Sąd Apelacyjnyw Szczecinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 91/19
Data wyroku: 2019-10-22 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Hawryszko, Barbara Białecka, Sędzia Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 184 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych

Sygn. akt III AUa 91/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 22 października 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Szczecinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk (spr.)

Sędziowie:

Barbara Białecka
SSA Jolanta Hawryszko

Protokolant:

St. sekr. sąd. Katarzyna Kaźmierczak

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 22 października 2019 r. wS.
sprawyW.W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.
o przyznanie emerytury
na skutek apelacji organu rentowego
od wyroku Sądu Okręgowego w Gorzowie Wielkopolskim z dnia 15 stycznia 2019 r., sygn. akt VI U 995/18

1
oddala apelację,

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wG.na rzeczW.W.kwotę 240 (dwieście czterdzieści) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego w postępowaniu apelacyjnym.

SSA Jolanta Hawryszko

Gabriela Horodnicka-Stelmaszczuk

Barbara Białecka

Sygn. akt III AUa 91/19

UZASADNIENIE
UbezpieczonyW.W.odwołał się od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wG.z 31 sierpnia 2018 roku, znak:(...), w której organ rentowy odmówił skarżącemu prawa do emerytury. Ubezpieczony wniósł o zmianę decyzji i przyznanie prawa do emerytury bowiem posiada ponad 15 letni staż pracy w warunkach szczególnych.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wG.wniósł o oddalenie odwołania. Podał, że wnioskodawca nie posiada żadnego okresu pracy w warunkach szczególnych a zatem nie spełnia on przesłanek do nabycia prawa do emerytury.
Wyrokiem z dnia 15 stycznia 2019 roku Sąd Okręgowy w Gorzowie Wielkopolskim - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych zmienił zaskarżoną i przyznał ubezpieczonemuW.W.prawo do emerytury od dnia 1 kwietnia 2018 roku.

Sąd Okręgowy oparł swoje rozstrzygnięcie na następujących ustaleniach faktycznych i rozważaniach prawnych:

W.W.urodził się (...). W dniu 30 kwietnia 2018 roku wystąpił z wnioskiem o emeryturę. Decyzją z dnia 30 maja 2018 roku ZUS odmówił mu prawa do emerytury z uwagi na niewykazanie zarówno łącznego stażu ubezpieczeniowego wynoszącego 25 lat, jak i co najmniej 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych. W dniu 22 czerwca 2018 r.W.W.przedłożył dodatkowe dokumenty na potwierdzenie pracy w gospodarstwie rolnym rodziców co spowodowało wydanie kolejnej decyzji z dnia 31 sierpnia 2018 r., o odmowie prawa do emerytury z uwagi na brak co najmniej 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.

W.W.pracował:
- od 2 lipca 1974 roku do 11 grudnia 1991 roku w(...) Przedsiębiorstwie Budowlanym (...)wG.jako pomocnik betoniarza, kierowca ciągnika i kierowca samochodu ciężarowego.
- od 12 grudnia 1991 roku podjął pracę wPrzedsiębiorstwie (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.jako kierowca samochodu ciężarowego.
W okresie od kwietnia 1975 roku, po uzyskaniu zawodowego prawa jazdy, ubezpieczony pracował w warunkach szczególnych jako kierowca ciągnika z przyczepą do roku 1990. Pracował w grupie transportowej, w której byli zatrudnieni także inni kierowcy ciągników, w tymZ.D.iK.Ł.. Każdy kierowca dysponował swoim pojazdem. Kierowcy, w tym iW.W., przewozili ciągnikami duże płyty, dźwigi, stal, uzbrojenie, kilkunastometrowe elementy; wszystko wykorzystywane na budowach prowadzonych przez zakład pracy. Praca odbywała się niezależnie od warunków atmosferycznych, stale i w pełnym wymiarze godzin pracy. W tym okresieW.W.nie miał przerw w pracy spowodowanych urlopami bezpłatnymi czy delegowaniem do innych zakładów pracy. W roku 1991W.W.zaczął pracować jako kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony(...), którym jeździł do końca zatrudnienia.

W.W.legitymuje się stażem pracy w warunkach szczególnych wynoszącym ponad 15 lat.
Sąd Okręgowy uznał odwołanie za uzasadnione podnosząc, iż zgodnie zart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U.2017.1383; ze zm.) ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy osiągnęli:
1) okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emerytury w wieku niższym niż 60 lat - dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2) okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
2. Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wniosku o przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż w art. 32 ustawy określono zasady ustalania prawa do emerytury dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze. Zgodnie z tym artykułem, ubezpieczonym urodzonym przed dniem 1 stycznia 1949 r., będącym pracownikami, o których mowa w ust. 2-3, zatrudnionymi w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przysługuje emerytura w wieku niższym niż określony w art. 27 pkt 1.
Warunki wymagane do uzyskania prawa do emerytury wcześniejszej z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymienione są wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm.; dalej jako rozporządzenie). Rodzaje prac w szczególnych warunkach, których wykonywanie może uprawniać do emerytury wcześniejszej, wymienione są w wykazach A i B stanowiących załączniki do rozporządzenia.
Sądmeritipodkreślił, ze emerytura wcześniejsza przysługuje na zasadach określonych w § 3 i 4 rozporządzenia, jeżeli kobieta udowodni co najmniej 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych, a mężczyzna 25 lat tych okresów, w tym co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wykonywanej w ramach stosunku pracy, przy czym wymagane jest osiągnięcie wieku emerytalnego wynoszącego 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn. Zgodnie z § 2 ust. 1 rozporządzenia przy ustalaniu okresów zatrudnienia w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze uwzględnia się jedynie te okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
Zdaniem Sądu Okręgowego, z treści przytoczonych przepisów wynika zatem, że pracą w szczególnych warunkach jest praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia (por: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 8 marca 2012 roku, III UK 92/11).
Postępowanie przed organem rentowym sprowadza się do analizy dokumentacji zgromadzonej w aktach, jednakże ograniczenia dowodowe nie dotyczą postępowania sądowego. W postępowaniu sądowym dopuszczalne jest ustalenie charakteru pracy i jej okresów także w oparciu o inne dowody (zob. uchwała SN z 21.09.1984 r., sygn. akt III UZP 48/84 niepublikowany).W uchwale z dnia 10.03.1984 r. w sprawie III UZP 6/84 Sąd Najwyższy stwierdził, że okresy zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, przewidzianerozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent inwalidzkich dla pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43) mogą być ustalane w postępowaniu odwoławczym także innymi środkami dowodowymi, niż dowód z zaświadczenia zakładu pracy (por. wyrok SN z 4.08.1999 r., II UKN 619/98, OSNP 2000/11/439). Dlatego też obowiązkiem Sądu było dopuszczenie wszelkich dostępnych dowodów i weryfikacja ich w ramach swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.).
Na okoliczność pracy ubezpieczonego w warunkach szczególnych w spornych okresach, Sąd Okręgowy dopuścił dowód z dokumentów w aktach organu rentowego, dokumentów w aktach osobowych skarżącego pochodzących z okresu jego zatrudnienia oraz dowód z zeznań ubezpieczonego i świadków:Z.
D.iK.
Ł.. ŚwiadekZ.D.pracował z ubezpieczonym w(...) Przedsiębiorstwie Budowlanym (...)wG.. Razem pracowali przez cały okres zatrudnienia ubezpieczonego jako kierowcy ciągników. Obsługiwali takie same pojazdy i wykonywali te same czynności jako członkowie grupy transportowej. ŚwiadekK.Ł.także pracował z ubezpieczonym w(...), również jako kierowca ciągnika przez okres od początku zatrudnienia ubezpieczonego do roku 1987, kiedy to świadek odszedł z zakładu.
Sąd pierwszej instancji dał wiarę zeznaniom tych świadków wskazując, że wzajemnie się one uzupełniały tworząc logiczną całość. Były to zeznania spójne, logiczne, a Sąd ten nie znalazł żadnych podstaw by odmówić im wiarygodności. Świadkowie pracowali z ubezpieczonym w tym samym zakładzie pracy i w tych samych okresach czasu, w tej samej grupie transportowej i przy wykonywaniu takiej samej pracy, zatem posiadają wiedzę co do zakresu czynności jakie faktycznie w spornym okresie zatrudnienia wykonywał ubezpieczony i charakteru pracy.
Świadkowie ci, w ocenie Sądumeriti,nie mają żadnego interesu w składaniu fałszywych zeznań. Oczywistym jest, że świadkowie zeznawali co do okoliczności, które miały miejsce wiele lat temu, a zatem z racji upływu czasu i naturalnego dla człowieka procesu zacierania się wspomnień, trudno przyjąć by świadkowie pamiętali precyzyjnie wszystkie okoliczności związane z pracą skarżącego. Niemniej jednak zeznaniom tym Sąd Okręgowy dał wiarę albowiem były one spontaniczne, szczere, a przy tym brak było jakichkolwiek podstaw by odmówić im wiarygodności. Zeznaniom ubezpieczonego Sąd również dał wiarę. Korespondowały one bowiem z zeznaniami świadków oraz zgromadzonymi w sprawie dokumentami. W świetle dokumentów zgromadzonych w aktach osobowych skarżącego, a zatem dokumentów wiarygodnych pochodzących bowiem z okresu zatrudnienia ubezpieczonego, nie ulega wątpliwości, że ubezpieczony legitymuje się stażem pracy w warunkach szczególnych wynoszącym ponad 15 lat.
Sąd pierwszej instancji wskazał, iż z dokumentów z okresu zatrudnienia w(...)wynika bezspornie, że ubezpieczony pracował jako kierowca ciągnika od kwietnia 1975 roku, a od roku 1991 jako kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony a zatem pracował w warunkach szczególnych.
Zdaniem tego Sądu, ubezpieczony wykonywał prace wymienione w cyt. rozporządzeniu z 1983 roku w wykazie A, Dziale VIII-w transporcie i łączności, gdzie pod poz. 3 wymienione są prace na stanowisku kierowcy ciągnika a pod poz. 2 – kierowców samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony. Ponadto w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dn. 1.08.1983 roku w Dziale VIII, pod poz. 2 pkt 2 także ujęto pracę kierowcy samochodu ciężarowego, a pod poz. 3- kierowcy ciągnika. Mając to na uwadze, Sąd Okręgowy uznał, że w świetle przeprowadzonych dowodów nie ma wątpliwości, iż ubezpieczony w spornym okresie wykonywał pracę w warunkach szczególnych, a ponieważ pozwany nie przedstawił dowodów, które mogłyby stanowić podstawę do zakwestionowania, czy podważenia dowodów i dokumentów zaoferowanych przez ubezpieczonego, taki wniosek Sądu jest w pełni uzasadniony.
Sądmeritipodkreślił, iż wcześniejsza emerytura jest dla powszechnego systemu świadczeń emerytalnych instytucją wyjątkową, określającą szczególne uprawnienia uprzywilejowanego kręgu podmiotów, stąd wymaga ścisłej wykładni i pewnego ustalenia przesłanek prawa. Ubezpieczony w toku sprawy o ustalenie prawa do wcześniejszej emerytury może swoje racje wykazywać wszelkimi środkami dowodowymi. W postępowaniu z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się bowiem te same reguły dowodzenia, jak w zwykłym procesie cywilnym. W szczególności zastosowanie mająart. 6 k.c.iart. 232 k.p.c.W sprawie o emeryturę w obniżonym wieku z tytułu pracy w warunkach szczególnych, gdzie przedmiotem ustaleń sądu ma być charakter zatrudnienia, dokonywanie ustaleń stanu faktycznego odbywa się z reguły poprzez przeprowadzenie dowodów osobowych oraz - o ile to jest możliwe - dowodów z dokumentów znajdujących się w aktach osobowych. Osobowe źródła dowodowe (w tym zarówno zeznania świadków, jak i strony procesowej) muszą być skonfrontowane z istniejącą dokumentacją i dopiero uzyskanie przekonania graniczącego z pewnością co do przebiegu zatrudnienia, może pozwolić na pozytywne rozstrzygnięcie o prawie do emerytury. Ocena osobowych źródeł dowodowych musi być przy tym wolna od jakiejkolwiek dowolności, uwzględniając reguły logiki oraz zasady doświadczenia zawodowego (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Szczecinie z dn. 27.10.2016 roku, III AUa 41/16, Lex 2151525).
Zdaniem Sądu Okręgowego, zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazuje, że ubezpieczony w spornym okresie zatrudnienia w(...)wG.stale i w pełnym wymiarze godzin pracy pracował w warunkach szczególnych jako kierowca ciągnika i kierowca samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony, co daje okres ponad 15 lat pracy w warunkach szczególnych, a to z kolei uprawnia ubezpieczonego do nabycia prawa do wcześniejszej emerytury.
Sąd ten nie uwzględnił jedynie okresu zatrudnienia ubezpieczonego w(...) Przedsiębiorstwie Budowlanym (...)w charakterze pomocnika betoniarza albowiem brak było konkretnych dowodów wskazujących na charakter tego zatrudnienia, wykonywane czynności i warunki pracy.
Niemniej jednak skarżący wykazał, że legitymuje się łącznym stażem pracy w warunkach szczególnych wynoszonym ponad 15 lat, a zatem sprostał on obowiązkowi określonemu wart. 6 k.c.orazart. 232 K.p.c.albowiem podnoszone przez niego argumenty co do wadliwości spornej decyzji ZUS znalazły potwierdzenie w zebranym w sprawie materiale dowodowym.
Ustalając stan faktyczny w sprawie Sąd pierwszej instancji wziął pod uwagę zeznania świadków i ubezpieczonego oraz dokumentację zgromadzoną w aktach organu rentowego i aktach niniejszej sprawy, którym to nadał przymiot wiarygodności w zakresie wyżej wskazanym.
Z uwagi na to, Sąd Okręgowy, na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.przyznał ubezpieczonemu prawo do emerytury od dnia 1.04.2018 roku, tj. od pierwszego dnia miesiąca, w którym złożył on wniosek o emeryturę (art. 129 ustawy emerytalnej).
Z powyższym rozstrzygnięciem nie zgodził się organ rentowy zaskarżając je w całości i zarzucając mu naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.:art. 227 k.p.c.iart. 233 § 1 k.p.c., polegające na dowolnej, a nie swobodnej ocenie zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego i przyjęcie, że jego treść uzasadnia przyznanie ubezpieczonemu prawa do emerytury w sytuacji gdy takich podstaw nie było - w tym zakresie pominięcie treści świadectwa pracy z dnia 11 grudnia 1991 r., potwierdzającego jedynie okres zatrudnienia i zajmowane stanowiska bez wskazania poszczególnych okresów, kiedy ubezpieczony pracował odpowiednio jako „pom. betoniarza, kier. ciągnika, kierowca samoch.", ponadto oparcie rozstrzygnięcia na wybiórczych zeznaniach słuchanych w sprawie świadków oraz ubezpieczonego i w odniesieniu do wskazanych za podstawę wyroku dowodów brak wymienienia konkretnych dokumentów, na których sąd oparł rozstrzygnięcie, co stanowi także o naruszeniuart. 328 § 2 k.p.c.- które to uchybienia miały istotny wpływ na wynik sprawy.
Mając na uwadze powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku w całości i oddalenie odwołania, ewentualnie o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy Sądowi Okręgowemu do ponownego jej rozpoznania oraz o zasądzenie od ubezpieczonego na rzecz organu rentowego zwrotu kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącego, a wbrew wywodom Sądu, zeznania świadków nie są spójne. Apelujący wskazał, iż świadekZ.D.podał, że razem z ubezpieczonym pracował jako kierowca ciągnika w grupie transportowej, przy czym świadek ten zeznał, że tam był duży ciągnik i duża przyczepa 10 t. Skoro zatem był tylko jeden ciągnik z przyczepą, to obaj jako kierowcy nie mogli pracować równocześnie na przedmiotowym sprzęcie. Powyższe okoliczności przeczą wnioskom Sądu o tym, że ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze świadczył pracę jako kierowca.
W ocenie skarżącego, w tym zakresie o braku spójności zeznań przesądza oświadczenie drugiego świadkaK.
Ł., polegające na stwierdzeniu, że „każdy miał swój pojazd i swoje zadanie”, przy czym świadek nie doprecyzował, czy każdy pojazd to ciągnik i czy pojazdem był też inny sprzęt, niekwalifikowany do prac w szczególnych warunkach. Sąd nie poczynił jakichkolwiek ustaleń co do spornego okresu w zakresie statusu zakładu pracy ubezpieczonego, liczby i rodzaju posiadanego sprzętu i pojazdów oraz, czy w razie jego awarii były przestoje i ile trwały. Wprawdzie świadekK.Ł.podał, że w razie awarii dostawało się pojazd zastępczy albo szło się na urlop, jednak Sąd nie ustalił, która z tych praktyk była normą i jakiego rodzaju urlop był podówczas udzielany. Nie sposób bowiem mówić o wykonywaniu pracy w szczególnych warunkach w sytuacji pracownika, korzystającego z urlopu bezpłatnego. Takie przerwy w zatrudnieniu nie są wliczane do spornego okresu. Co istotne, świadekK. Ł.zeznał, że pracował tylko do 1987 r. , a więc nie potwierdził całego spornego okresu zatrudnienia ubezpieczonego.
W ocenie organu rentowego, Sądmeritipominął i nie odniósł się także do wskazanych przez świadkaZ. D.delegacji, które były często. Przedmiotowa okoliczność dowodzi tego, że w czasie delegacji wyżej wymienieni nie byli bezpośrednimi świadkami pracy ubezpieczonego. ŚwiadekZ. D.zeznał także, że nie otrzymał świadectwa pracy w szczególnych warunkach, a to które później wypisano nie było honorowane.
Zdaniem organu rentowego, Sądmeritinaruszył takżeart. 328 § 2 k.p.c., albowiem wskazując w swoich rozważaniach ogólnikowo na podstawę rozstrzygnięcia, tj. cyt. „dowody z dokumentów w aktach organu rentowego, dokumentów w aktach osobowych skarżącego" i „(...) z dokumentów z okresu zatrudnienia w(...), nie wypełnił dyspozycji tego przepisu w zakresie podanym w petitum niniejszej apelacji.
Wskazane powyżej uchybienia, w ocenie skarżącego, skutkowały nie rozpoznaniem istoty sporu i miały wpływ na wynik sprawy, albowiem Sąd uwzględnił bezzasadne odwołanie ubezpieczonego i orzekł zgodnie z jego żądaniem.
W odpowiedzi na apelację ubezpieczony wniósł o jej oddalenie i zasądzenie od pozwanego organu na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja organu nie zasługiwała na uwzględnienie. Postępowanie dowodowe zostało przeprowadzone przez Sąd Okręgowy prawidłowo, Sąd Apelacyjny podziela i przyjmuje za własne ustalenia faktyczne poczynione w sprawie, rezygnując jednocześnie z ich ponownego szczegółowego przytaczania.
Sąd pierwszej instancji wydał w sprawie prawidłowy wyrok. Powtórna analiza materiału dowodowego dokonana przez tutejszy Sąd przez pryzmat wywodów apelacji, doprowadziła Sąd odwoławczy do przekonania o zasadności uzupełnienia postępowania dowodowego w zgodzie zart. 382 k.p.c.Sąd Apelacyjny dołączył do akt oryginały akt osobowych świadkówZ.
D.iK.Ł.oraz regulaminy pracy i wynagradzania obowiązujące w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)w okresie od 1974 r. do 1991 roku. Nadto Sąd odwoławczy zobowiązał pełnomocnika ubezpieczonego do przedłożenia kserokopii prawa jazdy ubezpieczonego.
Z nadesłanej dokumentacji wynika po pierwsze, że uprawnieniem do kierowania ciągnikami ubezpieczony legitymuje się od 11 lipca 1975 r., prawo jazdy kategorii C (uprawniające do kierowania pojazdem samochodowym o dopuszczalnej masie całkowitej przekraczającej 3,5 t) posiada od 28 maja 1981 roku, a kategorii C1 od 1 lipca 1999 r. Z kolei dokumentacja archiwalna, w tym przede wszystkim „zasady wynagradzania i premiowania z taryfikatorem płac”, a dokładnie „taryfikator kwalifikacyjny dla kierowców pojazdów samochodowych i ich pomocników” wskazuje, że numer zaszeregowania ubezpieczonego, tj. kategoria VII (widniejąca na świadectwie pracy), odnosił się do kierowcy pojazdu ciężarowego powyżej 3, 5 t. do 13, 5 t. Nadto z list płac wynika, że ubezpieczony w spornym okresie otrzymywał wynagrodzenie za „prowadzenie pojazdu”.
W aktach osobowych ubezpieczonego na karcie 28 znajduje się karta klasyfikacyjna z 2 lipca 1975 roku, w której wpisano jako wykonywany zawód kierowcę ciągnika zaś na karcie obiegowej zmiany z 10 grudnia 1991 roku wpisano kierowca.
W tym stanie rzeczy Sąd Apelacyjny nie miał już wątpliwości co do spełnienia przez ubezpieczonego przesłanki 15 lat pracy w warunkach szczególnych.
Istota występującego sporu sprowadzała się do kwalifikacji charakteru pracy ubezpieczonego w okresie od 2 lipca 1974 roku do 11 grudnia 1991 r. w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...).
Swoje uprawnienie do emeryturyW.W.wywiódł z przepisuart. 184 ust. 1w zw. zart. 32 ustawy z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych.
Ubezpieczony w postępowaniu przed Sądem pierwszej instancji podejmował czynności w celu wykazania spornej okoliczności wymaganego 15 letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, przy czym przesądzająca w tej mierze była konieczność uwzględniania w stażu pracy w warunkach szczególnych okresu pracy od 2 lipca 1974 roku do 11 grudnia 1991 r. w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...).
Sąd Apelacyjny, w reakcji na zarzuty apelacji, akcentuje, że mimo braku zaświadczenia o zatrudnieniu w szczególnych warunkach w spornym okresie, sąd ubezpieczeń społecznych władny jest dokonywać samodzielnej oceny zasadności zaliczenia poszczególnych okresów pracy do pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze na podstawie całokształtu materiału dowodowego i w oparciu o wszelkie środki dowodowe, w tym zeznania świadków, zgodnie z zasadami obowiązującej procedury cywilnej. Materiał dowodowy w postaci dokumentów i zeznań świadków pozwolił na ustalenie, że faktycznie w okresie od 11 lipca 1975 roku (od uzyskania uprawnień) do 11 grudnia 1991 r. ubezpieczony wykonywał prace kierowcy ciągnika oraz następnie samochodu ciężarowego powyżej 3,5 tony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy. Świadczy o tym w szczególności świadectwo pracy z dnia 11 grudnia 1991r., które wymienia stanowiska zajmowane przez ubezpieczonego, tj. pomocnik betoniarza, kierowca ciągnika, kierowca samochodu. Z dokumentem tym korelują wyjaśnienia samego ubezpieczonego, który zeznał, że początkowo w 1974 roku pracował jako zbrojarz – betoniarz, a od 1975 roku jako kierowca. Przy czym ciągnik prowadził do 1990 roku, a od grudnia 1991 roku samochód ciężarowy (T.). Wbrew treści apelacji fakt ten potwierdzają też zeznania świadków i pozostałe dokumenty z akt osobowych jak i sama kategoria zaszeregowania ubezpieczonego w powiązaniu z regulaminem wynagradzania.
ŚwiadekZ.
D.podał konkretnie, na jakim sprzęcie pracował, a nie jaką liczbą samochodów dysponowało przedsiębiorstwo. Z koleiK.Ł.wyraźnie wskazał, że w przedsiębiorstwie była grupa transportowa, w której każdy miał swój pojazd i swoje zadanie. Obaj świadkowie potwierdzili, że ubezpieczony pracował wyłącznie jako kierowca ciągnika. Przy czym wystarczające było legitymowanie się prawem jazdy kategorii T, zakład wydawał też w razie potrzeby specjalne zezwolenie na przejazdy. Chybione są też twierdzenia apelującego, jakoby w czasie awarii sprzętu ubezpieczony miał korzystać z urlopu bezpłatnego. Okoliczność taka nie wynika z jego akt pracowniczych, zaś świadkowie spójnie podali, że w takiej sytuacji kierowca dostawał sprzęt zastępczy. Przy czym obaj świadkowie potwierdzili, żeW.W.pracował codziennie, widywali go w pracy każdego dnia. Z ich relacji wynika, że nie miał żadnych przerw w zatrudnieniu. Z tych wszystkich powodów nie zasługuje na uwzględnienie zarzut przekroczenia przez Sąd Okręgowy granic swobodnej oceny dowodów –art. 233 § 1 k.p.c.Przepis ten wyraża zasadę swobodnej oceny dowodów, zgodnie z którą sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według swego przekonania na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Jak trafnie przyjmuje się przy tym w orzecznictwie sądowym, jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać, choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w powiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 27 września 2002 r., II CKN 817/00, Lex nr 56906). Dla skuteczności zarzutu naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.nie wystarcza więc stwierdzenie o wadliwości dokonanych ustaleń faktycznych, odwołujące się do stanu faktycznego, który w przekonaniu skarżącego odpowiada rzeczywistości. Konieczne jest tu wskazanie przyczyn dyskwalifikujących postępowanie sądu w tym zakresie. W szczególności skarżący powinien wskazać, jakie kryteria oceny naruszył sąd przy ocenie konkretnych dowodów, uznając brak ich wiarygodności i mocy dowodowej lub niesłuszne im je przyznając (por. stanowisko Sądu Najwyższego wyrażone między innymi w: postanowieniu z dnia 23 stycznia 2001 r., IV CKN 970/00, Lex nr 52753; wyroku z dnia 12 kwietnia 2001 r., II CKN 588/99, Lex nr 52347; postanowieniu z dnia 10 stycznia 2002 r., II CKN 572/99, Lex nr 53136). Innymi słowy, zarzut obrazy przepisuart. 233 § 1 k.p.c.nie może polegać jedynie na zaprezentowaniu własnych, korzystnych dla strony skarżącej ustaleń faktycznych, opartych na własnej, korzystnej dla strony ocenie materiału dowodowego. W istocie więc to nie Sąd Okręgowy, lecz skarżący ocenił zeznania świadków dowolnie i fragmentarycznie, interpretując je stronniczo.
Oczywiście niezasadny okazał się także zarzut naruszeniaart. 328 k.p.c.Przepisart. 328 § 2 k.p.c.określa konstrukcyjne elementy uzasadnienia wyroku, a mianowicie: ustalenie faktów, które sąd uznał za udowodnione, dowodów, na których się oparł i przyczyn, dla których innym dowodom odmówił wiarygodności i mocy dowodowej, oraz wyjaśnienie podstawy prawnej wyroku z przytoczeniem przepisów prawa. Obraza tego przepisu może mieć miejsce wyłącznie wtedy, gdy z uzasadnienia orzeczenia nie daje się odczytać, jaki stan faktyczny bądź prawny stanowił podstawę rozstrzygnięcia, co uniemożliwiło kontrolę instancyjną. Organ zarzuca Sądowi Okręgowemu ogólnikowe wskazanie w rozważaniach podstawy rozstrzygnięcia. Godzi się zauważyć, że Sąd pierwszej instancji w treści uzasadnienia wyroku wyraźnie wskazał, na jakich dowodach się oparł i w jakim zakresie dał im wiarę. Sąd odniósł się do dokumentacji zawartej w aktach organu rentowego, w aktach pracowniczych, jak i do zeznań świadków oraz ubezpieczonego. Argumenty apelującego nie są zatem wystarczające dla uznania zarzutu naruszenia przez Sąd prawa procesowego. Ostatecznie przyjąć należy, że Sąd Okręgowy przytoczył ocenę dowodów w zwięzłej formie, jednak pozostaje ona wystarczająca dla oceny żądania ubezpieczonego i znajduje aprobatę Sądu Apelacyjnego.
Prawidłowo ustalił Sąd Okręgowy ubezpieczony przez ponad 15 lat zatrudnienia w(...) Przedsiębiorstwie Budownictwa (...)wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy prace wymienione wrozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz. U. Nr 8, poz. 43 ze zm) w wykazie A, Dziale VIII - w transporcie i łączności, gdzie pod poz. 3 wymienione są prace na stanowisku kierowcy ciągnika a pod poz. 2 - kierowców samochodów ciężarowych powyżej 3,5 tony. Ponadto, jak słusznie wskazał Sąd Okręgowy, także i w załączniku nr 1 do zarządzenia nr 9 Ministra Budownictwa i Przemysłu Materiałów Budowlanych z dn. 1.08.1983 roku w Dziale VIII, pod poz. 2 pkt 2 także ujęto pracę kierowcy samochodu ciężarowego, a pod poz. 3-kierowcy ciągnika. Pozostałe przesłanki warunkujące prawo do emerytury odwołującego się nie były przez organ rentowy kwestionowane.
Zgodnie z przedstawionymi motywami Sąd Apelacyjny, na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację organu rentowego jako nieuzasadnioną.
Rozstrzygając o kosztach procesu na podstawieart. 108 § 1 k.p.c.w zw. zart. 98 i art. 99 k.p.c.zasądzono na rzecz ubezpieczonego, jako strony wygrywającej spór, koszty zastępstwa procesowego, zgodnie z§ 9 ust. 1 i 2w zw. z § 10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz.U. z 2015 r., poz. 1804 ze zm.) w brzmieniu obwiązującym w dacie złożenia apelacji.
Jolanta Hawryszko Gabriela Horodnicka – Stelmaszczuk Barbara Białecka