Sąd Apelacyjny w Poznaniu
I Wydział Cywilny i Własności Intelektualnej
Sygnatura akt: I ACa 867/18
Data wyroku: 2019-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ryszard Marchwicki, Mariola Głowacka, Jerzy Geisler
Słowa kluczowe: Skarga pauliańska
Podstawa prawna: 525 kc, 531 § 2 kc

Sygn. aktI ACa 867/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 29 maja 2019 r.

Sąd Apelacyjny w Poznaniu I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący:SSA Jerzy Geisler /spr./
Sędziowie:SSA Ryszard Marchwicki

SSA Mariola Głowacka
Protokolant:st. sekr. sąd. Kinga Kwiatkowska
po rozpoznaniu w dniu 29 maja 2019 r. w Poznaniu
na rozprawie
sprawy z powództwaE. S.
przeciwkoJ. C.
o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu
z dnia 17 stycznia 2018 r. sygn. akt XII C 228/17

1
zmienia zaskarżony wyrok w punkcie I w ten sposób, że z opisu wierzytelności przysługującej powodowi w stosunku doT. K.usuwa zapis „i w wysokości 8.117,00 zł ustalonych w wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 24 września 2013 roku w sprawie XII C 2004/11 oraz w wysokości 2.700,00 zł ustalone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20 lutego 2014 roku w sprawie(...)i w tym zakresie powództwo oddala;

2
w pozostałym zakresie apelację oddala;

3
zasądza od pozwanego na rzecz powoda kwotę 4.050 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu odwoławczym.

Ryszard Marchwicki Jerzy Geisler Mariola Głowacka

I ACa 867/18

UZASADNIENIE
PowódE. S.żądał od pozwanegoJ. C.uznania czynności prawnej za bezskuteczną w stosunku do niego, to jest czynności polegającej na darowaniu przezŁ. K.na rzecz pozwanegoJ. C.udziału 1/2 części nieruchomości położonej wS.-działka numer (...)o obszarze 815 metrów kwadratowych, dokonanej aktem notarialnym z dnia 10 grudnia 2013 roku przed notariuszemS. P., repertorium(...)oraz o zasądzenie kosztów procesu.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa i zasądzenie na jego rzecz kosztów procesu.
Wyrokiem z dnia 17.01.2018 r. Sąd Okręgowy orzekł następująco:
- uznał za bezskuteczną w stosunku do powodaE. S.czynność prawną, polegającą na darowaniu przezŁ. K.na rzecz pozwanegoJ. C.udziału ½ części nieruchomości – aktem notarialnym z dnia 10.12.2013 r., sporządzonym przez notariuszaS. P., rep.(...), położonej w miejscowościS.,działka nr (...), o obszarze 0.0815 ha, dla której Sąd Rejonowy w(...). prowadziksięgę wieczystą nr (...), dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycielaE. S., któremu przysługuje wierzytelność w stosunku doT. K.wysokości 90.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 2.11.2008 r. i kosztami procesu w kwocie 6.200 zł, ustalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 1.06.2010 r. w sprawie(...)opatrzona klauzulą wykonalności w dniu 11.01.2011 r. oraz dalsze koszty procesu w wysokości 2.700 zł ustalone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 15.12.2010 r. w sprawie(...)i w wysokości 8.117 zł ustalone w wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 24.09.2013 r. w sprawie(...)oraz w wysokości 2.700 zł ustalone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20.02.2014 r. w sprawie(...),
- i orzekł o kosztach procesu. – k. 110
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje:
Powód uzyskał prawomocny wyrok Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 1.06.2010 r. w sprawie o sygnaturze(...), który zasądzał na rzecz powoda od dłużniczkiT. K.kwotę 90.000 zł z ustawowymi odsetkami od 2.11.2008 r. do dnia zapłaty oraz kosztami procesu w kwocie 6.200 złotych. Na skutek apelacji dłużniczki Sąd Apelacyjny oddalił apelację, przyznał dalsze koszty procesu w kwocie 2.700 złotych.
Pozew w tamtej sprawie wpłynął jeszcze we wrześniu 2009 roku. Po wydaniu tego wyroku, to jest 7.07.2010 r., dłużniczkaT. K.darowała swojemu synowiŁ. K.tę nieruchomość.
Powód, jako wierzyciel, rozpoczął egzekucję w stosunku doT. K.w 2011 roku, która okazała się bezskuteczna i została umorzona wobec niemożności wyegzekwowania żadnej z kwot. Postępowanie egzekucyjne prowadził Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w(...)B. G., w sprawie(...)
Następnie powód będący wierzycielemT. K.złożył pozew do Sądu Okręgowego w Poznaniu o uznanie za bezskuteczną w stosunku do niego czynności darowizny dokonanej przez dłużniczkęT. K.na rzecz swojego synaŁ. K.. Dnia 24.09.2013 r. Sąd Okręgowy w Poznaniu wydał wyrok uznający tę czynność prawną za bezskuteczną wobec powoda i przyznał dalsze koszty procesu w kwocie 8.117 złotych. I na skutek apelacji w tamtej sprawie Sąd Apelacyjny oddalił tę apelacje i przyznał kolejne koszty procesu na rzecz powoda odŁ. K.w kwocie 2.700 zł. ustalone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20.02.2014 r. w sprawie(...)
Tymczasem 10.12.2013 r. wcześniej obdarowanyŁ. K.darował pozwanemu w tej sprawie,J. C., udział w 1/2 części we własności nieruchomości, położonej wS., o którą chodzi tutaj w sprawie, i właśnie tej czynności darowizny powód domaga się
uznania za bezskuteczną w stosunku do niego, powołując się na to, że nadal i ciągle jest wierzycielemT. K.i że nie udało mu się wyegzekwować żadnej kwoty od dłużniczki.
Zgodnie zart. 527 kc, gdy wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową, każdy z wierzycieli może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną w stosunku do niego, jeżeli dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela, a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła się dowiedzieć. Zgodnie zart. 531 § 2 kc, w przypadku gdy osoba trzecia rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie, na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne. Tak było w tej sprawie. Mianowicie powód uzyskał już wcześniej wyrok sądowy ustalający za bezskuteczną w stosunku do niego czynność prawną polegającą na darowaniu przez dłużniczkęT. K.tej nieruchomości wS.na rzecz swojego synaŁ. K.. Kiedy okazało się, żeŁ. K.przeniósł udział 1/2 tej nieruchomości na rzecz pozwanegoJ. C., powód na podstawieart. 531 § 2 kcmógł wystąpić z takim żądaniem w stosunku do kolejnego obdarowanego, czyli pozwanegoJ. C.. Z okoliczności sprawy wynika, że pozwanyJ. C.miał wiedzę o tym, że czynność ta była dokonana z pokrzywdzeniem wierzyciela, czyliE. S.. Domniemanie takie wynika zart. 527 § 3 kc.Domniemanie takie oczywiście może być obalone, ale dowód na to musi być wskazany przez stronę pozwaną. Sam pozwany tutaj przyznał, że orientował się o tym, że był jakiś długT. K.wobec powodaE. S.. Sam mówił, że do niego jeździł w tej sprawie i wiedział o tym przynajmniej od kilku lat. Niezależnie jednak od tego, czy pozwany wiedział czy nie, choć wiadomo z okoliczności sprawy, że tak było, że wiedział, to gdyby nawet nie wiedział, to nie miałoby to w sprawie znaczenia, ponieważ zgodnie zart. 528 kc, jeżeli wskutek tej czynności prawnej dokonanej przez dłużnika z pokrzywdzeniem wierzyciela osoba trzecia uzyskała korzyść majątkową bezpłatnie, to wierzyciel może żądać uznania tej czynności za bezskuteczną, chociażby osoba ta nie wiedziała i nawet przy zachowaniu należytej staranności nie mogła się dowiedzieć, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzycieli. Tak samo jest sformułowane to wart. 531 § 2 kc.W sytuacji, którą tutaj mamy w tym procesie, gdy osoba trzecia, czyliŁ. K.darował dalej tę nieruchomości wS., a właściwie udział w tej nieruchomości na rzecz pozwanegoJ. C., również zart. 531 § 2 kcwynika, że jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne, to przepis znajdzie zastosowanie bez względu na to, że pozwanyJ. C.o pokrzywdzeniu wierzyciela wiedział czy takiej wiedzy nie miał.
Pozwany nie zdołał wskazać innego majątku dłużnika, który mógłby służyć zaspokojeniu się wierzyciela. Wierzyciel wszczął drugą egzekucję przeciwkoT. K.z udziałem jej synaŁ. K.po uzyskaniu wyroku o uznaniu czynności darowizny pomiędzy matką i synem za bezskuteczną w stosunku do powoda. Ta egzekucja nie przyniosła żadnego zaspokojenia, a to z uwagi na to, że udział 1/2 w tej nieruchomości został w grudniu 2013 r. przeniesiony przezŁ. K.na rzecz pozwanegoJ. C..
W późniejszym czasieŁ. K.przeniósł pozostały udział w 1/2 nieruchomości, na rzecz swojej matki, dłużniczki powoda,T. K.na skutek odwołania przez nią darowizny.
W chwili obecnej właścicielami tej nieruchomości jest dłużniczkaT. K.w 1/2 części iJ. C.w 1/2 części. Osoby te zawarły związek małżeński w 2014 roku, ale pozostawały w związku nieformalnym od ponad 20 lat. Są więc osobami bliskimi.
Jeśli chodzi o możliwość zaspokojenia się obecnie z tego udziału dłużniczki w wysokość 1/2 części nieruchomości, to jest wiadomo i na to wskazuje doświadczenie życiowe oraz okoliczności powszechnie znane, że niezmiernie trudno jest uzyskać zaspokojenie z udziału w nieruchomości, szczególnie w takiej, której nie da się podzielić fizycznie, wiadomo bowiem, że udział w takiej nieruchomości, na przykład w połowie jak tutaj w tym przypadku, nie znajdzie po prostu nabywcy i egzekucja będzie bezskuteczna.
Nie można jednak narażać powoda na takie niedogodności, skoro już i tak podjął duże starania dotyczące wyegzekwowania tego roszczenia. Jest to bowiem już trzecie powództwo jego w sprawie tego długu. Pierwsze było bezpośrednio o dług, drugie o uznanie czynności prawnej za bezskuteczną i teraz trzecia sprawa, kolejna skarga pauliańska o uznanie kolejnej czynności prawnej za bezskuteczną. Całość tych działań tutaj po stronieT. K.i jego synaŁ. K.sprawia, że można przyjąć, że rzeczywiście okoliczności sprawy oraz stosunek bliskości między tymi osobami oraz pozwanymJ. C.wskazują jasno, że całe te działania były podjęte właśnie z myślą, aby uniknąć tej egzekucji, albo ją utrudnić. Dlatego też Sąd uznał, że spełniły się przesłanki zart. 527 § 1 kcw związku zart. 528 kci w związku zart. 531 § 2 kc, i na tej podstawie Sąd powództwo uwzględnił.
Wyrok z dnia 17.01.2018 r. zaskarżył apelacją pozwany w całości. Skarżący rozstrzygnięciu zarzucił:

1
naruszenieart. 72 § 2 kpcw zw. zart. 31 kropoprzez uwzględnienie powództwa w sytuacji gdy współuczestnikiem koniecznym winna być w niniejszym procesie takżeT. K.z uwagi na okoliczność, iż przedmiotowa nieruchomość w udziale ½ części, wobec zawartej w dniu 20.02.2014 r. umowy o rozszerzeniu wspólności majątkowej małżeńskiej weszła do majątku wspólnegoT. K.orazJ. C.na zasadzie wspólności majątkowomałżeńskiej, a tym samym z chwilą zawarcia tej umowyJ. C.utracił prawo do tego udziału w rozumieniuart. 33 kro, jako jego majątek osobisty na rzecz wspólności ustawowej małżeńskiej w rozumieniuart. 31 kro, co równocześnie oznacza, iż nie jest już osobą w rozumieniuart. 531 § 2 kc, na której rzecz osoba trzecia, tj.Ł. K.rozporządziła uzyskaną korzyścią majątkową, albowiem nie jest właścicielem rzeczy podarowanej mu przezŁ. K., z uwagi na wyzbycie się jej własności w drodze kolejnej czynności prawnej i przeniesienie jej do kolejnego majątku w postaci majątku wspólnego małżonków,

2
naruszenieart. 187 § 1 pkt 1 kpcw zw. zart. 321 § 1 kpcpoprzez orzeczenie ponad żądanie i sformułowanie sentencji orzeczenia wbrew treści żądania zawartego w pozwie i ponad to żądanie,

3
naruszenie prawa materialnego, tj.art. 531 § 2 kcpoprzez uwzględnienie powództwa w sytuacji gdy przedmiotowa nieruchomość w udziale ½ części wobec zawartej w dniu 20.02.2014 r. umowy o rozszerzeniu wspólności majątkowomałżeńskiej weszła do majątku wspólnegoT. K.iJ. C., a tym samym z chwilą zawarcia tej umowyJ.ciekawy utracił prawo do tego udziału w rozumieniuart. 33 krojako jego majątek osobisty na rzecz wspólności ustawowej małżeńskiej w rozumieniuart. 31 kro, co tym samym uniemożliwiało uwzględnienie powództwa albowiem składnik majątku w udziale ½ części nie stanowi własnościJ. C.,

4
dokonanie błędnej wykładniart. 531 § 2 kcpoprzez przyjęcie, że zaistniały podstawy prawne do uznania za bezskuteczną czynność prawną dokonaną nie przez dłużnika, a przezŁ. K.na rzecz pozwanego,

5
naruszenieart. 533 kcpoprzez niezastosowanie tego przepisu i uznanie bezskuteczności w stosunku do powoda czynności prawnej, polegającej na darowaniu przezŁ. K.na rzezJ. C.udziału ½ części nieruchomości, pomimo tego, że pozwany wskazywał, że powód może zaspokoić swoje roszczenie z udziału ½ części nieruchomości, będącej własnością pierwotnego dłużnikaE. S., czyliT. K..

Powołując się na powyższe zarzuty skarżący wniósł o zmianę wyroku i oddalenie powództwa w całości wraz ze stosownym rozstrzygnięciem w przedmiocie kosztów procesu. – k. 123-128
Powód wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie na jego rzecz zwrotu kosztów postępowania odwoławczego według norm przepisanych. – k. 220
Sąd Apelacyjny zważył co następuje:
Apelacja pozwanego zasługiwała na uwzględnienie tylko w niewielkiej części.
Sąd Apelacyjny podziela zarówno ustalenia faktyczne, jak i wywody prawne Sądu I instancji dotyczące istoty sprawy i przyjmuje je za własne, z wyjątkiem stanowiska co do oznaczenia wierzytelności przysługującej powodowi ( wierzycielowi ) wobec dłużnikaT. K..
Chybiony okazał się zarzut naruszeniaart. 72 § 2 kpcw zw. zart. 31 kro.
Podkreślić trzeba, że to powód jest gospodarzem sporu sądowego, on bowiem wskazuje przedmiot sprawy, którą chce poddać osądowi oraz osobę, przeciwko której występuje. Powód domagał się uznania za bezskuteczną w stosunku do powodaE. S.czynność prawną, polegającą na darowaniu przezŁ. K.na rzecz pozwanegoJ. C.udziału ½ części nieruchomości – aktem notarialnym z dnia 10.12.2013 r., sporządzonym przez notariuszaS. P., rep.(...), położonej w miejscowościS.,działka nr (...), o obszarze 0.0815 ha, dla której Sąd Rejonowy w(...). prowadziksięgę wieczystą nr (...), dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycielaE. S., któremu przysługuje wierzytelność w stosunku doT. K.wysokości 90.000 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 2.11.2008 r. i kosztami procesu w kwocie 6.200 zł, ustalona wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 1.06.2010 r. w sprawie(...)opatrzona klauzulą wykonalności w dniu 11.01.2011 r. oraz dalsze koszty procesu w wysokości 2.700 zł ustalone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 15.12.2010 r. w sprawie(...)i w wysokości 8.117 zł ustalone w wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 24.09.2013 r. w sprawie(...)oraz w wysokości 2.700 zł ustalone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20.02.2014 r. w sprawie I ACa 1303/13. Dlatego też zarówno Sąd Okręgowy jak i Sąd Apelacyjny analizował zasadność zgłoszonego żądania w tym kształcie.
To, czy po 10.12.2013 r. nastąpiły dalsze przesunięcia związane z własnością lub statusem przedmiotowej nieruchomości było z punktu widzenia rozstrzygnięcia przedłożonej do rozpoznania sprawy nieistotne. Ten spór powinien się toczyć między wierzycielem a nabywcą udziału we współwłasności nieruchomości – pozwanymJ. C..
Bezspornym jest, że po dniu 10.12.2013 r., tj. po dniu zawarcia umowy darowizny międzyŁ. K.aJ. C., doszło w dniu 20.02.2014 r. do przeniesienia udziału ½ współwłasności nieruchomości międzyŁ. K.aT. K., a nadto do zawarcia w tym samym dniu umowy majatkowomałżeńskiej o objęciu rozszerzoną wspólnością majątkowomałżeńską nieruchomości, której dotychczasowymi współwłaścicielami po ½ części byliJ. C.iT. K..
Nie było jednak potrzeby, aby uczestnikiem tego postępowania była dłużniczkaT. K., która na chwilę obecną jest współwłaścicielką nieruchomości na zasadzie rozszerzonej wspólności majątkowomałżeńskiej, z mocy umowy z dnia 20.02.2014 r. Po stronie pozwanej nie zachodziło w tym przypadku współuczestnictwo konieczne, skoro udziałJ. C.został objęty rozszerzoną wspólnością majątkowomałżeńską po dniu 10.12.2013 r.
Ewentualna modyfikacja określenia strony pozwanej była kompetencją powoda, z której mógł, ale nie musiał korzystać. Podtrzymanie powództwa w pierwotnym kształcie nie stało na przeszkodzie rozpoznaniu merytorycznemu sprawy. Niewątpliwie pozwany jest samodzielnie legitymowany biernie w sprawie o uznanie czynności prawnej z dnia 10.12.2013 r. za bezskuteczną wobec powoda, czyli wierzycielaT. K..
W uchwale z dnia 24.02.2011 r. – III CZP 132/10, LEX nr 707476, Sąd Najwyższy stwierdził: „W sprawie o uznanie za bezskuteczną czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzyciela, osoba trzecia, która wskutek tej czynności uzyskała korzyść majątkową, zachowuje legitymację bierną także wtedy, gdy przed doręczeniem pozwu rozporządziła uzyskana korzyścią na rzecz innej osoby.” Sąd Apelacyjny ten pogląd podziela.
Oczywiście chybiony okazał się zarzut naruszenieart. 531 § 2 kc, przez to, że powód domagał się uznania za bezskuteczną czynność prawną dokonaną nie przez dłużnikaT. K., a kolejnego nabywcę nieruchomościŁ. K.. W myślart. 531 § 2 kpc, w wypadku gdy osoba trzecia (Ł. K.) rozporządziła uzyskaną korzyścią, wierzyciel może wystąpić bezpośrednio przeciwko osobie ( osobie czwartej - pozwanemu ), na której rzecz rozporządzenie nastąpiło, jeżeli osoba ta wiedziała o okolicznościach uzasadniających uznanie czynności dłużnika za bezskuteczną albo jeżeli rozporządzenie było nieodpłatne. Regulacja z tego przepisu umożliwia domaganie się przez wierzyciela uznania za bezskuteczne wobec niego dalszych czynności, których strony zdawały sobie sprawę z faktu pokrzywdzenia wierzyciela. Stronami skargi pauliańskiej mogą być więc: po stronie powodowej wierzyciel, a po stronie pozwanej osoba trzecia ( z którą dłużnik dokonał czynności ) albo kolejne osoby ( osoba czwarta i następne ), na których rzecz rozporządzenie nastąpiło.
W niniejszym przypadku po stronie powodowej działa wierzycielE. S.a po stronie pozwanejJ. C., jako osoba, na której rzecz osoba trzecia, czyliŁ. K.dokonał kolejnego rozporządzenia.
Nie ma żadnych wątpliwości, że w takiej sytuacji zaskarżeniu podlega rozporządzenie przez osobę trzecią uzyskaną przez nią korzyścią ( czynność ostatnia ), a nie czynność prawna dłużnika ( czynność pierwsza ). W niniejszym przypadku przedmiotem zaskarżenia została prawidłowo objęta czynność prawna w postaci umowy darowizny z dnia 10.12.2013 r.
U.czynności prawnej obejmującej rozporządzenie przez osobę trzecią korzyścią majątkową uzyskaną w wyniku krzywdzącej wierzyciela czynności prawnej z dłużnikiem wymaga wykazania, że dłużnik działał ze świadomością pokrzywdzenia wierzyciela a osoba trzecia o tym wiedziała lub przy zachowaniu należytej staranności mogła to wiedzieć (art. 527 kc) oraz , że o powyższych okolicznościach wiedziała osoba, na rzecz której rozporządzenie nastąpiło albo rozporządzenie było nieodpłatne (art. 531 § 2 kc).
Pierwsza z przesłanek została spełniona albowiem czynność dłużnika (T. K.) z osobą trzecią (Ł. K.), tj. umowa darowizny nieruchomości z dnia 7.07.2010 r. została uznana za bezskuteczną wobec wierzyciela (E. S.) wyrokiem Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 24.09.2013 r. w sprawie(...)( i wyrokiem Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20.02.2014 r. w sprawie(...)).
Z ustaleń wynika, żeŁ. K.jest synemT. K., z kolei pozwanyJ. C.był wieloletnim partnerem życiowymT. K., a obecnie jej mężem. Przyznał on, że wiedział o długu ciążącym naT. K.. Niewątpliwie zatem czynności były dokonywane w kręgu osób bliskich w rozumieniuart. 527 § 3 kc.
Ponadto zauważyć trzeba, że zarówno czynność prawna dłużnika z osobą trzecią ( umowa darowizny z dnia 7.07.2010 r. ) jak i czynność prawna, na rzecz której osoba trzecia rozporządziła korzyścią ( skarżona w tym procesie umowa darowizny z dnia 10.12.2013 r. ) były czynnościami nieodpłatnymi.
Sąd Apelacyjny w pełni podziela stanowisko Sądu Okręgowego co do tego, że spełnione zostały więc ustawowe przesłanki do uznania czynności prawnej w postaci umowy darowizny z dnia 10.12.2013 r. za bezskuteczną wobec wierzycielaE. S., z uwagi na to, że pozwanyJ. C.wiedział, że umowa z dnia 7.07.2010 r. dokonana została z pokrzywdzeniem wierzyciela, a przede wszystkim dlatego, że obie czynności: z 7.07.2010 r. i 10.12.2013 r. były nieodpłatne.
Chybione są zarzuty dotyczące naruszeniaart. 533 kc.W myśl tego przepisu, osoba trzecia która uzyskała korzyść majątkową wskutek czynności prawnej dłużnika dokonanej z pokrzywdzeniem wierzycieli, może zwolnić się od zadośćuczynienia roszczeniu wierzyciela żądającego uznania czynności za bezskuteczną, jeżeli zaspokoi wierzyciela albo wskaże mu wystraczające do jego zaspokojenia mienie dłużnika.
Bezsporne jest, że pozwany nie zaspokoił powoda.
W pełni należy zgodzić się także z wywodami Sądu Okręgowego, które legły u podstaw ustalenia, że pozwany nie zdołał wykazać istnienia mienia dłużnika, które byłoby wystarczające do skutecznego zaspokojenia wierzytelności powoda, mimo iż od dnia 20.02.2014 r. dłużnikowiT. K.przysługuje ponownie udział we współwłasności przedmiotowej nieruchomości, tym razem na zasadzie rozszerzonej wspólności majątkowomałżeńskiej z pozwanymJ. C.. Sąd Apelacyjny podziela stanowisko, że przeprowadzenie skutecznej egzekucji z udziału dłużnikaT. K.z nieruchomości w jej obecnym stanie prawnym byłoby niezwykle utrudnione. Zauważyć trzeba, że w przepisieart. 533 kcchodzi o wskazanie mienia dłużnika, z którego wierzyciel może uzyskać skuteczne zaspokojenie, a nie wskazanie jakiegokolwiek mienia dłużnika. Tego warunku w sprawie pozwany nie spełnił.
Chybiony okazał się zarzut naruszeniaart. 187 § 1 pkt 1 kpcw zw. zart. 321 § 1 kpc. Sprecyzowanie w wyroku, że wierzytelność w wysokości 90.000 zł wraz z kosztami procesu w wysokości 6.200 zł i 2.700 zł, opisana w wyroku przysługuje powodowi w stosunku doT. K.nie stanowiło orzeczenia ponad żądanie, mimo iż dłużnik nie został w żądaniu pozwu imiennie określony.
Słuszny okazał się zarzut, że w sposób wadliwy została wskazana wierzytelność przysługująca powodowi wobec dłużnikaT. K..
Nie ulega wątpliwości, że obejmuje ona kwotę 90.000 zł wraz z odsetkami ustawowymi od dnia 2.11.2008 r. wraz z kosztami procesu wynikającymi ze sprawy XII C 2493/09 ((...)).
Bezzasadnie powód domagał się udzielenia mu ochrony prawnej co do kosztów w wysokości 8.117 zł ustalonych w wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 24.09.2013 r. w sprawie XII C 2004/11 i w wysokości 2.700 zł ustalonych w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20.02.2014 r. w sprawie I ACa 1303/13 albowiem koszty te stanowiły zobowiązanieŁ. K.( występującego w charakterze pozwanego w opisanych sprawach ) a nie zobowiązanieT. K..
W świetle powyższego Sąd Apelacyjny dokonał zmiany zaskarżonego wyroku w punkcie I w ten sposób, że z opisu wierzytelności przysługującej powodowi w stosunku doT. K.usunięto zapis „i w wysokości 8.117,00 zł ustalonych w wyroku Sądu Okręgowego w Poznaniu z dnia 24 września 2013 roku w sprawie XII C 2004/11 oraz w wysokości 2.700,00 zł ustalone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 20 lutego 2014 r. w sprawie I ACa 1303/13” i w tym zakresie powództwo oddalił. –art. 386 § 1 kpc
W pozostałym zakresie apelację jako bezzasadną oddalono. –art. 385 kpc
O kosztach procesu za instancje odwoławczą orzeczono na podstawieart. 98 i 108 § 1 kpc. W uwagi na to, że zaskarżony wyrok został poddany tylko niewielkiej korekcie kosztami tymi obciążono pozwanego w całości.
SSA R. Marchwicki SSA J. Geisler SSA M. Głowacka