Sąd Okręgowy w Łodzi
XIII Wydział Gospodarczy Odwoławczy
Sygnatura akt: XIII Ga 1649/18
Data wyroku: 2019-08-09 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: (del.) Paweł  Kowalczyk  (spr.), Jolanta  Jachowicz, sędzia  Bartosz  Kaźmierak
Słowa kluczowe: Ubezpieczenie majątkowe
Podstawa prawna: art. 361 k.c.; art. 321 § 1 k.p.c.

Sygn. akt XIII Ga 1649/18

UZASADNIENIE
Zaskarżonym wyrokiem z dnia 24 października 2018 r. Sąd Rejonowy w Skierniewicach – w sprawie z powództwaT. M.przeciwko(...)

(...)Spółka Akcyjna wW.o zapłatę kwoty 4.028,90 zł – oddalił powództwo i zasądził od strony powodowej na rzecz pozwanego ubezpieczycielakwotę 900,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Strona powodowa w uzasadnieniu pozwu wskazała, iż w dniu 26 września 2017 r. miała miejsce kolizja, w której został uszkodzony pojazd markiO. (...)onumerze rejestracyjnym (...)zaś pojazd sprawcy był w dacie zdarzenia ubezpieczonyod odpowiedzialności cywilnej u pozwanego ubezpieczyciela.
Rozstrzygnięcie Sądu Rejonowego zapadło po następujących ustaleniach i wnioskach:
W dniu 26 września 2017 r.S. G.jadąc samochodem markiO. (...)onumerze rejestracyjnym (...)ulicą (...)wŁ.mijając się z naprzeciwkaz innym pojazdem wjechał w wyrwę z prawej strony drogi uszkadzając miskę olejową,w wyniku czego wyciekł olej silnikowy i zatarł się silnik. Właścicielem pojazdu byłaJ. G..W dacie zdarzenia pozwana udzielała ochrony ubezpieczeniowej MiastuŁ., co potwierdzapolisa nr (...). Szkoda została zgłoszona do Zarządu Dróg i Transportu wŁ.. Pozwana oszacowała szkodę na kwotę 2.553,86 zł i wypłaciła odszkodowanie w wysokości 553,86 zł.
W dniu 14 grudnia 2017 r. powód orazJ. G.zawarli umowę cesji, w którejJ. G.oświadczyła, że jest właścicielem pojazdu markiO. (...)onumerze rejestracyjnym (...)uszkodzonego w wyniku kolizji/wypadku drogowegow dniu 26 września 2017 r. Za szkodę w tym pojeździe odpowiedzialny jest sprawcai towarzystwo ubezpieczeń o nazwie(...)Spółka Akcyjna jako ubezpieczyciel sprawcy kolizji/wypadku z dnia 26 września 2017 r.
Mając powyższe na uwadze, Sąd uznał, że roszczenie powoda jest niezasadne.Sąd I instancji wskazał, iż zgodnie z przepisemart. 187 kpcpozew powinien zawierać dokładnie określone żądanie oraz przytoczenie okoliczności faktycznych uzasadniających żądanie zaś sąd orzeka o roszczeniach, które wynikają z faktów wyraźnie przytoczonych przez powoda z jego własnej inicjatywy. Podstawą orzeczenia nie mogą być okoliczności faktyczne, których powód nie objął swymi twierdzeniami. O treści wyroku zarówno w sensie pozytywnym, jak i negatywnym decyduje żądanie strony. Sąd nie może zasądzić świadczenia innego, niż to, którego zażądał powód, nie może tek zasądzić więcej niż żądał powód,ani na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda. Zakaz orzekania ponad żądanie odnosi się bądź do samego żądania, bądź do jego podstawy faktycznej.
Sąd Rejonowy podał również, iż w pozwie wskazano, że w dniu 26 września 2017 r. miała miejsce kolizja, w której uszkodzony został pojazd markiO. (...)onumerze rejestracyjnym (...)a pojazd sprawcy kolizji był w dacie zdarzenia ubezpieczonyod odpowiedzialności cywilnej u pozwanej. Powód wywodził odpowiedzialność pozwanej jako ubezpieczyciela sprawcy kolizji. Twierdzenia te pozostają jednak w sprzeczności z zebranym w sprawie materiałem dowodowym przywołanym w części uzasadnienia dotyczącym ustaleń faktycznych. W sprawie nie miała miejsce żadna kolizja a pozwana nie ubezpieczała sprawcy kolizji. Twierdzenia faktyczne pozwu, które wiążą Sąd i które Sąd ocenia, jaskrawo „rozmywają” się ze zgromadzonymi dowodami w zakresie podstawy faktycznej powództwa. Ponadto strona powodowa, mając ku temu możliwościnie zmodyfikowała twierdzeń faktycznych na piśmie w toku sprawy. W zakresie powołanej podstawy faktycznej powództwo nie podlegało uwzględnieniu. Powodowi nie przysługiwała także legitymacja procesowa czynna. Umowa cesji dotyczy bowiem zdarzenia,które nie miało miejsca.
Ze wskazanych wyżej względów Sąd Rejonowy oddalił powództwo w całościzaś o kosztach procesu orzekł na podstawieart. 98 § 1 i 3 kpcmając na uwadze zasadę odpowiedzialności stron za wynik procesu.
Rozstrzygnięcie Sądu I instancji zostało zaskarżone w całości przez powodaT. M.. Strona skarżąca zarzuciła mu:

1
sprzeczność istotnych ustaleń faktycznych Sądu z zebranym w toku sprawy materiałem dowodowym, poprzez błędne przyjęcie, iż nie doszło do zdarzenia drogowego,za które odpowiedzialność ponosi pozwana, w efekcie czego doszło do nierozpoznania istoty sprawy,

2
naruszenieart. 278 § 1 kpcpoprzez niedopuszczenie przez Sąd dowodu z opinii biegłego sądowego, co uniemożliwiło powodowi udowodnienie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności,

3
naruszenieart. 321 § 1 kpcpoprzez błędne uznanie przez Sąd, iż miałby on wyrokować ponad żądanie pozwu,

4
naruszenieart. 316 § 1 kpc. poprzez nie wzięcie przez pod uwagę stanu sprawy istniejącego w chwili wydawania wyroku, w wyniku czego doszło do oddalenia powództwa,

5
naruszenie przez Sąd przepisów prawa materialnego w postaciart. 65 § 1 i § 2 kpc(w istocie rzeczy chodziło o przepisykodeksu cywilnego) poprzez błędną wykładnięi interpretację umowy cesji praw z dnia 14 grudnia 2017 r., co skutkowało błędnym ustaleniem przez Sąd, iż po stronie powodowej brak jest legitymacji czynnej.

Wskazując na powyższe zarzuty, skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku z uwagi na nierozpoznanie przez Sąd I instancji istoty sprawy i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania przy uwzględnieniu kosztów postępowania apelacyjnego, względnie – o zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie na rzecz powoda od pozwanej dochodzonych kwot.
W uzasadnieniu skarżący podniósł, że powód powoływał się przede wszystkim na numer szkody, pod którą pozwana prowadziła postępowanie likwidacyjne. Również cesja wierzytelności dotyczy konkretnej szkody. Sąd również ustalił, że odszkodowanie dotyczytej konkretnej szkody, na którą powołuje się powód. Drobna oczywista omyłka pisarska zawarta w pozwie nie daje podstaw dla Sądu do oddalenia powództwa. Sąd był związanyart. 316 kpci powinien uwzględniać przy wydawaniu wyroku stan sprawy istniejący w chwili orzekania, tym bardziej, iż w uzasadnieniu wyroku Sąd dokładnie go opisał. Ponadto zarówno z pozwu, jak i z dokumentów do niego załączonych, na które powoływał się powód i wnosił o przeprowadzenie z nich dowodu, dokładnie wynika, że odszkodowanie dotyczy zdarzenia z dnia 26 września 2017 r. Natomiast Sąd powołując się na drobny błąd stylistyczny w pozwie (miała miejsce kolizja) oddala powództwo powołując się na niemożność orzekania ponad żądanie. W rozumieniu powoda zresztą mianem kolizji można również nazywać zdarzenie polegające na wjechaniu pojazdu w dziurę w jezdni. Nie powinna ta stylistyczna niedokładność, jeżeli w ogóle możną za taką uznać sformułowanie w pozwie, mieć zresztą żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia w sprawie. Sąd Rejonowy naruszyłart. 321 § 1 kpc. Przepisart. 321 kpc, określając granice orzekania, wskazuje, że wyrok nie może swym zakresem obejmować przedmiotu, którego nie zawierało żądanie pozwu. W razie jednak niewyraźnego lub wręcz niewłaściwego sformułowania żądania, sąd może je odpowiednio zmodyfikować, zgodnie z wolą powoda i w granicach podstawy faktycznej powództwa. Żądanie pozwu zawierało dokładne wskazanie numeru szkody ubezpieczyciela, dokładne wskazanie dat oraz przede wszystkim szereg dokumentów, z których wynika podstawa faktyczna żądania pozwu. Oczywistym było czego dotyczy żądanie pozwu.
Sąd I instancji błędnie również uznał, że powodowi nie przysługuje legitymacja czynna. W cesji z dnia 14 grudnia 2017 r. nr(...)dokładnie wskazano jakiej szkody ona dotyczy. Sąd związany był wykładnią umowy, jej celem i zgodnym zamiarem stron. Ponadto wprost wskazano tam kto odpowiada za szkodę. Efektem było niedopuszczenie dowodu z opinii biegłego i nierozpoznanie istoty sprawy.
W odpowiedzi na apelację pozwana wniosła o jej oddalenie i zasądzenie od powodana jej rzecz kosztów postępowania apelacyjnego.(...)Spółka Akcyjna wW.wskazało iż należy zgodzić się z ustaleniami Sądu I instancji, że w przedmiotowej sprawie nie miała miejsce żadna kolizja z udziałem innego pojazdu. Strona przeciwna nie może odpowiadać za błędy i omyłki pisarskie uczynionew treści pism drugiej strony. Pisma były sporządzane przez profesjonalnego pełnomocnika, który powinien zdawać sobie sprawę z konsekwencji takich błędów i „przypadkowych omyłek". Konieczność zachowania zgodności przedmiotu wyrokowania z przedmiotem procesu dotyczy także podstawy faktycznej rozstrzygnięcia. Nie jest zatem dopuszczalne uwzględnienie powództwa na innej podstawie faktycznej niż wskazana przez powoda.
Sąd Okręgowy zważył:
Apelacja strony powodowej jest uzasadniona co – wobec przyjęcia, iż Sąd Rejonowynie rozpoznał istoty sprawy – skutkowało uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi I instancji do ponownego rozpoznania (art. 386 § 4 kpc).
Tego rodzaju wniosek jest uzasadniony pomimo tego iż – wbrew twierdzeniom apelacji – w sytuacji, w której Sąd I instancji poczynił właściwe ustalenia faktyczne odpowiadające zebranemu w sprawie materiałowi dowodowemu, trudno jest mówić o zaistnieniu (zarzucanej w apelacji) sprzeczności tych ustaleń z dowodami niniejszej sprawy. Wszak Sąd Rejonowy prawidłowo ustalił, iż szkoda w pojeździeJ. G.została spowodowana wskutek tego, iż jej auto – mijając się z jadącym z przeciwka innym samochodem – wjechało w występującą w jezdni wyrwę powodując uszkodzenia miski olejowej i zatarcie silnikazaś w dacie zdarzenia strona pozwana udzielała ochrony ubezpieczeniowej MiastuŁ..
Istotne dla takiego rozstrzygnięcia Sądu Okręgowego pozostaje to, iż strona powodowa wskazując w uzasadnieniu pozwu okoliczności faktyczne dopuściła się pewnych omyłek (co – tym bardziej w sytuacji, kiedy powód był reprezentowany przez profesjonalnego pełnomocnika procesowego – nie powinno mieć miejsca), które jednakże dotyczyły okoliczności nie mających pierwszorzędnego znaczenia dla przedmiotu postępowania. Strona powodowa użyła w uzasadnieniu pozwu nieprecyzyjnych sformułowań w nazwaniu i określeniu zdarzenia będącego źródłem szkody, nie ulegać może jednak żadnej wątpliwości, że w chodziło przecież o jedno zdarzenie – tożsame, będące podstawą wypłaty przez pozwaną odszkodowania w postępowaniu likwidacyjnym. Istotą postępowania w niniejszej sprawie było żądanie odszkodowania obejmującego koszty naprawy uszkodzeń samochodu poszkodowanejJ. G.wskutek zdarzenia z dnia 26 września 2017 r. Fakt nazwania zdarzenia „kolizją” a w szczególności wskazanie na to, iż „pojazd sprawcy kolizji był w dacie zdarzenia ubezpieczony od odpowiedzialności cywilnej u pozwanej” nabiera drugorzędnego znaczenia w sytuacji, w której z dalszej części uzasadnienia pozwu niewątpliwie wynika, iż jego żądanie dotyczy kosztów naprawy uszkodzeń samochodu, które – w ocenie strony powodowej – zostały rażąco zaniżone. W takim stanie rzeczy trudno jest przyjmować jakoby – przy założeniu słuszności żądania powoda co do samej zasady – zasądzenie jakiejkolwiek dalszej kwoty odszkodowania stanowiło naruszenie przez Sąd I instancji przepisuart. 321 § 1 kpc. skoro powód domagał się refundacji od pozwanego ubezpieczyciela kosztów naprawy uszkodzeń pojazdu poszkodowanej i to stanowiło istotę postępowania,której Sąd Rejonowy w ogóle nie zbadał.
Nierozpoznanie istoty zachodzi bowiem między innymi wówczas, gdy rozstrzygnięcie sądu nie odnosi się do tego co było przedmiotem sprawy i w przedmiotowym postępowaniu z taką sytuacją mamy do czynienia. Rozpoznanie istoty sprawy oznacza zbadanie materialnej podstawy żądania pozwu oraz merytorycznych zarzutów pozwanego. Oceny, czy sąd I instancji rozpoznał istotę sprawy, dokonuje się więc na podstawie analizy żądań pozwu i przepisów prawa materialnego, stanowiących podstawę rozstrzygnięcia,nie zaś na podstawie ewentualnych wad uzasadnienia pozwu.
Poza tym pozew i jego uzasadnienie, podobnie jak i umowa przelewu wierzytelności, zawierały dokładne wskazanie numeru szkody ubezpieczyciela, dokładne wskazanie daty zdarzenia szkodzącego a także treść uzasadnienia pozwu odwoływała się do szeregu dokumentów, z których wynikała podstawa faktyczna żądania pozwu – było więc oczywistym czego dotyczy żądanie strony powodowej.
Brak rozpoznania istoty sprawy skutkować więc musiał uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. W ramachtego postępowania Sąd Rejonowy rozpozna wnioski dowodowe stron procesu,w szczególności oceni zasadność przeprowadzenia – jak się zdaje istotnegodla rozstrzygnięcia żądania powoda – wniosku o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłegoa także rozstrzygnie o kosztach postępowania odwoławczego.

    Bartosz Kaźmierak Jolanta Jachowicz Paweł Kowalczyk