Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 1018/18
Data wyroku: 2019-05-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Renata Gąsior
Słowa kluczowe: Renta z tytułu niezdolności do pracy
Podstawa prawna: art. 57 ust 1 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VII U 1018/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 maja 2019 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący  SSO Renata Gąsior
Protokolant  Marta Jachacy
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 21 maja 2019 r. w Warszawie
sprawyJ. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o rentę z tytułu niezdolności do pracy
na skutek odwołaniaJ. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 20 maja 2016 r., znak:(...)
1.zmienia zaskarżoną decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 20 maja 2016 r., znak:(...)w ten sposób, że przyznaje odwołującemuJ. M.prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na okres od dnia 1 września 2016 r. do dnia 7 czerwca 2018 r.,
2. w pozostałym zakresie oddala odwołanie,
3. zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.na rzeczJ. M.kwotę 180,00 zł (sto osiemdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,
4. stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za ustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

UZASADNIENIE

J. M.
, działając za pośrednictwem swojego pełnomocnika, złożył w dniu 21 czerwca 2016 r. odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddziału wW.z dnia 20 maja 2016 r. znak:(...), wnosząc o jej zmianę i przyznanie mu prawa do rentyz tytułu niezdolności do pracy od dnia 16 marca 2016 roku. W uzasadnieniu odwołania pełnomocnik odwołującego wskazała, że odwołujący ze względuna stan zdrowia oraz dolegające mu schorzenia, w tym schorzenie kręgosłupa, nadciśnienie, depresję oraz cukrzycę typu II, nie może wykonywać pracy zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami w zawodzie kucharza. Odwołujący nie może wykonywać pracy wymagającej pracy fizycznej i nie posiada żadnych kwalifikacji do wykonywania pracy umysłowej, przy czym ze względuna kłopoty z pamięcią i wymową nie kwalifikuje się do tego typu pracy. Pełnomocnik odwołującego wniosła również o przeprowadzenie dowodówz opinii biegłych adekwatnych do rozpoznanych u odwołującego schorzeń

    (k. 2-4 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 4 lipca 2016 r.Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o oddalenie odwołaniana podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.Uzasadniając stanowisko organu rentowegow sprawie działający w jego imieniu pełnomocnik powołał się na treśćart. 57 i 58 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi wskazał, że na podstawie skarżonej decyzji odmówiono przyznania odwołującemu prawa do renty, gdyż zgodnie z orzeczeniem komisji lekarskiej ZUS z dnia 18 maja 2016 r. nie spełnia on kryterium niezdolnoścido pracy(k. 6 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
OdwołującyJ. M.urodził się w dniu (...)W okresie od sierpnia 1983 roku do 2005 roku odwołujący pracował jako kucharz, następnie od października 2011 roku jako szef kuchni(zaświadczeniao zatrudnieniu i wynagrodzeniu – akta kapitałowe i rentowe ZUS, wywiady odwołującego w opiniach biegłych – okoliczność bezsporna).
W dniu 16 marca 2016 r.J. M.zwrócił się do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddziału wW.z wnioskiem o rentęz tytułu niezdolności do pracy(wniosek o rentę k. 1 i nast. a.r.).
W toku postępowania zainicjowanego powyższym wnioskiem odwołujący został skierowany na badanie do lekarza orzecznika ZUS, który orzeczeniemz dnia 22 kwietnia 2016 r. uznał, że odwołujący się nie jest niezdolny do pracy. Przy dokonywaniu ustaleń orzeczniczych uwzględniono m. in.: 50-letni kucharz z upośledzeniem sprawności ruchowej, pod opieką psychiatry, skierowanyna konsultację do neurologa. Zgodnie z oceną neurologa stan neurologiczny nie powoduje długotrwałej niezdolności do pracy. Również nasilenie zaburzeń stanu psychicznego nie może być podstawą do uznania za osobę długotrwale niezdolną do pracy(orzeczenie lekarza orzecznika ZUS z 22.04.2016 r.k. 17 a.r.). Po złożeniu przez odwołującego sprzeciwu od powyższego orzeczenia został skierowany do komisji lekarskiej ZUS, która orzeczeniemz dnia 18 maja 2016 r. również stwierdziła, iż nie jest on niezdolny do pracy(informacja o złożeniu sprzeciwu k. 25 a.r., orzeczenie komisji lekarskiej ZUSz 18.05.2016 r. k. 31 a.r.).
W oparciu o powyższe ZUS(...)Oddział wW.wydał w dniu20 maja 2016 r. decyzję znak:(...)na podstawie której odmówił przyznaniaJ. M.prawa do renty ze względu na fakt,iż nie jest on osobą niezdolną do pracy
    (decyzja ZUS z 20.05.2016 r. k. 57 a.r.).
Na podstawie dokumentacji medycznej odwołującego oraz opinii biegłych sądowych z zakresu ortopedii, neurologii, neurochirurgii, psychiatriii psychologii Sąd Okręgowy ustalił, że w okresie od 17 do 20 maja 2005 r. odwołujący był hospitalizowany w(...) Szpitalu (...)MSWIAwW.z rozpoznaniem udaru niedokrwiennego mózgu. U odwołującego zdiagnozowano podstawowy zespół neurologiczny przy wpisie w postaci niedoczulicy prawej połowy twarzy i dłoni prawej wycofującej się. Odwołujący był hospitalizowany w ww. placówce dwukrotnie, w okresie od 30 majado 6 czerwca 2005 r. oraz od 16 do 22 grudnia 2005 r. Podczas pobytuu odwołującego rozpoznano przemijający epizod niedowładu połowicznego prawostronnego, zaburzeń mowy w typie afazji motorycznej, pojawił się również zespół depresyjny. Od 2005 roku u odwołującego diagnozowano również: nadciśnienie tętnicze, cukrzyca, otyłość, nikotynizm. W 2007 roku doszło do kolejnego, przemijającego epizodu niedokrwienia mózgu (T.),przy czym objawy szybko ustąpiły, a prowadzona w następstwie diagnostyka angio- (...)nie uwidoczniła zmian naczyniowych.
Sąd Okręgowy ustalił również, że po doznaniu udaru w 2005 rokuu odwołującego zaobserwowano wzmożoną nerwowość, obniżenie nastrojui zainteresowań, zgłasza kłopoty z koncentracją uwagi, pamięcią bezpośrednią, cierpi na zaburzenia snu i łatwą męczliwość. Zaburzenia te są kwalifikowane jako będące następstwem organicznego uszkodzenia(...)spowodowanegow następstwie udarów. Odwołujący leczył się psychiatrycznie w 2015 roku.W opinii neuropsychologicznej z lipca 2015 roku stwierdzono, że zaburzenia emocjonalno-motywacyjne i poznawcze uniemożliwiają dodatkowo, poza zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa, wykonywanie pracy zawodowej. Wyniki badań TK głowy z października 2014 r. i lutego 2015 r. były prawidłowe, w granicach normy. Po rocznej przerwie, zgłosił się do poradniw marcu 2016 roku, gdzie rozpoznano u niego zaburzenia psychiczne spowodowane uszkodzeniem i dysfunkcją mózgu i chorobą somatyczną. Elementy otępienia oceniano jako zaburzenie o charakterze nerwicowym. Podczas kolejnej wizyty w czerwcu 2016 roku u odwołującego stwierdzono ogólną poprawę, zalecono lek przeciwdepresyjny oraz lek nasennyw niewielkich ilościach. Biegłe sądowe z zakresu psychologii dr n. hum.J. K.i psychiatriiM. P.stwierdziły,że u odwołującego nadal utrzymuje się obniżony nastrój ze stanami lękowymi oraz zaburzenia pamięci, jednakże odmiennie oceniły wypływ schorzeń na jego zdolność do pracy. W ocenie biegłej psycholog odwołujący emocjonalniei poznawczo prezentował obniżone funkcjonowanie w porównaniu do stanu wyjściowego oraz do osób o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością fizyczną i psychiczną, co przemawia za przyznaniem częściowej niezdolności do pracy zarobkowej na okres 2 lat od daty badania,tj. od 22 czerwca 2017 r. do 22 czerwca 2019 r., a dodatkowo taki stan zdrowia odwołującego występował również w czasie badania przez Komisję Lekarską ZUS w dniu 18 maja 2016 r. Z kolei w ocenie biegłej psychiatry stwierdzoneu odwołującego zaburzenia poznawcze nie uzasadniają orzekania długotrwałej niezdolności do pracy – wskazała przy tym, że odwołujący badaniuM. (...)(testy osobowości) wynik 26 punktów w, co odpowiada łagodnym zaburzeniom poznawczym bez otępienia(opinia biegłej psychologJ. K.: główna k. 135-139 a.s., uzupełniająca k. 230 a.s.; opinia biegłej psychiatryM. P.k. 32 a.s. i k. 153 a.s.).
Ponadto u odwołującego stwierdzono również wielopoziomową dyskopatię kręgosłupa w odcinku lędźwiowym i szyjnym. W okresie od 14 kwietnia 2015 r. do 7 kwietnia 2016 r. pobierał z ZUS świadczenia rehabilitacyjne w związkuz naruszeniem sprawności układu ruchu. W tym czasie odwołujący korzystałw tym czasie z leczenia rehabilitacyjnego w Szpitalu MSWIA wW..W przeprowadzonych w tym czasie badaniach(...)kręgosłupa lędźwiowo-krzyżowego oraz szyjnego wykazano wielopoziomowe zmianami zwyrodnieniowymi kręgosłupa w odcinku lędźwiowym i szyjnym. Na przełomie lat 2016 i 2018 u odwołującego występowało zaostrzenie objawów zespołu bólowego i podrażnieniowego, z występującym upośledzeniem funkcji ruchuw postaci zaburzeń czucia. Odwołujący był kwalifikowany do leczenia operacyjnego neurochirurgicznego wyznaczonego na 7 czerwca 2018 r.Biegły z zakresu neurologii dr n. med.B. Z.w opinii głównejz 1 września 2016 r. wskazał, że między badaniem konsultanta neurologa ZUS w kwietniu 2016 r. oraz badaniem orzeczników ZUS istnieje różnica w postaci wystąpienia zespołu korzeniowego z odcinka lędźwiowego. W opinii uzupełniającej z dnia 20 października 2016 r. wskazał również, że po badaniu przez lekarzy orzeczników u odwołującego wystąpiło wyraźne zaostrzenie bólowego zespołu korzeniowego, które nie było opisywane przez lekarza konsultanta w ramach badań odwołującego przeprowadzonych w ZUS.Biegły stwierdził, że odwołujący jest częściowo niezdolny do pracy z przyczyn neurologicznych od dnia badania w sądzie, tj. od dnia 1 września 2016 r.Biegły ortopedaE. P.w opinii z 20 grudnia 2016 r., wskazał,że odwołujący z przyczyn ortopedycznych wymaga dalszego leczeniai rehabilitacji, przy czym dolegająca mu choroba ma charakter głównie neurochirurgiczny i neurologiczny. Odwołujący cierpi na dolegliwości bólowe odcinka lędźwiowego kręgosłupa promieniujące do kończyn dolnych, zdiagnozowano u niego również wielopoziomową dyskopatię z uciskiemna korzenie nerwowe. Mimo przebytego leczenia rehabilitacyjnego nie uzyskano poprawy, co skutkowało zakwalifikowaniem go do leczenia operacyjnego. W ocenie biegłego ortopedy odwołujący jest częściowo niezdolny do pracy od dnia badania w sądzie, tj. 4 października 2016 r.,do dnia rozpoczęcia planowanego leczenia operacyjnego neurochirurgicznego, tj. 7 czerwca 2018 r.(opinie biegłego neurologaB. Z.: główna k. 42 a.s., uzupełniające k. 63 a.s. i k. 240-241 a.s.; opinia biegłego ortopedyE. P.k. 72-73 a.s.). W opinii z dnia 19 lutego 2019 r. biegły ortopedaM. G.nie stwierdził ani częściowej, ani całkowitej niezdolności do pracy – wskazał, że co prawda badania obrazowe uwidaczniają zmiany dyskopatyczne kręgosłupa, ale przeprowadzone badania ortopedyczne nie ujawniają jakiejkolwiek dysfunkcji ruchu w stopniu powodującym niezdolność do pracy. Wskazał przy tym, że leczenie operacyjne wyznaczonena czerwiec 2018 r., z przyczyn rodzinnych zostało przeniesione na dzień26 września 2019 r.(opinia biegłego ortopedyM. G.k. 273-274 a.s.).
U odwołującego nie stwierdzono znaczących powikłań neurologicznych po przebytym udarze mózgu ani objawów ubytkowych pochodzenia mózgowego(opinie biegłego neurologaB. Z.: główna k. 42 a.s., uzupełniające k. 63 a.s. i k. 240-241 a.s.; opinia biegłej neurochirurgA. M.k. 114-115 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny w oparciu o zebranyw sprawie materiał dowodowy, obejmujący przede wszystkim dokumentację medyczną odwołującej złożoną do akt sprawy oraz w aktach rentowych,a także opinie biegłych sądowych lekarzy z zakresu psychologii, psychiatrii, ortopedii, neurologii oraz neurochirurgii. Z uwagi na charakter istoty sporuw niniejszej sprawie, dostępna w sprawie dokumentacja medyczna była niezbędna do ustalenia stanu zdrowia odwołującej w kontekście posiadania przez nią zdolności do pracy i stanowiła podstawę ocen i wniosków poczynionych przez biegłych sądowych powołanych w niniejszej sprawie.Sąd uwzględnił również przedłożone do akt rentowych dokumenty obrazujące przebieg kariery zawodowej odwołującego. Z kolei sporządzone na rzecz niniejszej sprawy opinie zdaniem Sądu odpowiadały wymogom stanowczości, konkretności i jednoznaczności. Powołani przez Sąd biegli dokonali analizy stanu zdrowia odwołującego w kontekście zdiagnozowanych u niego schorzeń oraz historii choroby i leczenia wynikającej z dokumentów medycznych załączonych do akt rentowych, a także jednoznacznie przedstawili swoje wnioski co do oceny zdolności odwołującego do pracy.
Sąd uwzględnił opinię biegłej psycholog dr n. hum.J. K.w zakresie dokonanych przez biegłą ustaleń w zakresie zmian stanu zdrowia odwołującego w obrębie jego stanu psychicznego, jednakże nie podzielił jej oceny w zakresie stwierdzenia, że stan ten kwalifikuje odwołującego jako niezdolnego do pracy w stopniu częściowym. Biegła psycholog stwierdziła,że na dzień badania odwołujący emocjonalnie i poznawczo prezentował obniżone funkcjonowanie w porównaniu do stanu wyjściowego, a także obniżony nastrój ze stanami lękowymi oraz zaburzenia pamięci, będące następstwem organicznego uszkodzenia(...)spowodowanego w następstwie udarów, które miały miejsce w 2005 roku i z tych przyczyn zdaniem biegłej odwołujący jest częściowo niezdolny do pracy zarobkowej od dnia badania,tj. 22 czerwca 2017 r., na okres 2 lat, tj. do 22 czerwca 2019 r.; jednocześniew opinii uzupełniającej z dnia 14 października 2018 r. wskazała, że stwierdzona przez nią niezdolność do pracy występowała również w dniu badania przez ZUS, tj. 18 maja 2016 r. Sąd miał przy tym jednak na względzie wskazania biegłej psychiatryM. P., w ocenie której stwierdzone przez biegłą psycholog obniżenie funkcji poznawczy istniejew stopniu łagodnym, a przez to nie uzasadniającym uznania odwołującego za osobę niezdolną do pracy choćby w stopniu częściowym. W ocenie Sądu taka ocena stanu zdrowia odwołującego znajduje również uzasadnienie na tle badań przeprowadzonych przez lekarzy orzeczników ZUS; nadto z dokumentacji medycznej nie wynika, aby stan zdrowia odwołującego w 2016 roku uległ znacznemu pogorszeniu w porównaniu do stanu diagnozowanego w czasie wizyt w(...)w roku 2015. Ostatecznie zatem Sąd Okręgowy, oceniając zdolność do pracy odwołującego w kontekście istniejących u niego schorzeń o podłożu psychicznym i psychiatrycznym,oparł się na opinii biegłej psychiatry.
Sąd podzielił wnioski biegłych neurologa dra n. med.B. Z.oraz ortopedyE. P.w zakresie oceny stanu zdrowia odwołującego w kontekście stwierdzonych u niego schorzeń kręgosłupa. Biegli wskazywali przy tym na istniejące u odwołującego objawy zaostrzenia schorzenia dyskopatycznego, do jakich doszło na przełomie lat 2016-2018. W tym kontekście Sąd nie podzielił stanowiska biegłej neurochirurg dr n. med.A. M.. Dokonana przez biegłą ocena stanu zdrowia odwołującego, w perspektywie analizowanych schorzeń kręgosłupa i zakresu specjalności, była odmienna niż w przypadku biegłychZ.iP.. Biegła analizowała przy tym stan zdrowia odwołującegow okresie późniejszym, niż ww. biegli neurolog i ortopeda, tym samym okresowe zaostrzenie schorzenia na które biegli ci wskazywali mogło w ocenie Sądu ulec zmniejszeniu. Potwierdza to poniekąd opinia biegłegoM. G., którą Sąd uwzględnił w zakresie w jakim wskazywał na aktualny stan zdrowia odwołującego analizowany pod katem schorzeń o podłożu ortopedycznym. Biegły wskazał przy tym, że stwierdzane przez wymienionych wyżej biegłych objawy zespołu bólowego i podrażnieniowego nie występowały na dzień przeprowadzenia przez niego badania, a planowana operacja kręgosłupa nie ma charakteru pilnego.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
OdwołanieJ. M.skutkowało częściową zmianą zaskarżonej decyzji.
Przedmiotem sporu w niniejszej sprawie było to, czy odwołującemu przysługuje prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy. Zgodnie zart. 57ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2018 r. poz. 1270 – dalej jako ustawa emerytalna)renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:

1
jest niezdolny do pracy,

2
ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

3
niezdolność do pracy powstała w okresach składkowych wymienionychw ustawie albo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów.

W treści wskazanej powyżej regulacji zostały określone warunki konieczne do powstania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Warunki te muszą być spełnione łącznie.
Wydając zaskarżoną decyzję z dnia 20 maja 2016 r. odmawiającą odwołującemu prawa do renty Zakład Ubezpieczeń Społecznych powołał się na orzeczenie komisji lekarskiej, która uznała, że istniejące u odwołującego schorzenia nie kwalifikują go jako osobę niezdolna do pracy. Ze stanowiskiem organu rentowego nie zgodził się odwołujący, który w treści odwołania podnosił okoliczności w postaci licznych schorzeń na które cierpi i które w jego ocenie uniemożliwiają mu wykonywanie pracy zgodnie z posiadanymi kwalifikacjami. Z tych też względów przedmiotem rozważań Sądu w niniejszej sprawie było ustalenie, czy stan zdrowia odwołującego uzasadniał stwierdzenie, że jest on osobą zdolną do pracy, czy też nie.
Zgodnie z treścią art. 12 ustawy emerytalnej niezdolność do pracy jest kategorią ubezpieczenia społecznego łączącą się z całkowitą lub częściową utratą zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania jej odzyskania po przekwalifikowaniu. Przepisart. 12 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej rozróżnia dwa stopnie niezdolnoścido pracy - całkowitą i częściową. W myśl ww. przepisów osobą częściowo niezdolną do pracy jest osoba, która w znacznym stopniu utraciła zdolnośćdo pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Z kolei całkowita niezdolność do pracy polega na utracie zdolności do wykonywania jakiejkolwiek pracy. Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzonena stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu(por. wyrok Sądu Najwyższegoz dnia 8 grudnia 2000r., II UKN 134/00 i z dnia 7 września 1979 r.,II URN 111/79). Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności oraz rokowania, co do jej odzyskania uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczeniai rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wieki predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego (art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej)(zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 28 stycznia 2004 r.,II UK 222/03).
Ocena niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania zatrudnienia wymaga wiadomości specjalnych. W sprawachz zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, do dokonywania ustaleń w zakresie oceny stopnia zaawansowania chorób oraz ich wpływu na stan czynnościowy organizmu, uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych sądowych, zgodnie z treściąart. 278 k.p.c.Dowód z opinii biegłego jest dowodem o tyle specyficznym, że jego zasadniczym celem jest dostarczenie sądowi tzw. wiadomości specjalnych (art. 278 k.p.c.) a więc informacji naukowych lub dotyczących wiedzy technicznej (branżowej), przekraczających swym zakresem zasób wiedzy powszechnej. Dowód z opinii biegłego ma więc dostarczyć sądowi wiedzy niezbędnej dla właściwej oceny materiału procesowego przedstawionego przez strony (w tym zwłaszcza innych dowodów) z perspektywy odpowiedniej dziedziny nauki lub techniki. Opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sądowo - lekarskie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów, mają zasadniczy walor dowodowy dla oceny schorzeń wnioskodawcy(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 11 lutego 2016 r., III AUa 1609/15, wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z 29 czerwca 2017 r., III AUa 670/16).
Kierując się powyższym Sąd Okręgowy przeprowadził postępowanie dowodowe w oparciu o zebraną w sprawie dokumentację medyczną obrazującą stan zdrowia odwołującego oraz opinie biegłych sądowych. W wyniku tak przeprowadzonych dowodów Sąd ustalił, że odwołujący cierpi na szereg schorzeń, przy czym najistotniejsze z perspektywy oceny posiadania przez niego zdolności do pracy pozostawały schorzenia o podłożu psychologicznym oraz związane z dysfunkcją narządu ruchu schorzenia natury ortopedyczno-neurologicznym.
W odniesieniu do pierwszego ze wskazanych rodzajów schorzeń Sąd Okręgowy zważył, że odwołujący cierpi na zespół zaburzeń psychicznych, przejawiających się m. in. w obniżeniu koncentracji i uwagi, zaburzeniach snu czy też obniżony nastrój ze stanami lękowymi, jednakże stopień zaawansowania tych schorzeń nie wywoływał u odwołującego na dzień wydania skarżonej decyzji niezdolności do pracy. Sąd miał przy tym na względzie, że zaostrzenie występujących u odwołującego zaburzeń o podłożu psychicznym przypadałona 2015 roku, kiedy to odwołujący rozpoczął leczenie psychiatryczne. Dwukrotne wizyty w poradni zdrowia psychicznego wskazywały na obniżenie funkcji poznawczych kwalifikowane jako pochodna doznanego w 2005 roku udaru niedokrwiennego mózgu, przy czym wymaga zaznaczenia, że odwołujący nie prowadził leczenia w sposób ciągły i zgłosił się do poradni ponownie dopiero w marcu 2016 roku w związku z zaburzeniami snu, pamięci i bólami głowy. Podczas kolejnej wizyty w poradni przypadającej na dzień 20 czerwca 2016 r. u odwołującego stwierdzono ogólną poprawę zdrowia. Powyższe koresponduje z wnioskami biegłych. Jak wskazano już na tle oceny materiału dowodowego, Sąd oparł się w tym zakresie przede wszystkim na wnioskach opinii biegłej sądowejM. P., w ocenie której badanie testu osobowości przeprowadzone na odwołującym przez biegłą psycholog pozwala określić istniejące u odwołującego zaburzenia funkcji poznawczych jako występujące w stopniu łagodnym bez otępienia,a tym samym bez wpływu na możliwość wykonywania pracy czy innych czynności życia codziennego. Powyższe okoliczności pozwalają stwierdzić,że choć niewątpliwie występujący u odwołującego zespół zaburzeń o podłożu psychicznym ma charakter przewlekły, wymaga leczenia i opieki oraz może być kwalifikowane jako schorzenie mające na wpływ na ogólny stan zdrowia, jednakże w ocenie Sądu na tle poczynionych ustaleń faktycznych nie ma podstaw do stwierdzenia, aby wpływ ten oceniać jako istotny na tyle,aby prowadził do uznania odwołującego za osobę niezdolną do pracy choćbyw stopniu częściowym z przyczyn psychiatrycznych na dzień wydania skarżonej decyzji.
Jednocześnie, zdaniem Sądu Okręgowego, odmiennie należało ocenić schorzenia odwołującego związane z dysfunkcją ruchu. U odwołującego występuje schorzenie w postaci wielopoziomowej dyskopatii kręgosłupaw odcinku szyjnym i lędźwiowym. Z dokonanych w sprawie ustaleń można wysnuć wniosek, że do pogorszenia się stanu zdrowia odwołującego w tym zakresie doszło najwcześniej na przełomie 2014 i 2015 roku. W związkuze stwierdzoną dysfunkcją narządu ruchu odwołujący w okresie od 14 kwietnia 2015 r. do 7 kwietnia 2016 r. odwołujący pobierał świadczenie rehabilitacyjne. Oceniając stan zdrowia odwołującego w ramach rozpoznawania wniosku o rentę w kwietniu 2016 roku lekarzy orzecznicy ZUS nie stwierdzili u odwołującego długotrwałej niezdolności do pracy spowodowanej dysfunkcją narządu ruchu, niemniej jednak przeprowadzone w sprawie dowody wykazują, że leczenie rehabilitacyjne nie przyniosło istotnej, stałej poprawy stanu zdrowia odwołującego. Biegli sądowi z zakresu neurologii dr n. med.B. Z.oraz z zakresu ortopediiE. P.stwierdziliu odwołującego zaostrzenie objawów zespołu bólowego i podrażnieniowegow ramach zdiagnozowanego u niego schorzenia w postaci wielopoziomowej dyskopatii kręgosłupa w odcinku szyjnym i lędźwiowym, przy czym zaostrzenie, zgodnie ze wskazaniami biegłych, przypadało na dzień przeprowadzenia przez nich badań na osobie odwołującego, tj. odpowiednio1 września 2016 r. oraz 4 października 2016 r. BiegłyZ.–jako pierwszy z biegłych który stwierdził zaostrzenie ww. objawów – wskazał,że po badaniu przez lekarzy orzeczników u odwołującego wystąpiło wyraźne zaostrzenie bólowego zespołu korzeniowego, które nie było opisywane przez lekarza konsultanta w ramach badań odwołującego przeprowadzonych w ZUS. Z kolei opisując powyższe schorzenie biegłyP.zaznaczył, że ma ono charakter intensywny, przejawia się promieniowaniem bólu z odcinka lędźwiowego kręgosłupa do kończyn dolnych. Biegły wskazywał przy tym,że mimo wcześniejszy pobyt odwołującego na turnusie rehabilitacyjnymw ramach prewencji leczniczej ZUS nie prowadził do poprawy ogólnego stanu zdrowia w obrębie omawianego schorzenia, a ostatecznie został zakwalifikowany do leczenia operacyjnego, wyznaczonego na termin 7 czerwca 2018 r. W badaniach przedmiotowych biegły stwierdził również, że odwołujący prezentował trudności w wykonywaniu prostych, podstawowych czynność – powód miał spowolniony bólowo chód, siadał i wstawał z podparciem,ubieranie się sprawiało mu problemy. Jednocześnie Sąd Okręgowy miałna względzie, że biegła neurochirurg dr n. med.A. M.w opiniiz dnia 7 marca 2017 r. nie stwierdziła uJ. M.niezdolności do pracy, wskazując przy tym na brak objawów zgłaszanych przez odwołującego w trakcie badań wykonanych przez biegłych na przełomie września i października 2016 roku i stwierdzając, że odwołujący może podjąć lekką pracę fizyczną. Powyższa ocena poniekąd koresponduje z oceną stanu zdrowia dokonaną przez biegłego ortopedęM. G., któryw opinii z 19 lutego 2019 r. nie znalazł podstaw do uznania, aby istniejącau odwołującego dysfunkcja narządu ruchu powodowała niezdolność do pracy nawet w stopniu częściowym, przy czym nie negował wcześniejszych wniosków opinii biegłych neurologa i ortopedy co do wystąpienia zaostrzenia stanu chorobowego w obrębie schorzeń kręgosłupa.
Na podstawie powyższego Sąd Okręgowy uznał zatem, że w przypadkuJ. M.doszło do zaostrzenia schorzenia w postaci zmian zwyrodnieniowych kręgosłupa, przy czym rzeczone pogorszenie stanu zdrowia miało charakter na tyle istotny, że prowadziło do naruszenia sprawności organizmu w stopniu wywołującym częściową niezdolność do pracy. Odwołujący posiada doświadczenie zawodowe jako kucharz, który to zawód wykonywał niespełna 30 lat (od 1983 r.). W ocenie Sądu Okręgowego praca kucharza może być kwalifikowana jako praca fizyczna lekka, a w niektórych przypadkach nawet średniociężka, z uwagi na konieczność wykonywania czynności manualnych w pozycji stojącej i wymuszonej przez dłuższy czas oraz w innych niż typowe warunkach panujących w miejscu, gdzie czynnościte zwyczajowo się wykonuje (obecność pary, wyższa temperaturaw pomieszczeniu). Tego rodzaju praca w przypadku odwołującego była przeciwskazana z uwagi na charakter schorzeń, nie ma wątpliwości,że dysfunkcja kręgosłupa ogranicza możliwość i sprawność wykonywania pracy fizycznej, nawet lekkiej. Biegli wskazywali przy tym na stwierdzonew badaniach przedmiotowych ograniczenia odwołującego w wykonywaniu nawet prostych czynności, takich jak ubieranie się, z uwagi na doskwierający odwołującemu ból kręgosłupa przy wykonywaniu ruchów.
Wymaga przy tym rozważenia, czy pogorszenie stanu zdrowia osoby wnioskującej o świadczenie związane z brakiem zdolności do pracy w toku postępowania odwoławczego – przy jednoczesnym stwierdzeniu niezaistnienia powyższych przesłanek na dzień wydania skarżonej decyzji – może odnieść skutek procesowy w postaci zmiany decyzji organu rentowego.Kodeks postępowania cywilnegozawiera stosowne unormowanie w tym zakresie wart. 47714§ 4 k.p.c., zgodnie z którym w sprawie o świadczeniez ubezpieczeń społecznych, do którego prawo jest uzależnione od stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji albo stwierdzenia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, jeżeli podstawę do wydania decyzji stanowi orzeczenie lekarza orzecznika Zakładu Ubezpieczeń Społecznych lub orzeczenie komisji lekarskiej Zakładu Ubezpieczeń Społecznych i odwołanie od decyzji opiera się wyłącznie na zarzutach dotyczących tego orzeczenia, sąd nie orzeka co do istoty sprawy na podstawie nowych okoliczności dotyczących stwierdzenia niezdolności do pracy lub niezdolności do samodzielnej egzystencji albo stwierdzenia stałego lub długotrwałego uszczerbku na zdrowiu, które powstały po dniu złożenia odwołania od tej decyzji. W tym przypadku sąd uchyla decyzję, przekazuje sprawę do rozpoznania organowi rentowemu i umarza postępowanie.W orzecznictwie wskazuje się, że „nowe okoliczności”, o których mowaw hipotezie cytowanego wyżej przepisu, to schorzenia istniejące przed wydaniem decyzji, lecz wykazane przez ubezpieczonego dopiero po wniesieniu odwołania do sądu albo ujawnione na podstawie badań lekarskich w trakcie postępowania sądowego i których nie oceniał ani lekarz orzecznik, ani komisja lekarska organu rentowego. Podkreśla się przy tym, że „nowymi okolicznościami” w rozumieniuart. 47714§ 4 k.p.c.nie są następstwa,czy powikłania znanego organowi rentowemu w dacie wydawania schorzenia, jeżeli przy posiadanej wiedzy medycznej, można było przewidzieć wystąpienie tych zmian po dacie wydania decyzji. Innymi słowy, pogorszenie stanu zdrowia w zakresie istniejącego schorzenia przed wydaniem zaskarżonej decyzji nie jest nową okolicznością w sprawie w rozumieniuart. 47714§ 4 k.p.c.(zob. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z dnia 5 maja 2017 r., III AUa 2144/16;wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dnia 25 października 2016 r.,III AUa 578/15; wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 26 lutego 2014 r., III AUa 1141/13). Podobne stanowisko wyraził również Sąd Najwyższy,który w wyroku z dnia 2 sierpnia 2007 r. III UK 25/07 stwierdził, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych sąd ocenia legalność decyzji rentowej według stanu rzeczy w chwili jej wydania, jednakże w uzasadnionych sytuacjach, kiedy przesłanka prawa do renty dotycząca wymaganego stażu ubezpieczeniowego spełni się w sposób pewny po wydaniu zaskarżonej decyzji, sąd może przyznać ubezpieczonemu świadczenie (art. 316 § 1 k.p.c.).Odwołał się przy tym do własnego dorobku orzeczniczego w zakresie przesłanek zastosowaniaart. 47714§ 4 k.p.c., wskazując przy tym, że jeżeli sąd ustali, że jedyna przyczyna odmowy przyznania emerytury lub renty ustała po wydaniu zaskarżonej decyzji, jest władny wydać wyrok przyznający świadczenie z datą spełnienia się wszystkich przesłanek koniecznych do nabycia prawa do tego świadczenia. Ustalenia stanowiące faktyczną podstawę rozstrzygnięcia zawartego w takim wyroku muszą jednak dotyczyć okoliczności pewnych. Tylko w takich razach dopuszczalne jest swego rodzaju skrócenie procedury przez eliminację ponownego postępowania przed organem rentowym z nowego wniosku o świadczenie niewątpliwie należne(zob. orzecznictwo przytoczone w uzasadnieniu powyższego wyroku, a także wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 marca 1998 r., II UKN 555/97). Taki przypadek miał miejsce w przypadku odwołującego. Zdiagnozowane u niego schorzenia w postaci wielopoziomowej dyskopatii kręgosłupa nie tylko były znane organowi rentowemu na etapie wydawania decyzji – w aktach organu rentowego znajduje się jedynie informacja, że odwołujący dwukrotnie korzystał z rehabilitacji leczniczej w ramach prewencji rentowej ZUS przede wszystkim w związku ze schorzeniami kręgosłupa i wywołanym nim przewlekłym zespołem bólowym – lecz również były przedmiotem analizy lekarzy orzeczników ZUS w toku postępowania poprzedzającego wydanie skarżonej decyzji z 20 maja 2016 r. Zarówno lekarz orzecznik, jak i komisja lekarska ZUS uwzględnili w swoich orzeczeniach stwierdzone u odwołującego dysfunkcje narządu ruchu, przy czym ocena schorzeń w tym zakresie była odmienna i prowadziła do uznania,że odwołujący nie jest niezdolny do pracy. Nie zmienia to jednak faktu,że przedmiotowe schorzenie było przedmiotem analizy przez organ rentowy, choć do jego zaostrzenia doszło wkrótce po zainicjowaniu przez odwołującego postępowania w sprawie niniejszej.
W tych okolicznościach Sąd Okręgowy uznał odwołanieJ. M.za częściowo zasadne. Pełnomocnik odwołującego ostatecznie wnosiła o zmianę skarżonej decyzji i przyznanie odwołującemu renty z tytułu niezdolności do pracy zgodnie z korzystnymi wskazaniami biegłych, tj. na okres od 1 września 2016 r. do 22 czerwca 2019 r. Zdaniem Sądu Okręgowego wniosek ten mógł jednak zostać uwzględniony tylko częściowo. Z uwagi na fakt, że niezdolność do pracy odwołującego była wywołana jedynie schorzeniem kręgosłupa, które zostało przez biegłego ortopedę ocenione jako istniejącedo 7 czerwca 2018 r. Wnioskowana przez pełnomocnik data trwania niezdolności do 22 czerwca 2019 r. została natomiast wskazaną przez biegłą psychologJ. K., której wniosków orzeczniczych – o czym była mowa powyżej – Sąd ostatecznie nie podzielił przychylając się w tym zakresie do stanowiska biegłej psychiatry. Z uwagi na powyższe zdaniem Sądu Okręgowego zebrane w sprawie dowody dają podstawy do stwierdzenia,żeJ. M.był częściowo niezdolny do pracy w okresieod dnia 1 września 2016 r., tj. od daty badania przez biegłego neurologadra n. med.B. Z., który stwierdził u odwołującego zaostrzenie schorzeń kręgosłupa, do dnia 7 czerwca 2018 r., tj. daty wskazanej przez biegłego ortopedęE. P.jako daty planowanego leczenia operacyjnego odwołującego. Uznanie odwołującego za częściowo niezdolnego do pracy, przy bezsporności pozostałych przesłanek określonych w art. 57 ust. 1 ustawy emerytalnej, prowadzi do stwierdzenia, że odwołujący w powyższym okresie spełniał warunki konieczne do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Z tych też względów, w pkt 1 i 2 sentencji wyroku na podstawieart. 47714§ 1 i 2 k.p.c., Sąd Okręgowy uwzględnił odwołanieJ. M.od decyzji organu rentowego z dnia 20 maja 2016 r.znak: I/25/045104789 i orzekając co do istoty zmienił zaskarżoną decyzję w ten sposób, że przyznał ubezpieczonemu prawo do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy od 1 września 2016 r. do 7 czerwca 2018 r., oddalając odwołanie w pozostałym zakresie.
W pkt 3 sentencji wyroku Sąd Okręgowy orzekł o kosztach postępowania na postawieart. 98 § 1 i 3 k.p.c.zasądzając na rzecz odwołującego od organu rentowego kwotę 180 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego zgodnie z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwościz dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych(Dz. U. z 2015 r. poz. 1800).
W pkt 4 wyroku Sąd Okręgowy orzekł na podstawie art. 118 emerytalnejo braku odpowiedzialności organu rentowego za nieustalenie okoliczności niezbędnej do wydania decyzji. W ocenie Sądu, na gruncie niniejszej sprawy organowi rentowemu odpowiedzialności przypisać nie można z uwagi omówiony wyżej fakt późniejszego zaostrzenia w sposób wywołujący niezdolność do pracy istniejących u odwołującego schorzeń, do którego doszło badaniach przeprowadzonych przez organy orzecznicze ZUS.
SSO Renata Gąsior

ZARZĄDZENIE
odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć(...)