Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 352/19
Data wyroku: 2019-12-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Regina Stępień
Słowa kluczowe: Dodatki do emerytur i rent
Podstawa prawna: art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U.2015.965 ze zm.)

Sygn. aktV U 352/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia11 grudnia 2019 r.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy
w składzie:
Przewodniczący:sędzia Regina Stępień
Protokolant: star. sekr. sądowy Ewelina Trzeciak
po rozpoznaniu w dniu11 grudnia 2019 r. w Legnicy
sprawy z wnioskuC. H.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o rekompensatę z tytułu pracy w szczególnych warunkach
na skutek odwołaniaC. H.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia18 marca 2019 r.
znak(...)

oddala odwołanie

Regina Stępień
Sygn. akt V U 352/19

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.decyzją z dnia 18 marca 2019r. znak:(...)odmówiłC. H.prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, iż ubezpieczony nie spełniła przesłanek do przyznania rekompensaty, albowiem wobec wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach udowodnił jedynie 6 lat, 11 miesięcy i 24 dni.. Nie uwzględnił do tych okresów zatrudnienia wnioskodawcy w(...) S.A.Oddział(...)od1 stycznia 1977r. do 2 lipca 1977r. i od 10 lipca 1978r. do 31 grudnia 1984r. na stanowisku Kierownika Oddziału(...)oraz od 1 października 1990r. do 31 sierpnia 2003r. na stanowisku Kierownika Wydziału(...). Wskazał w uzasadnieniu, iż praca, którą w tych okresach wykonywała nie była praca polegającą na bezpośrednim dozorze nad pracownikami wykonującymi prace w szczególnych warunkach. Decyzję tę organ rentowy wydał w oparciu oart. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowychoraz przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Odwołanie od tej decyzji wniósłC. H.domagając się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do rekompensaty. Podniósł, iż decyzja organu rentowego jest błędna bowiem do okresów pracy w szczególnych warunkach winno zostać mu uwzględnione kwestionowane zatrudnienie na stanowiskach Kierownika Oddziału(...)i Kierownika wydziału(...)w(...) S.A.Wskazywał, iż wykonywał prace w szczególnych warunkach ujęte w Wykazie A, dziale XIV pkt 24 – Załącznika do rozporządzenia RM z 7 lutego 1983r. – bowiem stale i w pełnym wymiarze czasu pracy sprawował nadzór nad pracami, które są pracami w szczególnych warunkach.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu powołał te same okoliczności, które zostały wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji. Przy czym wskazał, iż do okresów pracy w szczególnych warunkach uwzględnił wnioskodawcy zatrudnienie w(...) S.A.(...)wG.od 1 stycznia 1977r. do 2 lipca 1977r. i od 10 lipca 1978r. do 31 grudnia 1984r.

Sąd ustalił:
WnioskodawcaC. H.urodził się (...)Z dniem (...) ukończył 65 lat. Ma prawo do emerytury w wieku powszechnym, przyznaną decyzją z 25 lutego 2019r. od 1 stycznia 2019r.
Organ rentowy uznał mu łącznie 6 lat, 11 miesięcy i 24 dni okresów pracy w szczególnych warunkach zatrudnienie w(...) S.A.(...)wG.od 1 stycznia 1977r. do 2 lipca 1977r. i od 10 lipca 1978r. do 31 grudnia 1984r. – na stanowisku mistrza zmianowego i mistrza zmianowego(...).
/bezsporne/
Wnioskodawca jest zatrudniony w(...) S.A.Oddział(...)wG.od 1 września 1976r., w tym m. in.:
1)

    od 1 stycznia 1985r. do 30 września 1990r.jako Kierownik Oddziału(...)

2)

    od 1 października 1990r. do 31 sierpnia 2003r.jako Kierownik Wydziału(...), przy czym pobierał zasiłki chorobowe w okresach:
- w 1992r – od 30 do 31 stycznia
- w 1993r. – od 23 do 26 lutego, od 26 do 30 marca, od 22 do 24 kwietnia,
- w 1996r. – od 13 do 24 grudnia
- w 1999r. – od 25 do 26 marca, od 29 czerwca do 26 lipca,
- w 2003r. – od 21 do 30 czerwca
Praca na stanowisku Kierownika Oddziału(...)i na stanowisku Kierownika Wydziału(...)praktycznie była taka sama. Zmiana nazwy stanowiska pracy miała charakter administracyjny, bez zasadniczej zmiany zakresu obowiązków w dziedzinie procesów technologicznych. Jedyną, istotną zmianą było zwiększenie zakresu odpowiedzialności wnioskodawcy związanej ze sprawozdawczością. Na stanowisku Kierownika Oddziału(...)wnioskodawca podlegał kierownikowi wydziału i szefowi produkcji, zaś na stanowisku kierownika Wydziału(...)był samodzielnym kierownikiem i podlegał bezpośrednio jedynie szefowi produkcji.
Dział(...)zajmował się odpylaniem gazów z pieca zawiesinowego, elektrycznego i konwektorów. W(...)pracowały 4 brygady po 11 osób. Byli to: pierwszy operator urządzeń odpylających i klimatyzacyjnych, kierujący pracami brygady oraz operatorzy tych urządzeń. Wnioskodawca pracami na odpylni kierował przy pomocy dwóch mistrzów. Jeden zajmował się odpylnią pieca zawiesinowego, a drugi na odpylnią pieca elektrycznego i konwektorów. Wobec tego, że prace odbywały się na trzech zmianach. Wnioskodawca z reguły wraz z dwoma mistrzami pracował na I zmianie. Natomiast II i III zmianie, jeśli proces technologiczny nie była zakłócony bezpośredni nadzór nad pracami odpylni wykonywał mistrz technolog pieca zawiesinowego albo elektrycznego i konwektorów. Przy czym nadzór ten miał charakter organizacyjny. Polegał na sprawdzeniu obecności pracowników, tego czy i w jaki sposób wykonują oni polecenia ujęte w książce poleceń kierownika wydziału. Jeśli pojawiły się jakiekolwiek problemy to ci mistrzowie produkcyjni dzwonili do kierownika oddziału/wydziału. On bowiem odpowiadał merytorycznie za zadania. W takich sytuacjach wnioskodawca przychodził na odpylnię poza standardowymi godzinami pracy. Wnioskodawcy taki stały, wiążący się z przebywaniem na terenie odpylni, nadzór zajmował przeciętnie ok. 80 % jego czasu pracy. Poza tym zajmował się sprawozdawczością, kontaktami z bankiem, sprawami związanymi z procesem inwestycyjnym, raportowaniem, akceptował pomiary geodezyjne hałd, pomiary czasu pracy urządzeń, brał udział w codziennych spotkaniach kierownictwa i naradach, uczestniczył w czynnościach związanych z przyjmowaniem ludzi do pracy, ich szkoleniem, przygotowaniem do pracy, instruktażem stanowiskowym, wykonywał comiesięczny bilans, raz w roku wykonywał zaopatrzenie w materiały pomocnicze (narzędzia, łopaty itp.). Miał swoje biuro mieszczące się w budynku administracyjnym, w którym wykonywał te prace które nie wiązały się koniecznością przebywania bezpośrednio na obiekcie odpylni. Kiedy znajdował się na odpylni to on i mistrzowie pracowali w tzw. „mistrzówce”, tj. miejscu „dowodzenia” pracownikami.
/dowody:
- akta emerytalne: zaświadczenie z 4.01.2019r. k.5., zaświadczenie o zasiłkach chorobowych k.6, duplikat świadectwa pracy k.8, świadectwa pracy w szczególnych warunkach k.14, kopie stanowisk pracy k.22-28, zakres obowiązków k.29-32,
- akta osobowe wnioskodawcy: umowy o pracę i angaże, charakterystyki stanowisk pracy i zakresy obowiązków
-  e-protokół z 11.12.2019r. (k.23-25): zeznania świadków:G. S.00:04:51-00:34:33;Z. G.00:34:33-00:59:50; wyjaśnienia wnioskodawcy 00:59:50-01:19:58/.

Sąd zważył:
Odwołanie jest nieuzasadnione.
Zgodnie z art. 21 ustawy z dniaustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(t.jedn.: Dz.U. z 2015.965 ze zm.), rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ust. 2).
W myśl art. 23 cyt. ustawy, ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę. Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ust. 2).
Rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury (a w niniejszej sprawie – prawo do rekompensaty), ustala się na podstawie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U.8.43 ze zm.). Rozporządzenie to stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia (§ 1 ust. 1). Z kolei w myśl § 2 ust. 1 tego rozporządzenia – okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną było, czy wnioskodawczyni posiada co najmniej 15-letni staż pracy w szczególnych warunkach uprawniający go do rekompensaty w myśl cyt. wyżej przepisówustawy o emeryturach pomostowych, w szczególności czy okres pracy w(...) S.A.Oddział(...)wG.od 1 stycznia 1985r. do 30 września 1990r. na stanowisku Kierownik Oddziału(...)i od 1 października 1990r. do 31 sierpnia 2003r. jako Kierownik Wydziału(...)jest okresem pracy, o którym mowa w Wykazie A, dziale XIV poz. 24 załącznika do w. w. rozporządzenia RM z 7 lutego 1983r.
Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszym postępowaniu – znajdujące się w aktach - emerytalnych i aktach osobowych świadectwa pracy, charakterystyki stanowisk pracy i zakresy obowiązków, umowy o pracę i angaże – a w szczególności wyjaśnienia wnioskodawcy i zeznania świadkówG. S.iZ. G.nie pozwoliły na uznanie, że wnioskodawca spełnia warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Nie można bowiem jako takich uznać wnioskowanych przez ubezpieczonego spornych okresów pracy na stanowiskach Kierownika Oddziału(...)i Kierownika Wydziału(...). Nadzór jaki wnioskodawca sprawował nie był nadzorem bezpośrednim.
Załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze w wykazie A, w dziale XIV - „Prace różne”, w pkt 24 wymienia jako pracę w szczególnych warunkach - kontrolę międzyoperacyjną, kontrolę jakości produkcji i usług oraz dozór inżynieryjno-techniczny na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie. W orzecznictwie przyjmuje się, że uznanie czynności ogólnie pojętej kontroli oraz dozoru inżynieryjno-technicznego za pracę w szczególnych warunkach zależy od spełnienia łącznie dwóch przesłanek. Po pierwsze - dozór ten musi być sprawowany na oddziałach i wydziałach, w których jako podstawowe wykonywane są prace wymienione w wykazie A, co jednocześnie nie wyklucza możliwości zatrudnienia na takim oddziale osoby niewykonującej prac w warunkach szczególnych, jednakże dominować powinni pracownicy zajmujący stanowiska objęte wykazem A. Po drugie - dozór ten musi być dozorem inżynieryjno-technicznym, czyli dozorem specjalistycznym, a nie „zwykłym” dozorem wykonywanym w ramach pracowniczego podporządkowania kierownictwu pracodawcy oraz musi być sprawowany bezpośrednio, tj. osobiście, w konkretnym środowisku pracy odznaczającym się występowaniem warunków szczególnych. Tylko takie sprawowanie kontroli - nadzoru jest pracą wykonywaną w warunkach bezpośrednio narażających na szkodliwe dla zdrowia czynniki, ujętą w punkcie 24 Działu XIV wykazu A ww. rozporządzenia (por. wyrok SN z 2 października 2013r., II UK 69/13 oraz wyrok SN z 3 grudnia 2013r., I UK 184/13). Jeśli nadzór spełnia te dwa warunki, a nadto wykonywany jest stale i w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku związanym z określoną w wykazie kontrolą lub dozorem inżynieryjno-technicznym, to okres wykonywania tej pracy jest okresem uzasadniającym prawo do świadczeń na zasadach przewidzianych w rozporządzeniu, niezależnie od tego ile czasu pracownik poświęca na bezpośredni dozór pracowników, a ile na inne czynności administracyjno-biurowe (sporządzenie dokumentacji, prace biurowe, planowane zleceń produkcyjnych, ustalanie podziału pracy dla pracowników), ściśle związane ze sprawowanym dozorem i stanowiące jego integralną część. Pamiętać jednak należy, że czym innym jest wykonywanie czynności administracyjno-biurowych ściśle związanych ze sprawowaniem dozoru inżynieryjno-technicznego, a czym innym wykonywanie w ramach zakresu obowiązków również innych czynności, niemających związku z wykonywaniem bezpośredniego dozoru nad procesem produkcji. Wykonywanie takich czynności w ramach zakresu obowiązków na danym stanowisku pracy uniemożliwia sprawowanie dozoru stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, a w konsekwencji wyłącza zaliczenie takiego okresu zatrudnienia do pracy w szczególnych warunkach (por. wyrok SN z 24 września 2009 r., II UK 31/09)
Przenosząc powyższe na grunt rozpoznawanej sprawy Sąd uznał, iż w spornym okresie wnioskodawca nie wykonywał stale i w pełnym wymiarze czasu pracy w szczególnych warunkach ujętej w dziale XIV, poz. 24 wykazu A, która uprawniałaby go do rekompensaty. Wynika to w szczególności z analizy charakteru pracy wnioskodawcy na wskazanych stanowiskach. Jak wynika z zeznań przesłuchanych w sprawie świadków oraz z wyjaśnień samego wnioskodawcy, zakres obowiązków wnioskodawcy na tym stanowisku był bardzo szeroki. Wnioskodawca odpowiedzialny był za całość prac mających na celu utrzymanie prawidłowego funkcjonowania Wydziału/Oddziału(...). Jego odpowiedzialność miała charakter zarówno organizacyjny, ale także i koordynacyjny oraz koncepcyjny. Zadania wnioskodawcy na tym stanowisku można określić jako zadania nadzoru wyższego szczebla, a nie bezpośredniego nadzoru nad pracownikami produkcyjnymi na hali. Taki nadzór sprawowali bowiem pierwsi operatorzy urządzeń odpylających (brygadziści), mistrzowie podlegli bezpośrednio wnioskodawcy jak i mistrzowie technologiczni. Jak podał sam wnioskodawca, Odnosząc się do kwestii bezpośredniego nadzoru nad stanowiskami pracy w szczególnych warunkach w tym okresie wnioskodawca zeznał, iż jego dozór nad pracownikami produkcyjnymi na hali polegał na jego obecności przy pracach poważniejszych, tj. trudniejszych technologicznie bądź z uwagi na bezpieczeństwo osób i mienia. Tak samo charakter pracy ubezpieczonego opisywali w/w świadkowie. Praca zaś Kierownika Wydziału/Oddziału związana z bezpośrednim nadzorem nad zadaniami wykonywanymi przez pracowników odpylni zajmował wnioskodawcy ok. 80 % czasu pracy, na co wskazywał świadekZ. G.. W pozostałym czasie wykonywal on inne nie związane bezpośrednio z parami osob zatrudnionych w odpylni, prace - zajmował się sprawozdawczością, kontaktami z bankiem, sprawami związanymi z procesem inwestycyjnym, raportowaniem, akceptował pomiary geodezyjne hałd, pomiary czasu pracy urządzeń, brał udział w codziennych spotkaniach kierownictwa i naradach, uczestniczył w czynnościach związanych z przyjmowaniem ludzi do pracy, ich szkoleniem, przygotowaniem do pracy, instruktażem stanowiskowym, wykonywał comiesięczny bilans, raz w roku wykonywał zaopatrzenie w materiały pomocnicze. Nawet jeśli wnioskodawca osobiście dozorował niektóre prace części podległych mu pośrednio pracowników produkcyjnych, to czas, jaki na to poświęcał nie uzasadniał uznania, iż była to praca w pełnym wymiarze. A tylko taka praca - tj. świadczona stale i w pełnym wymiarze czasu pracy mogłaby uzasadniać słuszność roszczenia ubezpieczonego. Biorąc zaś pod uwagę wyżej wskazane obowiązki organizacyjno-koordynacyjne Kierownika Wydziału/Oddziału stwierdzić należy, iż wnioskodawca nie miał możliwości pełnienia stałego i bezpośredniego nadzoru nad pracownikami zatrudnionymi na odpylni przy pracach, które wedle wykazu A zaliczane są do prac w szczególnych warunkach. Pracy w szczególnych warunkach nie można przy tym wywodzić z samego faktu zlokalizowania pomieszczenia biurowego wnioskodawcy w pobliżu wydziału /oddziału, na którym wykonywane były prace w warunkach szkodliwych dla zdrowia. Pracami bowiem w szczególnych warunkach są prace ściśle określone w wykazie A i B rozporządzenia z 1983r., a nie jakiekolwiek prace wykonywane w narażeniu na czynniki szkodliwe dla zdrowia lub samo przebywanie w pobliżu miejsc, gdzie emitowane są tego typu czynniki.
W ocenie Sądu charakter pracy wnioskodawcy na stanowisku Kierownika Wydziału, jaki wyłonił się z osobowego materiału dowodowego (zeznań świadków i wyjaśnień wnioskodawcy) przeczy stanowisku pracodawcy, który w zawartym zaświadczeniu o pracy w szczególnym charakterze ocenił, iż praca wykonywana przez wnioskodawcę w spornym okresie była pracą w szczególnych warunkach.
W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd uznał, że wnioskodawca nie ma wymaganego okresu 15 lat pracy w szczególnych warunkach i z tych też względów, na podstawie przepisuart. 47714§ 1 k.p.c.oddalił jako nieuzasadnione.

Regina Stępień