Sąd Rejonowy w Zgierzu
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 2162/19
Data wyroku: 2020-09-30 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON

Sygnatura akt I C 2162/19

UZASADNIENIE
W dniu 17 czerwca 2019 rokuC. P.wystąpiła do Sądu RejonowegowZ.z pozwem o zniesienie służebności ustanowionej na nieruchomości położonejprzyul. (...)wA.z uwagi na fakt, że na chwilę obecną mieszka naul. (...)blok 17 wA.. Służebność ustanowiona została w trybie sądowym. Jednocześnie powódka wniosła o zwolnienie jejod kosztów sądowych.
(pozew – k. 3, wniosek – k. 4; pismo powódki – k. 6)
Postanowieniem z dnia 3 czerwca 2020 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu zwolniłC. P.od kosztów sądowych w całości w niniejszej sprawie.
(postanowienie – k. 41)
Pismem z dnia 8 czerwca 2020 roku strona pozwana podniosła, iż nie uznaje powództwa oraz wnosi o jego oddalenie oraz zasądzenie od powódki na rzecz pozwanego kosztów procesu. W uzasadnieniu podniesiono, iż zrzeczenie się służebności byłoby skuteczne jedynie wówczas, gdyby powódka zrzekła się uprawnienia do zajmowanego lokalu. Przyznano, iż powódka faktycznie począwszy od około połowy 2019 roku nie zamieszkuje w lokalu przyul. (...), jednakże przychodzi tam, doglądając pozostawionego mienia. Wskazano także,iż oświadczenie powódki o zrzeczeniu się służebności zmierza jedynie do uniknięcia zapłaty wynagrodzenia za korzystanie z nieruchomości obciążonej ustalonego ugodą sądową.
(pismo pełnomocnika pozwanego – k. 49 – k. 50)
Na rozprawie w dniu 12 sierpnia 2020 roku powódka poparła powództwo. Wniosłao zniesienie służebności w kwocie 150 zł miesięcznie oraz zasądzenie na jej rzeczod pozwanego kwoty 2505 zł. Oświadczyła, iż powyższa kwota to pobrana przez komornika suma z tytułu tej służebności za okres od 1 maja 2019 roku do chwili obecnej. Natomiast pełnomocnik pozwanego oświadczył, iż nie uznaje powództwa również w rozszerzonym zakresie jako bezzasadnego.
(protokół – k. 73, 74v.)
Na dalszym etapie strony podtrzymały swoje stanowisko w sprawie.

Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny:
A. P.jest właścicielem nieruchomości położonej wA., dla której Sąd Rejonowy w Zgierzu, V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr (...).
(kserokopia wydruku elektronicznego odpisu księgi wieczystej – k. 51 – 53, a nadto załączonaksięga wieczysta nr (...))
Postanowieniem z dnia 25 stycznia 1999 roku Sąd Rejonowy w Zgierzu ustalił,że w skład majątku wspólnegoC.iA.byłych małżonkówP.wchodzi budynek mieszkalny położony wA.przyul. (...)na nieruchomości stanowiącej własnośćA. P., dla której Sąd RejonowywZ.V Wydział Ksiąg Wieczystych prowadziksięgę wieczystą nr KW (...). Sąd dokonał podziału majątku wspólnegoC.iA.byłych małżonkówP.w ten sposób, że wyodrębnił odrębną własność lokali w budynku mieszkalnym położonymwA.na opisanej powyżej nieruchomości. Na wyłączną własnośćC. P.przyznano lokal mieszkalny składając się z trzech pokoi, kuchni i łazienki oraz pomieszczenie gospodarcze usytuowane w piwnicy budynku. Natomiast na wyłączną własnośćA. P.przyznano lokal mieszkalny składający się z dwóch pokoi, kuchni, łazienki, pomieszczenie gospodarcze usytuowane w piwnicy budynku oraz pomieszczenie gospodarcze usytuowane na strychu. We współwłasności byłych małżonków pozostawiono klatkę schodową.
(bezsporne, a nadto załączone akta sprawy I Ns 583/94)
W dniu 31 marca 2006 roku przed Sądem Rejonowym w Zgierzu w sprawieo sygnaturze akt I Ns 697/03 doszło do zawarcia ugody sądowej międzyC. P.,aA. P.. W pkt 1 ugodyA. P.oświadczył, iż ustanawia na rzeczC. P.służebność osobistą przejścia o szerokości 1 (jednego) metra od furtkiprzyulicy (...)na wprost do drzwi wejściowych do budynku mieszkalnego położonego na nieruchomości wA.przyulicy (...), dla której w V Wydziale Ksiąg Wieczystych Sądu Rejonowego w Zgierzu prowadzona jest księga wieczysta o numerzeKW (...). W pkt 2 ugodyA. P.oświadczył, iż ustanawia na rzeczC. P.służebność osobistą polegającą na umożliwieniu korzystania z sieci doprowadzającej wodę i odprowadzającej ścieki z nieruchomości opisanej w punkcie 1 (pierwszym) z umożliwieniem dostępu do piwnicy w której znajduje się zawór głównyi wodomierz.C. P.(pkt 3 ugody) zobowiązała się natomiast do zapłaty na rzeczA. P.z tytułu wynagrodzenia za ustanowienie służebności opisanych w punktach 1 (jeden) i 2 (dwa) ugody kwot po 50 (pięćdziesiąt) złotych miesięcznie płatnych każdorazowo do 5 (piątego) dnia następnego miesiąca przez okres 1 (jednego) roku, poczynając od 1 kwietnia 2006 roku oraz kwot po 150 (sto pięćdziesiąt) złotych miesięcznie płatnych każdorazowodo 5 (piątego) dnia następnego miesiąca poczynając od 1 kwietnia 2007 roku. W pkt 4 ugodyC. P.iA. P.zgodnie oświadczyli, iż zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia opisanego w punkcie 3 (trzecim) wygasa z dniem opuszczenia przezC. P.domu mieszkalnego położonego na nieruchomości opisanej w punkcie 1 (pierwszym) wraz z całym mieniem należącym doC. P..
(kserokopia protokołu z dnia 31 marca 2006 roku – k. 7, 7v., a nadto załączone akta sprawyI Ns 697/03)
Powódka od 1 maja 2019 roku na stale mieszka przyul. (...)wA.. Wyprowadzając się, zabrała potrzebne rzeczy.
(zeznaniaC. P.– k. 76 w zw. z wyjaśnieniami informacyjnymi – k. 74 - 75)
C. P.została zameldowana na pobyt czasowy na okres od dnia 19 czerwca 2019 roku do dnia 19 czerwca 2022 roku pod adresemul. (...)lokal (...)wA..
(zaświadczenie – k. 22)
Powódka dysponowała kluczami do mieszkania, furtki oraz bramy do nieruchomości przyul. (...)wA.. Klucz od bramy został zgubiony przez powódkę. Natomiast klucz od mieszkania przekazała swojej córceM. P., wiedząco jej ciężkiej sytuacji życiowej. Powódka nie uzgadniała z byłym mężem tego, czy przekaże mu klucze do mieszkania. Pozwany dysponuje jednak kluczami do przedmiotowego lokalu, gdyż klucze zostały przez niego dorobione od kluczy córki.
(zeznaniaC. P.– k. 76 w zw. z wyjaśnieniami informacyjnymi – k. 74 - 75; zeznaniaA. P.– k. 76 w zw. z wyjaśnieniami informacyjnymi – k. 75 - 76)
M. P.przez pewien okres zamieszkiwała na przedmiotowej nieruchomości wraz ze swoimi dziećmi. Prowadziła gospodarstwo domowe wraz z powódką. Później córka wyprowadziła się do mieszkania naul. (...). W mieszkaniu przyul. (...)w dalszym ciągu pozostała część rzeczy jej dzieci, meble oraz ubrania. Pozwany widuje swoją córkę na nieruchomości.
(zeznaniaC. P.– k. 76 w zw. z wyjaśnieniami informacyjnymi – k. 74 - 75; zeznaniaA. P.– k. 76 w zw. z wyjaśnieniami informacyjnymi – k. 75 - 76)
Z uwagi na fakt, iż powódka nie uiszczała byłemu mężowi należności z tytułu służebności, pozwany wystąpił o egzekucje tych świadczeń do komornika. Sprawa egzekucyjna prowadzona jest pod sygnaturą Kmp 21/16 przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w ZgierzuM. D.. Zaległości w powyższej sprawie wynosząod kwietnia 2019 roku: 150 zł tytułem raty bieżącej oraz 12,50 zł tytułem opłaty egzekucyjnej, a zatem łącznie 162,50 zł płatne z góry do 5-ego każdego miesiąca. Do dokonywania potrąceń zobowiązany został Zakład Ubezpieczeń Społecznych Inspektorat wZ..
(zeznaniaC. P.– k. 76 w zw. z wyjaśnieniami informacyjnymi – k. 74 - 75; zeznaniaA. P.– k. 76 w zw. z wyjaśnieniami informacyjnymi – k. 75 – 76; załączone akta sprawy egzekucyjnej Kmp 21/16)
Powódka prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, utrzymując się z emeryturyw wysokości 1.471 zł netto miesięcznie. Miesięczne wydatki powódki wynoszą około 865 zł, na co składają się wydatki na czynsz, światło, gaz, opłata za służebność, leki, telefon, koszt zakupu baterii do aparatu słuchowego oraz opłata za konto bankowe.
(oświadczenie o stanie rodzinnym, majątku, dochodach i źródłach utrzymania – k. 37 – 39)
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie zebranych dowodów uznanychza wiarygodne, w szczególności zaś na podstawie dokumentów, które to przez żadną ze stron nie były kwestionowane, jak również na podstawie załączonych do akt niniejszej sprawy akt sprawy egzekucyjnej Kmp 21/16, akt sprawy I Ns 583/94, akt sprawy I Ns 697/03 oraz aktksięgi wieczystej nr (...). W przeważającej części stan faktyczny był między stronami bezsporny. Za w pełni wiarygodne uznać należy zeznaniaC. P., gdyż były one spójne i w całości korespondowały z pozostałem materiałem dowodowym zgromadzonymw niniejszej sprawie. W szczególności okoliczność opuszczenia przez powódkę na stałe swojego dotychczasowego miejsca zamieszkania przyul. (...)wA.potwierdza zaświadczenie o zameldowaniu na pobyt czasowy na okres od dnia19 czerwca 2019 roku do dnia 19 czerwca 2022 roku przyul. (...)wA.. Sąd pominął natomiast w całości zeznania pozwanego w części, w której odnosiły się one do stanu technicznego nieruchomości, gdyż okoliczność ta nie miała znaczeniadla rozstrzygnięcia w niniejszej sprawie.

Sąd Rejonowy zważył co następuje:
Powództwo w zmodyfikowanym kształcie zasługiwało na uwzględnienie w części.
Zgodnie zart. 256 k.c.nieruchomość można obciążyć na rzecz oznaczonej osoby fizycznej prawem, którego treść odpowiada treści służebności gruntowej (służebność osobista). Do służebności osobistych stosuje się odpowiednio przepisy o służebnościach gruntowychz zachowaniem przepisów rozdziału niniejszego (art. 257 k.c.).
Natomiast zgodnie zart. 293 § 1 k.c.służebność gruntowa wygasa wskutek niewykonywania przez lat dziesięć. Ponadto właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności gruntowej za wynagrodzeniem, jeżeli wskutek zmiany stosunków służebność stała się dla niego szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej (art. 294 k.c.). Dodatkowo jeżeli służebność gruntowa utraciła dla nieruchomości władnącej wszelkie znaczenie, właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności bez wynagrodzenia (art. 295 k.c.).
W pierwszej kolejności wskazać należy, iż zgodnie z ugodą sądową zawartą między stronami w dniu 31 marca 2006 roku ustanowiono na rzeczC. P.służebność osobistą przejścia o szerokości metra od furtki przyulicy (...)na wprost do drzwi wejściowych do budynku mieszkalnego położonego na nieruchomości wA.przyulicy (...)oraz służebność osobistą polegającą na umożliwieniu korzystania z sieci doprowadzającej wodę i odprowadzającej ścieki z nieruchomości opisanej powyżej z umożliwieniem dostępu do piwnicy. Jak wskazała sama powódka, przedmiotowa nieruchomość przestała być przez nią użytkowana od maja 2019 roku. Należy przyjąć, iż zatem także dopiero od tego czasu przestały być wykonywane również służebności. Tym samym licząc do dnia wyrokowania, przyjąć można, iż wyżej wskazane służebności osobiste nie są wykonywane od 16 miesięcy. Z tego też względu nie można mówić, iż doszło w jakikolwiek sposób do wygaśnięcia wyżej opisanych praw, gdyż, zgodnie zart. 293 § 1 k.c., okres niewykonywania służebności wynosić musi aż dziesięć lat.
Co więcej, brak jest także podstaw do zniesienia służebności w oparciu oart. 294 k.c.Zgodnie bowiem z tym przepisem, jeżeli z uwagi na zmianę stosunków służebność stała się szczególnie uciążliwa, a nie jest konieczna do prawidłowego korzystania z nieruchomości władnącej to właścicielowi tej nieruchomości przysługuje prawo do żądania jej zniesienia.C. P.nie jest natomiast właścicielem przedmiotowej nieruchomości. Właścicielem jest natomiast jej były mąż i to wyłącznie jemu przysługuje prawo do żądania zniesienia służebności na podstawieart. 294 k.c.Powódka nie ma natomiast takiej legitymacji.
Podobnie sytuacja wyglądania w przypadku utraty przez służebność wszelkiego znaczenia dla nieruchomości władnącej. Wówczas to w oparciu oart. 295 k.c.właściciel nieruchomości obciążonej może żądać zniesienia służebności. Tym samym uprawnionym w tej sytuacji do skierowania takiego żądania do Sądu jest wyłącznie właściciel nieruchomości,a zatemA. P.. Powódka, zaś zgodnie z obowiązującymi przepisami takiego uprawnienia nie posiada.
Z tego też względu, Sąd nie znalazł podstaw zarówno do stwierdzenia wygaśnięcia przedmiotowych służebności, jak również brak jest podstaw do ich zniesienia. Z tego też względu powództwo w tym zakresie należało oddalić, o czym to Sąd orzekł w pkt 2 wyroku.
W odniesieniu natomiast do żądania powódki zasądzenia na jej rzecz od pozwanego kwoty 2505 zł w związku z pobraniem tej kwoty przez komornika z tytułu służebności za okres od 1 maja 2019 roku do chwili obecnej, wskazać należy, iż odnieść należy się w tym zakresie do postanowień zawartej między stronami w dniu 31 marca 2006 roku ugody sądowej. Zgodnie z punktem 3 zawartej ugody,C. P.zobowiązała się do zapłaty na rzeczA. P.z tytułu wynagrodzenia za ustanowienie służebności kwot po 50 złotych miesięcznie płatnych każdorazowo do 5 następnego miesiąca przez okres pierwszego roku poczynającod 1 kwietnia 2006 roku oraz kwoty po 150 złotych miesięcznie płatnych każdorazowodo 5 dnia następnego miesiąca poczynając od 1 kwietnia 2007 roku. W pkt 4 ugodyC. P.iA. P.zgodnie oświadczyli, iż zobowiązanie do zapłaty wynagrodzenia wygasa z dniem opuszczenia przezC. P.domu mieszkalnego położonego na wyżej wskazanej nieruchomości wraz z całym mieniem należącym do powódki.
Przenosząc powyższe na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, iż strona pozwana nie kwestionowała okoliczności opuszczenia przezC. P.przedmiotowej nieruchomości. Nie jest kwestionowana także data opuszczenia przez powódkę nieruchomości tj. data 1 maja 2019 roku. Co więcej, za tym, iżC. P.zmieniła swoje miejsce życiowe przemawia fakt, iż została zameldowana na pobyt czasowy na okres od dnia19 czerwca 2019 roku do dnia 19 czerwca 2022 roku pod adresemul. (...)lokal (...)wA.. Dodatkowo sam pozwany wskazał, iż drzwi do dotychczasowego mieszkania powódki zostały wyrwane, a zatem ciężko przypuszczać, iż przebywa ona tamw dalszym ciągu na stałe. Z tego też względu Sąd doszedł do przekonania, iż ziścił się warunek przewidziany w pkt 4 ugody, a tym samym obowiązek zapłaty przez powódkę wynagrodzenia wygasł od 1 maja 2019 roku. Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, iż powódka nie opuściła nieruchomości z całym należącym do niej mieniem. W mieszkaniu przyul. (...)w dalszym ciągu pozostała część rzeczy, mebli oraz ubrań należących nie do powódki,a do córki byłych małżonkówM. P.. Jak wskazał sam pozwany, jego córka posiada klucze do przedmiotowej nieruchomości, a co więcej, jak sam zauważył, często na tej nieruchomości przebywa. Z tego też względu uznać należy, iż mienie pozostawione w lokalu stanowi własnośćM. P., a nie jej matki. Na marginesie Sąd pragnie zauważyć,iż mimo tego, żeC. P.na stałe opuściła przedmiotową nieruchomość, to w dalszym ciągu lokal na niej się znajdujący stanowi jej własność i w dalszym ciągu ma prawo chociażby chwilowo na niej przebywać. Tym samym Sąd uznał, iż kwoty pobrane z tytułu wynagrodzenia za ustanowienie służebności w okresie od początku maja 2019 roku do końca lipca 2019 roku zostały pobrane nienależnie. Powyższe dotyczy zatem okresu 15 miesięcznego. Z tego też względu Sąd uznał za zasadne zasądzenie na rzecz powódki od pozwanego kwoty w łącznej wysokości 2250 zł (15 x 150 zł). Jednocześnie Sąd oddalił powództwo w pozostałym zakresie. Brak było bowiem podstaw do zasądzenia od pozwanego kwot stanowiących opłatę egzekucyjną, która pobierana była miesięcznie w wysokości 12,50 zł. Kwota ta nie stanowi bowiem przysporzenia po stronie pozwanej, a tym samym możliwym było jedynie zasądzenie zwrotu faktycznego wynagrodzenia uzyskanego przezA. P.od powódki z tytułu wynagrodzenia za ustanowienie służebności. Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jakw pkt 1 sentencji.
Zgodnie zart. 102 k.p.c., w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Przywołany przepis, realizujący zasadę słuszności, stanowi wyjątek od ogólnej reguły wyrażonej wart. 98 § 1 k.p.c.obciążania stron kosztami procesu, zgodnie z którą strona przegrywająca sprawę jest zobowiązana zwrócić przeciwnikowi, na jego żądanie, wszystkie koszty niezbędne do celowego dochodzenia praw i celowej obrony. Dlatego też przepisart. 102 k.p.c.znajduje zastosowanie w „wypadkach szczególnie uzasadnionych”. Sądowi orzekającemu pozostawiona została ocena, czy fakty związane z przebiegiem procesu,jak i dotyczące sytuacji życiowej strony, stanowią podstawę do nie obciążania jej kosztami procesu ze względu na konieczność zapewnienia poczucia sprawiedliwości oraz realizacji zasady słuszności.
Zastosowanie przepisuart. 102 k.p.c.zależy od swobodnej decyzji sądu meritii związane jest z dyskrecjonalną władzą sędziowską (uznaniem sędziowskim). Dlategow orzecznictwie podkreśla się, że tego typu rozstrzygnięcie może być podważone wówczas, gdy jest rażąco niesprawiedliwe, a reguły sprawiedliwościowe oczywiście naruszone(por. postanowienia Sądu Najwyższego: z dnia 10 października 2012 r., I CZ 66/12, Lexnr(...); z dnia 9 sierpnia 2012 r., sygn. akt V CZ 26/12, Lex nr 1231638; z dnia 23 maja 2012 r., sygn. akt III CZ 25/12, Lex nr 1214589; z dnia 25 marca 2011 r., sygn. akt IV CZ 136/10, Lex nr 785545).
Mając na względzie sytuacje finansową powódki tj. fakt, że prowadzi gospodarstwo domowe samodzielnie, utrzymując się z emerytury w wysokości 1.471 zł netto miesięcznie, ponosząc wydatki na poziomie 865 zł bez uwzględnienia kosztów zakupu jedzenia, ubrań oraz środków czystości, Sąd postanowił nie obciążać powódki obowiązkiem zwrotu pozwanemu kosztów zastępstwa procesowego od oddalonej części powództwa, o czym to orzekł w pkt 3 wyroku.
Jednocześnie, mając na względzie powyższe, jak również uwzględniając charakter niniejszego rozstrzygnięcia tj. fakt, iż żądanie powódki było zasadne jedynie w części odnoszącej się do zwrotu nienależnie pobranego przez pozwanego wynagrodzenia,a jednocześnie brak było podstaw do zniesienia czy też stwierdzenia wygaśnięcia służebności, Sąd postanowił nie obciążać stron nieuiszczonymi kosztami sądowymi, o czym to orzeczonow pkt 4 wyroku.
Mając na względzie powyższe Sąd orzekł jak w sentencji.

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi pozwanego.