Sąd Rejonowy w Rybniku
IV Wydział Rodzinny i Nieletnich
Sygnatura akt: IV RC 812/17
Data wyroku: 2019-07-03 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: sędzia Grażyna Kursa
Teza: Uchylenie obowiązku alimentacyjnego powoda względem pozwanej.

Sygn. akt: IV RC 812/17

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 3 lipca 2019r.
Sąd Rejonowy w Rybniku Wydział IV Rodzinny i Nieletnich
w składzie następującym:
Przewodniczący:  sędzia Grażyna Kursa
Protokolant:  Aldona Maciończyk
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 3 lipca 2019r. wR.
sprawyz powództwaE. T. (1)
przeciwkoE. T. (2)
o uchylenie obowiązku alimentacyjnego

1
uchyla z dniem 1 października 2017r. obowiązek alimentacyjny powodaE. T. (1)wobec pozwanejE. T. (2)w kwocie 500zł (pięćset złotych) orzeczony wyrokiem Sądu Okręgowego w Gliwicach z dnia 8 grudnia 2014r. w sprawie II RC 1522/13;

2
odstępuje od obciążania pozwanej kosztami postępowania;

3
przyznaje na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw.G. S.wynagrodzenie ze Skarbu Państwa w kwocie 1476zł (tysiąc czterysta siedemdziesiąt sześć złotych) w tym VAT 276zł tytułem zwrotu kosztów nieopłaconej pomocy prawnej świadczonej z urzędu.

Sygn. akt IV RC 812/17

UZASADNIENIE
PowódE. T. (1)domagał się uchylenia alimentów zasądzonych na rzecz pozwanejE. T. (2)wyrokiem Sądu Okręgowego w GliwicachOśrodek (...)wR.z 8 grudnia 2014 roku w sprawie II RC 1522/13 w kwocie po 500 zł.
W uzasadnieniu żądania powód podał, że alimenty zostały zasądzone na rzecz pozwanej, kiedy nie miała żadnych dochodów i przez długi czas przebywała na zwolnieniu lekarskim. Z dniem 1 października 2017 roku pozwana uzyskała prawo do świadczeń emerytalnych, a nadto korzystała z pomocy finansowej dorosłej córki, która partycypowała w kosztach mieszkaniowych. Powód wskazał, że od 1 listopada 2017 roku nie pracuje, ponieważ rozwiązano z nim umowę o pracę z powodu likwidacji stanowiska pracy. Powód podał też, że jest osobą bezdomną, od trzech lat mieszka u siostry (k. 2-4).
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa, zarzucając, że jakkolwiek od października 2017 roku otrzymuje emeryturę w wysokości 862,12 zł netto miesięcznie, to kwota ta tylko w części zaspokaja jej usprawiedliwione potrzeby. Sytuację finansową pozwanej dodatkowo utrudnia fakt, że jest zobowiązana do spłaty powoda w wyniku podziału majątku dorobkowego stron. Pozwana zaprzeczyła, aby zamieszkiwała wraz z dorosłą córką, która partycypuje w kosztach mieszkaniowych. Ponadto podała, że powód jest zdolny do pracy, gdyż z przeprowadzonych badań lekarskich nie wynika, by jego stan zdrowia uległ pogorszeniu. (k. 35-39, k. 135-136).
W toku postępowania jurysdykcyjnego strony podtrzymały swoje dotychczasowe stanowiska procesowe (k. 3
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
Na mocy wyroku Sądu Okręgowego w GliwicachOśrodek (...)wR.z 8 grudnia 2014 roku, w sprawie o sygn. akt II RC 1522/13, rozwiązano przez rozwód związek małżeński stron, z winy obojga małżonków.
W punkcie 2 wyroku rozwodowego zasądzono od powoda na rzecz pozwanej alimenty w wysokości 500 zł miesięcznie.
Powód w dacie rozwodu nie pracował, pobierał zasiłek dla bezrobotnych w wysokości około 800 zł. Chorował przewlekle, rozpoznano u niego m.in. naczyniaki na wątrobie oraz dyskopatię.
Pozwana utraciła pracę z powodu likwidacji dotychczasowego miejsca pracy, była zarejestrowana jako bezrobotna. Cierpiała na dolegliwości jelitowo- żołądkowe oraz na zapalenie jelita grubego, posiadała orzeczenie lekarskie o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności, została zaliczona do II grupy inwalidzkiej i mogła podjąć pracę jedynie w warunkach pracy chronionej. Z powodu złego stanu zdrowia nie mogła pracować w wyuczonym zawodzie położnej. Nie otrzymywała świadczeń rentowych, dorywczo roznosiła ulotki, uzyskując z tego tytułu symboliczną kwotę 30 zł, poza tym utrzymywała się z pomocy finansowej swoich dzieci.
Sąd rozwodowy, orzekając w przedmiocie alimentów uznał, że pozwana znajdowała się w niedostatku, gdyż nie posiada żadnych dochodów, a orzeczona niepełnosprawność i stan zdrowia ( zwolnienie lekarskie) eliminowały ją z możliwości podjęcia zatrudnienia. Sąd Okręgowy ocenił możliwości zarobkowe powoda na poziomie 2000 zł miesięcznie i uznał, że powód rezygnując z własnej woli z zatrudnienia, doprowadził do obniżenia własnych dochodów.
( dowód: akta sprawy II RC 1522/13, a w szczególności k.254, 262-265)
Obecnie powód ma 62 lata. Przez kilka lat zamieszkiwał u siostry w pomieszczeniu przejściowym. Aktualnie zamieszkuje wG.w użyczonym lokalu mieszkalnym o powierzchni użytkowej 39,02 m2, które składa się z 2 pokoi, łazienki i kuchni. Uiszcza opłaty mieszkaniowe na poczet czynszu i mediów w łącznej kwocie około 600 zł miesięcznie. Pobiera świadczenie przedemerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT., którego wysokość począwszy od 1 marca 2019 roku wynosi 1140,99 zł. Poza w/w świadczeniem powód nie uzyskuje innych dochodów, nie posiada żadnych oszczędności. Na odzież wydaje około 50 zł miesięcznie, a zakup środków czystości to koszt rzędu około 100 zł miesięcznie. W celu pokrycia bieżących wydatków powód korzysta z pomocy finansowej brata, który przekazuje mu kwotę rzędu 200-300 zł miesięcznie na wizyty u lekarzy specjalistów. Siostra powoda z kolei przekazuje mu pieniądze na zakup żywności. Powód nadal choruje przewlekle. Od 2018 roku leczy się prywatnie u urologa, ma stwierdzone naczyniaki na wątrobie oraz polipy jelita co wymaga stosowania rygorystycznej i specjalnie zbilansowanej diety. Przebył zabiegi kolonoskopii. Ponadto powód cierpi na bóle reumatoidalne kręgosłupa, zażywa leki przeciwbólowe, ma zwyrodnienie stawów kolanowych i uczęszcza co miesiąc na wizyty do ortopedy. W ostatnim czasie powód zachorował na depresję, ma regularne wizyty w poradni zdrowia psychicznego, zażywa lekarstwa antydepresyjne.
W najbliższym czasie powód planuje doposażyć mieszkanie i zaopatrzyć je w artykuły AGD, garnki i pościel.
Pozwana ma obecnie 62 lata. Zamieszkuje w mieszkaniu stanowiącym jej wyłączną własność. Miesięczne koszty utrzymania pozwanej przedstawiają się następująco: czynsz- 186 zł ( w tym woda), prąd- 54 zł , gaz- 29 zł, ubezpieczenie – 50 zł, Internet i telewizja- 64,80 zł, telefon- 15 zł, wyżywienie około 200 zł miesięcznie, lekarstwa- 350-400 zł, środki czystości i kosmetyki – 50 zł, utrzymanie psa- 13 zł. Pozwana otrzymuje dofinansowanie do mieszkania w wysokości 40 zł.
Od 1 października 2017 roku pozwana pobiera świadczenie emerytalne z Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.w wysokości 1110,52 zł miesięcznie. Poza emeryturą pozwana nie ma innych dochodów. Nie posiada oszczędności ani majątku. Nie otrzymuje świadczeń w ramach pomocy społecznej i nie może liczyć na pomoc finansową ze strony swoich dzieci.
Pozwana choruje na wrzodziejące zapalenie jelita grubego, nadciśnienie tętnicze, dolegliwości ze strony układu pokarmowego, nowotwór złośliwy. Wymaga stałego leczenia onkologicznego - regularnie uczęszcza do szpitala wB.kilka razy w miesiącu, gdzie dojeżdża autobusem z kilkoma przesiadkami. Jednorazowy koszt dojazdu wynosi 25 zł. Pozwana ma orzeczenie o znacznym stopniu niepełnosprawności, jest niezdolna do podjęcia pracy zawodowej.
(dowód: zeznania powoda k.358v, zeznania pozwanej k. 394v-395, zeznania świadkaA. T.k. 357v-358, umowy o pracę k. 10-12, rozwiązanie umowy o pracę k. 14, orzeczenie lekarskie k. 42-43, dokumentacja medyczna powoda k. 92-124, 183-201, 206-213, 264-272, 275-289, k.324-328, 333-337, 340, 348, 350-356, recepty k. 270-273, 338-339, 343 rachunki k. 137-141, dokumentacja medyczna pozwanej k. 144, k. 252, faktury k. 145-159, 253-259, zeznania podatkowe PIT – 37 k. 230-241,329-332, informacja pracodawcy powoda k. 243, informacja komornika k. 263, 290-292, 321-322,388- 356, umowa użyczenia lokalu k. 341-342, orzeczenie o stopniu niepełnosprawności pozwanej k. 365-366, rachunki i faktury k. 367-383, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wR.k. 366, decyzja Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.k. 384).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zeznań stron i świadkaA. T.oraz w oparciu o dokumenty zebrane w sprawie, powyżej opisane. Strony szczegółowo przedstawiły własne koszty utrzymania i możliwości zarobkowe, które znalazły odzwierciedlenie w przedłożonych dokumentach i nie były kwestionowane przez żadną ze stron. Pozostałe dowody zgromadzone w toku postępowania Sąd uznał za spójne, logiczne i wzajemnie się uzupełniające, a przeprowadzone postępowanie za wystarczające do merytorycznego rozstrzygnięcia sprawy.
Sąd zważył co następuje.
Zgodnie zart. 60 k.r.o.małżonek rozwiedziony, który nie został uznany za wyłącznie winnego rozkładu pożycia i który znajduje się w niedostatku, może żądać od drugiego małżonka rozwiedzionego dostarczania środków utrzymania w zakresie odpowiadającym usprawiedliwionym potrzebom uprawnionego oraz możliwościom zarobkowym i majątkowym zobowiązanego. Przepisart. 60 k.r.o.jest kontynuacją obowiązku wynikającego zart. 27 k.r.o.W tymże przepisie ustawodawca wskazuje na powinność wspólnego zaspokajania potrzeb założonej przez małżonków rodziny, regulacja zawarta wart. 60 k.r.o.jest ochroną prawno – ekonomiczną małżonków po rozwiązaniu małżeństwa.
W orzecznictwie przyjęto pogląd, zgodnie z którym pojęcie niedostatku zart. 60 § 1 k.r.o.oznacza tak brak jakichkolwiek środków utrzymania, jak i sytuację, kiedy uzyskane środki nie wystarczają na pełne zaspokojenie usprawiedliwionych potrzeb (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 1987 rroku, III CZP 91/86, LEX nr 3342; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 lipca 2000 roku, I CKN 226/00, LEX nr 51343). W orzeczeniu z dnia 19 maja 1975 roku, III CRN 55/75 (OSN 1976, poz. 133) Sąd Najwyższy wyjaśnił dodatkowo, że stan niedostatku zachodzi już wtedy, gdy uprawniony nie ma możliwości zarobkowych i majątkowych pozwalających na pełne zaspokojenie jego usprawiedliwionych potrzeb.
Art. 138 k.r.o.stanowi, że w razie zmiany stosunków można żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego.
Istotą niniejszej sprawy było zatem ustalenie, czy od ostatniego orzeczenia w przedmiocie alimentów nastąpiła taka zmiana stosunków po stronie powoda oraz/lub pozwanej. Ustalenie, czy nastąpiła zmiana stosunków, o których mowa powyżej następuje poprzez porównanie stosunków obecnych z warunkami i okolicznościami istniejącymi poprzednio podczas ustalania wysokości alimentów (a zatem zakresu tego obowiązku w rozumieniuart. 135 k.r.o.). Zakres świadczeń alimentacyjnych, który ustawodawca określił wart. 135 § 1 k.r.o., jest bowiem uzależniony z jednej strony od usprawiedliwionych potrzeb uprawnionego, z drugiej zaś od możliwości zarobkowych i majątkowych zobowiązanego. Ponieważ potrzeby uprawnionego oraz możliwości zobowiązanego mogą zmieniać się w czasie, w konsekwencji takim zmianom ulega również zakres obowiązku alimentacyjnego. Dlatego też w razie zmiany stosunków zarówno uprawniony, jak i zobowiązany mogą żądać zmiany orzeczenia lub umowy dotyczącej obowiązku alimentacyjnego - zgodnie zart. 138 k.r.o., a taka zmiana stosunków może prowadzić do podwyższenia, obniżenia bądź uchylenia obowiązku alimentacyjnego.
Upływ niemalże pięciu lat od daty ustalenia ostatniego obowiązku alimentacyjnego warunkował istotną modyfikacją, pozwalającą uwzględnić w pełni żądanie powoda. Sąd dostrzegł przede wszystkim istotną modyfikację obowiązku alimentacyjnego po stronie pozwanej.
Bezspornym w niniejszej sprawie jest fakt, że pozwana od 1 października 2017 roku pobiera świadczenie emerytalne w kwocie 1110,52 zł miesięcznie, a zatem jej sytuacja finansowa od czasu ustalenia alimentów w wyroku rozwodowym uległa poprawie.
Jednocześnie zważyć należy, że sytuacja życiowa powoda od czasu ustalenia alimentów w wyroku rozwodowym znacznie się pogorszyła. Powód nie ma żadnego majątku, mieszka u siostry, rodzeństwo finansuje mu lekarstwa, żywność i opłaty związane z utrzymaniem mieszkania. Emerytura powoda wynosi aktualnie 1140,99 zł miesięcznie.
Obie strony znajdują się w trudnej sytuacji życiowej, ze względu na stan zdrowia (liczne poważne schorzenia), niskie świadczenia i wysokie koszty leczenia. Świadczenia emerytalne stron są w zasadzie w takiej samej wysokości. Obie strony też, ze względu na stan zdrowia nie mają możliwości pozyskania dodatkowych dochodów z tytułu pracy. Powód nie jest w stanie łożyć w dalszym ciągu alimentów na rzecz byłej żony, gdyż nie pozwala na to jego sytuacja majątkowa i finansowa, zwłaszcza, że nie może on zaspokoić swoich usprawiedliwionych potrzeb, nie stać go bowiem w pełni na realizację swojego leczenia wobec braku środków, Stan zdrowia powoda pogarsza się, a wydatki związane z leczeniem rosną (wizyty lekarskie, rehabilitacja, lekarstwa).
Wobec powyższego orzeczono jak w sentencji na mocyart. 138 k.r.o.O kosztach orzeczono w oparciu o przepisart. 102 k.p.c.Na podstawieart. 29 ust. 1 ustawy z dnia 26 maja 1982 roku prawo o adwokaturze(Dz.U.2018.1184 t.j. ) i § 8 pkt 4 rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 roku (Dz.U.2019.18 t.j.) przyznano na rzecz Kancelarii Adwokackiej adw.G. S.wynagrodzenie ze Skarbu Państwa w kwocie 1476,00 zł ( w tym 276 zł należnej stawki podatku VAT).
.