Sąd Okręgowy w Łodzi
XIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
Sygnatura akt: XIII Ga 1659/18
Data wyroku: 2019-08-14 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: (del.) Paweł  Kowalczyk  (spr.), Jolanta  Jachowicz, sędzia  Bartosz  Kaźmierak
Słowa kluczowe: Odpowiedzialność solidarna
Podstawa prawna: art. 299 k.s.h.; art. 31 § 2 k.s.h.

Sygn. akt XIII Ga 1659/18

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 6 września 2018 r. Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim – w sprawie z powództwa(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.przeciwkoM. O.iR. G.o zapłatę kwoty 4.093,81 zł – zasądził od pozwanych solidarnie na rzecz powoda kwotę 4.093,81 zł, w tym kwotę 2.583,00 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienieod dnia 8 czerwca 2016 r. do dnia zapłaty (punkt 1. wyroku), oddalił powództwo w pozostałym zakresie co do odsetek ustawowych od należności 2.583,00 zł (punkt 2. wyroku) i zasądził od pozwanych na rzecz powoda kwotę 1.422,00 zł tytułem kosztów procesu (punkt 3. wyroku).
Sąd Rejonowy ustalił, iż strona powodowa w okresie od dnia 11 stycznia 2012 r.do dnia 20 lutego 2012 r. wykonała na rzecz(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.usługę porządkową obiektu CH(...)wP., za którą wystawiłafakturę VAT nr (...)opiewającą na kwotę 2.583,00 zł z terminem płatności tej należności ustalonymna dzień 21 marca 2012 r.(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.był komplementariuszem(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.zaś od dnia 29 grudnia2009 r. (jest to data wpisu w rejestrze przedsiębiorców Krajowego Rejestru Sądowego) członkami zarządu pierwszej ze spółek byliM. O.iR. G.– pozwani złożyli rezygnację z pełnionych funkcji w dniu 22 czerwca 2012 r. a ich wykreślenie z rejestru nastąpiło w dniu 11 marca 2013 r. Jednocześnie Sąd I instancji podał, iż nakazem zapłaty z dnia 13 maja 2013 r. wydanym w postępowaniu nakazowym w sprawie V GNc 829/13 Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim nakazał(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.zapłacić(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.kwotę 2.583,00 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 22 marca 2012 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 647,00 zł tytułem kosztów postępowania zaś postanowieniem z dnia 28 listopada 2013 r. temu orzeczeniu nadano klauzulę wykonalności obciążając(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.obowiązkiem zapłaty na rzecz powoda kwoty 60,00 zł tytułem kosztów zastępstwa procesowego. W oparciu o wskazany tytuł wykonawczy komornik sądowy przy Sądzie Rejonowym dla Krakowa – Krowodrzy w Krakowie prowadził postępowanie egzekucyjne – egzekucja z rachunków bankowych, należności z umów cywilnoprawnych, wierzytelności przysługujących dłużnikowi oraz z jego ruchomości okazała się bezskuteczna. Postanowieniem z dnia 26 czerwca 2015 r. organ egzekucyjny umorzył prowadzone postępowanie ustalając jego koszty na poziomie kwoty 168,42 zł jednocześnie przyznając wierzycielowi koszty zastępstwaw wysokości 150,00 zł.
Według dalszych ustaleń Sądu Rejonowego, postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015 r. wydanym w sprawie V GCo 262/15 nakazowi zapłaty z dnia 13 maja 2013 r. nadana została klauzula wykonalności przeciwko(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.jako komplementariuszowi(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.; jednocześnie Sąd Rejonowy w Piotrkowie Trybunalskim zasądził od(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.na rzecz(...)Spółkaz ograniczoną odpowiedzialnością wW.kwotę 127,00 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania. Powód – w dniu 18 stycznia 2016 r. – wystąpił do komornika sądowegoprzy Sądzie Rejonowym w Piotrkowie Trybunalskim z wnioskiem o wszczęcie egzekucji przeciwko(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.domagając się egzekucji z rachunków bankowych komplementariusza(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – AkcyjnawK., przysługujących mu wierzytelności oraz ruchomości jak również domagając się ustalenia czy jest on właścicielem nieruchomości. Organ egzekucyjny – także po ustaleniu, iż(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.nie jest właścicielem, współwłaścicielem ani też użytkownikiem wieczystym nieruchomości – postanowieniem z dnia 27 kwietnia 2016 r. umorzył postępowanie egzekucyjnewobec stwierdzenia bezskuteczności egzekucji ustalając koszty tego postępowania na poziomie kwoty 545,39 zł.
Sąd Rejonowy wskazał, iż wartość nieruchomości położonej wP., której właścicielem był(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.– na dzień sporządzenia operatu szacunkowego (19 maja 2011 r.) została oszacowana na kwotę 18.000.000,00 zł, nieruchomość ta była obciążona hipotekami na łączną wartość 18.418.756,47 zł zaś w dziale III księgi wieczystej urządzonej dla tej nieruchomości zostały zamieszczone wzmianki o wszczęciu przez komorników postepowań egzekucyjnych przeciwko spółce będącej właścicielem nieruchomości.
Sąd I Instancji podniósł również, iżM. O.iR. G.w czasie pełnienia przez nich funkcji członków zarządu(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.nie złożyli wniosku o ogłoszenie upadłości ani zarządzanej przez nich spółki, ani też(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.. Strona powodowa wzywałaM. O.iR. G.do zapłaty kwoty 4.093,81 zł.
Ustalając stan faktyczny Sąd Rejonowy ocenił zeznania świadkaI. O.jako mało przydatne – były one dość lakoniczne i nieprecyzyjne aby stanowić materiał dowodowy, tym bardziej iż osoba ta, zajmując się obiegiem dokumentów finansowychw(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK., nie była w stanie określić sytuacji finansowej tej spółki. Poza tym – jak wskazał Sąd I instancji - trudno jest dać wiarę zeznaniom tego świadka, skoro biorąc pod uwagę charakter jego pracy w spółce, powinien on mieć wiedzę oraz informacje odnośnie jej sytuacji majątkowej i finansowej. Sąd Rejonowy odmówił także wiary zeznaniom pozwanychw zakresie w jakim wskazywali oni na dobrą sytuację majątkową obu spółek (pozbawioną podstaw do wystąpienia z wnioskiem o ogłoszenie ich upadłości) gdyż twierdzeniaM. O.iR. G.nie korespondowały z pozostałym materiałem dowodowym, w szczególności z odpisem księgi wieczystej dla nieruchomości będącej własnością(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.gdzie znajdowały się liczne wzmianki o wszczętych egzekucjach przeciwko jej właścicielowi a nadto nieruchomość ta była obciążona licznymi hipotekami.
Sąd Rejonowy uznał iż powództwo(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.zasługiwało na uwzględnienie. Wskazując iż statuowana przepisemart. 299 ustawy – Kodeks spółek handlowychodpowiedzialność członków zarządu ma charakter osobisty i subsydiarny wobec spółki (jest ona zależna od bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce) oraz że nie jest ona ograniczona kwotowo, Sąd I instancji wskazał iż przesłankami tej odpowiedzialności jest istnienie określonego zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością w czasie, kiedy dana osoba była członkiem zarządu spółki oraz bezskuteczność egzekucji tego zobowiązania przeciwko spółce (czy to w czasie pozostawania przez tę osobę członkiem zarządu, czy też już po jej odwołaniu z zarządu)przy czym dla odpowiedzialności członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąza zobowiązania spółki istotne jest to, aby zobowiązanie przeciwko spółce powstało w czasie, kiedy dana osoba pełniła funkcję członka jej zarządu.
Odnosząc to do okoliczności niniejszej sprawy, Sąd Rejonowy wskazał, iż bezspornym pozostawało to, iż wierzytelność strony powodowej powstała (oraz stała się wymagalna)w czasie kiedy pozwani pełnili funkcje członków zarządu. Zdaniem Sądu I instancji(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.wykazał także bezskuteczność egzekucji zarówno wobec(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.jak i w stosunku do(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.– okoliczność tę potwierdzają postępowania egzekucyjne prowadzone przeciwko tym podmiotom, które zostały umorzone wskutek bezskuteczności egzekucji. Analiza działów III oraz IV księgi wieczystej, której właścicielem był(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.(wielość hipotek i wzmianek o toczących się egzekucjach) implikuje wniosek iż egzekucja skierowana do tego elementu majątku ostatnio wskazanej spółki nie byłaby skuteczna. Sąd Rejonowy podniósł, iżM. O.iR. G.nie przedstawili żadnych dowodów pozwalających na odmienne wnioski a skoro pozwani twierdzili, iż sytuacja majątkowa dłużnej spółki w 2012 r. (kiedy powstała wierzytelność powoda) była dobra, to dlaczego – skoro istniał majątek(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.- dług w stosunku do(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.nie został zaspokojony. Strona powodowa – w ocenie Sądu I instancji – wykazała przesłanki odpowiedzialności pozwanych zaś ci ostatni nie przedstawili żadnych dowodów, które wskazywałaby na istnienie przesłanek egzoneracyjnych, o jakich jest mowa w przepisieart. 299 § 2 ustawy – Kodeks spółek handlowych(uwalniających ich od odpowiedzialności za zobowiązania spółki);M. O.iR. G.nie wykazali bowiem, iż we właściwym czasie został zgłoszony wniosek o ogłoszenie upadłości lub zostało wszczęte postępowanie układowe, że zaniechanie zgłoszenia wniosku o upadłość nastąpiło bez winy pozwanych czy też pomimo braku zgłoszenia wniosku o upadłość wierzyciel nie poniósł szkody. W ocenie Sądu Rejonowego, pozwani – pomimo tego, iż twierdzili iż sytuacja majątkowa dłużnej spółki była dobra – nie przedstawili żadnych dowodów (np. bilansów spółki czy też dokumentów księgowych lub opinii biegłego z zakresu finansów i rachunkowości) obrazujących jej dobry stan majątkowy. Wobec wskazanych wyżej okoliczności, Sąd Rejonowy uznał żądanie(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW., tak co do zasady jak i co do jego wysokości – za uzasadnione. Podzielając stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone w uchwale z dnia 7 grudnia 2006 r. (III CZP 118/06; OSNC z 2007 r., Nr 9, poz. 136), w myśl którego odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością na podstawieart. 299 ustawy – Kodeks spółek handlowychobejmuje zasądzone w tytule wykonawczym wydanym przeciwko spółce, koszty procesu, koszty postępowania egzekucyjnego umorzonego z powodu bezskuteczności egzekucjii odsetki ustawowe od należności głównej, Sąd I instancji wskazał na zasadność żądania(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.w zakresiekwoty 4.093,81 zł obejmującej należność główną w wysokości 2.583,00 zł wraz z odsetkami od dnia 8 czerwca 2016 r. oraz koszty egzekucyjne i koszty zastępstwa radcowskiegow postępowaniach egzekucyjnych.
Jednocześnie Sąd Rejonowy wskazał, iż o odsetkach od należności głównej(kwoty 2.583,00 zł) orzekł na podstawie przepisuart. 455 kcw zw. zart. 481 kc, mającna uwadze, że roszczenie określone wart. 299 ustawy – Kodeks spółek handlowychpowstaje w zasadzie w dacie bezskuteczności egzekucji wierzytelności objętej prawomocnym tytułem egzekucyjnym wystawionym przeciwko spółce – już bowiem wtedy, gdy egzekucja okaże się bezskuteczna, wierzyciele spółki dowiadują się o szkodzie i osobie odpowiedzialnejdo jej naprawienia. Wobec tego, iż termin spełnienia takiego odszkodowawczego świadczenia nie jest oznaczony ani nie wynika z właściwości zobowiązania, wymagalność roszczenia mającego oparcie w przepisieart. 299 ustawy – Kodeks spółek handlowychpowinna zostać określona zgodnie z przepisemart. 455 kca zatem niezwłocznie po wezwaniu dłużnikado wykonania i dopiero od dnia tak ustalonej wymagalności świadczenia wierzyciel, zgodniez przepisemart. 481 kc, może żądać odsetek za opóźnienie w jego spełnieniu. W realiach przedmiotowej sprawy – zważywszy iżM. O.iR. G.już w dniu 8 czerwca 2016 r. wiedzieli o wezwaniu ich do zapłaty należności przypadającej(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.– zasadnym było obciążenie pozwanych obowiązkiem zapłaty odsetek z tytułu opóźnienia od ostatnio wskazanej daty. W pozostałym zakresie – co do odsetek ustawowych od kwoty 2.583,00 zł za okres od dnia 22 marca 2013 r. do dnia 7 czerwca 2016 r. – żądanie pozwu, jako niezasadne, podlegało oddaleniu.
Rozstrzygnięcie o kosztach postępowania Sąd Rejonowy oparł na przepisieart. 98 § 1 i § 3 kpc, wskazując iż na koszty te złożyła się opłata od pozwu(w wysokości 205,00 zł), opłata skarbowa od pełnomocnictwa (w wysokości 17,00 zł)oraz wynagrodzenie pełnomocnika powoda (w – ustalonej na podstawie przepisu § 2 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłatza czynności radców prawnych – kwocie 1.200,00 zł).
Orzeczenie Sądu I instancji zostało zaskarżone przez obu pozwanych w części – w zakresie zasądzającym od nich solidarnie na rzecz(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.kwoty 4.093,81 zł, w tym należnościw wysokości 2.583,00 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 8 czerwca 2016 r.do dnia zapłaty (punkt I. wyroku) oraz kwoty 1.422,00 zł tytułem kosztów procesu(punkt III. wyroku). Obaj pozwani – we wniesionych odrębnie apelacjach – zarzucili Sądowi Rejonowemu:

1
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 299 § 1 w zw. zart. 31 § 1 i § 2i art. 126 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. - Kodeks spółek handlowych(Dz.U. Nr 94, poz. 1037 z późn. zm.) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i przyjęciew prawidłowo ustalonym stanie faktycznym, iż solidarna odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będącej komplementariuszem spółki komandytowo - akcyjnej zachodzi w sytuacji, w której zarówno w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki komandytowo - akcyjnej, jak równieżw momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością pozwani nie byli już członkami zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością —podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanych przepisów powinna prowadzić do wniosku, iż solidarna odpowiedzialność członków zarządu spółkiz ograniczoną odpowiedzialnością będącej komplementariuszem spółki komandytowo - akcyjnej w sytuacji, w której to pozwani zarówno w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki komandytowo – akcyjnej jak równieżw momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością nie byli już członkami zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością powinna zostać wyłączona;

2
naruszenie przepisów prawa materialnego, tj. art. 202 § 4 i § 5 w zw. zart. 299 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowychpoprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące brakiem przyjęcia, iż w momencie skutecznego złożenia przez pozwanych rezygnacji z pełnienia funkcji członków zarządu w sposób definitywny ustać powinna ich odpowiedzialnośćza zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością związane z prowadzeniemw stosunki do spółki bezskutecznej egzekucji - zwłaszcza w sytuacji,w której to odpowiedzialność ta dotyczy zobowiązań spółki z ograniczoną odpowiedzialnością związanych z jej subsydiarną odpowiedzialnością(jako komplementariusza) za zobowiązania spółki osobowej;

3
naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 227 kpcw zw. zart. 233 § 1 kpcpoprzez brak dokonania wszechstronnej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego oraz brak wyciągnięcia przez Sąd prawidłowych wniosków z ustalonego przez Sąd stanu faktycznego w sprawie, prowadzące do przyjęcia, iż odpowiedzialność pozwanych za zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będącej komplementariuszem spółki komandytowo - akcyjnej jest aktualna w sytuacji, w której pozwani złożyli rezygnację z funkcji członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością - w sytuacji, w której prawidłowa ocena ustalonego w sprawie, bezspornego stanu faktycznego pozwala na wyraźne ustalenie, iż w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji zarówno w stosunku do spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, jak i spółki komandytowo - akcyjnej pozwani nie byli już członkami zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością, co powinno wykluczać odpowiedzialność pozwanych za zobowiązania spółki komandytowo - akcyjnej w przedmiotowej sprawie, a które to okoliczności stanu faktycznego Sąd w całości pominął w wyroku;

4
naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 227 kpcw zw. zart. 233 § 1 kpcorazart. 6 kcpoprzez dokonanie dowolnej, a nie swobodnej oceny zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego skutkujące przyjęciem, iż powód wykazał fakt skierowania egzekucjiw stosunku do całego majątku dłużnika, tj. spółki osobowej, co stanowiło przesłankę dalszej odpowiedzialności komplementariusza spółki osobowej - w sytuacji, w której brak jest uzasadnienia takiego twierdzenia w zebranym w sprawie materialne dowodowym,a na powodzie ciążył w tym zakresie obowiązek wykazania, iż skierował on egzekucjędo całości majątku spółki osobowej, co stanowi warunek konieczny podnoszenia przez niego dalszych roszczeń w stosunku do pozwanych w niniejszej sprawie.

W uzasadnieniu środka odwoławczego pozwani stwierdzili, iż rozstrzygnięcieSądu I instancji jest błędne – z uwagi na fakt, że zarówno w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.(gdzie(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP., któregoM. O.iR. G.w okresie od dnia 29 grudnia 2009 r. do dnia 22 czerwca 2012 r. byli członkami zarządu, był komplementariuszem) jak również w chwili stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej wobec(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP., obaj pozwani nie byli już członkami zarządu ostatnio wskazanej spółki.
M. O.iR. G.wskazali, iż w przedmiotowej sprawie źródłem ostatecznie dochodzonego od nich zobowiązania jest przepisart. 31 § 1w zw. zart. 126 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks spółek handlowychregulujący wyjątkowąi subsydiarną odpowiedzialność wspólnika (komplementariusza) spółki komandytowo – akcyjnej za zobowiązania tej spółki a stosownie do którego wierzyciel spółki może prowadzić egzekucję z majątku wspólnika w przypadku, gdy egzekucja z majątku spółki okaże się bezskuteczna (subsydiarna odpowiedzialność wspólnika). Wierzyciel musi więc najpierw skierować egzekucję do majątku spółki, a dopiero gdy ta nie doprowadzi do zaspokojenia długu, może skierować egzekucję do dowolnie wybranego wspólnika, do kilku z nichalbo do wszystkich wspólników.
Odpowiedzialność członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością ma charakter wyjątkowy i stanowi wyjątek od ogólnych zasad odpowiedzialności osoby prawnej — jako niezależnego bytu prawnego - za własne zobowiązania; tym samym – zgodnie z ogólnymi zasadami wykładni - wszelkie wyjątki ustanawiane w przepisach prawa należy interpretować zawężająco. Pozwani wskazali, iż zobowiązania będące przedmiotem postępowania w niniejszej sprawie w istocie rzeczy nie są zobowiązaniami(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.(której to zarządu spółki byli członkami) lecz zobowiązaniami(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka (...)wK., za które możliwajest (zupełnie wyjątkowo) odpowiedzialność komplementariuszy tej spółki ((...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.). Skarżący podali również, iż choć przepisart. 31 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowychprzewiduje subsydiarną odpowiedzialność wspólnika spółki osobowej za jej zobowiązania, to jednaknie oznacza to że długi tej spółki stają się zobowiązaniami jej wspólników – tym samym zobowiązanie spółki komandytowo – akcyjnej w momencie jego powstania samoprzez się nie stanowi zobowiązania spółki z ograniczoną odpowiedzialnością będącejjej komplementariuszem zaś negatywne skutki braku regulacji swych zobowiązań przez spółkę osobową dosięgnąć mogą jej wspólników dopiero w momencie realizacji tej odpowiedzialności – czyli zaistnienia bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do spółki osobowej. Bezskuteczność ta – w ocenieM. O.iR. G.– powinna definitywnie wyznaczać moment, w którym jest uprawnione twierdzenie, że roszczenie wierzyciela nie może zostać zaspokojone z jakiegokolwiek majątku spółki i wówczas odpowiedzialność wspólnika podlega „aktywacji”. W realiach niniejszej sprawy odpowiedzialność(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.za zobowiązania(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK.aktywowała się najwcześniej w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji prowadzonej w stosunku do ostatnio wskazanego podmiotu, tj. w dniu 26 czerwca 2015 r. Dopiero bowiem wtedy powód mógł skierowaćswe roszczenia do komplementariusza spółki osobowej a ta chwila pozwoliłaby, zgodniez regulacjami przepisuart. 299 ustawy – Kodeks spółek handlowych, na aktywację kolejnego szczebla odpowiedzialności – na eskalację odpowiedzialności za zobowiązanie (spółki osobowej) na poziom członków zarządu osoby prawnej. Tymczasem zarówno w momencie aktywacji odpowiedzialności(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.za zobowiązania spółki osobowej ((...)Spółkaz ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna wK.)czyli w momencie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji w stosunku do ostatnio wskazanego podmiotu jak i w chwili aktywacji odpowiedzialności pozwanych za zobowiązania(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.M. O.iR. G.nie byli już członkami zarządu tej spółki co wyłącza ich odpowiedzialność. W ocenie strony skarżącej ostatnio wskazane fakty zostały całkowicie pominięte przez Sąd Rejonowy co doprowadziło do oczywiście błędnego zastosowania wobec pozwanych regulacji przepisuart. 299 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowychco do zobowiązań(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.jako komplementariusza(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wK..
Niezależnie od wyżej wskazanych zarzutówM. O.iR. G.– kwestionując bezskuteczność egzekucji prowadzonej przeciwko(...)Spółkaz ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjnej wK.- wskazali, iż(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW., wbrew treści przepisuart. 6 kc, nie wypełnił obowiązku wykazania, iż skierował egzekucję do całości majątku spółki osobowej. Bezskuteczność egzekucji w stosunku do spółki osobowej (aktywującej odpowiedzialność jej wspólników) powinna oznaczać, że brak jest wątpliwości co do tego, że roszczenie wierzyciela nie mogło zostać zaspokojone z jakiegokolwiek majątku spółki przy czym nie wystarczy wykazanie bezskuteczności egzekucji jedynie z jednego składnika majątku spółki lub z pominięciem kluczowego składnika majątku spółki- w szczególności wysokowartościowego jakim była nieruchomość stanowiąca wówczas własność(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjnej wK.. Fakt obciążenia tej nieruchomości hipotekami – w ocenie skarżących – nie zwalniał powoda z obowiązku skierowania egzekucji również w stosunku do tego składnika majątku spółki osobowej - zanim(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.dokonał eskalacji swych roszczeń wobec komplementariusza spółki osobowej czy też, dalej, członków jego zarządu.
Mając na względzie wskazane wyżej okolicznościM. O.iR. G.wnieśli o zmianę zaskarżonego wyroku i orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od strony powodowej na ich rzecz kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego w zakresie obejmującym obie instancje.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacje pozwanych okazały się być w całości uzasadnione co skutkować musiało reformatoryjnym rozstrzygnięciem Sądu Odwoławczego (art. 386 § 1 kpc). Ponieważ środki odwoławcze złożone przez pozwanegoM. O.iR. G.są tożsame w swej treści, zarzuty podniesione przez każdego z pozwanych zostaną omówione łącznie.
W istocie rzeczy – mając na względzie treść apelacji każdego z pozwanych – stwierdzić należy, iż na zasadność środków odwoławczych decydujące (i wystarczające dla zmiany zaskarżonego wyroku) znaczenie miał zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego–art. 299 § 1, art. 31 § 1 i § 2w zw. zart. 126 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 15 września 2000 r. – Kodeks spółek handlowych(t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 505). Jego skuteczność, determinując rozstrzygnięcie Sądu Okręgowego, czyni bezprzedmiotowym odnoszenie się do pozostałych zarzutów apelacyjnych skoro już tylko ten – niezależnie od zasadności pozostałych – czyni koniecznym zmianę wyroku Sądu Rejonowego.
W okolicznościach przedmiotowej sprawy w sposób zdecydowany należy stwierdzić – mając na względzie treść wskazanych wyżej przepisów – iż pozwaniM. O.iR. G.nie mogą ponosić odpowiedzialności wobec(...)Spółkaz ograniczoną odpowiedzialnością wW.. W myśl przepisuart. 299 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowych, jeżeli egzekucja przeciwko spółce (z ograniczoną odpowiedzialnością) okaże się bezskuteczna, członkowie zarządu odpowiadają solidarnieza jej zobowiązania. W realiach przedmiotowej sprawy, co nie może budzić wątpliwości, żądanie pozwu zostało skierowane przeciwko pozwanym z racji pełnienia przez nich funkcji członków zarządu w(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP., która to spółka jest komplementariuszem(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wP.. Odpowiedzialność(...)Spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wP.jako wspólnika spółki komandytowo - akcyjnej będącegojej komplementariuszem ma charakter osobisty, solidarny i subsydiarny. Z przepisuart. 31 § 1w zw. zart. 22 § 2 i  art. 126 § 1 pkt 1 ustawy – Kodeks spółek handlowycha przede wszystkim zart. 366 § 2 kcwynika, że dług spółki komandytowo - akcyjnej obiektywnie obciąża także komplementariusza. Subsydiarność ma jednak pierwszeństwo przed solidarnością i wspólnicy odpowiadają za długi dopiero wtedy, gdy powstaje bezskuteczność egzekucji z majątku spółki komandytowo – akcyjnej (wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 czerwca 2010 r. I CSK 453/09, Lex nr 607234). Co prawda można by rozważać wcześniejszą aktualność tej odpowiedzialności w przypadku wezwania wspólnika do zapłaty i wytoczenia powództwa o jakim mowa wart. 31 § 2 ustawy – Kodeks spółek handlowych, co jednak w tej sprawie nie miało miejsca. Tym samym z punktu widzenia oceny podstaw do przyjęcia odpowiedzialności(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.(a w dalszej konsekwencji – w oparciu o przepisart. 299 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowychpozwanych jako członków zarządu komplementariusza) istotna jest bezskuteczność egzekucji względem(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wP..
W realiach przedmiotowej sprawy nie zostało wykazane (zaś ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na powodzie) by(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.jako reprezentantspółki (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wP.miał już wcześniej świadomość nieściągalności wierzytelności od ostatnio wskazanej spółki a to właśnie warunkuje ocenę zachowania członków zarządu przy zaspokojeniu tych roszczeń przez komplementariusza– (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.. W przedmiotowej sprawie bezskuteczność tę stwierdza data wydania postanowienia o nadaniu klauzuli wykonalności przeciwko wspólnikowi komplementariuszowi spółki komandytowo – akcyjnej albowiem już na etapie postępowania klauzulowego bada się niewypłacalność warunkującą nadanie klauzuli na podstawie przepisuart. 7781kpc.
Wniosek o nadanie klauzuli wykonalności przeciwko(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.jest równoznaczny z wyrażeniem na zewnątrz woli powoda spełnienia świadczenia przez tę spółkę. Data doręczenia odpisu wniosku samodzielnie lub razem z postanowieniem z dnia 9 grudnia 2015 r. (co nastąpiło w dniu 26 stycznia 2016 r.) jest więc momentem, w którym osoby wchodzące w skład organówspółki (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.winny uznać brak możliwości spełnienia wymagalnego świadczenia przez(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka – Komandytowa Akcyjna wP., za które(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.odpowiada solidarnie z dłużną spółką komandytowo – akcyjną. Można też stanąć na stanowisku – jak wskazuje apelacja – iż odpowiedzialność(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.za zobowiązania(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wP.uaktualniła się jeszcze wcześniej, tj. w dacie stwierdzenia bezskuteczności egzekucji przeciwko spółce matce (spółce komandytowo – akcyjnej), jednakże – zważywszy iż nastąpiło to w dniu 26 czerwca 2015 r. (wówczas nastąpiło umorzenie egzekucji przeciwko(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna wP.) – i tak nie wpływa to na odpowiedzialność pozwanych. Jest tak dlatego, iżM. O.iR. G.sprawowali funkcję członków zarządu(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.do dnia 22 czerwca 2012 r. – zatem nie mogą oni ponosić odpowiedzialności na podstawieart. 299 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowychskoro dopiero odpowiedzialność subsydiarnaspółki (...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.zaktualizowała się później.
Poza tym nawet przy uznaniu pierwszeństwa solidarności odpowiedzialności, pozwani– jako członkowie zarządu wspólnika będącego komplementariuszem nie ponosiliby zresztą winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości skoro za ich kadencji wierzycielnie uzyskał jeszcze nawet tytułu egzekucyjnego przeciwko(...)Spółkaz ograniczoną odpowiedzialnością Spółka Komandytowo – Akcyjna wP.(tytuł egzekucyjny wydano w dniu 13 maja 2013 r.) a przesłanek niewypłacalności spółki matki przed tą datą nie można domniemywać.
Zgodzić należy się z twierdzeniami apelacji, iż wskazane wyżej fakty zostały całkowicie pominięte przez Sąd I instancji co z kolei skutkowało błędne zastosowanie przepisuart. 299 § 1 ustawy – Kodeks spółek handlowychpoprzez przyjęcie istnienia odpowiedzialności pozwanych za zobowiązania(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka Komandytowo – Akcyjna pomimo zaktualizowania się odpowiedzialności(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwP.za te zobowiązania w czasie, kiedyM. O.iR. G.nie byli już członkami zarządu ostatnio wskazanej spółki.
Wszystkie wskazane wyżej względy czynią więc apelacje pozwanych zasadnymi co musi skutkować – w oparciu o przepisart. 386 § 1 kpc- reformatoryjnym rozstrzygnięciem Sądu Rejonowego poprzez oddalenie żądania(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.. Taki wynik postępowania skutkuje – wobec przyjęcia, iż strona powodowa przegrała proces przed Sądem Rejonowym - koniecznością zmiany rozstrzygnięcia Sądu I instancji w zakresie jego kosztów. Brak uwzględnienia roszczenia(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.obliguje ten podmiot do poniesienia kosztów postępowania, w tym także do zwrotu należności jakie z tego tytułu zostały poniesione przezM. O.iR. G.. Zważywszy fakt, iż w przedmiotowej sprawie po stronie pozwanej występowało współuczestnictwo materialne zaś każdemu z wygrywających proces współuczestników reprezentowanych przez tego samego radcę prawnego sąd powinien zasądzić zwrot kosztów zastępstwa procesowego (wyrok Sądu Apelacyjnego w Lublinie z dnia 30 października 2014 r., I ACa 427/14, Lex nr 1552042), należało obciążyć powoda obowiązkiem zwrotu kosztów postępowania zarówno na rzeczM. O.jak i na rzeczR. G.. Należności z tytułu kosztów obejmowały – ustaloną w oparciu o przepisart. 1 pkt 2w zw. zart. 5 ust. 1 ustawyz dnia 16 listopada 2006 r. o opłacie skarbowej(t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 1000 z późn. zm.) w zw. z pkt IV załącznika do tej ustawy - Wykaz przedmiotów opłaty skarbowej, stawkitej opłaty oraz zwolnienia – opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego ustanowienie pełnomocnika (kwota 17,00 zł) oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego każdegoz pozwanych (w wysokości 1.200,00 zł ustalonej w oparciu o przepis § 2 pkt 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych - t.j. Dz. U. z 2018, poz. 265 - w brzmieniu tego aktu prawnego obowiązującym w dacie zainicjowania postepowania w przedmiotowej sprawie).
Z kolei uwzględnienie apelacjiM. O.orazR. G.skutkuje uznanie powodów za wygrywających postępowanie odwoławcze co uprawnia każdego z nich do żądania od(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwW.zwrotu kosztów postępowania odwoławczego obejmujących opłaty od apelacji w kwocie po 205,00 zł (ustalone na podstawie przepisuart. 3 ust. 2 pkt 2w zw. zart. 13 ust. 1w zw. zart. 18 ust. 2 ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych– t.j. Dz. U. z 2019 r., poz. 785) oraz wynagrodzenie pełnomocnika procesowego pozwanych (określone w wysokości 450,00 zł a ustalonej na podstawie przepisu § 10 ust. 1 pkt 1 w zw z § 2 pkt 3 wskazanego wyżej rozporządzenia - w jego brzmieniu w dacie złożenia przez pozwanych środków odwoławczych).

    Bartosz Kaźmierak Jolanta Jachowicz Paweł Kowalczyk