Sąd Apelacyjny w Gdańsku
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 1382/19
Data wyroku: 2020-07-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grażyna Czyżak, Daria Stanek, Lucyna Ramlo
Słowa kluczowe: Składki na ubezpieczenie społeczne
Podstawa prawna: art. 365 § 1 kpc

Sygn. akt III AUa 1382/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 lipca 2020 r.
Sąd Apelacyjny w Gdańsku - III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Daria Stanek

Sędziowie:

SA Grażyna Czyżak
SA Lucyna Ramlo

po rozpoznaniu w dniu 23 lipca 2020 r. w Gdańsku na posiedzeniu niejawnym
sprawy(...)Spółki z o.o. wR.

przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o należności z tytułu składek na Fundusz Pracy
na skutek apelacji(...)Spółki z o.o. wR.

od wyroku Sądu Okręgowego we Włocławku, IV Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 21 sierpnia 2019r., sygn. akt IV U 504/17

1
Oddala apelację.

2
Zasądza od(...)Spółki z o.o. wR.na rzecz Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.kwotę 5.400,- (pięć tysięcy czterysta ) złotych tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję.

SSA Daria Stanek SSA Grażyna Czyżak SSA Lucyna Ramlo
Sygn. akt III AUa 1382/19

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 13 lipca 2017 r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.ustalił należności płatnika(...)Sp. z o. o. wR.z tytułu składek na Fundusz Pracyza okres od stycznia 2013 r. do lutego 2016 r. Odwołanie od powyższej decyzji wniósł płatnik(...)Sp. z o.o. wR., domagając się ustalenia, że za okres objęty zaskarżoną decyzją stosunki prawne zawarte pomiędzy płatnikiem a wykonawcami zakwalifikować należy jako umowy o dzieło, a nie umowy o świadczenie usług i że płatnik nie ma obowiązku uiszczenia składek na Fundusz Pracy. W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósło jego oddalenie.
Wyrokiem z dnia 21 sierpnia 2019 r. Sąd Okręgowy we Włocławku IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych oddalił odwołanie, sygn.
akt IV U 504/17.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny.
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.po przeprowadzeniu kontroliu płatnika(...)Sp. z o.o. wR., w dniu 13 lipca 2017 r. wydał 212 decyzji,w których stwierdził, iż umowy o dzieło zawarte przez płatnika z wykonawcami są faktycznie umowami o świadczenie usług, do których na podstawie przepisów prawa cywilnego mają zastosowanie przepisy dotyczące umów zlecenia. Od wszystkich tych decyzji zostały wniesione odwołania przez płatnika lub przez osoby zainteresowane. Sąd Okręgowywe Włocławku po rozpoznaniu wszystkich odwołań zmienił decyzje organu rentowego wyłącznie w przypadku niektórych czeladników za okres nauki, stwierdzając, że nie podlegali oni we wskazanych okresach ubezpieczeniom społecznym. Pozostałe odwołania zostały oddalone i wszystkie wyroki Sądu Okręgowego uprawomocniły się. Zmiana zaskarżonych decyzji wobec czeladników nie wpłynęła na wysokość ustalonych zaskarżoną decyzją składek na Fundusz Pracy.
Sąd Okręgowy stwierdził, że powyższy stan faktyczny nie był sporny pomiędzy stronami. Obie strony brały czynny udział we wszystkich postępowaniach toczących sięna skutek odwołań płatnika lub osób, które zawarły z płatnikiem umowy o dzieło, a tym samym znane im są wyniki tych postępowań, natomiast Sąd posiada wiedzę o tych rozstrzygnięciach z urzędu. W tej sytuacji Sąd uznał za zbędne, a wręcz niedopuszczalne, prowadzenie postępowania dowodowego w niniejszej sprawie na okoliczności podnoszone przez odwołującego, tj. ustalenie, że umowy zakwestionowane przez organ rentowy faktycznie były umowami o dzieło. Kwestia ta została bowiem prawomocnie rozstrzygniętaw postępowaniach toczących się na skutek odwołań wniesionych od decyzji ustalających podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia w ramach umów o świadczenie usług, do których na podstawie przepisówkodeksu cywilnegomają zastosowanie przepisyo zleceniach i w tym zakresie Sąd związany jest wydanymi orzeczeniami na mocyart. 365 § 1 k.p.c.Sąd Okręgowy podkreślił ponadto, że odwołujący płatnik w odwołaniu nie kwestionował ustalonych przez organ rentowy w zaskarżonej decyzji kwot należnych składek na Fundusz Pracy, a tym samym Sąd uznał, w myślart. 229w zw. zart. 230 k.p.c.,że okoliczność ta została przyznana przez odwołującego.
Z powyższych względów Sąd Okręgowy uznał odwołanie(...)Sp. z o.o.wR.za nieuzasadnione i na mocyart. 477(
    14)§ 1 k.p.c.odwołanie to oddalił.
Apelację od wyroku wywiódł płatnik składek(...)Sp. z o.o., zaskarżając gow całości i zarzucając:
1. naruszenie przepisów postępowania, w szczególności przepisuart. 365 § 1 k.p.c.,art. 227 k.p.c.,art. 233 § 1 k.p.c.,art. 328 § 2 k.p.c.,art. 98 § 1w związku zart. 108 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c., poprzez ich niewłaściwe zastosowanie skutkujące zaniechaniem wszechstronnego rozważenia zebranego materiału dowodowego,a w szczególności poprzez:
- uznanie, że ustalenia faktyczne i poglądy interpretacyjne stojące u podstaw dotychczas wydanych 212 prawomocnych orzeczeń przez Sąd Okręgowy we Włocławku wiążą ten Sąd przy wydawaniu orzeczenia w niniejszej sprawie, co stanowi naruszenieart. 365 § 1 k.p.c.;
- pominięcie, iż wolą odwołującej się jako płatnika oraz wykonawców umów było zawarcie umów o dzieło, która to okoliczność stanowiła fakt mający dla rozstrzygnięcia sprawy istotne znaczenie, co doprowadziło do naruszeniaart. 227 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c.;
- zaniechanie wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego, w tym oddalenie wniosków dowodowych o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadkówK. Ś.iW. Ż., jak również pominięcie przy dokonywaniu oceny dowodów znaczenia rzeczywistej woli stron przy zawieraniu umów o dzieło i braku uregulowania kwestii czasu pracy we wszystkich badanych umowach o dzieło,co w konsekwencji doprowadziło do sprzeczności istotnych ustaleń Sądu I instancji z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji doprowadziłodo wyciągnięcia przez Sąd I instancji wniosków sprzecznych z zasadami doświadczenia życiowego, wykraczających jednocześnie poza schematy logiki formalnej i naruszających przepisart. 233 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.;
- brak omówienia z należytą szczegółowością istotnych elementów podstawy rozstrzygnięcia, a w szczególności brak uzasadnienia, dlaczego oddalono wnioski dowodowe odwołującej się o przeprowadzenie dowodów z zeznań świadkówK. Ś.iW. Ż., co w konsekwencji doprowadziło do nieprawidłowego rozstrzygnięcia sprawy i jednocześnie stanowi naruszenieart. 328 § 2 k.p.c.w związkuzart. 13 § 2 k.p.c.;
- błędne przyjęcie, że organ rentowy wygrał proces w całości, podczas gdyprzy przyjęciu argumentacji przedstawionej w niniejszej apelacji odwołujący się wygrałby sprawę w 100%, co uzasadnia zasądzenie kosztów postępowania od organu rentowegona rzecz odwołującej się, a zatem doszło do naruszeniaart. 98 § 1w zw. zart. 108 k.p.c.poprzez jego niezastosowanie;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego, a w szczególności:
- przepisuart. 65 § 1 i 2 k.c.w związku zart. 353(
    1)k.c.poprzez ich niezastosowaniew stanie faktycznym niniejszej sprawy i pominięcie rzeczywistej woli stron przy zawieraniu umowy o dzieło, jak również pominięcie, że właściwość stosunków prawnych łączących wykonawców z(...)Sp. z o.o. wskazywała na zawarcie umów o dzieło, co doprowadziło w konsekwencji do uznania ich przez Sąd I instancji za umowy o świadczenie usług;
- przepisuart. 750 k.c.w związku zart. 734 §1 k.c.poprzez ich zastosowanie w stanie faktycznym mniejszej sprawy i uznanie, że wykonawcy zawarli z(...)Sp. z o.o. umowy o świadczenie usług, podczas gdy charakter, rodzaj, częstotliwość i efekty wykonywanych przez nich czynności prowadziły do wniosku, że wykonawców łączyły z ww. spółką wyłącznie umowy o dzieło;
- przepisuart. 627 k.c.poprzez jego niezastosowanie w stanie faktycznym niniejszej sprawy, podczas gdy charakter, rodzaj," częstotliwość i efekty wykonywanychprzez wykonawców czynności prowadzą do wniosku, że łączyły ich z ww. spółką wyłącznie umowy o dzieło;
- przepisuart. 83 ust. 1 pkt 1 i 3 oraz art. 38 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznychw zw. zart. 104 ust. 1 pkt 1 lit. a i c i art. 104b ust. 2 ustawy o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, poprzez ich błędne zastosowanie w sytuacji, gdy wskazane przepisy nie powinny stanowić podstawy prawnej wydanej decyzji, gdyż(...)Sp. z o.o. nie łączyły z wykonawcami umowy o świadczenie usług.
Wskazując na powyższe zarzuty apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyrokuw całości poprzez uwzględnienie zarzutów zawartych w apelacji i ustalenie, że w okresieod stycznia 2013 r. do lutego 2016 r. stosunki prawne zawarte pomiędzy wykonawcamia(...)Sp. z o.o. zakwalifikować należy jako umowy o dzieło, nie zaś umowyo świadczenie usług, w związku z czym(...)Sp. z o.o. nie jest zobowiązanado przekazania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.składek na Fundusz Pracy za ww. okres rozliczeniowy oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej się kosztów procesu za I instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, a ponadto o zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej się kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
Z ostrożności procesowej, w przypadku uznania przez Sąd II instancji,że nie rozpoznano istoty sprawy, na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.apelujący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku w całości i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania SądowiI instancji oraz o zasądzenie od organu rentowego na rzecz odwołującej się kosztów procesu za I i II instancję, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.
W odpowiedzi na apelację organ rentowy wniósł o oddalenie apelacji oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja płatnika składek podlega oddaleniu jako bezzasadna.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie była prawidłowość decyzji pozwanego organu rentowego z 13 lipca 2017 r., określającej należności(...)Sp. z o.o. z siedzibą wR.z tytułu składek na Fundusz Pracy za okres od stycznia 2013 r. do lutego 2016 r.
W ocenie Sądu Apelacyjnego, w powyższym zakresie Sąd Okręgowy w sposób prawidłowy ustalił stan faktyczny w oparciu o zgromadzony w sprawie materiał dowodowy, zaś w swych ustaleniach i wnioskach nie wykroczył poza ramy swobodnej oceny wiarygodności i mocy dowodów wynikające z przepisuart. 233 k.p.c., nie popełnił on też błędów w rozumowaniu w zakresie zarówno ustalonych faktów, jak też ich kwalifikacji prawnej, które uzasadniałyby zmianę bądź uchylenie rozstrzygnięcia. Całość podjętych ustaleń faktycznych Sądu I instancji przedstawiona w pisemnym uzasadnieniu wyroku zasługuje na akceptację. Ustalenia te jako prawidłowe, a nadto nie wymagające zmianyani uzupełnienia Sąd Apelacyjny przyjmuje za własne (art. 387 § 21pkt. 1 k.p.c.).
Sąd odwoławczy w pełni podziela także ocenę prawną, jakiej dokonał Sąd pierwszej instancji, uznając ją za wyczerpującą. Przyjmując za własne dokonane w tym zakresie oceny Sądu I instancji, Sąd odwoławczy nie widzi potrzeby powtarzania w całości trafnego wywodu prawnego (art. 387 § 21pkt. 2 k.p.c.).
Sąd I instancji prawidłowo uznał, że na zasadzieart. 365 § 1 k.p.c.związany jest orzeczeniami, które zapadły w prawomocnie rozstrzygniętych postępowaniach toczących się na skutek odwołań wniesionych od decyzji ustalających podleganie ubezpieczeniom społecznym z tytułu zatrudnienia u płatnika składek(...)Sp. s o.o. wR.w ramach umów o świadczenie usług, do których na podstawie przepisówkodeksu cywilnegomają zastosowanie przepisy o zleceniu.
Podkreślić należy, że zgodnie z dyspozycjąart. 365 § 1 k.p.c.orzeczenie prawomocne wiąże nie tylko strony i sąd, który je wydał, lecz również inne sądy oraz inne organy państwowe i organy administracji publicznej, a w wypadkach w ustawie przewidzianych także inne osoby. Z prawomocnością orzeczenia sądowego (zarówno w ujęciu materialnym, jak i formalnym) związana jest powaga rzeczy osądzonej (art. 366 k.p.c.), przy czym jest to konstrukcja prawna odmienna - choć ściśle powiązana - z regulacjąart. 365 § 1 k.p.c.Wyrok prawomocny ma powagę rzeczy osądzonej tylko co do tego, co w związku z podstawą sporu stanowiło przedmiot rozstrzygnięcia, a ponadto tylko między tymi samymi stronami. Moc wiążąca orzeczenia (art. 365 § 1 k.p.c.) może być rozważana tylko wtedy, gdy rozpoznawana jest inna sprawa niż ta, w której wydano poprzednie orzeczenie oraz, gdy kwestia rozstrzygnięta innym wyrokiem stanowi zagadnienie wstępne. Moc wiążąca prawomocnego orzeczenia jest ściśle związana z powagą rzeczy osądzonej (art. 366 § 1 k.p.c.), gdy występuje w nowej sprawie pomiędzy tymi samymi stronami, choć przedmiot obu spraw jest inny.W nowej sprawie nie może być wówczas zastosowany negatywny (procesowy) skutek powagi rzeczy osądzonej polegający na niedopuszczalności ponownego rozstrzygania tej samej sprawy. Występuje natomiast skutek pozytywny (materialny) rzeczy osądzonej przejawiający się w tym, że rozstrzygnięcie zawarte w prawomocnym orzeczeniu (rzecz osądzona) stwarza stan prawny taki, jaki z niego wynika. Sądy rozpoznające między tymi samymi stronami nowy spór muszą przyjmować, że dana kwestia prawna kształtuje się tak, jak przyjęto tow prawomocnym, wcześniejszym wyroku, a więc ostatecznym rezultacie procesu uwzględniającym stan rzeczy na datę zamknięcia rozprawy (por. wyrok Sądu Najwyższegoz dnia 18 czerwca 2009 r. w sprawie II CSK 12/09, publik. LEX nr 515722). Taka jest treść prawomocnego orzeczenia, o którym stanowiart. 365 § 1 k.p.c., a więc treść wyrażonejw nim indywidualnej i konkretnej normy prawnej (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia23 czerwca 2009 r. w sprawie II PK 302/08, publik. LEX nr 513001). A zatem w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się ta sama kwestia, nie może być ona już ponownie badana. Związanie orzeczeniem oznacza zatem zakaz dokonywania ustaleń sprzecznych z uprzednio osądzoną kwestią, a nawet niedopuszczalność prowadzenia w tym zakresie postępowania dowodowego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2007 r. w sprawie II CSK 452/06, publik. OSNC-ZD 2008 nr 1, poz. 20 oraz uzasadnienie uchwały Sądu Najwyższegoz dnia 17 listopada 2008 r. w sprawie III CZP 72/08, publik. OSNC 2009 nr 2, poz. 20; Glosa 2009 nr 3, s. 24 z glosą M. Sieradzkiej oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 08 marca 2010 r. w sprawie II PK 249/09, publik. OSN - Izba Pracy, Ubezpieczeń Społecznych i Spraw Publicznych z 2011 r. Nr 17-18 poz. 225).
W szczególności, powagą rzeczy osądzonej mogą być objęte ustalenia faktycznew takim zakresie, w jakim indywidualizują one sentencję jako rozstrzygnięcie o przedmiocie sporu i w jakim określają one istotę danego stosunku prawnego. Chodzi jednak tylkoo elementy uzasadnienia dotyczące rozstrzygnięcia co do istoty sprawy, w których sąd wypowiada się w sposób stanowczy, autorytarny o żądaniu (por. wyroki Sądu Najwyższego:z dnia 21 maja 2004 r. w sprawie V CK 528/03, publik. LEX nr 188496 oraz z dnia21 września 2005 r. w sprawie V CK 139/05, publik. LEX nr 186929).
Reasumując, w kolejnym postępowaniu, w którym pojawia się dana kwestia, nie może być ona już ponownie badana. Inne sądy, organy państwowe oraz organy administracji publicznej, rozstrzygające w sprawach innych niż karne (§ 2), są związane prejudycjalnie, czyli nie mogą dokonać odmiennej oceny prawnej roszczenia niż zawarta w prejudykacie,ale także nie mogą dokonać odmiennych ustaleń faktycznych.
Mając na uwadze powyższe rozważania stwierdzić należy, że kwestia podlegania ubezpieczeniom społecznym przez wykonawców zatrudnionych przez płatnika składek, nie mogła stanowić przedmiotu ustaleń w niniejszej sprawie. Sąd I instancji prawidłowo ograniczył podstępowanie dowodowe do analizy akt sądowych postępowań prowadzonychw tym przedmiocie, a zakończonych prawomocnymi wyrokami. Związanie powagą rzeczy osądzonej, jak wyżej wyjaśniono, oznacza bowiem niedopuszczalność prowadzenia postępowania dowodowego co do uprzednio prawomocnie osądzonych kwestii. W tych okolicznościach nie może być mowy o niezbadaniu istoty sprawy. Sąd I instancji prawidłowo ustalił, omówił i ocenił jedyną kwestię istotną w okolicznościach rozpoznawanej sprawy,a mianowicie fakt, że na podstawieart. 365 § 1 k.p.c.związany jest prawomocnymi wyrokami w przedmiocie ustalenia podlegania wykonawców zatrudnionych przez płatnika składek ubezpieczeniom społecznym z tytułu umów o świadczenie usług, do których mają zastosowanie przepisy dotyczące umów zlecenia.
Wszelkie zarzuty podniesie przez apelującego w zakresie podleganiaprzez wykonawców spółki ubezpieczeniom społecznym są bezpodstawne i nie mogą podlegać ocenie przez Sąd odwoławczy w ramach niniejszego postępowania.
Zgodnie zart. 104 ust. 1 pkt. 1 lit. c ustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy(j.t. Dz. U. z 2019 r., poz. 1482 ze zm.), w brzmieniu obowiązującym od 1 października 2011 r., obowiązkowe składki na Fundusz Pracy, ustalone od kwot stanowiących podstawę wymiaru składek na ubezpieczenia emerytalne i rentowebez stosowania ograniczenia, o którym mowa wart. 19 ust. 1ustawy z dnia 13 października 1998 r. o systemie ubezpieczeń społecznych, wynoszących w przeliczeniu na okres miesiąca, co najmniej minimalne wynagrodzenie za pracę opłacają pracodawcy oraz inne jednostki organizacyjne za osoby wykonujące pracę na podstawie umowy agencyjnej lub umowy zlecenia albo innej umowy o świadczenie usług, do której zgodnie z przepisamiustawyz dnia 23 kwietnia 1964 r. - Kodeks cywilnystosuje sięprzepisydotyczące zlecenia, oraz za osobyz nimi współpracujące, z wyłączeniem osób świadczących pracę na podstawie umowy uaktywniającej, o której mowa wustawiez dnia 4 lutego 2011 r. o opiece nad dziećmiw wieku do lat 3.
Skoro zatem prawomocnie przesądzono, że wykonawcy(...)Sp. z o.o.wR.podlegają ubezpieczeniom społecznym z tytułu wykonywania pracy na podstawie umów o świadczenie usług, do których stosuje się
    przepisydotyczące zlecenia, Sąd I instancji trafnie uznał, że płatnik składek obowiązany jest również do opłacania składek na Fundusz Pracy z przedmiotowego tytułu.
Sąd Apelacyjny podkreśla, że bezsporna pozostawała wysokość należności z tytułu nieopłaconych składek wskazanych w zaskarżonej decyzji z 13 lipca 2017 r. Płatnik składek negował ich naliczenie co do zasady, nie kwestionował natomiast sposobu i wyniku ich obliczenia, wprost przy tym stwierdzając, że wartość przedmiotu zaskarżenia została ustalono w oparciu o niekwestionowane wyliczenia organu rentowego.
W tym stanie rzeczy, uznając zaskarżony wyrok za prawidłowy, Sąd Apelacyjny, działając na podstawieart. 385 k.p.c.oddalił apelację, jak w punkcie pierwszym wyroku.
W punkcie drugim wyroku Sąd Apelacyjny zasądził od(...)Sp. z o.o.wR.na rzecz pozwanego organu kwotę 5.400 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego za drugą instancję, działając w tym zakresie na podstawieart. 98 ust. 1 i 3,art. 99 i art. 108 ust. 1 zd. 1 k.p.c.w związku z § 2 pkt. 7 i § 10 ust. 1 pkt. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (j.t. Dz. U. z 2018 r., poz. 265 ze zm.).
SSA Daria Stanek SSA Grażyna Czyżak SSA Lucyna Ramlo