Sąd Okręgowy w Lublinie
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2878/18
Data wyroku: 2019-03-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Iwona Jawor-Piszcz
Teza: Praca w charakterze członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie daje prawa do uzyskania świadczenia przedemerytalnego.

Sygn. akt VIII U 2878/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 5 marca 2019 roku
Sąd Okręgowy w Lublinie VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący Sędzia SO Iwona Jawor –Piszcz
Protokolant st. sekretarz sądowy Monika Zięba
po rozpoznaniu w 19 lutego 2019 roku wL.
sprawyK. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wL.
o świadczenie przedemerytalne
na skutek odwołaniaK. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wL.
z dnia 8 listopada 2018 roku znak(...)
oddala odwołanie.
Sygn. akt VIII U 2878/18

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 8 listopada 2018 roku Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL., powołując się naart. 2 pkt 2 ustawy z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnych(tekst jednolity Dz.U. 2017 poz.2148 ze zm.)odmówiłK. R.prawa do świadczenia przedemerytalnego. W uzasadnieniu wskazał, że na podstawie przedłożonej dokumentacji wnioskodawczyni udowodniła łączny okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 30 lat (36 lat 7 miesięcy 9 dni), ale ostatnim tytułem ubezpieczeniowym było ubezpieczenie z tytułu bycia członkiem w rolniczej spółdzielni pracy, nie ubezpieczenie z tytułu stosunku pracy wobec czego brak podstaw do ustalenia prawa do świadczenia przedemerytalnego(decyzja k. 21 akt ZUS).
W dniu 10 grudnia 2018 roku od powyższej decyzji odwołanie woniałaK. R., domagając się ustalenia świadczenia przedemerytalnego. Wskazała, iż była członkiem(...)wL.od dnia 1 maja 1982 roku, ale miała też zawartą umowę o parce w dniu 1 sierpnia 1981 roku, którą wykonywała do dnia końca swego zatrudnienia. Nadto wniosła o zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego w wysokości 5 – krotności stawki minimalnej wskazanej w rozporządzeniu Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r.(odwołanie k. 4-99).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, argumentując jak w zaskarżonej decyzji(odpowiedź na odwołanie k. 100-101 ).
Strony podtrzymały na rozprawie swoje stanowiska w sprawie(k. 114).
Sąd Okręgowy w Lublinie ustalił, co następuje.
K. R.,urodziła się w dniu (...). Wniosek o świadczenie przedemerytalne złożyła dnia 3 października 2018 roku. Do winsoku dołączył świadectwo pracy wystawione przez(...)wL.i zaświadczenie o przyczynie rozwiązania stosunku pracy(wniosek k. 1-3, świadectwo pracy k. 5, zaświadczeni k. 19 akt ZUS).
Wnioskodawczyni w dniu 1 sierpnia 1981 roku zawarła umowę o pracę z(...)wL.na stanowisku stażysty(umowa k. 10).W dniu 1 maja 1982 roku złożyła deklaracje członkowską, zgłaszając swe przystąpienie do(...)wL.jako członek. W dniu 5 maja 1982 roku została członkiem(...)wL.i pozostaje nim nadal(deklaracja k. 11, zaświadczenie k. 116). Wnioskodawczyni w okresie członkowstwa w(...)wykonywała obowiązki jako kasjer – księgowy, 8 godzin dziennie. Jej pracę kontrolowałaK. Ł.. Wynagrodzenie za pracę miała ustalone w dniówkach obrachunkowych, ostatnio w kwocie miesięcznej, otrzymywała dopłaty do wynagrodzenia, brała udział w walnych zgromadzeniach(...)(zeznania wnioskodawczyni k. 113v-114). W okresie od dnia 1 października 1994 roku do dnia 31 marca 1995 roku, od dnia 2 października 1995 roku do dnia 3 października 1996 roku, od dnia 16 czerwca 1997 roku do dnia 25 grudnia 1997 roku, od dnia 17 stycznia 2000 roku do dnia 31 lipca 2000 roku, od dnia 6 kwietnia 2018 roku do dnia 4 października 2018 roku przebywała na zasiłku dla bezrobotnych(zaświadczenia k. 6, 7, 9, 10 akta ZUS).Wnioskodawczyni jest współwłaścicielem nieruchomości rolnej o powierzchni 3,84 ha(zaświadczenie k. 12 akta ZUS).
Powyższy stan faktyczny został ustalony w oparciu o wskazane dowody z dokumentów i zeznania wnioskodawczyni. Ustalenia jak wyżej nie są sporne w sprawie.
Sąd w pełni obdarzył wiarą dowody z dokumentów, gdyż nie budziły wątpliwości, nie były kwestionowane przez strony. Zaświadczenia jakie wnioskodawczyni złożyła w toku postępowania były wydane przez właściwe urzędy w granicach ich działania. Wiarygodne są także zeznania wnioskodawczyni. Brak było zatem podstaw do odmówienia im waloru wiarygodności.
Natomiast świadectwo pracy, podobnie jak zaświadczenie(...)o przyczynie rozwiązania stosunku pracy, podlega weryfikacji co do w kontekście całokształtu materiału dowodowego, gdyż podmiot wydający to świadectwo nie jest organem państwowym ani organem wykonującym zadania z zakresu administracji państwowej(wyrok SN z dnia 29 stycznia 2008 roku, I UK 192/07, LEX nr 447272).
Sąd Okręgowy w Lublinie zważył, co następuje.
Ustawa z dnia 30 kwietnia 2004 roku o świadczeniach przedemerytalnychokreśla warunki nabywania prawa do świadczenia przedemerytalnego, stanowiąc, wart. 2 ust. 1 pkt 2, iż świadczenie przysługuje osobie, która do dnia rozwiązania stosunku pracy lub stosunku służbowego z przyczyn dotyczących zakładu pracy, w rozumieniu przepisówustawy z dnia 20 kwietnia 2004 r. o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy, zwanej dalej "ustawą o promocji zatrudnienia", w którym była zatrudniona przez okres nie krótszy niż 6 miesięcy, ukończyła co najmniej 55 lat - kobieta oraz 60 lat - mężczyzna oraz posiada okres uprawniający do emerytury, wynoszący co najmniej 30 lat dla kobiet i 35 lat dla mężczyzn. Świadczenie przedemerytalne przysługuje po upływie co najmniej 6 miesięcy pobierania zasiłku dla bezrobotnych, o którym mowa w ustawie o promocji zatrudnienia, jeżeli osoba ubiegająca się o świadczenie spełnia następujące warunki:

1
nadal jest zarejestrowana jako bezrobotna;

2
w okresie pobierania zasiłku dla bezrobotnych nie odmówiła bez uzasadnionej przyczyny przyjęcia propozycji odpowiedniego zatrudnienia lub innej pracy zarobkowej, w rozumieniu ustawy o promocji zatrudnienia, albo zatrudnienia w ramach prac interwencyjnych lub robót publicznych;

3
złoży wniosek o przyznanie świadczenia przedemerytalnego w terminie nieprzekraczającym 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy dokumentu poświadczającego 6-miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych (art. 2 ust. 3)

4
rozwiązania stosunku pracy z pracodawcą, u którego pracowała co najmniej 6 miesięcy na podstawie przepisówustawy z dnia 20 kwietnia 2004 roku o promocji zatrudnienia i instytucjach rynku pracy

5
złożenia wniosku o prawo do świadczenia przedemerytalnego w terminie 30 dni od dnia wydania przez powiatowy urząd pracy zaświadczenia poświadczającego 6-miesięczny okres pobierania zasiłku dla bezrobotnych.

W przedmiotowej sprawie wnioskodawczyni w dacie wydania zaskarżonej decyzji udowodniła opisane powyżej przesłanki do nabycia prawa do świadczenia przedemerytalnego za wyjątkiem rozwiązania stosunku pracy, a ta okoliczność jest warunkiem ustawowym dochodzonego świadczenia. Stosunek pracy musi trwać co najmniej 6 miesięcy przed jego ustaniem, a jego rozwiązanie musi nastąpić w określonym trybie. Wbrew twierdzeniom odwołującej się nie świadczyła pracy w(...)wL.do dnia 5 kwietnia 2018 roku na podstawie stosunku pracy. Pracownikiem jest osoba zatrudniona na podstawie umowy o pracę, powołania, wyboru, mianowania lub spółdzielczej umowy o pracę. Spółdzielnie pracy zatrudniały i zatrudniają pracowników, w oparciu o spółdzielczą umowę o pracę. O ile członkowie spółdzielni pracy posiadają status pracowników w rozumieniuart. 2 k.p., to członkowie innych spółdzielni, m.in. rolniczych spółdzielni produkcyjnych, nie posiadają już takiego charakteru. Zatrudnienie wynikające ze stosunku członkostwa w rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie odpowiada warunkom opisanym wart. 22 § 1 k.p., gdyż z jego istoty wynikają prawa i obowiązki niewystępujące w stosunku pracy, a wynikające zPrawa Spółdzielczego, przy czym nawet niekorzystanie przez spółdzielcę z przysługujących mu praw nie oznacza, że nie kształtują one treści stosunku prawnego łączącego go ze spółdzielnią. Prawa i obowiązki spółdzielcy w rolniczej spółdzielni produkcyjnych są odmiennie regulowane niż ma to miejsce w przypadku obowiązków i praw pracowniczych, a zatem nie sposób przez analogię przekładać ich na stosunek pracy (uchwała Sądu Najwyższego z dnia 6 maja 1988 r., sygn. III CZP 32/88, OSNC 1989 Nr 10, poz. 152; wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 sierpnia 2005 r., I UK 312/04, wyrok Sądu Najwyższego z dnia 21 października 2009 r., I UK 115/09).Choć więc niektóre prawa i obowiązki związane z wykonywaniem pracy członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej, mogą być podobne lub identyczne jak w przypadku zatrudnienia pracowniczego, to jednak z woli ustawodawcy członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może świadczyć pracy na podstawie umowy o pracę(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 25 kwietnia 2012 r., sygn. I UK 384/11, Lex nr 1212661).Z przepisuart. 155 § 1 ustawy z dnia 16 września 1982 r. - Prawo spółdzielcze(wynika wprost, że zdolny do pracy członek spółdzielni ma prawo i obowiązek pracować w spółdzielni w rozmiarze ustalanym corocznie przez zarząd, stosownie do potrzeb wynikających z planu działalności gospodarczej spółdzielni. Zgodnie z przepisemart. 156 § 1cytowanej wyżej ustawy - oprócz członków spółdzielnia może zatrudniać także ich domowników. Tak więc z cytowanych wyżej przepisów wynika, że członkowie rolniczych spółdzielni produkcyjnych i ich domownicy mogą świadczyć pracę na rzecz spółdzielni wyłącznie w oparciu o stosunek członkostwa. Umowy o pracę lub kontrakty cywilnoprawne (np. umowy o świadczenie usług) mogą być zawierane jedynie z osobami, które nie są członkami rolniczej spółdzielni produkcyjnej (art. 157 ustawy - Prawo spółdzielcze). Przepisytytułu II działu I ustawy - Prawo spółdzielcze, które dotyczą m.in. rolniczych spółdzielni produkcyjnych, w żadnym miejscu nie przewidują zatrudniania członków tych spółdzielni na podstawie spółdzielczych umów o pracę lub innych rodzajów umów o pracę. Spółdzielcza umowa o pracę dotyczy wyłącznie członków spółdzielni pracy, do których odnosi się regulacja prawna zawarta wdziale III tytuł II ustawy - Prawo spółdzielcze(por. w szczególności przepis art. 182 ustawy). Przyjęcie pracownika w poczet członków rolniczej spółdzielni produkcyjnej powoduje dorozumiane rozwiązanie dotychczasowego stosunku pracy za porozumieniem stron(wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2009 r. I UK 186/09OSNP 2011/13-14/189). W tym miejscu należy podnieść, że w świetle orzecznictwa sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego umowa o pracę z członkiem rolniczej spółdzielni pracy jest niedopuszczalna, a gdyby umowa taka została zawarta, to jest nieważna. Przykładowo w wyroku z 16 listopada 2000 r.(sygn. akt: I CKN 311/00; LEX nr 52413)Sąd Najwyższy stwierdził, że pomiędzy członkiem rolniczej spółdzielni produkcyjnej a spółdzielnią nie zachodzi odrębny od stosunku członkostwa stosunek pracy. Z kolei w postanowieniu z dnia 9 stycznia 2008 r.(sygn. akt: III UK 92/07, OSNP z 2009 r., nr 5-6, poz. 80)Sąd Najwyższy zajął stanowisko, że uchwała walnego zgromadzenia rolniczej spółdzielni produkcyjnej, że "członkowie będą pracować na takich samych warunkach jak pracownicy" nie może zmienić charakteru prawnego ich zatrudnienia. W uzasadnieniu powyższego orzeczenia Sąd Najwyższy wskazał wprost, że członek rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie może świadczyć pracy na podstawie umowy o pracy(tak tez postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 20 czerwca 2011 r. I UK 83/11 LEX nr1346873).
Natomiast z treściart. 2 ust 1 pkt 2 ustawy o świadczeniach przedemerytalnychwymóg pozostawania w stosunku pracy, trybu jego rozwiązania jest sprecyzowany wyraźnie i jednoznacznie.
Zatem praca w charakterze członka rolniczej spółdzielni produkcyjnej nie daje prawa do uzyskania świadczenia przedemerytalnego.
Oceny jak wyżej nie zmiana w żadnej mierze złożone przez stronę świadectwo pracy i zaświadczenie z(...)wL.co do przyczyn rozwiązania stosunku pracy bowiem są to dokumenty prywatne  i jako takie stosownie do treściart. 245 k.p.c.stanowią dowód tylko tego, że osoba, która go podpisała, złożyła oświadczenie zawarte w dokumencie.
Sąd oddalił wnioski dowodowe o przesłuchanie świadków na okoliczności charakteru pracy wnioskodawczyni w(...)wL., zajmowanego przez nią stanowiska, okresu zatrudnienia, wymiaru czasu pracy, realizowania uprawnień wynikających z członkowstwa bowiem te okoliczności faktyczne Sąd ustalił zgodnie z twierdzeniami wnioskodawczyni, zgodnie ze wskazaną tezą dowodową, dokonując innej oceny prawnej stanu faktycznego.
Mając powyższe na uwadze, na podstawie powołanych przepisów orazart. 47714§ 1 k.p.c.Sąd Okręgowy w Lublinie orzekł jak w sentencji wyroku.