Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 587/18
Data wyroku: 2019-02-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Gabriela Pietrzyk-Cyrbus, Antonina Grymel, Lena Jachimowska

Sygn. akt III AUa 587/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 lutego 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach
Wydział III Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSA Gabriela Pietrzyk - Cyrbus

Sędziowie

SSA Antonina Grymel
SSA Lena Jachimowska (spr.)

Protokolant

Dawid Krasowski

po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2019 r. w Katowicach
sprawy z odwołaniaB. G.(B. G.),D. G.(D. G.)
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.
o ustalenie podlegania ubezpieczeniom społecznym
na skutek apelacjiB. G.iD. G.
od wyroku Sądu Okręgowego w Częstochowie
z dnia 4 stycznia 2018 r. sygn. akt IV U 808/17

1
oddala apelacje,

2
zasądza od odwołującejB. G.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym,

3
zasądza od odwołującegoD. G.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.kwotę 240 zł (dwieście czterdzieści złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

/-/SSA A. Grymel /-/SSA G. Pietrzyk - Cyrbus /-/SSA L. Jachimowska

Sędzia   Przewodniczący   Sędzia
Sygn. akt III AUa 587/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 7 kwietnia 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych OddziałwS.stwierdził, żeB. G., jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność u płatnika składek(...)D. G.nie podlega obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 1 grudnia 2013r. do 28 września 2015r.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że wyniki przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego wskazują, że pomoc świadczona przez ubezpieczoną małżonkowi prowadzącemu pozarolniczą działalność gospodarczą nie nosi znamion współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej w rozumieniuart. 8 ust. 11 ustawyo systemie ubezpieczeń społecznych, ale zwykłej pomocy rodzinnej udzielanej małżonkowi, która nie może być traktowana jako stała i zorganizowana współpraca. Jednocześnie krótki okres tej współpracy, podjętej w okresie, w którymB. G.miała już świadomość, że jest w ciąży, a następnie długotrwałe korzystanie przez nią ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych, zdaniem organu rentowego wskazuje, że odwołująca nie miała intencji podjęcia i wykonywania zarobkowej współpracy z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, lecz chęć włączenia się do systemu ubezpieczeń społecznych w celu uzyskania wysokich świadczeń, a przedstawione kosztorysy miały tylko uwiarygodnić tytuł do objęcia ubezpieczeniami.
Odwołanie od decyzji wnieśliB.iD. G., reprezentowani przez profesjonalnego pełnomocnika, zarzucając:
1. błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na rozstrzygnięcie sprawy, polegającyna bezpodstawnym przyjęciu, że nie zachodzą podstawy do uznania, żeB. G.była osobą współpracującą przy prowadzeniu przezD. G.działalności gospodarczeji w związku z tym nie podlegała obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowymi wypadkowemu oraz dobrowolnie ubezpieczeniu chorobowemu w okresie od 1 grudnia 2013r. do 28 września 2015r.,
2. naruszenie prawa materialnego będące wynikiem błędnych ustaleń faktycznych, tj.art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 11, art. 11 ust. 1 i art. 12 ust. 1 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznychpoprzez ich niezastosowanie, pomimo że zostały spełnione przesłanki do objęciaB. G.obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi i dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym z tytułu współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej w okresie od1 grudnia 2013r. do 28 września 2015r.
Wskazując na powyższe zarzuty odwołujący wnieśli o zmianę zaskarżonejdecyzji i uwzględnienie odwołania oraz zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego.
W uzasadnieniu odwołania odwołujący podnieśli, że od 1 grudnia 2013r.B. G.rozpoczęła stałą współpracę w firmie męża jako osoba współpracująca, w ramach której pracowała codziennie, w pełnym wymiarze czasu pracy zarówno w domu, jak i w terenie.W szczególności dokonywała ona wyceny robót na podstawie projektów budowlanych lub wcześniejszych pomiarów, które robił na miejscu budowy jej mąż, przy czym kosztorysy te nie były imienne, gdyż firma nie stosowała takiej praktyki i zazwyczaj były identyfikowane przez wskazanie adresu danej budowy lub czasu ich wykonania. NadtoB. G.zajmowała się bieżącą obsługą biurową firmy, prowadziła korespondencję mailowąz kontrahentami, ustalała grafiki prac budowalnych na kolejny rok kalendarzowy, terminarz wejścia i odbioru kolejnych budów, pozyskiwała nowych klientów, negocjowała ostateczne ceny z kontrahentami, ustalała rabaty na podstawie przygotowanych kosztorysów, szukała klientów w terenie, w tym jeździła po okolicy i zostawiała wizytówki i ogłoszenia na rozpoczętych budowach, przedstawiała oferty na instalacje sanitarne i podejmowała próby negocjacji, zajmowała się promocją firmy w Internecie, pozycjonowała strony internetowe oraz współpracowała zhurtownią (...)wZ.. W dalszej kolejności odwołujący wskazali, że o zajściu w ciążęB. G.dowiedziała się dopiero w dniu 5 grudnia 2013r. w trakcie wizyty u lekarza, a ponieważ była to ciąża od samego początku zagrożona,zaś badania prenatalne wskazywały na wysokie prawdopodobieństwo choroby genetycznej dziecka, musiała ona zrezygnować z pracy i razem z mężem skupiła się na zdrowiu dziecka. W lipcu 2014r.B. G.urodziła zdrowe dziecko, w związku z czym jej małżonekw drugim półroczu 2014r. powrócił do prowadzenia działalności i poświęcał jej więcej czasu, a ona z nim współpracowała. Odwołujący podnieśli, że w czerwcu 2015r. uB. G.zdiagnozowano chorobę nowotworową ślinianki, w związku z czym musiała się ona poddać operacji, a następnie długotrwałemu leczeniu, zaś opieką nad dzieckiem zajmował się w tym czasie jej mąż. Po zabiegu doszło do komplikacji – paraliżu twarzy i niedowładu nerwu twarzowego, co wiązało się z koniecznością intensywnej rehabilitacji i codziennymi wizytami w szpitalu, na skutek czego zmniejszeniu uległy przychody firmy w latach 2014-2015, które wynosiły odpowiednio 64.411,95 zł netto w 2014r. i 70.659,28 zł netto w 2015r., podczas gdy w 2013r. wynosiły 98.151,81 zł netto. Odwołujący wskazali, że po zakończonym leczeniu,tj. pod koniec września 2015r.B. G.zrezygnowała ze współpracy z mężem i podjęła pracę w dużej firmie z branży instalacji sanitarnych, natomiastD. G.zawiesił działalność w okresie od 1 grudnia 2015r. do 31 maja 2016r., po czym prowadził ją w okresie od 1 czerwca 2016r. do 31 grudnia 2016r. i następnie ponownie zawiesił, co w dużej mierze jest wynikiem nieobecności wfirmie (...), a co za tym idzie, małej ilości zleceń.
Odwołujący wskazali, żeB. G.w sposób rzeczywisty, a nie pozorny z dniem1 grudnia 2013r. podjęła współpracę z mężem, przejmując znaczną część jego obowiązkóww zakresie przedmiotu prowadzonej działalność gospodarczej. Obowiązki te wykonywała ona stale i stanowiły one jej codzienną pracę, powtarzaną z regularną częstotliwością. Współpraca ta niewątpliwie ułatwiła jej mężowi prowadzenie działalności, gdyż z racji osobistego wykonywania robót na budowie nie miał on możliwości jednoczesnego prowadzenia bezpośrednich rozmów z klientami i dokonywania wyceny zleceń, jak również wpłynęła na uzyskanie przez firmę wyższych dochodów.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powołując sięna argumentację zawartą w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, a także wniósł o zasądzenieod odwołujących kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Sąd Okręgowy w Częstochowie wyrokiem z dnia 4 stycznia 2018r., sygn. aktIV U 808/17 oddalił odwołania oraz rozstrzygnął o kosztach zastępstwa procesowego.
Z ustaleń Sądu Okręgowego, poczynionych na podstawie zeznań świadków, odwołujących oraz dowodów z dokumentów wynika, żeurodzona w dniu (...)odwołująca posiada ukończone wyższe studia na kierunku Zarzadzanie i Marketingw zakresie Finanse i Rachunkowość Przedsiębiorstwa z Elementami Bankowości.Z dniem 14 grudnia 2009r. odwołująca rozpoczęła prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej podfirmą (...)z siedzibą wP.. Była tow zasadzie pierwsza aktywność zawodowa w/w (wcześniej podejmowała krótkotrwałe zatrudnienie w latach 2003-2004 i w 2002r. odbywała staż z Urzędu Pracy wŻ.), a najej rozpoczęcie otrzymała ona dotację unijną w kwocie 40.000 zł. W ramach prowadzonej działalności odwołująca zajmowała się świadczeniem usług w zakresie wykonawstwa instalacji wodnokanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i gazowych w domach jednorodzinnych, przy czym nie zatrudniała ona żadnych pracowników, a wszystkie pracew zakresie montażu tych instalacji wykonywał jej małżonekD. G., którego zgłaszała ona do ubezpieczeń społecznych jako osobę współpracującą wyłącznie w okresach, w których trwały prace montażowe (od 1 do 31 stycznia 2010 r., od 12 marca do 31 października 2010r., od 1 do 31 marca 2011r., od 1 maja 2011r. do 29 lutego 2012r. i od 1 do 31 maja 2012r.),z podstawą wymiaru składek wynoszącą: w styczniu 2010r. - 1.887,60 zł; w marcu 2010r. - 1.217,80 zł; od kwietnia do października 2010r. - 1.887,60 zł miesięcznie; w marcu 2011r. - 2.015,40 zł; od maja do grudnia 2011r. - 2.015,40 zł miesięcznie; od stycznia do lutego 2012r - 2.115,60 zł miesięcznie, w maju 2012r. 2.115,60 zł.
Po podjęciu działalności odwołująca za miesiące od stycznia 2010r. do grudnia 2011r. opłacała składki na ubezpieczenia społeczne według stawki preferencyjnej, a następniew okresie od stycznia do czerwca 2012r. w najniższej wysokości dla osób prowadzących pozarolniczą działalność gospodarczą. W dniu 18 czerwca 2012r.B. G.zawiesiła prowadzoną działalność gospodarczą, a następnie wyrejestrowała ją z dniem 22 sierpnia 2014r., z datą zaprzestania działalności określoną na dzień 18 czerwca 2014r.
W 2010r. z tytułu prowadzenia działalności gospodarczejB. G.uzyskała przychód w kwocie 41.364 zł, w 2011r. w kwocie 184.450,67 zł, co dało dochód na poziomie 98.089,67 zł (w tym zwrot podatku VAT w kwocie 6.000 zł).
W okresie prowadzenia działalności gospodarczej odwołująca regularnie dokonywała zakupów w(...)oddziale hurtowni instalacyjnej(...) Sp. z o.o.wP.. Z hurtownią tą odwołująca kontaktowała się także w latach 2012-2015,przy czym były to kontakty nieregularne. Okresy grudnia każdego roku nie są dla obrotów hurtowni okresem szczególnym, taki okres zaczyna się we wrześniu, kiedy przed okresem zimowym klienci dokonują modernizacji i napraw instalacji grzewczych.
Dalej Sąd pierwszej instancji ustalił, że w związku z zawieszeniem działalności gospodarczej przez odwołującą, prowadzenie pozarolniczej działalności gospodarczej na własny rachunek rozpocząłD. G., który z dniem 11 czerwca 2012r. zarejestrowałfirmę (...)z siedzibą wP.. W/w „przejął” wszystkich klientów i bieżące zlecenia firmy żony, w istocie kontynuując jej działalność na własny rachunek, przy czym w ramach prowadzonej działalności nigdy nie zatrudniał jakichkolwiek pracowników i samodzielnie zajmował się wszystkimi sprawami związanymi z tą działalnością.
Z ustaleń Sądu wynika, że w okresie od 1 lipca 2012r. do 31 sierpnia 2012r.B. G.wykonywała pracę na rzeczG. R.na podstawie umowy zlecenia. W okresie od 4 grudnia 2012r. do 31 grudnia 2012r. odwołująca była zatrudniona w Urzędzie GminyW.weW.w ramach robót publicznych lub prac interwencyjnychw charakterze pracownika biurowego, a następnie w okresie od 1 marca 2012r. do 16 lipca 2013r. była zatrudniona wBiurze (...)wZ.,w wymiarze ½ etatu na stanowisku księgowej.
W dniu 2 września 2013r. odwołująca zawarła z Biurem Rachunkowym(...)
M. H.wZ.umowę o pracę na czas określony od 2 września 2013r. do28 lutego 2014r., na podstawie której miała wykonywać pracę na stanowisku księgowej,za wynagrodzeniem w kwocie 1.600 zł brutto miesięcznie. W dniu 29 listopada 2013r. odwołująca złożyła u pracodawcy wniosek o rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron z dniem 30 listopada 2013r., na co ten wyraził zgodę. Jako podstawę prośby o rozwiązanie stosunku pracy odwołująca wskazała zły stan zdrowia.
Następnie Sąd Okręgowy ustalił, że w dniu 2 grudnia 2013r. płatnik składek(...)D. G.zgłosił odwołującą do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych emerytalnego, rentowych i wypadkowego oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jako osobę współpracującą, poczynając od 1 grudnia 2013r., z podstawą wymiaru składekw kwocie 8.000 zł.
D. G.z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej był zgłoszony do ubezpieczeń społecznych i ubezpieczenia zdrowotnego w okresie od 11 czerwca 2012r. do 30 listopada 2015r. z podstawą wymiaru składek wynoszącą: w czerwcu 2012r. - 300 zł; od lipca do grudnia 2012r. - 450 zł miesięcznie; od stycznia do grudnia 2013r. - 480 zł miesięcznie; od stycznia do kwietnia 2014r. - 504 zł miesięcznie; w maju 2014r. - 357,68 zł; w czerwcu 2014r. – 504 zł; w lipcu 2014r. -2.102,59 zł; w sierpniu 2014r. - 1.377,56 zł; od września do grudnia 2014r. - 2.247,60 zł miesięcznie; od stycznia do czerwca 2015r. - 2.375,40 zł miesięcznie; w lipcu 2015r. - 1.302,64 zł; od sierpnia do listopada 2015r. - 2.375,40 zł miesięcznie.
Dochody uzyskane przezD. G.z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wynosiły 98.151,81 zł netto w 2013r., 64.411,95 zł netto w 2014r.i 70.659,28 zł netto w 2015r. W/w ze swoimi klientami rozliczał się wyłącznie w formie gotówkowej.
Sąd Okręgowy ustalił, że na dzień 25 listopada 2013r. na wspólnym rachunku bankowym stron znajdowała się kwota 8.338,34 zł, a na ich wspólnym rachunku oszczędnościowym kwota 8.013,77 zł. Stan w/w rachunków na dzień 1 grudnia 2013r. wynosił odpowiednio 1.723,90 zł i 8.025,32 zł. Dodatkowofirma (...)posiadała firmowy rachunek bankowy, na którym na obie powyższe daty nie było środków finansowych.
W okresach od 1 grudnia 2015r. do 31 maja 2016r. i od 1 stycznia 2017r. do chwili obecnejD. G.zgłaszał zawieszenie prowadzonej działalności gospodarczej.
Z ustaleń tego Sądu wynika również, iż obsługę rachunkową działalności gospodarczej prowadzonej przezD. G.prowadziłoBiuro (...)wZ., za pośrednictwem którego do ubezpieczeń społecznych zgłoszona zostałaB. G.. Z dniem 2 stycznia 2014r.B. G.stała się długotrwale niezdolna do pracy w związku z chorobą, macierzyństwem i ponownie chorobą i z tego tytułu w okresie od 2 stycznia 2014r. do 23 lipca 2014r. pobierała zasiłek chorobowy, w okresie od 24 lipca 2014r. do 22 lipca 2015r. zasiłek macierzyński, w okresie od 23 lipca 2015r. do28 sierpnia 2015r. ponownie zasiłek chorobowy, wysokość wszystkich tych świadczeń została obliczona od podstawy wymiaru wynoszącej 8.000 zł.
W grudniu 2013r. odwołująca podpisała trzy faktury VAT, tj.fakturę nr (...)z dnia 5 grudnia 2013r. opiewającą na kwotę 12.974 zł,fakturę nr (...); z dnia 10 grudnia 2013r. opiewającą na kwotę 930 zł orazfakturę nr (...); z dnia 20 grudnia 2013r. opiewającą na kwotę 2.000 zł, wszystkie za roboty budowlano-montażowe w budynku mieszkalnym. NadtoB. G.okazjonalnie udzielała mężowi innej pomocy w sprawach związanych z prowadzoną przez niego działalnością gospodarczą. Z dniem 29 września 2015r.B. G.została wyrejestrowana z ubezpieczeń społecznych jako osoba współpracująca zD. G..
Nadto Sąd pierwszej instancji ustalił, że w dniu 5 października 2015r. odwołująca zarejestrowała się jako osoba bezrobotna i w okresie od 5 października 2015r. do 23 listopada 2015r. była uprawniona do pobierania zasiłku dla bezrobotnych. Z dniem 24 listopada 2015r. odwołująca podjęła zatrudnienie u pracodawcy(...)P. P.wZ., za wynagrodzeniem w wysokości kwoty minimalnego wynagrodzenia za pracę, tj. 1.750 zł brutto w 2015r., 1.850 zł brutto w 2016r. i 2.000 zł w 2017r. Ofertę zatrudnienia na stanowisku montera instalacjiP. P.zgłosił do Powiatowego Urzędu PracywZ.w październiku 2015r. jako kandydata na to stanowisko wskazującB. G., a możliwą datę rozpoczęcia pracy określając na listopad 2015r.
Z dalszych ustaleń Sądu wynika, żeB. G.od 13 roku życia miesiączkuje regularnie, co 30 dni. Ostatnią miesiączkę przed zgłoszeniem jej do ubezpieczeń społecznych jako osobę współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą odwołująca miała w dniu 20 października 2013r. W dniu 16 stycznia 2014r. odwołująca zgłosiła się do Poradni Medycyny(...)s.c. Poradnia Ginekologiczna weW., gdzie uzyskała potwierdzenie, że jest w ciąży. W dniu24 lipca 2014r.B. G.urodziła zdrowe dziecko.
Końcowo Sąd ten ustalił, żeB.iD. G.od 2016r. nie mieszkają ze sobą,a w 2017r. ich małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód.
Kierując się powyższymi ustaleniami, Sąd Okręgowy uznając odwołanie za niezasadne, powołał regulacje art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 11 ust. 2 i art. 13 pkt 5 ustawy z dnia13 października 1998r.
W pierwszej kolejności Sąd Okręgowy wskazał, że niesporne jest, że w okresieod 1 grudnia 2013r. do 28 września 2015r.B. G.pozostawała zgłoszona do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych emerytalnego, rentowych i wypadkowego oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego jako osoba współpracująca z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, tj. płatnikiem składek(...)D. G.z siedzibąwP.oraz, że za okres od 1 grudnia 2013r. do 1 stycznia 2014r. zostałyza nią opłacone składki na te ubezpieczenia. Powyższe nie przesądza jednak kategorycznieo tym, że odwołująca faktycznie była w spornym okresie osobą współpracującą w rozumieniu przepisówustawy o systemie ubezpieczeń społecznychi o ile będzie to uzasadniał zgromadzony materiał dowodowy, co do zasady możliwe jest poczynienie przez organ rentowy odmiennych ustaleń w tym zakresie i wydanie decyzji wyłączającejB. G.z ubezpieczeń społecznych w okresie od 1 grudnia 2013r. do 28 września 2015r. z mocą wsteczną.
W ocenie Sądu Okręgowego zgromadzony materiał dowodowy potwierdza, żeB. G.w spornym okresie od 1 grudnia 2013r. do 28 września 2015r. faktycznie nie była osobą współpracującą z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność, tj. płatnikiem składek(...)D. G.z siedzibą wP.. Przede wszystkim zebrany materiał dowodowy wskazuje na to, że odwołująca o swojej ciąży dowiedziała sięjuż w listopadzie 2013r. i to właśnie ta okoliczność stała się motywem przewodnim do rozwiązania z dniem 30 listopada 2013r. łączącej ją wówczas z Biurem Rachunkowym(...)M. H.wZ.umowy o pracę na czas określony od 2 września 2013r. do28 lutego 2014 r., na mocy której pracowała na stanowisku księgowej, za wynagrodzeniemw kwocie 1.600 zł brutto miesięcznie i następnie od 1 grudnia 2013r. zgłoszenia jej przezD. G.do ubezpieczeń społecznych jako osoby współpracującej, z podstawą wymiaru składek ustaloną na kwotę 8.000 zł.
Sąd pierwszej instancji zauważył, że oczywiście sama tylko zmiana tytułu ubezpieczenia społecznego w czasie ciąży, nawet wiążąca się z podniesieniem podstawy wymiaru przyszłych świadczeń z ubezpieczeń społecznych z tytułu macierzyństwa, nie jest samoistnie przesłanką uzasadniającą wyłączenie danej osoby z ubezpieczeń społecznych. Niemniej na gruncie sprawy niniejszej, w której:
• podwyższenie podstawy wymiaru składek było radykalne, tj. wynosiło aż 500%;
• nowy tytuł ubezpieczenia społecznego „pochodził” od osoby najbliższej dla odwołującej (męża),
•B. G.po bardzo krótkim okresie opłacania składek od podwyższonej podstawy wymiaru (okres od 1 grudnia 2013r. do 1 stycznia 2014r.) – ledwie minimalnie dłuższym niż okres wymagany do nabycia prawa do świadczeń z ubezpieczeń społecznych, rozpoczęła długotrwałe korzystanie ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych (łącznie od 2 stycznia 2016r. do 28 września 2015r.;
• niezwłocznie po zakończeniu korzystania z tych świadczeń, bo już z dniem 29 września 2015r. odwołująca została wyrejestrowana z ubezpieczeń społecznych;
• kolejny tytuł ubezpieczeniaB. G.stanowiło zatrudnienie za minimalnym wynagrodzeniem za pracę,
szczególnie wnikliwej kontroli należy poddać okoliczność, czy w okresie od 1 grudnia 2013r. do 1 stycznia 2014r. odwołująca spełniała przesłanki uznania jej za osobę współpracującąw rozumieniu przepisów ustawy systemowej, tj. czy jej działalność w tym czasie cechowała się tymi samymi przymiotami, co działalność osoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą. W szczególność należy ustalić, czy działania odwołującej miały charakter stały, regularny, powtarzalny, miały bezpośredni związek z przedmiotem działalności gospodarczej oraz w istotny sposób wpływały na jej wyniki gospodarcze.
Zdaniem Sądu Okręgowego, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy na wszystkie powyższe kwestie daje odpowiedź negatywną. Przede wszystkim Sąd zauważył, że w niniejszej sprawie w istocie brak jest jakichkolwiek namacalnych dowodów na współpracę odwołującej zD. G.. Faktycznie jedyny taki dowód stanowią zaledwie trzy podpisane przezB. G.faktury VAT z grudnia 2013r. Odwołujący nie przedstawili żadnych innych dokumentów, z których jednoznacznie i ponad wszelką wątpliwość wynikałoby, aby w grudniu 2013r.B. G.współpracowała z małżonkiem przy powadzeniu działalności gospodarczej. W szczególności za dowód taki nie mogą zostać uznane złożone przez odwołujących kosztorysy, albowiem nie zawierają one w swojej treści żadnych nazwisk, adresów lub jakichkolwiek innych danych umożliwiających identyfikację osób, dla których miały być one sporządzane. Co więcej, kosztorysy te nie zawierają nawet dat, w których miały zostać sporządzone, stąd też nie wiadomo nie tylko dla kogo zostały sporządzone, ale również kiedy, co jest szczególnie istotne z uwagi na bardzo krótki okres,w jakim miała współpracować z mężem odwołująca. Podobnie brak jest umów na usługi instalatorskie, które można by powiązać z konkretnymi kosztorysami i w ten sposób dotrzeć do osób, na rzecz których świadczyła usługifirma (...), a dzięki zeznaniom których można by ustalić, czy odwołująca w spornym okresie współpracowałaz małżonkiem i ewentualnie w jaki sposób i w jakim zakresie. Na sporządzanie kosztorysów przez odwołującą nie wskazują również odręczne dopiski znajdujące się na niektórychz nich, ponieważ nawet jeśli pochodzą one odB. G.(dopiski te są anonimowe), to nie do ustalenia jest, kiedy faktycznie zostały one dokonane. Z pewnością, w ocenie Sądu Okręgowego, za dowód wskazujący na współpracęB. G.z małżonkiem prowadzącym działalność gospodarczą w grudniu 2013r. nie mogą zostać uznane wydruki maili, które miały być wysyłane z konta pocztowego(...). Zauważyć bowiem należy, że maile te datowane są na sierpień, wrzesień, październik, listopad i grudzień 2014r., styczeń, luty, kwiecień, maj i lipiec 2015r., a więc pochodzą z okresu, w którym odwołująca korzystała z urlopu macierzyńskiego. Jednocześnie żaden z wydrukowanych maili nie zawiera podpisuB. G., a nadawca każdorazowo określony jest jako /(...)D. G.. Powyższe wynika najpewniej z faktu, że po „przejęciu” w 2012r. działalności gospodarczej od swojej małżonkiD. G.nie zmienił adresu poczty elektronicznej,z jakiego korzystała ona na własne potrzeby (adres(...)został przezB. G.podany jako adres kontaktowy poczty elektronicznej przy dokonywaniu wpisu działalności gospodarczej do CEIDG – k. 23).
Sąd pierwszej instancji zauważył także, że jak wynika ze zgromadzonego materiału dowodowego, wbrew twierdzeniom odwołujących,D. G.był w stanie samodzielnie prawidłowo prowadzić swoją działalność gospodarczą.
Po pierwsze, trudno jest przyjąć, aby przez półtora roku (od czerwca 2012r. do grudnia 2013r.) w/w realizował jedynie zlecenia przyjęte do realizacji jeszcze przez jegomałżonkę w ramach własnej działalności gospodarczej i z uwagi na osobiste wykonywanie wszystkich prac instalatorskich nie był w stanie samodzielnie zdobywać nowych klientów.Takie twierdzenia są całkowicie niewiarygodne w świetle doświadczenia życiowego oraz realiów gospodarczych. Prace instalacyjne, którymi zajmował sięD. G., wykonuje wiele funkcjonujących na rynku firm, stąd też nie ma żadnej potrzeby zamawiania ich z nawet kilkunastomiesięcznym wyprzedzeniem, szczególnie, że możliwość wykonywania tych prac często uzależniona jest od uprzedniego wykonania innego rodzaju prac, w szczególności budowlanych, których terminy mogą ulegać przesunięciom, choćby na skutek wypadków losowych.
Po drugie, nierealne jest, aby w grudniu 2013r. – a więc w miesiącu świątecznym, w którym jednocześnie dowiedziała się, że jest w zagrożonej ciąży,B. G.była w stanie przygotować dla małżonka kosztorysy na kolejne niemal dwa lata działalności, tj. do momentu zawieszenia działalności gospodarczej z dniem 1 grudnia 2015r. (wszak zgodniez jego twierdzeniami samodzielnie nie był on w stanie tego robić). Pomijając fakt, że stworzenie takiej ilości kosztorysów wymagałoby znacznego nakładu pracy i czasu, szczególnie od osoby, która przez kilka lat miała się tą materią nie zajmować z uwagi na pracę zawodową, to również i w tym wypadku pojawia się kwestia nierealności składania przez kontrahentów zamówień na usługi instalatorskie, które miałyby zostać wykonane na ich rzecz nawet za kilkanaście miesięcy. Co więcej, jak już powyżej wskazano, do akt sprawy zostały złożone wydruki maili pochodzące z okresu od sierpnia 2014r. do lutego 2015r. orazz kwietnia, maja, lipca 2015r., z których treści wynika, żefirma (...)kosztorysy swoim kontrahentom wysyłała na bieżąco. Co przy tym istotne, słuchana w charakterzestronyB. G.nie wskazywała, aby w okresie korzystania z urlopu macierzyńskiego wykonywała jakiekolwiek kosztorysy lub w inny sposób czynnie współpracowałaz małżonkiem. Wręcz przeciwnie, wskazywała ona na pogorszenie się w tym czasie ich relacji, które doprowadziło do tego, że po zakończeniu korzystania z zasiłku chorobowego, została wyrejestrowana z ubezpieczeń społecznych jako osoba współpracująca, a także wskazywała na zły stan swojego zdrowia (rozpoznany nowotwór) i konieczność skupienia się na leczeniu oraz opiece nad dzieckiem.
Sąd Okręgowy wskazał, że kolejną kwestią budzącą istotne wątpliwości jest fakt,że jak stwierdziła odwołująca, pod koniec 2013r. jej stosunki z małżonkiem nie układałysię już najlepiej, co między innymi było powodem zażądania przez nią tak wysokiego wynagrodzenia za prowadzenie spraw jego firmy i co ostatecznie doprowadziło do tego, że odwołujący się ”do” 2016r. (zapewne omyłka, winno być „od”) nie mieszkają ze sobą,a w 2017r. rozwiedli się. W tej sytuacji całkowicie nieprawdopodobne w świetle doświadczenia życiowego jest, abyB. G.w trybie praktycznie natychmiastowym rezygnowała z dotychczasowego zatrudnienia wBiurze (...), w którym pracajak sama wskazała była dla niej bardzo satysfakcjonująca, wręcz „pozwalała jej rozwinąć skrzydła” i podjęła współpracę z małżonkiem, które to zajęcie już w 2012r. porzuciła, aby zająć się pracą w wyuczonym zawodzie.
W dalszej kolejności Sąd pierwszej instancji zwrócił uwagę, że w okresieprowadzenia własnej działalności gospodarczej, pomimo osiągania bardzo wysokich dochodów (98.089,67 zł w 2011r.), odwołująca cały czas opłacała najniższe możliwe składki na ubezpieczenia społeczne (w tym przez maksymalny możliwy okres korzystała zestawki preferencyjnej), zaś zatrudnianego przez siebie małżonka zgłaszała do ubezpieczeń społecznych jedynie w okresach, w których realizowane były prace instancyjne. Jednocześnie w grudniu 2013r., gdy - jak wskazano powyżej - miała już świadomość, że jest w ciąży,B. G.została zgłoszona do ubezpieczeń społecznych z bardzo wysoką podstawą wymiaru składek wynoszącą 8.000 zł, podczas gdy jej małżonek pozostawał zgłoszony do ubezpieczeń społecznych z najniższą możliwą podstawą wymiaru składek. Co więcej, już dzień po zakończeniu pobierania świadczeń z ubezpieczeń społecznych odwołująca zostałaz ubezpieczeń społecznych wyrejestrowana. Powyższe, zdaniem Sądu Okręgowego,w sposób jaskrawy i jednoznaczny wskazuje, że odwołujący do ubezpieczeń społecznych podchodzą instrumentalnie, usiłując wykorzystać tę instytucję jedynie dla własnych korzyści materialnych, nie licząc się z prawami i interesami pozostałych uczestników systemu ubezpieczeń społecznych.
Sąd ten zauważył, że na przełom listopada/grudnia 2013r.D. G.faktycznienie dysponował środkami pieniężnymi, które umożliwiałyby mu w dłuższej perspektywie wypłacanie małżonce wynagrodzenia za współpracę w kwocie 8.000 zł miesięcznie.Na rachunku bankowym jego firmy nie było żadnych środków finansowych, zaś na wspólnych rachunkach bankowych stron znajdowała się łącznie kwota około 10.000 zł. Dopiero w grudniu 2013r.D. G.uzyskał od klientów zapłatę za wykonane usługiw łącznej kwocie 15.904 zł, która to jednak kwota, zważywszy na wysokie koszty własne prowadzonej działalności (ze złożonych kosztorysów wynika, że koszty robocizny stanowią jedynie niewielki procent całości kosztów usługi, a pozostałą ich część stanowią koszty materiałów) oraz konieczność uiszczenia własnych zobowiązań publicznoprawnych, a także fakt, że środki te zostały uzyskane już po zgłoszeniu odwołującej do ubezpieczeń społecznych, to zdaniem Sądu, nie zmienia oceny, że na listopad 2013r. płatnik składeknie posiadał środków finansowych wystarczających na wypłacanie małżonce tak wysokiego wynagrodzenia za współpracę. Potwierdza to również fakt, że dochody uzyskane przezD. G.z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wynosiły 98.151,81 zł netto w 2013r., 64.411,95 zł netto w 2014r. i 70.659,28 zł netto w 2015r.Nawet zatem w najbardziej dochodowym dlaD. G.2013r. po postu nie stać byłoby go na wypłacanie odwołującej wynagrodzenia w kwocie 8.000 zł miesięcznie. Całkowity koszt takiego wynagrodzenia dla pracodawcy wynosi około 9.600 zł, co przemnożoneprzez 12 miesięcy daje kwotę115.200 zł. Nawet samo zresztą tylko wynagrodzenie w kwocie 8.000 zł miesięcznie daje kwotę 96.000 zł rocznie, a więc w praktyce w całości pochłaniającą jego dochody z działalności gospodarczej. Ustalenie zatem dla odwołującej wynagrodzeniaw takiej kwocie, w ocenie Sądu Okręgowego, jawi się jako całkowicie nieuzasadnione ekonomiczne i sprzeczne z własnym interesem przedsiębiorcy, co dodatkowo potwierdza, że jedyną faktyczną przyczyną przyznaniaB. G.tak wysokiego wynagrodzenia za współpracę, była chęć uzyskania dla niej nieuzasadnienie wysokich świadczeń z ubezpieczeń społecznych.
Jednocześnie Sąd Okręgowy wskazał, iż nie neguje, żeB. G.faktyczniew pewien sposób pomagała mężowi w prowadzeniu działalność gospodarczej, w tym faktycznie mogła pomagać mu w sporządzaniu kosztorysów, co potwierdziła świadekJ. P.. Niemniej patrząc na całokształt zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, pomoc tą należy ocenić jako zwyczajową pomoc świadczoną sobie wzajemnie przez małżonków w różnego rodzaju sprawach życiowych, w tym zawodowych, do czegosą oni zobowiązani na mocy przepisówart. 23 i 27 k.r.o., a nie jako współpracę z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu przepisówustawyo systemie ubezpieczeń społecznych. Współpraca ta nie charakteryzowała się bowiem tymi samymi przymiotami co działalność osoby prowadzącej, czyli ciągłością, zorganizowaniemi zarobkowym charakterem oraz ukierunkowaniem na określony profil.
Sąd Okręgowy wskazał, że ustalając stan faktyczny oparł się głównie na treści dokumentów znajdujących się w aktach osobowych odwołującej, jej dokumentacji medycznej, oraz dokumentach znajdujących się w aktach rentowych, albowiem dokumenty te nie budzą wątpliwości co do ich wiarygodności i autentyczności.
W niewielkim natomiast zakresie Sąd pierwszej instancji dał wiarę zeznaniom świadkaJ. P., uznając za wiarygodne jedynie jej twierdzenia, że zdarzyło się, że widziała odwołującą przy pracy z dokumentacją firmy małżonka. Świadek ten mieszkawŻ.i w domu odwołujących bywała jedynie sporadycznie, stąd też nie mogłaona posiadać własnej wiedzy co do tego, jak wyglądała codzienna współpracaB.iD. G., w szczególności, czy wyczerpywała ona znamiona współpracy z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą w rozumieniu przepisów ustawy systemowej. Podobnie za praktycznie w całości za niewiarygodne uznał Sąd Okręgowy wyjaśnienia odwołujących, albowiem nie wytrzymują one krytyki w świetle zasad doświadczenia życiowego, logicznego myślenia oraz zaprzeczała nim zgromadzonaw sprawie dokumentacja, w szczególności w zakresie całkowitego braku po stronieD. G.możliwości samodzielnego sporządzania kosztorysów i wykonywania podobnych czynności, co szczegółowo wyjaśniono powyżej. Za praktycznie nic niewnoszące do sprawy należało uznać kosztorysy złożone przez odwołujących, albowiem dokumenty te nie nosiły jakichkolwiek znamion pozwalających na ich weryfikację w zakresie daty ich sporządzenia oraz ustalenia osoby je sporządzającej. Podobnie nic do sprawy nie wniosły zeznania świadkaR. D., który początkowo zeznając w sposób oczywiście wyuczony, następniez większości swoich twierdzeń się wycofał, zasłaniając się niepamięcią i ostatecznie potwierdził jedynie, że w latach 2012-2015 okresowo miał kontakty zB. G., jednak nie pamięta w jakich datach i proporcjach.
Zdaniem Sądu Okręgowego całokształt zgromadzonego materiału dowodowego, oceniany przez pryzmat doświadczenia życiowego i zasad logicznego myślenia, jednoznacznie wskazuje, żeB. G., będąc w ciąży i pozostając zatrudniona w Biurze(...)M. H.wZ.za wynagrodzeniem w kwocie 1.600 zł brutto miesięcznie, co dawałoby jej niewielkie świadczenia z ubezpieczeń społecznych, powziąwszy wiadomość, że jest w ciąży, postanowiła zapewnić sobie prawo do bardzo wysokich świadczeń z tytułu choroby i macierzyństwa i wyłącznie w tym celu, a nie w celu rzeczywistej współpracy z małżonkiem, została zgłoszona do ubezpieczeń społecznychz tytułu współpracy z osobą prowadzącą pozarolniczą działalność gospodarczą, pomimo że faktycznie jej współpraca z małżonkiem nie wyczerpywała znamion współpracy z osobą prowadzącą działalność gospodarczą w rozumieniu ustawy systemowej.
W konsekwencji powyższego, Sąd Okręgowy na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.oraz przepisów powołanych w treści uzasadnienia, oddalił odwołania.
O kosztach orzeczono na mocyart. 98 § 1, 3 i 4 k.p.c.w związku z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804 ze zm.), przy uwzględnieniu, że na dzień wniesienia odwołania w niniejszej sprawie przepisy w/w rozporządzenia przewidywały, że w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym wysokość kosztów zastępstwa procesowego była liczona od wartości przedmiotu sporu, w niniejszej sprawie wynoszącej 103.508,12 zł (wartość wskazana przez odwołujących i niekwestionowana przez organ rentowy). Sąd uwzględnił przy tym, że faktycznie od decyzji z dnia 7 kwietnia 2017r. odwołała się zarównoB. G.(ubezpieczona) jak iD. G.(płatnik składek)i pomimo zawarcia tych odwołań w jednym piśmie procesowym kosztami procesu obciążył każdego z odwołujących z osobna.
Wyrok w całości apelacją zaskarżyli odwołujący się, zarzucając: I. naruszenie przepisów postępowania, które mogło mieć wpływ na wynik sprawy, a mianowicie:
1.art. 233 § 1 k.p.c.poprzez:
- niezgodność ustaleń z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, polegającą na dowolnym uznaniu, iż odwołująca nie współpracowała z odwołującym przy prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy systemowej;
- przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w ograniczeniu wiarygodności i mocy dowodowej zeznań świadkaJ. P.jedynie dlatego, że jest to osoba bliska odwołującej, a ponadto mieszka w innym mieście, chociaż zeznania tego świadka są logiczne, wzajemnie się uzupełniają i nie stoją w sprzeczności z istotną częścią materiału dowodowego zebranego w sprawie, co w konsekwencji doprowadziło do błędnego ustalenia, iż odwołująca nie współpracowała z odwołującym przy prowadzonej przez niego działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy systemowej;
- przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się w odmowie przyznania wiarygodności i mocy dowodowej zeznaniom świadkaR. D.;
- przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów wyrażające się uznaniu wyjaśnień odwołujących jako całkowicie niewiarygodnych, mimo iż korespondują one z pozostałym materiałem dowodowym sprawy;
- przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, że za dowód wskazujący na współpracęB. G.z małżonkiem prowadzącym działalność gospodarczą nie mogą zostać uznane wydruki maili, które miały być wysyłane z konta pocztowegoB. G.(...), gdyż nie były przez nią podpisane, a nadto dotyczyły okresu 2014-2015;
- przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, że za dowód współpracy przy prowadzonej działalności nie mogą zostać uznane złożone przez odwołujących kosztorysy, albowiem nie zawierają one w swojej treści żadnych nazwisk, adresów, dat lub jakichkolwiek innych danych umożliwiających identyfikację osób, dla których miały być one sporządzane, stąd też nie wiadomo nie tylko dla kogo zostały sporządzone, ale również kiedy;
- przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, że brak umów na usługi instalatorskie uniemożliwia ustalenie zakresu współpracy przy prowadzonej działalności gospodarczej, które można by powiązać z konkretnymi kosztorysami; 
- przekroczenie granic swobodnej oceny dowodów poprzez uznanie, że ze względu na fakt współpracy odwołujących zBiurem (...), odwołujący zostali poinstruowani, jak przy niskich nakładach uzyskiwać przez długie okresy czasu bardzo wysokie świadczenia z ubezpieczeń społecznych, przy braku ku temu faktycznych podstaw;
2.art. 232 k.p.c.poprzez przyjęcie, że:
- odwołujący nie wywiązali się z obowiązku udowodnienia okoliczności, z którychwywodzą skutki prawne, gdyż nie przedstawili żadnych wiarygodnych dokumentów,z których jednoznacznie i ponad wszelką wątpliwość wynikałoby, aby w grudniu 2013r.B. G.współpracowała z małżonkiem przy powadzeniu działalności gospodarczej, podczas gdy odwołujący zaoferowali logiczne, wzajemnie uzupełniające się dowodyw postaci zeznań świadków oraz dokumentów, potwierdzających fakt współpracy odwołującej przy prowadzonej działalności gospodarczej;
- pominięcie okoliczności, iż postępowanie dowodowe w niniejszej sprawie toczy się po upływie prawie 5 lat od podjęcia przez strony współpracy, co znacznie utrudnia odwołującym przedstawienie pełnego materiału dowodowego;
II. błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, będący wynikiem naruszenia wskazanych wyżej przepisów prawa procesowego, polegający na bezpodstawnym przyjęciu, że:
- odwołująca w okresie spornym nie współpracowała przy prowadzeniu działalności mężaw rozumieniu ustawy systemowej;
- działania odwołującej podejmowane w okresie od 1 grudnia 2013r. do 1 stycznia 2014r.nie miały charakteru stałego, regularnego, powtarzalnego, ani też nie miały bezpośredniego związku z przedmiotem działalności gospodarczej odwołującego;
- działania odwołującej podejmowane przez nią w okresie od 1 grudnia 2013r. do 1 stycznia 2014r., a także później, nie wpływały w istotny sposób na wyniki gospodarcze prowadzonej przez odwołującego działalności gospodarczej;
- odwołujący przez cały okres funkcjonowania firmy był w stanie samodzielnie i prawidłowo prowadzić swoją działalność gospodarczą bez pomocy żony;
- niewiarygodnym jest twierdzenie odwołujących, jakoby przez półtora roku (tj. od czerwca 2012r. do grudnia 2013r.) odwołujący realizował jedynie zlecenia przyjęte do realizacji jeszcze przez jego małżonkę w ramach własnej działalności gospodarczej, a także by z uwagi na osobiste wykonywanie wszystkich prac instalatorskich nie był w stanie samodzielnie zdobywać nowych klientów;
- nie ma żadnej uzasadnionej potrzeby zamawiania prac instalatorskichz kilkunastomiesięcznym wyprzedzeniem, a to ze względu na fakt, iż prace tego typu świadczy wiele firm, a ponadto wykonywanie tych prac często uzależnione jest od uprzedniego wykonania innego rodzaju prac, w szczególności budowlanych, których terminy mogą ulegać przesunięciom, choćby na skutek wypadków losowych;
- na przełomie listopada/grudnia 2013r. a także w dalszym okresie aż do momentu zawieszenia działalności,D. G.faktycznie nie dysponował środkami pieniężnymi, które umożliwiałyby mu w dłuższej perspektywie wypacanie małżonce wynagrodzenia za współpracę w kwocie 8.000 zł miesięcznie;
- odwołująca od 13 roku życia miesiączkuje regularnie, co 30 dni;
- odwołująca o ciąży dowiedziała się już w listopadzie 2013r. i to właśnie ta okoliczność stała się motywem przewodnim do rozwiązania z dniem 30 listopada 2013r. łączącej ją z Biurem(...)M. H.wZ.umowy o pracę na czas określony od2 września 2013r. do 28 lutego 2014r. i następnie od dnia 1 grudnia 2013r. zgłoszenia jej przezD. G.do ubezpieczeń społecznych jako osoby współpracującej z podstawą wymiaru składek ustaloną na kwotę 8.000 zł;
- nierealne jest, aby w grudniu 2013r., a więc w miesiącu świątecznym, w którym jednocześnie odwołująca dowiedziała się, że jest w zagrożonej ciąży, była ona w stanie przygotować dla małżonka kosztorysy na kolejne niemal dwa lata działalności, tj. do momentu zawieszenia działalności gospodarczej z dniem 1 grudnia 2015r.;
- okres grudnia każdego roku nie są w branży okresem szczególnym, taki okres zaczyna się we wrześniu, kiedy przed okresem zimowym klienci dokonują modernizacji i napraw instalacji grzewczych, podobnie było w grudniu 2013r.;
III. naruszenie przepisów prawa materialnego, będące wynikiem błędnych ustaleń faktycznych tj. art. 6 ust. 1 pkt 5, art. 8 ust. 11, w zw. zart. 11 ust. 1, art. 12 ust. 1ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych, poprzezich niezastosowanie, pomimo że zostały spełnione przesłanki do objęcia odwołującej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi i dobrowolnym ubezpieczeniem chorobowym z tytułu współpracy przy prowadzonej działalności gospodarczej w okresie od 1 grudnia 2013r. do 28 września 2015r. 
Wskazując na powyższe zarzuty skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego wyrokuw całości i uwzględnienie odwołania oraz zasądzenie kosztów procesu według normprawem przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego; ewentualnie: o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpatrzenia, przy uwzględnieniu kosztów postępowania odwoławczego.
Ponadto apelujący wnieśli o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z dokumentów: - dokumentacji medycznej z Poradni Ginekologicznej wŻ.od 2001r. oraz dokumentacji medycznej z Poradni Ginekologicznej weW.od 2009r. na okoliczność pozostawania odwołującej w długotrwałym leczeniu od 2001r. z powodu nieregularnych miesiączek oraz konieczności przyjmowania leków antykoncepcyjnych regulujących cykl,a także leków w związku ze zdiagnozowanym u odwołującej naczyniakiem, co stoiw sprzeczności z ustaleniami Sądu pierwszej instancji w przedmiocie regularnych miesiączek odwołującej począwszy od 13 roku życia;
- umowy na otrzymanie wsparcia finansowego na rozwój przedsiębiorczości oraz zaświadczeń potwierdzających udział odwołującej w szkoleniach na okolicznośćposiadania przez odwołującą wiedzy w zakresie prowadzenia działalności gospodarczej,a także okoliczności towarzyszącej przyznaniu jej środków finansowych na otwarcie firmy;
- artykułu dotyczącego tematyki budowy domu na okoliczność planowania etapów budowy domu i montażu poszczególnych instalacji, w tym instalacji sanitarnych, a także czasookresu poszczególnych robót, a to w związku z podnoszoną przez Sąd w uzasadnieniu wyroku teząo nielogicznej z punktu widzenia zasad doświadczenia życiowego kwestii planowania robótz kilku, czy kilkunastomiesięcznym wyprzedzeniem;
-Faktur VAT nr (...)na okoliczność, iżrealizacja poszczególnych zamówień dla jednego klienta mogła trwać kilka a nawet kilkanaście miesięcy, co stoi w opozycji do stanowiska Sądu pierwszej instancji zawartegow uzasadnieniu wyroku,
- wiadomości e-mail wysłanych z kontaD. G.na okoliczność, iż odwołujący przez okres prowadzenia działalności, posiadał własne konto e-mail, a firma nie korzystała z konta odwołującej.
Apelujący wskazał, że konieczność powołania powyższych dowodów wynikła dopiero na etapie postępowania apelacyjnego. Bowiem z treści uzasadnienia wyroku odwołująca dowiedziała się, iż Sąd pierwszej instancji odwołał się do okoliczności, które w postępowaniu pierwszoinstancyjnym nie były przedmiotem dowodu, wywodząc z nich przy tym błędne wnioski.
Skarżący argumentowali, że żądanie Sądu przedłożenia spersonalizowanych kosztorysów godzi w świetle powyższego w zasady doświadczenia życiowego i specyfikę branży, zaś dostarczony materiał dowodowy uznać należy za w pełni wiarygodny. Z całą stanowczością wskazali, że gdyby tytuł do ubezpieczeń był weryfikowany przez ZUSna bieżąco, po zgłoszeniu roszczenia o wypłatę zasiłku, odwołująca mogłaby przedstawićpełen wachlarz dowodów, z podaniem tak ilości jak i pełnych danych klientów włącznie. Skoro jednak organ rentowy kwestionuje współpracę po prawie 5 latach od jej podjęcia, rzutuje to w konsekwencji na możliwości dowodowe odwołujących, uniemożliwiając imde facto skuteczną obronę ich praw. Okoliczności tych jednak zupełnie nie zauważył Sąd Okręgowy.
Odnośnie oceny Sądu wysyłania korespondencji mailowej z konta odwołującejw okresie lat 2014-2015, podniesiono, że odwołująca korzystała z własnego konta mailowego, odwołujący posiadał zaś w tym okresie osobne konto, z którego korzystałw kontaktach z klientami. Okoliczność ta nie była przy tym brana pod uwagę ani wyjaśniana przez Sąd w toku sprawy. Nadto skarżący wskazali, iż nie można także tracić z pola widzenia okoliczności, jak uczynił to Sąd pierwszej instancji, iż przedmiotem rozważań winien być cały okres współpracy, tj. od 1 grudnia 2013r. do 28 września 2015r., nie zaś tylko okresod 1 grudnia 2013r. do 1 stycznia 2014r. Odwołująca wskazywała już w odwołaniu, iż współpracowała z mężem nie tylko w grudniu 2013r. ale także po urodzeniu dziecka,w trakcie pobierania zasiłku macierzyńskiego. Z tego właśnie okresu pochodzą przedłożone wiadomości mailowe, które wskazują na kontynuację podjętej współpracy.
Zdaniem apelujących uzasadnione wątpliwości budzi także ograniczenie wiarygodności zeznań świadkaJ. P.jedynie dlatego, że jest to osoba bliska odwołującej, a ponadto mieszka w innym mieście, chociaż zeznania tego świadka są logiczne, wzajemnie się uzupełniają i nie stoją w sprzeczności z istotną częścią materiału dowodowego zebranego w sprawie. Podobnie pozbawione jakichkolwiek podstaw jest odmówienie przymiotu wiarygodności zeznaniom świadkaR. D.. Lektura jego zeznań nie pozwala na przyjęcie, iż były one wyuczone, a ponadto całkowicie niezasadne jest założenie, że nie wniosły niczego do sprawy.
Skarżący krytycznie odnosząc się do oceny pozostałego materiału dowodowego, krótko podsumowali stan faktyczny, stwierdzeniem, że tak naprawdęfirma (...)przez cały okres jej istnienia funkcjonowała głównie dzięki odwołującej, aD. G.ograniczał się w zasadzie do wykonywania zleceń zgodnie z ustaleniami odwołującej.
W ocenie apelujących, Sąd pierwszej instancji błędnie rozstrzygnął kwestię podlegania przez odwołującą ubezpieczeniom społecznym. Jest to wynikiem naruszeniazasad logicznego rozumowania oraz doświadczenia życiowego przy ocenie zebranegow sprawie materiału dowodowego oraz wadliwego ustalenia stanu faktycznego sprawy, cow konsekwencji doprowadziło do naruszenia przepisów prawa materialnego.
W przedmiocie rozstrzygnięcia o kosztach zastępstwa procesowego, zdaniem skarżących, Sąd Okręgowy błędnie ustalił wysokość tych kosztów, licząc je od wartości przedmiotu sporu. Natomiast w dacie złożenie odwołania obowiązywał § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r., zgodnie z którym stawki w sprawach o świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia emerytalnego są minimalne i wynoszą 180 zł. Z rozporządzenia nie wynika natomiast,by koszty w sprawach o podleganie ubezpieczeniom społecznym miały być naliczane od wartości przedmiotu sporu, stanowisko takie prezentowano natomiast w orzecznictwie. Ostatecznie wskazany przepis został znowelizowany i w dacie orzekania przepis tenmiał natomiast następujące brzmienie: stawki minimalne wynoszą 180 zł w sprawacho świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym.
Ostatecznie wskazany przepis został znowelizowany i w dacie orzekania przepis tenmiał natomiast następujące brzmienie: stawki minimalne wynoszą 180 zł w sprawacho świadczenia pieniężne z ubezpieczenia społecznego i zaopatrzenia oraz w sprawach dotyczących podlegania ubezpieczeniom społecznym. Zatem koszty postępowania winny być ustalane od podstawy minimalnej, wynoszącej 180 zł.
W odpowiedzi na apelację, organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji jako nieuzasadnionej oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym według norm przepisanych.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie.
Zgromadzony i prawidłowo – wbrew zarzutom apelujących – oceniony przez Sąd Okręgowy materiał dowodowy w aspekcie wymagań zakreślonychart. 233 § 1 k.p.c.stanowił wystarczającą podstawę do poczynienia stanowczych ustaleń faktycznych i ich właściwej subsumpcji do mających zastosowanie norm prawa materialnego. Sąd Apelacyjny podziela ustalenia i ocenę prawną Sądu pierwszej instancji, zaprezentowaną w pisemnych motywach wyroku i przyjmuje za własne, co oznacza, iż zbędnym jest ich ponowne szczegółowe przywoływanie w uzasadnieniu Sądu odwoławczego (vide: orzeczenia Sądu Najwyższego: wyroki z dnia: 6 lipca 2011r., sygn. akt I CSK 67/11, LEX nr 970061; 14 lutego 2013r.,sygn. akt II CSK 292/12, LEX nr 1318346; postanowienie z dnia 11 lipca 2014r., sygn. aktIII CSK 256/13, LEX nr 1511200).
W ocenie Sądu drugiej instancji, Sąd Okręgowy z analizy wyników postępowania dowodowego wywiódł uprawniony wniosek, iż skarżący nie wykazali, że odwołująca od1 grudnia 2013r. faktycznie współpracowała przy prowadzonej przez odwołującego działalności gospodarczej.
Podejmując rozważania podkreślić wypada, że prawidłowość zastosowania lub wykładni prawa materialnego może być właściwie oceniona jedynie na podstawie niewadliwie ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Skuteczne zatem zgłoszenie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego wchodzi zasadniczo w rachubę tylko wtedy, gdy ustalony przez sąd pierwszej instancji stan faktyczny, będący podstawą zaskarżonego wyroku, nie budzi zastrzeżeń (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997r., sygn. akt II CKN 60/97, OSNC 1997, Nr 9, poz. 128).
Spośród zarzutów apelacyjnych w pierwszej kolejności rozważenia wymaga zarzut naruszenia prawa procesowego -art. 233 § l k.p.c.Bowiem prawidłowość zastosowanialub wykładni prawa materialnego może być właściwie oceniona jedynie na podstawie niewadliwie ustalonej podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Skuteczne zatem zgłoszenie zarzutu dotyczącego naruszenia prawa materialnego wchodzi zasadniczo w rachubę tylko wtedy, gdy ustalony przez sąd pierwszej instancji stan faktyczny, będący podstawą zaskarżonego wyroku, nie budzi zastrzeżeń (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 26 marca 1997r., sygn. akt II CKN 60/97, OSNC 1997, Nr 9, poz. 128).
W ocenie Sądu Apelacyjnego, nietrafnym jest zarzut naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c., zgodnie z którym, sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonaniana podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego. Sąd Okręgowy ocenił materiał dowodowy w granicach zakreślonych przepisemart. 233 § l k.p.c.Reguła wyrażona w tym przepisie jest nierozerwalnie związana z zasadą swobodnej oceny dowodów. W orzecznictwie utrwalony jest pogląd, iż ocena wiarygodności i mocy dowodów przeprowadzonych w danej sprawie wyraża istotę sądzenia w części obejmującej ustalenie faktów. Obejmuje ona rozstrzygnięcie o przeciwstawnych twierdzeniach stron na podstawie własnego przekonania sędziego powziętego w wyniku bezpośredniego zetknięcia się ze środkami dowodowymi. Powinna ona odpowiadać regułom logicznego rozumowania oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego wyznaczające granice dopuszczalnych wniosków i stopnia prawdopodobieństwa ich występowania w danej sytuacji. Jeżeli więcz określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § l k.p.c.) i musi się ona zatem ostać, choćby w równym stopniu, na podstawietego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002r., sygn. akt II CKN 817/00, LEX nr 56906).
Sąd drugiej instancji nie dopatrzył się, by analiza wyników postępowania dowodowego doprowadziła Sąd Okręgowy do wnioskowania sprzecznego z zasadamilogiki bądź zasadami doświadczenia życiowego. Zatem Sąd Apelacyjny nie miał podstaw, aby podważać ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji, także w zakresie ustalenia dotyczącego regularności miesiączkowania przez skarżącą, który nie zaważył natrafności konkluzji wywiedzionej z analizy materiału dowodowego. Apelacja nie dostarczyła przekonywujących argumentów mogących ocenę tą zmienić. Stanowisko skarżącego płatnika w tej materii nie znajduje uzasadnienia w zgromadzonym materiale dowodowym.
Bowiem analiza zgromadzonego materiału dowodowego, zdaniem Sądu Apelacyjnego, potwierdza konstatację Sądu Okręgowego, że skarżący nie wykazali, byw dniu 1 grudniu 2013r. skarżąca rozpoczęła rzeczywiście współpracę przy prowadzonej przez małżonka działalności gospodarczej.
Bez wątpienia skarżącyD. G., prowadzący od 11 czerwca 2012r. pozarolniczą działalność gospodarczą w zakresie świadczenia usług instalacji wodnokanalizacyjnych, cieplnych, klimatyzacyjnych i gazowych w domach jednorodzinnych podlegał obowiązkowo ubezpieczeniom emerytalnemu, rentowym i wypadkowemu na podstawieart. 6 ust. 1 pkt 5, art. 12 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(tekst jednolity: Dz. U. z 2017r., poz. 1773 – dalej jako ustaw systemowa). Z art. 8 ust. 2 ustawy systemowej wynika, że pracownik tylko wtedy traktowany jest dla celówubezpieczeń społecznych jak osoba współpracująca, gdy spełnia kryteria określone dla osób współpracujących w ust. 11 tego przepisu. W myśl art. 8 ust. 11 tej ustawy za osobę współpracującą z osobami prowadzącymi pozarolniczą działalność uważa się małżonka, dzieci własne, dzieci drugiego małżonka i dzieci przysposobione, rodziców, macochę, ojczyma oraz osoby przysposabiające, jeżeli pozostają z nimi we wspólnym gospodarstwie domowym i współpracują przy prowadzeniu tej działalności.
Dla przypisania małżonce płatnika składek statusu osoby współpracującejw rozumieniu art. 8 ust. 11 ustawy systemowej wymaga ustalenia, iż zakres wykonanychprzez zainteresowaną prac podlega zakwalifikowaniu jako współpraca przy prowadzeniu działalności gospodarczej, co oznaczałoby zaistnienie konstytutywnych cech pojęcia współpraca przy działalności gospodarczej. Pojęcie to nie posiada legalnej definicji w ustawie systemowej, nie posiadało wustawie z dnia 19 listopada 1999r.- Prawo o działalności gospodarczej (Dz. U. Nr 101, poz. 1178 ze zm.), jak też obowiązującej do dnia 30 kwietnia 2018r.ustawie z dnia 2 lipca 2004r. o swobodzie działalności gospodarczej(jednolity tekst: Dz. U. 2013r., poz. 672 ze zm.). Z tego względu termin ten wymagał wykładni Sądu Najwyższego, który w wyroku z dnia 20 maja 2008r., sygn. akt II UK 286/07 (OSNP 2009nr 17-18, poz. 241), wyraził pogląd, iż „za współpracę przy prowadzeniu działalności gospodarczej powodującą obowiązek ubezpieczeń: emerytalnego i rentowych uznać można tylko taką pomoc udzieloną przedsiębiorcy przez jego małżonka, która ma charakterstały i bez której stanowiące majątek wspólny małżonków dochody z tej działalności nie osiągałyby takiego pułapu, jaki zapewnia współdziałanie przy tym przedsięwzięciu.Takie rozumienie współpracy przy prowadzeniu działalności gospodarczej odpowiada bowiem celom ustawy systemowej wyrażającym się przymusem ubezpieczenia, na zasadzie równości wszystkich zarobkujących własną pracą (niezależnie od podstawy jej świadczenia). W motywach tego orzeczenia Sąd Najwyższy podkreślił, iż ustawa systemowa nie zawiera legalnej definicji "współpracy przy prowadzeniu działalności", a przy interpretacji tego sformułowania nie można abstrahować od obowiązków małżonków wynikającychzKodeksu rodzinnego i opiekuńczego, a także od ratio objęcia współpracowników obowiązkiem ubezpieczenia społecznego, jakim jest jak najszersze zabezpieczenie obywateli na wypadek wystąpienia ryzyk ubezpieczeniowych, co jednak nie prowadzi do konstatacji,że w każdej sytuacji wykonywania określonego zadania (pracy) przez małżonka osoby prowadzącej działalność gospodarczą, na rzecz małżonka - przedsiębiorcy, dla celów prowadzonej przez niego działalności musi i może być kwalifikowana jako współpraca przy prowadzeniu tej działalności, wymagająca objęcia obowiązkiem ubezpieczenia społecznego”.
Z kolei w wyroku z dnia 6 stycznia 2009r., sygn. akt II UK 134/08 (OSNP 2010r.Nr 13-14, poz. 170) Sąd Najwyższy stwierdził, że cechami konstytutywnymi pojęcia "współpraca przy działalności gospodarczej", o której mowa wart. 8 ust. 11 ustawy z dnia13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznychsą występujące łącznie: a) istotny ciężar gatunkowy działań współpracownika, które nie mogą mieć charakteru wtórnego, b) bezpośredni związek z przedmiotem działalności gospodarczej, c) stabilność i zorganizowanie oraz d) znaczący czas i częstotliwość podejmowanych robót. Tożsame stanowisko zajął Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 23 kwietnia 2010r., sygn. akt II UK 315/09 (LEX nr 604215). Literalna wykładnia terminu współpraca przy prowadzeniu działalności, zawartym w art. 8 ust. 11 ustawy systemowej, zakłada, że współpracujący ma istotny wpływ na tę działalność. Przy czym zaznaczyć należy, iż zgodnie ze słownikiem języka polskiego współpraca oznacza pracę wykonywaną wspólnie z kimś innym; działalność prowadzoną wspólnie; działaniewraz z innymi w ramach jednego przedsięwzięcia; branie udziału w zbiorowej pracy(Słownik języka polskiego pod redakcją prof. dr Mieczysława Szymkowiaka, tom trzeci R-Ż, PWN Warszawa 1981).
Odnosząc te zapatrywania prawne do realiów rozpoznawanego sporu należy stwierdzić, że zgłoszona przez płatnika składek od 1 grudnia 2013r. do obowiązkowych ubezpieczeń społecznych jako współpracująca przy prowadzonej przezeń działalności gospodarczej,B. G.posiadała kwalifikacje i doświadczenie zawodowe w zakresie prowadzonych przez małżonka usług instalacyjnych z racji wcześniejszej aktywności zawodowej w tej branży usług, które świadczyła do 18 czerwca 2012r. z ówcześnie jako współpracującymD. G.. Współpracując razem do 18 czerwca 2012r., każdez małżonków miało określone zadania;D. G.zajmował się pracami montażowymi na budowach, aB. G.poszukiwała klientów, zajmowała się sporządzaniem kosztorysów, zakupem materiałów oraz wystawianiem faktur. Zgodnie z zeznaniami odwołujących,1 grudnia 2013r. skarżący mieli ponowić współpracę, z tym, że obecnie toB. G.miała być osobą współpracującą, której zgłoszenia do obowiązkowych ubezpieczeń oraz dobrowolnego ubezpieczenia chorobowego od 2 grudnia 2013r. płatnik dokonał z podstawą wymiaru składek w wysokości 8.000 zł.
Słusznie stwierdził Sąd pierwszej instancji, iż w dacie zgłoszenia skarżącej do ubezpieczeń społecznych była świadoma stanu ciąży, a zasadność tej konstatacji potwierdza materiał dowodowy.
W tym miejscu przypomnieć za Sądem Okręgowym należy, iż zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych będącej w ciąży pracownicy, osoby współpracującej, czyosoby prowadzącej pozarolniczą działalność gospodarczą z wysoką podstawą wymiaru składek, nawet gdyby głównym ich motywem było uzyskanie odpowiednio wysokiego zasiłku macierzyńskiego nie jest ani naganne, ani tym bardziej sprzeczne z prawem. Koniecznym jest jedynie, by ciężarna ubezpieczona wykazała, iż rzeczywiście, doczasu przejścia na urlop macierzyński, wykonywała pracę stanowiącą tytuł do objęciajej obowiązkowymi ubezpieczeniami społecznymi, a w rozpoznawanym sporze, także podlegania dobrowolnemu ubezpieczeniu chorobowemu.
Z niespornych ustaleń wynika, że w okresie trwającego od dnia 2 września 2013 r. zatrudnienia na podstawie umowy o pracę, zawartej na czas określony do dnia28 lutego 2014r., z Biurem(...)M. H.na stanowisku księgowej za wynagrodzeniem 1.600 zł brutto miesięcznie,B. G.w dniu 20 października 2013r. miała ostatnią miesiączkę przed mającą nastąpić ze skarżącym współpracą. Przeciwnie stanowisku skarżących, kwestia regularności miesiączek różnie odnotowywana była w dokumentacji medycznej; w karcie położniczej, założonej w czasie trwającej od 28 maja 2014r. do 2 czerwca 2014r. hospitalizacji na Oddziale Ginekologiczno-Położniczym
Szpitala (...)wM.odnotowano w wywiadzie ”krwawienie miesięczne od 13 roku życia, odtąd nieregularnie, trwające 5-6 dni, ostatnie krwawienie miesięczne (od-do) 20.10.2013-25.10.2013, zwykłe” (k. 89 a.s.). W karcie położniczej, złożonej w tej samej placówce medycznej podczas hospitalizacji od 23 lipca 2014r. do 29 lipca 2014r. odnotowano w wywiadzie:” krwawienie miesięczne od 13 roku życia, odtąd co 30 regularnie, trwające6-7 dni, ostatnie krwawienie miesięczne (od-do) 20.10.2013” (k. 70 a.s.). Dokumentacja wskazuje, iż powyższe informacje odnotowano na podstawie danych podchodzącychz wywiadu od skarżącej. Zatem niesłusznym jest zarzut, iż Sąd Okręgowy poczynił wadliwe ustalenia, skoro sama apelująca przedłożyła dowody z dokumentacji medycznej o rozbieżnej treści w kwestii regularności krwawień miesięcznych. Jednakże dowody te wskazują na istotną okoliczność; czas trwania ostatniej miesiączki – od 20 października 2013r. do25 października 2013r., która to ostatnia data koresponduje z zapisem w dokumentacji Poradni GinekologicznejPrzychodni (...)weW., a to porady lekarskiej, udzielonej w dniu 19 grudnia 2013r., podczas której stwierdzono 8 tydzień ciąży (k. 259 a.s.). Odwołująca udając się w tym dniu na wizytę do ginekologa już podejrzewała, że jest w ciąży. Słuchana w charakterze strony zeznała, że w domu przed wizytą u lekarza zrobiła testy ciążowe, ale nie dawały jednoznacznych rezultatów, dlatego udała się do lekarza(vide: zeznania - k. 120 a.s.). Zgłoszenie do ubezpieczeń społecznych jako osoby współpracującej poprzedziło rozwiązanie stosunku pracy z Biurem(...)z dniem 30 listopada 2013r. na wniosek skarżącej z dnia 29 listopada 2013r. o rozwiązanie umowy o pracę na mocy porozumienia stron, uzasadniony złym stanem zdrowia.
Nie sposób też nie podzielić oceny Sądu pierwszej instancji, że w daciezgłoszenia skarżącej do ubezpieczeń społecznych ze wskazaną podstawą wymiaru składek, płatnik składek nie dysponował odpowiednimi środkami finansowymi na wypłatę ustalonego z odwołującą wynagrodzenia oraz zapłatę należnych składek. Bowiem na dzień 25 listopada 2013r. na ich wspólnych rachunkach znajdowały się kwoty: na rachunku bankowym - 8.338,34 zł, a na rachunku oszczędnościowym - 8.013,77 zł. Zaś stan tych rachunków na dzień 1 grudnia 2013r. wynosił odpowiednio 1.723,90 zł i 8.025,32 zł., zatem łącznie około 9.750 zł. Natomiast na rachunku bankowymfirmy (...)na obie wskazane datybrak było środków finansowych. Z kolei dochody uzyskane przezD. G.z tytułu prowadzenia pozarolniczej działalności gospodarczej wynosiły 98.151,81 zł netto w 2013r., 64.411,95 zł netto w 2014r. i 70.659,28 zł netto w 2015r.
Wprawdzie płatnik składek mógł przewidywać, że podjęcie przez małżonkę współpracujący odciąży go w pracach kosztorysowych, wycenie zleceń klientów, pozyskiwaniu nowych zleceń i zakupach materiałów, co w najbliższej przyszłości spowoduje wzrost przychodów i uzyska środki na wypłatę wynagrodzenia odwołującej i jakkolwiek takowe nawet uzyskał (ponad 12.000 zł) w dniu 5 grudnia 2013r. za wykonane roboty, to jednak dla uznania, że odwołująca do daty rozpoczęcia korzystania ze zwolnienialekarskiego w związku z zagrożoną ciążą tj. do dnia 2 stycznia 2014r. rozpoczęła współpracę, koniecznym jest wykazanie okolicznościfaktycznej współpracyodwołującej przy prowadzonej przezD. G.działalności gospodarczej, cechującej się istotnymciężarem gatunkowym działań współpracującego małżonka, które nie mają charakteru wtórnego, a podejmowane w znaczącym czasie i częstotliwością roboty, wykazują pewną systematyczność, ciągłość, zorganizowanie.
Sąd pierwszej instancji podzielił stanowisko Zakładu, iż przedstawione przez skarżących dowody mające świadczyć współpracy, trzy faktury z grudnia 2013r.podpisane przez odwołującą oraz 37 wykonanych kosztorysów, w tym 25 podpisanych przezB. G.z adnotacją „(...)” stanowią jedynie konsekwencję obowiązków małżonków do wzajemnej pomocy oraz współdziałania dla dobra rodziny.
Odnosząc się do zarzutu naruszeniaart. 232 k.p.c.wskazać należy, iż obowiązkiem strony wnoszącej odwołanie od decyzji organu rentowego jest ustosunkowanie się do twierdzeń organu rentowego ze wszystkimi konsekwencjami wynikającymi zart. 232 k.p.c.W tym zatem celu to odwołujący się muszą przedstawić dowody, które uzasadniajązarzut wadliwości decyzji. Wadliwość decyzji może też wynikać z błędnej wykładni prawa materialnego, co oczywiście nie będzie wymagało postępowania dowodowego. Niemniejw każdym przypadku, gdy adresat decyzji nie zgadza się z faktami stanowiącymi podstawę zastosowania konkretnej normy prawa musi przedstawić dowody okoliczności przeciwnych. Wymaga podkreślenia, że na gruncie procedury cywilnej obowiązuje zasada prawdy materialnej, wynikająca zart. 3 k.p.c.Należy więc pamiętać, że sąd - a więc także sądpracy i ubezpieczeń społecznych - nie ma obowiązku dążenia do wszechstronnego zbadania wszystkich okoliczności sprawy i do wyjaśnienia rzeczywistej treści stosunków faktycznychi prawnych. Z tego względu ustawodawca do minimum ograniczył uprawnienia sądu do działania z urzędu, zatem szczególnego znaczenia nabiera aktywność stron w prezentowaniu dowodów oraz przytaczaniu faktów istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy. O ile decyzja organu opiera się na wątpliwych podstawach faktycznych odwołujący się, będący adresatem decyzji nie będzie miał problemu proceduralnego z podważeniem zasadności decyzji. Natomiast jeżeli organ oparł decyzję na faktach miarodajnych, kwestionujący decyzję musi przedstawić dowody podważające te fakty (vide: wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 maja 2017r., sygn. akt I UK 215/16, LEX nr 2329474).
Słusznie stwierdził Sąd Okręgowy, za organem rentowym, że zaoferowane przez skarżących dowody z dokumentów nie przemawiają za przypisaniem odwołującej statusu współpracującej przy prowadzonej przez małżonka działalności gospodarczej, a działania skarżącej podejmowane były w ramach obowiązku małżonki niesienia wzajemnej pomocyi współdziałania dla dobra rodziny.
W tym miejscu przypomnieć wypada, że zgodnie zart. 23 zdanie drugie k.r.o., małżonkowie są obowiązani do wspólnego pożycia, do wzajemnej pomocy i wiernościoraz do współdziałania dla dobra rodziny, którą przez swój związek założyli. Obowiązek małżonków współdziałania dla dobra rodziny konkretyzujeart. 27 k.r.o., stanowiąc, że oboje małżonkowie obowiązani są, każdy według swych sił oraz swych możliwości zarobkowychi majątkowych, przyczyniać się do zaspokajania potrzeb rodziny, którą przez swójzwiązek założyli. Zadośćuczynienie temu obowiązkowi może polegać także, w całości lubczęści, na osobistych staraniach o wychowanie dzieci i na pracy we wspólnym gospodarstwie domowym. Celem spoczywającego na małżonkach obowiązku przewidzianego wart. 27 k.r.o.jest zapewnienie środków materialnych umożliwiających prawidłowe funkcjonowanie rodziny jako całości oraz zaspokojenie uzasadnionych potrzeb poszczególnych jej członków przy zachowaniu zasady równej stopy życiowej. Jeżeli zatem znaczącym źródłem utrzymania małżonków były dochody uzyskiwane z prowadzonej przezD. G.działalności gospodarczej, wchodzących w skład ich majątku dorobkowego, to na skarżącej spoczywał obowiązek udzielenia pomocy mężowi w sposób umożliwiający zapewnienie środków materialnych dla prawidłowego funkcjonowania rodziny oraz zaspokojenie uzasadnionych potrzeb jej członków, tym bardziej, że posiadała ona doświadczenie zawodowe z racji uprzedniego prowadzenia tej samej działalności gospodarczej i – jak wskazują zasady doświadczenia życiowego – pomocy tej z pewnością udzielała niejednokrotnie w okresie przed dniem 1 grudnia 2013r.
Wbrew twierdzeniom apelacji, także Sąd drugiej instancji zakwalifikowałdziałania apelującej jako pomoc świadczoną na rzecz rodziny. Bowiem zarówno trzy faktury z grudnia 2013r. podpisane przez skarżącą oraz przedstawione kosztorysy zleconychrobót, uniemożliwiające identyfikacje zleceniodawców, osobę je sporządzającą oraz czas ich sporządzenia, nie są miarodajnym dowodem na potwierdzenie rzeczywistej współpracyB. G.przy prowadzeniu działalności gospodarczej. Co więcej, podkreślić należy za Sądem Okręgowym, iż skarżący zobligowani do wykazania faktów, z których wywodzą skutki prawne (art. 232 k.p.c.), nawet nie podjęli próby ustalenia zleceniodawców usług, mimo, że rzeczone faktury wskazują nabywców konkretnych usług budowlano-montażowych (k. 137, 139-140 a.s.). Podobnie apelujący winni byli, mimo dość znacznego upływuczasu, ustalić podmioty, na rzecz których skarżąca sporządzała kosztorysy zleconych robót. Takiej aktywności w procesie nie wykazali apelujący. Nie jest zaś rolą Sądu odwoławczego poszukiwanie osobowych źródeł osobowych dla udowodnienia istoty sporu w zastępstwie strony zastępowanej przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego.
W opozycji do zarzutów skarżących, trafną jest także ocena Sądu pierwszej instancji zeznań świadków. Zeznania świadkówJ. P., wskazujące na wykonywanie przez skarżącą kosztorysów zleconych robót orazR. D., potwierdzającego składanie przez odwołującą przemyślanych zamówień towarów nie stanowią podstawydo stwierdzenia, że czynnościB. G.wykonywane były w ramach współpracy. Bowiem ich zeznania potwierdzają jedynie rodzaj wykonywanej przez skarżącą pracy,a nie jej charakter, którego ocena nie prowadzi do niebudzącego wątpliwości ustalenia,że wykonywana przez skarżącą praca stanowiła tytuł do objęcia jej obowiązkowymi ubezpieczeniami z tytułu współpracy przy prowadzeniu przez płatnika składek pozarolniczej działalności gospodarczej.
Odnosząc się do pozostałych zarzutów apelacji, Sąd Apelacyjny podzielaw pozostałym zakresie stanowisko Sądu Okręgowego wraz z zaprezentowaną argumentacją, zatem nie zachodzi potrzeba ponownego jej powoływania.
W konsekwencji powyższego Sąd Apelacyjny uznał, że zgłoszenie skarżącej do ubezpieczeń społecznych od dnia 2 grudnia 2013r. z podstawą wymiaru składekw kwocie 8.000 zł, której to wysokości składek skarżąca, po okresie opłacania składek od preferencyjnej podstawy wymiaru (art. 18a ust. 1 ustawy systemowej) nigdy nie deklarowała prowadząc pozarolniczą działalność gospodarcza, ani nie wskazywała takiej podstawy wymiaru składek za współpracującego z nią małżonka (osiągając – jak zeznała miesięczne dochody w wysokości 4.000 - 5.000 zł), przy uwzględnieniu okoliczności niezwłocznego wyrejestrowania z ubezpieczeń społecznych po zakończeniu korzystania ze świadczeńz ubezpieczenia chorobowego na wypadek choroby i macierzyństwa, nastąpiło z zamiarem uzyskania odpowiednio wysokich świadczeń z tych ubezpieczeń.
Sąd drugiej instancji nie znajduje również podstaw do ingerencji w rozstrzygnięcieo kosztach zastępstwa procesowego. Sąd Okręgowy prawidłowo uwzględnił stan prawny obowiązujący w dacie wniesienia odwołań, tj. w dniu 10 maja 2017r. Zgodnie z uchwałą składu 7 sędziów Sądu Najwyższego z dnia 20 lipca 2016r., sygn. akt III UZP 2/16(OSNP 2017, Nr 1, poz. 6), mającej moc zasady prawnej w sprawie o ustalenie istnienia bądź nieistnienia stosunku ubezpieczenia społecznego lub jego zakresu (o objęcie obowiązkiem ubezpieczenia społecznego; o podleganie ubezpieczeniom społecznym) do niezbędnych kosztów procesu zalicza się wynagrodzenie reprezentującego stronę radcy prawnego,biorąc za podstawę zasądzenia opłaty za jego czynności z tytułu zastępstwa prawnego stawki minimalne określone w§ 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego ustanowionego z urzędu(jednolity tekst: Dz. U. z 2013r., poz. 490 ze zm.) i nadał uchwale moc zasady prawnej oraz ustalił, że przedstawiona wykładnia wiąże od dnia podjęcia uchwały. Zatem prawidłowo Sąd Okręgowy zasądził koszty zastępstwa procesowego od niekwestionowanej przez Zakład wartości przedmiotu sporu wskazanej przez skarżących, zgodnie z § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804 ze zm.).
Kierując się powyższymi ustaleniami, Sąd Apelacyjny po myśliart. 385 k.p.c.orzekł jak w punkcie 1 sentencji.
O kosztach zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym,z uwzględnieniem zasady odpowiedzialności za wynik procesu, orzeczono wpunkcie 2i 3po myśliart. 98 § 1 k.p.c.,art. 108 § 1 k.p.c.oraz§ 10 ust. 1 pkt 2w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych, w brzmieniu obowiązującym od dnia 13 października 2017r. (Dz. U. 2017r., poz. 1799), a to 2 x po 240 zł, łącznie 480 zł.
/-/SSA A. Grymel   /-/SSA G. Pietrzyk - Cyrbus  /-/SSA L. Jachimowska

Sędzia   Przewodniczący   Sędzia
MP