Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 110/19
Data wyroku: 2019-07-09 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Lokal socjalny
Podstawa prawna: art. 17 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie kodeksu cywilnego /Dz. U.2018.1234 z późn. zm./

Sygn. akt III Ca 110/19

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 26 lipca 2018 roku, Sąd Rejonowy dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi z powództwaJ. M.przeciwko GminieŁ.o ustalenie:

1
ustalił, że powodowiJ. M.przysługuje prawo do lokalu socjalnego,

2
zasądził od GminyŁ.na rzeczJ. M.kwotę 90 złotych tytułem zwrotu kosztów procesu,

3
nakazał pobrać od GminyŁ.na rzecz Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego dla Łodzi – Śródmieścia w Łodzi kwotę 1.147,57 złotych tytułem nieuiszczonych kosztów sądowych.

Apelację od powyższego wyroku wywiodła pozwana, zaskarżając go w całości. Zaskarżonemu orzeczeniu apelująca zarzuciła:

1
naruszenie prawa materialnego, a to:

•

art. 189 k.p.c.w zw. zart. 24 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie Kodeksu cywilnego z dnia 21 czerwca 2001 r.poprzez jego błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, iż art. 24 ustawy znajduje zastosowanie także w stosunku do osób, które były lokatorami w rozumieniu art. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy i w konsekwencji błędne ich zastosowanie i ustalenie, iż powodowi przysługuje uprawnienie do lokalu socjalnego

2
naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na treść zaskarżonego rozstrzygnięcia, a to:

•

art. 233 § 1 k. p. c.poprzez brak wszechstronnego rozważenia zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz dokonanie sprzecznej z zasadami logiki oraz doświadczenia życiowego oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego i wyciągnięcie wniosków niewynikających z dowodów polegające na przyjęciu, iż;

-

z uwagi na zasady współżycia społecznego przyznanie powodowi uprawnienia do lokalu socjalnego jest szczególnie uzasadnione, w sytuacji gdy po pierwsze nie uzasadnia tego sytuacja życiowa powoda, a nadto brak jest podstaw do udzielania ochrony prawnej na podstawie zasad współżycia społecznego osobie, która te zasady narusza

przyznanie waloru wiarygodności dowodowi z opinii biegłego w sytuacji gdy opinia ta nie została wydana na podstawie pełnej i aktualnej dokumentacji medycznej powoda

uznaniu, iż sytuacja życiowa powoda uległa zmianie, w sytuacji gdy brak jest jakichkolwiek dowodów wskazujących jaka była wcześniejsza sytuacjaJ. M.

•art. 227 k.p.c.w zw. zart. 217 § 1 k.p.c.w zw. zart. 279 § 1 k.p.c.poprzez oddalenie wniosku dowodowego pozwanego o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego, w sytuacji gdy opinia ta wymagała uzupełnienia, z uwagi na fakt, iż jej podstawy nie stanowiła pełna i aktualna dokumentacja medyczna powoda.
W oparciu o tak sformułowane zarzuty, apelująca domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez oddalenie powództwa w całości oraz zasądzenia od powoda na rzecz pozwanej kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego, według norm przepisanych za postępowanie w I i II instancji.
Ponadto na podstawieart. 380 k.p.c.powódka wniosła o rozpoznanie przez Sąd II instancji postanowienia Sądu I instancji z dnia 12 lipca 2018 roku o oddaleniu wniosku dowodowego o dopuszczenie dowodu z uzupełniającej opinii biegłego po dostarczeniu przez powoda pełnej dokumentacji medycznej.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja okazała się zasadna i skutkowała zmianą zaskarżonego orzeczenia.
Tytułem wstępu stwierdzić należy, że Sąd odwoławczy w całości podziela ustalenia faktyczne Sądu I instancji, przyjmując je za własne i czyniąc integralną częścią poniższych rozważań. W konsekwencji, Sąd II instancji nie widzi konieczności ich ponownego, szczegółowego przytaczania.
Sąd Odwoławczy podkreśla, iż Sąd II instancji rozpoznając sprawę na skutek apelacji, nie jest związany podniesionymi w niej zarzutami naruszenia prawa materialnego, wiążą go natomiast zarzuty dotyczące naruszenia prawa procesowego (por. uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego - zasada prawna z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, Nr 6, poz. 55).
Podkreślić należy, że w obecnym modelu procedury cywilnej sąd odwoławczy nie ogranicza się wyłącznie do kontroli orzeczenia sądu pierwszej instancji, lecz bada ponownie całą sprawę, a kontrolując prawidłowość zaskarżonego orzeczenia, pełni również funkcję sądu merytorycznego, który może rozpoznać sprawę od początku, uzupełnić materiał dowodowy lub powtórzyć już przeprowadzone dowody, a także poczynić samodzielnie ustalenia na podstawie materiału zebranego w sprawie. Dokonanie ustaleń faktycznych umożliwia bowiem sądowi drugiej instancji ustalenie podstawy prawnej wyroku, a więc dobór właściwego przepisu prawa materialnego, jego wykładnię oraz dokonanie aktu subsumcji. Tym samym postępowanie apelacyjne - choć odwoławcze - ma charakter merytoryczny (zob. uchwała składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 23 marca 1999 roku, sygn. III CZP 59/98, publ. OSNC 1999/7-8/124; uchwała składu siedmiu sędziów Sądu Najwyższego z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, OSNC 2008, Nr 6, poz. 55 i powołane tam orzecznictwo).
Zatem Sąd drugiej instancji rozpoznający sprawę na skutek apelacji powinien wziąć pod rozwagę, w granicach zaskarżenia, wszystkie stwierdzone naruszenia prawa materialnego popełnione przez sąd pierwszej instancji, niezależnie od tego, czy zostały wytknięte w apelacji (zob. postanowienie SN z dnia 4 października 2002 r., III CZP 62/02, publ. OSNC 2004 nr 1, poz. 7, str. 66, Biul. SN 2003 nr 3)
Podniesiony przez apelującą zarzut naruszeniaart. 189 k.p.c.w zw. zart. 24 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy oraz o zmianie kodeksu cywilnego z dnia 21 czerwca 2001 r.jest trafny.
Na wstępie rozważań należy wskazać, iż na mocy ustawy z dnia 22 marca 2018 r. o zmianieustawy o finansowym wsparciu tworzenia lokali socjalnych, mieszkań chronionych, noclegowni i domów dla bezdomnych,ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnegooraz niektórych innych ustaw powoływanyart. 24 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(dalejustawa o ochronie praw lokatorów) został uchylony z dniem 20 kwietnia 2019 roku. Regulacja dotycząca uprawnień do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego zawarta w niniejszym przepisie na mocy tej samej ustawy zmieniającej została w podobnym brzmieniu dodana jakoart. 17 ust. 1a ustawy o ochronie praw lokatorówi obowiązuje od dnia 21 kwietnia 2019 roku. Wobec powyższego Sąd odwoławczy kwestię zasadności przyznania prawa do lokalu socjalnego zbadał w oparciu o przepisy obowiązujące w chwili wyrokowania, a zatem również treśćart. 17 ust. 1a ustawy o ochronie praw lokatorów.
Zgodnie z art. 17 ust. 1a wskazanej wyżej ustawy Sąd może orzec o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu socjalnego lokalu wobec osoby, która dokonała zajęcia lokalu bez tytułu prawnego, jeżeli przyznanie tego uprawnienia byłoby w świetle zasad współżycia społecznego szczególnie usprawiedliwione. W ocenie Sądu Okręgowego w niniejszej sprawie nie zaistniały przesłanki do zastosowania wskazanej regulacji. Przede wszystkim nie została spełniona przesłanka dokonania zajęcia lokalu bez tytułu prawnego. W niniejszej sprawie powód zamieszkując w lokalu dysponował do tego prawem. Powód nie był stroną umowy najmu lokalu, jednakże był w czasie zawierania umowy małżonkiem najemcy. W myślart. 281k.r.o., jeżeli prawo do mieszkania przysługuje jednemu z małżonków, drugi z małżonków jest uprawniony do korzystania z tego mieszkania w celu zaspokojenia potrzeb rodziny. Przepis ten obowiązuje od dnia 20 stycznia 2005 r. jednakże w okresie wcześniejszym takie samo uprawnienie małżonka wywodzone było zart. 23 k.r.o.iart. 27 k.r.o.(zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 1 lutego 2013 r., I ACa 965/12, Lex nr 1289423, por. wyrok SN z dnia 21 marca 2006 r., V CSK 185/05, publ. OSNC 2006/12/208).
W tym stanie rzeczy wydaje się zasadnym, abyart. 281k.r.o.miał zastosowanie w każdej takiej sytuacji, gdy małżonkowie, na chwilę orzekania, w dalszym ciągu zamieszkują we wspólnym mieszkaniu, bez względu na czas rozwiązania związku małżeńskiego.
Postawienie tezy, że stan faktyczny w niniejszej sprawie winien być oceniony także w kontekście uregulowania zawartego wart. 281k.r.o., pociąga za sobą określone konsekwencje prawne. Otóż, w myśl zapatrywania Sądu Najwyższego małżonek, którego prawo do korzystania z mieszkania wynika zart. 281zdanie pierwsze k.r.o., jest lokatorem w rozumieniuart. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i zmianieKodeksu cywilnego(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 marca 2006 r., V CSK 185/05, OSNC 2006/12/208). W świetle wyżej przedstawionej argumentacji zasadnym jest przyjęcie, iż w sytuacji powoda nie znajduje zastosowania poprzednioart. 24, aobecnieart. 17 ust. 1a ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego.
Wobec ustalenia, że powód w niniejszej sprawie jest lokatorem w rozumieniu ustawy, należy pochylić się nad możliwością zastosowaniaart. 14 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego. W myśl tego przepisu sąd, orzekając o uprawnieniu do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego lub braku takiego uprawnienia, bada z urzędu, czy zachodzą przesłanki do zawarcia takiej umowy, biorąc pod uwagę dotychczasowy sposób korzystania z lokalu oraz szczególną sytuację materialną i rodzinną osoby. W ust. 4 wskazanego artykułu określono kategorie osób, wobec których sąd nie może orzec braku uprawnienia do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
Niemniej, w niniejszej sprawie nie może mieć zastosowaniaart. 14 ustawy o ochronie praw lokatorów, bowiem zgodnie z art. 17 ust. 1 wskazanej ustawy, gdy powodem opróżnienia lokalu jest stosowanie przemocy w rodzinie lub wykraczanie w sposób rażący lub uporczywy przeciwko porządkowi domowemu, albo niewłaściwe zachowanie czyniące uciążliwym korzystanie z innych lokali w budynku albo gdy zajęcie lokalu nastąpiło bez tytułu prawnego,art. 14 i 15nie stosuje się. Eksmisja z lokalu wspólnie zajmowanego z żoną została orzeczona w wyroku rozwodowym. Rozwód był spowodowany m.in. stosowaniem przemocy wobec żony. Znęcanie się zostało stwierdzone wyrokiem skazującym wydanym wobec powoda w postępowaniu karnym. Upływ czasu i zatarcie skazania nie wpływa na zmianę przyczyny orzeczenia nakazu opuszczenia lokalu zajmowanego wspólnie z żoną, jaką było stosowanie wobec niej przemocy. Wobec powyższego bezsprzecznie należy przyjąć, że przyznanie prawa do lokalu socjalnego powodowi na podstawieart. 14 ustawy o ochronie praw lokatorówjest sprzeczne z art. 17 ust. 1 tej ustawy.
Wobec stwierdzenia braku podstaw prawnych do przyznania powodowi prawa do lokalu socjalnego, w ocenie Sądu odnoszenie się do pozostałych zarzutów apelacji jest zbędne, bowiem ich zasadność nie wpływa na treść niniejszego rozstrzygnięcia.
Mając powyższe na względzie Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił zaskarżony wyrok w punkcie 1. w ten sposób, że oddalił powództwo. Oddalenie powództwa skutkowało zmianą wyroku w zakresie kosztów procesu. Wobec oddalenia powództwa, w myślart. 102 k.p.c.Sąd zasądził odJ. M.na rzecz MiastaŁ.kwotę 107 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, na które składają się kwoty: 90 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego (§ 2 pkt 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych) oraz 17 zł tytułem opłaty od pełnomocnictwa oraz nie obciążył powoda kosztami sądowymi.
Wobec wyniku kontroli instancyjnej o kosztach postępowania apelacyjnego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.i zasądził odJ. M.na rzecz MiastaŁ.kwotę 150 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.