Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 1132/19
Data wyroku: 2019-08-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Teresa Kalinka
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art 21 ust 1 ustawy o emeryturach pomostowych

Sygn. aktVIII U 1132/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 sierpnia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

sędzia Teresa Kalinka

Protokolant

Ewa Grychtoł

po rozpoznaniu w dniu20 sierpnia 2019 r. w Gliwicach
sprawyH. S.(S.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
oprawo do rekompensaty
na skutek odwołaniaH. S.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia23 kwietnia 2019  r.nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemu prawo do rekompensaty;

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.na rzeczH. S.kwotę 180 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem kosztów zastępstwa procesowego.

(-) sędzia Teresa Kalinka
Sygn. akt. VIII U 1132/19

UZASADNIENIE
Decyzją z 23 kwietnia 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.odmówił ubezpieczonemuH. S.prawa do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
W odwołaniu od powyższej decyzji ubezpieczony domagał się jej zmiany poprzez przyznanie prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych i następnie jej uwzględnienia przy wyliczaniu wysokości przyznanej emerytury. Podniósł, że zgodnie z przedłożonymi przez niego świadectwami i zaświadczeniami oraz zeznaniami świadków, o przesłuchanie których wnosił, wykonywał pracę w warunkach szczególnych w całym okresie zatrudnienia wZakładach (...)wT.od 2 stycznia 1990r. do 8 marca 1994r. oraz w(...) Zakładach (...)wZ.od9 marca 1994r. do 18 maja 2007r. Tym samym spełnia warunki do przyznania mu prawa do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych. Ponadto wniósł o zasądzenie od organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, podtrzymując swoje stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Równocześnie ZUS wskazał, że nie uwzględnił rekompensaty o której mowa wart. 21 ustawy z dnia19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(t.j. Dz.U. z 2018r., poz. 1924 ze zm.), argumentując iż ubezpieczony nie udowodnił na dzień 1 stycznia 2009r. wymaganego15 – letniego okresu zatrudnienia w szczególnych warunkach, bowiem w ocenie ZUS nie wykazał żadnego okresu takiej pracy. Do pracy takiej nie zaliczono bowiem okresu zatrudnienia od 8 października 1984r. do 8 marca 1994r. na stanowisku ślusarzawZakładach (...)wT., jak również okresu pracy od9 marca 1994r. do 18 maja 2007r. w charakterze skręcacza splotów w(...)Przedsiębiorstwie Produkcyjno – (...) Sp. z o.o.wD.. ZUS zaznaczył, iż do pracy w szczególnych warunkach nie zaliczył ubezpieczonemu powyższych okresów, z uwagi na brak świadectw wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyH. S.,urodzony (...), w dniu 5 marca 2019r. złożył wniosek o emeryturę na podstawie przepisówustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz.U. z 2018r. poz. 1270 ze zm.).
Ubezpieczony65 lat ukończył (...)
Decyzją z dnia 23 kwietnia 2019r. organ rentowy przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, tj. ukończenia 65 lat i równocześnie ustalił zaliczkową wysokość tego świadczenia.
Z kolei zaskarżoną decyzją z tej samej daty(...) OddziałwZ.odmówił ubezpieczonemu prawa do rekompensaty z tytułu wykonywania pracy w warunkach szczególnych.
W postępowaniu przed Sądem ubezpieczony, domagał się uznania z pracęw warunkach szczególnych okresów zatrudnienia u powyższego pracodawcy, w spornych okresach, określonych przez siebie w odwołaniu.
W toku procesu Sąd ustalił, iż w okresie od 8 października 1984r. do 8 marca 1994r., ubezpieczony pracował wZakładach (...)wT.. Było to przedsiębiorstwo zajmujące się produkcją różnego rodzaju elementów metalowych na rzecz innych zakładów przemysłowych. Zakłady były podzielone na różne wydziały zajmujące się produkcją poszczególnych produktów w różnych technologiach wytwarzania. W trakcie całego zatrudnienia w tym zakładzie, pracodawca przypisywał ubezpieczonemu stanowisko ślusarza. Również wydziały do których był służbowo przypisany, ulegały zmianom. Początkowo pracował w dziale narzędziowni. Z kolei od2 stycznia 1990r. ubezpieczony przeszedł do pracy w tzw. wydziale WW., który zajmował się produkcją wyrobów spiekanych z proszków metalowych. Faktycznie od tej daty, do końca zatrudnienia u tego pracodawcy ubezpieczony, bez względu na nazwę zajmowanego stanowiska pracy, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, zajmował się wyłącznie obsługą urządzeń formujących z metalowego proszku kształt wyrobów, które następnie podlegały spiekaniu. W szczególności zajmował się obsługą specjalistycznych pras, w których były umieszczane matryce nadające kształt dawce proszku metalowego. Po sprasowaniu materiału, gotowy półprodukt był następnie przez prasę wysuwany z matrycy. Matryca była specjalną formą składającą się z kilku elementów napędzanych przez prasę. Napełnianie matrycy odbywało się przez podanie z mieszalnika, poprzez dozownik, odpowiedniej dawki surowca, dalej następował ruch prasy składający w całość wszystkie elementy matrycy i poprzez ich docisk, formujący gotowy półprodukt. Praca przy obsłudze tych urządzeń polegała na ich sterowaniu, a także na wymianie matryc, w razie konieczności zmiany wytwarzanego na danej maszynie półproduktu. Wszystkimi tymi czynnościami obsługowymi zajmował się ubezpieczony, podczas całego okresu pracy w wydziale WW. Opisana wyżej technologia produkcji półproduktów do ich dalszego spiekania powodowała, że czynnikami szkodliwymi na tym stanowisku pracy było narażenie na pyły mieszanek metalowych z dodatkami chemicznymi, którymi zasypywano matryce, na opary rozpuszczalnika(...), którym czyszczono elementy matryc i maszyn, hałas pochodzący od pracujących pras oraz wysoka temperatura pochodząca z pieców spiekających uformowane na prasach półprodukty. Członkowie brygady odwołującego otrzymywali mleko i posiłki regeneracyjne jak również dodatek szkodliwy. Przysługiwało im też corocznie dodatkowych 9 dni urlopu, tzw. zdrowotnego.
Następnie w okresie od 9 marca 1994r. do 18 maja 2007r., ubezpieczony pracował w(...) Zakładach (...)wZ., które z biegiem czasu ulegały przekształceniom własnościowym. Zmieniała się też ich nazwa. Były to zakłady produkujące liny metalowe i plecione druty. W trakcie całego zatrudnienia w tym zakładzie, pracodawca przypisywał ubezpieczonemu stanowisko skręcacza splotów. Przez cały okres zatrudnienia u tego pracodawcy, odwołujący faktycznie, stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, zajmował się wyłącznie obsługą urządzeń za pomocą których splatano liny stalowe i specjalne druty skręcane.L.były splatane z drutów stalowych pokrytych ołowiem lub cynkiem w celu ich zabezpieczenia. Dodatkowo w trakcie ich zawijania, były one polewane odczynnikami chemicznymi ułatwiającymi ich poślizgi odpowiednie splecenie. W trakcie przeciągania, zaginania i zaplatania drutu w linę, opisane wyżej warstwy ochronne i poślizgowe, zagrzewały się i częściowo ulegały starciu. W konsekwencji wokół maszyny służącej do produkcji lin, nieustannie unosiły się drobinki pyłu stalowego, ołowiowego i cynkowego, a dodatkowo opary chemikaliów do ułatwienia poślizgu. Pracownicy obsługi tych urządzeń w spornym okresie nie stosowali żadnych środków ochrony indywidualnej, bowiem w tym czasie pracodawca takich nie zapewniał. Członkowie brygady odwołującego, podobnie jak pracownicy produkcji otrzymywali mleko i posiłki regeneracyjne jak również dodatek szkodliwy.
Sąd ustalił, że za okres pracy w(...) Zakładach (...)wZ., również po jej przekształceniach własnościowych, w okresie od 9 marca 1994r. do 18 maja 2007r., następca prawny pracodawcy, tj.(...)Przedsiębiorstwo – Produkcyjno– (...) Sp. z o.o.wD.wystawiło ubezpieczonemu świadectwo pracy, w którym w punkcie 4 potwierdzono mu wykonywanie pracyw warunkach szczególnych, tj. pracy wymienionej w wykazie A, dział III, poz. 45, pkt 33.
Razem z ubezpieczonym w spornym okresie pracowali: w(...) Zakładach (...)wZ.J. K.– skręcacz splotów oraz wZakładach (...)wT.R. B.– brygadzista iP. D., który był członkiem brygady odwołującego i wykonywał takie same jak on obowiązki służbowe i zajmowali takie same stanowiska.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie: akt organu rentowego, zeznań świadkówJ. K.,R. B.iP. D.(k.48-51), wyjaśnień odwołującego (k.54-55), a także akt osobowych ubezpieczonego z(...) Zakładów (...)wZ.oraz zZakładów (...)wT., dołączonych do akt niniejszej sprawy.
Zebrany materiał dowodowy Sąd uznał za kompletny i spójny, a tym samym za wystarczający do poczynienia ustaleń faktycznych oraz na rozstrzygnięcie sprawy.W szczególności Sąd dał w pełni wiarę zeznaniom świadków i samego ubezpieczonego, gdyż są spójne, przekonywujące i wzajemnie się potwierdzają, a nadto znajdują potwierdzenie w dokumentacji osobowej odwołującego.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 21, ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008r. o emeryturach pomostowych(tekst jednolity: Dz.U. z 2015r., poz. 965 ze zm.) rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat.
BezspornieH. S.jest uprawniony do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, w oparciu o przepisyustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity: Dz.U. z 2018r. poz. 1270 ze zm.),. Kwestia sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła uprawnień ubezpieczonego do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych.
Art. 21 ustawy o emeryturach pomostowychokreśla ogólne warunki nabycia prawa do rekompensaty, czyli – zgodnie z definicją legalną zamieszczoną w art. 2 pkt 5 ustawy – do odszkodowania za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze przez osoby, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej.
Prawo do rekompensaty przysługuje ubezpieczonemu, który legitymuje się co najmniej 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Chodzi w tym przypadku o pracę, o której mowa w art. 32, 33, 39, 40 i 50c ustawy (art. 21 ust. 1).
Wprawdzie w ust. 2 wyraźnie zastrzeżono, że prawo do rekompensaty nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawyo emeryturach i rentach z FUS, jednak w ocenie Sądu w przepisie tym chodzi niewątpliwie o emeryturę wcześniejszą przyznaną na podstawie przepisów tej ustawy. Odmienne rozumienie tego przepisu, tj. uznanie, że rekompensata powyższa nie przysługuje również w wypadku przyznania prawa do emerytury z powszechnego wieku emerytalnego, prowadziłoby do uznania, że art. 21, ust. 1 jest przepisem martwym, gdyż brak byłoby kategorii osób spełniających kryteria do uzyskania przedmiotowej rekompensaty. Należy zatem kierować się wykładnią celowościową i uznać, że racjonalny ustawodawcaw żadnym wypadku nie dążyłby do stworzenia przepisu, który nie miałby podstaw do funkcjonowania w obrocie prawnym.
Zatem przesłankami uprawniającymi do rekompensaty są:
- utrata przez ubezpieczonego możliwości przejścia na emeryturę w związkuz wygaśnięciem po dniu 31 grudnia 2008r. – w stosunku do ubezpieczonych urodzonych po dniu 31 grudnia 1948r., a przed dniem 1 stycznia 1969r. – podstawy normatywnej przewidującej takie uprawnienie;
- niespełnienie przez ubezpieczonego warunków uprawniających go do emerytury pomostowej;
- legitymowanie się przez ubezpieczonego co najmniej 15 – letnim okresem pracy w szczególnych warunkach lub pracy w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS;
- nieuzyskanie przez ubezpieczonego prawa do wcześniejszej emerytury według zasad przewidzianych w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.
Okoliczność sporna w przedmiotowej sprawie dotyczyła zatem ostatecznie posiadania przez ubezpieczonego wymaganego 15 letniego okresu pracy wykonywanejw warunkach szczególnych, bowiem ZUS nie uznał za udowodnione jakiegokolwiek okresu takiej pracy.
W świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego Sąd przyjął, że ubezpieczony posiada wymagany 15 letni okres pracy wykonywanej w warunkach szczególnych.
Przeprowadzone w niniejszej sprawie postępowanie dowodowe wykazało, że ubezpieczony wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, prace w szczególnych warunkach, w okresie zatrudnienia wZakładach (...)wT.od 2 stycznia 1990r. do 8 marca 1994r. oraz w(...) Zakładach (...)wZ.od 9 marca 1994r. do 18 maja 2007r.
U pierwszego z wymienionych powyżej pracodawców ubezpieczony pracował stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wyłącznie przy pracach związanych z produkcją proszków metali i niemetali oraz wyrobów spiekanych z tych proszków. Bez znaczenia na taką ocenę jego pracy pozostaje, że pracodawca przypisał mu stanowisko ślusarza, bowiem praca na tym stanowisku, w dziale WW., w którym w tym okresie pracował odwołujący, wiązała się nierozerwalnie z obsługą urządzeń wytwarzających z proszków metalowych, prasowanych półproduktów, które następnie były spiekane w specjalnych piecach. Prace przy produkcji talu, proszków metali i niemetali oraz wyrobów spiekanych z tych proszków wymienione zostały w wykazie A, dział III, poz. 47 ,stanowiącym załącznik doRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.).
Z kolei praca ubezpieczonego u drugiego z wymienionych pracodawców, związana była z obsługą agregatów i urządzeń służących do zwijania lin stalowych i drutów metalowych. Prace przy obsłudze agregatów do walcowania, tłoczenia i ciągnienia wrazz urządzeniami pomocniczymi i wykańczającymi, wymienione zostały w wykazie A, dział III, poz. 45, stanowiącym załącznik doRozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz.43 ze zm.).
Tak więc odwołujący w obydwu spornych okresach wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, wyłącznie prace w szczególnych warunkach, określone w wykazie takich prac.
Bez znaczenia pozostaje, że pierwszy pracodawca nie wystawił ubezpieczonemu świadectwa wykonywania pracy w warunkach szczególnych, a równocześnie ZUS zakwestionował zapisy wystawionego przez drugiego pracodawcę, świadectwa pracyw treści którego potwierdzono wykonywania pracy w warunkach szczególnych. Fakt wykonywania takiej pracy u obu tych pracodawców, został bowiem wykazanyw postępowaniu sądowym za pomocą innych dowodów
Mając zatem na uwadze wszystkie powyższe rozważania, należało uznać, żeH. S.legitymuje się na dzień 1 stycznia 2009r. – 15 letnim okresem zatrudnienia w warunkach szczególnych.
Wobec faktu, że ubezpieczony spełniła wszystkie przesłanki uprawniające go do rekompensaty z tytułu pracy w warunkach szczególnych, Sąd z mocyart. 47714§ 2 k.p.c., zmienił zaskarżoną decyzję jak w punkcie pierwszym sentencji wyroku. O kosztach orzeczono po myśliart. 98 k.p.c.w związku z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 265, ze zm.) w punkcie drugim orzeczenia.
(-) Sędzia Teresa Kalinka