Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 2091/19
Data wyroku: 2020-01-03 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Zasiedzenie
Podstawa prawna: art. 172 kc

Sygn. akt III Ca 2091/19

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 13 czerwca 2019 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi-WidzewawŁ.stwierdził, żeA. K. (1)nabył przez zasiedzenie z dniem 2 września 2011 r. własność nieruchomości położonej wŁ.naul. (...)o pow. 0,2841 ha oznaczonej jakodziałka nr (...), dla której Sąd Rejonowy dla Łodzi-Śródmieścia w Łodzi prowadziksięgę wieczystą (...)oraz orzekł o kosztach postępowania .
W uzasadnieniu skarżonego orzeczenia Sąd Rejonowy potwierdził, że nieruchomość będąca przedmiotem postępowania stanowiła własnośćD. T., a znajdowała sięw samoistnym posiadaniu najpierw od 1975 roku jej byłego mężaB. K., a następnie, po śmierciB. K.w dniu 21 sierpnia 2011 roku jej syna – wnioskodawcy w sprawie .
W dniu 23 maja 2013 r.D. T.darowała nieruchomość uczestniczce postępowania -S. P.. Zmiana właściciela nastąpiła zatem po upływie terminu zasiedzenia, tj. 2 września 2011 r., wobec czego, jako dokonana przez osobę nieuprawnioną, nie wywołała skutków prawnych.
Apelację od powyższego postanowienia wniosła uczestniczkaS. P.. Zarzuciła naruszenie następujących przepisów
-art. 233 k.p.c.poprzez dokonanie dowolnej ocenie materiału dowodowego , wbrew regułom logiki i doświadczenia życiowego ,
-art. 328 § 2 k.p.c.wobec braku jakiejkolwiek oceny zeznań świadków i uczestniczki
-art. 217 § 1 k.p.c.w zw. zart. 227 k.c.i245 k.p.c.poprzez bezpodstawne oddalenie wniosków dowodowych o przesłuchanie świadkaA. K. (2)oraz zobowiązania wnioskodawcy iG. O.do złożenia umowy darowizny .
W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę skarżonego postanowienia poprzez oddalenie powództwa w całości i zasądzenie kosztów postępowania, ewentualnie uchylenie skarżonego postanowienia i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja była o tyle uzasadniona, iż skutkowała uchyleniem zaskarżonego orzeczenia, jednakże z innych powodów, niż wywiedzione w apelacji.
Sąd Rejonowy stwierdził zasiedzenie z dniem 2 września 2011 r., zaś darowizna nieruchomości przezD. T.na rzecz uczestniczkiS. P.została dokonana 23 maja 2013 r., a zatem po upływie terminu zasiedzenia wskazanego we wniosku i ostatecznie przyjętego przez Sąd I instancji . Jak zauważył sam Sąd Rejonowy w uzasadnieniu skarżonego postanowienia, darowizna ta nie zrodziła zatem skutków prawnych związanych z przeniesieniem tytułu własności .
D. T.jako wyłączna właścicielka nieruchomości położonej wŁ.przyul. (...)miała natomiast troje dzieci z mężemB. K.:A. K. (1),M. K.iG. O..B. K.zmarł w 2011 r., aD. T.zmarła 28 września 2014 r., a zatem przed wszczęciem postępowania w niniejszej sprawie o zasiedzenie . Niewątpliwie zatem wszyscy spadkobiercyD. H.powinni zostać wezwani do udziału w niniejszym postępowaniu, gdyż wynik postępowania dotyczy ich praw do nieruchomości.
W postępowaniu nieprocesowym sąd z urzędu obowiązany jest czuwać nad tym, żeby wszyscy zainteresowani byli uczestnikami postępowania. Zgodnie jednak zart. 510 § 1 zd. 1 k.p.c., zainteresowany może przystąpić do sprawy rozpoznawanej w trybie nieprocesowym aż do chwili jej prawomocnego zakończenia, może więc uczynić to także w sytuacji, gdy sprawa - na skutek środka odwoławczego - znajduje się już na wyższym szczeblu instancji. Samo przystąpienie do udziału w sprawie może nastąpić także przez wniesienie przez osobę zainteresowaną środka odwoławczego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 10 lipca 1997 r., I CZ 82/97, OSNC 1997, nr 12, poz. 209; str. 111, MoP 1998 nr 2, str. 5).
Pomimo jednak tej możliwości, w realiach przedmiotowej sprawy brak było podstaw do podjęcia przez Sąd Okręgowy czynności w zakresie uzupełnienia kręgu uczestników postępowania. Należy zwrócić uwagę na przepisart. 176 ust. 1 Konstytucji, zgodniez którym, postępowanie sądowe jest co najmniej dwuinstancyjne. Stosownie zaś do przepisuart. 78 Konstytucji, każda ze stron ma prawo do zaskarżenia orzeczeń i decyzji wydanychw pierwszej instancji. Wyjątki od tej zasady oraz tryb zaskarżania określa ustawa. Należy wskazać, że zarówno prawo do zaskarżenia orzeczenia, jak i związana z nim dwuinstancyjność, muszą się urzeczywistniać niein abstracto, ale w odniesieniu do każdego, kto w danej sytuacji prawnoprocesowej realizuje przysługujące mu prawo do sądu. Nie chodzi zatem o formalne istnienie w danej sprawie co najmniej dwu instancji sądowych oraz ustanowienie powszechnie dostępnego środka odwoławczego, ale o realne zagwarantowanie "każdemu" możliwości skorzystania z tego środka. Powyższy wywód nie narusza ograniczeń kasatoryjnych sądu drugiej instancji, przewidzianych wart. 386 § 4 k.p.c., gdyż w tym konkretnym wypadku trzeba przyznać pierwszeństwo argumentom wypływającym wprostzKonstytucji. Mówiąc inaczej, mamy tutaj do czynienia z pozakodeksową, wypływającą wprost zKonstytucji, podstawą uchylenia zaskarżonego orzeczenia (por.art. 8 ust. 2 Konstytucji) – tak również Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 21 maja 2002 roku(III CKN 948/00, Orzecznictwo Sądu Najwyższego Izba Cywilna rok 2003, Nr 5, poz. 68; Biul. SN 2002 nr 11, str. 13, MoP 2003 nr 6, str. 275).
Jakkolwiek nie można przy tym mówić o sprzeczności przepisuart. 510 § 1 k.p.c.-w części, w której dotyczy on możliwości wzywania do udziału w sprawie w postępowaniu odwoławczym - z przepisamiart. 78 i 176 ust. 1 Konstytucji, to jednak na skutek jego stosowania, w odniesieniu do konkretnych osób, mogą powstać sytuacje, w których konstytucyjne prawo kontroli orzeczeń i postępowania sądowego zostanie naruszonelub odjęte (wyrok Sądu Okręgowego w Łodzi z 10 lipca 1997 r. III Ca 600/19,L.nr(...)).
Taka sytuacja ma również miejsce w niniejszej sprawie. Wezwanie spadkobiercówD. T.do udziału w sprawie na etapie postępowania apelacyjnego prowadziłoby bowiem do pozbawienia tych uczestników prawa do aktywnego uczestniczeniaw postępowaniu i związanej z tym udziałem chociażby możliwości podjęcia inicjatywy dowodowej czy kontroli orzeczeń.
Przy ponownym rozpoznaniu sprawy, Sąd Rejonowy prawidłowo ustali krąg uczestników postępowania, tj. spadkobierców po właścicielce nieruchomościD. T.i zapewni im udział w postępowaniu, z możliwością wypowiedzenia się co do wykonywania czynności władczych wobec nieruchomości , czasokresu i charakteru posiadania nieruchomości do śmierciB. K., którego okres posiadania ma być zaliczony do czasokresu posiadania nieruchomości przezA. K. (1).
Powiększony krąg uczestników o spadkobiercówB. K.pozwoli również tym osobom odniesienie się do okresu posiadania tej nieruchomości przezB. K.i wywiedzenie się przez nich co do wyłącznego, bądź nie objęcia nieruchomości w posiadanie przezA. K. (1).
Wobec powyższego, na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., Sąd Okręgowy uchylił zaskarżone postanowienie i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawiając Sądowi Rejonowemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania apelacyjnego stosownie doart. 108 § 2 k.p.c.