Sąd Apelacyjny w Katowicach
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1659/19
Data wyroku: 2019-12-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Przewodniczący Sędzia

Sygn. akt III AUa 1659/19

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 16 lutego 2017r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych I OddziałwW.Wydział Realizacji Umów Międzynarodowych odmówił ubezpieczonemuB. D. (1)prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym
B. D. (1)w odwołaniu od decyzji domagał się jej zmiany i przyznania prawa do spornego świadczenia.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy wyrokiem z 17 sierpnia 2017 r., wydanym w sprawieIX U 510/17, oddalił odwołanie ubezpieczonego.
Sąd Apelacyjny w Katowicach wyrokiem z 31 stycznia 2018 r., wydanymw sprawie III AUa 2085/17, rozpatrując apelację ubezpieczonego, uchyliłzaskarżony wyrok i sprawę przekazał do ponownego rozpoznania Sądowi Okręgowemu – Sądowi Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodka Zamiejscowegow Rybniku pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny wskazał, że Sąd Okręgowy winien był dopuścić dowód z zeznań wskazywanych przez ubezpieczonego świadków, a następnie dokonać oceny ich zeznań w świetleart. 233 k.p.c., a nie uwzględniając wniosków dowodowych ubezpieczonego uniemożliwił stronie odwołującej wykazania swoichracji, jak i pozbawił ją możliwości udowodnienia w procesie podnoszonych twierdzeń. Po ustaleniu stanu faktycznego sprawy w postaci szczegółowego określenia rodzaju wykonywanych przez ubezpieczonego prac, warunków pracy, miejsca jej świadczenia, Sąd Okręgowy będzie dopiero władny dokonać ich ewentualnego przyporządkowaniado prac w warunkach szczególnych przewidzianych rozporządzeniem Rady Ministrówz 7 lutego 1983r.
Ubezpieczony zmarł 27 października 2018 r. Postanowieniem z 14 lutego 2019r. tut. Sąd na podstawieart. 180 § 1 pkt 1 k.p.c.podjął postępowanie z udziałemM. D. (1)(żony zmarłego),M. D. (2)(córki zmarłego),A. D.(syna zmarłego).
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku wyrokiem z dnia 26 czerwca 2019r. zmienił w punkcie 1 zaskarżoną decyzję w ten sposób, iż przyznał ubezpieczonejM. D. (1)prawodo niezrealizowanego świadczenia – emerytury z obniżonego wieku z tytułu pracyw warunkach szczególnych należnej jej zmarłemu mężowiB. D. (1)za okresod 26 września 2016r. do 27 października 2018r., w punkcie 2 oddalił odwołanie następców prawnychM. D. (2)iA. D., zaś w punkcie 3 zasądził od organu rentowego na rzecz ubezpieczonejM. D. (1)kwotę 630 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
Ponownie rozpoznając sprawę, Sąd pierwszej instancji, w oparciu o akta osobowe ubezpieczonego, zeznania świadkówK. C.,B. D. (2),K. G.iE. K., dokumenty nadesłane przez Archiwum właściwe dlaCukrowni (...)wR.w postaci zeszytu- warunki szczególne, regulaminów pracy, statutu, porozumienia, regulaminu organizacyjnego, ustalił, iżB. D. (1)w dniu 29 września 2016r. wniósł o przyznanie prawado emerytury. Ubezpieczony na dzień 1 stycznia 1999r. legitymował się okresem składkowym i nieskładkowym w wymiarze ponad 25 lat. Do okresu zatrudnieniaw warunkach szczególnych organ rentowy zaliczył ubezpieczonemu 2 lata 9 miesięcyi 23 dni. Organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu do pracy w warunkach szczególnych okresu od 1 października 1984r. do 31 grudnia 1998r. wCukrowni (...)z powodu błędnej podstawy prawnej w świadectwie pracy. Następcą prawnym cukrowni jest(...)weW., który w dniu 30 czerwca 2008r. wystawił odwołującemu świadectwo pracy, zaznaczając w pkt 8, iż wykonywał on w okresie od 1 października 1984r do 30 czerwca 2008r. pracę w szczególnych warunkach jako ślusarz Dział III poz. 80 Zarządzenia Nr 16 Ministra Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej z dn. 31.03.1988r.
W dalszej kolejności Sąd Okręgowy ustalił, iżB. D. (1)pracowałw cukrowni od 9 czerwca 1983r. do 30 czerwca 2008r., formalnie na następujących stanowiskach od 9 czerwca 1983r. do 30 września 1984r. jako murarz, a od 1 października 1984r. do 30 czerwca 2008r. jako ślusarz. W dniu 18 lutego 1987r. ukończył kurs gotowacza cukrzycy, miał również uprawnienia do wirowania cukrzycy. Cukrowania(...)zajmowała się produkcją cukru i kwasku cytrynowego. Dzieliła się na 3 wydziały: cukrownia, wydział aparatury cukrowniczej, wytwórnia kwasu cytrynowego. Ubezpieczony pracował w dziale technologicznym, w którym w czasie kampanii cukrowej produkowało się cukier, a poza kampanią dział ten zajmował się remontami urządzeń w zakładzie pracy na wszystkich oddziałach zakładu. Był tylko jeden taki dział. Kampanie trwały przeważnie w okresie od września/ października do stycznia/ lutego. W czasie kampanii ubezpieczony pracował przy obsłudze wirówek na hali produkcyjnej. W sumie były cztery wirówki, z tym, że trzy z nich byływ ruchu ciągłym. Ubezpieczony równocześnie obsługiwał trzy wirówki. Po przyjściu do pracy ubezpieczony sprawdzać po kolei wary, tj. wysokość cukrzycy orazregulował rozdzielacz. War był następnie spuszczany do zbiornika, do rozdzielaczai z rozdzielacza do wirówek. Gdy produkt był już w środku wirówki ubezpieczony sprawdzał temperaturę wody i wszelkie inne parametry produkcji. Z regulaminów Cukrowni wynika, iż stanowisko pracy obsługa wirówek jest zaliczane do pracy szczególnej. W pozostałych miesiącach każdego roku pracownicy działu technologicznego, w tym ubezpieczony, remontowali wszystkie urządzenia służącedo produkcji cukru. Pracę wykonywało się w brygadach. W brygadzie pracowałyosoby zatrudnione na stanowiskach ślusarzy-spawaczy, ślusarzy-malarzy, ślusarzy. Ubezpieczony w ramach tej pracy remontował następujące urządzenia: warniki,skrzynie sokowe, zbiorniki cukrzycy, rozdzielacze, wirówki, piec wapienny. Wymienione urządzenia należało rozkręcić, wyczyścić, zabezpieczyć farbą, czasem pospawać i złożyć w całość. Ubezpieczony szlifował, ostrzył, polerował, malowałminią wewnątrz cystern w celu zabezpieczenia przed korozją. Pracę tę cała brygada wykonywała stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Z wystawianych ubezpieczonemu zaświadczeń lekarskich dotyczących zdolności do pracy wynika, iż za każdym razem otrzymywał on zdolność do pracy jako ślusarz i obsługa wirówek w kampaniach. Ubezpieczony jako pracownik został wpisany pod literą(...)do zeszytu zawierającego wykaz pracowników pracujących w warunkach szczególnych „I kat” (cały okresjego pracy). ŚwiadekK. G.(współpracownik ubezpieczonego w dziele technologicznym na stanowisku spawacz- ślusarz) prawomocnym wyrokiem tut. Sądu z 16 czerwca 2014r. sygn.. akt IX U 753/14 nabył prawo do emerytury z tytułu pracyw warunkach szczególnych.
W rozważaniach prawnych Sąd pierwszej instancji powołał się na treśćart. 184w związku zart. 32 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t. j. Dz.U. z 2018r., poz. 1270) i§ 4 ust. 1 Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnymcharakterze(Dz. U. Nr 8, poz.43 ze zm. ), zgodnie z którym emerytura przysługuje mężczyźnie, urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948r., po osiągnięciu wiekuemerytalnego 60 lat, jeżeli na dzień 1 stycznia 1999r. spełnił następujące warunki: udokumentował 25 lat okresów składkowych i nieskładkowych, w tym co najmniej15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, nie przystąpiłdo otwartego funduszu emerytalnego albo jeżeli jest członkiem tego funduszu – złożył wniosek o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa. W myśl § 2ust. 1 rozporządzenia, okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń nazasadach określonych w tym akcie prawnym są okresy, w których praca w szczególnych warunkach jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującymna danym stanowisku pracy. Jak wynika z utrwalonego orzecznictwa sądowego, wyodrębnienie poszczególnych prac w wykazie A stanowiącym załącznik dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.ma charakter stanowiskowo - branżowy. Stąd przyporządkowanie danego rodzaju pracy do określonej branży ma istotne znaczenie dla jej kwalifikacji jako pracy w szczególnych warunkach, jednak zasada ta nie ma charakteru absolutnego, niezależnego od warunków w jakich konkretna praca jest świadczona. Zatem w sytuacji, gdy stopień szkodliwości, czy uciążliwości danego rodzaju pracy nie wykazuje żadnych różnic w zależności od branży,w której jest wykonywana, brak jest podstaw do zanegowania świadczenia jejw warunkach szczególnych tylko dlatego, że w załączniku do rozporządzenia została przyporządkowana do innego działu (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia06.02.2014r., I UK 314/13 LEX nr 1439383, z dnia 26.03.2014r., II UK 368/14, LEXnr 1458633 ). Jeżeli więc pracownik w ramach swoich obowiązków stale i w pełnym wymiarze czasu pracy narażony był na działanie tych samych czynników, na które narażeni byli pracownicy innego działu przemysłu, w ramach którego to działu takie same prace zaliczane są do pracy w szczególnych warunkach, to zróżnicowanie tych stanowisk pracy musiałoby być uznane za naruszające zasadę równości w zakresie uprawnień do ubezpieczenia społecznego pracowników wykonujących taką samą pracę.
Sąd Okręgowy zauważył, iż w sprawie niesporne było, że ubezpieczony ukończył wiek 60 lat w dniu(...)., na dzień 1 stycznia 1999r. udowodnił wymagany co najmniej 25 letni okres składkowy i nieskładkowy, był członkiem otwartego funduszu emerytalnego i wniósł o przekazanie środków za pośrednictwem ZUSna dochody budżetu państwa.
Spór sprowadzał się do ustalenia, czyB. D. (1)spełniał warunek prawado emerytury o jakim mowa w art. 184 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS,to jest czy na dzień 1 stycznia 1999r. posiadał 15 - letni okres pracy w warunkach szczególnych.
Zdaniem Sądu pierwszej instancji ubezpieczony w całym spornym okresie stalei w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace w warunkach szczególnychw Cukrowni wR., przy czym:
- w okresie kampanii cukrowych (od września/października do stycznia/lutego) były to prace wymienione w wykazie A dziale X, poz. 13 „prace przy obsłudze pras filtracyjnych, wirówek i suszarek” i dziale XIV, poz. 25 „bieżąca konserwacjaagregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będących w ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie”rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze;
- poza okresem kampanii były to prace wymienione w wykazie A dziale XIV,poz. 25 rozporządzenia, a także prace wymienione w dziale III, poz. 78 „szlifowanielub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne”,poz. 80 „piaskowanie na sucho i śrutowanie wewnątrz komór”, poz. 82 „prace ślusarskie przy remoncie wewnątrz cystern”, dział IV poz.39 „oczyszczanie albo naprawianie aparatów lub pojemników (np. cystern, zbiorników itp.) po produktachtoksycznych, żrących i parzących oraz prace wewnątrz cystern, kotłów, zbiorników, aparatów i kanałów technologicznych”, dział V poz. 16 „prace przy produkcjiwapna”.
Sąd ten powołał się na utrwalony pogląd, że wykonywanie równocześnie pracy - w ramach pełnego wymiaru czasu pracy - na dwóch różnych stanowiskach, na których zatrudnienie zaliczane jest do prac w szczególnych warunkach, podlega uwzględnieniu przy ustalaniu prawa do emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w warunkach szczególnych (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 27 stycznia 2015r.III AUa 386/14). Z zebranego w sprawie materiału dowodowego wynika, iżCukrownia (...)zajmowała się co do zasady przetwórstwem buraka cukrowego. W tym zakresie podlegała Ministrowi Rolnictwa, Leśnictwa i Gospodarki Żywnościowej. Niemniej jednak ubezpieczony przez cały okres zatrudnienia w tym zakładzie zatrudniony był w dziale technologicznym i do jego obowiązków należał szeroko rozumiany remont urządzeń na wszystkich oddziałach zakładu. Zajmował się wtedy szlifowaniem, ostrzeniem, polerowaniem, malował minią wewnątrz cystern w celu zabezpieczenia przed korozją. A zatem w okresie poza kampanią cukrową ubezpieczony nie miał do czynienia z wytwarzaniem cukru, a pracował w oddziale technologicznymi zajmował się remontami na potrzeby całego zakładu. Za takim przyjęciemprzemawiają zeznania słuchanych w sprawie świadków-B. D. (2)(przełożonego ubezpieczonego), kadrowejK. C., współpracownikówK. G.iE. K.oraz także dowody w postaci takich dokumentówjak zeszyt z wykazem pracowników pracujących w warunkach szczególnych, w którym ubezpieczony jest wpisany z imienia i nazwiska oraz regulaminy Cukrowni, w których stanowisko obsługi wirówek oraz ślusarza należy do pracy w warunkach szczególnych. Zeznania świadków Sąd ten w pełni podzielił jako wiarygodne, gdyż były szczegółowe, wzajemnie spójne i uzupełniające się. Sąd miał również na uwadze, że świadekK. G.prawomocnym wyrokiem Sądu nabył prawo do emerytury z tytułu pracyw warunkach szczególnych. Po zaliczeniu powołanych okresów spornych do pracyw warunkach szczególnych uznanej przez organ rentowy, ubezpieczonyB. D. (1)na dzień 1 stycznia 1999r. legitymował się wymaganym 15 – letnim okresem takiej pracy. W takiej sytuacji, gdy pozostałe przesłanki prawa do świadczenia były bezsporne, Sąd stwierdził, iż ubezpieczony spełnił wszystkie konieczne warunki nabycia prawado dochodzonego świadczenia.
Ostatecznie Sąd Okręgowy skonstatował, iż w myśl art. 136 ust. 1 ustawy emerytalnej w razie śmierci osoby, która zgłosiła wniosek o świadczenia określone ustawą, świadczenia należne jej do dnia śmierci wypłaca się małżonkowi, dzieciom,z którymi prowadziła wspólne gospodarstwo domowe, a w razie ich braku - małżonkowi i dzieciom, z którymi osoba ta nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego,a w razie ich braku - innym członkom rodziny uprawnionym do renty rodzinnejlub na których utrzymaniu pozostawała ta osoba. Osoby wymienione w ust. 1mają prawo do udziału w dalszym prowadzeniu postępowania o świadczenia, nieukończonego wskutek śmierci osoby, która o te świadczenia wystąpiła. Do sprawy, po śmierciB. D. (1), wstąpiła jego żona oraz córka i syn. Przepis art.136 reguluje sytuację prawną osób bliskich zainteresowanego, który zmarł po wniesieniu wnioskuo świadczenie (tzw. niezrealizowane świadczenia). W takim stanie rzeczy do świadczeń należnych tej osobie do dnia śmierci uprawnione są trzy grupy osób:
1. małżonek i dzieci, z którymi osoba zmarła prowadziła wspólne gospodarstwo domowe,
2.  małżonek i dzieci, z którymi osoba zmarła nie prowadziła wspólnego gospodarstwa domowego,
3.  inni członkowie rodziny uprawnieni do renty rodzinnej lub na których utrzymaniu pozostawała osoba zmarła.
Osoby zaliczane do grupy 1 i 2 będą uprawnione do niezrealizowanego świadczenia wyłącznie o ile nie będzie osób zaliczanych do wyższej grupy.W konsekwencji, gdy istnieją osoby należące do 1 grupy, organ rentowy nie będziemógł dokonać wypłaty na rzecz osób należących do 2 grupy. Bezspornym było,że dzieci ubezpieczanego nie prowadziły z nim wspólnego gospodarstwadomowego.
W konsekwencji takiego stanowiska Sąd w pkt 1 wyroku orzekł z mocyart.47714§ 2 k.p.c.i przyznałM. D. (1)prawo do niezrealizowanego świadczenia- emeryturyz obniżonego wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych należnej jej zmarłemu mężowiB. D. (1)za okres od(...). (od ukończenia wieku emerytalnego) do 27 października 2018r. (do dnia śmierci). W pkt. 2. oddalił odwołanie następców prawnychM. D. (2)iA. D.W pkt 3 wyroku Sąd Okręgowy orzekł z mocyart. 98 § 1 i § 3 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 i § 10 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2015r., poz. 1804) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za I i II instancję.

Apelację od wyroku wniósł organ rentowy.
Organ rentowy zaskarżył wyrok w części (pkt 1 i 3), zarzucając mu:

1
błędną wykładnię przepisów prawa materialnego art. 136 ust. 1 i 2 w zw.zart. 32 ust. 1-4, art. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, w związku z§ 2 i § 4 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U.Nr 8, poz. 43 ze zm. ) poprzez ustalenie, że są spełnione wszystkie warunki do wcześniejszej emerytury;

2
sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału poprzez stwierdzenie, że wnioskodawczyniM. D. (1)jest osobą uprawnionąw rozumieniu ustawy do niezrealizowanego świadczenia emerytalnego po zmarłymmężu oraz, że zmarłyB. D. (1)w spornym okresie wykonywał pracew szczególnych warunkach;

3
naruszenie przepisów postępowania poprzez przekroczenie granicy swobodnej oceny materiału dowodowego (art. 233 § 1 k.p.c.), nieuwzględnienie w całości wytycznych Sądu Apelacyjnego zawartych w uzasadnieniu wyroku z dnia 31 stycznia 2018r., sygn.. akt III AUa 2085/17 (art. 386 § 6 k.p.c.), błędne ustalenie kosztów zastępstwa procesowego (§ 9 ust. 2, § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych oraz ustawy o kosztach sądowych.

Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyrku w pkt 1 i 3 oddalenie w całości odwołania ewentualnie uchylenie zaskarżonego wyrokui przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
OdwołującaM. D. (1)w odpowiedzi na apelację wniosła o jej oddaleniew całości.
Rozpoznając apelację organu rentowego, Sąd Apelacyjny ustalił i zważył,co następuje.
Apelacja organu rentowego, zmierzająca do wzruszenia zaskarżonego wyroku, nie zasługuje na uwzględnienie.
Wnioski, jakie z zebranego materiału dowodowego wyciągnął Sąd Okręgowy,są zgodne z obowiązującym stanem prawnym, a Sąd Apelacyjny w pełni je podziela.Nie budzi wątpliwości Sądu Apelacyjnego trafność rozstrzygnięcia, ani dokonana subsumcja do obowiązujących przepisów prawa w zakresie ustalania podstaw doobjęcia ubezpieczeniami społecznymi.
Należy tu wskazać, iż Sąd Apelacyjny aprobuje stanowisko Sądu Najwyższego, zawarte w postanowieniu z dnia 22 kwietnia 1997r., wydanym do sprawy II UKN 61/97, zam. OSNP 1998/3/104, zgodnie z którym, jeżeli uzasadnienie orzeczenia pierwszoinstancyjnego, sporządzonego zgodnie z wymaganiamiart. 328 § 2 k.p.c., spotyka się z pełną akceptacją sądu drugiej instancji, to wystarczy, że da on temu wyraz w treści uzasadnienia swego orzeczenia, bez powtarzania szczegółowych ustaleń faktycznych i wnioskowań prawniczych zawartych w motywach zaskarżonego orzeczenia.
Odnosząc się do zarzutu dotyczącego naruszenia prawa procesowego tj. przepisuart. 233 § 1 k.p.c., w którym apelujący zaakcentował dokonanie błędnej oceny dowodów – co, jego zdaniem, doprowadziło Sąd I instancji do nieprawidłowego ustalenia stanu faktycznego, należy wskazać, iż Sąd Apelacyjny nie dopatrzył się jakichkolwiek uchybień w tym względzie. Zgodnie z zasadą swobodnej oceny dowodów, wyrażonąw tym przepisie, sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie "wszechstronnego rozważenia zebranego materiału",a zatem, jak podkreśla się w orzecznictwie, z uwzględnieniem wszystkichdowodów przeprowadzonych w postępowaniu, jak również wszelkich okoliczności towarzyszących przeprowadzaniu poszczególnych dowodów i mających znaczenie dla oceny ich mocy i wiarygodności. Przepisart. 233 § 1 k.p.c.potwierdza zasadęswobodnej oceny dowodów, dokonywanej przez pryzmat własnych przekonań sądu,jego wiedzy i posiadanego zasobu doświadczeń życiowych. Ramy tej ocenywyznaczone są wymaganiami prawa procesowego oraz zasadami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy jako całość, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i - ważąc ich moc oraz wiarygodność - odnosi je do pozostałego materiału dowodowego. Zatem omawiany przepis wyznacza reguły oceny dowodów.
Wypada przypomnieć, iż w niniejszym sporze niekwestionowanym było,że zmarły mążM. D. (1), ubiegający się o ustalenie prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz. U.z 2018r., poz. 1270) oraz§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. nr 8, poz. 43 z późn. zm.), obniżony wiek emerytalny osiągnął w dniu(...). oraz wniósł o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku OFE na dochody budżetu państwa, a nadto spełnił warunek posiadania wymaganego stażu ubezpieczenia w wymiarze 25 lat. Spośród przesłanek warunkujących przyznanie prawa do tego świadczenia, określonych w powołanych przepisach, kwestionowany był warunek posiadania co najmniej 15-letniego okresu pracy w szczególnych warunkach.
W celu tak określonej istoty sporu Sąd pierwszej instancji rozpoznając sprawę ponownie – wbrew zarzutom apelującego - przeprowadził właściwe i wystarczające postępowanie dowodowe, ustalając ostatecznie, iż ubezpieczony spełnił wszystkie warunki prawem wymagane do uzyskania emerytury w obniżonym wieku.
Należy w tym miejscu przypomnieć, iż prace w szczególnych warunkachi w szczególnym charakterze, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego, określone są wykazami A i B, stanowiącymi załącznik do w/w rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. Zgodnie z wykazem A do prac takich zalicza się m.in. prace oznaczone jako bieżąca konserwacja agregatów i urządzeń oraz prace budowlano-montażowe i budowlano-remontowe na oddziałach będącychw ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie A załącznika do w/w rozporządzenia (dział XIV, poz. 25). Ubezpieczony takie prace wykonywał w spornym okresie, a także prace wymienione w dziale III, poz. 78 „szlifowanie lub ostrzenie wyrobów i narzędzi metalowych oraz polerowanie mechaniczne”, poz.80 „piaskowanie na sucho i śrutowanie wewnątrz komór”, poz. 82 „prace ślusarskie przy remoncie wewnątrz cystern”, dział IV poz.39 „oczyszczanie albo naprawianie aparatów lub pojemników (np. cystern, zbiorników itp.) po produktach toksycznych, żrących i parzących oraz prace wewnątrz cystern, kotłów, zbiorników, aparatów i kanałów technologicznych”, dział V poz.. 16 „prace przy produkcjiwapna”, co zasadnie przyjął Sąd pierwszej instancji w oparciu o zgromadzonyw sprawie materiał dowodowy. W wydziałach cukrowni będących w ruchu, na których ubezpieczony był pracownikiem utrzymania ruchu, zatrudnieni pracownicy wykonywali prace wskazane w dziale X, poz. 13 oraz dziale III wykazu A załącznika do rozporządzenia Rady Ministrów. W dziale XIV załącznika do cytowanego rozporządzenia nie jest wymagane przyporządkowanie branżowe. Zatem, prace przy bieżącej konserwacji agregatów i urządzeń na oddziale produkcyjnym będącychw ruchu, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie A rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. mogą być zaliczone do pracy w warunkach szczególnych, niezależnie od przyporządkowania resortowego - pod warunkiem wykonywania ich stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Poza okresem kampanii cukrowniczychB. D. (1)wykonywał prace ściśle związane z produkcjąw przemyśle rolno-spożywczym, przy obsłudze wirówek, do czego był predystynowany po ukończeniu właściwych, wymaganych kursów; stanowiska pracy, które zajmował, objęte były przyporządkowaniem do pracy w warunkach szczególnych, co wynikało wprost z dokumentacji prowadzonej przez pracodawcę. Wypada wskazać w tym miejscu, iż praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie)i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 19 maja 2011r. sygn. III UK 174/10, LEX nr 901652).Dla rozstrzygnięcia sprawy nie miało znaczenia nazewnictwo wykonywanych zawodów, lecz rodzaj wykonywanej pracy. Sąd Najwyższy wielokrotnie wskazywał,że prawo do emerytury w wieku niższym od powszechnego z tytułu wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest ściśle związanez szybszą utratą zdolności do zarobkowania z uwagi na szczególne warunki lub szczególny charakter pracy. Praca taka, świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy, przyczynia się do szybszego obniżenia wydolności organizmu, stąd też wykonująca ją osoba ma prawo do emerytury wcześniej niż inni ubezpieczeni (por. między innymi wyroki z dnia: 22 lutego 2007r.,I UK 258/06, OSNP 2008/5-6/81; 17 września 2007r., III UK 51/07, OSNP 2008/21-22/328; 06 grudnia 2007r., III UK 62/07, Lex Nr 375653; 06 grudnia 2007r., III UK 66/07, Lex Nr 483283; 13 listopada 2008r., II UK 88/08, niepublikowany; 5 maja 2009r., I UK 4/09, Lex Nr 509022). W konsekwencji, skoro ubezpieczony stalei w pełnym wymiarze czasu pracował w środowisku o znacznej szkodliwościdla zdrowia na stanowiskach pracy zaliczanych do prac szczególnych, a analiza dokumentacji pracowniczej wskazuje, że tego rodzaju pracę faktycznie wykonywał,co także potwierdzili świadkowie, to nie było podstaw do zakwestionowania charakteru tej pracy.
Reasumując - Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko Sądu Okręgowego,iżB. D. (1)spełnił wszystkie przesłanki niezbędne do nabycia prawa doemerytury, o których mowa wart. 184 ust. 1 i 2w zw. zart. 32 ust. 1 i 4 ustawy z dnia17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw związku z§ 4 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawiewieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkachlub w szczególnym charakterze.
Z uwagi na zgon ubezpieczonego w trakcie trwania procesu, do sprawy wstąpiła - poza dziećmi - również jego żonaM. D. (1). Sąd pierwszej instancji prawidłowo rozpatrywał jej uprawnienia do wypłaty niezrealizowanego świadczenia w oparciuo treśćart. 136 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentachz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Powyższy przepis daje prawo do wypłaty niezrealizowanego świadczenia nie tylko żonie pozostającej we wspólnym gospodarstwie, ale również żonie nie prowadzącej wspólnego gospodarstwa, o czym zdaje się zapominać apelujący.
Uwzględniając powyższe uwagi, Sąd Apelacyjny nie znalazł żadnych podstaw prawnych do zmiany zaskarżonego orzeczenia i po myśliart. 385 k.p.c.orzekło oddaleniu apelacji, uznając ją za bezzasadną.
/-/SSA M.Małek-Bujak /-/SSA G.Pietrzyk-Cyrbus /-/SSA W.Nowakowski

Sędzia Przewodniczący Sędzia