Sąd Rejonowy w Łańcucie
III Wydział Rodzinny i Nieletnich
Sygnatura akt: III RC 94/18
Data wyroku: 2019-03-04 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

UZASADNIENIE
Wyroku z dnia 21 stycznia 2019r,. sygn.. akr III RC 94/18
Pozwem z dnia 7 września 2018r.D. T.wniosła przeciwko swoim dzieciomS. T.iM. T.pozew o alimenty w wysokości po 750 zł miesięcznie od każdego z nich.
W uzasadnieniu przedstawiła swoje dochody i sytuację zdrowotną, wydatki które ponosi i które planuje ( np. na remonty). Ponadto podała, że według jej informacji pozwani są bardzo dobrze sytuowani, oraz że nie utrzymują kontaktu z powódką i odmówili jej jakiejkolwiek pomocy pomimo tego, że powódka znajduje się w niedostatku.
W odpowiedzi na pozew pozwanaM. T.wniosła o oddalenie powództwa.W uzasadnieniu podała swoja sytuacje rodzinną, wydatki i potrzeby.Przedstawiła również relacje między powódką a nią, oraz, że przyczyną tego jest zachowanie matki w przeszłości. Podała, że przeciwko matce toczyła się sprawa w sądzie , oraz ze matka już wnosiła o alimenty ale sąd nie przyznał matce alimentów.
PozwanyS. T.w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa.
W uzasadnieniu opisał jak przebiegały relacje między nim a matką. Między innymi podał, że otrzymał od matki gospodarstwo rolne w zamian za umowę dożywocia. Potem doszło do pogorszenia się stosunków między nimi w wyniku eskalacji roszczeń powódki. Powódka wniosła o rozwiązanie umowy dożywocia, którą przegrała, a następnie w wyniku postępowania o unieważnienie umowy – odzyskała nieruchomość.Pozwany podał, że jego zdaniem matka nie znajduje się w niedostatku. Przedstawił również swoją sytuację zarobkową i majątkową, w tym problemy w prowadzonej działalności gospodarczej , zobowiązania, kredyty, wydatki na dalsze kształcenie .
Sąd ustalił:
PowódkaD. T.ma 64 lata. Jest rozwiedziona od 2002 roku, ma dwoje dzieci :M. T.iS. T.. Mieszka sama . Powódka otrzymuje emeryturę w wysokości 878 zł miesięcznie. Leczy się na serce i nadciśnienie u lekarza rodzinnego, korzysta w rehabilitacji, leczyła się na depresję. W szpitalu na oddziale kardiologicznym przebywała 2 dni w 2015r. W okresie od 2015 do 2018 roku 4 razy korzystała z pomocy medycznej na Pogotowiu.
Jest właścicielką zbudowanej nieruchomości o powierzchni ok 2 ha, na której stoi dom w którym powódka mieszka. Podatek płaci z 1.8299 ha ( 1,(...)przeliczeniowych).Nie hoduje zwierząt .P.nie uprawia sama tylko ktoś inny. Z tytułu dopłat unijnych otrzymuje 1150 zł rocznie. Miała więcej pola ale sprzedała (ok 10 – 12 lat temu sprzedała ok. 1,1 ha a za pieniądze ze sprzedaży kupiła samochód, remontowała stodołę a część dała synowiS. T., natomiast  w 2015 r sprzedała 0.14ha za kwotę 1400zł i kupiła za te pieniądze kredens i odnowiła ściany ).
Na wyżywienie wydaje ok. 200 zł miesięcznie, na środki czystości wydaje bardzo mało ( mydło, szampon, papier toaletowy i płynL.). Na leki wydaje 80-100 zł miesięcznie. Na ubrania i buty wydaje ok. 100-200 zł rocznie ( co średniomiesięcznie daje ok. 20 zł). Na prąd , gaz kanalizację łącznie ok. 1250 zł rocznie ( co średnio miesięcznie daje ok. 105 zł) . Na opał wydaje ok. 3000 zł rocznie ( co średnio miesięcznie daje ok. 250 zł). Łącznie jest to kwota ok. 680 zł miesięcznie.
Powódka chce wymienić piec na gazowy, chce też kupić łóżko lub wersalkę bo dotychczasowe są stare . Chce wyczyścić dywany i meble bo są stare lub wyrzucić. Chce też naprawić podłogę w domu bo jest zniszczona, podobnie schody.
PozwanaM. T.ma 43 lata. Mieszka z synemK.w wieku 13 lat. Syn chodzi do VI klasy szkoły podstawowej, ma zaburzenia ze spektrum autyzmu.
Koszty utrzymania jej i syna miesięcznie to : na wyżywienie ok. 1100 zł , na środki czystości ok. 50 zł, na czynsz 640 zł, na gaz i prąd ok. 95 zł.Ponadto na dojazdy do pracy wydaje ok. 100 zł miesięcznie, na telefon 30zł. Dodatkowo wydatki związane z synem to miesięcznie : leczenie ok. 60 zł, (alergia, ortodonta ), korepetycje ok. 200 zł, stołówka ok. 70zł. Wydatki szkolne to ok. 700 zł rocznie. Na ubrania i buty trzeba ok. 2.000 rocznie ( konieczne są buty ortopedyczne i wkładki).Również dla siebie pozwana na ubrania i buty wydaje ok. 2.000 zł rocznie. Na wypoczynek wakacyjny wydaje średnio po ok. 1.500 zł dla syna i siebie. Pozwana wyjeżdża na wycieczki bo z uwagi na pracę i mieszkanie w bloku potrzebuje takiego wypoczynku. Koszty wycieczek wahają się w zależności od miejsca ( od 1200 do 4000 zł).Ponadto okresowo pozwanaM. T.wymaga leczenia lub rehabilitacji ( obecnie rocznie ok. 450 zł ).
Łącznie na utrzymanie syna i siebie wydaje ok. 3000 zł. Na syna otrzymuje 600 zł alimentów.
Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 3.600 zł miesięcznie , pracuje jako operator urządzeń pakujących.Jest właścicielką mieszkania w którym mieszka oraz drugiego mieszkania o pow. 28 m2, które darował jej ojciec i ojciec nadal w nim mieszka.
PozwanyS. T.prowadzi działalność gospodarczą, jest właścicielemspółki (...), zajmuje się elektryką i automatyką w budownictwie. Zatrudnia 4 osoby. Utrzymuje się z wynagrodzenia jako prezes spółki w wysokości 2.200 zł. Jest właścicielem domu o niewysokim standardzie ( bez kuchni, bez TV ) z działką o pow 11a.
Spłaca kredyt hipoteczny wbanku (...), w ratach po 1050 zł oraz spłaca drugi kredyt w(...) Bank (...), w ratach po ok. 620 zł miesięcznie. Wydatki związane z domem ( prąd, gaz, ubezpieczenie, woda, śmiecie, podatek ) to ok. 490 miesięcznie . Na wyżywienie wydaje ok. 500 zł miesięcznie. Na ubrania i buty wydaje ok. 1200 zł rocznie .
PozwanyS. T.podjął studia za które płaci 460 zł miesięcznie, musi też wydawać na dojazdy na zajęcia ( ok. 30 km, 4 razy w miesiącu). Na podręczniki rocznie wydaje ok.300 zł. Studia podjął z powodu trudności spółki, żeby zdobyć wiedzę do zarządzania spółką, lub mieć możliwość znalezienia pracy w razie upadłości spółki.
W utrzymaniu pomaga mu ojciec. Ojciec ma emeryturę.
Spółka (...)sp.zoo była w bardzo dobrej sytuacji finansowej w 2013. Przychody wyniosły wtedy 816 026 zł, dochód – 263 913zł, a przychody po zmniejszeniu o wydatki - 212 755zł.W późniejszych latach sytuacja się pogorszyła i tak w 2014 roku przychody wyniosły 627 981 zł, dochód – 54 575zł, a przychody po zmniejszeniu o wydatki - 35 946zł. W 2015 roku przychody wyniosły 637 179 zł, dochód – 63 816zł, a przychody po zmniejszeniu o wydatki - 38 405zł.W 2016 roku sytuacja uległa dalszemu pogorszeniu i przychody wyniosły 306 400 zł, dochód – minus 41 805 zł, a przychody po zmniejszeniu o wydatki - minus 34 539zł.W 2017 roku przychody wyniosły 152 822 zł, dochód – 19 649zł, a przychody po zmniejszeniu o wydatki - 19 649zł.Spółka jest zadłużona w bankach ( kredyt obrotowy łącznie w wys.150.000 zł , od którego opłata roczna wynosi ok. 10 % wysokości kredytu - w Idea iS.oraz spłaca raty w(...)po 4190 ), oraz jest zadłużona u kontrahentów ( w wysokości ponad 100 000 zł). Spółka ma też wierzytelności ( zasądzone wyrokiem) ale nie może ich wyegzekwować bo dłużnik już nie istnieje.
PowódkaD. T.nie ma dobrych relacji z pozwanymi, ani z córką ani z synem.
Jeszcze jak córka miała ok 20 lat, mieszkała u matki i się uczyła, to matka nie akceptowała związku córki zJ. M.. Z tego powodu pozwana zmuszona była zamieszkać z ojcem i bratem. Później utrzymywały kontakt, a jak powódka miała problemy zdrowotne ( operację, pobyt w szpitalu, powikłania) to pozwanaM. T.interesowała się matką, odwiedzała ją , wspierała finansowo, gościła matkę w swoim mieszkaniu. Jednak z powodu postawy matki ( kłótnie, pretensje, roszczeniowa postawa, wszczynanie awantur, nachodzenie w mieszkaniu ) relacje uległy pogorszeniu. Doszło nawet do postępowania o wykroczenie i powódkaD. T.została obwiniona o to że w okresie od miesiąca stycznia 2013 roku do dnia 24 października 2013 roku wR.z chęci dokuczenia, poprzez zachowanie polegające na: - wielokrotnym nachodzeniu z różną częstotliwością w miejscu zamieszkania przyul. (...)i wszczynaniu awantur - złośliwie niepokoiłaM. T.i uznana za winną dokonania zarzucanego jej czynu stanowiącego wykroczenie z art. 107 kw i za ten czyn na podstawie art. 107 kw Sąd Rejonowy w Rzeszowie wyrokiem nakazowym z dnia 10 marca 2014 roku, w sprawie o sygn. II W 376/14 wymierzył jej karę grzywny w wymiarze 200 zł.Dopiero po skazaniu powódka zaprzestała takich zachowań.Natomiast w niniejszym postępowaniu powódka zarzucała córce, że „ to jaką matką jest córka, jest przyczyną choroby wnuka”
W czasie choroby matki i pobytu w szpitalu również syn, choć w mniejszym zakresie niż córka (z powodu odległości ) interesował się sytuacją matki.
W Sądzie Rejonowym w Rzeszowie już raz toczyła się sprawa z powództwaD. T.przeciwkoM. T.o alimenty. Wyrokiem z dnia 28 maja 2013 roku( syg. III RC 168/13)  powództwo zostało oddalone.
PozwanyS. T.w wieku 19 lat , w1997 roku, otrzymał od matki nieruchomość z domem w zamian za świadczenia wynikające z prawa dożywocia (art. 908 KC). Pozwany pomagał matce w pracach związanych z domem jak przyjeżdżał na weekend, pomagał również finansowo. Z czasem żądania finansowe matki się zwiększyły i jak pozwany nie chciał tych żądań spełnić doszło do konfliktu. Dn. 3 sierpnia 2019 roku powódka złożyła do sądu pozew o rozwiązanie umowy dożywocia, pozew został oddalony. Ustalono, że pozwany w wystarczającym stopniu wykonuje obowiązki wynikające z umowy ( zapewniał mieszkanie, wspierał finansowo) . W trakcie postępowania o rozwiązanie umowy dożywocia, powódka kierowała wobec syna zarzuty , że ją pobił, groził jej, narażał na uszczerbek na zdrowiu poprzez zatrucie studni, które to zarzuty okazały się całkowicie bezpodstawne. Powódka nie dążyła do porozumienia z synem. Wniosła kolejną sprawę (11 września 2011 roku )o stwierdzenie nieważności umowy dożywocia. To postępowanie skończyło się unieważnieniem umowy o dożywocie i przedmiot umowy o dożywocie wrócił do powódki.
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie :
- dokumentacji lekarskiej k. 3-8,- odcinka emerytury powódki k. 175,-zaświadczenia o stanie majątkowym powódki k.16- zaświadczeń o stanie majątkowym pozwanych k. 18,38- dokumentacji medycznej pozwanejM. T.i jej synaK. T.k. 27,29,132-134- zaświadczenia dotyczącego wydatkówM. T.związanych z mieszkaniem k.28,- wydatków dotyczących wynagrodzeń pozwanejM. T.k. 30-36- aktów notarialnych k. 51-54, 148-151,- wydruków(...)i(...)k. 55-64,166-162,- umów kredytowych i pożyczek pozwanegoS. T.k. 65-70, 74-84, 96-100, 103-117,- umów kredytowych i pożyczek firmy pozwanegoS. T.k. 96-100, 103-117,- dokumentów bankowych pozwanegoS. T.dot. stanu konta i kredytów k. 71-73, 85, 101-102,-zaświadczeń o zatrudnieniu pozwanegoS. T.k. 86-88- faktur za prąd i gaz dla pozwanegoS. T.k. 86-90- dokumentów związanych ze studiami pozwanegoS. T.k. 91-95- umowy leasingowej k.118-121- dokumentów dotyczących zobowiązań pozwanegoS. T.wobec kontrahentów związanych z działalnością gospodarczą k. 122-130,- zaświadczenia Urzędu Skarbowego wP.i sprawozdań finansowych koperta – 166- faktur związanych z działalnością pozwanego k. 170-171- akt tut. Sądu I C 59/09 oraz IC 106/ 11- akt Sądu Rejonowego w Rzeszowie, syg. III RC 168/13 i(...)376/14- zeznań stron k. 179 - 190
Dowody te Sąd uznał za wiarygodne jako wzajemnie uzupełniające się, logiczne.
Przy czym zeznania stron co do istotnych faktów są zgodne, różnią się w przede wszystkim oceną aktualnej sytuacji stron, szczególnie czy powódka jest w niedostatku , a także ustalenia przyczyn obecnych relacji między powódką a pozwanymi.
Sąd uznał za wiarygodne dowody z dokumentów jako pochodzące od uprawnionych organów w zakresie ich kompetencji, sporządzone w przepisanej formie.
Sąd zważył :
Zgodnie zart. 133 § 2 kroiart. 128 kroobowiązek dostarczenia środków utrzymania obciąża krewnych w linii prostej i rodzeństwo, a uprawniony do świadczeń alimentacyjnych jest ten kto znajduje się w niedostatku.Zakres świadczeń alimentacyjnych zgodnie zart. 135 § 1 krozależy od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, oraz możliwości majątkowych i zarobkowych osób zobowiązanych do alimentacji.
Kodeks rodzinny i opiekuńczynie zawiera definicji niedostatku.Natomiast Sąd Najwyższy w uchwale z dnia 16 grudnia 1987r. ( III CZP 91/86 OSANCP 1988/88 poz. 42) wskazał, że za znajdujące się w niedostatku należy uznać osoby, które nie mogą własnymi siłami zaspokoić usprawiedliwionych potrzeb, nie posiadają własnych środków, w postaci wynagrodzenia za pracę , emerytury czy renty, ani też dochodów z własnego majątku. Tak więc niedostatek można tłumaczyć jako brak środków na pokrycie usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, a więc brak możliwości zapewnienia sobie zwykłych warunków bytowych, pomimo wykorzystania wszystkich dostępnych możliwości w celu uzyskania dochodu.
Jak wynika ze zgromadzonego materiału na swoje bieżące utrzymanie powódka wydaje ok. 680 zł miesięcznie. Natomiast emerytura którą otrzymuje wynosi 878 zł, a także z dopłat unijnych otrzymuje średnio 95 zł miesięcznie (przy czym nie ponosi kosztów związanych z uprawa roli, bo pole uprawia ktoś inny). Tak więc łącznie powódka miesięcznie ma do dyspozycji ok. 970 zł.A więc po wydatkach na swoje utrzymanie w wysokości 680 zł miesięcznie powódce pozostaje jeszcze ok. 290 zł. Kwotę tę zdaniem, Sądu może przeznaczyć na inne potrzeby niż wskazane w niniejszym postępowaniu, np. wyżywienie odpowiednie do jej stanu zdrowia.
Mając powyższe na uwadze, zdaniem Sądu, powódkaD. T.z własnych środków może zaspokoić swoje usprawiedliwione potrzeby, a więc nie znajduje się w niedostatku.
Z przeprowadzonego postępowania wynika, że powódka wniosła o alimenty bo chciałaby przeprowadzić remont domu w którym mieszka (wymiana pieca na gazowy, remont podłóg, schodów, wymiana mebli). Zdaniem Sądu powódka faktycznie chciałaby pieniądze z tytułu alimentów przeznaczyć na poprawę standardu domu w którym mieszka i który jest jej własnością, a nie na swoje usprawiedliwione potrzeby. Na taki cel powódka może przeznaczyć część majątku którego jest właścicielką ( np. może sprzedać cześć pola, jak to już w przeszłości robiła).Może też – zgodnie z propozycją pozwanego sprzedać całość i kupić nieduże mieszkanie, tak aby koszty utrzymania mieszkania nie były duże , a pieniądze które zostaną przeznaczyć na ewentualne zwiększające się ewentualnie z czasem koszty utrzymania.
PozwaniM. T.iS. T.wnosząc o oddalenie powództwaD. T.wskazali, że żądanie to jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Zgodnie zart  1441krozobowiązany może uchylić się od wykonania obowiązku alimentacyjnego względem uprawnionego, jeżeli żądanie alimentów jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
W niniejszej sprawie między powódką a poznanymi są złe relacje. Zdaniem Sądu przyczyna tego leży głównie po stronie powódki.
Powódka miała już zapewnioną pomoc pozwanegoS. T.w ramach umowy o dożywocie. Swoje obowiązki z tej umowy synS. T.spełniał- co zostało stwierdzone w postępowaniu toczącym się w tut. Sądzie, syg akt I C 59/09. Powódka sama się tej pomocy syna pozbawiła, żądając stwierdzenia nieważności umowy o dożywocie.Ponadto powódka kierowała pod adresem synaS. T.wiele zarzutów o nieprawidłowe zachowanie względem niej i niewykonywanie obowiązków z tytułu umowy o dożywocie , a które okazały się nieprawdziwe. Podobnie wobec córkiM. T., powódka wykazywała niewłaściwe zachowania, nie wspierała córki, została skazana za wykroczenie (złośliwe niepokojenie) na szkodę córki, nie okazywała wdzięczności za pomoc – a nawet zgłaszała pretensje i domagała się coraz więcej. Nawet obecnie zarzuca córce , że jest złą matką, (np. że przez działania córki wnuk ma autyzm).
Takie zachowania powódki nie mogą zasługiwać na aprobatę i zdaniem Sądu w tej sytuacji żądanie przez powódkęD. T.alimentów odS. T.iM. T., jest sprzeczne z zasadami współżycia społecznego i pozwani mogą się uchylić od wykonywania obowiązku alimentacyjnego, niezależnie od tego ,że zdaniem Sądu powódka nie znajduje się w niedostatku.
O kosztach orzeczono na podstawieart. 102 kpc, uznając, że powódka nie jest w stanie zwrócić pozwanemuS. T.kosztów zastępstwa adwokackiego, natomiast wynagrodzenie dla adwokata powódki działającego z urzędu przyznano na podstawie § 10 ust 1 pkt 9 i § 4 ust 2 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3. 10.2016 rokuw sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu.