Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1903/17
Data wyroku: 2019-01-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Łazowska
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art 110 a ustawy FUS

Sygn. aktVIII U 1903/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 stycznia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Grażyna Łazowska

Protokolant:

Anna Krzyszkowska

po rozpoznaniu w dniu16 stycznia 2019 r. w Gliwicach
sprawyS. T.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
owysokość emerytury
na skutek odwołaniaS. T.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.
z dnia6 września 2017 r.nr(...)
oddala odwołanie.
(-) SSO Grażyna Łazowska
Sygn. akt VIII U 1903 /17

UZASADNIENIE
Decyzją z 6 września 2017r. organ rentowy Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wC.odmówił ubezpieczonemuS. T.(T.) prawa do przeliczenia podstawy emerytury na podstawieart. 110a ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, gdyż nowo wyliczony wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie przekroczył 250%.
Organ rentowy wskazał, że za okres od 19 listopada 1955r. do 13 sierpnia 1960r. zostały przyjęte minimalne wynagrodzenia z uwagi na brak dokumentacji płacowej oraz, że przy ustalaniu wskaźników wysokości podstawy wymiaru nie uwzględniono hipotetycznej kwoty 10 386,61 zł nagrody jubileuszowej z uwagi na brak dokumentów potwierdzających jej wypłatę.
W odwołaniu od decyzji sprecyzowanym w piśmie procesowym z 20 lutego 2018r. ubezpieczony domagał się jej zmiany przez zaliczenie do podstawy wymiaru składek: nagrody jubileuszowej z tytułu 25 lat pracy w 1980r. w kwocie 10 386,61 zł, posiłków regeneracyjnych w części nieopłaconej przez pracownika, świadczenia wyrównawczego wypłacanego przez pracodawcę z tytułu wypadku przy pracy, pomocy naukowych dla dzieci pracowników za 1984r. Na rozprawie 4 lipca 2018r. ubezpieczony oświadczył, że nie posiada żadnych dowodów zarobkowych oraz, że wyrobił sobie legitymację aspiranta po to, aby móc zapłacić za mundur górniczy 10%. Nie był to mundur galowy. Munduru tego używał do chodzenia poza pracą, przy czym nie pamięta jego wartości.
Organ rentowy w odpowiedzi na odwołanie wniósł o jego oddalenie podtrzymując swoje dotychczasowe stanowisko.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.
UbezpieczonyS. T.urodzony (...), od 10 sierpnia 1983r. jest uprawniony do emerytury górniczej.
Do ustalenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru organ rentowy przyjął wskaźnik wysokości 254,61% wyliczony z okresu od 10/1982r. do 10/1983r.
Z dniem 1 listopada 2005r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawodo kolejnej emerytury górniczej.
Ubezpieczony w dniu 16 maja 2017r. złożył wniosek o przeliczenie świadczeniana podstawie art.110a ustawy emerytalnej i w rozpoznaniu tego wniosku organ rentowy wydał decyzję skarżoną.
Ubezpieczony był zatrudniony:
- od 19 listopada 1955r. do 13 sierpnia 1960r. wKWK (...)na stanowisku ładowacza p.z. i młodszego górnika p.z.,
- od 17 sierpnia 1960r. do 1 lutego 1985r. wKWK (...)jako młodszy górnik p.z., górnik p.z., cieśla p.z.,
- od 11 lutego 1985r. w(...) Szkole (...)wR., jako nauczyciel zawodu i od 1 października 1995r. w Miejskim Przedszkolu wR..
Ubezpieczony przedłożył do akt organu rentowego zaświadczenia o zatrudnieniui wynagrodzeniu z 9 maja 2001r. z wykazanymi zarobkami z lat 1960 – 1985, które – według adnotacji na tych zaświadczeniach – sporządzone zostały przezKWK (...)na podstawie kart zarobkowych i list płac.
W piśmie z 26 stycznia 2016r.(...) S.A.wskazała,że w zaświadczeniu o wysokości zarobków z 9 maja 2001r. wykazane jest wyłącznie wynagrodzenie za czas pracy, od którego były odprowadzane składki ZUS. Składek ZUSnie odprowadzało się i nadal nie odprowadza między innymi od:
- odszkodowań wypłaconych w formie renty wyrównawczej,
- odpraw z tytułu przejścia na emeryturę,
- posiłków wydawanych przez kopalnię.
W piśmie z 5 maja 2017r.(...) Grupa (...)wskazała, że nie posiada dokumentów potwierdzających wypłatę nagrody jubileuszowejza 25 lat pracy, lecz mając na uwadze Dyplom Honorowy za 25 - letnią pracę w górnictwiez 1980r. obliczono na podstawie zarobków ubezpieczonego hipotetyczną wartość nagrody jubileuszowej za 25 lat pracy, która wynosi 10 386,61 zł.(...)wskazała dodatkowo, że : „14 – ta ” pensja została wypłacona ubezpieczonemu w kasie kopalni 28 kwietnia 1986r.w kwocie brutto 35 810 zł ( należność główna: 32 450 zł, odsetki: 3 360,00 zł ) na podstawie wyroku Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z 26 marca 1986r.
W piśmie z 22 marca 2018r.Spółka (...) S.A.wskazała,że ubezpieczonemu wypłacana była renta wyrównawcza od stycznia 1982r. do grudnia 1984r.
Nadto została wypłacona renta uzupełniająca, zgodnie z wyrokiem Sądu Wojewódzkiego w Katowicach z 28 grudnia 1984r. sygn. akt II C 1210/82 za okresod 1 lutego 1982r. do 28 lutego 1985r.
Dalej Spółka podała, że renty wyrównawcze mają charakter odszkodowawczy, a więc składki na ubezpieczenia społeczne nie są odprowadzane, jak również korzystają ze zwolnień z opodatkowania podatkiem dochodowym oraz, że w latach 1977 – 1983 były wydawane posiłki profilaktyczne w formie zup, więc ich wartość nigdy nie była uwzględniona w Rp - 7.
Na podstawie opinii biegłego sądowego z zakresu emerytur, kapitału początkowegoi rent wyrównawczychJ. C. (1)Sąd ustalił, że przy uwzględnieniu w 1980r. nagrody jubileuszowej w kwocie wyliczonej przez pracodawcę 10 386,61 zł wskaźnik wysokościza ten rok wynosi 263,14% ( przy uwzględnieniu nagrody jubileuszowej w kwocie ustalonej przez biegłego 6 163,50 zł obliczonej od stawki zasadniczej 172 zł /dn. ustalonej według taryfikatora kwalifikacyjnego robotników przemysłu węglowego – 257,31% ), natomiast przy uwzględnieniu w 1984r. „ 14 - tej ” pensji w kwocie 32 450 zł, wskaźnik wysokości za ten rok wynosi 251,61%.
Najkorzystniejszy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury górniczej ubezpieczonego obliczony z 20 najkorzystniejszych lat wybranych z całego okresu przy uwzględnieniu za 1980r. wskaźnika 257,31% i za 1984r. wskaźnika 251,61% wynosi 249,61% ( wyliczony z lat 1961-1962, 1964 – 1967, 1969 – 1975, 1978 -1984 ).
Najkorzystniejszy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury górniczej ubezpieczonego obliczony z 20 najkorzystniejszych lat wybranych z całego okresu zatrudnienia przy uwzględnieniu za 1980r. wskaźnika 263,14% i za 1984r. wskaźnika 251,61% wynosi 249,90% (wyliczony z lat 1961-1962, 1964 – 1967, 1969 – 1975, 1978 -1984 ).
Powyższe Sąd ustalił na podstawie dokumentacji akt organu rentowego,akt III Cr 496/85, IVP 308/99, akt osobowych ubezpieczonego oraz opinii biegłego sądowegoJ. C. (1)( k. 58 – 64 akt ).
Sąd podzielił opinię biegłego sądowej z zakresu emerytur, kapitału początkowegoi rent wyrównawczychJ. C. (2), gdyż została ona sporządzona w oparciu o fachową i specjalistyczną wiedzę, zgodnie ze zleceniem Sądu, na podstawie całokształtu zgromadzonej w sprawie dokumentacji, a także przy uwzględnieniu obowiązujących przepisów płacowych. Biegły w sposób czytelny i precyzyjny dokonał obliczeń, wskazując przy tym dokładnie na jakiej podstawie dokonał poszczególnych założeń. Z opinii tej wynika, że najkorzystniejszy wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury górniczej ubezpieczonego po uwzględnieniu za 1980 nagrody jubileuszowej za 25 lat pracyw wysokości podanej przez pracodawcę oraz za 1984r. – „14 – tki ” wynosi 249,90% i został wyliczony z lat 1961-1962, 1964 – 1967, 1969 – 1975, 1978 -1984, natomiast przy uwzględnieniu nagrody jubileuszowej wyliczonej przez biegłego wskaźnik ten wynosi 249,61%.
Odnosząc się do zastrzeżeń ubezpieczonego, to Sąd uznał że nie zasługują onena uwzględnienie. Zdaniem Sądu brak jest podstaw do wyliczenia wynagrodzenia ubezpieczonego dla potrzeb obliczenia nagrody jubileuszowej według stawki akordowej,czy też uwzględnienia w podstawie wymiaru innych składników wynagrodzenia w postaci wyprawki dla dzieci, „ mundurowego ”, gdyż brak jest jakiejkolwiek dokumentacji, która pozwoliłaby na ustalenie wynagrodzenia ubezpieczonego w żądany przez niego sposób,w tym m.in. ustalenie czy ubezpieczony faktycznie otrzymywał wynagrodzenie liczone jako wynagrodzenie akordowe, jakie były normy pracy ustalone przez pracodawcę i ich rzeczywista realizacja przez pracownika, jaka była wysokość mundurowego itd. Sąd w tym zakresie stoi na stanowisku, które zresztą znajduje uzasadnienie w ukształtowanymjuż orzecznictwie sądowym, że obliczenie wysokości wynagrodzenia musi być opartena dokumentacji, z której wynikają określone kwoty wynagrodzenia. Kwestia pobieranego wynagrodzenia musi być bowiem udowodniona w sposób bezwzględny, a tylko dokumentacja dotycząca konkretnego pracownika stanowi precyzyjny dowód w zakresie wysokości wynagrodzenia w postępowaniu sądowym a nie np. zeznania świadków, gdy stosunek pracy ma charakter indywidualny, określone warunki zatrudnienia mają charakter niepowtarzalny, ponieważ zostały ustalone między pracodawcą i konkretnym pracownikiem ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 lipca 2007r. I UK 36/07, Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 4 czerwca 2014r. III AUa 1136/13 ). Sąd uznał, że miarodajnym w kwestii ustalenia wynagrodzenia ubezpieczonego jest sporządzone przez pracodawcę zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z 9 maja 2001r., bowiem pracodawca obliczając je wówczas na podstawie posiadanej dokumentacji płacowej ( kart zarobkowych i list płac ) ujął w nim wszystkie składniki wynagrodzenia, od których odprowadzona została składka na ubezpieczenie społeczne i obecnie nie ma żadnych podstaw do tego, aby dokument ten kwestionować. Odnosząc się do posiłków regeneracyjnych, to wartość tych posiłków, które kopalnia realizowała w postaci zup, zgodnie z obowiązującymi przepisami nie stanowiła podstawy wymiaru składek, a zatem nie mogą one zostać uwzględnione przy obliczaniu emerytury górniczej ubezpieczonego ( rozporządzenie Przewodniczącego Komitetu Pracy i Płacz 19 sierpnia 1968r. Dz. U. z 1968r. Nr 35, poz.246 po zmianach dokonanych z dniem1 stycznia 1977r. rozporządzeniem Ministra Pracy, Płac i Spraw Socjalnych z 13 grudnia 1976r. Dz.U. z 1976r. Nr 10, poz.239 - §2 i 3 ust.1 rozporządzenia z 1968r. w związkuz załącznikiem do tego rozporządzenia ). Także renta wyrównawcza nie może być uwzględniona przy obliczaniu emerytury, ponieważ jest ona wypłacana na podstawie przepisów prawa cywilnego i jako odszkodowanie cywilne nie jest przychodem podlegającym zarówno opodatkowaniu jak również składkowaniu składkami na ubezpieczenie społeczne ( tak również Sąd Najwyższy w wyroku z 23 listopada 2010r. I PK. 47/10 ). Na powyższe wskazywała także(...)wB.podnosząc, że renty wyrównawcze mają charakter odszkodowawczy, a więc składki na ubezpieczenia społeczne nie są odprowadzane, zaś realizowane w latach 1977 – 1983 posiłki profilaktyczne w formie zup nigdy nie były uwzględniane w Rp - 7.
Mając na uwadze powyższe Sąd oddalił dalsze wnioski dowodowe ubezpieczonego, w tym o dopuszczenie dowodu z opinii uzupełniającej biegłego uznając, że w sprawie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności niezbędne do jej rozstrzygnięcia.
Sąd zważył, co następuje.
Odwołanie ubezpieczonegoS. T.nie zasługuje na uwzględnienie.
W rozpoznawanej sprawie kwestia sporna sprowadzała się do ustalenia,czy ubezpieczony spełnia warunki do przeliczenia emerytury górniczej na podstawieart.110a ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych( tekst jednolity Dz.U. z 2018r., poz.1270 ).
Zgodnie z powołanym przepisem wysokość emerytury oblicza się ponownieod podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art.15, z uwzględnieniem art.110 ust.3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia:
- z kolejnych 10 lat kalendarzowych przypadających w ostatnich 20 latach kalendarzowych, poprzedzających bezpośrednio rok, w którym zgłoszono wnioseko ponowne ustalenie emerytury od przeliczonej podstawy,
- dowolnie wybranych przez emeryta 20 lat kalendarzowych, w których podlegał ubezpieczeniu, przypadających przed rokiem zgłoszenia o ponowne ustalenie wysokości emerytury, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru przed zastosowaniem ograniczenia, o którym mowa w art.15 ust.5, jest wyższy niż 250%.
Ustalenie wysokości emerytury w sposób wskazany powyżej może nastąpić tylko raz.
Szczegółowe zasady postępowania w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe określarozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z 11 października 2011r.w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. z 2011r. nr 237, poz. 1412). Rozporządzenie to w § 21 pkt 1 przewiduje, iż środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.
Powyższy przepis zakłada istnienie optymalnych warunków, tj. wymaga,by zachowała się dokumentacja płacowa pracodawcy. Natomiast w sytuacji,gdy nie zachowała się stosowna dokumentacja płacowa, wysokość zarobków możebyć ustalona na podstawie dokumentacji zastępczej z akt osobowych pracownika ( np. umów o pracę, angaży, wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej oraz innych pism dotyczących zatrudnienia, które zawierają informacje o wynagrodzeniu).
Zdaniem Sądu w toku postępowania sądowego kwestia pobieranego wynagrodzenia musi być udowodniona w sposób bezwzględny, a tylko dokumentacja dotycząca konkretnego pracownika stanowi precyzyjny dowód w zakresie wysokości wynagrodzenia w postępowaniu sądowym, a nie np. zeznania świadków, twierdzenia ubezpieczonego, gdy stosunek pracy ma charakter indywidualny, określone warunki zatrudnienia mają charakter niepowtarzalny, ponieważ zostały ustalone między pracodawcą i konkretnym pracownikiem ( por. wyrok Sądu Najwyższego z 4 lipca 2007r. I UK 36/07, Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 4 czerwca 2014r. III AUa 1136/13 ).
W niniejszej sprawie Sąd dopuścił dowód z opinii biegłego sądowego z zakresu emerytur, kapitału początkowego i rent wyrównawczychJ. C. (1)celem wyliczenia wskaźnika wysokości podstawy wymiaru świadczenia ubezpieczonego według najkorzystniejszego wariantu, przy uwzględnieniu zarobków uzyskanych po przyznaniu prawa do emerytury górniczej, a także uwzględnieniu w 1980r. nagrody jubileuszowejza 25 lat pracy i w 1984r. – „ 14 - stki ”.
Z opinii biegłego, którą Sąd podzielił wynika, że najkorzystniejszy wskaźnik wysokości emerytury górniczej ubezpieczonego wyliczony z 20 lat kalendarzowych wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu, w tym z okresu przypadającegopo przyznaniu prawa do pierwszej emerytury górniczej wynosi 249, 61%, czy też ewentualnie 249,90% ( przy uwzględnieniu nagrody jubileuszowej w wysokości wskazanej przez pracodawcę ) i został obliczony z lat 1961-1962, 1964 – 1967, 1969 – 1975, 1978 -1984.
Skoro wskaźnik ten nie przekracza 250%, to brak podstaw do przeliczenia świadczenia ubezpieczonego z zastosowaniem art.110a ustawy, to jest z uwzględnieniem podstawy wymiaru wyliczonej na nowo zgodnie z art.15 ustawy.
Mając powyższe na uwadze Sąd orzekł jak w sentencji wyroku i na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił odwołanie jako bezzasadne.
(-) SSO Grażyna Łazowska