Sąd Okręgowy w Sieradzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ca 234/20
Data wyroku: 2020-08-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Katarzyna Powalska, Barbara Bojakowska
Podstawa prawna: art. 130 ustawy Prawo o rychu drogowym w związku z art. 610  ^6^ kpc

Sygn. akt I Ca 234/20

POSTANOWIENIE
Dnia 24 sierpnia 2020 roku
Sąd Okręgowy w Sieradzu Wydział I Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: Sędzia Katarzyna Powalska
Sędziowie : Barbara Bojakowska
Joanna Składowska
po rozpoznaniu w dniu 24 sierpnia 2020 roku w Sieradzu
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wniosku Starosty(...)
z udziałemT. G. (1)
o orzeczenie przepadku pojazdu na rzecz powiatu
na skutek apelacji uczestniczki postępowania
od postanowienia Sądu Rejonowego w Łasku
z dnia 27 maja 2020 roku, sygnatura akt I Ns 473/19

postanawia:
uchylić zaskarżone postanowienie i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Łasku, pozostawiając temu sądowi orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego .
Sygn. akt I Ca 234/20

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 27 maja 2020 r. Sąd Rejonowy w Łasku w sprawie z wniosku Powiatu(...)przy udzialeT. G. (1)orzekł przepadek na rzecz Powiatu(...)pojazdu markiA. R.(...)onr rej. (...)i zasądził odT. G. (1)na rzecz Starosty(...)kwotę 40 zł tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Powyższe orzeczenie zapadło w oparciu o następujące ustalenia i wnioski:
W dniu 3 stycznia 2019 r. funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji wP.wydał dyspozycję usunięcia z drogi pojazdu markiA. R.147 onr rej. (...). , w związku z tym, iż kierujący tym pojazdemR. F.znajdował się w stanie nietrzeźwości. Jako właściciela pojazdu wskazanoT. G. (1). Sąd Rejonowy przywołując treśćart. 130a ust 1 pkt 6 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 roku Prawo o ruchu drogowym(t.j. Dz. U. z 2012 r. poz. 1137 z późn. zm.)w związku zart. 6106§ 1 i 2 k.p.c.uznał zasadność wniosku, skoro pojazd może być usunięty z drogi na koszt właściciela, jeżeli nie ma możliwości zabezpieczenia go w inny sposób, w przypadku gdy kierowała nim osoba, która nie posiada uprawnień do kierowania pojazdem. Jednocześnie sąd rejonowy przyjął, że , prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia, choć powiadomienie zawierało pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Jednocześnie odwołując się do normy zart.130a ust. 10dcytowanej wyżej sąd przyjął, że przepisust.10stosuje się odpowiednio, gdy w terminie 4 miesięcy od dnia usunięcia pojazdu nie został ustalony jego właściciel lub osoba uprawniona do jego odbioru, mimo, że w jego poszukiwaniu dołożono należytej staranności. Przepisuart. 130a ust. 10nie stosuje się, jeśli okoliczności wskazują, że nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od właściciela lub osoby uprawnionej. Przesłanką negatywną orzeczenia przepadku jest sprzeczność z zasadami współżycia społecznego (art. 130a ust 10 c i e). Skoro w przedmiotowej sprawie K P P wP.w dniu 3 stycznia 2019 r. wydała dyspozycję usunięcia z drogi przedmiotowego pojazdu, w związku z kierowaniem nim przez osobę znajdującą się w stanie nietrzeźwości, a właściciel nie odebrał pojazdu, pomimo skierowania do niego wezwania w przedmiocie jego odbioru z pouczeniem o skutkach nieodebrania pojazdu, to zasadne było orzeczenie jego przepadku, zwłaszcza, że w sprawie brak jakichkolwiek informacji pozwalających na ustalenie, że nieodebranie pojazdu nastąpiło z przyczyn niezależnych od uczestnika, jak również brak przesłanek pozwalających na stwierdzenie, że orzeczenie przepadku pojazdu będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego.
Apelacjęod powyższego orzeczenia w ustawowym terminie wywiodła uczestniczka postępowaniaT. G. (2)(G.), która zaskarżyła postanowienie w całości i zarzuciła rozstrzygnięciu:
- naruszenie przepisów postępowania, mające wpływ na treść rozstrzygnięcia tj.art. 233 § 1 k.p.c., poprzez ustalenie, iż właścicielką pojazdu będącego przedmiotem przepadku jestT. G. (2)uprzednioG., a nieA. J., a w konsekwencji także naruszenie przepisów prawa materialnego, a mianowicieart. 130a ust. 10,10 a i l0 e ustawy -Prawo o ruchu drogowympoprzez ich błędne zastosowanie i orzeczenie o przepadku pojazdu podczas, gdy w rzeczywistościT. G. (2)(uprzednio)G.nie była ostatnią właścicielką pojazdu markiA. R.(...)onumerze rej. (...), tym samym nie zaszły ustawowe przesłanki do orzeczenia przepadku.
- brak legitymacji biernejT. G. (2)(uprzednio:G.) do występowania w charakterze uczestnika postępowania, gdyż na mocy umowy sprzedaży z dnia 05 maja 2016r.T. G. (1)zbyła samochód markiA. R.(...)na rzeczA. J., w związku z czym w momencie wezwania do odbioru pojazdu z dnia 14 maja 2019r. nie był współwłaścicielem pojazdu i nie może ponosić żadnych negatywnych konsekwencji związanych z kosztami przepadku;
- sprzeczność ustaleń faktycznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym, polegającą na tym, żeT. G. (2)(uprzednio:G.) została prawidłowo wezwana do odbioru pojazdu samochodowego markiA. R.(...), onr rejestracyjnym (...), wezwaniem kierowanym na adresS.(...),(...)-(...) S., podczas gdy w maju 2019r. uczestniczka nie zamieszkiwała pod wskazanym adresem, a pod adresemB.N.(...),(...)-(...) S.,
- sprzeczność ustaleń faktycznych ze zgromadzonym materiałem dowodowym, polegającą na tym, że właściciel pojazdu została prawidłowo wezwana do odbioru pojazdu , gdy w rzeczywistości nie została ona nigdy wezwana do odbioru pojazdu;
Na podstawie tak sformułowanych zarzutów skarżąca wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości i oddalenie wniosku, a także zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kosztów postępowania według norm przepisanych, ewentualnie z ostrożności procesowej przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania oraz zasądzenie od wnioskodawcy na rzecz uczestniczki kosztów postępowania według norm przepisanych.
Wnioskodawca w odpowiedzi na apelację nie negował kwestii własności pojazdu, podniesionej przez skarżącą i wniósł przede wszystkim o wezwanie w trybieart. 510 § 2 k.p.c.do udziału w sprawie jako uczestniczki postępowaniaA. J., orzeczenie przepadku pojazdu i oddalenie apelacji oraz zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zainicjowana apelacją instancyjna kontrola zaskarżonego orzeczenia ujawniła potrzebę uchylenia zaskarżonego postanowienia i przekazania sprawy Sądowi Rejonowemu do ponownego rozpoznania w oparciu o treśćart. 386 § 4 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c., a zatem wobec nierozpoznania istoty sprawy. Pojęcie „istota sprawy” w rozumieniuart. 378 § 2 k.p.c.to materialny aspekt sporu. Rozpoznanie istoty sprawy oznacza więc zbadanie materialnej podstawy żądania pozwu oraz merytorycznych zarzutów pozwanego. Do nierozpoznanie istoty sprawy dochodzi zatem, gdy sąd rozstrzygnął nie o tym, co było przedmiotem sprawy, zaniechał w ogóle zbadania materialnej podstawy żądania, pominął całkowicie merytoryczne zarzuty zgłoszone przez stronę, rozstrzygnął o żądaniu powoda na innej podstawie faktycznej i prawnej niż zgłoszona w pozwie, nie uwzględnił wszystkich zarzutów pozwanego dotyczących kwestii faktycznych czy prawnych rzutujących na zasadność roszczenia powoda(postanowienie z dnia 26 listopada 2012 r., III SZ 3/12, Lex nr 1232797).Oceny czy sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy dokonuje się na podstawie analizy żądań pozwu i przepisów prawa materialnego stanowiących podstawę rozstrzygnięcia, nie zaś na podstawie ewentualnych wad postępowania wyjaśniającego. Sąd Rejonowy jako podstawę prawną rozstrzygnięcia prawidłowo wskazałart. 130a ust. 1 pkt. 10 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym(tekst jedn. Dz. U. z 2012 r., poz. 1137 ze zm.; dalej ustawa),zgodnie z którym starosta występuje do sądu z wnioskiem o orzeczenie przepadku pojazdu usuniętego z drogi na rzecz powiatu, jeżeli prawidłowo powiadomiony właściciel lub osoba uprawniona nie odebrała pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia. Powiadomienie zawiera pouczenie o skutkach nieodebrania pojazdu. Przy czym ustawodawca zastrzegł, iż starosta występuje z wnioskiem, o którym mowa w ust. 10, nie wcześniej niż przed upływem 30 dni od dnia powiadomienia (art. 130a ust. 10a. ustawy). W myśl art. 130a ust. 10e ustawy, w sprawach o przepadek pojazdu sąd stwierdza, czy zostały spełnione wszystkie przesłanki niezbędne do orzeczenia przepadku, w szczególności, czy usunięcie pojazdu było zasadne i czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru, dołożono należytej staranności oraz czy orzeczenie przepadku nie będzie sprzeczne z zasadami współżycia społecznego. W tym przypadku więc istota sprawy to merytoryczna ocena przesłanek warunkujących orzeczenie przepadku pojazdu w ścisłym powiązaniu i odniesieniu ich do konkretnej osoby właściciela albo osoby uprawnionej.
Z załączonych do wniosku dokumentów wynika, że dniu 03 stycznia 2019 r. funkcjonariusz Komendy Powiatowej Policji wP.wydał dyspozycję usunięcia pojazdu marki(...)onr rej (...)z powodu kierowania pojazdem w stanie nietrzeźwości przez kierowcę nie będącego właścicielem pojazdu. Powiadomienie o usunięciu pojazdu z drogi na parking strzeżony oraz o skutkach jego nieodebrania w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia (art. 130a ust. 3 ustawy) zostało skierowane doT. G. (2)(G.), która zgodnie z danymi z Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców była właścicielem pojazdu, lecz przesyłka nie została podjęta i po dwukrotnej awizacji została uznana za doręczoną.
Niewątpliwie została spełniona pierwsza z przesłanek warunkująca orzeczenie przepadku pojazdu, gdyż usunięcie w dniu 03 stycznia 2019 r. pojazdu markiA. R.(...)było zasadne, jako że , pojazdem kierowała osoba nieposiadającą uprawnienia do kierowania pojazdami i nie było innej możliwości zabezpieczenia pojazdu. Stosownie natomiast do art. 130a ust. 1 pkt 6 pojazd jest usuwany z drogi na koszt właściciela w takim przypadku, chyba że otrzymała ona pokwitowanie, o którym mowa w art. 135 ust. 2.
Kolejną jednak przesłanką do orzeczenia przepadku pojazdu, którą winien zbadać Sąd było, czy właściciel lub osoba uprawniona została prawidłowo poinformowana o możliwości odebrania pojazdu w terminie 3 miesięcy od dnia jego usunięcia i czy starosta składając niniejszy wniosek zachował minimalny termin 30 dni od dnia powiadomienia (ust. 10 i 10a art. 130 a ww. ustawy).
Istotne jest przy tym, czy osoba uprawniona do odbioru pojazdu z parkingu strzeżonego została prawidłowo powiadomiona, albowiem ze środka odwoławczego uczestniczki postępowania wynika, że po pierwsze w maju 2019 r. nie przebywała pod adresemS.(...) (...)-(...) S.leczB.N.24a,(...)-(...) S., zaś po drugie na mocy umowy sprzedaży z dnia 05 maja 2016 r.T. G. (2)(G.) zbyła samochód markiA. R.(...)na rzeczA. J.i to w dniu 05 maja 2016 r. prowadzącej działalność gospodarczą podfirmą (...)-handelA. J.,G.(...),(...)-(...) G.i to w dniu 05 maja 2016 r. , lecz transakcji tej nie zgłosiła do właściwego wydziału komunikacji. Okoliczności tych nie zakwestionował w odpowiedzi na apelację wnioskodawca. Tymczasem Sąd Rejonowy bazując wyłącznie na twierdzeniach wynikających z wniosku wydał orzeczenie na posiedzeniu niejawnym, uwzględniając wniosek. Zgodnie z cytowaną wyżej normąart. 130 ust. 10 e ustawy Prawo o ruchu drogowym, rozpoznając wniosek o orzeczenie przepadku pojazdu, sąd poza badaniem spełnienia przesłanek wynikających z cytowanego przepisu ocenia również czy w poszukiwaniu osoby uprawnionej do jego odbioru dołożono należytej staranności. W materiale dowodowym sprawy brak zaś jakichkolwiek ustaleń w tej mierze. Natomiast w kontekście niekwestionowanych okoliczności apelacji oczywistym jest, że wskazana we wniosku uczestniczka postępowania nie jest właścicielką pojazdu i to od 5 maja 2016 r., a zatem nie była nią już w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu . Jest nią zaśA. J., wobec której należało podjąć wszystkie czynności w ramach procedury prowadzącej do orzeczenia przepadku pojazdu, bo już w chwili wydania dyspozycji usunięcia pojazdu, to ona była uprawnioną właścicielką.
W świetle powyższego przyjąć należało, że w ocenie Sądu Okręgowego, Sąd I instancji nie rozważył jednak wszystkich przesłanek materialnoprawnych żądania wnioskodawcy. W art. 130a ust. 10 mowa jest bowiem o właścicielu lub osobie uprawnionej. Wynika z tego zatem, że obowiązkiem Sądu było ustalenie nie tylko, kto jest właścicielem pojazdu, lecz także czy jest w okolicznościach sprawy osoba inna niż właściciel uprawniona do odebrania pojazdu. Sąd Rejonowy kwestii tej w ogóle nie poruszył w swoim rozstrzygnięciu. Nie dokonał interpretacji pojęcia „osoba uprawniona”, nie wyjaśnił, kto może za taką osobę być uznany i czy w okolicznościach sprawy osoba taka istnieje. Reasumując, w niniejszej sprawie kwestia prawa materialnego - tj. przesłanek zawartych w przepisachustawy Prawo o ruchu drogowym, będąca domeną Sądu Rejonowego, częściowo pozostała poza zasięgiem zainteresowania Sądu, co wynika z treści uzasadnienia sporządzonego przez Sąd I instancji w niniejszej sprawie. Realizacja prawidłowego powiadomienia z zakreśleniem terminu wskazanego w ustawie, opatrzonego pouczeniem o skutkach zaniechania odebrania, bądź zastosowania procedury właściwej przy finalnym nieustaleniu właściciela lub osoby uprawnionej wiąże się z konkretnym podmiotem. Dlatego zastosowanie w tej mierze instytucji zart. 510 § 2 k.p.c.i wezwanie jako zainteresowanej prawdopodobnej właścicielki na etapie postępowania apelacyjnego nie jest zasadne.
Mając na uwadze powyższe na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.Sąd Okręgowy postanowił uchylić zaskarżone postanowienie w całości i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu, pozostawiając temu sądowi orzeczenie o kosztach postępowania apelacyjnego w oparciu o treśćart. 108 § 2 k.p.c.Obowiązkiem Sądu Rejonowego będzie ponowne przeprowadzenie procesu orzeczniczego z uwzględnieniem uwag poczynionych powyżej. W pierwszej kolejności Sąd Rejonowy zobligowany będzie do zbadania materialnoprawnych przesłanek orzeczenia przepadku pojazdu i wypełnienia czynności powiadomienia i wezwania do odebrania pojazdu z wszelkimi konsekwencjami, bądź zastosowania procedury przewidzianej dla nieustalenia właściciela czy osoby uprawnionej. Sąd winien w tym celu ustalić aktualnego właściciela pojazdu lub wyjaśnić pojęcie „osoby uprawnionej” oraz poczynić ustalenia, czy jest toA. J.i czy wobec niej podjęto czynności , których ostateczne niewykonanie może prowadzić do orzeczenia przepadku .