Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 616/18
Data wyroku: 2019-04-12 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Leszek Dąbek, Marcin Rak, Maryla Majewska-Lewandowska
Podstawa prawna: art. 58 § 1 kc w związku z art. 17 ^15^ ustawy z dnia 15 12 2000 o spółdzielniach mieszkaniowych

Sygn. akt III Ca 616/18

POSTANOWIENIE
Dnia 12 kwietnia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący - Sędzia  SO Leszek Dąbek (spr.)
Sędziowie:    SO Marcin Rak
SR (del.) Maryla Majewska-Lewandowska
Protokolant   Aldona Kocięcka
po rozpoznaniu w dniu 29 marca 2019 r. w Gliwicach
na rozprawie
sprawy z wnioskuM. B.
z udziałemM. Z. (1)
o podział majątku wspólnego
na skutek apelacji uczestnika postępowania
od postanowienia wstępnego Sądu Rejonowego wT. G.
z dnia 18 października 2017 r., sygn. akt I Ns 380/15
postanawia:

zmienić zaskarżone postanowienie przez jego uchylenie.
SSR (del.) Maryla Majewska-Lewandowska SSO Leszek Dąbek SSO Marcin Rak
Sygn. akt III Ca 616/18

UZASADNIENIE
Sąd Rejonowy wT. G.w postanowieniu wstępnym z dnia 18 10 2017r. ustalił, że w skład majątku wspólnego wnioskodawczyniM. B.i uczestnika postępowaniaM. Z. (1)wchodzi „prawo własności budynku mieszkalnego murowanego wraz wbudowanym garażem znajdującego się przyul. (...)wT.wraz z prawem użytkowania wieczystego działki
o numerze parc. 849/77 obrębS.położonej wT.objęteksięgą wieczystą nr (...)” oraz „1/117 części prawa użytkowania wieczystego działek gruntu o numerach : 751/77, 761/77, 766/77, 775/77, 789/77, 803/77, 808/77, 818/77, 825/77, 830/77, 839/77, 846/77, 857/77, 817/77, 878/77 objętychksięgą wieczystą nr (...)”.
W ustalonym stanie faktycznym w motywach orzeczenia przywołał wskazane w nim przepisy prawa procesowego uprawniające go do wydania postanowienia wstępnego. Następnie stwierdził, że w akcie notarialnym sporządzonym w dniu 15 07 2005r. uczestnicy postępowania zgodnie oświadczyli, że wskazane w sentencji prawa nabywają ze środków pochodzących z ich majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską do majątku objętego wspólnością ustawową istniejącą w ich małżeństwie. Wskazał,
że w akcie notarialnym stwierdzono, że zostały spełnione wszystkie przewidziane prawem warunki do przeniesienia na rzecz małżonków prawa własności domu wraz z prawem użytkowania wieczystego, a do przekształcenia prawa – spółdzielczego własnościowego prawa do domu na prawo własności domu doszło w czasie trwania małżeństwa. Ocenił, że w następstwie tego brak jest podstaw do „przyjęcia surogacji przewidzianej wart. 33 pkt 10 k.r.oi uznał, że wskazane w sentencji prawa weszły w skład ich majątku wspólnego.
Orzeczenie zaskarżyłuczestnik postępowaniaM. Z. (1),który wnosił
o jego zmianę „przez orzeczenie, że przedmiot orzeczenia (określony w pkt 1 i 2 tego orzeczenia) wchodzi w skład majątku odrębnego uczestnika postępowania i stanowi jego wyłączną własność” oraz „orzeczenie od wnioskodawczyni kosztów zastępstwa procesowego, w tym kosztów adwokackich wg norm przepisanych za obydwie instancje”,
bądź jego uchylenie i przekazania sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania.
Zarzuciła, że przy ferowaniu orzeczenia w sposób podany w apelacji naruszono wskazane w niej regulacje prawa procesowego i materialnego oraz art. 1 Protokołu nr doKonwencji o ochronie praw człowieka i podstawowych wolnościsporządzonego
wP.w dniu 20 marca 1952r. oraz sporządzonego wS.w dniu 16 września 1963r. (Dz.U. z 1995r. nr 36, poz. 175, ze zmianami).
Ponadto zarzucał, że istnieje sprzeczność pomiędzy zebranym w sprawie materiałem
a poczynionymi ustaleniami faktycznymi, poprzez błędne ustalenie, że prawa określone w orzeczeniu Sądu pierwszej instancji należą do majątku wspólnego, podczas gdy prawa te powstały wprost z przekształcenia prawa należącego do uczestnika postępowania, co wynika ze zebranego materiału dowodowego
WnioskodawczyniM. B.wnosił o oddalenie apelacji i zasądzenie na jej rzecz od uczestnika postępowania zwrotu kosztów „zastępstwa procesowego”.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył co następuje :
Ustalenia składające się na podstawę faktyczną zaskarżonego orzeczenia
w części dotyczą okoliczności bezspornych pomiędzy stronami, a w pozostałym zakresie mają podstawę w informacjach zawartych we wskazanych w uzasadnieniu wiarygodnych źródłach dowodowych.
W istocie nie były one kwestionowane w apelacji, gdyż skarżący w ramach podniesionych zarzutów naruszenia przy ferowaniu postanowienia prawa procesowego oraz istnienia sprzeczności pomiędzy poczynionymi ustaleniami faktycznymi a zebranym w sprawie materiałem, w istocie kwestionuje dokonaną rzez Sąd Rejonowy ocenę prawną ustalonego stanu faktycznego.
Z tej przyczyny zarzuty te tylko werbalnie odnoszą się do podstawy faktycznej zaskarżonego postanowienia i jako takie nie mają wpływu na powyższą ocenę.
W oparciu o zebrany w sprawie materiał uzupełniono skonstruowaną przez Sąd Rejonowy podstawę faktyczną orzeczenia dodatkowo ustalając, że w akcie notarialnym sporządzonym w dniu 13 06 1993r, przez notariuszaG. K.małżonkowieM. Z. (2)iH. Z.w imieniu wówczas małoletniego syna uczestnika postępowaniaM. Z. (1)- na podstawie udzielonego im w postanowieniu Sądu Rejonowego wT. G.z dnia 28 04 1993r. w sprawie o sygn. akt III Nsm 138/93 – nabyli od małżonkówJ.iI. K.przynależne im własnościowe prawo do domu jednorodzinnego (segmentu) położonego wT.przyulicy (...)powierzchni użytkowej 87.40m2,„częściowo do wykończenia”
wraz z wkładem budowlanym za cenę 400.000.000 starych złotych. Przy zawarciu umowy okazali pismoSpółdzielni Mieszkaniowej (...)z dnia 25 05 1993r. o przyjęciu małoletniegoM. Z. (1)w poczet członków Spółdzielni „po nabyciu na jego rzecz prawa do wyżej opisanego domu jednorodzinnego” (dowód akt notarialny sporządzony w dniu 13 06 1993r. przed notariuszemG. K.; k. 76 i 77 akt).
Pieniądze na zakup domu pochodziły z wynagrodzenia za pracę uzyskanego przez ojca uczestnika postępowaniaM. Z. (2)w czasie pobytu w Holandii.
Jego remont został przeprowadzony w dwóch etapach, w pierwszym etapie był on finansowany ze środków pieniężnych świadka oraz jego teściowejU. Z.,
w drugim ze środków pochodzących z majątku wspólnego uczestników postępowania (dowód: zeznania świadkaM. Z. (2), k. 215 akt; świadkaH. Z.,
k. 217 akt; świadkaM. Z. (3), k. 248 akt; świadkaJ. J. (2), k. 298 akt, uczestnika postępowaniaM. Z. (1), k. 499 akt).
W zakresie poczynionych ustaleń informacje zawarte we wskazanych powyżej źródłach dowodowych są logiczne, nawzajem się potwierdzają i uzupełniają, nie zostały podważone przez informacje zawarte w innych źródłach dowodowych i co za tym idzie są w pełni wiarygodne.
Z tych też względów Sąd odwoławczy z powyższymi modyfikacjami przyjął
za własne ustalenia faktyczne Sądu pierwszej instancji.
Z poczynionych ustaleń wynika, żeM.iH. Z.zawierając
w dniu 13 06 1993r. - w imieniu uczestnika postępowania - umowę zJ.iI. K.skutecznie nabyli od nich na rzecz syna spółdzielcze własnościowe prawo do domu jednorodzinnego wSpółdzielni Mieszkaniowej (...)wT..
Nastąpiło to przed zawarciem przez uczestników postępowania związku małżeńskiego (małżeństwo zostało zawarte w dni 24 04 2000r.), stąd też wchodziło ono
w skład majątku odrębnego skarżącego (art. 31 § 1 k.r.o).
W trakcie trwania związku małżeńskiego (tj. w czasie obowiązywania pomiędzy uczestnikami postępowania wspólności majątkowej małżeńskie, w materiale sprawy jest bezsporne, że nie została ona przez nich wyłączona) została zawarta w dniu 15 07 2005r. kolejna umowa, w której przedstawiciele Spółdzielni przenieśli na rzecz uczestników postępowania prawa wskazane w sentencji zaskarżonego postanowienia,
a Ci oświadczyli, że prawa te nabywają „za środki pochodzące z ich majątku objętego wspólnością majątkową małżeńską, do majątku objętego wspólnością istniejącą w ich małżeństwie” (dotyczyło to jednak wyłącznie kosztów zawarcia umowy).
Oświadczenia te zostały złożone po rządami regulacji art. 1714ustawy z dnia 15 12 2000r. – o spółdzielniach mieszkaniowych (tekst jednolity Dz.U. 2003, nr 119, poz. 1116), statuującej powstanie wyłącznie po stronie uczestnika postępowania - względem wskazanej powyżej spółdzielni mieszkaniowej - roszczenia o zawarcia z nim umowy przeniesienia własności budynku mieszkalnego wraz z przynależnymi jej prawami do gruntu na którym wybudowano budynek.
Jakkolwiek w regulacji tej nie wskazano  
expressis verbis
          na czyją rzecz prawo własności budynku wraz z prawem do gruntu może zostać ustanowione,
to z istoty tej regulacji (sprowadza się ona do przekształcenia istniejącego spółdzielczego własnościowego prawa na prawo własności) przyjąć należy, iż przekształcenie te mogło nastąpić wyłącznie na rzecz uczestnika postępowania,
jako posiadacza przekształcanego spółdzielczego własnościowego prawa.
Dlatego w świetle tej regulacji prawnej, dokonane w powyższej umowie przeniesienie na rzecz obojga uczestników postępowania powstałego - w następstwie przekształcenia przynależnego skarżącemu spółdzielczego własnościowego - prawa własności budynku wraz z prawem do gruntu było sprzeczne z ustawą w rozumieniuart. 58 §1 k.c.i tym samym stosownie do zawartej w nim regulacji umowa ta jest bezwzględnie nieważna (podobny pogląd wypowiedział Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 13 08 1997r. I CKN 191/97 w odniesieniu do przekształceń majątkowych dokonywanych wcześniej w oparciu o regulacjęart. 235 § 2 Prawa spółdzielczego).
Jako nieważna nie mogła ona zatem doprowadzić do powstania praw wskazanych w sentencji zaskarżonego postanowienia i prawa te jako nieistniejące – co do zasady – nie mogą wchodzić w skład majątku wspólnego uczestników postępowania.
Czyni to apelacje uzasadnioną i z uwagi na rodzaj zaskarżonego postanowienia (postanowienie wstępne) skutkowało koniecznością jego skasowania - w oparciu
o regulacjęart. 386 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
Reasumując zaskarżone postanowienie jest wadliwe i dlatego apelację uczestnika postępowania jako uzasadnioną uwzględniono orzekając jak w sentencji w oparciu o regulacjęart. 386 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.
SSR (del.) Maryla Majewska-Lewandowska SSO Leszek Dąbek  SSO Marcin Rak