Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VI U 1602/19
Data wyroku: 2020-02-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Ewa Milczarek
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art. 4 ustawy z 19.12.08 r. o emeryturach pomostowych

Sygn. akt VI U 1602/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 lutego 2020 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VI Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący Sędzia Ewa Milczarek
Protokolant – st. sekr. sądowy Sylwia Sawicka
po rozpoznaniu w dniu 11 lutego 2020 r. w Bydgoszczy
na rozprawie
odwołania:K. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.
z dnia 5 kwietnia 2019 r. i 7 maja 2019 r., znak:(...)
w sprawie:K. M.
przeciwko: Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wB.
o emeryturę pomostową

1
zmienia zaskarżone decyzje w ten sposób, że przyznaje ubezpieczonemuK. M.prawo do emerytury pomostowej od dnia(...)r.,

2
zasądza od Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wB.na rzecz ubezpieczonego kwotę 360 (trzysta sześćdziesiąt) zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa prawnego,

3
stwierdza, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji.

Na oryginale właściwy podpis.
Sygn. akt VI U 1602/19

UZASADNIENIE
Zaskarżonymi decyzjami z dnia 5.04.2019 r. i z dnia 7.05.2019 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wB.odmówił ubezpieczonemuK. M.prawa do emerytury pomostowej. Podstawą pierwszej z tych decyzji byłart.49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, bowiem zdaniem organu rentowego ubezpieczony nie osiągnął wieku 60 lat a ponadto nie spełnił warunków na podstawieart. 4 i 49 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych.
Odwołanie od powyższych decyzji wniósł ubezpieczony, wskazując, że stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace zaliczane do prac w warunkach szczególnych od 20.06.1977 r. do 30.06.2003 r., pracował jako aparatowy w warunkach szczególnych a następnie 0d 1.07.2003 r. do 21.11.2013 r. jako operator urządzeń technicznych w warunkach określonych w załączniku doustawy o emeryturach pomostowych.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie i podtrzymał stanowisko wyrażone w zaskarżonych decyzjach. Organ rentowy dodatkowo wyjaśnił, iż zaliczył do pracy w warunkach szczególnych w myśl art. 4 ww. ustawy następujące okresy zatrudnienia: od 20.06.1977 r. do 25.04.1979 r. oraz od 11.05.1981 r. do 31.12.2008 r. Przyczyną dla której organ rentowy nie zaliczył ubezpieczonemu okresu pracy od 1.01.2009 r. jako pracy z art. 4 ww. ustawy było to, że pracodawca w zaświadczeniu o wykonywaniu pracy o szczególnym charakterze nie potwierdził, by ubezpieczony wykonywał pracę wymieniona w załączniku 1 lub 2 doustawy o emeryturach pomostowych.
Sąd ustanowił dla ubezpieczonego pełnomocnika z urzędu, który wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego udzielonego ubezpieczonemu z urzędu oświadczając , że nie zostały one opłacone.
Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonyK. M.był zatrudniony wZakładach (...) S.A., następnie w(...) Sp.z o.o.i w(...) Technika Sp.z (...). w okresie od 1 września 1974 r. do 31 grudnia 2013 r., na stanowiskach: jako aparatowy przy produkcji barwników w okresie od 20.06.1977 r. do 25.04.1979 r. , jako aparatowy przy produkcji nitrozwiązków w okresie od 11.05.1981 r. ( po odbyciu służby wojskowej) do 18.02.1982 r. i od 10.05.1984r. do 9.08.1984 i od 14,02.1985 r. do 4.02.1990r., jako aparatowy nitracji od 19.02.1982 r. do 9.05.1984 r. , od 10.08.1984 r. do 13.02.1985 r., jako aparatowy od 5.02.1990 r. do 30.06.2003 r., w okresie od 1.07.2003 r. do 21.11.2013 r. jako operator urządzeń technicznych.
Bezspornym jest w sprawie, że organ rentowy zaliczył ubezpieczonemu jako pracę w szczególnych warunkach okres 28 lat, 11miesięcy i 16 dni na podstawieart.4 ustawy o emeryturach pomostowych.
Spornym w sprawie było to, czy ubezpieczony po dniu 31.12.2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej, bowiem organ rentowy uznał, że ubezpieczony nie spełniał warunków określonych wart. 4 ustawy o emeryturach pomostowych. W związku z powyższym, Sąd Okręgowy ustalając stan faktyczny w niniejszej sprawie skoncentrował się na tym jakie czynności wykonywał ubezpieczony po dniu 31.12.2008 r.
Ubezpieczony od 1.07.2003 r. pracował jako operator urządzeń technicznych i taką pracę wykonywał do końca zatrudnienia czyli do 21.11.2013 r. Ubezpieczony pracował na wydziale(...)na WydzialeE.i tam wykonywał prace polegające na czyszczeniu wnętrza zbiorników po środkach chemicznych oraz prace remontowe i bezpośrednio związane z utrzymaniem ruchu instalacji chemicznych. Ubezpieczony czyścił z osadów chemicznych wewnątrz zbiorniki, kolumny ratyfikacyjne oraz wyparki chloru, wykonując te czynności przy pomocy maszyny wysokociśnieniowej. Praca ubezpieczonego w latach 2003-2013 niczym się nie różniła, zwiększał się jedynie jej rozmiar. W większości czasu pracy ubezpieczony wykonywał prace z pkt. 29 i 30 zał. nr 1 doustawy o emeryturach pomostowycha tylko w okresach przestoju ubezpieczony wykonywał prace remontowe i naprawcze instalacji technologicznej. Ubezpieczony rozkręcał połączenia kołnierzowe rur, którymi transportowano niebezpieczne chemikalia, dokonywał wymiaru armatury - zaworów, przezierników na tych właśnie rurach, demontował kołpaki wymienników ciepła, otwierał włazy w zbiornikach. Ubezpieczony pracował przy pracach określonych w pkt. 29 zał. 1 doustawy o emeryturach pomostowych, bo wewnątrz zbiorników trzeba było montować półki i zaworki grzybkowe w kolumnach i rozlewaki w zbiornikach. W czasie pracy ubezpieczonego jedynie część instalacji technologicznej ulegała zatrzymaniu w zakresie w jakim poszczególne elementy wymagały czyszczenia. W zakładzie zdarzały awarie kilka razy w miesiącu i wtedy ubezpieczony pracował w dłuższym rozmiarze czasowym niż wynikało z obowiązującego czasu pracy. Ubezpieczony otrzymywał dodatkowy urlop wypoczynkowy w rozmiarze 12 dni, kierowany był na badania profilaktyczne z uwagi na występujące na stanowisku pracy czynniki szkodliwe, otrzymywał też talony na zakup posiłków regeneracyjnych.
W świadectwie wykonywania pracy w szczególnych warunkach z dnia 2.12.2013 r.(...) Technika Sp. z o.o.potwierdziła, że ubezpieczony pracował jako :  aparatowy przy produkcji barwników w okresie od 20.06.1977 r. do 25.04.1979 r. , jako aparatowy przy produkcji nitrozwiązków w okresie od 11.05.1981 r. ( po odbyciu służby wojskowej) do 18.02.1982 r. i od 10.05.1984r. do 9.08.1984 i od 14,02.1985 r. do 4.02.1990r., jako aparatowy nitracji od 19.02.1982 r. do 9.05.1984 r. , od 10.08.1984 r. do 13.02.1985 r., jako aparatowy od 5.02.1990 r. do 30.06.2003 r. i w okresie od 1.07.2003 r. do 31.12.2008 r. jako operator urządzeń technicznych przy konserwacji agregatów i urządzeń i pracach budowlano-montażowych i budowlano-remontowych na oddziałach będących w ruchu w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie.
Porozumieniem zmieniającym z dnia 9.10.2009 r.( dokonanym przez(...) Sp.z o.o.) nastąpiła zmiana warunków pracy ubezpieczonego z umowy zawartej na czas nieokreślony na umowę na czas określony a pozostałe warunki pracy pozostały bez zmian, stanowisko pracy ubezpieczonego zaliczone było nadal do prac wykonywanych w szczególnych warunkach. W związku z wejściem w życieustawy o emeryturach pomostowychaktualny pracodawca ubezpieczonego(...) Sp. z o.o.w zarządzeniu z dnia 2.02.2010 r. określił wykaz stanowisk pracy na których wykonywane są prace w szczególnych warunkach i poinformował pracowników, w tym ubezpieczonego i świadkaM., iż z dniem 1.01.2010 r.ich stanowisko pracy nie jest zaliczane do prac w szczególnych warunkach.
Ubezpieczony był zatrudniony do dnia 30.09.2018 r.
dowód:akta organu rentowego: świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach k. 4 akt rentowych; akta sądowe – zeznania świadkówB. Z.iM. K. (1)zapis AV na płycie CD k. 64, zeznania świadkówG. M.i ubezpieczonego zapis AV na płycie CD k.118 i k.86, skierowanie na badanie profilaktyczne, wywiad zawodowy -koperta k.85, pismo z dnia 8.04.2010 r. koperta k.86 i k.113, porozumienie zmieniające k.17, świadectwo pracy k.6 akt rentowych.
Autentyczność dokumentów nie była przez strony kwestionowana i nie budziła wątpliwości Sądu. Prymat wiarygodności został przyznany także zeznaniom świadków, którzy byli współpracownikami ubezpieczonego w spornym okresie, mieli zatem bezpośrednią wiedzę odnośnie powierzonych ubezpieczonemu obowiązków. Sąd nie dał jedynie wiary zeznaniom świadkaM. K. (1)w zakresie w jakim świadek ten twierdził, że czyszczenie zbiorników wewnątrz zabierało ubezpieczonemu około 60% czasu pracy. Zeznania te sprzeczne są z zeznaniamiG. M., który pracował wzakładach (...)od 1996 r. a w 2006 r. został mistrzem warsztatu mechanicznego a w 2007 r. kierownikiem robót mechanicznych a następnie starszym mistrzem Rejonu do 30.11.2013 r., czyli przełożonym operatorów urządzeń technicznych w tym świadkaK.i ubezpieczonego. Opisał on w swoich zeznaniach bardzo dokładnie pracę ubezpieczonego i stwierdził , że wykonywał on niewątpliwie prace wymienione w załączniku 1 doustawy o emeryturach pomostowych-poz.29 i 30. Z zeznań tego świadka wynika, że prace te zabierały operatorom urządzeń technicznych ponad 90 % czasu pracy a ponadto, że operatorzy pracowali wielokrotnie w nadgodzinach przy usuwaniu powtarzających się często awarii. W tej sytuacji Sąd uznał, że zeznania przełożonego, obszerne i spontanicznie opisujące pracę ubezpieczonego są bardziej wiarygodne w zakresie oceny rozmiaru prac które wykonywał ubezpieczony niż zeznania świadkaK.. Sąd uznał za wiarygodne także zeznania ubezpieczonego . Zeznania przesłuchanych w sprawie osób były spójne, konsekwentne i zbieżne ze sobą wzajemnie ( za wyjątkiem omówionych wyżej części zeznań świadkaM. K.), nie budząc jakichkolwiek wątpliwości co do ich wiarygodności oraz korelowały z dokumentacją akt osobowych ubezpieczonej.
Sąd zważył, co następuje:
Przenosząc ustalony w sprawie stan faktyczny na grunt przepisów prawa należało stwierdzić, że odwołanie zasługuje na uwzględnienie. Zgodnie zart. 4 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych, prawo do emerytury pomostowej, z uwzględnieniemart. 5-12, przysługuje pracownikowi, który spełnia łącznie następujące warunki:
1) urodził się po dniu 31 grudnia 1948 r.;
2) ma okres pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze wynoszący co najmniej 15 lat;
3) osiągnął wiek wynoszący co najmniej 55 lat dla kobiet i co najmniej 60 lat dla mężczyzn;
4) ma okres składkowy i nieskładkowy, ustalony na zasadach określonych w art. 5-9 i art. 11 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i co najmniej 25 lat dla mężczyzn;
5) przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach lub prace w szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy lub art. 32 i art. 33 ustawyo emeryturach i rentach z FUS;
6) po dniu 31 grudnia 2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3;
7) nastąpiło z nim rozwiązanie stosunku pracy.
Zgodnie z art. 3 ust. 1 powołanej wyżej ustawy prace w szczególnych warunkach to prace związane z czynnikami ryzyka, które z wiekiem mogą z dużym prawdopodobieństwem spowodować trwałe uszkodzenie zdrowia, wykonywane w szczególnych warunkach środowiska pracy, determinowanych siłami natury lub procesami technologicznymi, które mimo zastosowania środków profilaktyki technicznej, organizacyjnej i medycznej stawiają przed pracownikami wymagania przekraczające poziom ich możliwości, ograniczony w wyniku procesu starzenia się jeszcze przed osiągnięciem wieku emerytalnego, w stopniu utrudniającym ich pracę na dotychczasowym stanowisku; wykaz prac w szczególnych warunkach określa załącznik nr 1 do ustawy.Ustawa o emeryturach pomostowychwprowadzała obowiązek opłacania składek na Fundusz Emerytur Pomostowych od dnia 1.01.2010 r. (art.57w związku z art.35 ustawy ).
Zgodnie z załącznikiem 1 doustawy o emeryturach pomostowych-punkt 29 pracami w szczególnych warunkach w rozumieniu tej ustawy są prace bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją (podwójne dna statków, zbiorniki, rury itp.) a zgodnie z punktem 30 prace wewnątrz cystern, kotłów, a także zbiorników o bardzo małej kubaturze po substancjach niebezpiecznych.
W niniejszej sprawie kwestią sporną było ustalenie, czy ubezpieczony spełnił wszystkie przesłanki konieczne do nabycia prawa do emerytury pomostowej. Sąd, w toku postępowania zainicjowanego odwołaniem, nie może ograniczyć możliwości udowodnienia, że dana praca wykonywana była w szczególnych warunkach jedynie do świadectw wykonywania pracy w szczególnych warunkach wystawionych według ustalonegow przepisach wzorca, lecz powinien wszelkimi dostępnymi dowodami wskazanymi przez strony postępowania dokonać oceny faktycznie wykonywanych czynności pracowniczych w spornym okresie oraz warunków wykonywanej pracy, w kontekście okoliczności uzasadniających przyznanie emerytury w obniżonym wieku emerytalnym. Zgodnie z treściąart. 473 § 1 k.p.c.w sprawach z zakresu prawa pracy i ubezpieczeń społecznych nie stosuje się przepisów ograniczających dopuszczalność dowodów ze świadków i z przesłuchania stron. Tym samym więc w postępowaniu sądowym w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych nie obowiązują ograniczenia dowodowe występujące w postępowaniu przed organem rentowym. Nie jest więc wykluczona możliwość udowadniania w postępowaniu sądowym na podstawie zeznań świadków okresów zatrudnienia na potrzeby ustalenia zatrudnienia w szczególnych warunkach (uchwała SN z 21.09.1984 r., III UZP 48/84).
Określenie stanowiska pracy i jej charakteru wskazane w wystawionym przez pracodawcę świadectwie pracy nie wiąże Sądu, który na podstawie całego zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego ocenia, czy ubezpieczony pracował – stale i w pełnym wymiarze czasu pracy – w warunkach szczególnych. Dla oceny, czy pracownik pracowałw szczególnych warunkach, nie ma więc istotnego znaczenia nazwa zajmowanego przez niego stanowiska, a tylko rodzaj powierzonej mu pracy.
Bezspornym jest w sprawie, że organ rentowy zaliczył ubezpieczonemu jako pracę w szczególnych warunkach okres 28 lat, 11miesięcy i 16 dni na podstawieart.4 ustawy o emeryturach pomostowych.
Spornym w sprawie było to, czy ubezpieczony po dniu 31.12.2008 r. wykonywał pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, w rozumieniu art. 3 ust. 1 i 3 ustawy pomostowej. Przeprowadzone postępowanie dowodowe (w tym w szczególności dokumenty przedłożone przez ubezpieczonego oraz zeznania świadków) pozwoliły na ustalenie, iż ubezpieczony po 31 grudnia 2008 r. wykonywał prace tj. prace określone w załączniku 1 do ww. ustawy (wykaz pracw szczególnych warunkach) pod poz. 29 i 30. Zdaniem Sądu ubezpieczony stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace bezpośrednio przy malowaniu, nitowaniu lub montowaniu elementów wyposażenia w pomieszczeniach o bardzo małej kubaturze z utrudnioną wentylacją ( punkt 29 załącznika nr1) i prace wewnątrz cystern, kotłów, a także zbiorników o bardzo małej kubaturze po substancjach niebezpiecznych ( punkt 30 załącznika nr 1). Fakt, że za okres pracy ubezpieczonego po dniu 31.12.2008r. nie zostały opłacone składki na Fundusz Emerytur Pomostowych nie ma w sprawie znaczenia, skoro taki obowiązek został wprowadzony dopiero od dnia 1.01.2010 r. zgodnie z przepisamiart.57 i 35 ustawy o emeryturach pomostowych. Także nie ma w sprawie znaczenia fakt, że ówczesny pracodawca ubezpieczonego w zarządzeniu z dnia 2.02.2010 r. nie zaliczył prac wykonywanych przez ubezpieczonego do prac w szczególnych warunkach nie może skutkować odmową przyznania prawa do emerytury pomostowej w sytuacji potwierdzenia w trakcie postepowania sądowego rzeczywistego charakteru czynności ubezpieczonego.
Zdaniem Sądu Okręgowego, uznać więc należy, że do ubezpieczonego znajdzie zastosowanieart. 4 ustawy o emeryturach pomostowych.
Przechodząc zaś do przesłanek nabycia prawa do emerytury w niniejszym przypadku należy w pierwszej kolejności wskazać, że ubezpieczonyurodził się (...), więc 60 lat osiągnął(...)r. i tym samym spełnił z tym dniem warunki osiągnięcia wymaganego wieku i urodzenia po 31 grudnia 1948 r. W związku z tym, iż jako operator urządzeń technicznych ubezpieczony pracował w warunkach szczególnych w rozumieniu wymienionych wyżej punktów 29 i 30 załącznika nr 1 doustawy o emeryturach pomostowychpo dniu 31.12.2008 r. a wcześniej legitymował się uznanym przez organ rentowy ponad 28 letnim stażem pracy w szczególnych warunkach, zdaniem Sądu Okręgowego, niewątpliwie legitymuje się co najmniej 15-letnim okresem pracy w szczególnych warunkach w rozumieniuart.4 punkt 2 ustawy o emeryturach pomostowych.
W toku postępowania administracyjnego przez organem rentowym ustalono już, że ubezpieczony przed dniem 1 stycznia 1999 r. wykonywał prace w szczególnych warunkach a także, że ubezpieczony posiada wymagany okres składkowy i nieskładkowy. Z kolei zaś rozwiązanie stosunku pracy zostało udowodnione złożonym w toku postępowania sądowego świadectwem pracy.
Mając na względzie powyższe, ubezpieczony udowodnił, iż spełnił na dzień 30.04.2019 r. wszystkie przesłanki do nabycia prawa do emerytury pomostowej i tym samym Sąd na podstawieart. 47714§ 2 k.p.c.orzekł jak w punkcie 1 wyroku.
Jednocześnie Sąd uznał, że organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustalenie ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji, bowiem ustalenie to wymagało przeprowadzenia postępowania dowodowego przed Sądem i w tym przedmiocie orzekł w punkcie 2. wyroku na podstawie art. 118 ust. 1a ustawy o emeryturach i rentach z FUS. Wydanie błędnej decyzji w sytuacji, gdy organ rentowy nie dysponował wystarczającym materiałem dowodowym pozwalającym na ustalenie prawa wnioskodawcy do żądanego świadczenia, nie skutkuje obciążeniem organu odpowiedzialnością z tego tytułu (wyrok SA w Gdańsku z dnia 08.02.2017 r., III AUa 1257/16).
W punkcie 3. wyroku Sąd orzekł o kosztach zastępstwa procesowego na podstawieart. 98 k.p.c.w zw. z § 9 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych , oceniając nakład pracy pełnomocnika ubezpieczonego jako uzasadniający przyznanie podwójnej stawki wynagrodzenia radcy prawnego.
SSO Ewa Milczarek