzone wystawionymi przez nią fakturami , nie rozliczonymi na dzień 3 marca 2014r.
b/ kolejna przerwa biegu terminu przedawnienia nastąpiła wobec uznania niewłaściwego zobowiązań dochodzonych pozwem, a za takie uznanie traktowa należy zachowanieJ. S. (1), w czerwcu 2016r. i w sierpniu 2016r. , kiedy zaproponował zapłacenie powódce kwoty 100 000 zł na poczet ich spłaty. Działając wówczas także w imieniu pozostałych pozwanychS. (1)miał świadomość istniejącego zadłużenia i negocjował warunki ich wygaszenia .
Wyrokiem z dnia 20 czerwca 2017r , Sąd Okręgowy w Kielcach :
- utrzymał w mocy w całości nakaz zapłaty wydany p0rzez ten Sąd w dniu 30 maja 2016r w sprawie o sygnaturze(...)[ pkt I ] oraz
- zasądził na rzeczD. L. (1)solidarnie od(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością– spółki komandytowej wC.,(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwC.orazJ. S. (1)iG. S. (1)kwotę 1800 złotych , tytułem kosztów procesu. [ pkt II sentencji wyroku. ]
Wyrok ten został uzupełniony orzeczeniem Sądu I instancji z dnia 23 października 2017r w ramach którego Sąd uczynił zastrzeżenie , iż pozwani(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwC.,J. S. (1)iG. S. (1), ponoszą subsydiarną odpowiedzialność za zobowiązania(...)spóła z ograniczoną odpowiedzialnością - spółki komandytowej wC..
Sąd Okręgowy ustalił następujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :

D. L. (1)współpracowała ze spółką jawną(...)wC., której sprzedawała bydło rzeźne.
Przy ustalaniu zasad tej współpracy i jej prowadzeniu reprezentował ją mążR. L..
W dniu 3 listopada 2010r. sprzedała spółce 10 sztuk bydła za kwotę 31 415 zł płatną przelewem w terminie 3 dni,
w dniu 5 listopada 2010r. sprzedała kolejne 7 sztuk za kwotę 20 370 zł płatną w terminie 7 dni ,
a w dniu 25 kwietnia 2012r. – 5 sztuk bydła za kwotę 24 948 zł płatną przelewem w terminie 7 dni.
Na wszystkich fakturach, wystawionych przez powódkę , a dokumentujących opisane czynności zbycia bydła , w rubryce: imię, nazwisko i podpis osoby uprawnionej do odbioru faktury VAT widnieją nieczytelne podpisy i pieczęciespółki jawnej (...)oraz pieczęć imienna pozwanegoJ. S. (1).
Oprócz tego strony dokonywały także innych transakcji z tytułu których spółka jawna nie wywiązywała się terminowo z płatności, co działający za spółkę nabywcę J.S. (1)tłumaczył zaległościami płatniczymi m. in. ze strony kontrahenta zagranicznego - spółki macedońskiej(...)z siedzibą wS..
D. L. (1)parokrotnie udawała się do księgowościspółki jawnej (...)jak również pozwanych spółek w celu uzgodnienia sald albowiem wpłaty dokonywane na jej rzecz , w ramach rozliczeń poszczególnych transakcji , były rozbieżnie nawzajem księgowane.J. S. (1)wówczas zapewniał , nie negując wierzytelności kontrahentki , iż „nie przepadnie nawet złotówka „.
W dniu 27 października 2010r.(...)spółka jawna wC.reprezentowana przez pozwanego J.S. (1),D. L. (1)reprezentowana przezR. L.iD. L. (3)jako wierzyciele zawarli porozumienie ze spółką macedońską jako dłużnikiem.
Oświadczyli, w nim że spółce jawnej przysługuje w stosunku do dłużnika wierzytelność w kwocie 598 914 zł, powódce przysługuje wobec spółki jawnej wierzytelność w kwocie 238 290,09 zł, zaśD. L. (3)wierzytelność w kwocie 360 620 zł.
Strona macedońska zobowiązała się zapłacić spółce jawnej zaległość do 31 grudnia 2010r. natomiastD. L. (1)iD. L. (3)zobowiązali się dochodzić swoich tych wierzytelności odspółki (...)po i pod warunkiem otrzymania przez nią zapłaty od dłużnika.
W dniu 3 marca 2012r.J. S. (1)jako właściciel spółki jawnej potwierdził zgodności salda figurującego w księgach spółki jawnej w relacji z przedsiębiorstwemD. L. (1), potwierdzającego na dzień 31 grudnia 2011r zaległe zobowiązanie wobec niej na sumę łączną 235 329,03 zł.
W dniu 3 marca 2014r. do Sadu Rejonowego wK.wpłynął wniosek powódki o zawezwanie(...)spółki jawnej wC.do próby ugodowej co do kwoty 194 529,03 zł.
Autorka wniosku powołała się w nim na porozumienie z 27 października 2010r. oraz potwierdzenie salda z 3 marca 2012r., oświadczając że obecne saldo potwierdza zadłużenie spółki wobec niej na kwotę 194 529,03 zł. Na posiedzenie Sądu w dniu 22 maja 2014, wyznaczone dla rozpoznania wniosku strona zawezwana do ugody nie stawiła się.
Z dalszych ustaleń wynika , że w sprawozdaniach składanych w KRS spółka jawna wskazała, że za 2011r. miała wykazane należności z tytułu dostaw wobec(...)na kwotę 1 497 446,92 zł przeterminowane ponad pół roku, ale właściciele nie widzieli potrzeby utworzenia odpisów aktualizacyjnych na te należności. Wynikało z niego także , iż największe zobowiązanie dotyczy między innymiD. L. (1)i wynosi kwotę 235 329,03 zł. Za rok 2012 wskazano, że należności spółki z tytułu dostaw wynoszą 3 784 101,38 zł i Zobowiązania wobecD. L. (1)spółka wykazywała na kwotę 281 102,63 zł.
Za rok 2013 zobowiązania wobec powódki spółka określiła w sprawozdaniu na sumę 285 040,78 zł.
W kolejnym roku zobowiązania te ogółem stanowiły kwotę 227 520, 63 zł .
W dniu 19 września 2014r. została ogłoszona upadłość spółki macedońskiej , strony porozumienia zawartego w dniu 27 października 2010r.
Powódka wniosła do Sądu Okręgowego wK.wobec pozwanych odrębnie powództwo o solidarną zapłatę kwoty 173 958,40 zł, w tym sumy 132 130,93 zł należności głównej . Pozostała jej część to skapitalizowane odsetki od należności za inne transakcje sprzedaży bydła rzeźnego , należności za które także nie zostały zapłacone. Żądanie to zostało przez Sad uwzględnione poprzez wydanie nakazu zapłaty od którego pozwani wnieśli zarzuty.
Na podstawie nakazu wydanego w drugim z postępowańD. L. (1), na początku czerwca 2016r wszczęła postępowanie egzekucyjne przeciwko pozwanym. W jego ramach zostały zablokowane ich rachunki bankowe .
W tych okolicznościach z inicjatywyJ. S. (1)powódka wraz z mężem udali się na spotkanie w którym brały udział także żona pozwanego - pozwanaG. S. (1)i ich córkaM..
Wówczas pozwany zaproponował powódce dla zaspokojenie jej roszczeń traktowanych łącznie, zapłatę kwoty 100 000 zł. ostatecznie , po pertraktacjach , strony zgodziły się na sumę 120 000 zł.
Porozumienie na piśmie miało być podpisane po skonsultowaniu jego treści przez powódkę z jej prawnikiem, który akurat wtedy wyjeżdżał na urlop.
Do podpisania takiego dokumentu jednak ostatecznie nie doszło.
W dniu 29 lipca 2016r.D. L. (1)złożyła wniosek o wszczęcie egzekucji na podstawie nakazu zapłaty wydanego w niniejszej sprawie.
W reakcji na to , na początku sierpnia 2016r ,J. S. (1)ponownie zadzwonił do reprezentującego w kontaktach handlowych powódkę jej mężaR. L.proponując zapłatę na jej rzecz 120 000 zł. Później kontakt ten nie był już ponawiany, nie uzgodniono terminu ani miejsca ewentualnego spotkania.
Z kolejnej części ustaleń Sądu Okręgowego wynika , iż w dniu 20 listopada 2014r. Zgromadzenie Wspólników(...)spółka jawna wC., podjęto uchwałę o przyjęciu nowego wspólnika- (...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwC..
W dniu 3 grudnia 2014r. spółka jawna przekształciła się w spółkę komandytową.
W umowie spółki ustalono, iż odpowiedzialność komandytariuszyJ. S. (1)iG. S. (1)za jej zobowiązania zostaje określona do wysokości sumy komandytowej 10 000 zł.
Uznając roszczenia zgłoszone w pozwie za w całości usprawiedliwione , wobec wszystkich pozwanych składających zarzuty od nakazu zapłaty , Sąd Okręgowy przeprowadzając ich ocenę prawną uznał ,że zarzut przedawnienia podniesiony przez nich nie jest uzasadniony .
Na wstępie wskazał , że pierwsza należność na którą powoływała sięD. L. (1)jako podstawę tego roszczenia, stwierdzona zostałafakturą nr (...)i była wymagalna w dniu 7 listopada 2010r. Roszczenie o realizację wynikające9j z niej wierzytelności przedawniłoby się, w oparciu oart. 554 kc, po upływie dwóch lat z dniem w 7 listopada 2012r. Druga , stwierdzonafakturą nr (...)była wymagalna w dniu 13 listopada 2010r. i przedawniałaby się z dniem 13 listopada 2012r.
Do przedawnienia jednak nie doszło w warunkach, gdyJ. S. (1)w dniu 3 marca 2012r dokonał w imieniuspółki (...)potwierdzenia salda wzajemnych rozliczeń na dzień 31grudnia 2011r , pomiedzy obydwoma przedsiębiorstwami, stwierdzającego dług spółki jawnej wobec powódki , którego elementem było zadłużenie wynikające ze wskazanych dokumentów.
Tym samym doszło do niewłaściwego uznania tych zobowiązań , prowadzącego do przerwy biegu terminu przedawnienia w ten sposób udokumentowanych roszczeń. Po dacie uznania termin ten biegł na nowo, powodując , że do przedawnienia mogło dojść po kolejnych dwóch latach czyli po dniu 3 marca 2014r.
Podczas tego okresu pomiedzy stronami doszło do kolejnej transakcji kupna - sprzedaży bydła , niezapłacona należność z której jest elementem obecnie dochodzonego roszczenia powódki. Do umowy doszło w dniu 25 kwietnia 2012r , a kwota należna powódce z jej tytułu została stwierdzona wystawionąfaktura nr (...). Wymagalność tej wierzytelnościD. L. (1)nastąpiła nastąpiła 3 maja 2012r. Wobec tego termin przedawnienia w odniesieniu do roszczenia wynikającego z niej upływał z dniem 3 maja 2014r.
Zdaniem Sądu I instancji temu przedawnieniu w odniesieniu do wszystkich , w ten sposób zidentyfikowanych wierzytelności , zapobiegło jednak zawezwanie do próby ugodowej , które sformułowała wobec swojego kontrahenta -(...)spółki jawnej wC., składając wniosek do Sądu Rejowego wK.w dniu 3 marca 2014r.
W ocenie Sądu , wbrew stanowisku pozwanych , wywołało ono skutek [ [ kolejnej ] przerwy gdyż jakkolwiek nie odwoływało się do konkretnych zindywidualizowanych zobowiązań dłużnika wobecD. L. (1), tych , które są obecnie przedmiotem jej żądań zwartych w pozwie , tym nie mniej powódka powoływała się w nim na wieloletnie stosunki gospodarcze istniejące pomiedzy stronami. Odwoływała się także do porozumienia z udziałem podmiotu macedońskiego jak również wskazywała konkretną sumę zaległości z tytułu wzajemnej współpracy na dzień składania wniosku.
Jak argumentował, współpraca ta dotyczyła handlu bydłem rzeźnym, a zatem powstałe saldo zadłużenia nie mogło dotyczyć żadnych innych wzajemnych stosunków prawnych. Dlatego zawezwany do ugody kontrahent nie mógł mieć wątpliwości czego zadłużenie dotyczy.
Sam zadłużenie takie wskazywał w swoich corocznych sprawozdaniach finansowych spółki jawnej.
Na tej podstawie Sąd I instancji przyjął , że wniosekD. L. (1)doprowadził do przerwy biegu przedawnienia z dniem 23 maja 2014r, jako dacie posiedzenia wyznaczonego przez Sąd Rejonowy dla rozpoznania wniosku ,który okazał się nieskuteczny.
W dniu następnym termin ten rozpoczął ponownie bieg ale do jego upływu nie doszło po kolejnych dwóch latach , bo wcześniej , składając pozew w rozstrzyganej sprawie, w dniu 17 maja 2016r , powódka zapobiegła temu skutkowi na który , wobec tego, nietrafnie powołują się pozwani.
W ocenie Sądu Okręgowego zarzut, którym bronili się pozwani nie może być uwzględniony tym bardziej , że formą uznania niewłaściwego długu spółki jawnej wobec powódki była publikacja w Krajowym Rejestrze Sądowym sprawozdań finansowych Zakładu za kolejne lata obrachunkowe, w których wymagalne zobowiązania wobecD. L. (1)były przez władze spółki , w tym w szczególności pozwanegoJ. S. (1)potwierdzane. Chociaż sprawozdania były składane wobec Sądu, każdy zainteresowany miał do nich dostęp. Ich złożenie wypełnia wymagania oświadczenia wiedzy , którym jest ta forma uznania niewłaściwego.
Jako niezasadny ocenił Sąd także ten zarzut pozwanych, w ramach którego negowali merytoryczną zasadność żądań powódki.
Jako pozbawionym znaczenia dla tej oceny uznał fakt zawarcia przez powódkę ispółkę jawną (...)porozumienia z podmiotem macedońskim z 27 października 2010r. już tylko z tego powodu , że należności dochodzone pozwem nie były tym porozumieniem objęte, co wprost wynikało z jego treści , odnosząc się do z indywidualizowanych należności pochodzących sprzed daty jego podpisania.
Dalszą część rozważań prawnych Sąd Okręgowy poświęcił ocenie roszczenia powódki w warunkach uznania , że zarzut przedawnienia , którym broniły się strony pozwane ocenić jako trafny.
W takim jednak przypadku , jego zdaniem , powództwo także należało uwzględnić.
Po pierwsze dlatego , że zainicjowanie przez stronę pozwaną rozmów ugodowych i wyrażenie woli zapłaty na rzeczD. L. (1)kwoty 100 000 zł przezJ. S. (1), stanowiło formę dorozumianego zrzeczenia się zarzutu przedawnienia albowiem wyrażało ono wolę uregulowania zaległych zobowiązań wobec niej , mając przy tym stanowczy charakter.
Po wtóre, podzielenie tego zarzutu jest wykluczone dlatego ,że jego podniesienie w ustalonych okolicznościach sprawy okolicznościach sprawy należy poczytywać za nadużycie prawa podmiotowego.
Stosunki stron były bowiem oparte na zasadzie zaufania, które wytworzyło się zwłaszcza w stosunku pomiędzyJ. S. (1), aR. L., działającym jako pełnomocnik powódki. Właśnie ta atmosfera zaufania , jak stwierdzili to w swoich zeznaniach małżonkowieL., spowodowała , iż powódka tolerowała opóźnienia w bieżących spłatach należności i nie przerywała z tego powodu współpracy.
Jego wyrazem było również zawarcie porozumienia uzależniającego zapłatę na jej rzecz przez(...)spółka jawna wC.zaległości pieniężnych z tytułu realizowanych umów sprzedaży bydła od otrzymania przez spółkę zapłaty od kontrahenta macedońskiego .

D. L. (1)przestępując do tego porozumienia nie miała przecież żadnych narzędzi do sprawdzenia, czy zapłacił on(...)Mogła polegać w tym zakresie jedynie na zapewnieniach samegoJ. S. (1).
W takich warunkach składane przez niego także późniejsze zapewniania co do woli regulowania zaległości, wobec czego „ powódka nie straci nawet złotówki” , mogły ugruntować w niej przekonanie, że spłata taka zostanie w końcu dokonana.
Wobec tych faktów, podjęcie obrony przed jej roszczeniami , przy wykorzystaniu zarzutu przedawnienia jest z tymi zasadami sprzeczne.
Na koniec , odnosząc się do przekształceń podmiotowych w odniesieniu do spółek pod nazwą(...)wC., Sąd I instancji wskazał , iż zobowiązaną wobecD. L. (1)była spółka jawna.
Do niej w charakterze wspólnika przystąpiła w 2014r(...) spółka z o.o.wC.. Podstawą jej odpowiedzialności za te zobowiązania jest normaart. 32 ustawy kodeks spółek handlowych.
Z kolei(...)spółka jawna wC.przekształciła się w spółkę komandytową podfirmą (...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąs.k. wC..
Podstawa odpowiedzialności tego podmiotu za zobowiżania spółki jawnej jest normaart. 553 §1 k.s.h.
Natomiast odpowiedzialnośćJ. S. (1),G. S. (1)jako wspólników spółki jawnej a obecnie spółki komandytowej za nie wynika z art. wynika zart. 584 k.s.h.
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była normaart. 98 §1 i 3 kpc.
Apelacje od tego orzeczenia złożyły :(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością- spółka komandytowa wC.,(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnośćwC.orazJ. S. (1)
Apelacje obu spółek zostały prawomocnie odrzucone , a wobec przedmiotem rozpoznania przez Sąd II instancji pozostał jedynie środek odwoławczyJ. S. (1), jako osoby fizycznej – wspólnika .
Odrzucenie apelacji wobec(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością- spółki komandytowej wC.spowodowało , że w warunkach braku podstaw do rozpoznania apelacji J.S. (1)w jej granicach - także na ręcz pozostałych współuczestników na podstawieart. 378 §2 kpc[, o czym bliżej będzie mowa w dalszej części uzasadnienia ] , bez znaczenia dla możliwości kontynuacji postępowania oraz wydania orzeczenia przez Sąd II instancji była okoliczność , że wobec(...) spółka z o. o.wC.- spółki komandytowej, w toku postępowania odwoławczego wszczęto najpierw postępowanie restrukturyzacyjne [ sanacyjne ], a następnie ogłoszono jej upadłość, obejmującą likwidację majątku.
Środek odwoławczyJ. S. (1)[ po jego uzupełnieniu pismem procesowym z dnia 7 września 2017r -k. 329 akt ] , został oparty na następujących zarzutach :
- naruszenia prawa procesowego , w sposób mający istotne znaczenie dla treści rozstrzygnięcia , a to :
a/art. 217 §2 kpcw zw zart. 65 kc, wobec nietrafnego przyjęcia , że skarżący podczas spotkania stron w dniu 3 czerwca 2016r, wyrażając podczas jego przebiegu wstępną wolę zapłaty na rzecz powódki kwoty 120 000 złotych aby doprowadzić do zniesienia zabezpieczenia uzyskanego przez D.L. (1)zrzekł się roszczenia najprawdopodobniej apelującemu chodziło o zrzeczenie się zarzutu przedawnienia]
b/art. 207 §6 i 316 §2 kpc, jako następstwa niezasadnego otwarcia przez Sąd zamkniętej rozprawy i dopuszczenia wnioskowanych przez powódkę , zdaniem apelującego zbyt późno, dowodów w postaci sprawozdań finansowych spółki jawnej(...), mimo , że dokumenty te były znaneD. L. (1)znacznie wcześniej i nie było przeszkód, aby postulować ich dopuszczenie w odpowiednim procesowo czasie.
c/art. 328 §2 kpc,jako następstwa nie wskazania w motywach zaskarżonego orzeczenia jego podstawy faktycznej ,
d/ 316§1 kpcpoprzez nie rozważenie przy wyrokowaniu całokształtu okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia z czym skarżący powiązał zarzut nierozpoznania istoty sprawy .
Utożsamił go z nie wzięciem pod rozwagę zarzutu takJ. S. (1)jak i jego żonyG.,iż przyjęta przerwa biegu przedawnienia nie może się odnosić roszczeń powódki o ile są skierowane przeciwko nim jako dłużnikom solidarnym z pozostałymi podmiotami, a to wobec treściart. 372 kc.
e/art. 233 §1 kpcjako następstwa przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów i zastąpienie jej oceną dowolną , a konsekwencją tej nieprawidłowości było niepoprawne przyjęcie przez Sąd Okręgowy , iż :
- porozumienie z podmiotem macedońskim , zawarte w dniu 27 października 2010r było przejawem długoletniej współpracy gospodarczej stron, określając rodzaj tych stosunków,
- uznanie , żeJ. S. (1)nie miał wątpliwości co do tego jakich wierzytelności dotyczy zawezwanie do próby ugodowej , w warunkach , gdy takie wątpliwości musiały istnieć skoro wysokość należności , określona we wnioskuD. L. (1), i wysokość zadłużenia wobec niej wykazywanego w sprawozdaniu finansowym za 2013r , wzajemnie się różnią. Nietrafny jest przy tym, jako dowolny , argument Sądu I instancji, iż różnica ta wynikała z częściowej spłaty tego zobowiązania , co nie zostało w sporze udowodnione.
- ocena , że zawezwanie było na tyle konkretne w odniesieniu do wysokości pretensji finansowej , która miałaby być objęta ugodą, że doprowadziło do przerwania biegu terminu przedawnienia , podobnie jak uznanie , że skutek przerwy został wywołany potwierdzeniem przez spółkę jawną, w sprawozdaniach finansowych za kolejne lata obrachunkowe pomiedzy 2011 i 2015r jej zadłużenia wobec powódki,
- konstatacja , że przebieg rozmów w dniu 3 czerwca 2016r pomiedzyJ. S. (1)a powódką i jej mężem może być zakwalifikowany jako zrzeczenie się przez skarżącego zarzutu przedawnienia roszczeń zgłoszonych w pozwie,
- ocena , że podniesienie przez obecnie skarżącego tego zarzutu stanowi przejaw nadużycia prawa podmiotowego.
Podnoszona wadliwość w zakresie zastosowania tego przepisu miała polegać także, zdaniem apelującego na niedokonaniu przez Sąd Okręgowy własnych ustaleń faktycznych oraz oceny zgromadzonych dowodów, a posłużenie się ustaleniami i oceną przeprowadzoną w innym z udziałem tych samych stron , występujących po tych samych stronach procesowych, dotyczącym innej pretensji finansowejD. L. (1), a oznaczonym sygnaturą(...)Sądu Okręgowego wK.
- naruszenia prawa materialnego :
1/art. 45 Konstytucji Rzeczpospolitej Polskiejpoprzez nie rozpoznanie sprawy w sposób bezstronny i nie rozstrzygniecie o istocie postępowania wobec powielenia motywów i ocen prawnych , które znalazły się u podstaw rozstrzygnięcia w spawie o wskazanej wyżej sygnaturze, toczącej się niemal równolegle ,
2/art. 123 §1 pkt 1 kcw postaci błędnej wykładni tych norm jako następstwa uznania , iż każde zawezwanie do próby ugodowej rodzi skutek przerwania biegu terminu przedawnienia , nawet takie , które zmierza jedynie do uzyskania takiego efektu , bez woli , ze strony autora zawezwania, do tego aby spór stron ugodowo zakończyć i takie , które nie identyfikuje właściwie wierzytelności , która ma być jej przedmiotem.
Zdaniem skarżącego obie te , dyskwalifikujące go cechy miało zawezwanieD. L. (1)z dnia 3 marca 2014r, a mimo to Sąd I instancji ocenił , z naruszeniem wskazanych norm , że wywołało taki skutek,
3/art. 123 §1 pkt 2 kc, wobec błędnej wykładni tego przepisu , która doprowadziła Sąd I instancji do niepoprawnego wniosku prawnego zgodnie z którym uznanie niewłaściwe prowadzi do skutku przerwania biegu terminu przedawnienia także wówczas , gdy oświadczenie dłużnika , które można wykładać jako takie uznanie , nie jest skierowane do wierzyciela.
Ta nieprawidłowość interpretacyjna po stronie Sądu uznającego za formę takiego uznania złożenie przezspółkę jawną (...)sprawozdań finansowych do KRS. Nie jest , zdaniem apelującego, wyrazem uznania w tej formie , także treść pisma spółki z 3 marca 2012r [ wzajemne potwierdzenie sald z przedsiębiorstwemD. L. (1)] dlatego, że z jego treści nie wynika ,jaka wierzytelność jest objęta tym potwierdzeniem ani też ,że spółka zamierza to zobowiązanie wobec powódki zapłacić.
4/art. 5kcwobec nieprawidłowego zastosowania tej normy i w następstwie tego sformułowanie niepoprawnej oceny , że zarzut przedawnienia roszczeń powódki formułowany również przezJ. S. (1)stanowi przejaw nadużycia prawa podmiotowego i wobec tego nie może zostać uwzględniony,
5/art. 372 kcwobec jego niezastosowania przez Sąd I instancji , czego następstwem było wadliwe przyjęcie , że skutek przerwy biegu terminu przedawnienia zgłoszonych roszczeń w następstwie uznania niewłaściwego odnosi się także do skarżącegoJ. S. (1)mimo , że potwierdzenie salda o którym mowa wyżej dotyczyło relacji zobowiązaniowych spółki jawnej oraz powódki.
Podobnie zawezwanie do próby ugodowej było skierowane tylko wobec niej , a także tylko ona składała sprawozdania finansowe , które Sąd I instancji również uznał za formę takiego uznania , które prowadzi do skutku przerwy.
6/art. 554 kc, jako następstwa nieprawidłowego zastosowania tego przepisu i oceny , że termin przedawnienia należności odsetkowej od kwoty żądania głównego wynikających z umowy sprzedaży dokonanej w ramach przedsiębiorstwa sprzedawcy wynosi nie dwa,. a trzy lata od daty jego wymagalności.
We wniosku środka odwoławczegoJ. S. (1)postulował wydanie przez Sąd Apelacyjny orzeczenia reformatoryjnego , w ramach którego powództwo wobecJ. S. (1)zostanie oddalone w całości , a powódka obciążona należnymi pozwanemu kosztami postępowania za obydwie instancje.
Jako wniosek ewentualny sformułował żądanie uchylenia go i przekazania sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Powódka wniosła o oddalenie apelacji i obciążenie pozwanego kosztami postępowania apelacyjnego na jej rzecz.
Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny rozważył :
Środek odwoławczyJ. S. (1)nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu albowiem nie można podzielić żadnego z zarzutów na których opiera się jego konstrukcja.
W pierwszej kolejności powiedzieć należy , iż Sąd II instancji nie znalazł dostatecznych podstaw , aby stosującart. 378 §2 kpc, rozpoznać sprawę także na rzecz pozwanych współuczestników , którzy wyroku nie zaskarżyli.
Postulat tego rodzaju został sformułowany przez pełnomocnika skarżącego w odniesieniu do pozwanych osób prawnych :(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółki komandytowej wC., [obecnie w upadłości likwidacyjnej ] oraz(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwC..
Apelacje obu tych pozwanych od wyroku Sądu I instancji zostały prawomocnie odrzucone / por. k. 359 i 393 akt/
Odpowiedzialność za zobowiązania , które zaciągnęła wobec powódki(...)spółka jawna wC., która przekształciła się w(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółkę komandytową wC., wierzytelności z których są przedmiotem rozstrzyganej sprawy jest odpowiedzialnością solidarną w stosunku do pozostałych pozwanych ale równocześnie(...) spółka z o. o.iJ. S. (1)oraz pozwanaG. S. (1)[która nie złożyła zarzutów od nakazu zapłaty wydanego przez Sąd Okręgowy w dniu 30 maja 2016r ] ale równocześnie, jako wspólników spółki komandytowej , odpowiedzialnością o charakterze subsydiarnym.
W konsekwencji ten węzeł solidarności ma swoisty charakter albowiem jej skutki zostały w sposób szczególny określone wkodeksie spółek handlowychi ich tam ukształtowanie wyprzedza regulacje dotyczącą solidarności dłużników zawartą wkodeksie cywilnym.
Po wtóre, subsydiarność ma pierwszeństwo przed solidarnością w tym znaczeniu , że solidarność po stronie wspólników powstaje dopiero wówczas i w takim zakresie , gdy reguła subsydiarności będzie mogła być wobec nich zastosowana , jako za dług spółki odpowiedzialnych.
/ por. w tej kwestii także , podzielane przez Sąd Apelacyjny, w składzie rozpoznającym sprawę , stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w judykacie z 16 czerwca 2010 , sygn. I CSK 453/09 , powołanym za zbiorem Lex/
W zarzutach od nakazu zapłaty wydanym przez Sąd I instancji wszyscy pozwani zarównoJ. S. (1)jako wspólnik oraz obie spółki , bronili się tym samym rodzajowo zarzutem , przedawnienia zgłoszonych przezD. L. (1)roszczeń.
Tym nie mniej były one odmiennie motywowane.
W szczególności obydwie osoby prawne upatrywały jego zasadności w tym , że nie wywołało skutku przerwy biegu terminu przedawnienia ani potwierdzenie salda wzajemnych zobowiązań , którego w imieniu spółki jawnej dokonał w dniu 3 marca 2012r -J. S. (1)określający się jako jej właściciel / k.13 akt / , ani zawezwanie do próby ugodowej , sformułowane przez powódkę we wniosku z dnia 3 marca 2014r / k. 124 akt/ , skierowane wobec(...)spółka jawna wC., ani też formą uznania niewłaściwego długu wobec powódki nie są składane przez spółkę jawną sprawozdania finansowe wykazujące jej zadłużenie wobec D.L. (1)w kolejnych latach , w okresie począwszy od 2011r. do 2015r.
TymczasemJ. S. (1)jako osoba fizyczna , odpowiedzialny solidarnie i subsydiarnie za te zobowiązania wspólnik podmiotu , który powstał z przekształcenia spółki jawnej, także podniósł ten zarzut ale uzasadniał go inaczej.
Twierdził po pierwsze , żeD. L. (1)uprzednio nie wzywała go do spełnienia świadczeń wynikających z tych zobowiązań, a wszystkie te zdarzenia , które uważała za podstawę do wywołania skutku przerwy biegu terminu przedawnienia nie odnosiły się do niego jako osoby wspólnika.
Ta odrębność , w odniesieniuJ. S. (1)jako dłużnika solidarnego znajduje swoje uzasadnienie także w brzmieniuart. 372 kc, który przy pierwszeństwie przepisówkodeksu spółek handlowych, posiłkowo także ma w sprawie zastosowanie.
Tak motywowany zarzut skarżącego należało zatem ocenić jako zarzut wprawdzie rodzajowo tożsamy z zarzutami pozwanych osób prawnych ale jako zarzut odrębny, personalnie odnoszący się do sytuacji skarżącego, różnej od sytuacji spółek z ograniczoną odpowiedzialnością i komandytowej ] podważającym za jego pośrednictwem tylko jego własną odpowiedzialność za długi wobecD. L. (1).
Ta różnica argumentacyjna upewnia także poprawność wniosku , że broniąc się tą odpowiedzialnością w ten sposóbJ. S. (1)nie „ przejął „ zarzutu spółek [ wobec których orzeczenie stało się prawomocne , a u którego podstaw znalazła się ocena prawną Sądu Okręgowego , iż zarzut ten , w odniesieniu do obu , jest nietrafny ]
Z podanych przyczyn , w uznaniu , że hipoteza normyart. 378 §2 kpcnie została wypełniona , a wniosek ten odnosi się także do wobec pozwanejG. S. (1), która nie złożyła zarzutów od nakazu zapłaty z 30 maja 2016r i wobec której orzeczenie to się uprawomocniło już w czerwcu 2016r, Sąd Apelacyjny oceniał apelację tylko w odniesieniu do pozwanego.
Przechodząc do zasadniczej części oceny środka odwoławczego pozwanego wspólnika odeprzeć trzeba wszystkie zarzuty natury procesowej.
Nietrafnym jest ten, w ramach którego skarżący powołuje naruszenie przez Sąd Okręgowyart. 328 §2 kpc.
Jak wynika z ukształtowanego i jednolitego , podzielanego przez Sąd Apelacyjny, w składzie rozstrzygającym sprawę, orzecznictwa Sądu Najwyższego może on być uzasadniony jedynie wyjątkowo , gdy konstrukcja pisemnych motywów orzeczenia Sądu niższej instancji jest tak wadliwa , iż nie zawierają one danych pozwalających na przeprowadzenie na ich podstawie kontroli instancyjnej orzeczenia.
Nieco inaczej kwestię tę ujmując , zarzut naruszenia tego przepisu jest uzasadniony wtedy , gdy uzasadnienie wyroku nie pozwala na stwierdzenie czy Sąd prawidłowo zastosował przepisy prawa materialnego i [ lub ] procesowego.
Tego rodzaju zasadniczych wad pisemne motywy wyroku z 20 marca 2017r nie zawierają .
Wbrew argumentom skarżącego mającym wspierać zarzut, Sąd I instancji wskazał w uzasadnieniu, w oparciu o jakie fakty dokonał oceny roszczeń zgłoszonych przedD. L. (1)oraz które spośród dowodów przeprowadzonych w sprawie stały się ich źródłem. Podał także , które normy prawa materialnego zdecydowały o przyjętej ocenie żądań powódki oraz uznaniu , że zarzuty pozwanych Sąd zweryfikował jako nietrafne.
Wadą realizującą stawiany zarzut nie jest , jak twierdzi skarżący, brak oceny relacjiJ.iG. S. (1). Przyczyny odmowy wiarygodności ich depozycjom są wyłożone w motywach zaskarżonego orzeczenia / por. k. 274 – 275 akt/. Stąd też twierdzenie , iż motywy jej nie zawierają nie są uzasadnione.
Natomiast twierdzenie ,że uzasadnienie zaskarżonego wyroku powinno wobec swojej zbieżności z motywami rozstrzygnięcia w innej sprawie z udziałem stron zdyskwalifikowane jako sprzeczne z powołana normą pozostaje jedynie ocena skarżącego, nie potwierdzająca wniosku , że ta zbieżność wyklucza uznanie , że Sąd I instancji w rozstrzyganej sprawie dokonał ustaleń faktycznych i przeprowadził ocenę prawną żądańD. L. (1).
Nie ma racjiJ. S. (1)podnosząc zarzut naruszeniaart. 233 §1 kpc
Na wstępie oceny tego zarzutu przypomnieć należy , odwołując się do utrwalonego i podzielanego przez skład Sądu Apelacyjnego rozstrzygającego sprawę , stanowiska Sądu Najwyższego , wypracowanego na tle wykładniart. 233 §1 kpc, iż jego skuteczne postawienie wymaga od strony wykazania na czym , w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.
W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub ] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.
Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach , wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.
/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005 , sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/
Ponadto nie można tracić z pola widzenia również , że swobodna ocena dowodów stanowi jeden z podstawowych elementów składających się na jurysdykcyjną kompetencję Sądu , który dowody bezpośrednio przeprowadza.
Ma to m. in. i takie następstwo , że nawet w sytuacji w której z treści dowodów można , w zakresie ustaleń , wyprowadzić równie logiczne , chociaż przeciwne do przyjętych przez Sąd I instancji wnioski , to zarzut naruszenia normyart. 233 §1 kpc, pomimo to , nie zostanie uznany za usprawiedliwiony.
Dopóty , dopóki ocena przeprowadzona przez Sąd ocena mieści się w granicach wyznaczonych przez tę normę procesową i nie doznały naruszenia wskazane tam jej kryteria , Sąd Odwoławczy obowiązany jest ocenę tę , a co za tym idzie także wnioski z niej wynikające dla ustalań faktycznych , aprobować .
To, w jaki sposób apelujący motywuje ten zarzut wyklucza jego podzielenie.
Uznając za chybiony z przyczyn już wyżej wskazanych argument o tym , iż norma ta została naruszona przez to, że Sąd I instancji nie dokonał własnej oceny zgromadzonych dowodów i w konsekwencji ustaleń doniosłych dla rozstrzygnięcia, wskazać trzeba , że skarżący w miejsce rzeczowej , opartej na podanych wyżej zasadach, odniesionej do zindywidualizowanych dowodów , polemiki z oceną Sądu powołuje własną jej wersję i wynikających z niej ustaleń , uznając , że błąd postępowania Sądu polega właśnie na tym , że dokonał oceny i ustalił okoliczności w sposób odmienny niż taki , który skarżący uznaje za poprawny, a których także ocena prawna , jego zdaniem , powinna by inną.
Wykluczając wobec tego zasadność tego zarzutu i wiążącego się z nim bezpośrednio zarzutu dotyczącego wadliwości ustaleń doniosłych dla rozstrzygnięcia , wskazać jedynie należy , że część argumentówJ. S. (1)jest bezprzedmiotowa , w warunkach gdy przedmiotem oceny jest tylko jego apelacja.
Dotyczy to w szczególności tych, w ramach których skarżący podważa ocenę i ustalenia odnoszące się do znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawozdań finansowych spółki jawnej za wskazane przez Sąd I instancji lata , czy tez tych , które odnoszą się do zawezwania do próby ugodowej z 3 marca 2014r . Zdarzenia te nie mogły decydować o skutku przerwy biegu terminu przedawnienia zgłoszonych roszczeń w stosunku do niego jako osoby fizycznej- wspólnika.
Wnioski te czynią niezasadnym także zarzut kolejny , naruszeniaart. 316 §2 kpci207 §6 kpcskoro , zważywszy na jego uzasadnienie , nawet ewentualne naruszenie tej normy pozostało bez wpływu na treść orzeczenia Sądu I instancji w odniesieniu do skarżącegoJ. S. (1)
Wbrew twierdzeniom pozwanego nie została naruszona przez Sąd Okręgowy normaart. 316 §1 kpc, tym bardziej w sposób , który utożsamia on ze skutkiem w postaci nie rozpoznania istoty sporu
Odwołując się do wykładni tego pojęcia , użytego tego przez normęart. 386 §4 kpcpowiedzieć należy , iż należy rozumieć je jako nie zbadanie przez Sąd rozstrzygający spór , merytorycznej podstawy dochodzonego roszczenia lub [ i ] zarzutów obronnych strony przeciwnej.
/por. w tej materii także stanowisko T. Erecińskiego w komentarzu do kodeksu postępowania cywilnego t. 2 s. 147 i n. oraz uwagi T. Wiśniewskiego w opracowaniu : Apelacja i kasacja , nowe środki odwoławcze w postępowaniu cywilnym s. 104 i n./
Tak rozumianą istotę sporu Sąd Okręgowy w sposób oczywisty rozpoznał.
Z treści uzasadnienia wynika w szczególności , że poddał rozważeniu odpowiedzialnośćJ. S. (1)jako osoby fizycznej - wspólnika , w świetle właśnie tego , że zawezwanie do próby ugodowej nie było skierowane wobec niego , a sprawozdania finansowe spółki jawnej , obejmujące potwierdzenie zadłużenia wobecD. L. (1)były składane przez(...)spółka jawna wC., w warunkach, gdy do pierwszych jej zmian wewnętrznych, w postaci wejścia w strukturę korporacyjnąspółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...)doszło dopiero 20 listopada 2014r , a przekształcenie w spółkę komandytową miało miejsce na podstawie uchwały z dnia 3 grudnia tego roku.
Formułując argumentację tego zarzutu , odwołując się do pozycji wspólnikaG. S. (1)apelujący pomija także w zupełności to [ o czym była już mowa wyżej ] ,że ta pozwana nie złożyła zarzutów od nakazu zapłaty i wobec niej orzeczenie to stało się prawomocne po upływie terminu do ich wniesienia , a zatem jeszcze w czerwcu 2016r. Z uwagi na ten fakt było wykluczone aby Sąd II instancji mógł obecnie oceniać jej odpowiedzialność za zobowiązania spółki jawnej wobec powódki , do czego argumentacja pozwanego także wprost nawiązuje.
Z podanych przyczyn, w uznaniu zarzutów procesowych i dotyczących ustaleń za niezasadne, Sąd II instancji aprobując ustalenia dokonane przez Sąd Okręgowy za kompletne i poprawne , przyjmuje je za własne.
Nietrafne są również zarzuty materialne.
Odeprzeć trzeba ten , w ramach któregoJ. S. (1)zarzuca naruszenie art. 45 Ustawy Zasadniczej wobec nie zachowania przez Sąd I instancji przy rozstrzyganiu sprawy zasady bezstronności czy wręcz nie rozpoznaniu jej. Twierdzenia te , nawiązujące do zbieżności pisemnych motywów orzeczenia z tymi , którymi Sąd Okręgowy wK.umotywował orzeczenie w innej sprawie pomiędzy stronami , oznaczonej sygnatura(...), są wyłącznie oceną samego skarżącego nie mogącą tego zarzutu w sposób przekonywający uzasadnić,. Tym bardziej zarzutu tego nie realizuje twierdzenie o nierozpoznaniu sprawy jako zupełnie dowolne.
Odnosząc się do zarzutów nieprawidłowej wykładni normart. 123 §1 pkt 1 i pkt 2 kcw pierwszej kolejności stwierdzić należy , iż są one nieprawidłowo skonstruowane.
W sytuacji bowiem gdy strona podnosząca zarzut materialny wprost [ tak jak skarżący], motywując go odwołuje się do dokonanych w sprawie ustaleń faktycznych i w konfrontacji z nimi upatruje podstawy do stwierdzenia ,że został on zrealizowany, to mamy do czynienia nie z błędem wykładni , a z wadliwością subsumpcji czyli zastosowania normy materialnej w ustalonym stanie faktycznym .
Podkreślając ponownie , ze Sąd II instancji przedmiotem oceny uczynił orzeczenie Sądu I instancji , w granicach zaskarżenia, tylko w takim zakresie w jakim określało ono odpowiedzialność za roszczenia zgłoszone w pozwie pozwanegoJ. S. (1)jako wspólnika , odpowiedzialność , która ma swoją podstawę normatywną w brzmieniuart. 584 kodeksu spółek handlowych, powiedzieć należy , że obydwa nie są trafne.
Ich motywacja przez skarżącego to polemika ze sposobem w jaki Sąd I instancji ocenił z punktu widzenia wywołania przez nie skutku przerwy biegu terminu przedawnienia roszeńD. L. (1), zdarzeń w postaci złożenia wniosku o zawezwanie do próby ugodowej oraz sprawozdań finansowych(...)spółki jawnej wC., do Krajowego Rejestru Sądowego, uznając , że wywołując ten skutek , niweczyły zasadność zarzutu przedawnienia , którym broniły się obydwie pozwane osoby prawne.
Tak motywowane zarzuty te są niezasadne, a ściśle mówiąc pozbawione doniosłości z punktu widzenia poprawności prawnej rozstrzygnięcia poddanego kontroli instancyjnej.
Nie na nich bowiem opierał swój - przedmiotowo tożsamy zarzutJ. S. (1)jako wspólnik. Co więcej, zawezwanie nie było kierowane do niego jako osoby fizycznej, a sprawozdania odnosiły się do zupełnie innego podmiotu . Skutku przerwy w odniesieniu do skarżącego wywołać wobec tego nie mogły.
Dla sytuacjiJ. S. (1), a w szczególności oceny zarzutu przedawnienia o ile został podniesiony przez niego, nieistotnym również jest to, jak oceniony zostanie dokument z dnia 3 marca 2012r / k. 13 / zatytułowany „ potwierdzenie salda „ , które apelujący podpisał jako właściciel(...)- spółka jawna wC..
Sąd I instancji przyjął , że była to forma uznania długu wobec powódki , prowadząca do [ pierwszej ] przerwy biegu terminu przedawnienia zgłoszonych w pozwie roszczeń- wobec wszystkich pozwanych.
Natomiast skarżący kwestionuje taką ocenę z przyczyn podanych bliżej w części motywów środka odwoławczego poświęconych temu zagadnieniu.
Niezależnie od tego jaki sposób dokument ten zostanie oceniony z punktu widzenia zarzutu , którym przed żądaniemD. L. (1)bronił sięJ. S. (1)- jako wspólnik to i tak , skoro inne zdarzenia , do których odwołała się powódka jako powodujących kolejne przerwy , nie mogą odnosić się do skarżącego jako osoby fizycznej odpowiedzialnej solidarnie ze spółka komandytową a równocześnie w sposób subsydiarny za zobowiżania spółki jawnej , wywołując opisany skutek.
Nawet bowiem gdyby przyjąć , że dwie objęte rozstrzyganym sporem wierzytelnościD. L. (1)wobec spółki jawnej wynikające ze sprzedaży była rzeźnego , stwierdzonychfakturami nr (...), wymagalne odpowiednio 7 listopada 2010 i 13 listopada 2010 r, były objęte uznaniem dokonanym w tej formie ze skutkiem również dla skarżącego jako osoby fizycznej , to przed wniesieniem pozwu [ 17 maja 2016r ] roszczenia z nich wynikające o ile byłyby kierowane wobec obecnie skarżącego byłyby przedawnione. Tym bardziej taka ocena dotyczy wierzytelności stwierdzonejfakturą nr (...)z dnia 25 kwietnia 2012r skoro dokument potwierdzenia salda ma datę wcześniejszą aniżeli chwili jej powstania oraz wymagalności [ 3 maja 2012r ]
Ale sama treść tego dokumentu w powiązaniu z innymi zgromadzonymi w sprawie oraz zgodnymi relacjami małżonkówL., pozytywnie zweryfikowanymi także częścią depozycjiG.iJ. S. (1), pozwala na jednoznaczne stwierdzenie , że to skarżący był osoba , która w rzeczywistości zarządzała całym przedsięwzięciem gospodarczym polegającym na handlu bydłem , jego ubojem i obrotem pozyskiwanym mięsem dla którego wykorzystywane były różne formy prawne.
Najpierw spółka jawna pod nazwą(...)wC., której wspólnikami byli on i żona - pozwanaG. S. (1), obok niej(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwC.w której apelujący pełni funkcję prezesa jednoosobowego zarządu , a jego córkaM.jest prokurentem. / k. 108-109 akt/ Później, w dniu 3 grudnia 2014r następuje przekształcenie spółki jawnej w(...) spółka z o. o.- spółkę komandytową wC..
W jej strukturze małżonkowieS.byli wspólnikami i komandytariuszami , aspółka z o. o. (...)komplementariuszem. / k. 110-11 akt /.
Z ustaleń dokonanych w sprawie wynika , że toJ. S. (1)decydował o sposobie prowadzenia tej działalności , w tym o kontaktach handlowych spółki jawnej , w tym z powódką , prowadzącą jednoosobową działalność gospodarczą podfirmą Zakład Usługowo Handlowy (...)w miedzowościW..
To w ramach tek współpracy , datowanej od kilku lat wstecz, obejmującej m. in sprzedaż przez powódkę bydła na rzeź powstały wierzytelności będące przedmiotem rozstrzyganego sporu.
To zJ. S. (1)D. L. (1), za pośrednictwem swojego mężaR., uzgadniała warunki tej współpracy oraz wzajemnych rozliczeń z niej wynikających.
Ta wieloletnia współpraca powodowała , że powódka i jej małżonek darzyli skarżącego zaufaniem i to mimo ,że jak zeznała , płatności ze strony spółki jawnej za sprzedawane bydło nie były realizowane terminowo , a sposób księgowania rozliczeń pomiędzy obydwoma podmiotami nie zawsze był prawidłowy , co powodowało wielokrotne jej wizyty i interwencje w siedzibie spółki.
W takiej sytuacji apelujący zawsze zapewniał , że ostatecznie zobowiązania wobec powódki zostaną zaspokojone w taki sposób , że nie straci „ nawet złotówki”
Jakkolwiek wierzytelności objętych sporem nie dotyczyło zawarte w dniu 27 października 2010r czterostronne porozumienie w którym brali udział : reprezentujący(...)- spółka jawna wC.skarżący ,D. L. (1)/ zastępowana przez męża / iD. L. (3)oraz podmiot macedoński(...)z siedzibą wS., tym nie mniej udział w nim powódki jedynie potwierdza skalę jej zaufania wobec tych zapewnień , którego przejawem niewątpliwie było.
Przedmiotem porozumienia był sposób spłaty przez spółkę z Macedonii na rzecz spółki jawnej zaległych zobowiązań z tytułu dostaw zrealizowanych przez nią. W jego ramachD. L. (1)zobowiązała się , że mając wierzytelności wobecspółki (...)za wcześniejsze dostawy bydła , nie dochodzić ich od dłużnika do czasu , kiedy ten uzyska zapłatę od kontrahenta zagranicznego. D.L. (1)zdecydowała się na podpisanie tego porozumienia mimo , że nie miała żadnej, sankcjonowanej nim gwarancji , że podmiot macedoński swoje zobowiązanie wykona.
Taka decyzja powódki tym bardziej upewnia w skali zaufania jakim darzyła spółkę i osobiście skarżącego w ich wzajemnych relacjach gospodarczych.
Pośrednio także wskazuje , że zależało jej na utrzymaniu tych relacji jako dobrych nie wykluczone , że było to spowodowane faktem , że(...)był dla powódki jednym z głównych odbiorców i od nich było uzależnione powodzenie gospodarcze jej przedsięwzięcia jako takiego. Że tak właśnie było świadczy także to , iż nawet w sytuacji istnienie zaległości w zapłacie, zdecydowała się na dokonanie kolejnej transakcji , należność za którą jest także przedmiotem jej roszczenia w obecnym sporze , stwierdzonafakturą nr (...)z 25 kwietnia 2012r.
To tło faktyczne pozwala na usprawiedliwione przyjęcie , żeD. L. (1)otrzymując dokument potwierdzenia salda z 3 marca 2012r , w którym druga strona - spółka jawna potwierdziła stan swojego zadłużenia wobec niej z tytułu dotychczasowych wzajemnych rozliczeń , według ich stanu na koniec 2011r [ do których poza sporem należały także należności z niezapłaconychfaktur nr (...)] , w warunkach gdy dokument ten podpisał osobiścieJ. S. (1), mogła pozostawać w uzasadnionym przekonaniu , że tym samym także on - jako wspólnik , właściciel a także osoba faktycznie zarządzająca spółką potwierdzał , w formie uznania niewłaściwego , dług w tym zakresie , formalnie obciążający(...).
Nawet jednak gdyby zaaprobować formalne stanowisko skarżącego , który twierdzi , iż oświadczenia zawartego w tym dokumencie nie można traktować jako jego osobistego oświadczenia[ wiedzy] o istnieniu zobowiązania i długu wynikającego zeń , obciążającego J.S. (1)personalnie, to i tak jego podpisanie składa się na ciąg zachowań pozwanego , który w swoim całokształcie prowadzi do wniosków prawnych, które zdecydowały ostatecznie o oddaleniu jego środka odwoławczego.
Tak jak wskazano wyżej , kolejne czynności powódki w postaci: wniosku o zawezwanie do próby ugodowej z 3 marca 2014r skierowane do Sądu Rejonowego wK.wobec spółki jawnej oraz składane przez(...)spółka jawna wC.sprawozdania finansowe w latach 2012- 2015, w ramach których ujęte było jej zadłużenie w stosunkuD. L. (1), jako odnoszące się do tej osoby prawnej , nie mogły wywołać w relacji do skarżącego skutków prowadzących do przerwy biegu przedawnienia zgłoszonych w pozwie roszczeń.
Tym samym, w dacie składania pozwu , wobec mającego w sprawie zastosowanie w kwestii jego terminuart. 554 kcroszczenia te , w stosunku do niego były już przedawnione.
Tym nie mniej wskazane wyżej fakty w podwiązaniu z okolicznościami , które nastąpiły także później , w relacjach powódki iJ. S. (1), na tle ubiegania się przez wierzycielkę o ich zaspokojenie , pozwalają na sformułowanie wniosku prawnego , że apelujący zrzekł się w odniesieniu do tych roszczeń kontrahentki zarzutu przedawnienia.
Jak wynika z ustaleń dokonanych w sprawie , po tym kiedy w sprawie prowadzonej pomiędzy stronami przed Sądem Okręgowym wK.- sygn. akt(...)o zapłatę innych należności spółki jawnej ze zobowiązań zaciągniętych wobecD. L. (1)został wydany nakaz zapłaty , stanowiący tytuł zabezpieczenia , a powódka wystąpiła o jego realizację do komornika , doszło w dniu 3 czerwca 2016r z inicjatywyJ.s. (1)[ działającego także jako wspólnik naówczas już spółki komandytowej ] do spotkania w siedzibie spółki z powódką i jej mężemR. L..
Podczas jego przebiegu skarżący , chcąc doprowadzić do uchylenia skutków zabezpieczenia w postaci zajęcia wierzytelności z kont bankowych wspólników i spółki, podjął negocjacje z wierzycielką, w celu ustalenia warunków na jakich dojdzie do uregulowania wszystkich jej należności wynikających z dotychczasowej wzajemnej współpracy handlowej, które były przedmiotem obu postepowań sądowych . Ostatecznie uzgodniono , że otrzymana ona, płatną w częściach, kwotę 120 000 złotych, przy czym bliższe warunki porozumienia miały być zawarte na piśmie , po konsultacji jego treści przez prawnika z którego usług korzystałaD. L. (1).
Do jego podpisania nie doszło.
Po tym , kiedy powódka uzyskała tytuł zabezpieczenia w postaci nakazu wydanego w sprawie obecnie rozpoznawanej,J. S. (1), w sierpniu 2016r, w rozmowie telefonicznej z reprezentującym wierzycielkę jej mężem ponowił propozycje zapłaty uzgodnionej wcześniej kwoty dla zaspokojenia wszystkich roszczeń.
I tym razem nie doprowadziło to do zakończenia sporu stron.
Wskazane okoliczności uzasadniają wniosek , że skarżący przez cały okres trwania relacji stron , który z punktu widzenia rozstrzygnięcia jest doniosły , będąc osobą decydującą o sposobie funkcjonowaniaprzedsiębiorstwa (...)wC., niezależnie od form prawnych w których było ono prowadzone , zdawał sobie sprawę z tego , że wobecD. L. (1)pozostają niezaspokojonymi należności z tytułu wcześniej zawartych umów sprzedaży przez nią na rzecz przedsiębiorstwa bydła rzeźnego. Nie mogło budzić jego wątpliwości to , że obejmują one także te spośród nich , które w rozstrzyganej sprawie są podstawą roszczeń powódki.
Podpisując na przestrzeni czasu pomiędzy 2012 i 2016 r dokumenty rozliczeniowe musiał być świadomy tego , że powódka kieruje swoje pretensje przede wszystkim do podmiotu z którym w tym czasie kooperowała czyli spółki jawnej , zbiegając za ich pośrednictwem , jak chociażby poprzez zawezwanie do próby ugodowej z 3 marca 2014r o ich zaspokojenie ale także o to, aby nie narazić się na zarzut przedawnienia wynikających z nich roszczeń.
Jako osoba o wieloletnim doświadczeniu - przedsiębiorca prowadzący duże przedsiębiorstwo kooperujące także z podmiotami zagranicznymi , jak chociażby spółka z Macedonii, musiał też wiedzieć ,że roszczenia powódki w odniesieniu do niego jako wspólnika - mające podstawę w transakcjach z listopada 2010r i kwietnia 2012r uległy przedawnieniu.
I w tych warunkach decyduje się jednak na przeprowadzenie z wierzycielką w dniu 3 czerwca 2016r negocjacji w których [ co także wynika z ustaleń] , biorą udział także drugi wspólnik – żona skarżącegoG. S. (1)i prokurentspółki z ograniczoną odpowiedzialnością (...)- komplementariusza spółki komandytowej , jego córkaM. S.. Ich przedmiotem objęte są te należności powódki , które uczyniła ona przedmiotem roszczeń w obu zainicjowanym przez nią postępowaniach przed SO wK.–(...)i(...)
W ramach tych negocjacji ,J. S. (1)akceptuje , mimo , że wobec niego roszczenia objęte postępowaniem w sprawie(...)są przedawnione [ na co w podczas rozmów nie powołuje się ] , że powódka otrzyma na zaspokojenie wszystkich roszczeń kwotę 120 000 złotych.
Co więcej , nawet w warunkach , kiedy to porozumienie nie przybiera ostatecznej formy podpisanego dokumentu , w dwa miesiące później , w sierpniu 2016r , propozycję zapłaty tej kwoty , która ma realizować wskazany wyżej cel , ponawia w rozmowie telefonicznej z pełnomocnikiem powódki w działalności gospodarczej - jej mężemR. L..
Taki sposób zachowaniaJ. S. (1)- działającego także jako wspólnik albowiem z przyczyn wyżej podanych , jego różnych ról w jakich występował równocześnie , prowadząc działalność gospodarczą nie sposób rozdzielić , z uwagi na brak kryterium takiego rozdzielenia i jak można w sposób uzasadniony zakładać on także takiego rozróżnienia nie dokonywał , szczególnie podczas opisanych negocjacji, uzasadnia ocenę zgodnie z którą stanowił formę zrzeczenia się przez niego zarzutu przedawnienia, w odniesieniu do roszczeń stanowiących przedmiot rozstrzyganego sporu , który służył mu jako wspólnikowi odpowiedzialnemu za zobowiązania spółki komandytowej.
Nie podzielając zarzutu apelującego , który uznawał , że Sąd I instancji zaskarżonym orzeczeniem naruszyłart. 5 kc, stosując tę normę dla oceny tego zarzutu pozwanego powiedzieć należy , ze nawet gdyby inaczej ocenić przedstawione zachowanie skarżącego podczas negocjacji z powódką, to ma rację Sąd I instancji uznając , ze powołanie się na przedawnienie jest ze strony apelującego nadużyciem prawa podmiotowego , nie mogąc stanowić skutecznego środka obrony przed zgłoszonymi w pozwie roszczeniamiD. L. (1).
Odwołując się ustaleń i uwag sformułowanych wyżej , stwierdzić należy , żeJ. S. (1), w ramach wieloletniej współpracy gospodarczej z powódką wzbudził u niej oraz u jej męża , który był jej pełnomocnikiem , taki poziom zaufania , że była skłonna oczekiwać na rozliczenie wzajemnych należności przez długi okres czasu po dacie wymagalności jej pretensji finansowych z tego tytułu , a nawet godzić się na to , iż będą one realizowane w zależności od wyniku porozumienia spółki jawnej reprezentowanej przez pozwanego z podmiotem zagranicznym , nie mając na jego rzeczywistą realizację żadnego wpływu.
Aprobowała także stan w którym przedsiębiorstwo , którym faktycznie na co dzień zarządzał apelujący , decydując w istocie samodzielnie o jego funkcjonowaniu, nie rozliczało się z nią w odpowiednim czasie ,, a zastępowały te rozliczenia jedynie solenne zapewnieniaJ. S. (1),, że „ nie straci nawet złotówki „
Także w sytuacji gdy już zdecydowała się na dochodzenie swoich roszczeń przed Sądem w dwóch odrębnych postępowaniach , w warunkach gdy te zapewnienia okazały się gołosłowne była zdecydowana , w dalszym ciągu ufając w dobre intencje pozwanego co do zaspokojenia jej należności , wziąć udział w negocjacjach aby , na obopólnie akcentowanych warunkach , dojść do porozumienie co do spłaty tych należności przez podmiot zobowiązany - spółkę komandytową.
Zgodną wolą stron tych negocjacji było aby [ przy nie negowaniu ich istnienia , rozmiarów ilościowych i wymagalności przez dłużników , w tymJ. S.jako wspólnika ] objąć nimi wszystkie wierzytelności na które powoływała sięD. L. (1)w prowadzonych naówczas sporach sądowych.
I tym razem to zaufanie powódki zostało nadużyte , skoro do porozumienia nie doszło , mimo ,że była skłonna odstąpić od zaspokojenia ich części , mimo , że co najmniej uprawdopodobniły je w całości już wcześniej wydane nakazy zapłaty.
Faktem upewniającym poprawność oceny o nielojalnym postępowaniu pozwanego wobec powódki jako kontrahentki jest to , że jeszcze w sierpniu 2016 r, po tym kiedy D.L. (1)przystąpiła do realizacji zabezpieczenia , dla której podstawą był nakaz zapłaty wydany w rozstrzyganym obecnie postępowaniu zapewniał , że jest skłonny uzgodnioną wstępnie kwotę zapłacić.
Stad też powołanie się przez obecnie skarżącego w zarzutach od tego nakazu datowanych na 9 sierpnia 2016r /k. 115-121 akt / , a zatem w tym samym czasie , kiedy to zapewnienie sformułował na zarzut przedawnienia roszczeń dochodzonych w pozwie skierowanych przeciwko niemu jako wspólnikowi , musi zostać ocenione jako wyraz nadużycia prawa, nie mogąc korzystać z ochrony wyrażonej przez jego uwzględnienie.
Nietrafnym jest także zarzut kolejny , odwołujący się do naruszenia przez Sąd I instancjiart. 554 kc.Zarzucana wada po pierwsze nie miała istotnego znaczenia dla oceny odpowiedzialności skarżącego. Po wtóre , w motywach rozstrzygnięcia Sąd Okręgowy nie sformułował stanowiska prawnego na tle zastosowania tego przepisu , które jest mu przez skarżącego w uzasadnieniu zarzutu przypisywane , mając decydując o podnoszonej nieprawidłowości.
Na koniec należy wskazać , że nietrafnym był również argument apelującego , który został powołany w trakcie rozprawy przed Sądem II instancji zgodnie z którym odpowiedzialnośćJ. S. (1)jest wyłączona z uwagi na treśćart. 584 kodeksu spółek handlowych, odniesioną do daty wniesienia powództwa przezD. L. (1).
Pozwany twierdził , że roszczenie przeciwko niemu wygasło wobec upływu wskazanego w tej normie terminu.
(...)spółka jawna wC.została przekształcona w(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąspółkę komandytową wC.na podstawie uchwały Zgromadzenia Wspólników z dnia 3 grudnia 2014r.
W warunkach gdy z roszczeniami objętymi żądaniem pozwu powódka także przeciwko skarżącemu- wspólnikowi spółki przekształconej - wystąpiła w dniu 17 maja 2016r , wskazany w tym przepisie skutek materialny związany z upływem terminu trzyletniego , na który powołuje się apelujący, nie nastąpił.
Z podanych przyczyn , w uznaniu apelacji za niezasadną, Sąd II instancji orzekł o jej oddaleniu , na podstawieart. 385 kpc.
Podstawą orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego była normaart. 98 §1 i 3 kpcw zw zart. 108 §1 i 391 §1 kpci wynikająca z niej , dla wzajemnego ich rozliczenia pomiędzy stronami , zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.
Kwota należna powódce od przegrywającegoJ. S. (1), zważywszy na wartość przedmiotu zaskarżenia oraz to , że koszty te po jej stronie wyczerpywały się w wynagrodzeniu pełnomocnika będącego adwokatem , została ustalona na podstawie §2 pkt 6 w zw z §10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie z 22 października 2015 [ DzU z 2015 poz. 1800 ]
SSA Grzegorz Krężołek SSA Jan Kremer SSA Rafał Dzyr