Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2571/18
Data wyroku: 2019-03-01 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Magdalena Kimel
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z fus

Sygn. aktVIII U 2571/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 1 marca 2019 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSR del. Magdalena Kimel

Protokolant:

Justyna Jarzombek

po rozpoznaniu w dniu1 marca 2019 r. w Gliwicach
sprawyF. P.(P.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
oprawo do emerytury
na skutek odwołaniaF. P.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
z dnia6 sierpnia 2018  r.nr(...)- (...)
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje odwołującemuF. P.prawo do emerytury od dnia 20 sierpnia 2018r.
(-) SSR del. Magdalena Kimel

Sygn. akt. VIII U 2571/18

UZASADNIENIE
Decyzją z 6 sierpnia 2018r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC., powołując się naustawę z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2018r., poz. 1270 ze zm.) odmówił ubezpieczonemuF. P.prawa do emerytury w niższym wieku w związku z tym, iż nie udowodnił on 15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, bowiem ZUS nie uwzględnił mu żadnego okresu takiej pracy.
W odwołaniu od decyzji i w toku procesu ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do emerytury wcześniejszej z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Podniósł, iż pracę w warunkach szczególnych wykonywał w latach 1976r. – 1998r. Nadto wskazał, iż taki charakter jego pracy wynika z zeznań świadków, o przesłuchanie których wniósł.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko. Równocześnie organ rentowy poinformował, iż nie uznał ubezpieczonemu do pracy w warunkach szczególnych, żadnego okresu pracy bowiem nie przedłożył on na tę okoliczność stosownego świadectwa wykonywania takiej pracy. równocześnie ZUS zauważył, że jedynie w okresie od 18 sierpnia 1977r. do 31 maja 1989r., pracodawca w świadectwie pracy potwierdził odwołującemu zajmowanie stanowiska kierowcy samochodu ciężarowego o całkowitym ciężarze dopuszczalnym powyżej 3,5 tony. Równocześnie jednak nie zawarł informacji czy praca na tym stanowisku była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. z kolei brak tego zapisu uniemożliwia uwzględnienie tego okresu jako pracy w warunkach szczególnych.
Sąd Okręgowy w Gliwicach poczynił następujące ustalenia:
W dniu 27 lipca 2018r. ubezpieczonyF. P.,urodzony (...)złożył wniosek o emeryturę w wieku niższym niż 65 lat z tytułu zatrudnienia w szczególnych warunkach.
Ubezpieczony 60 lat ukończył z dniem(...). i nie pprzystąpił do otwartego fundusz emerytalnego. Skarżący na dzień 1 stycznia 1999r. legitymuje się okresem składkowymi nieskładkowym w wymiarze ponad 25 lat, z tym, że w ocenie ZUS – okoliczności te były niesporne pomiędzy stronami.
Na postawie złożonych przez ubezpieczonego świadectw pracy organ rentowy nie uwzględnił mu żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach. Organ rentowy nie zaliczył odwołującemu do pracy w warunkach szczególnych okresów zatrudnienia od 18 sierpnia 1977r. do 31 maja 1989r., na stanowisku kierowcy w(...)wK., od 1 grudnia 1989r. do 31 maja 1995r., na stanowisku kierowcy w(...)wR., od 1 czerwca 1995r. do 31 grudnia 1998r. na stanowisku kierowcy wPHU (...)wR..
Ubezpieczony w latach 1973 – 1976 jako pracownik młodociany w zawodzie kierowca – mechanik, zatrudniony wWojewódzkim Przedsiębiorstwie (...)wK.Oddział nr 4 wZ.. W trakcie tego okresu zdobył on uprawnienia do kierowania samochodami ciężarowymi. Prawo jazdy kategorii C uzyskał z dniem 29 czerwca 1976r.
W okresie od 18 sierpnia 1977r. do 30 listopada 1989 r ubezpieczony zatrudniony był wPrzedsiębiorstwie (...)wK.Zakład (...)wR.. Przedsiębiorstwo to zajmowało się zaopatrywaniem sklepów na terenie(...). Była to w praktyce baza transportowa, gdzie zatrudniano kierowców samochodów ciężarowych o ładowności kilku ton. Kierowcy zajmowali się wyłącznie prowadzeniem samochodów ciężarowych oraz ich załadunkiem i rozładunkiem. W razie gdy samochód taki uległ awarii, to kierowca go nie naprawiał i był kierowany na inny samochód.
Ubezpieczony w trakcie zatrudnienia w tej firmie pracował od początku jako konwojent i kierowca samochodu ciężarowego o całkowitym ciężarze dopuszczalnym powyżej 3,5 tony. Od początku zatrudnienia u tego pracodawcy, ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał swoje obowiązki wyłącznie jako kierowca samochodu ciężarowego o ładowności powyżej 3,5 ton, gdyż tylko takie prace zlecał mu od tej pory pracodawca. W praktyce był to samochód ciężarowy(...)służący do przewozu towarów. Pracował co najmniej 8h dziennie, a przeważnie 9 – 11 godzin na dobę. Czas pracy determinowała ilość tras i ilość towarów do załadunku i rozładunku. Odwołujący jeździł pojazdem skrzyniowym za pomocą którego przewoził niezbędne zaopatrzenie do poszczególnych sklepów. Wykonywał dziennie 3 – 5 kursów.
W praktyce jego rozkład pracy wyglądał w ten sposób, że przychodził rano do pracy, pobierał samochód ciężarowy. Następnie udawał się nim do magazynu lub hurtowni, gdzie razem z pomocnikiem przystępował do załadunku produktów przeznaczonych do zaopatrzenia od 1 do 3 sklepów równocześnie. Załadunek towaru do 1 sklepu zajmował około 30 minut. Następnie wyruszał w trasę, która zajmowała mu od kilkunastu minut do godziny. Po przyjeździe na miejsce przystępował do rozładunku zaopatrzenia dla konkretnego sklepu. Również i ta czynność zajmowała mu około 30 minut. Po rozwiezieniu towaru załadowanego na samochód, wracał po kolejne zaopatrzenie i w takich cyklach opracował do końca zmiany roboczej. Każdorazowo jego praca jako kierowcy, w dobowym wymiarze czasu pracy trwała nie mniej niż 8 godzin. Dodatkowo w soboty, odwołujący podobnie jako pozostali kierowcy, zajmował się rozładunkiem towarów dostarczonych w wagonach kolejowych. W praktyce oznaczało to przyjechanie obsługiwanym przez siebie samochodem ciężarowym na bocznicę kolejową, następnie do samochodu tego przeładowywano towary z wagonu, odwożono na magazyn, gdzie kierowcy wraz z pomocnikami rozładowywali je. Wszelkie prace załadunkowe i rozładunkowe zarówno w hurtowniach, magazynach, jak i na bocznicy kolejowej, odbywały się ręcznie. Prace związane z rozładunkiem i przemieszczeniem towaru z 1 wagonu kolejowego zajmowały średnio 6-8 godzin.
Następnie w okresie od 1 grudnia 1989r. do 31 maja 1995r., ubezpieczony pracował wPrzedsiębiorstwie Handlowo Usługowo Produkcyjnym (...)wR.. Charakter i wymiar świadczonej przez niego w tym czasie pracy był tożsamy, z wykonywanym u poprzedniego pracodawcy, była to bowiem również firma transportowa zajmująca się zaopatrzeniem sklepów, przy użyciu samochodów ciężarowych.
Z kolei w okresie od 1 czerwca 1995r do 31 grudnia 1998r. ubezpieczony pracował na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego wPHU (...) Sp. JawnawR.. Była to firma zajmująca się transportem krajowym i zagranicznym przy użyciu samochodów ciężarowych. W trakcie całego zatrudnienia u tego pracodawcy, odwołujący pracował wyłącznie jako kierowca samochodu ciężarowego w transporcie międzynarodowym (TIR). Jeździł wyłącznie samochodami ciężarowymi o ładowności 40 ton. Rozwoził artykuły spożywcze do Czech i na Węgry. Udawał się w trasy trwające 4 – 5 dni. W trakcie takich wyjazdów zajmował się też załadunkiem i rozładunkiem ręcznym przewożonych towarów. Jedynie cięższe materiały, jak stal, ładowane były przy użyciu suwnicy.
Razem z ubezpieczonym w(...)wK.,(...)wR.pracowaliA. S.– kierowca(...)– kierowca samochodu ciężarowego, który pracował z ubezpieczonym również wPHU (...).
Powyższe okoliczności Sąd ustalił na podstawie akt organu rentowego, zeznań świadkówA. S.iD. K.(k.27-30), zeznań ubezpieczonego (k.30-31), a także w oparciu o jego akta osobowe i akta osobowe powyższych świadków, a także akta emerytalneD. K., dołączone do akt niniejszej sprawy. Zgromadzona w sprawie dokumentacja została sporządzona w sposób rzetelny i nie budzący wątpliwości, a zeznania świadków i odwołującego są spójne, wzajemnie się potwierdzają i uzupełniają, dając łącznie pełny obraz przebiegu i charakteru zatrudnienia odwołującego w spornym okresie. Nadto zeznania świadków korelują z zapisami w dokumentacji osobowej ubezpieczonego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonegoF. P.zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 184 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2018r. poz. 1270, ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948r. przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat - dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunkuw otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa – w przypadku ubezpieczonego będącego pracownikiem.
W zakresie określenia wieku emerytalnego, o którym mowa w art. 32 ust. 1 ww. ustawy, rodzajów prac lub stanowisk oraz warunków, na podstawie których ubezpieczonym przysługuje prawo do emerytury art. 32 ust. 4 odsyła do uregulowańRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8 poz. 43 ze zm.).
Zgodnie z treścią § 2 ust. 1 i 2 ww. rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy. Okresy pracy, o których mowa w ust. 1, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia, lub w świadectwie pracy.
Natomiast jak stanowi § 1, ust 1 i 2 rozporządzenie stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia, zwanych dalej "wykazami".
W myśl § 3 i 4 rozporządzenia, pracownik który wykonywał prace w szczególnych warunkach, wymienione w załączonym do rozporządzenia wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:
1. osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 60 lat dla mężczyzn
2. ma wymagany 25 letni okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach.
Przedmiotem sporu pozostawało ostatecznie ustalenie, czy okres zatrudnieniaF. P.w(...)wK.od 18 sierpnia 1977r. do 30 listopada 1989r., na stanowisku kierowcy, w(...)wR.od 1 grudnia 1989r. do 31 maja 1995r., na stanowisku kierowcy i wPHU (...)wR.od 1 czerwca 1995r do 31 grudnia 1998r. na stanowisku kierowcy, można uznać z okresy pracy wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na danym stanowisku, wykonywanej w szczególnych warunkach, a tym samym, czy ubezpieczony spełnia przesłanki do nabycia emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w warunkach szczególnych lub w szczególnym charakterze, po ukończeniu 60 roku życia.
Warunkiem nabycia uprawnień emerytalnych wedługart. 184jest spełnienie przesłanki stażu przed dniem 1 stycznia 1999r. Brak w treściart. 184przesłanki końcowej daty spełnienia pozostałych warunków nabycia uprawnień emerytalnych (tj. na dzień 31 grudnia 2007r.) powoduje, że ubezpieczeni, którzy w chwili wejścia w życieustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychposiadali wymagany okres ubezpieczenia (szczególny i zwykły), mogą realizować prawo do emerytury na starych zasadach po osiągnięciu wieku emerytalnego określonego wart. 32również po dniu 31 grudnia 2007r. oraz nieprzystąpieniu do OFE. Wszystkie przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.
Ubezpieczony ukończył 60 lat życia i nie jest członkiem OFE. Kwestie te nie były sporne.
Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła posiadania przez ubezpieczonego (na dzień 1 stycznia 1999r.) wymaganego 15 letniego okresu pracy wykonywanej w warunkach szczególnych, bowiem organ rentowy nie zaliczył mu żadnego okresu takiej pracy.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że ubezpieczony posiada wymagany 15 letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony niewątpliwie od momentu uzyskania prawa jazdy pozwalającego na prowadzenie samochodów ciężarowych do końca zatrudnienia u wszystkich powyższych pracodawców, wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, prace w szczególnych warunkach.
We wszystkich spornych okresach ubezpieczony faktycznie, stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał wyłącznie pracę kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnej masie całkowitej powyżej 3,5 ton i nie był kierowany do innych prac, co było podyktowane niewystarczającą liczbą kierowców posiadających uprawnienia do prowadzenia tych pojazdów, a także organizacją pracy, polegającą na wysyłaniu kierowców na kolejne trasy i ich pracą w akordzie.
Prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, specjalizowanych, specjalistycznych (specjalnych), pojazdów członowych i ciągników samochodowych balastowych, autobusów o liczbie miejsc powyżej 15, samochodów uprzywilejowanych w ruchu w rozumieniu przepisów o ruchu na drogach publicznych, trolejbusów i motorniczych tramwajów, wymienione zostały w wykazie A, dział VIII, poz. 2, stanowiącym załącznik doRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.).  Z kolei cciężkie prace załadunkowe i wyładunkowe oraz przeładunek materiałów sypkich, pylistych, toksycznych, żrących lub parzących w transporcie wymienione zostały w wykazie A, dział VIII, poz. 1
W tym miejscu przytoczyć należy uchwałę 7 sędziów Sądu Najwyższego z 31 stycznia 2018r. (sygn. akt III UZP 8/17), zgodnie z którą praca w transporcie kierowcy samochodu ciężarowego o dopuszczalnym ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, który ubocznie wykonywał czynności konwojenta, ładowacza lub spedytora w odniesieniu do przewożonych towarów, jest pracą w szczególnych warunkach.
Natomiast w wyroku z dnia 31 sierpnia 2017r. ( III UK 188/16) Sąd Najwyższy wskazał, że do czasu pracy w warunkach szczególnych kierowcy samochodu ciężarowegoo dopuszczalnym ciężarze całkowym powyżej 3,5 tony podlegają zaliczeniu czynności związane z załadunkiem i rozładunkiem tego samochodu.
Należy zauważyć, że prace załadunkowe i rozładunkowe są integralnie wpisanew pojęcie pracy kierowcy. Obowiązkiem ubezpieczonego było przetransportowanie towaruz czym wiąże się obowiązek zabezpieczenia tego towaru, jego załadunek i rozładunek. Przepisy regulujące czas pracy kierowcy –ustawa z dnia 16 kwietnia 2004r. o czasie pracy kierowców(Dz.U z 2012r., poz. 1155) w art. 6 wskazuje, że czasem pracy kierowcy jest czas od rozpoczęcia do zakończenia pracy, który obejmuje wszystkie czynności związane z wykonywaniem przewozu drogowego, w szczególności załadowywanie i rozładowywanie oraz nadzór nad załadunkiem i wyładunkiem. W cytowanym powyżej orzeczeniu Sąd Najwyższy podkreślił, że skoro czynności polegające na załadowaniu i rozładowaniu pojazdu są obowiązkami pracowniczymi osoby zatrudnionej na stanowisku kierowcy samochodu ciężarowego o ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony, to nie ma żadnych podstaw do stwierdzenia, że wykonując je, świadczy jakąś inną pracę niż pracę kierowcy tego samochodu. Sąd Najwyższy wyjaśnił, że punkt 2 działu VIII wykazu A nie dotyczy pracy polegającej na prowadzeniu samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony, lecz pracy kierowcy takiego pojazdu, z uwzględnieniem jej specyfiki, wymuszającej wykonywanie przez pracownika zatrudnionego na takim stanowisk także innych czynności niż samo prowadzenie pojazdu, jak choćby ciężkich prac załadunkowych i wyładunkowych.
Mając na uwadze powyższe, w okresie do 18 sierpnia 1977r. do 30 listopada 1989r., od 1 grudnia 1989r. do 31 maja 1995r., od 1 czerwca 1995r do 31 grudnia 1998r. ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, prace wymienione w wykazie A,dziale VIII, poz. 1 i 2 rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, tj. prace kierowców samochodów ciężarowych o dopuszczalnych ciężarze całkowitym powyżej 3,5 tony. Ubezpieczony posiada zatem21 lat 3 miesiące i 18 dnipracy w warunkach szczególnych.
Bez znaczenia pozostaje, że pracodawcy nie wystawili odwołującemu za powyższe okresy, świadectw pracy w warunkach szczególnych. Fakt wykonywania takiej pracy został bowiem w stosunku do spornych okresów, wykazany w postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów. W postępowaniu odwoławczym przed Sądem nie obowiązują bowiem ograniczenia dowodowe jakie występują w postępowaniu o świadczenia emerytalno-rentowe przed organem rentowym, a Sąd może ustalić okoliczności mające wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość jak: okresy zatrudnienia, w tym wykonywanie pracy w warunkach szczególnych, za pomocą wszelkich środków dowodowych, przewidzianych wkodeksie postępowania cywilnego(por. uchwała Sądu Najwyższego z 10 marca 1984r. III UZP 6/84, uchwała Sądu Najwyższego z 21 września 1984r. III UZP 48/84, wyrok Sądu Najwyższegoz 7 grudnia 2006r., I UK 179/06, LEX nr 342283).
Z powyższych przyczyn, Sąd stwierdził, żeF. P.z momentem osiągnięcia wieku 60 lat, tj. od(...)., spełnia łącznie wszystkie warunki niezbędne do przyznania emerytury z obniżonego wieku, wynikające z treściart. 184, ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, a tym samym jego odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Mając na względzie powyższe, Sąd z mocyart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie pierwszym sentencji i przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od(...)
(-) SSR del. Magdalena Kimel