Sąd Okręgowy w Warszawie
XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumenta
Sygnatura akt: XVII AmE 317/18
Data wyroku: 2019-01-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jolanta Stasińska
Słowa kluczowe: Kary pieniężne URE
Podstawa prawna: art.168 pkt 11 i art.170 ust4 pkt1 oraz art.169 ust.1 pkt 1 w związku z art.9 ust.1 pkt 7 ustawy z dnia 20 lutego 2015r. o odnawialnych źródłach energii (tekst jednolity Dz.U. z 2017r., poz1148 z póź.zm.) oraz na podstawie art.104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960r.- kodeks postępowania administracyjnego(tekst jednolity Dz.U. z 2017r. poz. 1257 z póź.zm.) w związku z art.30 ust.1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997r.- prawo energetyczne (tekst jednolity Dz.U. z 2018r.,poz. 650,685,755)

Sygn. Akt XVII AmE 317/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 16 stycznia 2019 roku
Sąd Okręgowy w Warszawie XVII Wydział Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów
w składzie:
Przewodniczący:SSR (del.) Jolanta Stasińska
Protokolant: protokolant sądowy Joanna Nande
po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2019 roku w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaM. C.
przeciwkoPrezesowi Urzędu Regulacji Energetyki
o wymierzenie kary pieniężnej
na skutek odwołaniaM. C.od decyzji Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki z dnia 28 maja 2018 roku, Nr(...)

1
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że w miejsce kary pieniężnej w kwocie 10.000,00 zł (dziesięć tysięcy złotych) nakłada naM. C.karę pieniężną w wysokości 1.000,00 zł (jeden tysiąc złotych),

2
oddala odwołanie w pozostałej części,

3
odstępuje od obciążaniaM. C.kosztami procesu na rzecz Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki.

SSR (del.) Jolanta Stasińska
Sygn. akt XVII AmE 317/18

UZASADNIENIE
Prezes Urzędu Regulacji Energetyki decyzją z dnia 28 maja 2018 r., Nr(...), na podstawie art. 168 pkt 11 i art. 170 ust. 4 pkt 1 oraz art. 169 ust. 1 pkt 1 w związku z art. 9 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1148 z późn. zm.), oraz na podstawieart. 104 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego(tekst jednolity Dz. U. z 2017 r., poz. 1257 z późn. zm.), w związku zart. 30 ust. 1 ustawy z dnia 10 kwietnia 1997 r. - Prawo energetyczne(tekst jednolity Dz. U. z 2018 r., poz. 650, 685 i 755); po przeprowadzeniu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej Przedsiębiorcy - PanuM. C.prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwąPHU (...)M. C.z siedzibą w miejsc.M. (...)((...)-(...) Z.), posiadającemu nr NIP:(...); orzekł:
1. że Przedsiębiorca - PanM. C.prowadzący działalność gospodarczą pod nazwąPHU (...)M. C.z siedzibą w miejsc.M. (...)((...)-(...) Z.), posiadający nr NIP:(...)- naruszył art. 9 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii, w ten sposób, iż nie przedłożył Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki w terminie 30 dni od zakończenia III (trzeciego) kwartału 2016 r. sprawozdania kwartalnego, zawierającego informacje wymienione w art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o odnawialnych źródłach energii - za III (trzeci) kwartał 2016 r.;
2. za działanie opisane w pkt 1 wymierzył Przedsiębiorcy -P.-M. C.prowadzącemu działalność gospodarczą pod nazwąPHU (...)M. C.z siedzibą w miejsc.M. (...)((...)-(...) Z.), karę pieniężną w wysokości 10.000,00 złotych.
Od powyższej decyzji odwołanie złożyłM. C., zaskarżając ją w części, tj. co do punktu 2 sentencji decyzji i wnosząc o zmianę zaskarżonej decyzji co do punktu 2 w ten sposób, iż albo odstąpi się od wymierzenia kary za działanie opisane w punkcie 1 decyzji albo zostanie wymierzona kara w wysokości 500,00 zł, zasądzenie na rzecz powoda od pozwanego kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego, nieobciążanie, w razie oddalenia odwołania, na podstawie przepisuart. 102 k.p.c.powoda kosztami postępowania, w tym kosztami zastępstwa procesowego na rzecz pozwanego.
Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji:
1) naruszenie art. 174 ust. 2 ustawy o odnawialnych źródłach energii poprzez jego niezastosowanie,
2) naruszenie art. 170 ust. 4 punkt 1 w zw. z przepisem art. 174 ust. 1 ustawy o odnawialnych źródłach energii poprzez jego błędną wykładnię.
Zdaniem skarżącego zaistniały podstawy do odstąpienia od nałożenia kary. W ocenie powoda nie zostało wykazane, iż pozwany powziął wiadomość o niezłożeniu sprawozdania, zanim zostało ono złożone. Powzięcie wiadomości musi nastąpić zanim, a zatem przed jego złożeniem. Powód wskazał, że niezasadnie pozwany powołał się na notatkę służbową, która może stanowić wyłącznie o tym, że sprawozdanie kwartalne nie znajduje się fizycznie w aktach urzędu. W ocenie powoda, w dniu 22 listopada 2016 roku, tj. w dniu wszczęcia postępowania zakończonego wydaniem zaskarżonej decyzji pozwany nie mógł wiedzieć czy powód nie złożył sprawozdania za pośrednictwem operatora pocztowego. Z tego względu, skoro pozwany sam przyznał w treści decyzji, iż zakres naruszenia był znikomy, należało dostąpić od wymierzenia kary. Powód wskazał również, że przyjęcie przepisów przewidujących niedopuszczalność miarkowania kary budzi duże wątpliwości co do ich zgodności zkonstytucją, wskazując przy tym na zasadność wniosku o zmianę decyzji w jej zaskarżonej części. Wskazał dalej, że jako sprzeczną z zasadą demokratycznego państwa prawnego należy uznać taką wykładnię przepisów prowadzącą do tego, że za niedopełnienie obowiązku ujawnienia obrotu energią o wartości 10 zł nakłada się grzywnę 10.000,00 zł. W odniesieniu do wniosku o zastosowanieart. 102 k.p.c.powód wskazał w szczególności na jego sytuację materialną, w tym obowiązek regulowania należności z zaciągniętego kredytu na poczet budowy elektrowni wiatrowej. Straty z przedmiotowej działalności uniemożliwią uregulowanie kary administracyjnej z przychodów z tej działalności, ani też nie umożliwią tego dochody powoda uzyskiwane z prowadzonej działalności rolniczej.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany Prezes URE wniósł o:
1. oddalenie odwołania,
2. zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Pozwany w uzasadnieniu odpowiedzi na odwołanie podtrzymał stanowisko wyrażone w treści decyzji. Wskazał, że powód nie zakwestionował ustaleń faktycznych, które były podstawą do wydania zaskarżonej decyzji. Podniósł, iż nie miał możliwości miarkowania wysokości kary pieniężnej w „sztywnej” kwocie 10.000,00 zł. Ponadto, powołany przepis art. 170 ust. 4 pkt 1 ustawy o OZE nie został uchylony wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego, toteż pozwany nie mógł odmówić zastosowania tego przepisu jako niezgodnego zKonstytucją.
Na rozprawie w dniu 16 stycznia 2019 roku powód podtrzymał wniosek o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej, zmienił natomiast żądanie zmiany decyzji, poprzez zmianę kary pieniężnej na kwotę 1000,00 zł.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów ustalił następujący stan faktyczny:
Przedsiębiorca,M. C.prowadzący działalność gospodarczą pod nazwąPHU (...)M. C.z siedzibą w miejsc.M. (...)((...)-(...) Z.), posiadający nr NIP:(...)(zwany dalej Przedsiębiorcą), został decyzją Prezesa Urzędu Regulacji Energetyki (zwanego dalej Prezesem URE) wpisany do rejestru wytwórców energii elektrycznej w małej instalacji dnia 20 kwietnia 2016 r. pod nr(...)./k. 9 akt adm./
Termin do złożenia sprawozdania o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 7 ustawy o OZE za trzeci kwartał 2016 roku upłynął 30 października 2016 r./okoliczność bezsporna/
W związku z powyższym Prezes URE pismem z dnia 5 grudnia 2016 r. nr zawiadomił Przedsiębiorcę o wszczęciu postępowania administracyjnego w sprawie wymierzenia kary pieniężnej, w związku z nieprzedłożeniem sprawozdania kwartalnego, o którym mowa w art. 9 ust. 1 pkt 7 ustawy o odnawialnych źródłach energii, zawierającego informacje wymienione w art. 9 ust. 1 pkt 5 tej ustawy. Ponadto, mając na uwadze dyspozycjęart. 50, art. 77 § 1 i art. 80 Kodeksu postępowania administracyjnego, Prezes URE wezwał Przedsiębiorcę do złożenia szczegółowych wyjaśnień w tej sprawie, wniosków dowodowych oraz przesłanie uwierzytelnionych kopii dokumentów mających związek z ujawnionym naruszeniem art. 9 ust. 1 pkt 7 ustawy o odnawialnych źródłach energii, polegającym na nieprzedłożeniu sprawozdania kwartalnego za trzeci kwartał 2016 r. Powyższe wezwanie doręczono Przedsiębiorcy w dniu 12 grudnia 2016r. /k. 1, 2 akt adm./
W dniu 13 grudnia 2016 r. Przedsiębiorca złożył wyjaśnienia w sprawie oraz zaległe sprawozdanie za III kwartał 2016 r., wnosząc o odstąpienie od wymierzenia kary pieniężnej na podstawie przepisu art. 174 ust. 2 ustawy o odnawialnych źródłach energii. Przedsiębiorca wyjaśnił, że rozpoczął wytwarzanie energii elektrycznej w małej instalacji dopiero w dniu 01.06.2016 r., bo 31 maja 2016 r. zakończył uzyskiwanie wszelkich niezbędnych uprawnień potrzebnych do prowadzenia działalności gospodarczej w zakresie wytwarzania energii elektrycznej. W miesiącu grudniu 2015 r. została wydana decyzja o pozwoleniu na użytkowanie prowadzonej przeze niego elektrowni, a decyzja o udzieleniu mu koncesji zapadła 20 kwietnia 2016 r./k. 10-11, 13, akt adm./
Pismem z dnia 15 listopada 2017 r. Prezes URE zawiadomił Przedsiębiorcę o zakończeniu postępowania dowodowego w przedmiotowej sprawie, a także poinformował go o możliwości zapoznania się ze zgromadzonym materiałem dowodowym i o możliwości ostatecznego wypowiedzenia się w sprawie - w terminie 7 dni od dnia doręczenia ww. zawiadomienia (pismo zostało doręczone w dniu 27 listopada 2017 r.). /k. 38, 39 akt adm./Termin dla strony przewidziany do dokonania czynności procesowej zapoznania z aktami i ostatecznego wypowiedzenia w sprawie upłynął bezskutecznie./okoliczność bezsporna/
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o dowody z dokumentów zgromadzonych w postępowaniu administracyjnym, które nie były przez żadną ze stron niniejszego postępowania kwestionowane.
Sąd Okręgowy w Warszawie – Sąd Ochrony Konkurencji i Konsumentów zważył, co następuje:
Bezsporna była w niniejszej sprawie okoliczność, że powód naruszył art. 9 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii w ten sposób, że nie przedłożył Prezesowi Urzędu Regulacji Energetyki w terminie 30 dni od zakończenia III (trzeciego) kwartału 2016 r. sprawozdania kwartalnego, zawierającego informacje wymienione w art. 9 ust. 1 pkt 5 ustawy o odnawialnych źródłach energii – za III (trzeci) kwartał 2016 r. – pkt 1 decyzji.
Zgodnie z treścią art. 168 pkt 11 uoze, karze pieniężnej podlega ten, kto nie przedkłada w terminie Prezesowi URE sprawozdania, o którym mowa wart. 9 ust. 1 pkt 7uoze, lub podaje w tym sprawozdaniu nieprawdziwe informacje. Zdaniem powoda, w niniejszej sprawie zachodziły jednak przesłanki do odstąpienia od wymierzenia kary względem powoda.
Zgodnie z treścią art.174ust. 2 uoze, organy, o których mowa w art. 169 ust. 1, mogą odstąpić od wymierzenia kary, jeżeli zakres naruszeń jest znikomy, a podmiot zaprzestał naruszania prawa lub zrealizował obowiązek, zanim organy, o których mowa w art. 169 ust. 1, powzięły o tym wiadomość.
Istotnie, w treści powołanego przepisu została przewidziana przedmiotowa instytucja. Z treści powołanego przepisu wynika jednak w szczególności, iż pozwany miał jedynie „możliwość” zastosowania tej instytucji, nie zaś obowiązek, co wpływa na fakultatywny, a nie obligatoryjny charakter tej instytucji. W przypadku zatem nawet łącznego wystąpienia przesłanek wymienionych wyżej, wskazany organ może, ale nie musi skorzystać z tej kompetencji.
W niniejszej sprawie przyjąć jednak należało, iż powód nie spełnił przesłanki w postaci zrealizowania obowiązku, zanim organy, o których mowa w art. 169 ust. 1, powzięły o tym wiadomość.
Z treści zawiadomienia z dnia 5 grudnia 2016 roku (k. 1 akt adm.) wprost wynika, iż Prezes URE zawiadomił powoda niniejszym pismem o wszczęciu postępowania, wobec powzięcia przez Prezesa URE wiedzy o niedopełnieniu przez powoda przedmiotowego obowiązku. Zawiadomienie to zostało odebrane przez powoda w dniu 12 grudnia 2016 r. który, dopełnił obowiązku sprawozdawczego dopiero składając je przy piśmie, które wpłynęło do urzędu w dniu 13 grudnia 2016 roku. Tym samym nie została spełniona przesłanka wymieniona w art. 174 ust. 2 uoze, co przesądza o niedopuszczalności zastosowania względem powoda instytucji odstąpienia od wymierzenia kary.
W świetle powyższego Prezes URE, prawidłowo ustalił stan faktyczny sprawy i zastosował art.168 pkt.11 uoze. Wskazać przy tym należy, że nałożenie kary we wskazanej przez ustawodawcę wysokości za uchybienie wskazane w tym przepisie ma charakter obligatoryjny, zatem pozwany zobowiązany był nałożyć na Powoda karę w kwocie 10.000 zł.
W niniejszej sprawie, w odniesieniu do wysokości kary należało jednak, zgodnie z treściąart. 316 § 1 k.p.c., wziąć pod uwagę fakt, iż w dniu 14 lipca 2018 r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2018, poz. 1276). Według treści art. 1 pkt 59a ustawy o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw ustawodawca doszło do zmiany treści art. 170 ust. 4 pkt 2 uoze. Od dnia 14 lipca 2018 roku, w myśl art. 170 ust. 4 pkt 2 uoze kara pieniężna z tytułu naruszenia, o którym mowa wart. 168 pkt 11uoze wynosi 1 000 zł., a nie jak uprzednio 10 000 zł. Zgodnie zatem z treściąart. 316 § 1 k.p.c., Sąd wydając wyrok, wziął za podstawę stan rzeczy istniejący w chwili zamknięcia rozprawy, tj. zarówno stan faktyczny, ustalony w niniejszej sprawie jak i stan prawny. Wobec powyższego, wysokość wymierzonej kary podlegała obniżeniu ze względu na nowelizację przepisu art. 170 ust. 4 pkt. 2 uoze, zwłaszcza, że wskazana nowelizacja nie zawierała odpowiedniego przepisu intertemporalnego.
Z powyższych względów, Sąd przyjął za uzasadnione zastosowanie a przepisu ustawy względniejszego dla sprawcy w dacie orzekania, zwłaszcza, iż rozwiązanie takie jest zgodne z zaleceniami Rekomendacji Nr 91(1) Komitetu Ministrów dla Państw Członkowskich w sprawie kar administracyjnych, w zakresie stosowania sankcji mniej uciążliwej obowiązującej w czasie od daty zdarzenia do zastosowania sankcji.
W związku z tym, na podstawie art. 47953§ 2 Sąd zmienił zaskarżoną decyzję w zakresie wysokości nałożonej kary pieniężnej obniżając ją do kwoty 1000 zł.
Odwołanie w pozostałej części, zgodnie z treściąart. 47953§ 1 k.p.c.podlegało oddaleniu jako bezzasadne.
Mając na uwadze, iż nałożenie na powoda kary było uzasadnione, a zmiana decyzji co do wysokości kary wynikała jedynie ze zmiany treści przepisu prawa i z tego względu odwołanie w pozostałej części podlegało oddaleniu jako niezasadne, za stronę przegrywającą niniejszy proces należało uznać stronę powodową. Zgodnie jednak zasadą słuszności wyrażoną w treściart. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych Sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Zasada słuszności, jaką kieruje się Sąd stosując omawiany przepis jest wyjątkiem od zasady odpowiedzialności za wynik sprawy. Zastosowanieart. 102 KPCpowinno być oceniane w całokształcie okoliczności, które by uzasadniały odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Do kręgu tych okoliczności należy zaliczyć zarówno fakty związane z samym przebiegiem procesu, jak i fakty leżące na zewnątrz procesu, zwłaszcza dotyczące stanu majątkowego (sytuacji życiowej). Okoliczności te powinny być oceniane przede wszystkim z uwzględnieniem zasad współżycia społecznego (zob. post. SN z 14.1.1974 r., II CZ 223/73, Legalis). Mając powyższe na względzie oraz okoliczności związane z przebiegiem niniejszego postępowania po stronie powoda, jak również niezwykle trudną sytuację finansową powoda, w tym zobowiązanie do regulowania kredytu zaciągniętego na sfinansowanie budowy przedmiotowej elektrowni (k. 17) przy osiąganiu niskich dochodów zarówno z elektrowni wiatrowej jak i działalności rolniczej (k. 13, 15-17, 23-34) należało odstąpić od obciążania powoda kosztami procesu na rzecz strony pozwanej.
SSR (del.) Jolanta Stasińska