Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VI Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: VI Ka 1526/18
Data wyroku: 2019-10-28 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Anna Zawadka, Ludmiła Tułaczko
Słowa kluczowe: Uniewinnienie
Podstawa prawna: art. 233 § 1 kk

Warszawa, dnia 28 października 2019 r.
Sygn. akt VI Ka 1526/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie VI Wydział Karny Odwoławczy w składzie :
Przewodniczący: sędzia Anna Zawadka (spr.)
Sędziowie:  Ludmiła Tułaczko
Izabela Kościarz – Depta
protokolant: protokolant Maciej Martinek
przy udziale prokuratora Anety Ostromeckiej
po rozpoznaniu dnia 28 października 2019 r. w Warszawie
sprawyH. R.córkiJ.iH.,ur. (...)wG.
oskarżonej o przestępstwo zart. 233 §1 kkw zb. zart. 238 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 12 kk
H. G.córkiW.iZ.,ur. (...)wO.
oskarżonej o przestępstwo zart. 233 §1 kkw zw. zart. 12 kk
E. W.synaW.iH.,ur. (...)wH.
oskarżonego o przestępstwo zart. 233 §1 kk
na skutek apelacji wniesionych przez oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego dla Warszawy Pragi - Południe w Warszawie
z dnia 16 października 2018 r.    sygn. akt IV K 803/16
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że uniewinnia oskarżonychH. R.,H. G.iE. W.od popełnienia zarzucanych im czynów; kosztami postępowania w sprawie obciąża Skarb Państwa.
sędzia Ludmiła Tułaczko sędzia Anna Zawadka sędzia Izabela Kościarz-Depta
VI Ka 1526/18

UZASADNIENIE
H. R.została oskarżona o to, że: w okresie od 29 marca 2009 r. do 18 października 2011r. wW.w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywego zawiadomienia o przestępstwie i za składanie fałszywych zeznań, składając zawiadomienia, a następnie zeznania mające służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym w sprawie fizycznego i psychicznego znęcania się i w sprawie uszkodzenia mienia przeciwkoZ. S.oskarżonemu o czyn zart. 207 § 1 kkiart. 288 § 1 kksygn. IV K 583/09 zeznała nieprawdę, co do faktu i okoliczności zaistnienia przestępstw, wiedząc że przestępstw nie popełniono, tj. o czyn zart. 233 §1 kkw zb. zart. 238 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw zw. zart. 12 kk
H. G.została oskarżona o to, że: w okresie od 7 kwietnia 2009 r. do dnia 18 października 2011 r. wW.w krótkich odstępach czasu w wykonaniu z góry powziętego zamiaru będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, składając zeznania mające służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym w sprawie fizycznego i psychicznego znęcania się i w sprawie uszkodzenia mienia przeciwkoZ. S.oskarżonemu o czyn zart. 207 § 1 kkiart. 288 § 1 kksygn. IV K 583/09 zeznała nieprawdę, co do faktu i okoliczności zaistnienia przestępstw,
tj. o czyn zart. 233 §1 kkw zw. zart. 12 kk
E. W.został oskarżony o to, że: w dniu 3 stycznia 2012 r. wW.w Sądzie Rejonowym dla Warszawy Pragi Południe IV Wydział Karny, będąc uprzedzony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, składając zeznania mające służyć za dowód w postępowaniu prowadzonym w sprawie przeciwkoZ. S.oskarżonemu o czyn zart. 207 § 1 kkiart. 288 § 1 kksygn. IV K 583/09 zeznał nieprawdę, co do faktu i okoliczności zaistnienia przestępstw, tj. o czyn zart. 233 §1 kk
Sąd Rejonowy dla Warszawy Pragi-Południe w Warszawie wyrokiem z dnia 16 października 2018r. w sprawie Sygn. akt IV K 803/16

I
w ramach zarzuconego czynu oskarżonąH. R.uznał za winną tego, że w dniu 29 marca 2009 r. wW.będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy w sprawie 5 Ds. 376/09/2 tj. co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.i za tak opisany czyn na podstawieart. 233 §1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.skazał oskarżoną, a na podstawieart. 233 §1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.w zw. zart. 58 § 3 k.k.iart. 33 § 1 i 3 k.k.wymierzył jej karę 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł,

II
w ramach zarzuconego czynu oskarżonąH. R.uznał za winną tego, że w dniu 18 października 2011 r. wW.będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań zeznała nieprawdę w postępowaniu sądowym w sprawie IV K 583/09 co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.oraz okresu wspólnego z nim zamieszkiwania i za tak opisany czyn na podstawieart. 233 §1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.skazał oskarżoną, a na podstawieart. 233 §1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.w zw. zart. 58 § 3 k.k.iart. 33 § 1 i 3 k.k.wymierzył jej karę 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł,

III
na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wymierzone wpkt I i IIkary grzywny połączył i wymierzył oskarżonejH. R.karę łączną 100 (stu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł,

IV
w ramach zarzuconego czynu oskarżonąH. G.uznał za winną tego, że w dniu 07 kwietnia 2009 r. wW.będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy w sprawie 5 Ds. 376/09/2 co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.i za tak opisany czyn na podstawieart. 233 §1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.skazał oskarżoną, a na podstawieart. 233 §1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.w zw. zart. 58 § 3 k.k.iart. 33 § 1 i 3 k.k.wymierzył jej karę 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł,

V
w ramach zarzuconego czynu oskarżonąH. G.uznał za winną tego, że w dniu 18 października 2011 r. wW.będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu sądowym w sprawie IV K 583/09 co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.i za tak opisany czyn na podstawieart. 233 §1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.skazał oskarżoną, a na podstawieart. 233 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.w zw. zart. 58 § 3 k.k.iart. 33 § 1 i 3 k.k.wymierzył jej karę 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł,

VI
na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wymierzone wpkt IV i Vkary grzywny połączył i wymierzył oskarżonejH. G.karę łączną 100 (stu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł,

VII
w ramach zarzuconego czynu oskarżonegoE. W.uznał  za winnego tego, że w dniu 3 stycznia 2012 r. wW.będąc uprzedzony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznał nieprawdę w postępowaniu sądowym w sprawie IV K 583/09 co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.oraz braku kontaktu matki zeZ. S.i za tak opisany czyn na podstawieart. 233 §1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.skazał oskarżonego a na podstawieart. 233 §1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.w zw. zart. 58 § 3 k.k.iart. 33 § 1 i 3 k.k.wymierzył mu karę 80 (osiemdziesięciu) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki na kwotę 20,00 (dwadzieścia) zł,

VIII
na podstawieart. 624 §1 k.p.k.zwolnił oskarżonych z obowiązku uiszczenia kosztów sądowych.

Apelacje od wyroku wnieśli oskarżeni.OskarżonaH. R.zaskarżyła powyższy wyrok w całości, zarzucając na podstawieart. 438 pkt 2 i 3 kpk:
a/ błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że oskarżonaH. R.dopuściła się zarzucanych jej czynów tj.
- w dniu 29 marca 2009r. wW.będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy w sprawie 5 Ds. 376/09/2 tj. co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.tj. o czyn zart. 233 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kk,
- w dniu 18 października 2011r. wW.będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu sądowym w sprawie IVK 583/09 tj. co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.oraz okresu wspólnego z nim zamieszkiwania tj. o czyn zart. 233 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kk, podczas gdy faktycznie nie miało to miejsca,
b/ naruszenie przepisów postępowania karnego mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 5 § 2 kpkpoprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego;
c/ naruszenie przepisów postępowania karnego mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 7 kpkpoprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego przez Sąd w niniejszej sprawie;
d/ naruszenie przepisów postępowania karnego , a mianowicieart. 424 § 1 i 2 kpkpoprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W konkluzji skarżąca wnosi o zmianę wyroku Sądu Rejonowego i uniewinnienie oskarżonejH. R.od zarzucanych jej czynów ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
OskarżonaH. G.zaskarżyła w całości powyższy wyrok. Na podstawieart. 438 pkt 2 i 3 kpkzarzuciła:
a/ błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że oskarżonaH. G.dopuściła się zarzucanego jej czynu tj.
- w dniu 7 kwietnia 2009r. wW.będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu prowadzonym na podstawie ustawy w sprawie 5 Ds. 376/09/2 tj. co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.tj. o czyn zart. 233 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kk,
- w dniu 18 października 2011r. wW.będąc uprzedzoną o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznała nieprawdę w postępowaniu sądowym w sprawie IVK 583/09 tj. co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.oraz okresu wspólnego z nim zamieszkiwania tj. o czyn zart. 233 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kk, podczas gdy faktycznie nie miało to miejsca,
b/ naruszenie przepisów postępowania karnego mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 5 § 2 kpkpoprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego;
c/ naruszenie przepisów postępowania karnego mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 7 kpkpoprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego przez Sąd w niniejszej sprawie;
d/ naruszenie przepisów postępowania karnego , a mianowicieart. 424 § 1 i 2 kpkpoprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W konkluzji skarżąca wnosi o zmianę wyroku Sądu Rejonowego i uniewinnienie oskarżonejH. G.od zarzucanych jej czynów ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
OskarżonyE. W.zaskarżył w całości powyższy wyrok. Na podstawieart. 438 pkt 2 i 3 kpkzarzucił:
a/ błąd w ustaleniach faktycznych, mający wpływ na treść orzeczenia, polegający na przyjęciu, że oskarżonyE. W.dopuścił się zarzucanego mu czynu tj.
- w dniu 3 stycznia 2012r. wW.będąc uprzedzony o odpowiedzialności karnej za składanie fałszywych zeznań, zeznał nieprawdę w postępowaniu sądowym w sprawie IVK 583/09 tj. co do sposobu stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.oraz braku kontaktu matki zeZ. S.tj. o czyn zart. 233 § 1 kkw zw. zart. 4 § 1 kk, podczas gdy faktycznie nie miało to miejsca,
b/ naruszenie przepisów postępowania karnego mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 5 § 2 kpkpoprzez rozstrzygnięcie nie dających się usunąć wątpliwości na niekorzyść oskarżonego;
c/ naruszenie przepisów postępowania karnego mogących mieć wpływ na treść orzeczenia, a mianowicieart. 7 kpkpoprzez dowolną a nie swobodną ocenę materiału dowodowego zebranego przez Sąd w niniejszej sprawie;
d/ naruszenie przepisów postępowania karnego , a mianowicieart. 424 § 1 i 2 kpkpoprzez wadliwe sporządzenie uzasadnienia wyroku.
W konkluzji skarżący wnosi o zmianę wyroku Sądu Rejonowego i uniewinnienie oskarżonegoE. W.od zarzucanego mu czynu ewentualnie o uchylenie wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacje oskarżonychH. R.,H. G.iE. W.są zasadne i zasługują na uwzględnienie.
Kontrola instancyjna zaskarżonego orzeczenia wykazała, iż Sąd Rejonowy dopuścił się błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę rozstrzygnięcia, który miał wpływ na jego treść polegający na błędnym ustaleniu, żeH. R.,H. G.iE. W.składając zeznania w toku postępowania w sprawie 5 Ds. 376/09/2 oraz w sprawie IV K 583/09 swoim zachowaniem wyczerpali znamiona przypisanych im przestępstw zart. 233 § 1 k.k.
W świetle realiów niniejszej sprawy należało uznać, że Sąd Rejonowy nie wywiązał się z obowiązku, jaki nakłada na niego regułain dubio pro reo, o której mowa wart. 5 § 2 k.p.k.Zdaniem Sądu Okręgowego istnieją wątpliwości w zakresie tego, czyH. R.rzeczywiście nie była osobą pokrzywdzoną stosowaniem przemocy fizycznej przezZ. S.oraz jaki był okres wspólnego z nim zamieszkiwania i sposobu utrzymywania kontaktu stron po zakończeniu nieformalnego związku. Wątpliwości te są tego rodzaju, że nie da się ich usunąć w drodze dostępnych środków dowodowych.
Nie można wykluczyć, iż sposoby stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.wobecH. R., które opisywałaH. R., jej matkaH. G.i jej synE. W., a które stanowiły co najmniej naruszenia nietykalności cielesnej pokrzywdzonej, rzeczywiście miały miejsce. Dowodów winy oskarżonych, a tym samym dowodów, na podstawie którym można uznać, że sporne sposoby używania przemocy fizycznej w postaci szarpania, popychania na ścianę, bicia otwartą ręką po twarzy i głowie, nigdy nie miały miejsca, nie mogą stanowić zeznania świadkaZ. S., który miał niewątpliwie interes w tym aby zaprzeczyć takim zachowaniom. W istocie świadekZ. S.zaprzeczył jedynie, że znęcał się nad swoją konkubiną. Zeznał, że „nie prawdą było wszystko, że chciał zabić, zamordować”. Tym niemniej w swoich zeznaniach złożonych na rozprawie nie zaprzeczył, że stosował przemoc fizyczną wobecH. R.i nie był w stanie podać konkretnych stwierdzeń oskarżonych, które były nieprawdą. Przyznał także, że od wielu lat pozostaje w konflikcie z byłą partnerką, która chciała pozbawić go praw do nieruchomości i dlatego założyła mu sprawę karną (k.353v). W ocenie Sądu Odwoławczego zeznania świadkaZ. S.nie mogą stanowić w pełni wiarygodnego dowodu w tej sprawie, skoro świadek ma ewidentnie interes w tym aby pogrążyć oskarżoną i członków jej rodziny, z powodu konfliktu na tle majątkowym. Nawet Sąd Rejonowy przyznaje, że pożycie konkubentów nie układało się sielankowo przed rozstaniem i musiały wystąpić pomiędzy nimi spory. W tej sytuacji mogło więc dochodzić nie tylko do kłótni i awantur, ale też do użycia przemocy fizycznej, przy czym naruszenia nietykalności cielesnej w postaci szarpania, popychania na ścianę, uderzenia otwartą dłonią w głowę i twarz, mogły zostać odebrane przez pokrzywdzoną i osoby dla niej najbliższe tj. matkę i syna, jako przejawy fizycznego znęcania się nadH. R..
Wskazać w tym miejscu należy, iż świadkowie mają prawo do własnej subiektywnej oceny tego typu zachowań ze stronyZ. S.. Pomiędzy oskarżonąH. R.orazZ. S.narastał przecież długotrwały konflikt, w czasie którego dochodziło między nimi do kłótni i nieporozumień, padały słowa obraźliwe, wulgarne i rosło napięcie emocjonalne z powodu przejęcia przezH. R.własności nieruchomości należącej wcześniej doZ. S., który najpierw przeniósł jej własność na konkubinę z powodu problemów z wierzycielami, a następnie chciał formalnie odzyskać nieruchomość, czując się przez cały czas jej właścicielem.
Treść złożonych w toku sprawy IV K 583/09 przezH. R.,H. G.iE. W.zeznań wskazuje jednoznacznie, iż w trakcie ich składania oskarżeni byli przekonani o prawdziwości swoich depozycji. Okoliczność, iż Sąd orzekając w sprawie IV K 583/09 poddał krytycznej ocenie te zeznania i nie obdarzył ich walorem wiarygodności, uznając je za wewnętrznie sprzeczne i niespójne, a w efekcie poczynionych ustaleń faktycznych uniewinniłZ. S.od zarzutu znęcania się nad byłą konkubinąH. R., nie oznacza, że oskarżeniH. R.,H. G.iE. W.złożyli fałszywe zeznania. Aby doszło do wypełnienia znamion tego przestępstwa należy mieć na uwadze, iż treści zawarte w fałszywych zeznaniach muszą być obiektywnie niezgodne z prawdą, jak również subiektywnie nieprawdziwe. Nie wystarcza zatem udowodnienie, iż składając zeznanie mające służyć za dowód oskarżeni podali fakty sprzeczne z obiektywną rzeczywistością. Przestępstwo zart. 233 § 1 k.k.można popełnić jedynie umyślnie w formie zamiaru bezpośredniego lub ewentualnego, tzn. że sprawca musi chcieć zeznać nieprawdę lub zataić prawdę, albo przewidywać taką możliwość i na to się godzić. Natomiast nieświadome mówienie nieprawdy, chociaż sprawca mógł błędu uniknąć, jak też działanie lekkomyślne nie wypełniają podmiotowych znamion tego przestępstwa. Tymczasem analiza zeznań złożonych przez oskarżonych w toku sprawy IV K 583/09 nie wskazuje na zamiar bezpośredni bądź ewentualny złożenia obiektywnie i jednocześnie subiektywnie nieprawdziwych zeznań służących za dowód w sprawie.
Na wstępie należy zauważyć, iż data popełnienia przypisanegoH. R.w pkt I czynu tj. 29 marca 2009r. nie została prawidłowo wskazana, albowiem pierwsze zeznaniaH. R.złożyła w dniu 3 kwietnia 2009r., a nie jak błędnie ustalił Sąd Rejonowy w dniu 29 marca 2009r. (k.48). Powyższa omyłka nie ma jednak istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia tej sprawy, w aspekcie dalszych rozważań.
W ocenie Sądu Odwoławczego żaden ze świadków przesłuchanych w toku postępowania w sprawie IV K 583/09 w sposób jednoznaczny nie obalił depozycji oskarżonych. Wskazać należy, iż żadna z przesłuchanych osób tj.Z. P.,A. S.,M. B.,G. R.,D. E.,S. G.,P. S.,D. D.iL. G., nie byli świadkami agresywnych zachowańZ. S.wobecH. R.. Z powyższego faktu, nie można jednak zasadnie wysnuć logicznego wniosku, że do takich zachowań nie mogło dochodzić pod nieobecność osób postronnych. ŚwiadekZ. P.opisał relacje oskarżonej i jej konkubenta z wcześniejszego okresu sprzed zarzutu. ŚwiadekA. S.nie znał dokładnie wzajemnych relacji stron, gdyż był tylko kilka razy w ich domu.M. B.nigdy nie zaobserwowała żadnych niepokojących zachowań, ale przyznała też, żeZ. S.pomieszkiwał u niej w latach 2005, a nawet przez pewien okres czasu był u niej zameldowany i przepisał na nią jedną ze swoich działek. Zeznania tego świadka potwierdzają więc rozstanie i rozpadzwiązku (...)zH. R.w 2005r. oraz ich konflikt na tle majątkowym z powodu przepisania naH. R.własności działki na której mieszkali. Wbrew zatem ustaleniom Sądu Rejonowego zeznania świadkaM. B.potwierdzają wiarygodność depozycjiH. R.odnośnie okresu wspólnego zamieszkiwania zeZ. S.do 2005r.
Wprawdzie świadekZ. S.zeznał na rozprawie, że związek zH. R.trwał praktycznie do 2007r. Tym niemniej Sąd Rejonowy nie ustalił, jak konkretnie ten związek funkcjonował w latach 2005 -2007 i czy strony nie wróciły do siebie po tym rozstaniu na pewien okres czasu. Natomiast z faktu, że w 2008r.Z. S.kupiłH. R.samochód markiS. (...)i przelewał na jej rzecz pieniądze, a do 2009r. inwestował w nieruchomość, której nadal czuł się właścicielem i na terenie której przebywał oraz przyjmował wizyty znajomych, nie oznacza, że w latach 2005-2009H. R.zamieszkiwała wspólnie zeZ. S.. Z zeznań oskarżonejH. R.wynika bowiem, żeZ. S.miewał w tym czasie różne związki z innymi kobietami, ale jednocześnie utrzymywał kontakty z ich wspólnym dzieckiem i dość często przyjeżdżał do domu na jak długo chciał. NiewątpliwieH. R.ma prawo do subiektywnej oceny trwałości swojego związku uczuciowego, a dokładne określenie daty wspólnego zamieszkiwania oraz końca związku emocjonalnego dwojga ludzi, jest czasami trudne i określane w odmienny sposób przez każdego z partnerów.
Żaden ze świadków tj.J. J. (2),G. R.,S. G.,P. S.,M. S.,D. D.,L. G.,M. W.,B. M., nie dysponował wiedzą na temat tego jak w rzeczywistości funkcjonowałzwiązek (...), czy dochodziło do użycia przemocy fizycznej wobec oskarżonej i jak długo strony ze sobą zamieszkiwały. Wprawdzie wskazani świadkowie nie widzieli żadnych niewłaściwych zachowańZ. S.wobec konkubiny oraz relacjonowali, że panowały między nimi zgodne relacje. Powyższe w żaden sposób nie wyklucza jednak, aby tego rodzaju negatywne zachowaniaZ. S.opisane przez oskarżonych, miały rzeczywiście miejsce, w czasie gdy dochodziło pomiędzy stronami do kłótni zwłaszcza, że do użycia przemocy fizycznej najczęściej dochodzi pod nieobecność osób postronnych. Ponadto świadekG. R.zeznał, żeH. R.skarżyła się naZ. S., iż dopuszcza się wobec niej rękoczynów. Brak zatem jednoznacznych dowodów obalających depozycjeH. R.oraz jej matkiH. G.i synaE. W..
Wprawdzie pomiędzy zeznaniami oskarżonych złożonymi w toku postępowania w sprawie IV K 583/09 zachodzą pewne niespójności, ale nie mają one istotnego znaczenia.H. R.opisując sposób stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.podała, że podczas awantur najczęściej była szarpana za ubranie i popychana na ścianę. Bardzo częstoZ. S.bił ją po głowie i po twarzy. Zdarzało się, że kopnął ją w udo lub tyłek, chwytał za nadgarstki aby wykręcić rękę. Przy czymH. R.wskazywała, że sposoby używania przemocy fizycznej były zmienne w różnych okresach czasu tj. odmienne w latach 2004-2005 oraz od kwietnia 2007r. do kwietnia 2009r. Na rozprawieH. R.przesłuchana w charakterze świadka potwierdziła te zeznania i podała, żeZ. S.popychał ją, szarpał za ubranie, potrafił też ją kopnąć. Bardzo często uderzał ją w głowę otwartą ręką. Wskazała więc w części sposoby użycia przemocy wcześniej opisywane, niektóre pominęła, ale też uzupełniła swoje wcześniejsze zeznania o takie zachowania jak stawanie na stopie czy szczypanie w piersi, o których wcześniej nie wspominała. Powyższe niespójności nie mogą jednak świadczyć o obiektywnej i subiektywnej nieprawdziwości zeznań, skoro oskarżona składając pierwsze zeznania na policji, stanowiące jednocześnie zawiadomienie o przestępstwie, mogła nie pamiętać i nie podać wszystkich szczegółów. Brak jednak w ocenie Sądu Okręgowego wewnętrznej sprzeczności w tych zeznaniach z postępowania przygotowawczego i tych złożonych na rozprawie przed Sądem.
Ponadto depozycjeH. R.znajdują potwierdzenie w zeznaniachH. G.iE. W.. OskarżonaH. G.przesłuchana jako świadek jeszcze w toku postępowania przygotowawczego zeznała, że niektóre negatywne zachowaniaZ. S.widziała na własne oczy, a o innych opowiadała jej córka. Te zaobserwowane przez oskarżonąH. G.sposoby użycia przemocy miały polegać na popychaniu córki na ścianę, szczypaniu w pierś, uderzaniu otwartą dłonią w głowę, deptaniu stopami po stopach córki. Wprawdzie oskarżona twierdziła, że córka miała złamany nos, naruszoną szczękę i powybijane zęby na przodzie, co nie zostało w żaden sposób potwierdzone dokumentacją medyczną, a przede wszystkim zeznaniamiH. R.. Tym niemniej oskarżonaH. G.w tym zakresie przekazała jedynie relacje jakie uzyskała odH. R., ale nie była naocznym świadkiem takich drastycznych zdarzeń. NiewątpliwieH. G.wykazała skrajny brak krytycyzmu wobec tych opowieści zasłyszanych od córki, które mogła przecież dość łatwo zweryfikować np. poprzez sprawdzenie widocznego stanu uzębienia córki, ale nie można z tego powodu przypisać jej świadomego relacjonowania nieprawdziwych faktów. Przesłuchana na rozprawie jako świadekH. G.opisywała zaobserwowane sposoby użycia przemocy fizycznej, takie jak uderzanie ręką w głowę i podduszanie i potwierdziła wcześniejsze zeznania, przyznając, że nie pamięta wszystkich szczegółów.
Podkreślić należy, iż w aktach sprawy znajduje się dokumentacja medyczna oskarżonejH. G.(k.345,352) z której wynika, że w przeszłości oskarżona doznała urazu głowy, a od tego zdarzenia występują u niej okresowo obniżenia nastroju, płaczliwość, labilność afektywna, drażliwość, zaburzenia uwagi, koncentracji, poczucie mniejszej sprawności intelektualnej, niepokój, zaburzenia snu, spłycenie, fragmentaryzacja. OskarżonaH. G.od 2002r. była leczona psychiatrycznie i rozpoznano u niej zespół depresyjny. Niewątpliwe ten stan psychiczny oskarżonej, aczkolwiek nie nasuwał uzasadnionych wątpliwości odnośnie poczytalności, to jednak miał wpływ na obniżenie zdolności postrzegania, zapamiętywania i odtwarzania spostrzeżeń podczas składania zeznań jako świadek i relacjonowania zaobserwowanych oraz opowiedzianych przez córkę negatywnych zachowań jej partnera. Dokładna analiza treści zeznańH. G.złożonych w charakterze świadka nie wskazuje jednak na celowe i świadome złożenie obiektywnie oraz subiektywnie nieprawdziwych zeznań. Niewątpliwie jako matka, oskarżona miała prawo do subiektywnej oceny zachowańZ. S.wobec jej córki i nawet pewnego przejaskrawienia swoich depozycji. Trudno bowiem oczekiwać w pełni obiektywnej i beznamiętnej relacji ze strony osoby najbliższej, która jest zaangażowana emocjonalnie w konflikt córki z jej konkubentem.
Uznane za niewiarygodne zeznaniaE. W.złożone na rozprawie w dniu 3 stycznia 2012r. również nie stoją w sprzeczności z depozycjamiH. R..E. W.zeznał, że w 2008r. widział jak doszło do szarpaniny, jego mama została odepchnięta. Te wyzwiska i awantury zdarzały się dosyć często. Mama broniła się w ten sposób, że odpychałaZ. S.jak łapał ją za szyję bądź za ręce. Oskarżony opisywał więc tylko szarpaniny, które zaobserwował, co nie oznacza, że nie dochodziło do innych sposobów użycia przemocy w czasie gdy nie było go w domu.E. W.potwierdził także, żeZ. S.wyprowadził się z domu w 2004 lub 2005r. Po tym fakcie jego mama nie utrzymywała z nim kontaktu, ale on przyjeżdżał odwiedzać dziecko (k.80). Brak kontaktu matki zeZ. S.oznaczał w istocie brak inicjatywy ze stronyH. R.w nawiązywaniu tego kontaktu z byłym konkubentem, gdyż do kontaktów stron dochodziło w momencie gdyZ. S.odwiedzał ich wspólną córkę. Wbrew zatem argumentom Sądu Rejonowego zeznania oskarżonegoE. W.złożone w sprawie IV K 583/09 na rozprawie w dniu 3 stycznia 2012r. nie były obiektywnie nieprawdziwe. Rację ma zatem skarżący wskazując, że brak jest dowodu na okoliczność tego, iż złożył niezgodne z prawdą zeznania w zakresie sposobu stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.oraz braku kontaktu matki zeZ. S.. Analiza treści zeznań wskazuje, że oskarżony składając zeznania jako świadek na rozprawie był przekonany o prawdziwości swoich twierdzeń i nie zakładał nawet ich fałszywości. ZeznaniaZ. S.złożone w tej sprawie, jak również zeznania wyżej wskazanych świadków przesłuchanych w sprawie IV K 583/09 w żaden sposób nie obalają twierdzeńE. W.w tym zakresie.Z. S.nie zaprzeczył aby używał przemocy fizycznej wobecH. R.w sposób opisany przezE. W., nie umiał nawet wskazać konkretnych stwierdzeń, które według niego były nieprawdziwe. Zaprzeczył jedynie aby znęcał się nadH. R.i aby chciał ją zabić, zamordować. Natomiast pozostałe osoby nie zaobserwowały negatywnych relacji pomiędzy stronami, w szczególności nie były świadkami użycia przemocy fizycznej, co nie wyklucza, że takie negatywne zachowaniaZ. S.miały miejsce pod nieobecność osób postronnych.
Sąd Okręgowy ma świadomość, że z zeznań oskarżonych złożonych w sprawie IV K 583/09 należało podejść bardzo ostrożnie z uwagi na wieloletni konflikt na tle majątkowym pomiędzyH. R.orazZ. S., którego przyczyną było przeniesienie własności nieruchomości naH. R., a pośrednio korzyść majątkową odnieśli także matka i synH. R.. Zdaniem Sądu odwoławczego ten fakt oraz relacje przesłuchanych w toku tego postępowania świadków nie są jednak wystarczające do przyjęcia, że oskarżeni złożyli fałszywe zeznania, bowiem nie można wykluczyć, żeZ. S.używał przemocy fizycznej wobec konkubiny w sposób opisany przez oskarżonych, na skutek konfliktu wyprowadził się z domu w 2004 – 2005r., a następnieH. R.nie utrzymywała z byłym konkubentem kontaktu, gdyż do spotkań dochodziło z jego inicjatywy podczas przyjazduZ. S.w odwiedziny do córki.
Należy zauważyć, żeE. W.nie miał wiedzy odnośnie przekazywania środków pieniężnych pomiędzy matką i jej byłym konkubentem, a także nie był pytany o odwiedziny znajomych rodziny m.in.L. G.. Mógł także nie wiedzieć o wszystkich aspektach związku swojej matki zeZ. S., a jego relacja dotyczyła subiektywnego odbioru zaobserwowanych wydarzeń. Tym bardziej, że w tym okresieE. W.uczył się i pracował jednocześnie, a do domu wracał ok. godz. 20:00-21.00. Mógł zatem nie wiedzieć o wszystkich zdarzeniach pomiędzy jego matką iZ. S., wspólnych wyjściach ze znajomymi czy odwiedzinach znajomych takich jakL. G., przed którą strony mogły zachowywać pozory normalnego związku.
W ocenie Sądu Rejonowego okolicznością podważającą wyjaśnienia oskarżonejH. R.jest brak jakiejkolwiek obdukcji lekarskiej pomimo doświadczanej przemocy fizycznej, jak też brak odebrania ze szpitala dokumentacji lekarskiej, o której oskarżona wspomniała dopiero na rozprawie. W istocie początkowoH. R.zeznała, że nie wykonywała żadnych obdukcji, gdyż nie chodziła do lekarza ze wstydu. Natomiast na rozprawie w dniu 18 lipca 2011r. zeznała, że była raz w szpitalu „gdzieś naW.” na obdukcji mniej więcej w 2007-2008r., ale jej nie odebrała (k.65-66). Tym samym choć takie zachowanie jak wykonanie obdukcji lekarskiej i jej nie odebranie, wydaje się mało logiczne i nie zostało potwierdzone, abyH. R.rzeczywiście taką obdukcję wykonała, to nie można takiego niekonsekwentnego zachowania oskarżonej z całą pewnością wykluczyć. Dla Sądu Okręgowego wersja wydarzeń przedstawiona przez oskarżonych nie może więc zostać odrzucona jako całkowicie niewiarygodna i sprzeczna z pozostałym materiałem dowodowym. Bez wątpienia wyjaśnienia oskarżonych zawierają nieścisłości, jednakże przyczyn tych nieścisłości należy doszukiwać się raczej w upływie czasu pomiędzy spornymi sposobami używania przezZ. S.przemocy fizycznej oraz okresu wspólnego zamieszkiwania stron i ich wzajemnymi późniejszymi kontaktami, a następnie przesłuchaniem przed sądem w niniejszej sprawie. Powyższe nie dyskredytuje więc jednoznacznie wartości dowodowej wyjaśnień oskarżonych.
Zdaniem Sądu Okręgowego powyższe dowody nie tworzą nierozerwalnego łańcucha poszlak, który prowadzi do jedynego wniosku, że oskarżeni dopuścili się zarzucanych im przestępstw, bowiem nie została skutecznie podważona możliwość stosowania przemocy fizycznej przezZ. S.wobecH. R.oraz okresu ich wspólnego zamieszkiwania i sposobu utrzymywania kontaktuH. R.zeZ. S.po jego wyprowadzce z domu. To, żeH. R.nie dysponowała żadną dokumentacją medyczną potwierdzającą odniesienie obrażeń ciała, nie oznacza, że nie mogła być ofiarą naruszenia nietykalności cielesnej. Natomiast brak takich obdukcji lekarskich, nie może być rozstrzygany na niekorzyść oskarżonejH. R..
Zasada prawdy materialnej obowiązująca w procesie karnym, nakazuje dokonać prawdziwych ustaleń faktycznych, a co za tym idzie – wykorzystania wszystkich dostępnych środków dowodowych dla jej realizacji, natomiast działanie zasadyin dubio pro reonależy ograniczyć jedynie do tych wątpliwości, którym można przypisać cechę nieusuwalności. Sąd Rejonowy przeprowadził postępowanie prawidłowo i wyczerpał wszelkie możliwości dotarcia do prawdy materialnej, toteż należy stwierdzić, że zaistniałe wątpliwości mają charakter nieusuwalny. Sąd Rejonowy nie rozstrzygnął jednak wątpliwości w kierunku wskazanym wart. 5 § 2 k.p.k., tym samym dopuszczając się obrazy ww. przepisu. Z tychże przyczyn obowiązkiem Sądu Okręgowego była zmiana zaskarżonego wyroku i uniewinnienieH. R.,H. G.iE. W.od popełnienia zarzucanych im czynów. W związku z treściąart. 632 pkt 1 k.p.k.kosztami postępowania w sprawie obciążono Skarb Państwa.
sędzia Ludmiła Tułaczko sędzia Anna Zawadka sędzia Izabela Kościarz-Depta