Sąd Okręgowy w Częstochowie
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 374/20
Data wyroku: 2020-05-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Lidia Łataś
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: 114 ust. 1 pkt. 6 ustawy o emeryturach i rentach z FUS
Teza: przeliczenie świadczenia w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego

Sygn. akt IV U 374/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 maja 2020 roku

Sąd Okręgowy w Częstochowie IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Lidia Łataś
po rozpoznaniu w dniu 19 maja 2020 roku wC.
na posiedzeniu niejawnym
sprawyG. M.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o wysokość emerytury
na skutek odwołaniaG. M.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
z dnia 10 lutego 2020 roku Nr(...)
zmienia zaskarżoną decyzję i przelicza ubezpieczonejG. M.emeryturę przyznaną w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego bez pomniejszania jej podstawy wymiaru o kwoty pobranych emerytur.
Sygn. akt IV U 374/20

UZASADNIENIE
Decyzją z 10 lutego 2020 roku, nr(...)Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.odmówiłG. M.prawa do ponownego przeliczenia emerytury powszechnej od podstawy jej obliczenia niepomniejszonejo kwoty wcześniej pobranej emerytury.
W uzasadnieniu decyzji organ rentowy przywołał treśćart. 114 ust. 1 ustawyo emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi wskazał, że w jego ocenie w niniejszej sprawie nie zachodzą wskazane w tym przepisie przesłanki, które uzasadniałyby zmianę decyzji z 2 września 2013 roku.
Odwołanie od powyższej decyzji wniosłaG. M., zarzucając że odmowa ustalenia wysokości należnej jej emerytury zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 roku, P 20/16 jest błędem organu rentowego, albowiem ogłoszenie powyższego orzeczenia jest nową okolicznością do wszczęcia postępowania przed organem rentowym. Wskazując na powyższe ubezpieczona wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i wyliczenie emerytury przysługującej jejz tytułu osiągnięcia powszechnego wieku emerytalnego w trybie art. 114 ustawy emerytalnej, zgodnie z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił, co następuje:

G. M.urodziła się (...). W dniu 30 maja 2008 roku ubezpieczona złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym, po rozpoznaniu którego organ rentowy decyzją z 24 lipca 2008 roku, nr(...)przyznał jej prawo do żądanego świadczenia, poczynając od 31 maja 2008 roku, tj. od osiągnięcia obniżonego wieku emerytalnego. Po nabyciu prawa do emerytury, ubezpieczona pobierała ją. W dniu 5 sierpnia 2013 roku odwołująca złożyła wniosek o przyznanie jej prawa do emerytury w związkuz osiągnieciem powszechnego wieku emerytalnego, po rozpoznaniu którego organ rentowy decyzją z 2 września 2013 roku, nr(...)przyznał jej prawo do żądanego świadczenia poczynając od 1 sierpnia 2013 roku, tj. od miesiąca,w którym zgłoszono wniosek. Obliczając wysokość emerytury ubezpieczonej organ rentowy zastosował przepisart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychi pomniejszył podstawę świadczenia o sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Wypłata powyższego świadczenia została zawieszona, ponieważ było ono mniej korzystne od dotychczas pobieranej przez ubezpieczoną emerytury.
W dniu 8 kwietnia 2019 roku, powołując się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019 roku,G. M.wniosła skargę o wznowienie postępowania zakończonego decyzją z 2 września 2013 roku. W wyniku rozpoznania powyższego wniosku organ rentowy postanowieniem z 15 kwietnia 2019 roku wznowił postępowanie w sprawie przeliczenia emerytury ubezpieczonej, a następnie decyzją z tego samego dnia odmówił uchylenia decyzji z 2 września 2019 rokui stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa. Od powyższej decyzji ubezpieczona odwołała się do Sądu Okręgowego w Częstochowie, który wyrokiem z 20 listopada 2019 roku, IV U 723/19 oddalił jej odwołanie w całości (pkt 1), zaś złożony przez nią w toku postępowania sądowego wniosek o przeliczenie emerytury w trybieart. 114 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przekazał do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.(pkt 2). W wyniku rozpoznania powyższego wniosku organ rentowy wydał zaskarżonąw niniejszej sprawie decyzję z 10 lutego 2020 roku.
(v. akt rentowe)
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 24 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturachi rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(tekst jednolity Dz. U. z 2020 roku, poz. 53 ze zm.) – dalej ustawa emerytalna, ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku emerytalnego wynoszącego co najmniej 60 lat dla kobiet i co najmniej 65 lat dla mężczyzn,z zastrzeżeniem art. 46, 47, 50, 50a, 50e i 184.
W myśl art. 25 ust. 1 ustawy emerytalnej, w brzmieniu obowiązującym w dacie nabycia przez odwołującą prawa do emerytury w związku z osiągnięciem powszechnego wieku emerytalnego, podstawę obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, stanowi kwota składek na ubezpieczenie emerytalne, z uwzględnieniem waloryzacji składek zewidencjonowanych na koncie ubezpieczonego do końca miesiąca poprzedzającego miesiąc, od którego przysługuje wypłata emerytury, oraz zwaloryzowanego kapitału początkowego określonego wart. 173-175oraz kwot środków zewidencjonowanych na subkoncie, o którym mowa wart. 40a ustawyz dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych,z zastrzeżeniemust. 1a i 1b oraz art. 185.
Jeżeli ubezpieczony pobrał emeryturę na podstawie przepisówart. 26b, 46, 50, 50a, 50e, 184 lub art. 88 ustawy z dnia 26 stycznia 1982 roku- Karta Nauczyciela (Dz. U. z 2006 roku, poz. 674, ze zm.), podstawę obliczenia emerytury, o której mowa wart. 24, ustaloną zgodnie zust. 1, pomniejsza się o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne (ust. 1b).
Wyrokiem z dnia 6 marca 2019 roku, P 20/16 Trybunał Konstytucyjny orzekł, że art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej, w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 roku, w zakresie, w jakim dotyczy urodzonych w 1953 roku kobiet, które przed dniem 1 stycznia 2013 roku nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskieji umorzył postępowanie w pozostałym zakresie.
W ocenie Sądu Okręgowego w świetle treści uzasadnienia powyższego wyroku nie ulega wątpliwości, że wprowadzenie przez ustawodawcę z dniem1 stycznia 2013 roku do ustawy emerytalnej przepisu artykułu 25 ustęp 1b i objęcie zakresem jego zastosowania kobiet urodzonych w roku 1953 pobierających wcześniejsze emerytury nastąpiło z oczywistym wręcz naruszeniem przepisuartykułu 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej, zgodnie z którymi Rzeczpospolita Polska jest demokratycznym państwem prawnym urzeczywistniającym zasady sprawiedliwości społecznej. Tym samym regulacja ta od samego początku swojego istnienia była niekonstytucyjna i w ogóle nie powinna być przez organ administracyjny, w tym przypadku Zakład Ubezpieczeń Społecznych, stosowana. Wynika to wprost z treści przepisuart. 8 ustęp 2 Konstytucji, zgodnie z którym jej przepisy stosuje się bezpośrednio, chyba żeKonstytucjastanowi inaczej. W sytuacji zatem gdy nowo wprowadzone uregulowanie artykułu 25 ustęp 1b Ustawy emerytalnej było niezgodne zKonstytucją Rzeczypospolitej Polskiejorgan rentowy miał obowiązek odmówić jego stosowania i z mocyartykułu 8w związku zartykułem 2 Konstytucjistosować przy obliczaniu wysokości emerytur powszechnych urodzonych w 1953 roku kobiet pobierających wcześniejsze emerytury przepisy dotychczasowe.
Obowiązek bezpośredniego stosowania przez organ administracji publicznej przepisówKonstytucjiwprost potwierdził Naczelny Sąd Administracyjny w wyrokuz 17 listopada 2010 roku w sprawie I OSK 17/10 w którym wskazał, że organy administracji stosownie do treściartykułu 6 k.p.a.działają na podstawie przepisów prawa, zaśartykuł 8 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiejwskazuje, że jest ona najważniejszym źródłem prawa w Rzeczpospolitej Polskiej i nakazuje stosowanie jej bezpośrednio o ileKonstytucjanie stanowi inaczej, co oznacza, że organy administracji publicznej związane są bezpośrednioKonstytucją, a w konsekwencji mają obowiązek odmówić stosowania przepisów prawa, które stoją w sprzecznościz ustawą zasadniczą.
Zgodnie z art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej, w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lubz urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli przyznanie świadczeń lub nieprawidłowe obliczenie ich wysokości nastąpiło na skutek błędu organu rentowego.
W myśl art. 114 ust. 1e pkt 3 ustawy emerytalnej, uchylenie lub zmiana decyzji,o której mowa w ust. 1, nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej wydania upłynął okres3 lat.
Przepisu ust. 1e pkt 1 nie stosuje się, jeżeli w wyniku uchylenia lub zmiany decyzjiz przyczyn określonych w ust. 1 osoba zainteresowana nabędzie prawo do świadczenia lub świadczenie w wyższej wysokości.
Mając na uwadze treść przywołanych powyżej przepisów, w ocenie Sądu Okręgowego nie ma na gruncie stanu faktycznego niniejszej sprawy żadnych przeszkód do ponownego obliczenia wysokości emerytury przyznanejG. M.w związku z osiągnięciem przez nią powszechnego wieku emerytalnego. Nie ulega bowiem wątpliwości, że stosując przy obliczaniu wysokości tego świadczenia niekonstytucyjny przepis artykułu 25 ustęp 1b ustawy emerytalnej, organ rentowy popełnił błąd w rozumieniu art. 114 ust. 1 pkt 6 ustawy emerytalnej, zaś ustalonez pominięciem tegoż przepisu świadczenie emerytalne ubezpieczonej będzie wyższe.
Wobec powyższego Sąd Okręgowy na mocyart. 47714§ 2 k.p.c.oraz przepisów powołanych w treści niniejszego uzasadnienia orzekł jak w sentencji wyroku.