Sąd Apelacyjny w Katowicach
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I ACa 171/20
Data wyroku: 2020-04-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Tomasz Ślęzak, Elżbieta Karpeta
Słowa kluczowe: Odsetki
Podstawa prawna: art. 481 § 1 k.c., art. 455 k.c.

Sygn. akt I ACa 171/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 kwietnia 2020 r.
Sąd Apelacyjny w Katowicach I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący :

SSA Elżbieta Karpeta

Sędziowie :

SA Tomasz Ślęzak
SO del. Tomasz Ślęzak

po rozpoznaniu w dniu 29 kwietnia 2020 r. w Katowicach
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwaT. F.iA. F.
przeciwkoSpółce (...) Spółce AkcyjnejwB.i(...) Spółce AkcyjnejwK.
o naprawienie szkody
na skutek apelacji powodów
od wyroku Sądu Okręgowego w Katowicach
z dnia 30 października 2019 r., sygn. akt II Cgg 9/19

1
oddala apelację;

2
zasądza od powodów na rzecz pozwanejSpółki (...) Spółki Akcyjnejw(...)050 ( cztery tysiące pięćdziesiąt ) złotych z tytułu kosztów postępowania apelacyjnego;

3
oddala wniosek pozwanej(...) Spółki AkcyjnejwK.o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

SSA Tomasz Ślęzak SSA Elżbieta Karpeta SSO Tomasz Tatarczyk
Sygn. akt I ACa 171/20

UZASADNIENIE
Wyrokiem z 30 października 2019 r. Sąd Okręgowy w Katowicach zasądził od pozwanejSpółki (...) Spółki AkcyjnejwB.na rzecz powodówA. F.iT. F.587 392,40 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 6 stycznia 2018 r., umorzył postępowanie w stosunku do tej pozwanej w części obejmującej żądanie zapłaty kwoty 609 863,09 zł z odsetkami, w całości umorzył postępowanie w stosunku do pozwanej(...) Spółki AkcyjnejwK., oddalił powództwo w pozostałym zakresie, obciążył pozwanąSpółkę (...) Spółkę AkcyjnąwB.kosztami sądowymi w 48 % pozostawiając ich szczegółowe wyliczenie referendarzowi sądowemu, zniósł wzajemnie między powodami, a pozwanąSpółką (...) Spółką AkcyjnąwB.koszty zastępstwa prawnego. Zasądzona na rzecz powodów kwota 587 392,40 zł stanowi odszkodowanie za szkodę powstałą na ich nieruchomości w związku z ruchem zakładu górniczego, obejmuje koszty rektyfikacji budynku mieszkalnego wraz z kosztami zagospodarowania terenu przy prostowaniu budynku i kosztami remontowymi po rektyfikacji. Jako podstawę prawną zasądzenia tego odszkodowania wskazał Sąd Okręgowyart. 435 § 1 k.c.w związku zart. 144 ust. 1 i art. 145 ustawy z 9 czerwca 2011 r. Prawo geologiczne i górnicze. O odsetkach orzekł Sąd w oparciu oart. 481 k.c.iart. 363 § 2 k.c.zasadzając je od dnia następującego po dniu wydania ( złożenia ) opinii przez biegłąR. Ż., w której wyliczyła ona wysokość odszkodowania. Stwierdził Sąd, że wprawdzie pozwana już wcześniej wiedziała o roszczeniach powodów lecz odszkodowanie zostało wyliczone przez biegłą według stawek z daty wykonania opinii (art. 363 § 2 k.c.), stąd nie sposób było przyjąć, że już wcześniej pozwana pozostawała w opóźnieniu w zakresie zapłaty tak wyliczonej kwoty, nie wiadomym jest bowiem, czy odszkodowanie wyliczone według stawek z okresu poprzedniego, np. z daty zgłoszenia szkody, tudzież wytoczenia powództwa, byłoby takie samo, a z pewnością byłoby niższe ze względu na wzrost stawek rynkowych w zakresie kosztów roboczogodziny i materiałów budowlanych. Umorzenie postępowania nastąpiło wskutek częściowego w stosunku do pozwanejSpółki (...) Spółki AkcyjnejwB.i w całości w stosunku do pozwanej(...) Spółki AkcyjnejwK.cofnięcia pozwu i zrzeczenia się przez powodów roszczenia. Oddaleniu uległo powództwo w zakresie żądania zapłaty wyższego odszkodowania i odsetek za okres poprzedzający złożenie opinii. Stosownie do wyniku sprawy rozstrzygnął Sąd o kosztach procesu.
Apelacją zaskarżyli ten wyrok powodowie w części oddalającej w stosunku do pozwanejSpółki (...) Spółki AkcyjnejwB.powództwo o zapłatę odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 587 392,40 zł za okres od dnia 16 lutego 2015 r. do 5 stycznia 2018 r.; zarzucili skarżący naruszenieart. 481 § 1 k.c.w związku zart. 363 § 2 k.c.poprzez zasądzenie odsetek za opóźnienie od dnia wydania opinii przez biegłą, podczas gdy odsetki powinny być zasądzone od dnia wymagalności, naruszenieart. 481 § 1 k.c.w związku zart. 455 k.c.poprzez oddalenie powództwa o zasądzenie odsetek ustawowych za opóźnienie od kwoty 587 392,40 zł, naliczonych od dnia 16 lutego 2015 r. do 5 stycznia 2018 r., podczas gdy poprzednik prawny pozwanej, a następnie pozwana, pozostawali w opóźnieniu ze spełnieniem świadczenia od dnia 16 lutego 2015 r.; domagali się skarżący zmiany wyroku poprzez zasądzenie od pozwanejSpółki (...) Spółki AkcyjnejwB.na ich rzecz odsetek ustawowych za opóźnienie od dnia 16 lutego 2015 r. do dnia zapłaty, zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego.
PozwanaSpółka (...) Spółka AkcyjnawB.wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.
Pozwana(...) Spółka AkcyjnawK.wniosła o oddalenie apelacji i zasądzenie od powodów na jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje :
Nie podważają skarżący ustaleń faktycznych Sądu Okręgowego. Przyjął je Sąd drugiej instancji za własne.
Odpowiedzialność za szkody górnicze ma charakter odpowiedzialności deliktowej.
Regułą jest, że zobowiązania powstające z czynów niedozwolonych są zobowiązaniami bezterminowymi i stają się wymagalne po wezwaniu dłużnika do wykonania (art. 455 k.c.) i od tej chwili poszkodowany może żądać odsetek za opóźnienie stosownie doart. 481 § 1 k.c.
Wbrew zarzutom apelacji, nie naruszył Sąd Okręgowy tych przepisów odmawiając zasądzenia odsetek za okres poprzedzający wydanie przez biegłą opinii stanowiącej podstawę ustalenia właściwego sposobu naprawienia szkody i wysokości odszkodowania pieniężnego.
Postąpił ten Sąd zgodnie z unormowaniemart. 363 § 2 k.c.ustalając wysokość odszkodowania należnego powodom według cen z daty ustalenia odszkodowania.
Stanowisko, że odsetki od kwoty odszkodowania będącego świadczeniem pieniężnym nie przysługują za okres poprzedzający datę wydania wyroku, w którym to odszkodowanie zostało zasądzone, jest przyjmowane w orzecznictwie ( por. np. wyrok SN z 14.10.2015 r. V CSK 708/14, wyrok SN z 11.02.2010 r. I CSK 262/09, postanowienie SN z 5.12.2018 r. V CSK 252/18 ), w szczególności jako wyjątek od powołanej wyżej reguły wymagalności zobowiązania z tytułu czynu niedozwolonego po wezwaniu dłużnika do wykonania i wyklucza stosowanie równolegle dwóch mechanizmów waloryzacyjnych. Do tego stanowiska nawiązał Sąd Okręgowy wyłączając przyjęcie, że z zapłatą odszkodowania ustalonego według cen aktualnych w chwili opiniowania pozwana pozostawała w opóźnieniu od daty zgłoszenia jej szkody, skoro ceny usług i materiałów budowlanych w międzyczasie zapewne wzrosły. W istocie orzekł ten Sąd korzystniej dla powodów, niż z tego stanowiska mogłoby wynikać, bo wszak odsetki zasądził od daty złożenia przez biegłą opinii, a nie dopiero od dnia wydania wyroku, w którym w oparciu o tę opinię odszkodowanie należne im określił.
Stwierdzenie, że ze spełnieniem świadczenia, które zasądzone zostało zaskarżonym wyrokiem, pozwana opóźniała się od chwili upływu trzydziestu dni od dnia doręczenia jej wezwania jest jednakże w realiach sprawy wykluczone niezależnie od tego, jak kształtowały się stanowiące podstawę ustalenia odszkodowania ceny w czasie wezwania poprzednika prawnego pozwanej do wykonania zobowiązania i w dacie wyrokowania.
Zasądzona zaskarżonym wyrokiem kwota odszkodowania obejmuje koszty rektyfikacji budynku mieszkalnego powodów, koszty zagospodarowania terenu przy prostowaniu budynku i koszty remontu po rektyfikacji, czyli koszty przywrócenia stanu poprzedniego rzeczy.
Pismem z 14 stycznia 2015 r. powodowie wezwali poprzednika prawnego pozwanej do zapłaty odszkodowania równoważącego wartość techniczną budynku, a tylko na wypadek zawarcia ugody uwzględniającej inne roszczenia ( z tytułu zmniejszenia wartości nieruchomości i utrudnień w jej użytkowaniu oraz kosztów położenia nowej kostki brukowej i wymiany ogrodzenia ) do zapłaty odszkodowania obejmującego koszty naprawy budynku. Wytaczając następnie powództwo zażądali zapłaty odszkodowania odpowiadającego wartości technicznej budynku mieszkalnego, kosztom położenia nowej kostki brukowej i wymiany ogrodzenia oraz rekompensaty za zmniejszenie wartości nieruchomości i utrudnień w jej użytkowaniu.
Postawione na pierwszym miejscu bezwarunkowo żądanie w wezwaniu z 14 stycznia 2015 r. i żądanie powództwa dotyczyło zatem nie przywrócenia stanu poprzedniego budynku - wykonania zobowiązania w istocie niepieniężnego aczkolwiek ze świadczeniem pieniężnym lecz zapłaty odszkodowania obejmującego wartość techniczną budynku przy założeniu, że jego naprawa przez pionowanie jest nieopłacalna bądź niecelowa.
Żądanie to zostało zweryfikowane w toku postępowania negatywnie dla powodów, ustalenia dokonane w oparciu o opinię biegłej pozwoliły na stwierdzenie, że naprawa szkody nastąpić ma przez przywrócenie stanu poprzedniego rzeczy ( zapłatę odszkodowania równoważącego koszty restytucji naturalnej ), a nie przez zapłatę żądanej w wezwaniu sumy pieniężnej odpowiadającej wartości technicznej obiektu.
Nie popadła przeto pozwana wcześniej, niż przyjął Sąd Okręgowy, w opóźnienie ze spełnieniem świadczenia polegającego na przywróceniu stanu poprzedniego rzeczy - z zapłatą odszkodowania odpowiadającego kosztom restytucji naturalnej. Koszty te ustalone zostały według cen z daty wyrokowania. Wbrew twierdzeniu skarżących, nie stały się one wymagalne w okresie poprzedzającym złożenie opinii stanowiącej podstawę ich określenia i zasądzenia w wyroku.
Z przytoczonych względów apelacja podlegała oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c.O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono po myśliart. 98 § 1 i 3 k.p.c.obciążając powodów, jako stronę przegrywającą, obowiązkiem zwrotu pozwanejSpółce (...) Spółce AkcyjnejwB., na jej żądanie, kosztów zastępstwa prawnego w tym postępowaniu. Zawarte w wyroku Sądu Okręgowego postanowienie o umorzeniu w całości postępowania w stosunku do pozwanej(...) Spółki AkcyjnejwK.uprawomocniło się, apelacja powodów skierowana została wyłącznie przeciwko częściowemu oddaleniu w stosunku do pozwanejSpółki (...) Spółki AkcyjnejwB.powództwa o zapłatę odsetek. Kosztów zastępstwa prawnego pozwanej(...) Spółki AkcyjnejwK.w postępowaniu apelacyjnym nie można było w tej sytuacji uznać za celowe w rozumieniuart. 98 § 1 k.p.c., co prowadzić musiało do oddalenia jej wniosku o ich zasądzenie.
SSA Tomasz Ślęzak SSA Elżbieta Karpeta SSO Tomasz Tatarczyk