Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I AGa 40/19
Data wyroku: 2020-02-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sławomir Jamróg, Józef Wąsik, Paweł Rygiel
Słowa kluczowe: Autorskie prawo i pokrewne
Podstawa prawna: art 105 ust 2 prawa autorskiego

Sygn. akt I AGa 40/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lutego 2020 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Józef Wąsik (spr.)

Sędziowie:

SSA Sławomir Jamróg
SSA Paweł Rygiel

Protokolant:

st. sekr. sądowy Marta Matys

po rozpoznaniu w dniu 26 lutego 2020 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa Stowarzyszenia(...)wW.

przeciwko(...)spółce z ograniczoną odpowiedzialnością wK.

przy interwencji ubocznej po stronie pozwanej(...) Spółki z o.o.wG.
o zapłatę i o zobowiązanie
na skutek apelacji strony pozwanej i interwenienta ubocznego
od wyroku częściowego Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 13 kwietnia 2018 r. sygn. akt IX GC 922/16

1
zmienia zaskarżony wyrok w ten tylko sposób, że w punktach a), b) i c) daty „do dnia 26 czerwca 2015 r.” zastępuje datami „do dnia 23 września 2014 r.”;

2
oddala obie apelacje w pozostałym zakresie;

3
zasądza od strony pozwanej na rzecz powoda kwotę 4.050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

SSA Sławomir Jamróg    SSA Józef Wąsik   SSA Paweł Rygiel
I A Ga 40/19

UZASADNIENIE
Powód Stowarzyszenie(...)wW., po ostatecznym ukształtowaniu żądania pozwu, domagał się zasądzenia od pozwanego(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wK.kwoty 70.588,22 zł z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty oraz zobowiązania pozwanego, w wyroku częściowym, do przedstawienia w terminie 14 dni od uprawomocnienia się wyroku informacji o liczbie pokoi hotelowych znajdujących się w hotelu pozwanego(...)mieszczącym się wK.przyul. (...)w okresie od dnia 1 czerwca 2010 roku do dnia 26 marca 2015 roku, informacji o liczbie pokoi w ww. hotelu, które w ww. okresie zostały udostępnione (wynajęte) przez pozwanego, z uwzględnieniem czasu, przez który były wynajmowane, z wyszczególnieniem danych za każdy miesiąc oraz wykazu rozpowszechnianych w pokojach programów radiowych lub telewizyjnych ze wskazaniem, co to za programy oraz, jeżeli pozwany udostępnia własne nagrania, wykazu artystycznych wykonań wykorzystywanych w tych nagraniach. Powód wskazał, że jest organizacją zbiorowego zarządzania prawami autorskimi w rozumieniuart. 104 ustawy z dnia 4 lutego 1994 roku o prawie autorskim i prawach pokrewnych(w dalszej części określanej jako „prawo autorskie”) i zarządza zbiorowo prawami artystów wykonawców utworów muzycznych i słowno-muzycznych, zaś pozwany jest właścicielemhotelu (...), w którym odtwarza w pokojach hotelowych za pomocą odbiorników telewizyjnych programy telewizyjne obejmujące między innymi artystyczne wykonania utworów przez artystów, którzy powierzyli powodowi zarządzanie ich prawami do tych wykonań. Pozwany nie zawarł z powodem wymaganej przepisami prawa autorskiego umowy. Powód powoływał się na domniemanie z art. 105 ust. 1 prawa autorskiego, zaś co do wysokości roszczenia odwoływał się do tabel stawek wynagrodzenia, które stosuje do wszystkich podmiotów, dochodząc trzykrotności wynagrodzenia z tych tabel wynikającego (kwoty 100.588,21 zł), a następnie ograniczając żądanie do dwukrotności tego wynagrodzenia i cofając powództwo co do kwoty 29.999,99 zł za zrzeczeniem się roszczenia. Jako podstawę roszczenia informacyjnego powód powołał przepis art. 105 ust. 2 prawa autorskiego.
Pozwany(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wK.w odpowiedzi na pozew wniósł o oddalenie powództwa zarzucając, że programy do pokoi hotelowych są reemitowane za pośrednictwem(...)Sp. z o.o., stosownie do umowy, którą pozwany z tą spółką zawarł.(...)Sp. z o.o. opłaca korzystanie z tego pola eksploatacjiZwiązkowi Stowarzyszeń (...). Zdaniem pozwanego udostępnianie programów w pokojach hotelowych nie stanowi publicznego odtwarzania, które uzasadniałoby uiszczanie wynagrodzenia. Pozwany kwestionował też wysokość dochodzonej kwoty i przeczył okolicznościom wskazywanym przez powoda jako podstawa jej wyliczenia oraz twierdził, że udostępnianie pokoi hotelowych rozpoczął dopiero od dnia 30 września 2010 roku, zaś w dniu 24 września 2014 roku zbył hotel innemu podmiotowi. Pozwany zarzucił też, że tabele, na które powołuje się powód, nie zostały zatwierdzone przez Komisję Prawa Autorskiego w trybie przewidzianym prawem autorskim.
Interwencję uboczną po stronie pozwanej zgłosiła(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wG., która w toku procesu zmieniła nazwę na(...) spółka z ograniczoną odpowiedzialnością. Interwenient uboczny wnosił o oddalenie powództwa i zasądzenie kosztów procesu. Interwenient zarzucał niewykazanie przez powoda legitymacji czynnej, w szczególności faktu zawarcia umów o zarządzanie prawami z artystami, których utwory miały być eksploatowane, popierał także zarzuty podniesione przez pozwanego.
Uchylonym następnie wyrokiem z dnia 3 grudnia 2015 roku w sprawie toczącej się do sygn. akt(...)(k. 702 i n.), Sąd Okręgowy w Krakowie w punkcie I wyroku umorzył postepowanie co do kwoty 29.999,99 zł, w kolejnych punktach oddalił powództwo i zasądził od powoda na rzecz pozwanego kwotę 10.817 zł oraz na rzecz interwenienta ubocznego kwotę 11.382 zł tytułem kosztów procesu oraz nakazał ściągnąć od powoda na rzecz Skarbu Państwa kwotę 748 zł tytułem kosztów stawiennictwa świadka.
Uzasadniając powyższy wyrok, że powód nie wykazał swej legitymacji do pobierania wynagrodzenia dla twórców, co do wykonań których bezumowne eksploatowanie zarzucił pozwanemu. Sąd Okręgowy zakwestionował też twierdzenie powoda, jakoby pozwany publicznie odtwarzał utwory za pomocą odbiorników radiowo-telewizyjnych. Zdaniem sądu trafnie pozwany twierdził, że w pokojach hotelowych była dokonywana reemisja programów telewizyjnych, a nie publiczne ich odtwarzanie. Publiczne odtwarzanie charakteryzuje się tym, że odbywa się w warunkach nieograniczonego dostępu nieokreślonej liczby osób, zaś odtwarzanie w pokoju hotelowym tego wymogu nie spełnia, gdyż każdy pokój ma określoną liczbę osób, które mogą z niego korzystać w okresie, kiedy został im wynajęty. Reemisji dokonywał natomiast interwenient uboczny, który nie zmieniał treści nadawanej przez nadawcę, nie modyfikował, niczego z tych programów nie usuwał ani niczego do nich nie dodawał, nie odtwarzał w późniejszym czasie, niż pierwotne nadanie. Interwenienta łączyła z pozwanym umowa i odprowadzał on stosowne wynagrodzenie do innej organizacji zbiorowego zarządzania.
Ponieważ pozwany korzystał z innego pola eksploatacji, niż wskazywał powód, oddaleniu uległo również żądanie w przedmiocie roszczenia informacyjnego. Zdaniem sądu uiszczenie przez interwenienta ubocznego odpowiedniej opłaty na rzecz innej organizacji zbiorowego zarządzania spowodowało wygaśnięcie roszczenia w stosunku do powoda.
Powyższy wyrok Sądu Okręgowego został uchylony na skutek wniesionej apelacji przez powoda. Wyrokiem z dnia 6 lipca 2016 r. w sprawie do sygn. akt(...)(k. 774) Sąd Apelacyjny w Krakowie uchylił zaskarżony wyrok w punktach II, III, IV i V i sprawę w tym zakresie przekazał Sądowi Okręgowemu w Krakowie do ponownego rozpoznania i orzeczenia o kosztach postępowania apelacyjnego.
W uzasadnieniu wyroku Sąd Apelacyjny podniósł, że powód zasadnie kwestionuje pogląd sądu I instancji, jakoby sam fakt, że na danym polu eksploatacji działa inna jeszcze poza powodem organizacja zbiorowego zarządzania prawami autorskimi wykluczał skorzystanie z domniemania z art. 105 ust. 1 prawa autorskiego. Taki pogląd nie znajduje uzasadnienia ani w literalnym brzmieniu powołanego przepisu, ani też w dotychczasowym orzecznictwie sądów. Powyższy przepis art. 105 ust. 1 prawa autorskiego odczytywać należy w całości. Skoro zdanie 2 art. 105 ust. 1 wyklucza możliwość powoływania się na domniemanie ustanowione w zdaniu 1 tego przepisu w wypadku, gdy do tego samego utworu lub do tego samego artystycznego wykonania rości sobie tytuł więcej niż jedna organizacja zbiorowego zarządzania, oznacza to przyjęcie, jako koniecznego minimum, wskazanie ochrony praw do jakiego utworu lub artystycznego wykonania dana organizacja dochodzi. Rezygnacja z takiego minimalnego wymagania całkowicie uniemożliwia skorzystanie z wyłączenia określonego w zdaniu 2 art. 105 ust. 1 pozbawiając ten przepis praktycznego znaczenia. Co więcej – zdaniem Sądu Apelacyjnego - skoro zdanie 1 art. 105 ust. 1 ustanawia tylko domniemanie uprawnienia organizacji zbiorowego zarządzania, nie zaś prawny obowiązek uiszczania wynagrodzenia na rzecz wszystkich organizacji zbiorowego zarządzania działających na danym polu eksploatacji, niezależnie od tego z jakich utworów lub artystycznych wykonań dany podmiot korzystał, to tym samym musi być możliwe obalenie tego domniemania. Zwolnienie w procesie cywilnym organizacji zbiorowego zarządzania z obowiązku wskazania utworów lub artystycznych wykonań, o ochronę praw do których dana organizacja zabiega, czyniłoby ustanowione domniemanie w praktyce niemożliwym do obalenia, co odbierałoby mu przymiot domniemania. Takie rozumienie powołanego przepisu pozostawałoby także w sprzeczności z przepisemart. 234 k.p.c., który stanowi, że domniemania ustanowione przez prawo mogą być obalone, ilekroć ustawa tego nie wyłącza. W konsekwencji powyższego wywodu skonkludować trzeba, że wprawdzie samo istnienie innej organizacji zbiorowego zarządzania działającej na tym samym polu eksploatacji nie wyłącza domniemania ustanowionego przez art. 105 ust. 1 prawa autorskiego, jednak domniemanie to nie zwalnia od obowiązku wskazania utworów lub artystycznych wykonań, do których domniemanie to ma się odnosić. Do istoty domniemania należy natomiast, że nie jest wymaganym wykazanie przez organizację zbiorowego zarządzania, iż faktycznie posiada ona umocowanie od twórcy lub wykonawcy do zarządzania jego prawami i ich ochrony na danym polu eksploatacji.
Sąd Apelacyjny zwrócił także uwagę na fakt, że Sąd I instancji uznał, że udostępnianie programów telewizyjnych w pokojach hotelowych nie stanowi publicznego odtwarzania, ale reemisję, powód nie dochodził zaś roszczenia w związku z eksploatacją utworów na tym ostatnim polu eksploatacji, a nadto opłaty z tytułu reemisji uiszczał interwenient uboczny na rzecz innej organizacji zbiorowego zarządzania. Pogląd ten w pierwszej kolejności wiązał się ze stwierdzeniem, że udostępnianie programów w pokojach hotelowych nie ma przymiotu udostępniania publicznego. W tym zakresie Sąd Apelacyjny wskazał, że nie sposób się z sądem I instancji zgodzić, a stosowny zarzut apelacji jest zasadny. Rzeczywiścieprima facieodtwarzanie publiczne kojarzy się z odtwarzaniem w miejscu dostępnym w czasie tego odtwarzania dla nieograniczonej lub co najmniej znacznej liczby osób, takim jako hole, restauracje itp. Niemniej jednak trzeba mieć na uwadze, że stosowna zmiana art. 6 i art. 50 prawa autorskiego, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r., związana była z implementacją prawa europejskiego, poprzedzająca wstąpienie Polski do Unii Europejskiej i stanowiła realizację dyrektywy 2001/29 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym. Stąd przy stosowaniu tych przepisów trzeba mieć na uwadze wykładnię dokonaną przez Trybunał Sprawiedliwości. Trybunał w wyroku z dnia 7 grudnia 2006 r. C-306/05 jednoznacznie stwierdził, że rozprowadzanie przez podmiot świadczący usługi hotelarskie sygnału umożliwiającego przy pomocy odbiorników telewizyjnych umieszczonych w pokojach hotelowych udostępnianie utworów klientom zajmującym pokoje hotelowe stanowi publiczne udostępnianie w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej dyrektywy, niezależnie od wykorzystanej techniki przekazu sygnału. W kolejnym wyroku z dnia 15 marca 2012 r. C-162/10 Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że osoba prowadząca zakład hotelowy, umieszczająca w pokojach klientów odbiorniki telewizyjne lub radiowe, do których doprowadzany jest nadawany sygnał, jest „użytkownikiem” dokonującym czynności „publicznego udostępniania” nadawanego fonogramu w rozumieniu art. 8 ust. 2 dyrektywy 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej i na mocy tego przepisu osoba ta obowiązana jest uiszczać godziwe wynagrodzenie za odtwarzanie nadawanego fonogramu oprócz wynagrodzenia uiszczanego przez nadawcę. Orzeczenia te przesądzają zatem jako poprawną wykładnię, że udostępnianie utworów w sposób i w miejscach wskazanych w podstawie faktycznej pozwu ma charakter udostępniania publicznego.
Przepis art. 50 pkt 3 prawa autorskiego wyróżnia jako odrębne pola eksploatacji publiczne odtworzenie oraz reemitowanie utworu, zaś art. 86 ust. 1 pkt 2 lit. c prawa autorskiego przyznaje artyście wykonawcy wyłączne prawo do rozpowszechniania artystycznego wykonania poprzez m.in. reemitowanie oraz odtwarzanie, co obejmuje, stosownie do art. 86 ust. 2 prawo do wynagrodzenia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w rozpoznawanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że powód dochodzi roszczenia określonego w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 101 prawa autorskiego, a roszczenie to wywodzi z faktu udostępniania w pokojach hotelowych pozwanego, bez zawarcia z nim stosownej umowy, artystycznych wykonań przez powoda chronionych i powołuje się na decyzję dającą mu uprawnienie do zbiorowego zarządzania prawami artystów wykonawców tak w zakresie odtwarzania, jak i reemitowania. Mając na uwadze, że bezspornym jest, iż ani pozwany, ani interwenient uboczny, który stosownie do łączącej go z pozwanym umowy dostarcza do pokoi hotelowych pozwanego sygnał telewizyjny, umowy takiej z powodem nie zawarli i nie uiszczają na jego rzecz stosownych opłat, niezależnie od tego, czy czynności pozwanego zakwalifikować jako publiczne odtwarzanie, a czynności interwenienta ubocznego jako reemisję, czy też uznać, że to pozwany reemituje sygnał posługując się przy tym interwenientem ubocznym, powstanie po stronie pozwanego obowiązek uiszczenia stosownej opłaty. Od obowiązku tego nie zwolni pozwanego okoliczność, że interwenient uboczny zawarł umowę z inną organizacją zbiorowego zarządzania, gdyż, jak wyżej wskazano, miałoby to tylko wtedy znaczenie, gdyby tamta organizacja rościła sobie prawa do tych artystycznych wykonań, których ochrony domaga się powód w niniejszym procesie. Przepis art. 107 prawa autorskiego stanowi, że w takim wypadku organizacją właściwą jest ta, do której należy twórca lub uprawniony z prawa pokrewnego, a gdyby nie należał on do żadnej organizacji – organizacja wskazana przez Komisję Prawa Autorskiego. Z powyższych przyczyn kwestią, czy opisane w pozwie działanie pozwanego stanowi reemisję, czy też publiczne odtwarzanie, Sąd Apelacyjny zajął się jedynie marginalnie.
W uzasadnieniu swojego stanowiska Sąd Apelacyjny wskazał, że zasadnie apelujący zarzuca naruszenie art. 105 ust. 2 prawa autorskiego iart. 317 k.p.c.poprzez nieuwzględnienie roszczenia informacyjnego i niewydanie wyroku częściowego w tym zakresie. Jak wskazuje art. 105 ust. 2 przewidziane w tym przepisie roszczenie służy określeniu przez organizację zbiorowego zarządzania wysokości dochodzonych przez nią wynagrodzeń i opłat. Rolę tego roszczenia szerzej omawia Sąd Najwyższy w powoływanym już wyżej wyroku z dnia 17 listopada 2011 r. III CSK 30/11 wskazując, że poszkodowany może natrafić na istotne trudności w uzyskaniu koniecznych informacji tak co do samego faktu naruszenia, jak też co do wysokości opłat, które byłyby mu należne czy to z racji naruszenia, czy też za samo korzystanie z praw autorskich. W konsekwencji jest to roszczenie samodzielne, mające na celu ułatwienie dochodzenia roszczeń z tytułu praw autorskich. Jak już wyżej wskazywano samo określenie przez powoda z naruszeniem praw do których artystycznych wykonań, zarządzanie którymi mu powierzono, wiąże dochodzone roszczenie, wymaga uwzględnienia roszczenia informacyjnego. Szersze znaczenie roszczenie to będzie miało dla określenia wysokości dochodzonych roszczeń, gdyż umożliwi powodowi poznanie i należyte określenie zakresu naruszeń oraz czasu, w którym miały one miejsce. W konsekwencji sąd I instancji – według Sądu Apelacyjnego - powinien powództwo w tym zakresie uwzględnić, wydając wyrok częściowy, aby umożliwić powodowi ostateczne określenie dochodzonego roszczenia o zapłatę i jego podstaw związanych z zakresem i czasem naruszeń, umożliwiając w ten sposób rozpoznanie sprawy co do tego roszczenia.
Niniejsza sprawa została zarejestrowana ponownie w Sądzie Okręgowym w Krakowie Wydziale IX Gospodarczym pod sygn. akt IX GC 922/16. W toku postępowania strony podtrzymały swoje wnioski i twierdzenia złożone wcześniej w sprawie.
Zaskarżonym wyrokiem częściowym Sąd Okręgowy w Krakowie:
1/ zobowiązał stronę pozwaną(...)spółkę z ograniczoną odpowiedzialnością wK.w trybieart. 105 ust. 2 ustawy z dnia 4 lutego 1994 r. o prawie autorskim i prawach pokrewnychdo przedstawienia w terminie 14 dni od uprawomocnienia się niniejszego wyroku:
a/ informacji o liczbie pokoi hotelowych znajdujących się w hotelu strony pozwanej –

(...)
, mieszczącego się wK.przyul. (...)– w okresie od dnia 1 czerwca 2010 r. do dnia 26 czerwca 2015 r.;
b/ informacji o liczbie pokoi hotelowych znajdujących się w hotelu strony pozwanej –

(...)
, mieszczącego się wK.przyul. (...)– które w okresie od dnia 1 czerwca 2010 r. do dnia 26 czerwca 2015 r. zostały udostępnione (wynajęte) przez stronę pozwaną z uwzględnieniem czasu, przez które były wynajmowane, z wyszczególnieniem danych za każdy miesiąc;
c/ wykazu rozpowszechnionych w pokojach hotelowych znajdujących się w hotelu strony pozwanej –(...), mieszczącego się wK.przyul. (...)– programów radiowych i telewizyjnych ze wskazaniem, co to za programy oraz jeżeli strona pozwana udostępnia własne nagrania to wykaz artystycznych wykonań wykorzystywanych w tych nagraniach – w okresie od dnia 1 czerwca 2010 r. do dnia 26 czerwca 2015 r.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny.
Powód jest organizacją zbiorowego zarządzania (dowód - k. 12, k. 20) i działa w oparciu o decyzję Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 9 lipca 2010 r. (dowód - k. 16).
Dnia 16 lipca 2008 r.(...)sp. z o.o. został wpisany przez Prezesa Urzędu Komunikacji Elektronicznej do rejestru przedsiębiorców telekomunikacyjnych (dowód – k. 126).(...)należy do Izby Gospodarczej(...)w Polsce (dowód - k. 128) i miał zawartą umowę z trzema organizacjami zbiorowego zarządzania w tym ze(...)(umowa z dnia 30 grudnia 2002r.) (dowód – k. 128).
Dnia 27 kwietnia 2010 r. wK.zawarto umowę o tytule „Umowa na świadczenie usług telewizji kablowej poprzez instalację Systemu(...)" między pozwanym a interwenientem (dowód - k. 475). W umowie zawarto następujące stwierdzenie: „ponoszenia wszystkich obowiązujących opłat z tytułu licencji oraz praw autorskich i pokrewnych związanych z emitowanymi w Hotelu programami telewizyjnymi i radiowymi, o których mowa w Załączniku Nr. 1 do Umowy" (dowód – k. 476). W §10 punkt l umowy napisano „Umowa zostaje zawarta na czas nieokreślony i wchodzi w życie z dniem uruchomienia Systemu.” (dowód – k. 479). W §12 punkt 1 umowy wskazano, że:(...)oświadcza, że wszystkie dostarczone w ramach Umowy programy nie naruszają żadnych przepisów prawa oraz praw osób trzecich.(...)potwierdza, że posiada wymagane licencje uprawniające do emisji programów w ramach pakietu oraz, że je opłaca." (dowód – k. 479). Załącznik nr 1 do umowy z dnia 24 kwietnia 2010r. stanowi wykaz kanałów, które(...)zobowiązał się dostarczać do Hotelu (dowód – k. 481).
Dnia 1 czerwca 2010 r. na stronie internetowej(...)ukazała się informacja o otwarciu hotelu (dowód – k. 40). Dnia 28 września 2010r. na stronie(...)pojawiły się informacje, że Hotel zostanie otwarty 29 września 2010r. (dowód – k. 154, 155, 156). Dnia 8 października 2010r. Marszałek Województwa(...)wydał postanowienie o zaszeregowaniu obiektu o nazwie(...)przyul. (...)la i nadaniu mu kategorii czterech gwiazdek (dowód – k. 84). W hotelu znajduje się 168 pokoi hotelowych (dowód – k. 41). W pokojach hotelowych dostępne są odbiorniki umożliwiające zapoznanie się z utworami, dzięki temu, że są dostarczane przez(...)Dnia 15 grudnia 2011 r. pozwany oraz(...)zawarli umowę o świadczenie usług telewizji kablowej.
Dnia 24 września 2014 r. pozwany(...)sp. z o.o. sprzedał swoje uprawnienia do obiektu Hotelowego(...)ul. (...)wC..
Sąd ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie dowodów z dokumentów. Przedstawione w postępowaniu dowody z dokumentów nie nasuwają wątpliwości co do swej autentyczności i są dowodem okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy.
W ocenie Sądu Okręgowego powództwo w zakresie żądania roszczenia o udzielenie informacji jest uzasadnione a wydanie wyroku częściowego w tym zakresie niezbędne, aby umożliwić powodowi ostateczne określenie dochodzonego roszczenia o zapłatę i jego podstaw związanych z zakresem i czasem naruszeń, umożliwiając w ten sposób rozpoznanie sprawy co do tego roszczenia.
Sąd poczynił następujące rozważania prawne.
Ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego wynika, iż:
a/ Powód posiada legitymację czynną do występowania w niniejszej sprawie.
Dla legitymacji czynnej Powoda istotne jest domniemanie wynikające z art. 105 ust. 1 prawa autorskiego, według którego „domniemywa się, że organizacja zbiorowego zarządzania jest uprawniona do zarządzania i ochrony w odniesieniu do pól eksploatacji objętych zbiorowym zarządzaniem oraz że ma legitymację procesową w tym zakresie”. Powód jest organizacją zbiorowego zarządzania prawami pokrewnymi, która działa na podstawie zezwolenia Ministra Kultury. Zezwolenie to obejmuje ochronę i podział wynagrodzeń m. in. na polu eksploatacji, jakim jest odtwarzanie. W związku z uzyskanym zezwoleniem Powód korzysta zatem z domniemania wynikającego z art. 105 ust. 1 prawa autorskiego.
Jak wynika z uzasadnienia wyroku Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 31 sierpnia 2007 r. (sygn. akt VI ACa 369/2007) „zistoty domniemania prawnego wynika rozkład ciężaru dowodu - to na pozwanym spoczywa zatem ciężar wykazania okoliczności prowadzących do obalenia domniemania (…) dla obalenia domniemania konieczne jest wykazanie przez pozwaną do jakich utworów rości sobie prawa inna organizacja i domniemanie może być obalone tylko w stosunku do tych utworów”. […] „sam fakt, że na tym samym polu eksploatacji działa więcej niż jedna organizacja zbiorowego zarządzania nie obala domniemania zart. 105 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, obalenie tego domniemania mogłoby być możliwe tylko przez wykazanie, że do tego samego utworu rości sobie tytuł więcej niż jedna organizacja zbiorowego zarządzania albo wykazanie, że dana organizacja nie jest uprawniona do zarządzania konkretnym prawem.” (por. także wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 13 listopada 2008 r., sygn. akt VI ACa 659/08 oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 16 listopada 2004 r., sygn. akt VI ACa 297/04).
Ponadto jak wynika z uzasadnienia do postanowienia Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 25 czerwca 2004 r. (sygn. akt I ACz 755/04) „zawarta w art. 105 ust. 1 zd. 1 [u.p.a.p.p.] wzmianka o polach eksploatacji objętych zbiorowym zarządzaniem świadczy o tym, że chodzi tu o "ogólną" legitymację organizacji, a nie o kompetencję odnoszącą się do poszczególnych utworów (…). Przywołany przepis ustanowił domniemanie, dla uchylenia, którego nie wystarczy samo powołanie się na okoliczność, że istnieje inna organizacja działająca w tym samym zakresie.” (por. także wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z dnia 17 listopada 1999 r., sygn. akt I ACa 756/99).
W związku z powyższym należy stwierdzić, iż w niniejszej sprawie domniemanie faktyczne wynikające z art. 105 ust. 1 prawa autorskiego nie może zostać obalone jedynie przez fakt, iż pozwany, czy interwenient uboczny zawarł umowę licencyjną z inną organizacją zbiorowego zarządzania, w tym np. ze(...). Zarówno Pozwany, jak i Interwenient uboczny w żaden sposób nie wykazali w toku postępowania, że repertuar powoda jest tożsamy z repertuarem innej organizacji zbiorowego zarządzania, np. z repertuarem(...). Tym samym nie wykazali oni, że do tych samych utworów (a nie tylko takich samych według kryterium rodzajowego) rości sobie tytuł inna organizacja zbiorowego zarządzania niż powód.
Faktem jest, iż w obecnym stanie prawnym istnieją dwie organizacje zbiorowego zarządzania prawami autorskimi, które reprezentują artystów wykonawców. Z jednej strony funkcjonuje Stowarzyszenie(...)które to w niniejszej sprawie jest stroną powodową. Z drugiej zaś strony istniejeZwiązek Stowarzyszeń (...). Obie wymienione powyżej organizacje zbiorowego zarządzania reprezentują jednak jedynie tych artystów wykonawców, którzy powierzyli im swoje prawa poprzez złożenie stosownych deklaracji.
Dodatkowo podzielić należy stanowisko strony powodowej, iż sytuacja, gdy dwie organizacje uzyskują zezwolenie na zbiorowe zarządzanie tą samą kategorią praw (artystycznymi wykonaniami), nie wpływa na to, że ich repertuar (katalog powierzonych im praw) jest tożsamy.(...)nie jest uprawniony do inkasowania wynagrodzeń należnych powodowi. Tym samym, ewentualne porozumienie interwenienta ubocznego ze(...)nie wiąże powoda i nie likwiduje w żaden sposób obowiązków pozwanego względem powoda z tytułu odtworzeń artystycznych wykonań reprezentowanych przez powoda. W sytuacji bowiem, gdy na tym samym polu eksploatacji, w odniesieniu do tej samej kategorii praw działają dwie organizacje, koniecznym jest zawarcie umów zarówno z jedną jak i z drugą organizacją. Wnoszenie opłat z tytułu umowy licencyjnej ze(...)nie zwalnia z obowiązku wnoszenia opłat za korzystanie z artystycznych wykonań należących do repertuaru(...). Wynika to z oczywistego faktu, że poszczególni artyści wykonawcy powierzają prawa jednej z dwóch organizacji, a nie równocześnie obu z nich.
Do powyższego dodać należy także, iż w sytuacji, gdy o legitymacji procesowej decyduje domniemanie prawne z art. 105 ust. 1 prawa autorskiego, powód nie ma obowiązku wykazywania swojej legitymacji, poprzez przedstawianie dodatkowych dowodów.
b/ Pozwany posiada legitymację bierną do występowania w niniejszej sprawie.
Pozwany prowadzi działalność gospodarczą polegającą m. in. na świadczeniu usług hotelarskich. W ramach tej działalności dokonuje on masowej eksploatacji artystycznych wykonań z repertuaru powoda na polu publicznych odtworzeń. Eksploatacja ta dokonywana jest m. in. w 168 pokojach gościnnych Hotelu pozwanego -(...)za pomocą odbiorników telewizyjnych. Repertuar programów telewizyjnych dostępnych w pokojach hotelowych obejmuje m. in.(...)(...),(...),(...)Dostępny jest także program radiowy:Radio (...). Oprócz programu radiowego oraz programów telewizyjnych, za dodatkową opłatą udostępniane są inne usługi medialne.
Pozwany jest profesjonalnym podmiotem działającym na rynku od wielu lat. Pomimo ustawowego obowiązku zawarcia z powodem umowy, do dnia dzisiejszego umowa taka nie została zawarta. Pozwany nie reguluje także na rzecz Powoda stosownego wynagrodzenia tytułem dokonywanej przez niego w ramach prowadzonej działalności, eksploatacji artystycznych wykonań z repertuaru powoda.
Zgodnie z art. 86 ust. 1 pkt. 2 lit. c) prawa autorskiego artyście wykonawcy służy wyłączne prawo do korzystania z artystycznego wykonania i rozporządzania nim na polu eksploatacji, jakim jest odtwarzanie. Jak wynika z ust. 2 ww. przepisu, artyście wykonawcy służy prawo do wynagrodzenia za korzystanie z artystycznego wykonania lub za rozporządzanie prawami do takiego wykonania określone w umowie albo przyznane w przepisach ustawy. Brak zatem umowy stanowi naruszenie wyłącznych majątkowych praw artystów, co w konsekwencji uzasadnia dochodzenie roszczeń w niniejszym postępowaniu.
c/ Wydanie wyroku częściowego w zakresie roszczenia informacyjnego zgłoszonego przez powoda w trybie art. 105 ust. 2 prawa autorskiego jest w całości uzasadnione.
Sformułowane przez powoda roszczenia (o zapłatę i roszczenie informacyjne), pomimo tego, iż funkcjonalnie są ze sobą związane, są roszczeniami samodzielnymi procesowo, a co za tym idzie mają własne, ustawowo określone przesłanki. Z tego względu rozpoznawanie roszczenia informacyjnego nastąpić powinno niezależnie od wypełnienia przesłanek roszczenia o zapłatę, które w tym przypadku jest roszczeniem dalej idącym.
Rozstrzygając o zasadności roszczenia informacyjnego nie można zapominać, iż w wykonywaniu zbiorowego zarządzania pełni ono szczególną rolę. Informacje uzyskane w efekcie roszczenia informacyjnego umożliwiają organizacji identyfikację i indywidualizację zarządzanego przez nią repertuaru. Roszczenie informacyjne z art. 105 ust. 2 prawa autorskiego jest środkiem umożliwiającym monitorowanie, czy podejmowana przez użytkowników eksploatacja nie jest dokonywana bezprawnie lub z naruszeniem prawa, a więc, czy uiszczane jest należne wynagrodzenie, a także, czy wpłacane kwoty uiszczane są w prawidłowej wysokości oraz jest źródłem pozyskania informacji niezbędnych do dokonywania podziału i wypłaty kwot na rzecz podmiotów uprawnionych (videuchwała Sądu Najwyższego z dnia 17 września 2009 r., sygn. akt III CZP 57/2009; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 15 czerwca 2011 r., sygn. akt I ACz 619/2011).
Oceny charakteru roszczenia informacyjnego nie powinno zmieniać jego łączne kierowanie z roszczeniem o zapłatę. Przesłanki roszczenia informacyjnego są przecież niezmienne, bez względu na jego kumulację z innymi roszczeniami procesowymi.
Formułując roszczenie informacyjne, organizacja obowiązana jest wykazać, iż kierowane roszczenie pozostaje w zakresie jej działalności oraz, że informacje, których się domaga, są jej niezbędne celem wyliczenia dochodzonych przez nią wynagrodzeń.
Zdaniem Sądu - powód na obecnym etapie postępowania spełnił przesłanki konieczne do zasądzenia roszczenia informacyjnego zgłoszonego w niniejszej sprawie. Wykazał bowiem, iż kierowane przez niego roszczenie pozostaje w zakresie jego działalności wyznaczonym poprzez treść udzielonego powodowi przez Ministra Kultury zezwolenia na zbiorowe zarządzanie. Jednocześnie dochodząc swych roszczeń, powód powołał się na służące mu domniemanie legitymacji z art. 105 ust. 1 prawa autorskiego, którego pozwany skutecznie nie obalił. Udzielone powodowi zezwolenie na zbiorowe zarządzanie wskazuje zakres, w jakim powód może, jako organizacja zbiorowego zarządzania, kierować roszczenie informacyjne oparte o art. 105 ust. 2 prawa autorskiego oraz zakres, w jakim powód może korzystać z domniemania, o którym mowa w art. 105 ust. 1 prawa autorskiego, które to domniemanie nie zostało przez pozwanego obalone.
Powód dochodzi bowiem zobowiązania pozwanego do udzielenia informacji, które pozwolą mu określić wynagrodzenie, a tym samym wysokość dochodzonych roszczeń w zakresie powództwa o zapłatę, na wskazanym wyżej polu eksploatacji. Roszczenie informacyjne formułowane na podstawie prawa wynikającego z art. 105 ust. 2 prawa autorskiego jest odrębną, samodzielną i niezależną podstawą uprawniającą do wniesienia powództwa, która nie pozostaje w związku z faktem naruszenia autorskich praw majątkowych, ani w związku z naruszeniem innych uprawnień majątkowych wynikających z prawa autorskiego (należnych wynagrodzeń lub opłat), a którego celem jest jedynie sprawdzenie, czy zobowiązany podmiot przestrzega prawa autorskiego. Jak wskazał Sąd Apelacyjny w Warszawie w postanowieniu z dnia 16 lutego 2007 r., sygn. akt. VI ACz 165/07,„zgodnie z art. 105 ust. 2 prawa autorskiego wnioskodawcy służy prawo domagania się udzielenia informacji oraz udostępnienia dokumentów niezbędnych do określenia wysokości dochodzonych przez niego wynagrodzeń i opłat. Uprawnienie to nie pozostaje w związku z faktem naruszenia autorskich praw majątkowych. Na pozwanym ciąży zatem obowiązek udzielania uprawnionej OZZ informacji pozwalających ocenić, czy podmiot przestrzega w swej działalności przepisów prawa autorskiego”.Ponadto jak trafnie podniesiono w judykaturze„z uwagi na jego charakter, nie następuje bezpośrednie odniesienie do zasadniczych roszczeń, gdyż jego celem jest wyłącznie zapewnienie dostępu wnioskodawcy do danych umożliwiających ewentualne sformułowanie tych roszczeń”(tak w uzasadnieniu postanowienia Sądu Apelacyjnego w Rzeszowie z dnia 22 lutego 2002 r., sygn. akt I ACz 89/02).
W związku z powyższym Sąd wskazał, że powód w pozwie w sposób wystarczający wykazał, iż jest organizacją zbiorowego zarządzania w rozumieniu prawa autorskiego, zatem że posiada zezwolenie Ministra Kultury i Sztuki na zbiorowy zarząd i ochronę praw pokrewnych do artystycznych wykonań utworów muzycznych i słowno – muzycznych na polu eksploatacji, jakim jest publicznej odtwarzanie.
Ponadto, w toku postępowania zostało uprawdopodobnione, iż pozwany w ramach swojej działalności eksploatuje artystyczne wykonania w zakresie mieszczącym się w działalności powoda, a tym samym może posiadać informacje niezbędne powodowi do wykonywania jego ustawowych obowiązków. Informacje, których dochodzi powód w toku niniejszego postępowania są wyłącznie w posiadaniu pozwanego. Ich udzielenie jest niezbędne do określenia wysokości wynagrodzenia, którego zapłaty powód dochodzi jednocześnie w ramach niniejszego postępowania.
Dlatego zdaniem Sądu Okręgowego należało wydać wyrok częściowy. Dopiero uzyskanie przez Powoda informacji niezbędnych do określenia wysokości dochodzonych wynagrodzeń pozwoli bowiem na prawidłowe określenie wartości przedmiotu sporu w zakresie roszczenia o zapłatę, ustalenie należnej opłaty i jej ewentualne uzupełnienie.
Apelację od tego wyroku wniósł pozwany oraz interwenient uboczny.
Pozwany zaskarżył wyrok w całości, zarzucając:
1/ naruszenie prawa materialnego, poprzez dokonanie błędnego zastosowania art. 105 ust. 1 prawa autorskiego, poprzez przyjęcie, że do wykazania legitymacji procesowej czynnej w oparciu o domniemanie ustanowione w w/w przepisie wystarczy jedynie przedstawienie przez stronę powodową zezwolenia Ministra Kultury obejmujące ochronę i podział wynagrodzeń m.in. na polu eksploatacji, jakim jest odtwarzanie, a co za tym idzie uznanie, iż powód nie ma obowiązku wykazywania swojej legitymacji, choć prawidłowa wykładnia tego przepisu obliguje powoda do przedstawienia i wykazania konkretnych artystów wykonawców, których prawa chroni i ich utwory lub artystyczne wykonania, które były przez pozwaną eksploatowane;
2/ naruszenie prawa materialnego to jest art. 6 ust. 1 pkt. 9 prawa autorskiego w zw. z art. 50 prawa autorskiego, poprzez błędne zdefiniowanie pojęcia „odtwarzania" oraz przyjęcie, iż pozwana dokonuje masowej eksploatacji artystycznych wykonań z repertuaru powoda na polu publicznych odtworzeń;
3/ naruszenie prawa materialnego to jest art. 105 ust. 2 prawa autorskiego w zw. z art. 50 pkt. 3 prawa autorskiego w zw. z art. 86 ust. 1 pkt. 2 lit. c prawa autorskiego w zw. z art. 79 ust. 1 pkt. 3 prawa autorskiego w zw. z art. 101 prawa autorskiego poprzez przyjęcie, iż pozwana posiada legitymację bierną do występowania w niniejszej sprawie w związku z eksploatacją wykonań na polu publicznego odtwarzania, w szczególności przed dniem 30 września 2010 r. tj. przed otwarciem obiektu hotelowego oraz po dniu 24 września 2014 r. tj. po zakończeniu działalności operacyjnej pozwanej w związku ze zbyciem obiektu hotelowego na rzecz innego podmiotu;
4/ naruszenie przepisów postępowania tj.art. 233 § 1 k.p.c, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez sprzeczność istotnych ustaleń Sądu z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego przez uznanie, iż pozwana posiada legitymację bierną w przedmiotowej sprawie w związku z eksploatacją wykonań na polu publicznego odtwarzania w sytuacji, gdy materiał dowodowy zebrany w sprawie na to nie pozwala w szczególności: wydruku ze stron internetowych z dnia 29 września 2010 r.:(...)(k. 154, 155) decyzji Marszałka Województwa(...)nr(...)o zaszeregowaniu i kategoryzacji obiektu hotelowego z dnia 8 października 2010 roku (k. 84) oraz wypisu z ewidencji gruntów oraz odpisu z księgi wieczystej (k. 619), z których wynika, iż obiekt hotelowy został otwarty w dniu 29 września 2010 r., a w dniu 24 września 2014 r. został zbyty na rzecz innego podmiotu;
5/ naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 233 § 1 k.p.c, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wszechstronnego rozważenia oraz oceny materiału dowodowego i dokonanie jego z pominięciem istotnej części tego materiału, w tym wydruku ze stron internetowych z dnia 29 września 2010 r.:(...)(k. 154, 155, 156), decyzji z dnia 8 października 2010 r. Marszałka Województwa(...)o zaszeregowaniu obiektu o nazwie(...)przy ul.(...)i nadaniu mu kategorii czterech gwiazdek (k. 84), z którego wynika, iż obiekt hotelowy został otwarty w dniu 29 września 2010 r., a w konsekwencji błędne ustalenie, iż pozwana posiada legitymację bierną w przedmiotowej sprawie, w szczególności przed dniem 30 września 2010 r.;
6/ naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 233 § 1 k.p.c, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wszechstronnego rozważenia oraz oceny materiału dowodowego i dokonanie jego z pominięciem istotnej części tego materiału, w tym wypisu z ewidencji gruntów oraz odpisu z księgi wieczystej (k. 619), z którego wynika, iż pozwana zakończyła działalność operacyjną w związku ze zbyciem obiektu hotelowego na rzecz innego podmiotu, a w konsekwencji błędne ustalenie, iż pozwana posiada legitymację bierną w przedmiotowej sprawie,
7/ naruszenie przepisów postępowania, tj.art. 233 § 1 k.p.c, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez brak wszechstronnego rozważenia oraz oceny materiału dowodowego dokonanie jego z pominięciem istotnej części tego materiału, w tym decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 czerwca 2016 roku, znak:(...)o wyznaczeniuZwiązku (...)z siedzibą wW.do wykonywania wspólnego poboru wynagrodzeń za korzystanie z przedmiotów praw pokrewnych na polu eksploatacji odtwarzanie, z którego wynika, iż strona powodowa nie ma legitymacji czynnej w niniejszej sprawie; 8/ naruszenia przepisuart. 328 § 2 k.p.c, mające istotny wpływ na wynik sprawy, poprzez sporządzenie uzasadnienia, które nie zawiera wyjaśnienia przyczyn, dla których Sąd Okręgowy w Krakowie nie uwzględnił następujących dowodów: wydruku ze stron internetowych z dnia 29 września 2010 r.:

(...)(k. 154, 155, 156), decyzji z dnia 8 października 2010 r. Marszałka Województwa(...)o zaszeregowaniu obiektu o nazwie(...)przyul. (...)i nadaniu mu kategorii czterech gwiazdek (k. 84),

    wypisu z rejestru gruntów na dzień 23.09.2014roku ustalając legitymację bierną pozwanej oraz decyzji Ministra Kultury i Dziedzictwa Narodowego z dnia 2 czerwca 2016 roku, znak:(...)o wyznaczeniuZwiązku (...)z siedzibą wW.do wykonywania wspólnego poboru wynagrodzeń za korzystanie z przedmiotów praw pokrewnych na polu eksploatacji odtwarzanie ustalając legitymację czynną powoda.
Na tej podstawie wniósł o zmianę wyroku w całości i oddalenie powództwa, oraz zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów postępowania za obie instancje.
Interwenient uboczny również zaskarżył wyrok w całości, zarzucając:
1/ naruszenie prawa materialnego, a toart. 105 ust. 1 i 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, które nastąpiło poprzez:
a/ błędną wykładnię treściart. 105 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnychi w konsekwencji jego wadliwe zastosowanie, co nastąpiło poprzez uznanie, że domniemanie zawarte w treści wskazanego przepisu zwalnia stronę powodową od obowiązku wykazania, że konkretne artystyczne wykonania konkretnych artystów wykonawców zostały oddane stronie powodowej w zarząd w zakresie ich ochrony i pobierania wynagrodzenie za korzystanie z tych artystycznych wykonań, pomimo wykazania przez stronę pozwaną oraz interwenienta ubocznego, że ten ostatni posiada zawartą umowę z inną organizacją zbiorowego zarządzania, a tym samym strona powodowa, jako podmiot posiadający wiedzę na temat tego, z jakimi artystami wykonawcami ma zawarte umowy o powierzenie zarządu ich praw do artystycznych wykonań ma obowiązek wskazania, jakie artystyczne wykonania były eksploatowane przez stronę pozwaną, a nie jest wystarczającym do wywiązania się z tego obowiązku wskazanie przykładowych artystów wykonawców i przykładowych artystycznych wykonań;
b/ błędną wykładnię treściart. 105 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnychorazart. 6 kodeksu cywilnegoi w konsekwencji wadliwe zastosowanieart. 105 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnychoraz niezastosowanieart. 6 kodeksu cywilnego, co nastąpiło poprzez uznanie, że powód nie ma obowiązku wykazania, że doszło do bezprawnego korzystania z artystycznych wykonań w sytuacji, gdy znane mu są programy telewizyjne i radiowe dostępne w pokojach hotelowych hotelu strony pozwanej, a tym samym ma on pełną możliwość wskazania, które artystyczne wykonania były w okresie wskazanym w pozwie eksploatowane, gdy prawidłowa interpretacja wskazanych przepisów nakazuje uznanie, że ciężar wykazania, że doszło do naruszenia praw artystów wykonawców spoczywa na organizacji zbiorowego zarządu, a tym samym brak szczegółowego wskazania, które artystyczne wykonania w programach, które były udostępniane w pokojach hotelowych były eksploatowane, powinien skutkować oddaleniem powództwa w zakresie żądania zobowiązania do udzielenia informacji;
c/ błędne zastosowanie art.art. 105 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnychpoprzez zobowiązanie strony pozwanej,(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wK., do przedstawienia informacji opisanych w wyroku, a dotyczących liczby pokoi whotelu (...), liczby pokoi udostępnionych (wynajętych) z uwzględnieniem czasu, przez który były wynajmowane oraz wykazu rozpowszechnianych programów radiowych i telewizyjnych, ze wskazaniem, co to za programy, za okres od dnia 1 czerwca 2010r. do dnia 26 czerwca 2015 r., podczas gdy Sąd ustalił, że doszło do zbycia przez stronę pozwaną hotelu w dniu 24 września 2014r., a tym samym nie może udzielić wskazanych informacji za okres od dnia zbycia do dnia 26 czerwca 2015r;
d/ błędne zastosowanieart. 105 ust. 2 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnychpoprzez zobowiązanie strony pozwanej,(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością z siedzibą wK., do przedstawienia wykazu rozpowszechnianych programów radiowych i telewizyjnych ze wskazaniem, co to za programy, a to w związku z tym, że wykaz ten został złożony do akt przez interwenienta ubocznego, a tym samym brak jest interesu prawnego w żądaniu udzielenia tej informacji;
2/ naruszenie przepisów procesowych, które miało wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a to:
-art. 234 k.p.c.w związku zart. 232 k.p.c.co nastąpiło poprzez błędną wykładnię tego przepisu i uznanie, że domniemanie zawarte w treściart. 105 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnychzwalnia powoda od obowiązku wskazania, z którymi artystami zawarł umowy o powierzeniu zarządu prawami do artystycznych wykonań, a także wskazania, które artystyczne wykonania tych artystów były bezprawnie eksploatowane przez stronę pozwaną;
-art. 233§1 i 227 k.p.c.poprzez pominięcie dowodów mających istotne znaczenie dla prawidłowego rozpoznania sprawy, w tym także dowodów powoływanych przez powoda z przykładowych umów i zestawień artystycznych wykonań i ustalenie stanu faktycznego w istotnym dla rozpoznania sprawy zakresie, a oparcie rozstrzygnięcia jedynie na niektórych, wybranych dowodach, bez wskazania z jakiej przyczyny pozostałe zostały pominięte, a także na domniemaniach ujętych w treściart. 105 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnych, co w praktyce uniemożliwia polemikę z rozstrzygnięciem w zakresie prawidłowości poczynionych ustaleń stanu faktycznego;
-art. 217 § 1 i art. 232 k.p.c.co nastąpiło poprzez uznanie, że powód jest zwolniony w związku z treściąart. 105 ust. 1 ustawy o prawie autorskim i prawach pokrewnychod obowiązków dowodowych, które spoczywają na powodzie, a mianowicie wykazania faktu naruszenia jego praw przez pozwanego.
Z tych względów wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa obejmującego roszczenie informacyjne, ewentualnie uchylenie wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania, ewentualnie z ostrożności procesowej o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez zobowiązanie strony pozwanej do udzielenia informacji za krótszy okres.
Powód wniósł o oddalenie obu apelacji i zasądzenie na jego rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.
Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu obu apelacji uznał, że są one uzasadnione tylko w niewielkim zakresie, co do okresu oznaczonego przez Sąd Okręgowy obowiązku pozwanych; natomiast w pozostałym zakresie są one bezzasadne.
Sąd Okręgowy poczynił prawidłowe ustalenia faktyczne (poza okresem posiadania i zarządzania przedmiotowym hotelem), które Sąd Apelacyjny przyjął za swoje. W pozostałym zakresie Sąd Okręgowy trafnie zastosował przepisy prawa procesowego i materialnego.
Ponieważ zarzuty prawa materialnego można skutecznie podnieść tylko w ramach stanu faktycznego ustalonego przez sąd - a nie postulowanego przez apelującego – w pierwszym rzędzie należy odnieść się do zarzutów procesowych dotyczących podstawy faktycznej rozstrzygnięcia.
Ponieważ zarzuty obu apelacji dotyczą w istocie tych samych kwestii procesowych i zagadnień prawa materialnego Sąd odnosi się równocześnie do obu apelacji.
Chybiony jest zarzut obu apelacji dotyczący naruszeniaart. 233 § 1w zw. zart. 227, 234 k.p.c.i 6.k.c.odnośnie niewykazania legitymacji czynnej powoda co do posiadania praw autorskich jak i co do początkowego okresu użytkowaniahotelu (...), mieszczącego się wK.przyul. (...).
Nie ma racji interwenient uboczny wskazując na nieprzeprowadzenie przez Sąd Okręgowy m. in. dowodów wnioskowanych przez samego powoda, które wykazują jego twierdzenia, ani pozwany, że Sąd pominął dowody z dokumentów znajdujących się w aktach sprawy. Sąd jedynie nie wyszczególnił wszystkich dokumentów w opisie stanu faktycznego. Jednak na stronie s. 7 uzasadnienia wskazał wyraźnie, że Sąd czynił ustalenia faktyczne na podstawie dowodów z dokumentów przedstawionych w postępowaniu. Ma to istotne znaczenie, bowiem dowody te wspierają domniemanie faktyczne z art. 105 ust. 1 prawa autorskiego w brzmieniu mającym zastosowanie w niniejszej sprawie oraz potwierdzają prawidłowość wydanego wyroku.
Apelujący pomijają, że powód dołączył do akt wykaz ponad dwóch tysięcy umów z konkretnymi artystami wykonawcami utworów muzycznych i słowno muzycznych oraz na zasadzie przykładu kilka umów z konkretnymi artystami. Co do żadnego z tych nazwisk nie zostało podniesione zastrzeżenia, aby jego prawa autorskie przysługiwały innemu podmiotowi. Na rozprawie apelacyjnej pozwani przyznali posiadanie przez praw autorskich do wykonańO. J.iK. K..
Nie budzi też wątpliwości, że początkowa data użytkowania przedmiotowego hotelu przez pozwanego, skoro sam pozwany ogłosił w Internecie, że od 1 czerwca 2010r rozpoczyna działalność w tym hotelu. Przyznanie hotelowi kategorii czterech gwiazdek jest rzeczą wtórną. Za decydujące należy uznać faktyczną datę faktycznego rozpoczęcia działalności hotelowej czyli datę przyjmowania gości, tym bardziej że pozwany nie podnosił, aby w pierwszym okresie działalność i pokoje nie były wyposażone w urządzenia służące do odbioru programów radiowych i telewizyjnych.
Natomiast należy się zgodzić, z apelującymi, że pozwany wykazał, iż zbył hotel umową notarialną z dnia 24 września 2014r, ale posiadanie tego hotelu przeniósł już 23.09.2014r, czego dowodzą: wypis z ewidencji gruntów obrazujący stan posiadania (k.618) oraz odpis z księgi wieczystej (k.619). Ustalenie to doprowadziło do korekty orzeczenia w zakresie okresu, którego dotyczą orzeczone obowiązki pozwanego.
W ustalonym stanie faktycznym nie budzi wątpliwości zastosowanie prawa materialnego, zwłaszcza w obliczu oceny prawnej zawartej w treści wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 lipca 2016r, sygn.. akt(...)w kontekścieart. 386 par. 6 k.p.c.W uzasadnieniu tego wyroku Sąd Apelacyjny przesądził między innymi, że udostępnianie programów telewizyjnych w pokojach hotelowych stanowi publiczne odtwarzanie, a uiszczanie opłaty z tytułu reemisji na rzecz innej organizacji zbiorowego zarządzania nie zwalnia powoda z obowiązku świadczenia na rzecz powoda. Wszak zmiana art. 6 i art. 50 prawa autorskiego, która weszła w życie w dniu 1 stycznia 2003 r., związana była z implementacją prawa europejskiego, poprzedzająca wstąpienie Polski do Unii Europejskiej i stanowiła realizację dyrektywy 2001/29 Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 22 maja 2001 r. w sprawie harmonizacji niektórych aspektów praw autorskich i pokrewnych w społeczeństwie informacyjnym. Stąd przy stosowaniu tych przepisów trzeba mieć na uwadze wykładnię dokonaną przez Europejski Trybunał Sprawiedliwości. Trybunał w wyroku z dnia 7 grudnia 2006 r. C-306/05 jednoznacznie stwierdził, że rozprowadzanie przez podmiot świadczący usługi hotelarskie sygnału umożliwiającego przy pomocy odbiorników telewizyjnych umieszczonych w pokojach hotelowych udostępnianie utworów klientom zajmującym pokoje hotelowe stanowi publiczne udostępnianie w rozumieniu art. 3 ust. 1 tej dyrektywy, niezależnie od wykorzystanej techniki przekazu sygnału. W kolejnym wyroku z dnia 15 marca 2012 r. C-162/10 Europejski Trybunał Sprawiedliwości stwierdził, że osoba prowadząca zakład hotelowy, umieszczająca w pokojach klientów odbiorniki telewizyjne lub radiowe, do których doprowadzany jest nadawany sygnał, jest „użytkownikiem” dokonującym czynności „publicznego udostępniania” nadawanego fonogramu w rozumieniu art. 8 ust. 2 dyrektywy 2006/115/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 12 grudnia 2006 r. w sprawie prawa najmu i użyczenia oraz niektórych praw pokrewnych prawu autorskiemu w zakresie własności intelektualnej i na mocy tego przepisu osoba ta obowiązana jest uiszczać godziwe wynagrodzenie za odtwarzanie nadawanego fonogramu oprócz wynagrodzenia uiszczanego przez nadawcę. Orzeczenia te przesądzają zatem jako poprawną wykładnię, że udostępnianie utworów w sposób i w miejscach wskazanych w podstawie faktycznej pozwu ma charakter udostępniania publicznego.
Przepis art. 50 pkt 3 prawa autorskiego wyróżnia jako odrębne pola eksploatacji publiczne odtworzenie oraz reemitowanie utworu, zaś art. 86 ust. 1 pkt 2 lit. c prawa autorskiego przyznaje artyście wykonawcy wyłączne prawo do rozpowszechniania artystycznego wykonania poprzez m.in. reemitowanie oraz odtwarzanie, co obejmuje, stosownie do art. 86 ust. 2 prawo do wynagrodzenia. Zdaniem Sądu Apelacyjnego w rozpoznawanej sprawie nie budzi żadnych wątpliwości, że powód dochodzi roszczenia określonego w art. 79 ust. 1 pkt 3 lit. b w zw. z art. 101 prawa autorskiego, a roszczenie to wywodzi z faktu udostępniania w pokojach hotelowych pozwanego, bez zawarcia z nim stosownej umowy, artystycznych wykonań przez powoda chronionych i powołuje się na decyzję dającą mu uprawnienie do zbiorowego zarządzania prawami artystów wykonawców tak w zakresie odtwarzania, jak i reemitowania. Mając na uwadze, że bezspornym jest, iż ani pozwany, ani interwenient uboczny, który stosownie do łączącej go z pozwanym umowy dostarcza do pokoi hotelowych pozwanego sygnał telewizyjny, umowy takiej z powodem nie zawarli i nie uiszczają na jego rzecz stosownych opłat, niezależnie od tego, czy czynności pozwanego zakwalifikować jako publiczne odtwarzanie, a czynności interwenienta ubocznego jako reemisję, czy też uznać, że to pozwany reemituje sygnał posługując się przy tym interwenientem ubocznym, powstanie po stronie pozwanego obowiązek uiszczenia stosownej opłaty. Od obowiązku tego nie zwolni pozwanego okoliczność, że interwenient uboczny zawarł umowę z inną organizacją zbiorowego zarządzania, gdyż, jak wyżej wskazano, miałoby to tylko wtedy znaczenie, gdyby tamta organizacja rościła sobie prawa do tych artystycznych wykonań, których ochrony domaga się powód w niniejszym procesie.
Przedmiotem rozstrzygnięcia zawartego w wyroku częściowym było tylko roszczenie informacyjne znajdujące podstawę w art. 105 ust. 2 prawa autorskiego. Roszczenie to jest roszczeniem samodzielnym w stosunku do roszczenia o zapłatę i ma własne ustawowe przesłanki. Powód kształtując swoje żądanie oparł się m. in. na domniemaniu legitymacji czynnej z art. 105 ust. 1, ale poparł jej dokumentami o których mowa była wyżej a pozwany ani interwenient domniemania tego nie podważyli.
Jednym z celów roszczenia informacyjnego jest kontrola prawidłowości uprzednio już uzyskanych przez organizację danych i to niezależnie od źródła z jakiego dane te pochodzą. Kontroli może podlegać zarówno rzetelność danych w których posiadanie weszła organizacja zbiorowego zarządzania, jak i ich kompletność. Powyższy cel roszczenia informacyjnego ma istotne znaczenie przy masowej skali eksploatowania praw autorskich i pokrewnych, a także wobec uzyskiwania informacji przez te organizacje, w tym powoda, z różnych źródeł. Kontrola uzyskiwanych danych ma więc istotne znaczenie przy ocenie staranności w prowadzeniu zbiorowego zarządu prawami twórców. Służy więc temu, aby z jednej strony wynagrodzenie albo opłata została pobrana we właściwej wysokości, z drugiej zaś strony uzyskane środki zostały odpowiednio podzielone w ramach prowadzonej repartycji. Powód ma zatem interes prawny w dochodzeniu roszczenia informacyjnego także w zakresie wykazu programów.
Chybiony jest zarzut błędnego zastosowania art. 105 ust. 1 prawa autorskiego w wyniku błędnej wykładniart. 105 ust. 1 oraz art. 6 kodeksu cywilnego. Roszczenie informacyjne nie jest związane wyłącznie z bezprawnym korzystaniem z artystycznych wykonań. Jak wskazano wyżej, celami roszczenia informacyjnego są m. in. kontrola uzyskanych już danych, a także sprawdzenie, czy dochodzi do naruszenia praw chronionych przez organizację zbiorowego zarządzania. Zatem dopiero skutkiem uzyskania informacji żądanych w trybieart. 105 ust. 2PrAut może być wniosek, iż doszło do naruszenia praw do artystycznych wykonań z repertuaru powoda.
Należy dodać iż art. 105 ust. 2 prawa autorskiego nie wymienia nie wśród przesłanek roszczenia informacyjnego obowiązku wykazania przez organizację zbiorowego zarządzania, iż doszło do bezprawnego korzystania z artystycznych wykonań z jej repertuaru. Przesłanka taka nie wynika ani z wykładni językowej, ani też funkcjonalnej czy systemowej. Brak jest więc po stronie powoda obowiązku wykazania okoliczności, która nie warunkuje dochodzonego roszczenia.
Nie sposób jednak pominąć, iż w sprawie niniejszej zostało wykazane, że pozwany nie mając zawartej z powodem odpowiedniej umowy eksploatował artystyczne wykonania artystów wykonawców, którzy powierzyli powodowi zarządzanie swoimi prawami. Znalazło to również odzwierciedlenie w wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 6 lipca 2016 r., który w niniejszej sprawie (sygn. akt:(...)) orzekł, iż„Stąd stwierdzić trzeba, że jakkolwiek niewątpliwie w zakresie niepełnym, to jednak powód wskazał prawa których artystów, przez niego chronione, zostały naruszone przez pozwanego.''
Powód przedstawił przykładowych artystów wykonawców, których artystyczne wykonania były eksploatowane przez Pozwanego, co zostało już powyżej wskazane i co należy uznać za wystarczające dla wykazania legitymacji czynnej.
Brak też przepisu, który przy dochodzeniu przez organizację zbiorowego zarządzania roszczenia informacyjnego z art. 105 ust. 2 prawa autorskiego wymagałby wskazywania jakie konkretnie artystyczne wykonania były eksploatowane przez użytkownika. Dopiero pełne wykonanie wyroku zasądzającego roszczenie informacyjne pozwoli powodowi poznanie zakresu naruszenia chronionych praw.
W pozostałym zakresie Sąd Apelacyjny podziela argumenty Sądu I Instancji. Uzasadnienie zaskarżonego wyroku spełnia wymogiart. 328 par. 2 k.p.c.
Biorąc pod uwagę przedstawione argumenty Sąd Apelacyjny zmienił częściowo zaskarżony wyrok na podstawieart. 386 par. 1 k.p.c.a w pozostałym zakresie oddalił obie apelacje na podstawieart. 385 k.p.c.
Uwzględniając, że w zakresie roszczenia informacyjnego sprawa zostaje definitywnie zakończona Sąd Apelacyjny zasądził od pozwanego na rzecz powoda koszty postępowania apelacyjnego na podstawieart. 98 par. 1 k.p.c.w zw. zart. 391 par. 1 k.p.c.przy przyjęciu, że status interwenienta ubocznego nie ma charakteru samoistnego.
SSA Sławomir Jamróg SSA Józef Wąsik SSA Paweł Rygiel