Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 799/18
Data wyroku: 2019-03-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ludmiła Tułaczko
Słowa kluczowe: Oszustwo
Podstawa prawna: art. 286 § 1 kk

Warszawa, dnia 11 marca 2019 r.
Sygn. akt VI Ka 799/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: SSO Ludmiła Tułaczko
protokolant:  protokolant sądowy Izabela Frankowicz
przy udziale prokuratora Józefa Gacka
po rozpoznaniu dnia 11 marca 2019 r.
sprawyP.D.synaB.iA.ur. (...)wB.
oskarżonego o przestępstwa zart. 297 § 1 k.k.,art. 286 § 1 k.k.oraz
M. J.synaM.iE.ur. (...)wZ.
oskarżonego o przestępstwa zart. 271 § 1 k.k.,art. 286 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie
z dnia 16 kwietnia 2018 r.    sygn. akt III K 815/17
uchyla zaskarżony wyrok i sprawę oskarżonychP. D.iM. J.w całości przekazuje Sądowi Rejonowemu dla Warszawy Pragi- Południe w Warszawie do ponownego rozpoznania.
Sygn. akt VI Ka 799/18

UZASADNIENIE
P. D.został oskarżony o to, że:

1
W dniu 16 sierpnia 2016 roku za pośrednictwemfirmy (...)przedłożył w oddziale(...) S.A.wW.przyul. (...)w celu uzyskania kredytu na miarę nierzetelne i stwierdzające nieprawdę zaświadczenie o swoim zatrudnieniu i zarobkach zfirmy (...) sp. z o.o.stwierdzające nieprawdę co do faktu bycia faktycznie zatrudnionym w/w firmie na umowę o pracę i co do uzyskiwanych dochodów z tytułu zatrudnienia, które to okoliczności miały istotne znaczenie dla uzyskania kredytu i oceny zdolności kredytowej, tj. o czyn zart. 297 § 1 k.k.

2
W dniu 23 sierpnia 2016 roku w oddziale(...) S.A.wW.przyul. (...)działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu zM. J.doprowadził w/w bank do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 20 000 zł w ten sposób, że przedłożył nierzetelne i stwierdzające nieprawdę zaświadczenie o zatrudnieniu i zarobkach zfirmy (...) sp. z o.o.stwierdzające nieprawdę co do faktu bycia faktycznie zatrudnionym w/w firmie na umowę o pracę i co do uzyskiwanych dochodów z tytułu zatrudnienia, wprowadzając jednocześnie w/w bank w błąd co do posiadania zdolności kredytowej oraz osoby dla której miały być przeznaczone środki z kredytu oraz faktu zatrudnienia na umowę o pracę, tj. o czyn zart. 286 § 1 k.k.

M. J.został oskarżony o to, że:

1
W dniu 10 sierpnia 2016 roku w n/n miejscu weW.będąc osobą uprawnioną do wystawienia dokumentu poświadczył nieprawdę co do okoliczności mających znaczenie prawne w ten sposób, że wystawił dlaP. D.nierzetelne i stwierdzające nieprawdę zaświadczenie o jego zatrudnieniu na umowę o pracę wfirmie (...), mając świadomość, że w/w nie był zatrudniony na taką umowę w jego firmie i nigdy nie został zgłoszony do ubezpieczeń społecznych, tj. o czyn zart. 271 § 1 k.k.

2
W dniu 23 sierpnia 2016 roku w oddziale(...) S.A.wW.przyul. (...)działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu zP. D.oraz działając w celu uzyskania kredytu doprowadził w/w bank do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w kwocie 20 000 złotych w ten sposób, że nakreślił na dane w/w kredytobiorcy nierzetelne i stwierdzające nieprawdę zaświadczenie o jego zatrudnieniu i zarobkach zfirmy (...) sp. z o.o.stwierdzające nieprawdę co do faktycznego zatrudnienia w/w na umowę o pracę i co do uzyskiwanych przez niego dochodów z tytułu zatrudnienia, wprowadzając jednocześnie w/w bank w błąd co do posiadania zdolności kredytowej przezP. D.oraz osoby dla której miały być przeznaczone środki z kredytu, tj. o czyn zart. 286 § 1 k.k.

Wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy z dnia 16 kwietnia 2018 roku, sygn. akt III K 815/18P. D.został uniewinniony od popełnienia zarzucanych mu przestępstw, natomiastM. J.został uznany winnym popełnienia mu aktem oskarżenia przestępstwa zart. 271 § 1 k.k.(pkt 1a/o) oraz winnym popełnienia przestępstwa zart. 297 § 1 k.k.(w ramach zarzucanego w pkt. 2 a/o przestępstwa zart. 286 § 1 k.k.) i wymierzył mu karę: 4 miesięcy pozbawienia wolności za 1 czyn oraz karę 6 miesięcy pozbawienia wolności za 2 czyn jak również karę łączną 6 miesięcy pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem wykonania kary na okres próby 2 lat oraz obowiązek wymieniony wart. 72 § 1 pkt 1 k.k.w postaci informowania Sądu o przebiegu okresu próby i zwolnił go z kosztów postępowania.
Powyższy wyrok został w całości zaskarżony przez Prokuraturę Rejonową Warszawa Praga – Południe w Warszawie, na podstawieart. 425 § 1 i 2 k.p.k.orazart. 444 k.p.k., na niekorzyść oskarżonychP. D.orazM. J..
Oskarżyciel, na podstawieart. 427 § 1 i 2 k.p.k.orazart. 438 § 2 i 3 k.p.k.zarzucił wyrokowi:

1
Błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia i mający wpływ na jego teść, a polegający na niesłusznym przyjęciu, iż zgromadzony w sprawie materiał dowodowy przy dokonaniu prawidłowej jego oceny, rozpatrywany w kontekście zachowania oskarżonych w materii wyczerpania przez nich obu znamion czynów zabronionych określonych wart. 286 § 1 k.k.nie daje podstaw do przypisania im winy i skazania za zarzucane przestępstwa, podczas gdy prawidłowa ocena materiału dowodowego prowadzi do odmiennych wniosków, podobnie jak popełnienie czynu zabronionego zart. 297 § 1 k.k.przezP. D.

2
Obrazę przepisów postępowania, tj.art. 2 § 1 pkt 1-3 i § 2, art. 4, art. 5 §2, art. 7, 9 i 167 k.p.k.orazart. 366 § 1 k.p.k.mającą wpływ na treść orzeczenia, a polegającą na:

a
Błędnej interpretacji znamion przestępstwa oszustwa w następstwie błędnej oceny zgromadzonego materiału dowodowego i nieuwzględnienie prawnie chronionych interesów pokrzywdzonego banku

b
Nieuwzględnienie przez Sąd wszystkich okoliczności przemawiających na niekorzyść oskarżonych

c
Nieprzeprowadzenie wszystkich dowodów w sprawie mających na celu wyeliminowanie wątpliwości Sądu co do wyczerpania przez oskarżonych znamion czynów zabronionych przypisanych im aktem oskarżenia

d
Dokonaniu przez Sąd ustalenia faktów i oceny materiału dowodowego w sposób wybiórczy i dowolny, pominięciu dowodów niekorzystnych dla takiego stanowiska, przekraczając jednocześnie zasadę swobodnej oceny dowodów co skutkowało uniewinnieniem obojga oskarżonych od popełnienia zarzucanych im przestępstw zart. 286 § 1 k.k.orazP. D.zart. 297 § 1 k.k.

e
Nieprzeprowadzenie wbrew wskazaniomart. 9 i 167 k.p.k.wszystkich koniecznych dowodów na rozprawie i występujących pomiędzy nimi rozbieżności w następstwie czego nie zostały wyjaśnione wszystkie istotne okoliczności sprawy.

3
W konsekwencji, na zasadzieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 2 k.p.k.prokurator wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja prokuratora zasługuje na uwzględnienie w całości.
Sąd I instancji uniewinniłP. D.od popełnienia zarzucanego mu przestępstwa zart. 297 § 1 k.k., uznając że oskarżony nie miał świadomości, że przedstawiane przez niego zaświadczenie jest nieprawdziwe oraz że nie został zarejestrowany i zgłoszony do ubezpieczenia przez swojego pracodawcę. W ocenie tutejszego Sądu, taki sposób argumentacji nie jest przekonujący.
Oceniając dokumenty zgromadzone a aktach sprawy , Sąd I instancji nie zwrócił uwagi i nie zauważył, że zaświadczenie o zatrudnieniu i wynagrodzeniu z dnia 10.08.2016r. (k-20) podpisane również przezP. D.zawiera błędy co do:

1
okresu zawarcia umowy, gdyż na zaświadczeniu wskazano, żeP. D.jest zatrudniony od stycznia 2016 r. podczas, gdy był zatrudniony od lutego 2016 r.

2
wartości wypłacanego wynagrodzenia, które było oparte wyłącznie na dokumentach o wątpliwej wiarygodności, ale było również niezgodne z wartościami wskazanymi w tych dokumentach, co słusznie podniósł oskarżyciel w apelacji (str. 6)

Dodatkowo, zaświadczenie to jest niespójne z deklaracją PIT-11. (k-76)
Odnosząc się natomiast do zarzutu obrazy prawa materialnego-art. 286 § 1 k.k.należy wskazać, że przestępstwo to polega na doprowadzeniu do niekorzystnego rozporządzenia mieniem. Za takie rozporządzenie należy również uznać sytuację, w której gdyby bank udzielający kredytu wiedział, że wystawione przezM. J.zaświadczenie o zatrudnieniu nie pokrywa się z rzeczywistością (a takich ustaleń dokonał Sąd I instancji skazującM. J.za czyn zart. 271 § 1 k.k.) to niewątpliwieP. D.iM. J.nie uzyskaliby kredytu, a pokrzywdzony bank by go nie udzielił. Wprowadzenie w błąd niekoniecznie musi dotyczyć zamiaru uzyskania pożyczki, ale też posiadanych przez pożyczkobiorcę realnych możliwości spłaty zaciągniętego zobowiązania i możliwości jego spłaty w określonym w umowie terminie, zaś sam zamiar popełnienia przestępstwa należy badać w dacie zaciągania zobowiązania. Również fakt, że oskarżonyP. D.obecnie spłaca zobowiązanie, pozostaje bez wpływu na znamiona przestępstwa oszustwa, skoro wpłaty dokonywane są nieregularnie i dzięki wsparciu rodziny.
Przechodząc natomiast do oceny toku rozumowania Sądu I instancji w odniesieniu do oskarżonegoM. J., należy wskazać, że Sąd uznał go za winnego wystawienia nierzetelnego zaświadczenia o zatrudnieniu, a oskarżonegoP. D.uniewinnił od zarzutu posłużenia się tym dokumentem, chociaż obydwaj oskarżeni go podpisali, a skoro tak to obydwaj musieli wiedzieć, żeP. D.nie jest zatrudniony wfirmie (...), a przynajmniej nie w tym okresie i nie uzyskuje zarobków wskazanych w zaświadczeniu wystawionym dla banku. Ocena zachowania obu oskarżonych w kontekście zarzutu zart. 297 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.zgodnie z logicznym tokiem rozumowania powinna być spójna gdyż czyny oskarżonych nawzajem się uzupełniają pozostając w związku przyczynowo - skutkowym.
Należy się zastanowić i rozważyć czy dokumenty przedstawione przez oskarżonych są wiarygodne, czy też zostały sporządzone na potrzeby postępowania karnego. W związku z powyższym, w ocenie Sądu odwoławczego należy w toku postępowania ponownego :

1
zwrócić się do oskarżonegoM. J.o przedstawienie oryginałów dokumentów dotyczących wynagrodzenia przedstawionych przez oskarżonegoP. D.;

2
ustalić nazwisko księgowej o imieniuS.i przesłuchać ją w charakterze świadka na okoliczność:

a
czyP. D.faktycznie pracował dlaM. J., w jakim charakterze i w jakim czasie,

b
czy sporządzała ona listy płac, na których widniał wypłaty wynagrodzenia dlaP. D.oraz w jakiej wysokości,

3
zwrócić się do ZUS po informacje czyM. J.zgłaszał siebie lub innych ewentualnych pracowników opróczP. D., na potrzeby ubezpieczeń co przeczyłoby tezie, żeP. D.nie został zgłoszony omyłkowo, a wskazywałoby, że nie był on pracownikiemM. J.,

4
jeżeli będzie to możliwe, dokonać analizy fizykochemicznej oryginalnych dokumentów księgowych w celu ustalenia, czy umowy o pracę zostały sporządzone w datach w nich wskazanych czy też w innym terminie , co wykluczałoby ich rzetelność,

5
dokonać analizy całokształtu zebranego materiału dowodowego pod kątem czy błędy i nieścisłości w zgromadzonych dokumentach nie wskazują, że zostały one sporządzone wyłącznie na potrzeby uzyskania kredytu i prowadzonego postępowania karnego, albowiem mając na uwadze wspólne działanie oskarżonych w celu uzyskania kredytu, w ocenie Sądu odwoławczego istnieją poważne wątpliwości, czy przedstawione dokumenty pokrywają się z prawdą.