Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 904/19
Data wyroku: 2020-02-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Postępowanie wieczystoksięgowe (przepisy ogólne)
Podstawa prawna: art. 626^8^§ 2 kpc

Sygn. akt III Ca 904/19

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 12 grudnia 2018 roku wydanym w sprawie o sygnaturze akt dz.kw 6472/18 z wnioskuW. R.z udziałem(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wŁ.,(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW.oraz Prokura Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego z siedzibą weW.o wykreślenie w dziale IVksięgi wieczystej KW (...)wpisów: hipoteki umownej kaucyjnej do kwoty 150.000 zł na rzecz(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wŁ.oraz hipoteki umownej zwykłej w kwocie 920.000 zł na rzecz(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW., na skutek skargi wnioskodawczyni na postanowienie częściowe referendarza sądowego z dnia 26 października 2018 roku, Sąd Rejonowy w Pabianicach oddalił wniosek.
Sąd I instancji ustalił, że na podstawie umowy sprzedaży z dnia 7 czerwca 1993 rokuW.iM.małżonkowieR.na zasadach małżeńskiej wspólności ustawowej nabyli własności nieruchomości składającej się zdziałek nr (...), położonych wR., dla których założonoksięgę wieczystą Kw (...). W dniu 11 października 1999 roku złożyli oni oświadczenia o ustanowieniu na całej nieruchomości objętejKw (...)hipoteki kaucyjnej do kwoty 150.000 zł na rzecz(...) Sp. z o.o.wŁ.dla zabezpieczenia należności leasingowych z dnia 4 października 1999 roku zawartej pomiędzy(...) Sp. z o.o.wŁ.a a(...) Sp. z o.o.wG.. Na wniosek obojga małżonkówR.powyższa hipoteka została wpisana w dziale IVKw (...)w dniu 12 października 1999 roku. W dniu 18 września 2003 roku oboje małżonkowieR.złożyli przed notariuszemM. K.oświadczenia o ustanowieniu na całej nieruchomości objętej Kw nr(...)hipoteki zwykłej łącznej w kwocie 920.000 zł na rzecz(...) sp. z o.o.wW.dla zabezpieczenia spłaty ceny sprzedaży i raty odszkodowania z tytułu umowy sprzedaży z dnia 9 września 2003 roku zawartej pomiędzy(...) Sp. z o.o.wW.aM. R.jako kupującym na potrzeby jego działalności gospodarczej. Hipoteka jako łączna miała obciążać także nieruchomości objęte księgami wieczystymi prowadzonymi przez Sąd Rejonowy w Pabianicach Kw nr(...)i Kw nr(...)oraz księgą wieczystą prowadzoną przez Sąd Rejonowy w Łodzi Kw nr(...). Na wniosek obojga małżonkówR.powyższa hipoteka została wpisana w dziale IVKw (...)w dniu 18 grudnia 2003 roku. Na podstawie postanowienia z dnia 16 września 2013 roku, wpisem z dnia 18 września 2013 roku ujawniono zmianę powyższej hipoteki umownej łącznej na hipotekę umowną zwykłą. Wyrokiem z dnia 18 grudnia 2012 roku Sad Apelacyjny w Łodzi w sprawie z powództwaW. R.przeciwko(...) Sp. z o.o.wW.o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności, na skutek apelacji od wyroku Sądu Okręgowego w Łodzi pozbawił wykonalności tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego sporządzonego w Kancelarii NotarialnejM. K.w dniu 18 września 2003 roku Rep. A 7828/2003, zaopatrzonego w klauzulę wykonalności przez Sąd Rejonowy w Pabianicach postanowieniem z dnia 7 stycznia 2008 roku sygn. akt I Co 1217/07 przeciwko małżonce dłużnikaW. R., w odniesieniu do powódki jako małżonki dłużnikaM. R.w takiej jego części odnoszącej się do zakresu prowadzenia egzekucji przez Komornika przy Sądzie Rejonowym w Pabianicach – sygn. akt KM 3558/07 z majątku wspólnego małżonków dotyczącego nieruchomości położonej wR., dla której Sąd Rejonowy w Pabianicach V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr KW (...). W dniu 23 listopada 2016 roku oboje małżonkowieR.zawarli umowę majątkową małżeńską wyłączającą z dniem umowy majątkową wspólność ustawową. Umową z dnia 23 maja 2018 roku dokonali oni częściowego podziału majątku wspólnego, obejmując nim m.in. nieruchomość ujawnioną w Kw nr(...), w ten sposób, żedziałkę nr (...)przyznali na wyłączną własnośćW. R., adziałkę nr (...)na wyłączną własnośćM. R.. Na ich zgodny wniosekdziałkę nr (...)o pow. 2088 m2, położoną wR., odłączono z Kw nr(...)i w dniu 29 czerwca 2018 roku założono dla niej nowąksięgę wieczystą Kw (...), w której prawo własności wpisano na rzeczW. R.w całości. Do nowejksięgi wieczystej Kw nr (...)z urzędu przeniesiono wpisy obciążające przed odłączeniem całą nieruchomość objętąKw (...)i wpisano je w nowo założonej księdze wieczystej, w tym: w dziale IV m.in. hipotekę kaucyjną do kwoty 150.000 zł na rzecz(...)Sp. o.o. wŁ.oraz hipotekę umowną zwykłą w kwocie 920.000 zł na rzecz(...) sp. z o.o.wW..
Apelację od powyższego orzeczenia wniosła wnioskodawczyni, zaskarżając je w całości i wnosząc o jego zmianę poprzez wykreślenie w dziale IV przedmiotowej księgi wieczystej hipotek umownych: kaucyjnej do kwoty 150.000 zł oraz zwykłej w kwocie 920.000 zł. Skarżąca zarzuciła orzeczeniu naruszenie przepisów prawa procesowego, w szczególności:

1
art. 6268k.p.c.poprzez naruszenie granic rozpoznania (art. 6268§ 1 k.p.c.); uchybienie treściart. 6268§ 2 k.p.c.poprzez wadliwe przyjęcie, że treść i forma wniosku, dołączone dokumenty oraz treść księgi wieczystej nie dają podstawy do wykreślenia hipotek, w sytuacji, gdy:

a
(...) Sp. z o.o.wŁ.została przejęta (połączyła się) przez(...) Sp. z o.o.wW.jako spółka przejmująca (ten sam wierzyciel w znaczeniu podmiotowym i przedmiotowym), o czym spółka przejmująca(...) Sp. z o.o.wW.miała obowiązek poinformować Sąd Wieczystoksięgowy, czego nie dokonała;

b
jak i w sytuacji załączenia przez skarżącą do wniosku prawomocnych wyroków Sądu Okręgowego w Łodzi, w tym w szczególności Wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi sygn. akt I ACa 698/11;

c
sąd w żaden sposób nie odniósł się do umowy sprzedaży z dnia 9 września 2003 roku zawartej pomiędzy(...) Sp. z.o.o.wW.a małżonkiem skarżącejM. R., przedmiotem której było nabycie maszyn i urządzeń za cenę 880.000 zł plus VAT, przy czym rzeczy te nie zostały włączone do masy upadłości(...) Sp. z o.o.w upadłości, a zgodnie z § 7 tejże umowy sprzedawca oświadcza, że umieszczony na liście wierzycieli(...) Sp. z o.o.w upadłości z tytułu należności leasingu stanowiących przedmiot sprzedaży niniejszą umową zobowiązują się oddać swój głos za układem z wierzycielami przed Zgromadzeniem Wierzycieli w dniu 10 września 2003 roku;

2
art. 365 § 1 kpc, poprzez wadliwe przyjęcie, że prawomocny wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi w sprawie o sygn. akt I A Ca 698/11, pozbawiający wykonalności tytuł wykonawczy w postaci aktu notarialnego sporządzonego w Kancelarii NotarialnejM. K.z dnia 18 września 2003 roku Rep. A 78289/2003 (oświadczenie o ustanowieniu hipoteki i poddaniu się egzekucji), pomimo że stanowi res iudicata i wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, ale także inne sądy, wywołać może jedynie skutek w odniesieniu do toku postępowania egzekucyjnego w sprawie KM 3558/07, a nie w odniesieniu do wpisu hipoteki umownej zwykłej w kwocie 920.000 zł, w sytuacji gdy wskazana hipoteka zabezpieczała właśnie tą wierzytelność (oświadczenie o ustanowieniu hipoteki), a skoro wierzytelność na podstawie prawomocnego wyroku przestała istnieć w stosunku do skarżącej to i zabezpieczenie hipoteczne straciło swój byt prawny, tym bardziej, że na podstawie umowy sprzedaży z dnia 9 września 2003 roku zawartej pomiędzy(...) Sp. z.o.o.wW.a małżonkiem skarżącejM. R., przedmiotem której było nabycie maszyn i urządzeń za cenę 880.000 zł plus VAT, przy czym rzeczy te nie zostały włączone do masy upadłości(...) Sp. z o.o.w upadłości, a zgodnie z § 7 tejże umowy sprzedawca oświadcza, że umieszczony na liście wierzycieli(...) Sp. z o.o.w upadłości z tytułu należności leasingu stanowiących przedmiot sprzedaży niniejszą umową zobowiązują się oddać swój głos za układem z wierzycielami przed Zgromadzeniem Wierzycieli w dniu 10 września 2003 roku.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Sąd I instancji słusznie przyjął, że wnioskodawczyni nie dołączyła do wniosku dokumentów, które mogłyby stanowić podstaw do wykreślenia w dziale IVksięgi wieczystej (...)hipotek umownych: kaucyjnej do kwoty 150.000 zł na rzecz(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wŁ.oraz zwykłej w kwoce 920.000 zł na rzecz(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW..
Stosownie doart. 6268§ 1 i 2 k.p.c.wpis w księdze wieczystej dokonywany jest jedynie na wniosek i w jego granicach, chyba że przepis szczególny przewiduje dokonanie wpisu z urzędu. Rozpoznając wniosek sąd bada jedynie treść i formę wniosku, dołączonych do wniosku dokumentów oraz treść księgi wieczystej. Wpisem w księdze wieczystej jest również wykreślenie ((...)§ 1 kpc). Zgodnie zart. 31 ust. 1u.k.w.h. wpis (bądź wykreślenie wpisu) może być dokonany na podstawie dokumentu z podpisem notarialnie poświadczonym.
W niniejszej sprawie wnioskodawczyni powinna przedstawić, jak podkreślił Sąd I instancji, dokumenty stwierdzające wygaśniecie każdej z hipotek. Sąd I instancji wskazał w swoich rozważaniach prawnych jakie dokumenty mogą być w szczególności podstawą wykreślenia hipoteki z księgi wieczystej i w tym zakresie Sąd Okręgowy odsyła skarżącą do uzasadnienia zaskarżonego postanowienia. Sąd Okręgowy w całości popiera stanowisko Sądu I instancji, że wymogu tego nie spełniają załączone do wniosku odpisy wyroków w sprawach o pozbawienie tytułu wykonawczego wykonalności z powództwa skarżącej, w tym wyrok Sądu Apelacyjnego w sprawie I ACa 698/11. Sąd I instancji wskazał, że wyrok ten odnosi skutek wobec aktu notarialnego z dnia 18 września 2003 roku, który zawierał zgodne oświadczenie obojga małżonkówR.o ustanowieniu hipoteki umownej zwykłej w kwocie 920.000 zł na rzecz(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW., lecz skutek ten rozciąga się jedynie na cześć aktu notarialnego, w jakim stanowił on tytuł egzekucyjny, w oparciu o który – po nadaniu mu klauzuli wykonalności – prowadzona była przeciwko skarżącej egzekucja. Innymi słowy, pozbawienie wykonalności tytułu wykonawczego w postaci wskazanego aktu notarialnego nie mogło wywrzeć żadnego wpływu na ustanowioną w tym akcie hipotekę umowną zwykłą, a jedynie wywołać mogło skutek w odniesieniu do toku prowadzonego przeciwko skarżącej postępowania egzekucyjnego.
Zaskarżone orzeczenie Sądu I instancji jest więc prawidłowe, zaś zarzuty i argumenty powołane w apelacji nie przekonały Sądu odwoławczego do uwzględnienia wniosków apelacyjnych. Rację ma skarżąca, że Sąd I instancji nie odniósł się w swoim uzasadnieniu do opisanej przez skarżącą umowy sprzedaży z dnia 8 września 2003 roku, choć podniesiono ten fakt w skardze na orzeczenie referendarza. W pierwszej kolejności należy wskazać, że umowa ta nie była dołączona ani do wniosku, ani do skargi na orzeczenie referendarza, ani też do rozpatrywanej apelacji. Przede wszystkim jednak okoliczności wynikające z tej umowy, wskazywane przez skarżącą, nie mogły, z przyczyn omówionych wyżej, przemawiać za uwzględnianiem jej wniosku i wykreślenia wskazanych hipotek. Tak samo wskazywana przez skarżącą okoliczność niezawiadomienia Sądu Wieczystoksięgowego, że(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wŁ.została przejęta przez(...) Spółkę z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wW..
Z uwagi na powyższe rozważenia, złożony środek odwoławczy podlegał oddaleniu w oparciu oart. 385 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.