Sąd Okręgowy w Siedlcach
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 703/18
Data wyroku: 2019-01-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosław Onisko, Paweł Mądry, Karol Troć
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko wolności
Podstawa prawna: art. 437 §1 kpk

Sygn. akt II Ka 703/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 stycznia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach II Wydział Karny w składzie:

Przewodniczący:

SSO Mirosław Onisko

Sędziowie:

SSO Karol Troć (spr.)
SSR del. Paweł Mądry

Protokolant:

st. sekr. sądowy Agnieszka Walerczak

przy udziale Prokuratora Bożeny Grochowskiej-Małek
po rozpoznaniu w dniu 14 stycznia 2019 r.
sprawyM. K.iP. K.
oskarżonych zart. 191 § 2 kkw zb. zart.289 § 3 kkw zw. zart.11§ 2 kk
na skutek apelacji, wniesionych przez obrońców oskarżonych
od wyroku Sądu Rejonowego w Mińsku Mazowieckim
z dnia 25 czerwca 2018 r. sygn. akt II K 361/17
zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy; zasądza od oskarżonychM. K.iP. K.na rzecz Skarbu Państwa po 320 złotych kosztów postępowania odwoławczego.
Sygn. akt II Ka 703/18

UZASADNIENIE
M. K.został oskarżony o to, że w nocy z 7 na 8 kwietnia 2010 r. wW., działając wspólnie i w porozumieniu zS. W.orazP. K., stosował przemoc w postaci szarpania oraz uderzenia i groźby natychmiastowego pozbawienia życia lub zdrowia, w celu wymuszenia odJ. B.zwrotu wierzytelności w wysokości 3.600 złotych, jak również w celu zabezpieczenia zwrotu wskazanej sumy pieniędzy, przy użyciu w/w przemocy oraz gróźb, zabrał znajdujący się w posiadaniu pokrzywdzonego samochód markiM. (...)onr rej. (...)o wartości co najmniej 12.500 złotych wraz z kluczykami,
tj. o czyn zart. 191 § 2 kkw zb. zart. 289  § 3 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
W ramach tego samego postępowaniaP. K.został oskarżony o to, że w nocy z 7 na 8 kwietnia 2010 r. wW., działając wspólnie i w porozumieniu zM. K.orazS. W., stosował przemoc w postaci szarpania oraz uderzania i groźby natychmiastowego pozbawienia życia lub zdrowia, w celu wymuszenia odJ. B.zwrotu wierzytelności w wysokości 3.600 złotych, jak również w celu zabezpieczenia zwrotu wskazanej sumy pieniędzy, przy użyciu w/w przemocy oraz gróźb, zabrał znajdujący się w posiadaniu pokrzywdzonego samochód markiM. (...)onr rej. (...)o wartości co najmniej 12.500 złotych wraz z kluczykami,
tj. o czyn zart. 191 § 2 kkw zb. zart. 289 § 3 kkw zw. zart. 11 § 2 kk
Sąd Rejonowy w Mińsku Mazowieckim wyrokiem z dnia 25 czerwca 2018 r., sygn. II K 361/17:
Stosując ustawę obowiązującą w czasie czynu w zw. zart. 4 § 1 kk:

I
oskarżonegoM. K.uznał za winnego dokonania zarzuconego mu czynu, wyczerpującego dyspozycjęart. 191 § 2 kkw zb. zart. 289 § 3 kkw zw. zart. 11 § 2 kk, przy czym przyjął, że wartość zabranego samochodu markiM. (...)onr rej. (...)wynosiła co najmniej 10.000 zł i za ten czyn na podstawie wskazanych przepisów skazał go, oraz na podstawieart. 289 § 3 kkw zw. zart. 11 § 3 kkwymierzył mu karę 1 (jednego) roku i 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności;

II
oskarżonegoP. K.uznał za winnego dokonania zarzucanego mu czynu, wyczerpującego dyspozycjęart. 191 § 2 kkw zb. zart. 289 § 3 kkw zw. zart. 11 § 2 kk, przy czym przyjął, że wartość zabranego samochodu markiM. (...)onr rej. (...)wyniosła co najmniej 10.000 złotych i za czyn ten na podstawie wskazanych przepisów skazał go, oraz na podstawieart. 289 § 3 kkw zw. zart. 11 § 3 kkwymierzył mu karę 1 (jednego) roku i 2 (dwóch) miesięcy pozbawienia wolności;

III
na podstawieart. 63 § 1 kkna poczet orzeczonej wobec oskarżonegoM. K.kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania w sprawie w dniach od 10 kwietnia 2010 r. do dnia 21 lipca 2010 roku;

IV
na podstawieart. 63 § 1 kkna poczet orzeczonej wobec oskarżonegoP. K.kary pozbawienia wolności zaliczył oskarżonemu okres zatrzymania i tymczasowego aresztowania w sprawie w dniach od 10 kwietnia 2010 r. do dnia 21 lipca 2010 r.;

V
zasądził od oskarżonegoM. K.na rzez Skarbu Państwa kwotę 300 (trzystu) złotych tytułem opłaty oraz zasądził od oskarżonegoP. K.na rzecz Skarbu Państwa kwotę 300 (trzystu) złotych tytułem opłaty i zwolnił oskarżonych od uiszczania pozostałych kosztów postępowania, przejmując poniesione w sprawie wydatki na rachunek Skarbu Państwa.

Apelację od przedstawionego wyroku wnieśli obrońcy obu oskarżonych, zaskarżając go w całości.
Obrońca oskarżonegoP. K.zaskarżonemu wyrokowi zarzucił obrazę przepisów postępowania, mającą wpływ na treść wyroku:
a/ naruszenie normyart. 424 § 1 pkt 1 kpk, przez oparcie uzasadnienia wyroku na fragmentarycznych, wzajemnie sprzecznych i nieprecyzyjnych zeznaniach świadkaJ. B., które to zeznania Sąd Rejonowy uznał za wiarygodne, podczas gdy sposób ich treść wskazany w uzasadnieniu wyroku nie pozwala na ustalenie, na których zeznaniach tego świadkain concretoSąd Rejonowy oparł swe przekonanie o winie oskarżonych o dlaczego nie uznał dowodu przeciwnego w postaci wyjaśnień oskarżonegoP. K., który konsekwentnie od samego początku postępowania twierdził, że nie dopuścił się zarzuconego mu czynu i twierdził, że nie stosował gróźb, ani przemocy wobec świadkaJ. B.;
b/ naruszenie normyart. 7 kpk, przez dowolną, a nie swobodną ocenę zebranego w sprawie materiału dowodowego, dokonanego z naruszeniem zasad prawidłowego rozumowania, logiki i wskazań wiedzy i doświadczenia życiowego, co skutkowało wyciągnięciem wniosków sprzecznych z zebranym materiałem dowodowym, polegającym na przyjęciu, iż zostało udowodnione, że oskarżonyP. K.stosował wobec świadkaJ. B.groźby i używał wobec niego przemocy, podczas gdy świadek ten podawał odmiennie, krańcowo sprzeczne wersje wydarzeń, w których opisywał zachowanie oskarżonegoP. K., jak również w sposób odmienny i krańcowo różny opisywał narzędzie, którym miał mu grozić oskarżonyM. K..
Z daleko idącej ostrożności procesowej, obrońca oskarżonegoP. K.wyrokowi temu zarzucił rażącą niewspółmierność kary, która wyraża się w wymierzeniu oskarżonemuP. K.bezwzględnej kary pozbawienia wolności i wymierzenia mu kary pozbawienia wolności w wysokości zbliżonej do kary wymierzonej oskarżonemuM. K..
Podnosząc powyższe zarzuty obrońca oskarżonegoP. K.wniósł o:
a/ w przypadku uwzględnienia zarzutu obrazy prawa procesowego – o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji;
b/ w przypadku uwzględnienia zarzutu rażącej niewspółmierności kary – o zmianę wyroku i wymierzenie oskarżonemuP. K.kary z zastosowaniem warunkowego zawieszenia kary.
Obrońca oskarżonegoM. K.zaskarżonemu wyrokowi zarzucił:

1
obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść orzeczenia, a toart. 2 § 2 kpk,art. 5 § 2 kpk,art. 6 kpk,art. 7 kpk,art. 410 kpkiart. 424 kpk, wyrażającą się w dokonaniu dowolnej, wręcz subiektywnej oceny dowodów, polegającej w szczególności na:

a
przyjęciu, iż oskarżonyM. K.dopuścił się popełnienia zarzucanego mu czynu zart. 191 § 2 kkw zb. zart. 289 § 3 kkw zw. zart. 11 § 2 kkw oparciu jedynie o wybrane fragmenty zeznań pokrzywdzonego;

b
częściowym zdyskredytowaniu wyjaśnień samego oskarżonegoM. K., który konsekwentnie nie przyznawał się do dokonania zarzucanego mu czynu i złożył wyczerpujące wyjaśnienia w tym zakresie;

c
nie wskazaniu w uzasadnieniu wyroku wszystkich dowodów, na jakich Sąd się oparł i dlaczego nie uznał dowodów przeciwnych.

Podnosząc powyższe zarzuty obrońca oskarżonegoM. K.wniósł, aby Sąd Okręgowy:

1
zmienił zaskarżony wyrok poprzez uniewinnienie oskarżonegoM. K.od popełnienia zarzucanego mu czynu;

ewentualnie

2
uchylił zaskarżony wyrok i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.

Z ostrożności procesowej, gdyby Sąd pomimo przedstawionej argumentacji nie podzielił stanowiska obrony w zakresie braku podstaw do uznania winy oskarżonego, obrońca oskarżonegoM. K.wniósł o wymierzenie oskarżonemu kary z warunkowym zawieszeniem jej wykonania, albowiem kara bezwzględna jest karą rażąco surową w świetle okoliczności przedmiotowej sprawy.
W toku rozprawy apelacyjnej obrońca oskarżonegoM. K.złożył do akt sprawy plik dokumentów z wnioskiem o zaliczenie w poczet materiału dowodowego. Obrońca oskarżonegoP. K.złożył do akt sprawy umowę o pracę oskarżonego z wnioskiem o zaliczenie dokumentu w poczet materiału dowodowego. Prokurator nie zaoponował. Sąd Okręgowy postanowił zaliczyć złożone dokumenty w poczet materiału dowodowego. Po udzieleniu głosu stronom, obrońca oskarżonego poparł apelację i wnioski w niej zawarte. Obrońca oskarżonegoP. K.poparł apelację i wnioski w niej zawarte. Prokurator wniósł o nieuwzględnienie obu apelacji i utrzymanie zaskarżonego wyroku w mocy. Obaj oskarżeni przyłączyli się do stanowiska swoich obrońców.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Obie wniesione w tej sprawie apelacje jako bezzasadne, nie zasługiwały na uwzględnienie. Biorąc pod uwagę, iż wniosek o sporządzenie uzasadnienia wyroku drugoinstancyjnego złożył jedynie obrońca oskarżonegoP. K., stosownie do treściart. 457 § 2 kpk, Sąd Okręgowy ograniczył zakres niniejszych rozważań do wywiedzionej przez niego apelacji.
Na wstępie stwierdzić należy, iż Sąd Odwoławczy poddając zaskarżony wyrok kontroli instancyjnej nie stwierdził w nim ani naruszenia przepisów procesowychart. 424 § 1 pkt 1 kpkiart. 7 kpk, ani rażącej niewspółmierności kary wymierzonej oskarżonemuP. K..
Skarżący myli się twierdząc, iż Sądmeritisporządził uzasadnienie w sposób nie pozwalający na ustalenie, na podstawie których zeznań świadkaJ. B.in concretoSąd Rejonowy oparł swe przekonanie o winie oskarżonych i dlaczego nie uznał dowodu przeciwnego w postaci wyjaśnień oskarżonegoP. K.. W tym miejscu, w kontekście obrazyart. 7 kpkiart. 424 § 1 pkt 1 kpk, przypomnieć należy, iż nieprawidłowe i zbędne jest przeklejanie do uzasadnienia całości wyjaśnień oskarżonych oraz zeznań świadków w celu dokonania ich oceny. Zabieg taki powoduje zazwyczaj wyłącznie pogorszenie czytelności i przejrzystości zawartych w nim ocen i wniosków(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 1 grudnia 2014 r., sygn. II AKa 184/14, OSAKat 2015 nr 1, poz. 13, KZS 2015 nr 5, poz. 109, Legalis Numer 1219049).
Specyfika niniejszego postępowania, związana z tym, że osądowi podlegał czyn sprzed ponad 8 lat, a oskarżeni i pokrzywdzony swoje pierwsze depozycje składali w 2010 r., powodowała, iż brak było podstaw, aby podważyć rozumowanie Sądu Rejonowego, który w pisemnych motywach zaskarżonego orzeczenie wyraźnie podkreślił, że ustalenia faktyczne oparł głównie na relacji pokrzywdzonego przedstawionej w początkowej fazie postępowania przygotowawczego. W pełni zgodnym zart. 7 kpk, jak również z doświadczeniem Sądu wynikającym z wieloletniego procedowania w podobnych sprawach, pozostaje, iż upływ czasu znajduje swoje adekwatne odzwierciedlenie w precyzji i szczegółowości depozycji przesłuchiwanych osób. Nadto, odszukanie przez Sąd Odwoławczy odpowiednich kart akt przedmiotowej sprawy, gdzie zawarto protokoły przesłuchaniaJ. B.nie nastręczało jakichkolwiek trudności.
Zdaniem Sądu Okręgowego, użycie przez Sąd Rejonowy sformułowania „co do zasady” w kontekście oceny zeznań pokrzywdzonegoJ. B.nie było nieprawidłowe, choć może właściwsze byłoby określenie „w znacznej części” czy „w większości”, niemniej jednak nie zależało zapominać, że kwestia doboru określeń, poprawność ortograficzna, stylistyczna, a nawet samo przestrzeganie zasad koniugacji i interpunkcji, nie ma wpływu na ocenę prawidłowości wyroku.
W przedmiotowej sprawie, gdzie do czynienia mieliśmy z dwoma różnymi wersjami wydarzeń (oskarżonych i pokrzywdzonego), o treści wzajemnie, absolutnie się wykluczającej, odrzucenie wyjaśnieńP. K.stanowiło naturalną konsekwencję kompleksowej oceny dowodów. Sąd Rejonowy przekonująco wyjaśnił dlaczego wyjaśnienia oskarżonych, negujących swoje sprawstwo, nie zasługują na uwzględnienie, posługując się przy tym logiką rozumowania oraz doświadczeniem życiowym - tym samym wywiązując się z obowiązków nałożonych przezart. 7 kpk.
Sąd Odwoławczy w pełni zgodził się z Sądem Rejonowym, który w tym względzie podkreślił, iż oskarżeni udali się do pokrzywdzonego w środku nocy, bez wcześniejszego umawiania się na spotkanie, zaś przewaga liczebna (3 na 1) i pora doby mogły wywołać u pokrzywdzonego uzasadnione obawy o zdrowie i życie, tym bardziej, że faktycznie zalegał on ze spłatą długu wobecI. S.(ówczesnej konkubinyM. K.). Trudno było także przyjąć, żeJ. B.dobrowolnie, bez kierowanych wobec niego gróźb czy bez stosowanej wobec niego przemocy, zgodziłby się na przeszukanie jego pojazdu przezM. K., podczas którego oskarżony ten znalazł kluczyki do samochoduM., który następnie został przez oskarżonych zabrany zul. (...)(a nie zO., gdzie jak celowo i błędnie podał pokrzywdzony, pojazd ten miał się znajdować). Zaskakującą i nielogiczną jest teza, że pokrzywdzony tylko dla naocznego sprawdzenia, gdzie będzie przechowywany oddany rzekomo w zastaw samochód, dobrowolnie dał się wywieźć w środku nocy daleko od domu, nie mając zapewnionego środka transportu powrotnego.
Sąd Okręgowy nie stwierdził również naruszenia przez Sąd I instancji przepisuart. 7 kpkw kontekście rodzaju niebezpiecznego narzędzia, jakim grożono pokrzywdzonemu. W ocenie Sądu Okręgowego, trudno było oprzeć się wrażeniu, iż odpowiedź na zarzuty apelacji w tym względzie znajdowała się już w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, gdzie wskazano, iż fakt, czyM. K.faktycznie trzymał nóż przy szyi pokrzywdzonego, czy też inne niebezpieczne narzędzie, nie zmienia kwalifikacji zachowania oskarżonych, skoro pokrzywdzony pozostawał w przekonaniu, że jest to narzędzie, którym może zostać pozbawiony życia.
Zarzut obrazyart. 424 § 1 kpkmoże być skuteczny ale tylko wyjątkowo – gdy motywy rozstrzygnięcia Sądu I instancji są zupełnie nieprzejrzyste, wewnętrznie sprzecznie, nie odnoszące się do materiału dowodowego i nie wyjaśniają żadnych kluczowych kwestii. Za wąskim rozumieniem możliwości uchylenia wyroku w oparciu o zarzut obrazyart. 424 § 1 kpkprzemawiają również zmiany legislacyjne, które wyraźnie taką możliwość wyłączyły (tj.art. 455a kpk).
W przedmiotowej sprawie dyspozytywna i motywacyjna część zaskarżonego wyroku stanowiły swego rodzaju spójną całość. Przepisart. 424 § 1 kpkzobowiązuje Sąd merytoryczny do „zwięzłego” przedstawiania wywodów uzasadnienia w zakresie dotyczącym przewidzianych w dalszej części tego przepisu składników treściowych uzasadnienia. W przekonaniu Sądu Okręgowego, sformułowane przez Sąd Rejonowy pisemne motywy wyroku spełniły kryteria określone wart. 424 § 1 i 2 kpk, nie zawierały luk i niedostatków w zakresie oceny dowodów, ustaleń faktycznych, jak i oceny prawnej. Przedstawiony w nim tok rozumowania, który doprowadził do skazaniaP. K., spełniał wymogi przepisuart. 7 kpk, pozostawał logiczny, zgodny z doświadczeniem życiowym oraz pozbawiony niejasności i dwuznaczności. Odnosił się do całokształtu ujawnionego materiału dowodowego – zarówno tego, co oskarżonegoP. K.obciążało, jak i tego, co działało na jego korzyść.
Sąd Okręgowy nie zgodził się z zarzutem rażącej niewspółmierności kary, dochodząc do przekonania o braku podstaw do ingerencji w tę część wyroku pierwszoinstancyjnego. Aby kara mogła zostać uznana za rażąco niewspółmierną, niedostosowanie do dyrektyw jej wymiaru musi już po wstępnej analizie orzeczenia być całkowicie nie do zaakceptowania. Nieprzypadkowo przecież ustawodawca poprzedził ową niewspółmierność, o której stanowiart. 438 pkt 4 kpk, określeniem „rażąca”. Ingerencja Sądu Odwoławczego w orzeczenie o karze może nastąpić tylko i wyłącznie wówczas, gdy różnica między karą wymierzoną przez Sąd I instancji, a karą, którą należałoby orzec, jest znaczna, rażąca, nie może sprowadzać się do różnic niewielkich, nieznacznych, bo byłoby to sprzeczne z normąart. 438 pkt 4 kpk, z której jednoznacznie wynika, że podstawą zmian może być jedynie rażąca - a więc nie każda - niewspółmierność kary.
Zdaniem Sądu II instancji, Sąd Rejonowy ferując wobec oskarżonegoP. K.rozstrzygnięcie o karze zachował właściwą proporcję w ocenie okoliczności obciążających i łagodzących, nadając im właściwą rangę i znaczenie. W sposób wyczerpujący, precyzyjny i w pełni przekonujący uzasadnił swoje stanowisko, zgodnie z dyrektywami wymiaru kary zawartymi wart. 53 kk, w pełni realizując wymagania stawiane przez ustawodawcę. Postulat w zakresie wymierzenia oskarżonemu kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem jej wykonania w sytuacji oskarżonegoP. K.uznano za niemożliwy do przyjęcia. Waga i okoliczności przypisanego mu czynu słusznie doprowadziły Sąd aquo downioskowania o konieczności zastosowania bezwzględnej kary pobawienia wolności. Sąd Okręgowy, w składzie orzekającym w tej sprawie, stoi na stanowisku, iż znaczny upływ czasu od zdarzenia nie może automatycznie implikować praktycznej bezkarności obu oskarżonych za tak poważne przestępstwo, do czego doprowadziłoby skazanie ich na kary pozbawienia wolności z warunkowym zawieszeniem ich wykonania. Stopień wykorzystania przez Sąd Rejonowy ustawowych granic wymiaru kary (kara pozbawienia wolności do lat 3), czyni zadość uwzględnieniu celów prewencji indywidualnej. W ocenie Sądu II instancji, rozróżnienie sytuacji obu oskarżonych w odniesieniu do kary z uwagi na ich działanie „wspólnie i w porozumieniu” nie ma aż takiego ciężaru gatunkowego jak próbuje wykazać obrońca oskarżonegoP. K.we wniesionej apelacji(por. m.in. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 22 grudnia 2017 r., sygn. II AKa 395/17, Legalis Numer 1720187).Zarówno bardziej agresywny sposób działaniaP. K., jak i uprzednia karalność drugiego z oskarżonych stała się przyczyną niewielkiego i prawidłowego zróżnicowania przez Sąd Rejonowy ferowanych wobec nich kar. Właściwości i warunki osobiste odnoszą się indywidualnie do każdego oskarżonego i w każdym przypadku muszą być rozpatrywane indywidualnie. Zasada wewnętrznej spójności wyroku nie przeważa nad zasadą indywidualizacji odpowiedzialności, ale biorąc i ją pod uwagę należałoby uwzględnić wymiar kary, orzeczonej wobecS. W..
Z wszystkich względów, Sąd Okręgowy nie znalazł podstaw, aby złagodzić wobecP. K.pierwszoinstancyjne rozstrzygnięcie o karze.
Kierując się przedstawionymi wyżej racjami, stosownie do treściart. 456 kpkw zw. zart. 437 § 1 kpk, Sąd Okręgowy w Siedlcach zaskarżony wyrok utrzymał w mocy.
Sąd Okręgowy na podstawieart. 634 kpkw zw. zart. 636 § 1 kpkw zw. zart. 627 kpkiart. 2 ust. 1 pkt 4 ustawy z dnia 23 czerwca 1973 r. o opłatach w sprawach karnych(tekst jedn. Dz. U. z 1983 r., Nr 49, poz. 223 z późn. zm.),obciążył obu oskarżonych kosztami sądowymi za II instancję. Na kwotę 320 zł składa się 300 zł opłaty od kary oraz 20 zł ryczałtu za doręczenia pism w postępowaniu apelacyjnym.
W tym stanie rzeczy, mając na uwadze wszystkie poczynione powyżej rozważania, Sąd Okręgowy orzekł jak w wyroku.