Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 263/18
Data wyroku: 2019-03-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Motuk, Marzanna A. Piekarska-Drążek, Katarzyna Capałowska
Słowa kluczowe: Recydywa, Zabójstwo, Przestępczość zorganizowana
Podstawa prawna: art.258§3kk, art.148§1 kk, art.252kk i inne kk

Sygn. akt II AKa 263/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 14 marca 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Marzanna A. Piekarska-Drążek (spr.)
Sędziowie: SA – Marek Motuk
SO (del.) – Katarzyna Capałowska
Protokolant: – sekr. sąd. Sylwester Leńczuk
przy udziale Prokuratora Andrzeja Rybaka
po rozpoznaniu w dniu 28 lutego 2019 r.
sprawyR. B. (1)s.C.iT.z d.P.,urodz. dnia (...)wW.
oskarżonego zart. 148 § 2 pkt 1 i 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k., zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i inne
na skutek apelacji, wniesionych przez obrońcę oskarżonego i prokuratora
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 8 grudnia 2017 r.  sygn. akt XVIII K 22/17

I
zmienia wyrok w stosunku do oskarżonegoR. B. (1)w zaskarżonej części, w ten sposób, że:

- uchyla rozstrzygnięcie z pkt II o karze łącznej pozbawienia wolności,
- za podstawę prawną skazaniaR. B. (1)za czyn przypisany mu w pkt I dotyczący zabójstwaG. Z. (1), zarzucany w pkt IV aktu oskarżenia, przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.przyjmujeart. 148 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 22 marca 2011 r., w zw. zart. 64 § 1 k.k.i na postawieart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.wymierza mu karę 25 (dwudziestu pięciu) lat pozbawienia wolności,
- w rozstrzygnięciu dotyczącym skazania za zabójstwoT. M.iJ. P.zarzucane w pkt XI aktu oskarżenia, przypisane oskarżonemu w pkt I zaskarżonego wyroku przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.przyjmuje za w podstawę skazaniaart. 148 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 22 marca 2011 r. w zw. zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.i przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt 2 k.k.wymierza oskarżonemu karę 6 (sześciu) lat pozbawienia wolności,
- uchyla orzeczenia o zastosowaniu środka karnego pozbawienia praw publicznych za skazanie za zabójstwa przypisane oskarżonemu w pkt I wyroku, zarzucane w pkt IV i V aktu oskarżenia oraz orzeczenie z punktu III wyroku o łącznym wymiarze tych środków,
- wobec skazań za przypisane oskarżonemu podżegania i usiłowanie podżegania do zabójstw zarzucane w pkt XVIII, XIX, XX i XXII aktu oskarżenia stosuje nadzwyczajne złagodzenie kar na mocyart. 22 § 2 k.k.i przy zastosowaniuart. 60 § 6 pkt 2 k.k.obniża wymierzoną za każdy z tych czynów karę do 6 (sześciu) lat pozbawienia wolności;

II
utrzymuje w mocy wyrok w pozostałej zaskarżonej części;

III
na podstawieart. 85 k.k.iart. 86 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.i w zw. zart. 88 k.k.orzeka wobecR. B. (1)karę łączną 25 (dwudziestu pięciu) lat pozbawienia wolności;

IV
na podstawieart. 63 § 1 k.k.zalicza na poczet tej kary okres tymczasowego aresztowania od dnia 6 września 2013 r. do dnia 14 marca 2019 r.;

V
zwalnia oskarżonego od zapłaty na rzecz Skarbu Państwa kosztów sądowych za postępowanie odwoławcze.

UZASADNIENIE
R. B. (1)został oskarżony o to, że:

I
w nieustalonym dniu w połowie kwietnia 2013 r. wP., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu zŁ. A. (1),M. R. (1)orazD. G. (1), używając przemocy polegającej na uderzeniuA. J. (1)pięścią w twarz oraz grożąc przy tym pokrzywdzonemu pozbawieniem życia, doprowadziłA. J. (1)do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 100.000 zł, które pokrzywdzony przekazał sprawcom za pośrednictwem ustalonej osoby, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 1 roku kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźby jej użycia, będąc uprzednio skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej,

tj. o czyn zart. 282 k.k.w zw. 64§ 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

I
w okresie od września 2010 r. do dnia 4 grudnia 2013 r. wK.i innych miejscowościach na terenie Polski, działając wspólnie i w porozumieniu zŁ. A. (1)kierował zorganizowaną grupą przestępczą o charakterze zbrojnym, mającą na celu dokonywanie przestępstw, w tym obrót wbrew przepisom ustawy znacznymi ilościami środków odurzających i substancji psychotropowych, w skład w której wchodziliD. G. (1),M. R. (1),D. Ł.,A. O.i inne osoby,

tj. o czyn zart. 258 § 3 k.k.

II
w dniu 24 kwietnia 2013 r. w miejscowościB., działając wspólnie i w porozumieniu zŁ. A. (1)oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, kierował wykonaniem czynu zabronionego przezD. Ł.ps. (...),A. O.ps. (...)iK. B.ps. (...)velZ., polegającego na usiłowaniu doprowadzeniaJ. M. (1)za pomocą wprowadzenia błąd do niekorzystnego rozporządzenia cudzym mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 100 000 zł stanowiących własnośćM. M. (1), w ten sposób, że polecił ww. sprawcom podanie się za funkcjonariuszy Policji i wykonanie czynności związanych z jego funkcją w postaci przeszukania pomieszczeń domu wraz z zabudowaniami przyul. (...)zamieszkiwanego przezJ. M. (1)iL. M.w celu znalezienia pieniędzy w kwocie 100 000 zł, jednak zamierzonego celu sprawcy nie osiągnęli z uwagi na brak pieniędzy, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 1 roku kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźby jej użycia, będąc uprzednio skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej,

tj. o czyn zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 13 § 1 k.k.w zw.art. 286 § 1 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. w zw. 64§ 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

III
nieustalonego dnia w lutym 2002 r., jednak nie wcześniej niż w dniu 3 lutego 2002 r. w miejscowościC.iD., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami brał udział we wzięciu zakładnika w osobieG. Z. (1)w celu zmuszenia go do określonego zachowania polegającego na wskazaniu okoliczności zaginięciaH. B.ps. (...), a następnie w tym celu przetrzymywał ze szczególnym udręczeniem ww. pokrzywdzonego w miejscowościD., gdzie działając z bezpośrednim zamiarem pozbawienia życiaG. Z. (1), dokonał jego zabójstwa ze szczególnym okrucieństwem w ten sposób, że kilkukrotnie uderzył pokrzywdzonego twardym narzędziem w postaci szpadla, czym spowodował wielomiejscowe obrażenia głowy w postaci złamań twarzoczaszki oraz złamań mózgoczaszki, skutkujące zgonem ww. pokrzywdzonego, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne,

tj. o czyn zart. 148 § 2 pkt 1 i 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.

IV
w dniu 19 marca 2012 r. w miejscowościK., działając z bezpośrednim zamiarem pozbawienia życiaG. P. (1), dokonał jego zabójstwa w ten sposób, że w kierunku głowy ww. pokrzywdzonego dwukrotnie strzelił z pistoletum-ki P. (...)mod.(...). 5,6 mm nr(...). USA, przy czym obydwa pociski trafiły pokrzywdzonego w lewą stronę czaszki, powodując obrażenia postrzałowe, skutkujące zgonem ww. pokrzywdzonego, zaś czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie przestępczej,

tj. o czyn zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

V
w nieustalonym dniu w marcu 2002 r., nie później jednak niż w dniu 27 marca 2002 r. wK.podżegałN. K. (1)do dokonania czynu zabronionego polegającego na kradzieży z włamaniem samochodu m-kiF. (...)kol. niebieskiego i przekazał w tym celuN. K. (1)komplet dokumentów w postaci dowodu rejestracyjnego i polisy OC oraz tablice rejestracyjne od samochodu m-kiF. (...)kol. niebieskiego onr rej. (...), przy czymN. K. (1)w dniu 27 marca 2002 r. w miejscowościD.po uprzednim wyłamaniu zamka w drzwiach kierowcy dokonał kradzieży z włamaniem samochodu m-kiF. (...)kol. niebieskiego onr rej. (...)o wart. 18 000 zł na szkodęG. O., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne,

tj. o czyn zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.

VI
w okresie od kwietnia 2011 r. do dnia 26 sierpnia 2011 r. w miejscowościK.działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, czerpał korzyść majątkową z uprawiania prostytucji przezM. B. (1)w postaci pieniędzy w łącznej kwocie nie mniejszej niż 9000 zł, przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie przestępczej,

tj. o czyn zart. 204 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

VII
w okresie od kwietnia 2011 r. do czerwca 2011 r. w miejscowościK.działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, czerpał korzyść majątkową z uprawiania prostytucji przezW. K.w postaci pieniędzy w łącznej kwocie nie mniejszej niż 4000 zł, przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie przestępczej,

tj. o czyn zart. 204 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

VIII
w dniu 21 i 28 maja 2011 roku na terenie targowiska wK., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami w celu osiągnięcia korzyści majątkowej oraz w krótkich odstępach czasu i w wykonaniu z góry powziętego zamiaru, usiłował doprowadzić ustalonych i nieustalonych obywateli Armenii handlujących na terenie ww. targowiska do rozporządzenia mieniem poprzez płacenie opłaty za zgodę na handel tzw. haraczu w wysokości 1600 Euro, grożąc przy tym użyciem przemocy w dniu 21 maja 2011 roku i używając przemocy w dniu 28 maja 2011 roku na szkodę ustalonych i nieustalonych obywateli Armenii, w następstwie czego:

- pokrzywdzonyA. Y.doznał obrażeń ciała w postaci stłuczenia czaszki, wstrząśnienia mózgu Io, stłuczenia barku prawego, które to obrażenia spowodowały rozstrój zdrowia na okres krótszy niż 7 dni;
- pokrzywdzonyR. S.doznał obrażeń ciała w postaci rany tłuczonej okolicy ciemieniowo potylicznej prawej, objawów wstrząśnienia mózgu, które to obrażenia spowodowały rozstrój zdrowia na okres krótszy niż 7 dni;
- pokrzywdzonyS. S.doznał obrażeń ciała w postaci rany tłuczonej łuku brwiowego prawego długości 1 cm oraz objawów wstrząśnienia mózgu, które to spowodowały rozstrój zdrowia na okres krótszy niż 7 dni;
- pokrzywdzonyL. A.doznał obrażeń ciała w postaci stłuczenia czaszki bez utraty przytomności, które to obrażenia spowodowały rozstrój zdrowia na okres krótszy niż 7 dni, jednakże zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na postawę pokrzywdzonych, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej, stanowiącego występekzart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11§2 k.k.iart. 12 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

IX
w okresie od nieustalonego dnia w drugiej połowie 2010 r. do drugiej połowy 2011 r., działając w miejscowościK.oraz w Królestwie Niderlandów i Królestwie Norwegii wbrew przepisom ustawy oraz wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami, czterokrotnie dokonał wywozu z terytorium Królestwa Niderlandów do Królestwa Norwegii środków odurzających w znacznej ilości w postaci łącznie 61 kilogramów marihuany w czterech transakcjach w jednorazowych ilościach odpowiednio po 6 kilogramów, 15 kilogramów i dwukrotnie po 20 kilogramów oraz jednorazowo 8 kilogramów haszyszu, w ten sposób, że po nabyciu i ukryciu ww. środków odurzających w specjalnie przygotowanych do tego schowkach w samochodach przemieścił je z terytorium Królestwa Niderlandów do Królestwa Norwegii, przy czym jednokrotnie w samochodzie m-kiP. (...)oraz trzykrotnie w samochodzie m-kiO. (...), gdzie środki odurzające zostały zbyte innym nieustalonym osobom celem dalszej odsprzedaży, a ponadto w ww. okresie wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami jednokrotnie dokonał wewnątrzwspólnotowej dostawy środków odurzających w postaci 1 kilograma kokainy w ten sposób, że ww. środek odurzający ukryty w specjalnie przygotowanych do tego schowkach w samochodzie m-kiP. (...)przemieścił z miejscowościK.do Królestwa Norwegii, gdzieK. C.zbył go innym nieustalonym osobom celem dalszej odsprzedaży, przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie przestępczej oraz czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu,

tj. o czyn zart. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii(Dz. U. Nr 179, poz.1485 z późn. zm.) w zw. zart. 65 § 1 k.k.

X
w dniu 23 września 2002 r. wW., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami, w tym zW. S. (1)ps. (...),R. M. (1)ps. (...),S. B.,G. J.,M. K. (1)ps. (...)oraz posługując się bronią palną i podając się za funkcjonariuszy Policji, brał udział we wzięciu zakładników w osobieT. M.ps.(...)orazJ. P.ps.P.w celu zmuszenia ich do określonego zachowania polegającego na wskazaniu okoliczności działalności zorganizowanej konkurencyjnej grupy przestępczej tzw. grupy(...), przy czym przetrzymywanie to łączyło się ze szczególnym udręczeniem, a następnie w nocy z 23 na 24 września 2002 r. na terenieC.w obszarze miejscowościP.udzielił pomocyW. S. (1)iR. M. (1)w pozbawieniu życiaT. M.ps.(...)iJ. P.ps.P.poprzez przywiezienie oraz przyprowadzenie ww. pokrzywdzonych na miejsce zabójstwa, zaśW. S. (1)iR. M. (1)dokonali zabójstwaT. M.ps.(...)iJ. P.ps.P.ze szczególnym okrucieństwem, używając niebezpiecznego ostrego narzędzia płaszczyznowego w postaci toporka, przy czym kilkukrotnie uderzyli pokrzywdzonegoT. M.ww. toporkiem, czym spowodowali u pokrzywdzonego obrażenia głowy w postaci złamania wieloodłamowego kości nosa, złamania z wgłębieniem kości ciemieniowej prawej z intensywnym czarnym przebarwieniem blaszki wewnętrznej kości sklepistości czaszki po stronie prawej i w okolicy potylicznej z czarnym przebarwieniem prawej półkuli i przesunięciem mózgu w stronę lewą – wskazującena wysokie prawdopodobieństwo obecności krwiaka wewnątrzczaszkowego, wieloodłamowe złamanie nasady dalszej lewej kości strzałkowej z płaszczyznowym oddzieleniem kostki bocznej, płaszczyznowy przebieg złamania kostki przyśrodkowej w obrębie nasady dalszej lewej kości piszczelowej, skutkujące zgonemT. M., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne,

tj. o czyn zart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 148 § 2 pkt 1 i 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.

XI
w dniu 11 października 2002 r. wW.przyul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wziął udział w uprowadzeniu oraz pozbawieniu wolnościW. L. (1), a następnie do dnia 24 listopada 2002 r. przetrzymywał go w charakterze zakładnika na terenie działki letniskowej we wsiB.gm.T., w celu zmuszenia rodziny ww. pokrzywdzonego do zapłacenia okupu za jego uwolnienie w wysokości 200 000 USD, przy czym pozbawienie wolności łączyło się ze szczególnym udręczeniem polegającym na biciu i przypalaniu ogniem, a następnie grożąc pozbawieniem życia i obcinając palec pokrzywdzonemu doprowadził osoby bliskieW. L. (1)do rozporządzenia przez nich mieniem w wysokości 100 000 zł, która to kwota została przekazana sprawcom w dniu 23 listopada 2002 r., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne,

tj. o czyn zart. 252 § 1 k.k.w zb. zart. 189 § 2 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed 19.04.2010 r. w zb. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.

XII
w dniu 2 stycznia 2003 r. wW.przyul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wziął udział w uprowadzeniu oraz pozbawieniu wolnościJ. K. (1), a następnie do dnia 6 stycznia 2003 r. przetrzymywał go w charakterze zakładnika na terenie posesji w miejscowościP.174, powiat(...), gminaS., w celu zmuszenia rodziny ww. pokrzywdzonego do zapłacenia okupu za jego uwolnienie w wysokości 300 000 USD, przy czym zamierzonego celu nie osiągnął wobec ucieczki pokrzywdzonego z miejsca jego przetrzymywania, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne,

tj. o czyn zart. 252 § 1 k.k.w zb. zart. 189 § 1 k.k.obowiązującym przed 19.04.2010 r. w zb. zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.

XIII
w nieustalonym dniu w drugiej połowie stycznia 2002 r. na stacji benzynowej w miejscowościP., działając wspólnie i w porozumieniu zŁ. A. (1)i innymi osobami, zażądał korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy w postaci pojazdu markiJ. (...)kol. czarnego, o nieustalonym numerze rejestracyjnym, którego kradzieży z włamaniem dokonałN. K. (1)w nieustalonym dniu w drugiej połowie stycznia 2002 r. w miejscowościD., po uprzednim wyłamaniu zamka w drzwiach pojazdu przy użyciu tzw. urywka, na szkodę nieustalonego pokrzywdzonego, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej,

tj. o czyn zart. 286 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.

XIV
w nieustalonych dniach, w okresie nie wcześniej niż od dnia 2 stycznia 2002 r. i nie później niż w dniu 27 marca 2002 r. przy stadionie(...)wW.oraz w nieustalonym dniu w drugiej połowie 2002 r., nie wcześniej niż w dniu 20 maja 2002 r. i nie później niż w dniu 11 października 2002 r. wW., działając w krótkich odstępach czasu i z góry powziętym zamiarem, wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, usiłował wziąć zakładnika w osobieI. T.w celu zmuszenia jego bliskich do określonego zachowania polegającego na zapłaceniu okupu za jego uwolnienie w wysokości 100 000 dolarów USD, jednakże zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na zachowanie pokrzywdzonego, przy czym w okresie nie wcześniej niż od dnia 2 stycznia 2002 r. i nie później niż w dniu 27 marca 2002 r. przy stadionie(...)wW.działając wspólnie i w porozumieniu zR. S.ps. (...),Ł. A. (1),N. K. (1),P. K.ps. (...),M. T.ps. (...)velŁ.,A. K. (1)i innymi osobami poprzez użycie przemocy i przy wykorzystaniu samochodu m-kiC. (...), zaś w nieustalonym dniu w drugiej połowie 2002 r., nie wcześniej niż w dniu 20 maja 2002 r. i nie później niż w dniu 11 października 2002 r. wW., działając wspólnie i w porozumieniu zR. S.,Ł. A. (1),M. K. (1)ps. (...),R. P.ps. (...),A. K. (1),M. K. (2)ps. (...)iM. T.ps. (...)velŁ.poprzez użycie przemocy i przy wykorzystaniu samochodu m-kiN. (...)kol. czerwonego, przy czym czynu tego dopuścił się działając w zorganizowanej grupie przestępczej oraz w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne,

tj. o czyn zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 252 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 kwietnia 2010 r. w zb. zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.

XV
nieustalonego dnia wiosną 2011 roku w miejscowościK., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, używając przemocy wobecL. Ś.doprowadził go do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w postaci kilku tysięcy EURO o równowartości 12 000 zł w ten sposób, że po zastosowaniu przemocy w postaci uderzenia pięścią w twarzL. Ś.zabrał użytkowany przez niego samochód m-kiV. (...), a następnie po zapłaceniu przez pokrzywdzonego ww. kwoty pieniędzy, zwrócił pokrzywdzonemu przedmiotowy samochód, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 1 roku kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźby jej użycia, będąc uprzednio skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej,

tj. o czyn zart. 282 k.k.w zw. 64§ 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

XVI
w dniu 25 czerwca 2011 roku w miejscowościK., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, groźbą zamachu na zdrowieB. T.i jej dzieci oraz gwałtownego zamachu na mienie poprzez spalenie domu usiłował doprowadzićB. T.do niekorzystnego rozporządzenia własnym mieniem w wysokości nie mniejszej niż 1000 euro żądając uiszczania comiesięcznej opłaty tzw. haraczu w wysokości 1000 euro, w zamian za wyrażenie zgody na prowadzenie agencji towarzyskiej, jednakże zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na zachowanie pokrzywdzonego, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 1 roku kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźby jej użycia, będąc uprzednio skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej,

tj. o czyn 13§ 1 k.k.w zw. zart 282 k.k.w zw. 64§ 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

XVII
w okresie od nieustalonego dnia jesienią 2002 r. do nieustalonego dnia na początku 2003 r., nie później niż do dnia 17 marca 2003 r. wW., działając wspólnie i w porozumieniu z inną osobą podżegałŁ. A. (1)do dokonania czynu zabronionego polegającego na zabójstwieW. S. (2)określanego pseudonimem(...), w ten sposób, że nakłaniałŁ. A. (1)do udziału w tym zabójstwie poprzez zastrzelenie z broni palnejW. S. (2),

tj. o czyn zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.

XVIII
w okresie od 24 listopada 2002 r. do dnia 25 stycznia 2003 r. w nieustalonym miejscu, podżegałM. P.do dokonania czynu zabronionego polegającego na zabójstwieJ. W.określanego pseudonimem(...)w ten sposób, że nakłaniałM. P.do udziału w tym zabójstwie, wskazując żeby jako kierowca samochodu zawiózł pod pub przyul. (...)wW.ustaloną osobę, która przy użyciu broni palnej miała zastrzelićJ. W., a po zabójstwie oddalił się ze sprawcą z miejsca zbrodni,

tj. o czyn zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.

XIX
w okresie od 24 listopada 2002 r. do dnia 25 stycznia 2003 r. wW., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi osobami usiłował dokonać zabójstwaJ. W.określanego pseudonimem(...)poprzez zastrzelenie z broni palnej pokrzywdzonego, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na zachowanie ustalonego współsprawcy, który miał zastrzelićJ. W., ale dobrowolnie odstąpił od jego dokonania,

tj. o czyn zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.

XX
w marcu 2012 r., nie wcześniej niż w dniu 19 marca 2012 roku w miejscowościD.i innych, działając wspólnie i w porozumieniu zŁ. A. (1),D. G. (1)iM. Ś.dokonał zniszczenia samochodumarki S.O. C.koloru beżowego onr rej. (...)rok produkcji 2011 nr(...)(...)o wartości 71 000 zł na szkodęH. G.poprzez jego demontaż i spalenie karoserie, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej,

tj. o czyn zart. 288 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.

XXI
w okresie od bliżej nieustalonego dnia w drugiej połowie 2002 r. do kwietnia 2003 r. wW., podżegałM. K. (1)ps. (...)do dokonania czynu zabronionego polegającego na zabójstwieS. K.w ten sposób, że nakłaniałM. K. (1)do udziału w zabójstwieS. K.,

tj. o czyn zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.
Sąd Okręgowy w Warszawie, wyrokiem z dnia 8 grudnia 2017 r. w sprawie, sygn. akt XVIII K 22/17, orzekł, że:

I
oskarżonegoR. B. (1)uznał za winnego popełnienia zarzucanych mu czynów:

- czynu z pkt. I w ramach którego ustalił, że w nieustalonym dniu w połowie kwietnia 2013 r. wP., działając w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami, używając przemocy polegającej na uderzeniuA. J. (1)pięścią w twarz oraz grożąc przy tym pokrzywdzonemu pozbawieniem życia, doprowadziłA. J. (1)do niekorzystnego rozporządzenia mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 100.000 zł, które pokrzywdzony przekazał sprawcom za pośrednictwem ustalonej osoby, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 1 roku kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźby jej użycia, będąc uprzednio skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej i za to na podstawieart. 282 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.skazał go, a na podstawieart. 282 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt. 3 k.k.wymierzył mu karę 10 (dziesięć) miesięcy pozbawienia wolności,
- czynu z pkt. II w ramach którego ustalił, że w okresie od września 2010 r. do dnia 4 grudnia 2013 r. wK.i innych miejscowościach na terenie Polski, działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą kierował zorganizowaną grupą przestępczą o charakterze zbrojnym, mającą na celu dokonywanie przestępstw, w tym obrót wbrew przepisom ustawy znacznymi ilościami środków odurzających i substancji psychotropowych, w skład w której wchodziły ustalone i nieustalone osoby i za to na podstawieart. 258 § 3 k.k.skazał go, a na podstawieart. 258 § 3 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt. 3 k.k.wymierzył mu karę 9 (dziewięć) miesięcy pozbawienia wolności,
- czynu z pkt. III w ramach którego ustalił, że w dniu 24 kwietnia 2013 r. w miejscowościB., działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, kierował wykonaniem czynu zabronionego przez ustalone osoby, polegającego na usiłowaniu doprowadzeniaJ. M. (1)za pomocą wprowadzenia błąd do niekorzystnego rozporządzenia cudzym mieniem w postaci pieniędzy w kwocie 100.000 zł stanowiących własnośćM. M. (1), w ten sposób, że polecił im podanie się za funkcjonariuszy Policji i wykonanie czynności związanych z ich funkcją w postaci przeszukania pomieszczeń domu wraz z zabudowaniami przyul. (...)zamieszkiwanego przezJ. M. (1)iL. M.w celu znalezienia pieniędzy w kwocie 100.000 zł, jednak zamierzonego celu sprawcy nie osiągnęli z uwagi na brak pieniędzy, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej i czyn ten zakwalifikował zart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 13 § 1 k.k.w zw.art. 286 § 1 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 18 § 1 k.k.w zw. zart. 13 § 1 k.k.w zw.art. 286 § 1 k.k.w zb. zart. 227 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 286 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt. 4 k.k.wymierzył mu karę grzywny w wymiarze 200 (dwieście) stawek dziennych określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 (sto) złotych,
- czynu z pkt. IV w ramach, którego ustalił, że nieustalonego dnia w lutym 2002 r., jednak nie wcześniej niż w dniu 3 lutego 2002 r. w godzinach popołudniowych w miejscowościC., działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami przejął, wziętego uprzednio przez ustalone i nieustalone osoby w nocy z 2/3 lutego 2002r. w miejscowościC., zakładnika w osobieG. Z. (1)ps. (...)w celu zmuszenia go do określonego zachowania polegającego na wskazaniu okoliczności zaginięciaH. B.ps. (...), a następnie w tym celu przetrzymywał ze szczególnym udręczeniem ww. pokrzywdzonego w miejscowościD., gdzie działając z bezpośrednim zamiarem pozbawienia życiaG. Z. (1)i ze szczególnym okrucieństwem kilkukrotnie uderzył pokrzywdzonego twardym narzędziem w postaci szpadla, czym spowodował wielomiejscowe obrażenia głowy w postaci złamań twarzoczaszki oraz złamań mózgoczaszki, w następstwie czego nastąpił zgon ww. pokrzywdzonego, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne i za to na podstawieart. 148 § 2 pkt. 1 i 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 148 § 2 pkt. 1 i 2 k.k.wymierzył mu karę 25 (dwadzieścia pięć) lat pozbawienia wolności, na podstawieart. 40§1 i §2 k.k.iart. 43 k.k.orzeka środek karny pozbawienia praw publicznych na okres 10 (dziesięć) lat,
- czynu z pkt. V w ramach którego ustalił, że w dniu 19 marca 2012 r. w miejscowościK., działając z bezpośrednim zamiarem pozbawienia życiaG. P. (1), dokonał jego zabójstwa w ten sposób, że z pistoletum-ki P. (...)mod.(...). 5,6 mm nr(...). USA oddał dwa strzały w kierunku głowy ww. pokrzywdzonego, przy czym obydwa pociski trafiły pokrzywdzonego w lewą stronę czaszki, powodując obrażenia postrzałowe, skutkujące zgonem pokrzywdzonego, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 1 roku kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźby jej użycia, będąc uprzednio skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej i czyn ten zakwalifikował zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.wymierzył mu karę 25 (dwadzieścia pięć) lat pozbawienia wolności, na podstawieart. 40 k.k.iart. 43 k.k.orzekł środek karny pozbawienia praw publicznych na okres 10 (dziesięć) lat,
- czynu zpkt. VIi za to na podstawieart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 279 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 279 § 1 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt. 3 k.k.wymierzył mu karę 7 (siedem) miesięcy pozbawienia wolności,
- czynu z pkt VII w ramach którego ustalił, że w okresie od kwietnia 2011r. do 26 sierpnia 2011r. w miejscowościK.działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej ułatwiałM. B. (1)uprawianie prostytucji w ten sposób, że raz w miesiącu ustalona osoba pobierała od w/w pieniądze za ochronę, uzyskując odM. B. (1)w tym okresie korzyść w postaci pieniędzy w łącznej kwocie nie mniejszej niż 9.000 zł, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej i czyn ten zakwalifikował zart. 204 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 26 maja 2014 r. w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 204 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 26 maja 2014 r. w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 204 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 26 maja 2014r. w zw. zart. 4 § 1 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 pkt. 4 k.k.wymierzył mu karę grzywny 90 (dziewięćdziesiąt) stawek dziennych określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 (sto) złotych,
- czynu z pkt. VIII w ramach którego ustalił, że w okresie od kwietnia 2011r. do czerwca 2011r. w miejscowościK.działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej ułatwiałW. K.uprawianie prostytucji, w ten sposób, że raz w miesiącu ustalona osoba pobierała od w/w pieniądze za ochronę, uzyskując odW. K.w tym okresie korzyść w postaci pieniędzy w łącznej kwocie nie mniejszej niż 4000 zł, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej i czyn ten zakwalifikował zart. 204 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 26 maja 2014r. w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 204 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 26 maja 2014r. w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 204 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 26 maja 2014r. w zw. zart. 4 § 1 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 pkt. 4 k.k.wymierzył mu karę grzywny 60 (sześćdziesiąt) stawek dziennych określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 (sto) złotych,
- czynu zpkt. IXz tym że ustalił, że czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 1 roku kary pozbawienia wolności orzeczonej za umyślne przestępstwo przeciwko mieniu popełnione z użyciem przemocy lub groźby jej użycia, będąc uprzednio skazany za przestępstwo umyślne na karę pozbawienia wolności w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej i czyn ten zakwalifikował zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zb. zart. 157 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt. 3 k.k.wymierzył mu karę 10 (dziesięć) miesięcy pozbawienia wolności,
- czynu z pkt. X w ramach, którego ustalił, że w okresie od nieustalonego dnia w drugiej połowie 2010r. do drugiej połowy 2011r., działając w miejscowościK.oraz w Królestwie Niderlandów i Królestwie Norwegii wbrew przepisom ustawy oraz wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, czterokrotnie dokonał wywozu z terytorium Królestwa Niderlandów do Królestwa Norwegii środków odurzających w znacznej ilości w postaci łącznie 61 kilogramów marihuany w czterech transakcjach w jednorazowych ilościach odpowiednio po 6 kilogramów, 15 kilogramów i dwukrotnie po 20 kilogramów oraz jednorazowo 8 kilogramów haszyszu w ten sposób, że po nabyciu i ukryciu ww. środków odurzających w specjalnie przygotowanych do tego schowkach w samochodach, przemieścił je z terytorium Królestwa Niderlandów do Królestwa Norwegii, przy czym jednokrotnie w samochodzie m-kiP. (...)oraz trzykrotnie w samochodzie m-kiO. (...), gdzie środki odurzające zostały zbyte nieustalonym osobom celem dalszej odsprzedaży, a ponadto w w/w okresie wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami jednokrotnie dokonał wewnątrzwspólnotowej dostawy środków odurzających w postaci 1 kilograma kokainy w ten sposób, że w/w środek odurzający ukryty w specjalnie przygotowanych do tego schowkach w samochodzie m-kiP. (...)przemieścił z miejscowościK.do Królestwa Norwegii, gdzie ustalona osoba zbyła go nieustalonym osobom celem dalszej odsprzedaży, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej i czyniąc sobie z tego procederu stałe źródło dochodu i czyn ten zakwalifikował zart. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii(Dz. U. z 2017r. poz. 783) w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005 r. o przeciwdziałaniu narkomanii(Dz. U. z 2017r. poz. 783) w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 55 ust. 3 ustawy z dnia 29 lipca 2005r. o przeciwdziałaniu narkomanii(Dz. U. z 2017r. poz. 783) przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60§ 6 pkt. 2 k.k.wymierzył mu karę roku pozbawienia wolności, a na podstawieart. 60 § 7 k.k.w zw. zart. 39 pkt. 7 k.k.orzekł od oskarżonego na rzecz Funduszu Pomocy Pokrzywdzonym świadczenie pieniężne w kwocie 20.000 (dwadzieścia tysięcy) złotych,
- czynu z pkt. XI w ramach którego ustalił, że w dniu 23 września 2002 r. wW., działając wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami oraz posługując się bronią palną i podając się za funkcjonariuszy Policji, brał udział we wzięciu zakładników w osobieT. M.ps.(...)orazJ. P.ps.P.w celu zmuszenia ich do określonego zachowania polegającego na wskazaniu okoliczności działalności zorganizowanej konkurencyjnej grupy przestępczej tzw. grupy(...), przy czym pozbawienie wolności łączyło się ze szczególnym udręczeniem, a następnie w nocy z 23 na 24 września 2002 r. na terenieC.w obszarze miejscowościP.udzielił pomocy ustalonym osobom w pozbawieniu życiaT. M.ps.(...)iJ. P.ps.P.poprzez przywiezienie oraz przyprowadzenie ww. pokrzywdzonych na miejsce zabójstwa, gdzie ustalone osoby dokonały zabójstwaT. M.ps.(...)iJ. P.ps.P.ze szczególnym okrucieństwem, używając niebezpiecznego ostrego narzędzia płaszczyznowego w postaci toporka, przy czym kilkukrotnie uderzyli pokrzywdzonegoT. M.w/w toporkiem, czym spowodowali u pokrzywdzonego obrażenia głowy w postaci złamania wieloodłamowego kości nosa, złamania z wgłębieniem kości ciemieniowej prawej z intensywnym czarnym przebarwieniem blaszki wewnętrznej kości sklepistości czaszki po stronie prawej i w okolicy potylicznej z czarnym przebarwieniem prawej półkuli i przesunięciem mózgu w stronę lewą – wskazujące na wysokie prawdopodobieństwo obecności krwiaka wewnątrzczaszkowego, wieloodłamowe złamanie nasady dalszej lewej kości strzałkowej z płaszczyznowym oddzieleniem kostki bocznej, płaszczyznowy przebieg złamania kostki przyśrodkowej w obrębie nasady dalszej lewej kości piszczelowej, skutkujące zgonemT. M., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne i za to na podstawieart. 18 § 3 k.k.w zw. zart. 148 § 2 pkt 1 i 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 2 pkt. 1 i 2 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt. 3 k.k.wymierzył mu karę 6 (sześć) lat pozbawienia wolności,
- czynu z pkt. XII w ramach którego ustalił, że w dniu 11 października 2002 r. wW.przyul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu zW. S. (1),R. P.,T. R. (1)i innymi ustalonymi osobami oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wziął udział w uprowadzeniu oraz pozbawieniu wolnościW. L. (1), a następnie do dnia 24 listopada 2002 r. przetrzymywał go w charakterze zakładnika na terenie działek letniskowych we wsiB.gm.T.oraz we wsiB.gm.B., w celu zmuszenia rodziny w/w pokrzywdzonego do zapłacenia okupu za jego uwolnienie w wysokości 200.000 USD, przy czym pozbawienie wolności łączyło się ze szczególnym udręczeniem polegającym na biciu i poparzeniu, a następnie grożąc pozbawieniem życia i obcinając pokrzywdzonemu V palec lewej dłoni doprowadził osoby bliskieW. L. (1)do rozporządzenia przez nich mieniem w wysokości 100.000 zł, która to kwota została przekazana sprawcom w dniu 24 listopada 2002 r., przy czym obcięcie palca i rany powstałe na skutek poparzenia spowodowały rozstrój zdrowia i naruszenie czynności narządówW. L. (1)trwające dłużej niż 7 dni, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne i za to na podstawieart. 4§1 k.k.przy zastosowaniuustawy Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997r.w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 kwietnia 2010 r. w zw. zart. 252 § 1 k.k.w zb. zart. 189 § 2 k.k.w zb. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.skazał go, a na podstawieart. 252 § 1 k.k.w brzmieniu sprzed 19 kwietnia 2010 r. w zw. zart. 4§1 k.k.w zw. zart. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt. 3 k.k.wymierzył mu karę 11 (jedenaście) miesięcy pozbawienia wolności,
- czynu z pkt. XIII w ramach którego ustalił, że w dniu 2 stycznia 2003r. wW.przyul. (...), działając wspólnie i w porozumieniu zW. S. (1)i innymi ustalonymi osobami, w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, wziął udział w uprowadzeniu oraz pozbawieniu wolnościJ. K. (1), a następnie do dnia 6 stycznia 2003r. przetrzymywał go w charakterze zakładnika na terenie posesji w miejscowościP.174, powiat(...), gminaS., w celu zmuszenia rodziny w/w do zapłacenia okupu za jego uwolnienie w wysokości 300.000 USD lecz zamierzonego celu nie osiągnął wobec ucieczki pokrzywdzonego z miejsca jego przetrzymywania, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne i za to na podstawieart. 4§1 k.k.przy zastosowaniuustawy Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997r.w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 kwietnia 2010r. w zw. zart. 252 § 1 k.k.w zb. zart. 189 § 1 k.k.w zb. zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.skazał go, a na mocyart. 252 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 kwietnia 2010r. w zw.art. 11 § 3 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt. 3 k.k.wymierzył mu karę 9 (dziewięć) miesięcy pozbawienia wolności,
- czynu z pkt. XIV w ramach którego ustalił, że w nieustalonym dniu w drugiej połowie stycznia 2002 r. na stacji benzynowej w miejscowościP., działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami, zażądał od nieustalonej osoby korzyści majątkowej w zamian za zwrot bezprawnie zabranej rzeczy w postaci pojazdu markiJ. (...)kol. czarnego, o nieustalonym numerze rejestracyjnym, którego kradzieży z włamaniem w miejscowościD.uprzednio dokonałN. K. (1)na szkodę nieustalonego pokrzywdzonego, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne i za to na podstawieart. 286 § 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.skazał go, a na podstawieart. 286 § 2 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.w zw. zart. 60 § 6 pkt. 4 k.k.wymierzył mu karę 100 (sto) stawek dziennych grzywny określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 (sto) złotych,
- czynu z pkt XV w ramach którego ustalił, że w okresie nie wcześniej niż od dnia 2 stycznia 2002 r. i nie później niż w dniu 11 października 2002 r. wW., działając w krótkich odstępach czasu i z góry powziętym zamiarem, wspólnie i w porozumieniu z innymi ustalonymi i nieustalonymi osobami oraz w celu osiągnięcia korzyści majątkowej, dwukrotnie przy użyciu przemocy usiłował wziąć zakładnika w osobieI. T.w celu zmuszenia jego bliskich do określonego zachowania polegającego na zapłaceniu okupu za jego uwolnienie w wysokości 100.000 USD, przy czym do pierwszej próby wzięcia zakładnika doszło przy stadionie(...)wW., a do drugiej próby przyul. (...), jednakże zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na zachowanie pokrzywdzonego, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej i za to na podstawieart. 4 § 1 k.k.przy zastosowaniuustawy Kodeks karny z dnia 6 czerwca 1997r.w brzmieniu obowiązującym do dnia 19 kwietnia 2010r. w zw. zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 252 § 1 k.k.w zb. zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 12 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.skazał go, a na podstawieart. 252 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 19 kwietnia 2010r. w zw. zart. 11§3 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 k.k.pkt. 3 k.k.wymierzył mu karę 9 (dziewięć) miesięcy pozbawienia wolności,
- czynu zpkt. XVIi za to na podstawieart. 282 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.skazałR. B. (1)i na podstawieart. 282 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt. 3 k.k.wymierzył mu karę 7 (siedem) miesięcy pozbawienia wolności,
- czynu zpkt. XVIIi za to na podstawieart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 282 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt. 3 k.k.wymierzył mu karę 6 (sześć) miesięcy pozbawienia wolności,
- czynu z pkt. XVIII w ramach którego ustalił, że w nieustalonym bliżej dniu w okresie od końca 2002 r. do dnia 17 marca 2003 r. wW., działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą podżegałŁ. A. (1)do dokonania zabójstwaW. S. (2)określanego pseudonimem(...)poprzez zastrzelenie z broni palnej, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne i czyn ten zakwalifikował zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.wymierzył mu karę 8 (osiem) lat pozbawienia wolności,
- czynu z pkt. XIX w ramach którego ustalił, że w nieustalonym dniu, w okresie od 24 listopada 2002 r. do 25 stycznia 2003 r. usiłował podżegaćM. P.do udziału w zabójstwieJ. W.określanego pseudonimem(...), żeby jako kierowca samochodu zawiózł pod pub przyul. (...)wW.ustaloną osobę, która miała zastrzelićJ. W., a następnie oddalił się ze sprawcą z miejsca zbrodni, lecz zamierzonego celu nie osiągnął z uwagi na postawęM. P., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne i czyn ten zakwalifikował zart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i na podstawieart. 13 § 1 k.k.w zw. zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.wymierzył mu karę 8 (osiem) lat pozbawienia wolności,
- czynu z pkt. XX w ramach którego ustalił, że w okresie od 24 listopada 2002r. do dnia 25 stycznia 2003r. wW.działając wspólnie i w porozumieniu z ustaloną osobą podżegałŁ. A. (1)do zabójstwaJ. W.określanego pseudonimem(...)poprzez zastrzelenie z broni palnej, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne i czyn ten zakwalifikował zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 19 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.wymierzył mu karę 8 (osiem) lat pozbawienia wolności,
- czynu z pkt. XXI w ramach którego ustalił, że w marcu 2012 r., nie wcześniej niż w dniu 19 marca 2012 roku w miejscowościD.i innych, działając wspólnie i w porozumieniu z ustalonymi osobami dokonał zniszczenia samochodumarki S.O. C.koloru beżowego onr rej. (...)rok produkcji 2011 nr(...)(...)o wartości 71.000 zł na szkodęH. G.poprzez jego demontaż i spalenie karoserii, przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne oraz działając w zorganizowanej grupie przestępczej i za to na podstawieart. 288 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 65 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 288 § 1 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt. 4 k.k.wymierzył mu karę grzywny w wymiarze 300 (trzysta) stawek dziennych określając wysokość jednej stawki dziennej na kwotę 100 (sto) złotych,
- czynu z pkt. XXII w ramach którego ustalił, że w okresie od bliżej nieustalonego dnia w drugiej połowie 2002 r. do kwietnia 2003 r. wW.podżegałM. K. (1)ps. (...)do udziału w zabójstwieS. K., przy czym czynu tego dopuścił się w ciągu 5 lat po odbyciu co najmniej 6 miesięcy kary orzeczonej za umyślne przestępstwo podobne i czyn ten zakwalifikował zart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i za to na podstawieart. 18 § 2 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.skazał go i na podstawieart. 14 § 1 k.k.w zw. zart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.wymierzył mu karę 8 (osiem) lat pozbawienia wolności;

I
na podstawieart. 85 k.k.,art. 86 § 1 i § 2 k.k.iart. 88 k.k.w brzmieniu obowiązującym do dnia 8 czerwca 2010r. w zw. zart. 4 §1 k.k.orzekł karę łączną 25 (dwadzieścia pięć) lat pozbawienia wolności oraz karę łączną grzywny w wymiarze 540 (pięćset czterdzieści) stawek dziennych określając wysokość stawki dziennej na kwotę 100 (sto) zł;

II
na podstawieart. 90§2 k.k.w zw. zart. 4§1 k.k.wymierzył środek karny pozbawienia praw publicznych na okres 10 (dziesięciu) lat;

III
na podstawieart. 63§1 k.k.na poczet orzeczonej kary łącznej pozbawienia wolności zaliczył okres rzeczywistego pozbawienia wolności od dnia 06 września 2013r. do dnia 8 grudnia 2017 r.

IV
na podstawieart. 626 § 1 k.p.k.zasądził od oskarżonegoR. B. (1)na rzecz Skarbu Państwa 49 754,25 (czterdzieści dziewięć tysięcy siedemset pięćdziesiąt cztery 25/100) złotych tytułem kosztów procesu, w tym 6 000 (sześć tysięcy) tytułem opłaty.

Apelacje od powyższego wyroku wnieśli: obrońca oskarżonego oraz prokurator, na korzyśćR. B. (1), w części dotyczącej podstaw prawnych orzekania o karach, a także wymiaru kar i naruszenia przepisówkodeksu karnego.
ObrońcaR. B. (1)zarzucił:
w pkt I zaskarżył wyrok w całości, zarzucając:
pkt II – obrazę przepisów prawa materialnego:
1.art. 60 § 3 k.k.poprzez jego niezastosowanie w zakresie czynu z pkt IV części wstępnej wyroku - zabójstwaG. Z., z przesłanek nie znajdujących oparcia w treści przepisu, mimo że oskarżony wypełnił warunki do jego obligatoryjnego zastosowania, gdzie wyjaśnienia złożone przez oskarżonego na okoliczność przebiegu tego zdarzenia zostały uznane za niewiarygodne, z uwagi na to że wersja odmienna jest wersją korzystniejszą, gdy oskarżony przedstawił swoją wersję zdarzenia, której nie można odmówić waloru wiarygodności, przez co Sądu w sposób nieuprawniony uznał, że oskarżony przedstawił nieprawdziwy przebieg zdarzenia i umniejszał swoją rolę;
2.art. 148§2 pkt 1 i 2 k.k.w zakresie czynu z pkt IV części wstępnej wyroku – zabójstwaG. Z., poprzez ich zastosowanie do czynu popełnionego przed 26 września 2005 roku, który na skutek wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 roku utracił normę sankcjonowaną, a więc czyn taki winien być zakwalifikowany zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.z jego zagrożeniem ustawowym;
3.art. 60 § 3 k.k.poprzez jego niezastosowanie w zakresie czynu z pkt V części wstępnej wyroku - zabójstwaG. P., z przesłanek nie znajdujących oparcia w treści przepisu, mimo że oskarżony wypełnił warunki do jego obligatoryjnego zastosowania, gdzie współdziałając z innymi osobami złożył wyjaśnienia j ujawnił informacje dotyczące osób i okoliczności jego popełnienia;
4.art. 60 § 3 k.k.poprzez jego niezastosowanie w zakresie czynu z pkt XVIII części wstępnej wyroku, gdy oskarżony - wbrew stanowisku Sądu, wypełnił warunki jego obligatoryjnego zastosowania, współdziałając z W.S.,Ł. A.i W.F.;
5.art. 60 § 3 k.k.poprzez jego niezastosowanie w zakresie czynu z pkt XIX części wstępnej wyroku, gdy oskarżony - wbrew stanowisku Sądu, wypełnił warunki jego obligatoryjnego zastosowania, współdziałając z W.S.,Ł. A.i W.F.;
6.art.60 § 3 k.k.poprzez jego niezastosowanie w zakresie czynu z pkt XX części wstępnej wyroku, gdy oskarżony - wbrew stanowisku Sądu, wypełnił warunki jego obligatoryjnego zastosowania, współdziałając z W.S.,Ł. A.i W.F.;
7.art. 60 § 3 k.k.poprzez jego niezastosowanie w zakresie czynu z pkt XXII części wstępnej wyroku, gdy oskarżony - wbrew stanowisku Sądu, wypełnił warunki jego obligatoryjnego zastosowania, współdziałając z W.S.i A.H.;
z ostrożności zarzucił naruszenie:
8.art. 64 § 1 k.k.iart. 106 k.k.orazart. 107 § 1 k.k.poprzez jego błędne nie zastosowanie zakresie czynów z pkt IV, VI, XI, XII, XIII, XIV, XV, XVIII, XIX, XX i XXII, w sytuacji której oba wyroki Sądu Wojewódzkiego w Warszawie, o sygn. akt: VIII K 23/94 oraz VIII K 218/96, gdzie odbycie orzeczonej nimi kary pozbawienia wolności stanowiło o przyjęciu działania w recydywie są zatarte;
9.art. 60 § 4 k.k.poprzez jego błędne niezastosowanie co do czynów zpkt IV, V, XVIII, XIX, XX i XXIImimo zaistnienia do tego warunków, gdy oskarżony, niezależnie od wyjaśnień złożonych w swojej sprawie, ujawnił i przedstawił istotne okoliczności, nieznane dotychczas temu organom ścigania przestępstwa zagrożone karą powyżej 5 lat pozbawienia wolności;
10.art. 22 § 1 i § 2 k.k.poprzez jego błędne niezastosowanie co do czynów podżegania zpkt XVIII – XX i XXII, gdzie czynów nie usiłowano dokonać;
III. na zasadzieart. 427§2 k.p.k.iart.438 pkt 2 k.p.k.rażącą obrazę przepisów postępowania, która miała wpływ na treść wyroku, a mianowicie:
1.art. 2 § 1 k.k.poprzez niewłaściwe zastosowanie przewidzianych prawem instytucji zart. 60 § 3 i § 4 k.k., które nie realizuje celów postępowania w zakresie zwalczania przestępczości poprzez wymierzenie kar i kary łącznej w wymiarze, który nie odpowiada zasługom oskarżonego dla wymiaru sprawiedliwości, jego z nim umowie, a także zniechęca inne osoby do współpracy z wymiarem sprawiedliwości w zakresie wykrywania i rozliczania najpoważniejszych przestępstw;
2.art. 626 § 1 k.p.k.poprzez nieuprawnione obciążenie oskarżonego kosztami postępowania w sytuacji gdy istnieją przesłanki by go od tego zwolnić;
IV. na zasadzieart. 427 § 2 k.p.k.iart.438 pkt 4 k.p.k.zarzucił rażącą niewspółmierność kar wymierzonych oskarżonemu, lojalnie współpracującemu z wymiarem sprawiedliwości o określonych dla niego zasługach, przyznającemu się, za czyny z pkt IV, V, XVIII, XIX, XX i XXII części wstępnej wyroku, nadto rażącą surowość kar grzywny, od której należało w okolicznościach sprawy odstąpić, a także nieuzasadnione obciążenie kosztami oraz rażącą niewspółmierność kary łącznej pozbawienia wolności i grzywny;
V. na zasadzieart. 440 k.p.k., iż orzeczenie zapadłe w tych okolicznościach sprawy, z naruszeniem przepisówart. 2 § 1 k.p.k.,art. 22 k.k.,art. 60 § 3 i § 4 k.k.jest rażąco niesprawiedliwe wobec oskarżonego, który podjął lojalną i szczerą współpracę, dzięki któremu wymiar sprawiedliwości osiągnął znaczne korzyści w zakresie realizacji celów postępowania karnego i nie odpłacił lojalnością za lojalność oskarżonego;
Na zasadzieart. 427 § 1 k.p.k., podnosząc powyższe zarzuty, obrońca wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku przez:

1
odnośnie czynu z pkt IV części wstępnej wyroku - na podstawieart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt 2 k.k.wymierzenie oskarżonemu kary 7 (siedmiu) lat pozbawienia wolności;

2. odnośnie czynu z pkt V części wstępnej wyroku - na podstawieart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 2 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 60 § 6 pkt. 2 k.k.wymierzenie oskarżonemu kary 7 (siedmiu) lat pozbawienia wolności;
3. odnośnie czynu z pkt XVIII części wstępnej wyroku - na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 22 § 2 k.k.odstąpienie od wymierzenia kary;
4. odnośnie czynu z pkt XIX części wstępnej wyroku - na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 148 §1 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 22 § 2 k.k.odstąpienie od wymierzenia kary;
5. odnośnie czynu z pkt XX części wstępnej wyroku - na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 22 § 2 k.k.odstąpienie od wymierzenia kary;
6. odnośnie czynu z pkt XXII części wstępnej wyroku - na podstawieart. 19 § 1 k.k.w zw. zart. 148 § 1 k.k.przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.iart. 22 § 2 k.k.odstąpienie od wymierzenia kary;
7. na podstawieart. 85 k.k.,art. 86 § 1 i § 2 k.k.iart. 88 k.k.w brzmieniu obowiązującym do dnia 8 czerwca 2010 r. w zw. zart. 4 § 1 k.k.orzeczenie kary łącznej 15 (piętnastu) lat pozbawienia wolności;
8. odstąpienie od obciążenia oskarżonego kosztami postępowania i przejęcie ich na rachunek Skarbu Państwa.
Prokuratorzarzucił:
1. obrazę przepisów prawa materialnego poprzez przyjęcie za czyn zpkt IVbłędnej kwalifikacji prawnej i podstawy skazania zart. 148 § 2 pkt. 1 i 2 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.i błędnej podstawy wymiaru kary zart. 148 § 2 pkt. 1 i 2 k.k.zamiast prawidłowej kwalifikacji prawnej i podstawy skazania zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.w stanie prawnym obowiązującym pomiędzy dniem 23 kwietnia 2009 roku a dniem 22 marca 2011 roku i prawidłowej podstawy wymiaru kary zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.w stanie prawnym jak wyżej;
2. obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 60 § 3 k.k.poprzez jego błędne nieuwzględnienie w wymiarze kary za czyn zpkt IV, podczas gdy oskarżonyR. B. (1), ujawniwszy osoby współuczestniczące w popełnieniu czynu oraz istotne okoliczności zabójstwaG. Z. (1), zwłaszcza związane z jego uprzednim wzięciem w charakterze zakładnika, w istocie spełnił przesłanki zart. 60 § 3 k.k., co w konsekwencji winno skutkować wymierzeniem mu kary nadzwyczajnie złagodzonej przy zastosowaniuart. 60 § 3 k.k.;
3. obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 40 § 2 k.k., polegającą na orzeczeniu środka karnego pozbawienia praw publicznych mimo braku ustalenia i odzwierciedlenia w opisie i kwalifikacji przypisanego czynu zpkt. IV, żeR. B. (1)zabiłG. Z. (1)w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie;
4. rażącą niewspółmierność kary 25 lat pozbawienia wolności wymierzonej oskarżonemu za czyn z pkt V, podczas gdy prawidłowe uwzględnienie postawy procesowejR. B. (1), zwłaszcza ujawnienie przez niego istotnych okoliczności dotyczących licznych przestępstw, w szczególności popełnionych przez członków tzw. grupy szkatułowej, winno prowadzić do zastosowania wobecR. B. (1)nadzwyczajnego złagodzenia kary zart. 60 § 4 k.k.;
5. obrazę przepisów prawa materialnego, a toart. 40 § 2 k.k., polegającą na orzeczeniu środka karnego pozbawienia praw publicznych mimo braku ustalenia i odzwierciedlenia w opisie i kwalifikacji przypisanego czynu zpkt. V, żeR. B. (1)zabiłG. P. (1)w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie;
w pkt 6. – 9. zarzucił rażącą niewspółmierność kar 8 lat pozbawienia wolności wymierzonych oskarżonemu za czyny z pkt XVIII, XIX, XX i XXII a/o, podczas gdy prawidłowa ocena okoliczności sprawy, w szczególności tego, że bez samodenuncjacjiR. B. (1)organy prowadzące postępowanie nie powzięłyby wiadomości o popełnieniu czynów, a także tego, że osoby podżegane, nawet nie usiłowały popełnić czynów zabronionych, winna prowadzić do wymierzeniaR. B. (1)kar nadzwyczajnie złagodzonych w oparciu o normęart. 22 § 2 k.k.;
Podnosząc powyższe zarzuty, na zasadzieart. 427 § 1 k.p.k.iart. 437 § 2 k.p.k.prokurator wniósł o:
1. zmianę zaskarżonego wyroku za czyn z pkt. IV poprzez przyjęcie kwalifikacji prawnej i podstawy skazania zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 64 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.w stanie prawnym obowiązującym pomiędzy dniem 23 kwietnia 2009 roku a dniem 22 marca 2011 roku i podstawy wymiaru kary zart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.w stanie prawnym jak wyżej;
2. zmianę zaskarżonego, wy roku w zakresie kary za czyn zpkt. IVpoprzez zastosowanieart. 60 § 3 k.k.i wymierzenie oskarżonemuR. B. (1)kary 7 lat i 11 miesięcy pozbawienia wolności;
3. uchylenie zaskarżonego wyroku w części obejmującej wymierzony za czyn z pkt IV środek karny pozbawienia praw publicznych na okres 10 lat;
4. zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie za czyn z pkt. V poprzez zastosowanieart. 60 § 4 k.k.i wymierzenie oskarżonemuR. B. (1)kary 7 lat pozbawienia wolności;
5. uchylenie zaskarżonego wyroku w części obejmującej wymierzony za czyn z pkt. V środek karny pozbawienia praw publicznych na okres 10 lat;
6. – 9. zmianę zaskarżonego wyroku w zakresie kar za czyny z pkt. XVIII, XIX, XX i XXII poprzez zastosowanieart. 22 § 2 k.k.i wymierzenie oskarżonemuR. B. (1)kar po 4 lata pozbawienia wolności;
10. wymierzenie oskarżonemuR. B. (1)na podstawieart. 86 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym do dnia 30 czerwca 2015 r. w zw. zart. 4 § 1 k.k.kary łącznej 15 lat pozbawienia wolności.
W odpowiedzi na apelację prokuratora, obrońca oskarżonego przyłączył się do niej i poparł w całości wnioski prokuratora.
Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Podstawowe zarzuty apelacji obrońcy oskarżonego i prokuratora zamierzające do szerszego zastosowania instytucji nadzwyczajnego złagodzenia kar na podstawieart. 60 § 3 i § 4 k.k.uznano za bezzasadne.
Tak samo oceniono zarzut naruszenia przepisów o recydywie (apelacja obrońcy w odniesieniu do skazań za przestępstwa zpkt IV, VI, XI– XX i XXII, gdyż skazania z lat 1995 – 1998, które były podstawą do przypisania działania w warunkachart. 64 § 1 lub § 2 k.k.nie zostały zatarte, zgodnie zart. 108 k.k.
Sąd Apelacyjny nie uznał też żadnego z zarzutów rażącej niewspółmierności kar jednostkowych i kary łącznej, co w zaskarżonym zakresie czynu IV i V a/o skutkowało zachowaniem ich wymiaru – 25 lat pozbawienia wolności.
Na częściowe uwzględnienie zasługiwały wnioski stron, w szczególności prokuratora o zastosowanieart. 22 § 2 k.k.w odniesieniu do czterech zarzutów podżegania do zabójstw (XVIII – XX i XXII a/o), co skutkowało obniżeniem kar za te przestępstwa do 6 lat pozbawienia wolności za każde.
Sąd Apelacyjny podzielił też zarzuty obu stron dotyczące naruszeniaart. 4 § 1 k.k.przy orzekaniu co do zabójstw z pkt IV aktu oskarżenia, a nadto zastosował ten przepis z urzędu odnośnie do skazania za zabójstwo z pkt XI a/o.
Uwzględniono także zarzut prokuratora co do bezpodstawnego orzeczenia pozbawienia praw publicznych, ponieważ Sąd I instancji nie dokonał ustaleń wymaganych przezart. 40 § 2 k.k.o działaniu sprawcy w wyniku motywacji zasługującej na szczególne potępienie.
Prokurator nie zamieścił takiego znamienia działań w opisie zarzuconych w pkt IV i V a/o zbrodni zabójstw i nie posłużył się kwalifikacją prawną zart. 148 § 2 pkt 3 k.k., wykorzystanie tej kwalifikacji było zresztą prawnie nieodpuszczalne w odniesieniu do zbrodni z pkt IV a/o dokonanej w 2002 r., ponieważ wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 2009 r. usuwał z porządku prawnego możliwość stosowaniaart. 148 § 2 k.k.Obecnie podnoszony przez prokuratora zarzut naruszeniaart. 4 § 1 k.k., w odniesieniu do zbrodni z pkt IV a/o, był w istocie błędem aktu oskarżenia, podobnie jak kwalifikacja z pkt XI a/o, wadliwości której skarżący w ogóle nie zauważyli, a która ma tę samą genezę co zarzut IV a/o. Obie zbrodnie zabójstwa zostały dokonane przezR. B. (1)przed zmianąart. 148 k.k.ustawą z dnia 26 listopada 2010 r. (Dz. U. Nr 240, poz. 1602) obowiązującą od dnia 22 marca 2011 r.
W związku z powyższym Sąd Apelacyjny dokonał zmian w zaskarżonym wyroku, przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.,art. 22 § 2 k.k.i uwzględniając wymaganiaart. 40 § 2 k.k.
Uznał natomiast za bezzasadne pozostałe zarzuty i wnioski apelacji stron.
Zanim Sąd Apelacyjny odniesie się do głównych zarzutów obu apelacji, których wnioski zmierzały zgodnie do obniżenia kar za zabójstwoG. Z. (1)(IV a/o) iG. P. (1)z 25 lat do 15 lat pozbawienia wolności i orzeczenia kary łącznej w tym wymiarze należy zaznaczyć, że oskarżyciel publiczny zmienił w nieoczekiwanym momencie dotychczasową postawę procesową.
Po zamknięciu przewodu sądowego w II instancji w dniu 28 lutego 2019 r., w czasie odroczenia wydania wyroku Sądu Apelacyjnego, przed jego ogłoszeniem, prokurator przysłał pismo z krótkim oświadczeniem o cofnięciu apelacji. Stawiwszy się na termin ogłoszenia wyroku Sądu Apelacyjnego – 14 marca 2019 r. prokurator podtrzymał to oświadczenie.
Obecny na sali rozpraw obrońca wyraził zaskoczenie postawą prokuratora i wniósł o uznanie wniosku za bezskuteczny.
Prokurator nie umotywował swojego oświadczenia, ani na piśmie, ani bezpośrednio przed Sądem Apelacyjnym.
Rozważając czas oświadczenia o cofnięciu apelacji prokuratora, złożonej wyłącznie na korzyść oskarżonego, a przede wszystkim warunki stawiane takiej zmianie stanowiska procesowego wart. 431 § 3 k.p.k.– zgoda oskarżonego – Sąd Apelacyjny uznał ten akt za bezskuteczny. Próba cofnięcia apelacji w całości korzystnej dla oskarżonego, stała się niezrozumiała wobec dotychczasowej postawy prokuratury w procesieR. B., zwłaszcza, że apelacja zawierała m. in. oczywiste i słuszne zarzuty naruszeniaart. 4 § 1 k.k.,art. 40 § 2 k.k.i uznane co do zasady wnioski o zastosowanieart. 22 § 2 k.k.Zmiana postawy prokuratury jest niezrozumiała w świetle argumentacji podniesionej w apelacji pisemnej i wystąpienia prokuratora podczas rozprawy odwoławczej. Uwzględnienie nowego wniosku prokuratora, nie popartego zgodą oskarżonego, naruszałoby interesy procesowe oskarżonego w stopniu tożsamym z naruszeniem prawa do obrony.
Wznowienie przewodu sądowego na podstawieart. 409 k.p.k.byłoby bezcelowe, zważywszy na interes procesowy oskarżonego i zaskoczenie obrońcy taką zmianą postawy prokuratury. Trudno spodziewać się, by oskarżony przystał na cofnięcie korzystnej dlań apelacji, która wspierała zarzuty jego apelacji.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny uznał wniosek prokuratora o wznowienie przewodu sądowego za bezzasadny i chroniąc prawo do brony oskarżonego rozpoznawał apelacje, zarówno obrońcy jak i prokuratora.
Przedmiot obu apelacji, co do zasady zbieżny, należy usystematyzować w ten sposób, by zebrać do łącznego uzasadnienia rozdrobnione zarzuty dotyczące poszczególnych rozstrzygnięć wyroku Sądu Okręgowego.
Na wstępie należy zauważyć, że apelacje mierzą głównie w wysokość kar pozbawienia wolności orzeczonych za najcięższe zbrodnie przypisane oskarżonemu w pkt IV, V, XVIII – XX i XXII, tj. skazań za dwa zabójstwa (G. Z. (1)iG. P. (1)) oraz za cztery podżegania do zabójstw (w tym usiłowania podżegania). Zupełnym sednem obu apelacji są zarzuty dotyczące kar wymierzonych za zbrodnie zabójstwa zarzucane w pktIV i V aktu oskarżenia, gdyż kary 25 lat pozbawienia wolności za każdą z nich skutkowały, zgodnie zart. 88 k.k.wymierzeniem tożsamej kary łącznej. Wszystkie pozostałe zarzuty apelacyjne, zamierzające również do złagodzenia kar, mają wobec tej sytuacji drugorzędne znaczenie, skoro ostateczny wniosek stron – cel apelacji - prowadził do uzyskania dla oskarżonego kary łącznej 15 lat pozbawienia wolności. Główną przeszkodą do osiągnięcia tego celu były kary 25 lat pozbawienia wolności orzeczone za zbrodnie z pkt IV i V aktu oskarżenia, bez zastosowaniaart. 60 § 3 lub 4 k.k., dlatego skarżący podjęli nieskuteczną próbę wykazania, żeR. B. (1)zasługuje na profity procesowe wynikające z podjęcia współpracy z wymiarem sprawiedliwości.
Przechodząc do zarzutów apelacyjnych, należy odnotować zgodność poglądu obrońcy i prokuratora odnośnie do podstaw kary wymierzonej za czyn IV, tj. za zabójstwoG. Z. (1), dokonane w dniu 3 lutego 2002 r.
W zakresie zarzutów dotyczących tego skazania, podobnie jak pozostałych, strony nie kwestionują ustaleń faktycznych, w tym współsprawstwaR. B., ani zastosowania kwalifikacji prawnej zart. 148 k.k., z zastrzeżeniem, że prawidłowe stosowanieart. 4 § 1 k.k.powinno skutkować przyjęciem ustawy względniejszej, w tym wypadkuart. 148 § 1 k.k.Strony słusznie odwołały się do wyroku Trybunału Konstytucyjnego z dnia 16 kwietnia 2009 r., sygn. akt P 11/08 rugującego z porządku prawnego sankcję z§ 2 art. 148 k.k.wprowadzoną od dnia 26 września 2005 r., a tym samym możliwość skazania na podstawieart. 148 § 2 k.k.Sąd Apelacyjny uznał w tym względzie wnioski obu stron, wskazał jako podstawę skazania za czyn IV a/oart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.iart. 64 § 1 k.k., a jako podstawę wymiaru karyart. 148 § 1 k.k.w zw. zart. 4 § 1 k.k.– w brzmieniu obowiązującym przed 22 marca 2011 r. (ustawa z dnia 26 listopada 2010 r. Dz. U. Nr 240 poz. 1602, obowiązująca od dnia 22 marca 2011 r. przywróciła obowiązywanie§ 2 art. 148 k.k.w wersji zmienionej co do katalogu kar).
Szanując orzeczenie o niekonstytucyjności§ 2 art. 148 k.k.w okresie do dnia 21 marca 2011 r., tożsame z jego eliminacją z porządku prawnego, Sąd Apelacyjny uznał, że zmiana podstawy prawnej skazania i wymiaru kary na podstawieart. 148 § 1 k.k.wymaga ponownego wymierzenia kary. Za poglądem tym stoi szereg wyroków Sądu Najwyższego wydanych na skutek wznowienia postępowań, po orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego z kwietnia 2009 r.
Jako przykład można podać wyrok Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2011 r., sygn. II Ko 73/10 za zabójstwo, w którym Sąd uchylił rozstrzygnięcia Sądu Apelacyjnego w Warszawie o karze łącznej dożywotniego pozbawienia wolności oraz w części dotyczącej kwalifikacji prawnej czynu zart. 148 § 2 pkt 2 k.k.(dokonanego w grudniu 2005 r.), a także wymierzonej za ten czyn kary dożywotniego pozbawienia wolności i przekazał w tym zakresie sprawę do ponownego rozpoznania w II instancji.
Sąd Apelacyjny po rozpoznaniu sprawy (sygn. akt AKa 70/11), wyrokiem z dnia 27 kwietnia 2011 r. zmienił uchyloną część wyroku w ten sposób, że za podstawę prawną skazania, przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k., przyjąłart. 148 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym przed dniem 22 marca 2011 r. (dzień wejścia w życie nowelizacji przepisu – ustawa z dnia 26 listopada 2010 r. Dz. U. Nr 240, poz. 1602) i na podstawieart. 148 § 1 k.k.wymierzył ponownie karę dożywotniego pozbawienia wolności, a następnie orzekł karę łączną tego samego rodzaju.
W sprawieR. B.Sąd Apelacyjny postąpił podobnie w kwestii podstawy prawnej skazania zart. 148 § 1 k.k.i tożsamej podstawy prawnej wymiaru kary.
Orzekając ponownie w zakresie podstaw skazania i wymiaru kary Sąd kierował się m. in. wyrokiem Sądu Najwyższego, z dnia 22 września 2010 r., sygn. III KK 39/19 – o braku możliwości „odżycia” stanu prawnego (dotyczącego zabójstwa) poprzedzającego zakwestionowaną nowelizacją oraz wyrokiem z dnia 13 maja 2015 r., sygn. II KK 9/15 - o konieczności orzekania na podstawieart. 148 § 1 k.k.i możliwości wymierzenia kar 25 lat i dożywotniego pozbawienia wolności – ponownie – na tej właśnie podstawie prawnej, tj.art. 148 § 1 k.k., zamiast na podstawieart. 148 § 2 k.k., wykluczonego czasowo wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z porządku prawnego.
Sąd Apelacyjny uznał zatem zgodne zarzuty i wnioski stron o zastosowanieart. 4 § 1 k.k.w odniesieniu do zabójstwa z pkt IV a/o, ponieważ pomiędzy jego popełnieniem w lutym 2002 r., a wyrokowaniem w 2017 r. dokonano takich zmian w zakresieart. 148 k.k., które uniemożliwiły zastosowanie przepisu o przestępstwie kwalifikowanym zart. 148 § 2 k.k., jako niekonstytucyjnym, czasowo derogowanym z porządku prawnego.
Tożsame okoliczności nakazywały Sądowi odwoławczemu działanie z urzędu w stosunku do zarzutu XI a/o, tj. pomocnictwaR. B.do podwójnego zabójstwaT. M.iJ. P., połączonych ze szczególnym okrucieństwem poprzedzonym wzięciem ofiar jako zakładników. Strony zaspokojone nadzwyczajnie złagodzoną karą za tę zbrodnię, nie podniosły zarzutu naruszeniaart. 4 § 1 k.k., w sytuacji gdy zabójstw dokonano także w 2002 r. (3 września). W tym przypadku również należało zastosować prawo korzystniejsze dla oskarżonego i ponownie wymierzyć karę według zasad prawnych ustalonych prawidłowo przez Sąd Okręgowy, tj. z nadzwyczajnym złagodzeniem na podstawieart. 60 § 3 k.k.Sąd Apelacyjny orzekając o poprawnej podstawie skazania i wymiaru kary wyeliminował zbędnyart. 11 § 2 i 3 k.k.oraz powołałart. 60 § 3 k.k.w zw. zart. 60 § 6 pkt 2 k.k.jako właściwy do obliczania podstawy złagodzenia kary za zbrodnie zabójstwa. Zmian tych dokonano na korzyść oskarżonego, gdyżart. 4 § 1 k.k.nakazuje wybór ustawy korzystniejszej. Zgodny wniosek stron w przedmiocie zastosowania ustawy względniejszej zgłoszony w apelacjach obrońcy i prokuratora, poparty przez oskarżonego, spowodował wprawdzie częściową zmianę kwalifikacji prawnej czynów, ale w obrębie jednego przepisu oraz w sytuacji procesowej nie powodującej zaskoczenia i potrzeby przygotowania linii obrony w kierunku nowego przepisu prawnego. W związku z powyższym uprzedzanie stron o zmianie kwalifikacji prawnej było bezprzedmiotowe.
Realizacja wniosków stron w kwestii zastosowaniaart. 148 § 1 k.k.jako podstawy prawnej skazania w zw. zart. 64 § 1 k.k.i podstawy wymiaru kary za zbrodnie zabójstwG. Z.i innych (IV i XI a/o), mimo orzekania w innych granicach ustawowych kar – od 8 lat do dożywotniego pozbawienia wolności (w sytuacji procesowejR. B.do kary 25 lat pozbawienia wolności), nie wpłynęła na zmianę oceny Sądu odnośnie do przesłanek wymiaru kary i podstaw stosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary.
Stosownie do poglądów prawnych Sądu Najwyższego wyrażonych w podobnych sprawach, m. in. w wyroku z dnia 13 maja 2015 r., II KK 9/15 czy w postanowieniu z dnia 4 kwietnia 2012 r., II KK 205/11 (wcześniejsza sygn. sprawy II KO 73/10), przejście na łagodniejszy przepisart. 148 § 1 k.k.nie wiąże się z koniecznością zmiany opisu czynu, oceny podstaw faktycznych skazania, ani nie wyłącza możliwości ponownego wymierzenia kary 25 lat pozbawienia wolności w oparciu o przesłanki stosowane w dotychczasowym procesie.
Wobec uznania za bezzasadne wniosków stron o zastosowanieart. 60 § 3 lub § 4 k.k.do zabójstwa przypisanegoR. B.w pkt I wyroku Sądu Okręgowego (pkt IV a/o) i uznania argumentacji tego Sądu odnośnie do przesłanek wymiaru kary zart. 53 k.k., Sąd Apelacyjny uznał ponownie karę 25 lat pozbawienia wolności za to przestępstwo za właściwą, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia.
W kwestii innych zarzutów naruszenia prawa materialnego, poza odmową zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawieart. 60 k.k., która będzie uzasadniona osobno, Sąd Apelacyjny nie uznałzarzutu naruszenia przepisów o recydywie, zgłoszonego w pkt 8 apelacji obrońcy oskarżonego. Skarżący wymienia wszystkie skazania za przestępstwa popełnione w latach 2002 – 2003, których dotyczy ustalenie Sądu (wcześniej prokuratora, za wyjątkiem czynów XVIII – XX i XXII) o działaniu w warunkachart. 64 § 1 k.k.Sąd podparł te ustalenia wskazaniem na okres kary pozbawienia wolności w wymiarze 3 lat i 6 miesięcy orzeczony za rozbój kwalifikowany, w sprawie Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 28 kwietnia 1995 r. (prawom. z dniem 21 maja 1996 r.), sygn. akt VIII K 23/94. Kara ta weszła w skład wyroku łącznego Sądu Wojewódzkiego w Warszawie z dnia 29 grudnia 2001 r., sygn. akt VIII K 264/98, którym orzeczono karę łączną 4 lat pozbawienia wolności (i grzywnę), wykonywaną do dnia 17 czerwca 1999 r. (warunkowo zwolniony po odbyciu ponad połowy kary). Ponadto Sąd orzekający prawidłowo powołał się również na skazanie dotyczące m. in. usiłowania wymuszenia rozbójniczego, wyrok w sprawie Sądu Okręgowego w Warszawie, sygn. VIII K 218/96 – 4 lata i 6 miesięcy pozbawienia wolności – odbywane do dnia 18 czerwca 1999 r. (wyroki w t. XL i XXXVII, karta karna, informacja z systemu NOE SAD). Sąd wykazał podobieństwo przestępstw za które skazany odbywał ww. kary, a którą definiujeart. 115 § 3 k.k.oraz zachowanie odstępu czasu – do 5 lat pomiędzy zakończeniem kary – 1999 r. – a nowymi przestępstwami – 2002/2003 r. Skarżący nie podważył tych ustaleń, a zarzut uzasadniał wyłącznie lakonicznym stwierdzeniem o zatarciu skazań będących podstawą recydywy, czym Sąd Okręgowy rzekomo naruszyłart. 106 i 107 § 1 k.k.Z przywołanych przepisów skarżący wyprowadził wniosek o upływie 10 - letniego okresu do zatarcia skazania, co miałoby nastąpić na długo przed skierowaniem aktu oskarżenia w sprawieR. B.(w 2009 r.).
Zarzut tak motywowany jest oczywiście bezzasadny, gdyż pomija normę obowiązującą przy swoistym pochodzie działań przestępnych sprawcy, określanym mianem zbiegu skazań.Art. 108 k.k.stanowi m. in., że jeżeli skazany po rozpoczęciu lecz przed upływem okresu wymaganego do zatarcia skazania ponownie popełnił przestępstwo, dopuszczalne jest tylko jednoczesne zatarcie wszystkich skazań. W takiej właśnie sytuacji prawnej znalazł się, a właściwie spowodował ją,R. B., który od 1995 r. został8 – krotnie skazany za liczne przestępstwa i odbył ok. 16 lat kar pozbawienia wolności. Ich systematyka i chronologia, wykazana w załączonych wyrokach oraz karcie karnej (k. 9323) dowodzi tego, że do wykonana kary w pierwszej sprawie (III K 857/94) odbywanej w ramach kary łącznej do dnia 17 czerwca 1999 r.R. B.dopuścił się licznych przestępstw w kolejnych latach, aż do 2015 r., wydłużając okres do zatarcia skazań i nie zamykając tego okresu aż do zatrzymania w dniu 6 września 2013 r. Zarzut kierowania grupą przestępczą dotyczy nawet okresu trwającego już aresztowania – do grudnia 2013 r.). W okresie od 13 czerwca 2003 r. do dnia 24 lipca 2010 r.R. B.odbywał kary pozbawienia wolności orzeczone w sprawach VIII K 803/03 – 4 lata i 6 miesięcy za usiłowanie wymuszenia rozbójniczego i VIII K 69/01 – kara 4 lata pozbawienia wolności za przestępstwo zart. 286 § 2 k.k.,art. 229 § 3 k.k., przy czym wszystkie skazania nastąpiły w warunkachart. 64 § 1 k.k., co uzasadniało zastosowanie do części przypisanych przestępstwart. 64 § 2 k.k.
W związku z powyższym zarzut naruszenia przepisów o recydywie należało uznać za chybiony.
Sąd Apelacyjny uznał częściowo zarzuty (obu skarżących) dotyczącenaruszeniaart. 22 § 2 k.k.w odniesieniu do skazań za podżegania i usiłowanie podżegania do zabójstw zarzucanychR. B.w pkt XVIII, XIX, XX i XXII aktu oskarżenia, przypisanych w pkt I zaskarżonego wyroku, za które Sąd Okręgowy wymierzył kary – po 8 lat pozbawienia wolności.
Zarzuty stron odnoszące się do tej kwestii, wydają się być subsydiarne w stosunku do celu apelacji, którym było uzyskanie złagodzenia maksymalnej liczby kar, po to, by uzasadnić chociażby zarzuty rażącej surowości kar, na wypadek bezskuteczności innych zarzutów i wniosków o zastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia na podstawieart. 60 § 3 lub 4 k.k.Bez względu na pobudki apelujących zarzut naruszeniaart. 22 § 2 k.k.jest skuteczny. Skarżący uzasadniają ten zarzut niezrealizowaniem zamiaruR. B.jako podżegającego do zabójstw, czyli spełnieniem podstawowego warunkuart. 22 § 2 k.k., od którego zależą jakiekolwiek rozważania na temat możliwości zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary. Fakultatywność takiego wymierzania kary zasadniczo podważa skuteczność stawiania zarzutów naruszenia prawa materialnego części szczególnejkodeksu karnego. Ustawodawca pozostawił bowiem rozwadze Sądu decyzję, czy w okolicznościach danej sprawy, gdy nie usiłowano dokonać przestępstwa, ogół przesłanek badanych przy karaniu, według uznania Sądu, uzasadnia wymierzenie kary poniżej dolnego progu zagrożenia ustawowego. Mimo to wnioski stron o rozważenie złagodzenia kar za czyny z pkt XVIII – XX XXII a/o uznano za zasadne, w świetle tego, że nie usiłowano zabójstw, a oskarżony dokonał samodenuncjacji.
Należy przyznać rację skarżącym, że Sąd Okręgowy zaniechał rozważań dotyczącychart. 22 § 2 k.k.w odniesieniu do czynów XVIII – XX i XXII a/o, ale wobec fakultatywności skorzystania z tego przepisu jest to jedynie brak procesowy i to nie on wpłynął na zmianę wyroku w tej części. Trzeba bowiem zauważyć, że w odniesieniu do tych przestępstw Sąd dokonał prawidłowej analizy dowodów, dostrzegł szczerość wyjaśnień oskarżonego, uczynił je podstawą ustaleń faktycznych, ale równocześnie nie uzasadnił zastosowania nadzwyczajnego złagodzenia kary na podstawieart. 22 § 2 k.k.Rozważania co do możliwości skorzystania z tej instytucji dotyczą jedynieart. 60 § 3 i 4 k.k.i tracą z pola widzenia okoliczności uzasadniające zastosowanieart. 22 § 2 k.k.Sąd Apelacyjny uznał argumenty Sądu I instancji o braku podstawowego warunku zastosowaniaart. 60 § 3 k.k., tj. liczby osób uczestniczących w podżeganiach (mniej niż 3), co wykluczało nadzwyczajne złagodzenie kary w tym trybie, mimo ujawnienia podstawowych okoliczności czynów przez oskarżonego (także zeznaniaŁ. A.). Za przekonujące uznał też Sąd Apelacyjny argumenty dotyczące odmowy zastosowania złagodzenia na podstawieart. 60 § 4 k.k.w stosunku do ogółu przestępstw przypisanychR. B.w niniejszej sprawie, co będzie przedmiotem szerszego uzasadnienia.
Wprawdzie ustalenia faktycznie odnośnie do planów i przygotowań do zabójstwW.,S.iK.wskazują na dużą aktywność oskarżonego, opracowanie logistyki tych zbrodniczych planów (obserwacja, wybór miejsca i sposobu egzekucji, dobór wykonawców i broni), jednak nie można tracić z pola widzenia tego, że oskarżony ujawnił sam główne okoliczności obciążające go. Dowody z wyjaśnień i zeznań innych osób były posiłkowe, nawet wyjaśnieniaŁ. A., który relacjonował przygotowania do części z nich, ale nie potrafił wskazać ściśle pokrzywdzonych. Motywem tych przestępstw były porachunki między grupami przestępczymi, a sprawność oskarżonego w organizacji przygotowań wskazuje na najwyższy poziom lekceważenia życia ludzkiego, ale szczerość z jaką to przyznał, w sytuacji gdy nie doszło do usiłowania, zasługuje na nadzwyczajne złagodzenie kar na podstawieart. 22 § 2 k.k.Równocześnie nie mogło ono prowadzić do bezkarności o jaką wniósł obrońca we wnioskach o odstąpienie kary, ani nawet do takiej łagodności, o którą wnosił prokurator – 4 lata pozbawienia wolności. Ustalenia faktyczne w sprawie podżegań do zabójstw trzech osób (str. 9 – 11 uzasadnienia Sądu Okręgowego) wskazują na to, żeR. B.w każdym przypadku układał plan zbrodni i na etapie przygotowań skrupulatnie go dopracowywał, co świadczy o determinacji i zupełnym braku refleksji nad krzywdą wskazanych ofiar i ich bliskich (na miejsce jednej z egzekucji wytyczył nawet okolice przedszkola, do którego pokrzywdzony odwoził dziecko). Powyższe okoliczności uzasadniały nieznaczne obniżenie kar – 2 lata poniżej dolnej granicy ustawowego zagrożenia, przy zastosowaniuart. 22 § 2 k.k.w zw. zart. 60 § 6 pkt 2 k.k.w zw. zart. 18 § 2 k.k.iart. 148 § 1 k.k.Wymierzając taką karę Sąd miał na celu wychowanie oskarżonego i zapobieżenie podobnym planom porachunków przestępczych. Należy tu wspomnieć o dowodach zebranych w sprawie usiłowania zabójstwaW. S., które miało miejsce w 2005 r. (ostrzelany przeżył z okaleczonymi częściami ciała w tym, głową i twarzą m. in. brak oka) oraz w sprawie zabójstwaK. K.w dniu 25 stycznia 2003 r. (dokonanie tej zbrodni miało uchronićW.przed egzekucją na nim). Sprawy te, choć nie mają bezpośredniego związku z zarzutami XVIII – XX i XII a/o wskazują na tło porachunków przestępczych pierwszej połowy lat 2000 –ych, odwetu m. in. za zabójstwa członków grupy mokotowskiej w Klifie, mówią o atmosferze wojny gangów, podejrzliwości i bezwzględnego tępienia konkurencji. Skutkiem tego była też śmierć osób wymienionych w zarzucie IV, V i XI a/o.
W zakresie zleceń zabójstw i podżegań oraz dokonanych zabójstw - w kontekście wymiaru kar - Sąd Okręgowy słusznie odwołał się do argumentu o demoralizacji oskarżonego, gdyż ona powodowała bezwzględność i łatwość decydowania o życiu innych, zupełny brak refleksji nad wartościami, dla realizacji doraźnych celów - władzy i zysku, za wszelką cenę.
Bardzo istotne są ustalenia o działaniach towarzyszących nakłanianiu do zabójstw, świadczące o chłodnym planowaniu realizacji zamiaru lub bezrefleksyjnej gotowości przyłączenia się do zbrodniczych planówW. S. (1)(grupa mokotowska). Istotne znaczenie dla orzekania o karze miały też ustalenia o skumulowaniu w bliskich odstępach czasu aż tylu przestępstw godzących w zdrowie i życie ludzi, co świadczy o wyjątkowym poczuciu bezkarności i zupełnym braku empatii.
Sąd odwołał się też do liczby wszystkich przypisanych oskarżonemu przestępstw, rodzaju, długotrwałości działalności przestępczej o najgroźniejszych skutkach społecznych. Analizował postawę procesową oskarżonego, który podjął współpracę dopiero po prawie ok. 10 miesiącach od tymczasowego aresztowania (zatrzymany dnia 6 września 2013 r.), w sytuacji przytłaczających wyjaśnień pomawiających go członków grup przestępczych:Ł. A.,D. G., NK.,A. K.,J. M.,M. H.,A. J.i innych. Uczynił to po przedstawieniu mu zarzutów zabójstwG. Z.iG. P., których ciała odkopano z ukrytych mogił leśnych już w kwietniu 2014 r. w wyniku współpracyŁ. A.,N. K.,D. G.i innych. Dopiero w obliczu tak obciążających dowodów najcięższych zbrodniR. B.postanowił współpracować z organami ścigania i ujawnić okoliczności innych przestępstw, przy czym wyjaśnienia jego nie były w całości szczere i niezmienne, jak wskazuje sprawa zabójstwaG. P.iG. Z..
Wszystkie okoliczności, które Sąd Okręgowy uznał za przeszkodę do fakultatywnego nadzwyczajnego złagodzenia kar mają więc odniesienie do niestosowania instytucji zart. 60 k.k.do wszystkich kwestionowanych zarzutów a/o, tj. zabójstw zpkt IV i Va/o, ale także do wskazanych wyżej podżegań zpkt XVII – XX i XXIIa/o, w których złagodzenie uzasadnione było jedynie wypełnieniem warunków zart. 22 § 2 k.k.
Wracając od postawy procesowej oskarżonego, która w przypadku zarzutówIV i V a/ozaważyła w dużej mierze naniezastosowaniuart. 60 § 3 lub 4 k.k.(art. 60 § 3 k.k.zastosowano wobec 16 z 22 przestępstw przypisanych oskarżonemu), Sąd odwoławczy podzielił ocenę Sądu I instancji.
Sąd Apelacyjny w pełni uznał rację Sądu Okręgowego o nieszczerościR. B., nie podjęciu spontanicznej współpracy, zaledwie częściowym przyznaniu się do dokonania zabójstwaG. Z.i to w sytuacji dowodowej, w której trudno uzasadnić racjonalnie zaprzeczenie udziału w zbrodniach. Konieczność dowodowa, która spowodowała, że od przełomu czerwca i lipca 2014 r., a więc po ponad 9 miesiącach tymczasowego aresztowania, oskarżony zaczął częściowo potwierdzać pewien rodzaj udziału w zabójstwach, wywołana została świadomością przytłaczających dowodów winy. Oto bowiem kilka miesięcy wcześniejŁ. A., a następnieN. K.opisali przebieg zdarzenia, od przywiezieniaG. Z.(związane ręce, worek na głowie, poruszał się z trudem) przezW. S.i jego ludzi i przekazania goR. B., który nakazał już wcześniej wykopać grób, zdjął i zabezpieczył darń do zamaskowania go, nakazał zabranie wapna, aż po tzw. „przesłuchiwanie” ofiary, a wreszcie zabójstwo przez uderzanie szpadlem w głowę i czaszkę.
W dniach 15 – 18 kwietnia 2014 r.Ł. A.pokazał policji nie tylko tzw. gróbG. Z. (1)ale także, w pobliżu, drugi dół z ciałem zastrzelonego przezR. B., ok. 10 lat później w 2012 r.G. P. (1)(zarzut V). Tę późniejszą zbrodnię potwierdziły wyjaśnieniaŁ. A.iD. G.. W dodatkuŁ. A.wyjaśnił na temat kolejnej zbrodni z 2002 r. tj. zabójstwa(...)iP., opisując miejsce zakopania zwłok i przystępując do kolejnych wizji lokalnych służących wskazaniu tego miejsca, z czym miał problem, gdyż słyszał o planach „przekopania” zwłok w obawie przed niedyskrecją jednego ze sprawców.
Współpracę z grupami śledczymi podjęli, od jesieni 2013 r. do lata 2014 r., także:
-A. J. (1)(ówczesny mały świadek koronny), ofiara wymuszeń opisanych w pkt I a/o, którego denuncjacja i udział w zasadzce policyjnej spowodował zatrzymanie w dniu 6 września 2013 r.Ł. A.iR. B.,
-A. W.– (brat ciotecznyJ.), który przekazał oskarżonemu wymuszone 100 tys. zł,
-M. M.(współwięzieńJ.), który pośredniczył międzyJ.aB.,
- świadek koronnyM. H., zeznający o historii i strukturze grupy mokotowskiej i innych grup przestępczych na terenieW.i okolic, w tym na temat pozycjiR. B., handlu narkotykami, broni, rozbojów, porachunków przestępczych itd.,
-M. R., wyjaśniający o przestępstwach oskarżonego, w tym zarzucanych mu porwaniach, a także przygotowaniach do zabójstw,
-J. M., wyjaśniający w podobnym zakresie jak ww.,
-A. S.(nie żyje), z grupyR. B., który w dniu 4 grudnia 2013 r. wyjawił, że oskarżony ma w celi telefon i cały czas wydaje rozporządzenia, np. co do pieniędzy i zabezpieczenia dowodów, rozmawia też ze swoją żoną (k. 599).A. S.tego samego dnia wskazał garażR. B., gdzie ukryto broń grupy: 24 sztuki broni różnego kalibru, tłumiki, 3 granaty, 2 tys. sztuk amunicji (k. 657 – 715).
-D. G. (1)wyjaśnienia dotyczące zastrzeleniaG. P.przezR. B.(przesłuchania z maja – czerwca 2014 r. – k.4229 – 4233).
W dniu 14 lutego 2014 r.R. B.przedstawiono kolejne zarzuty, łącznie 10, w tym kierowanie założoną przez siebie grupą przestępczą, aż do 4 grudnia 2013 r., tj. w czasie tymczasowego aresztowania – oskarżony nie przyznał się wówczas do tych zarzutów.
Od dnia 14 kwietnia 2014 r.Ł. A. (1)podjął pełną współpracę z prokuratorem w obecnej sprawie ujawniając wszystkie znane mu, jako współkierującemu grupą, okoliczności zabójstw, podżegań i przygotowań do zabójstw, broni, handlu narkotykami, zysków z prostytucji, porwań i innych wymuszeń. Wskazał grobyG. Z.iG. P., zadeklarował znalezienie grobu(...)iP.itd. (tom III od k. 906).
Po konfrontacji takżeN. K.zmienił wyjaśnienia i przyznał się, że był na miejscu zabójstwaZ.i opisał, jak oskarżony zabił ofiarę szpadlem, a potem wsypali wapno i we trzech zakopali dół.
KonfrontacjaŁ. A.iN. K.w dniu 30 kwietnia 2014 r. (k. 1032 – 1036) jest przedmiotem zarzutu obrońcy oskarżonego, że nieprawidłowo przeprowadzona, zasugerowała, a nawet narzuciłaN. K.zmianę wyjaśnień w kierunku obciążającymR. B.. Zarzut jest bezzasadny, oparty wyłącznie na domniemaniach subiektywnych ocenach skarżącego. Czynność ta dokonana przez prokuratora nadzorującego cale śledztwo jest dokumentem spontanicznych i swobodnych wyjaśnień konfrontowanych osób, które były pouczone o swych prawach. Kolejność wypowiedzi, czy odczytanie wcześniejszych wyjaśnień nie stanowi niedozwolonej taktyki śledczej, nie zawiera cech bezprawnych metod, przeciwnie jest najprostszym sposobem ustalenia różnic w wyjaśnieniach uczestników. Należy podkreślić, że w zakresie tej czynności, a dalej opartych m. in. na tym dowodzie ustaleń faktycznych, obrońca oskarżonego (ani prokurator) nie postawił zarzutu naruszenia prawa procesowego w zakresieart. 172 k.p.k.(konfrontacja) lubart. 171 k.p.k.(zasady przesłuchania, zakazy dotyczące przesłuchań). Skarżący nie zgłosili też zarzutu błędu w ustaleniach faktycznych, które byłyby ewentualnym wynikiem niedopuszczalnego przeprowadzenia konfrontacji lub innych dowodów, lub oceny tych dowodów. Tak więc krytyka konfrontacjiA.–K., podczas której ten ostatni potwierdził przebieg przygotowań do zabójstwaG. Z.i jego dokonanie, jest bezpodstawna. Należy dodać, że w takiej samej formie i według tej samej taktyki przeprowadzono inne, istotne dla sprawy, konfrontacje, których obrońca oskarżonego nie kwestionuje. Jako przykład można podać konfrontacjeR. Bukatego z D. G.(12 maja 2015 r. k. 4229 – 4233) czyR. B.zŁ. A.(25 maja 2015 r.), podczas których odczytano ich wcześniejsze wyjaśnienia dotyczące zabójstwaG. P.i konfrontowani odnosili się do swoich depozycji i wersji drugiego podejrzanego.
Apelujący nie podważa prawidłowości tych czynności, mimo wykonania ich według schematu obecnego w całej sprawie, w tym konfrontacjiA.–K..
W takich okolicznościach procesowych, wobec tylu dowodów obiciążającychR. B., w tym za najcięższe zbrodnie wskazujące na prawdopodobieństwo skazania na najsurowszą karę,oskarżony rozpoczął w końcu współpracę na przełomie czerwca i lipca 2014 r.,po przedstawieniu mu zarzutów licznych przestępstw, w tym zabójstwZ.iP.. Wskazał miejsce zakopania zwłok(...)iP.oraz wykonawców ich uprowadzenia i zabójstwa toporkiem (M.iS.), wskazał na swoją obecność i rolę w tej okrutnej egzekucji i opisywał pewne okoliczności zabójstw ujawnionych już przez innych członków grup przestępczych.
Cechą wyjaśnień oskarżonego w czasie kiedy rzekomo podjął lojalną współpracę jest zaprzeczanie własnym czynnościom prowadzącym bezpośrednio do zgonu ofiar, aż do momentu takiego obciążenia dowodami bezpośrednimi, w którym należało podjąć racjonalną obronę. Wówczas oskarżony przyjął linię minimalizowania swej roli, technikę oględnych komentarzy, opisów stawiających go w lepszym świetle. Stąd takie wypowiedzi:„nagle wszystko wymknęło się spod kontroli”- dotyczące zabójstwaG. Z., kiedy to oskarżony do końca procesu twierdził, że wyłącznieŁ. A.bił ofiarę szpadlem po głowie, aż straciła przytomność. W podobnym tonie usprawiedliwiania siebie i eksponowania swej rzekomej wrażliwości utrzymane są zapewnienia, że właściwie żadnej z ofiar oskarżony nie chciał zabić, jedynie nastraszyć, „przesłuchać” i wypuścić, uratować wspaniałomyślnie ( dot.Z.,P.,(...)). Z wyjaśnień oskarżonego wynika, że wyłącznie naciski innych, np.A.w przypadku zastrzeleniaG. P., czy W.S.w odniesieniu do innych zabójstw i podżegań, wywołały niekontrolowane skutki.
Oskarżony nigdy nie wyznał z prawdziwym żalem i skruchą – zabiłem swoich kolegów i znajomych w sposób zaplanowany, chłodny, w okrutny sposób. Przeciwnie – mówi, że chciał uratowaćG. Z.przedS., zamierzał go wypuścić tylko„sytuacja wymknęła się spod kontroli”, „...A.... zaczął ... bić go(Z.)tym szpadlem ...G.nie dawał znaku życia”(k 1947). Zapoznany w dniu 18 lipca 2014 r. z zarzutami zabójstwZ.iP., oświadczył:„częściowo przyznaję się ... ale nie do ich zabicia”(k 1942). Kiedy wreszcie oskarżony przyznał się do zastrzeleniaG. P., co nastąpiło po kilku miesiącach po pomówieniachA.iG., to twierdził, że zabił jedynie pod wpływemA.. Kiedy z kolei opisywał drastyczne szczegóły zabójstw(...)iP., to znowu wyrażał swoje zdziwienie, zaskoczenie a nawet przerażenie, podczas gdy brał udział w przywiezieniu porwanych, doprowadzeniu ich nad wykopany dół, a pomiędzy egzekucją pierwszego przezR. M., a doprowadzeniem i egzekucją drugiego, przezW. S., jak też sposobem ich wykonania (po kilka uderzeń toporkiem – siekierą) mijało wystarczająco dużo czasu na refleksję osoby wrażliwej, której obraz starał się przybrać oskarżony. Zawsze usprawiedliwiał się wpływem innych, obawą przed silniejszymi, zaskoczeniem, niekontrolowaną sytuacją itp., gdy tymczasem wyjaśnienia wszystkich obciążających go osób wskazują, że był osobą bezwzględną, dla której cierpienie i życie innych nie stanowiło żadnej przeszkody w realizacji jego planów. GrupęR. B.określano najkrwawszym odłamem grupy mokotowskiej (M. H.). Nawet przed Sądem Apelacyjnym oskarżony posługiwał się łagodnymi określeniami:(...), „kolega”, mówił o „przyczynieniu się do tej tragedii”(zarzut IV a/o), akcentując że jedynie bił szpadlem ofiarę po nogach. Odnośnie zastrzeleniaG. P.usprawiedliwiał się „diabelskimi” namowami ŁA..
Przed Sądem potwierdzał ostatnią z kilku wersji przebiegu zabójstwaG. Z., zaprzeczając zadaniu śmiertelnych ciosów.R. B. (1), zarzucając przed Sądem Okręgowym, w odniesieniu do konfrontacjiŁ. A.zN. K., socjotechnikę w przeprowadzaniu tej czynności polegającą na odczytaniu wyjaśnieńA., w których opisał przebieg zabójstwaZ., sam dopuszczał się zabiegów mających na celu manipulowanie faktami i ocieplanie swego wizerunku, by przekonać, że nie był okrutnym wykonawcą egzekucji, ale padł ofiarą osób bardziej wpływowych od siebie. W związku tym przeceniał w swych wyjaśnieniach znaczenieŁ. A.w grupie, którą współtworzyli lecz to oskarżony miał w niej niepodważalną rolę przywódcy. To on układał się bezpośrednio z tzw. zarządami grup „szkatułowej” i „mokotowskiej”, wyznaczał zadania, rozliczał, dzielił zyski, kupował i przechowywał arsenał broni. Nie sposób zatem uwierzyć, wbrew bezpośrednim dowodom, że ktokolwiek z jego grupy, w tymŁ. A., zdecydowałby się zabić na oczach oskarżonegoZ.lubP., w sytuacji gdyby on rzekomo zamierzał ocalićZ., zaś odP.jedynie kupić narkotyk. Oskarżony należał - we współdziałaniu z W.S.lubS.– do bezwzględnych przywódców dużych grup przestępczych, wykonywał ich polecenia, a w stosunku do członków swojej grupy to on wydawał plecenia i decydował o sposobie wykonania zabójstw lub zleceń zabójstw. Jest zatem zupełnie niewiarygodne, by zabójstwa jego kolegi(...)mógł dokonać na oczach oskarżonego, a bez jego przyzwoleniaŁ. A.lub, by to on wywarł taki nacisk na oskarżonego, że ten nie chcąc zabójstwa zastrzelił jednakG. P.. Próby przekonania Sądu do takich wersji stoją w całkowitej sprzeczności z wyjaśnieniami wszystkich osób będących na miejscu zabójstwZ.iP., z innymi dowodami, w tym ujawnieniem zwłok i wynikami medycznymi badania szczątków ofiar. Przeczą temu także okoliczności 20 pozostałych przestępstw, w tym okoliczności założenia i kierowania niezwykle niebezpieczną grupą zbrojną, w ramach której m. in. porywano, okaleczano i zabijano ofiary. Grupy, w której niekwestionowanym przywódcą byłR. B.i wyłącznie on miał rozstrzygający głos w planowaniu i przebiegu przestępstw.
Kreacja, którą przybrał oskarżony na użytek postępowania sądowego, mająca ocieplić jego wizerunek, w sytuacji całkowitego pogrążenia dowodami winy, jest niewiarygodna. Oskarżony doskonale kontrolował sytuację procesową, komentował każdy niekorzystny dowód przeprowadzony na rozprawie, w kierunku uwzględnienia jakiejś usprawiedliwiającej go okoliczności. Wypracował bogaty zbiór ogólników, eufemizmów, opisów zaskoczenia sytuacją, presji otoczenia itp., by zastąpić lub zneutralizować nimi najdrastyczniejsze opisy okrutnych działań. Nawet podczas rozprawy apelacyjnej oskarżony przedstawiał zabójstwoG. Z.określeniem„przyczyniliśmy się do tego nieszczęścia”i akcentował koleżeństwo z(...).
Charakterystyka ogólna postawy procesowejR. B.stanowi tło i punkt wyjścia do podzielenia oceny Sądu I instancji, że w zakresie dwóch przywołanychzabójstw zpkt IV i Va/o, oskarżony nie ujawnił dowodów i okoliczności tego rodzaju, które nakazywałyby orzeczenie kar z nadzwyczajnym ich złagodzeniem na podstawieart. 60 § 3 k.k.Nie wyjaśniał bowiem w sposób szczery i lojalny. Dopiero w sytuacji przymusu dowodowego – obciążany wyjaśnieniami współdziałających, bądź naocznych świadków, odkryciem przezŁ. A.grobówG. Z.iG. P.i dowodami pośrednimi, np. oględzinami i badaniami zwłok – przyznał się do udziału w zabójstwach.
W odniesieniu do zabójstwaG. Z.czynił to etapami, częściowo, zmieniając swoje opisy i wprowadzając okoliczności, które nie znalazły potwierdzenia w żadnym innym dowodzie. Należy w tym miejscu podkreślić, że żadna ze stron apelujących nie zakwestionowała ustaleń faktycznych, ani nie sformułowała zarzutu błędnej oceny koronnych dowodów winy oskarżonego, wobec czego za nieskuteczną uznał Sąd Okręgowy próbę dodania do opisu tej zbrodni ustalenia o zgonie ofiary wskutek uduszenia podczas zasypywania wapnem i piachem oraz skakania po cieleG. Z.przezŁ. A.. Sąd Okręgowy, po prawidłowej analizie wyjaśnień tego świadka iN. K., ustalił, że po przywiezieniu ofiary przez porywaczy (W.S.i inni),G. Z.został zaniesiony nad wykopany przez nich, na polecenieR. B., dół, gdzie był jeszcze bity i „przesłuchiwany” przezR. B.co do okoliczności zabójstwaH. B.. Na koniec tego oskarżony bił go szpadlem po głowie zadając rozległe, śmiertelne uszkodzenia głowy i czaszki.
Opis tych obrażeń wskazany w opinii pisemnej i ustnej biegłychM. F.i B.M.nie pozostawia żadnych wątpliwości o rozległości złamań czaszki i kości twarzy, które musiały doprowadzić do śmierci. Dowody uzupełniające przeprowadzone przed Sądem, na wniosek oskarżonego, na rozprawach w dniach 20 października i 13 listopada 2017 r. (t. 50), tj. zeznania policjantów biorących udział w odkopaniu zwłokG. Z.oraz biegłych, nie przyczyniły się do rozstrzygnięcia wersji o ułożeniu ciała ofiary z nogami powyżej tułowia (jak przy odkopywaniu się), ani o uduszeniu. Poszukiwania zwłok prowadzono najpierw przy użyciu koparki, co mogło sprzyjać zmianie ich ułożenia, jednak policjant M.Ł., jak też protokoły ujawnienia zwłok wskazują na odkrycie ich w pozycji skulonej (k. 9905 i nast.).
Należy przywołać w tym miejscu także dowód z zeznańŁ. A., przesłuchanie z dnia 15 kwietnia 2014 r. k. 928, wedle którego kopiąc grób na zlecenieR. B.kopali jamę w ziemi ok. 1,5 m w głąb zmniejszającą się w obwodzie ku dołowi, stąd ustalenia Sądu o tym, że kształt lub obsypywanie się ziemi mogło również wpływać na ułożenie zwłok, nie jest błędne, zawłaszcza, że do zabójstwa nie doszło w tym samym dniu.
Biegli – lekarz patomorfolog drM. F.i antropologprof. B. M.zaznaczyli, że sposób odkopywania szczątków kostnych mógł także powodować ich inne ułożenie. Apelujący pomija treść i sens opinii ustnej ww. biegłych, złożonej na rozprawie w dniu 13 listopada 2017 r. (k. 9979 i nast.), w której wymienili precyzyjnie złamania kośćca, zwłaszcza czaszki, które były skutkiem silnych uderzeń narzędziem opisanym przezA.,G.i ostatecznie przez oskarżonego (szpadel). Biegli wskazali na te obrażenia jako przyczynę, która uruchomiła mechanizm śmierci w wyniku obrzęku, krwotoku, niedrożności dróg oddechowych. Odnosząc się do wersji o zgonie ofiary w wyniku skakania po niej, biegli zwrócili uwagę, że dwa najpoważniejsze urazy, tj. złamanie wyrostka czołowego lewej kości jarzmowej i wgłobienia łuski kości czołowej, nie mogły powstać od urazu zadanego płaską powierzchnią, a więc należy wnioskować, że także od naskakiwania obutymi nogami. Biegli stanowczo stwierdzili, że te charakterystyczne urazy nie mogły powstać od skazania po głowie ofiary. Wprawdzie niektóre obrażenia twarzoczaszki mogły zostać wywołane tym ostatnim sposobem, ale biegli zaznaczyli, że skakanie po ciele spowodowałoby mnogie obrażenia żeber, które w takim nasileniu nie wystąpiły.
Obrońca widzi możliwość zgonu ofiary dopiero w jamie ziemnej, lekceważąc rzeczywisty wynik ustaleń biegłych, poprzestając jedynie na ich wniosku o tym, że po upływie ok. 15 lat od zdarzenia i dysponowania w zasadzie szkieletem zwłok, poddanych nie tylko naturalnemu rozkładowi, ale i działaniu wapna, którym sprawcy przysypali ciało, nie są w stanie określić chwili zgonu i odtworzyć mechanizmu uszkodzenia kolejnych organów. Ma to jednak znaczenie drugorzędne wobec stanowczych i konsekwentnych wyjaśnieńŁ. A.iN. K., według których po pobiciuG. Z.szpadlem, po głowie, przez oskarżonego, nad dołem, pokrzywdzony był zmasakrowany i bezwładny, a wrzucony do grobu nie dawał żadnych oznak życia.L. A., aniN. K., nie zarejestrowali ich także w momencie, gdy ten pierwszy wysypując wapno z worka na ciało wpadł z nim do dołu, przy czym opisywali tę scenę kilkakrotnie przed tym, jakR. B.zdecydował się przyznać do obecności w miejscu zabójstwa.
Należy znowu podkreślić, że nastąpiło to dopiero w lipcu 2014 r., podczas gdy zeznania obciążające go rozpoczęły się od 15 kwietnia 2014 r. (A., k. 926) i 30 kwietnia 2014 r. (K.w konfrontacji zA., k. 1032 – 1036). Podczas konfrontacjiN. K.zmienił dotychczasowe wyjaśnienia i potwierdził opis zdarzeń podany przezA.. Powiedział, że wcześniej wykopali dół według instrukcjiB., a worek z wapnem zabrali na„wyraźne polecenieB.”.Opowiedział o przejęciuG. Z.od porywaczy (worek na głowie, poruszał się z trudem), przewiezieniu nad dół, gdzie go następnie przenieśli z samochodu – żyjącego.N. K.zeznał dalej:„...B.wpadł w furię, słyszałem odgłosy znęcania się nad(...)przezR.. Trwało to na pewno kilka minut ...R.krzycząc kazałŁ.przynieść worek i gdy ja podszedłem zŁ....(...)leżał już w tym dole i był zmasakrowany ... nie było prawie widać twarzy”(k. 1035).N. K.opisał następnie wspólne zakopywanie ofiary, nie dającej żadnych oznak życia, nie mówiąc nic o skakaniu. Opis ten całkowicie odpowiada wcześniejszej i konsekwentnie podtrzymywanej relacjiŁ. A.i w połączeniu z opinią biegłych nie uzasadnia obecnej wersji oskarżonego. Wersja ta powstała podczas przesłuchania oskarżonego w dniu 18 lipca 2014 r., po przedstawieniu zarzutów zabójstwZ.iP., podpartych już wtedy zgodnymi zeznaniami bezpośrednich świadków:A.,K.iG.oraz odkryciem grobów ofiar. Wówczas oskarżony oświadczył, że„częściowo przyznaje się ..., ale nie do zabicia”.ObciążyłŁ. A.owym zabiciem:„No i on tak bił tym szpadlem, że on(Z.)stracił przytomność. ...G.nie dawał oznak życia”(k. 1947).
Oskarżony nie przyznał się do plecenia zabrania worka z wapnem, ani do uderzeń szpadlem, tylko do tego, że„trochę krzyczał”, „być może uderzył parę razy pięścią”(jw.). Następie oskarżony podał, że po przysypaniu ciała wapnem przezA.i zasypywaniu dołu: „w połowie jak już był dół zasypywany, to usłyszeliśmy jakieś chrząkanie spod piachu.A.nakazałK., żeby zaczął skakać ... chrząkanie zaraz ustało”(k. 1947). Oskarżony powtarzał ciągle, że nikt nie planował zabić(...), a sytuacja„nagle wymknęła się spod kontroli”(k. 1946 – 1947). Ubolewał nad swoimi emocjami:„Byłem w ogromnym szoku ... nie mogłem spać ... źle się ... czułem”(jw.).
Sąd Okręgowy przeprowadził analizę wyjaśnień oskarżonego, w której słusznie wskazał tendencje do zmian wersji skierowanych na umniejszenie swej roli w zabójstwie, a właściwie przerzucenie winy naŁ. A.iN. K.. Podczas konfrontacji z tym ostatnim, w dniu 12 maja 2015 r. (k. 4235 – 4239)R. B.słysząc odczytane depozycjeN. K., w których opisał on jak oskarżony pobił śmiertelnieZ.szpadlem, podtrzymał swoją wersję.N. K.zaprzeczył nadto opisom tego, co rzekomo działo się podczas zakopywania zwłok.Ł. A.także nigdy nie opisywał takiej sceny i po zapoznaniu się z wersją oskarżonego z lipca 2014 r., stanowczo ją wykluczył. Pytany o to na rozprawieA. K. (3), który usłyszał odA.opis zabójstwaG. Z., zeznał:„w mojej obecnościA.nie mówił o skakaniu po kimś w dole ...”(k. 9748). Świadek, opisując szeroko działalność przestępczą oskarżonego (także swoją), stwierdził:„B.był najgroźniejszą osobą w grupie, jego prawą ręką byłA.”(k. 9753).
Istotne dla oceny wyjaśnieńR. B.i oceny, czy były one szczere i lojalne wobec organów procesowych, jak twierdzą obydwie apelujące strony, są zmiany, które wprowadzał w kolejnych depozycjach. I tak oto, przesłuchiwany ponownie w dniu 23 września 2016 r. wprowadził wątek pretensji, jakie do ofiary miał rzekomoŁ. A.i dodał, że:„w trakcie zadawania pytań ʺG.ʺ nie tylko krzyczał na niego i bił pięściami ale także kopał go po całym ciele”(k. 8703). Dodał nadto nową fabułę:„Pamiętam, że wziąłem szpadel ... i zacząłem go bić po nogach, po piszczelach”,zastrzegł przy tym, że wybór tych miejsc miał na celu zadawanie bólu, a nie utratę przytomności. Nowy był też opis dalszej sceny:„A.wziął ode mnie szpadel i ze wściekłością zacząłG. Z.bić tym szpadlem po głowie ...Z.stracił przytomność”(k. 8703). Dalej oskarżony dodał, że w trakcie zasypywaniaZ.(wspólnego), ten zaczął nie tylko „charczeć”, ale„zaczął wyprostowywać do góry nogi” (k. 8763), aA.zaczął po nim skakać.
Oskarżony znowu twierdził, że chciał uratowaćG. Z., ale„sytuacja wymknęła się spod kontroli”, „wszystko było spontaniczne”(k. 8764. Podczas tego przesłuchania stwierdził, że dotychczas „umniejszał” swoją rolę „przy biciu i zakopywaniuG.”(k. 8697), z czego wynika, że nadal nie przyznał się do udziału w zabójstwie.
Przesłuchany przed Sądem (rozprawa 13 kwietnia 2017 r. k. 9396 i nast.) wyjaśnił:„Co do zarzutu 4 ... jaG. Z.nie zabiłem, pomagałem. Byłem obecny od początku do końca”(k. 9399). Wyjaśniał, że tylko miał pomóc W.S.w „uprowadzeniuZ.”, przystał na to z„obawy o własne życie”i akcentował to jak chciał„wypuścićG.”(k. 9400). Rozbudowywał fabułę sceny przy dole, mówiąc o swoim strachu, szoku, panice, przejęciu, niekontrolowanej sytuacji, automatycznym działaniu, przy czym nadal utrzymywał, że wyłącznieŁ. A.bił ofiarę po głowie aż do utraty przytomności. Podkreślał, jako„bardzo ważną, może najważniejszą rzecz”, to żeZ.miał spod piachu wydawać „charczenie” i odkopywać się nogami (k. 9499). Podsumował swoją wersję stwierdzeniem:„ja nie przyczyniłem się bezpośrednio do śmierciG., ja go po głowie nie uderzałem ... pomagałem w zakopywaniu”(k. 9401).
Na str. 42 – 43 uzasadnienia wyroku Sąd Okręgowy zestawił zwięźle istotne elementy różniące wyjaśnienia oskarżonego, poczynając od tego, że nigdy sam, z własnej inicjatywy, spontanicznie, aż do lipca 2014 r. nie ujawnił on jakiegokolwiek udziału w zabójstwieG. Z.(takżeG. P.), po zmieniające się elementy wersji o udziale, ale„nie w zabiciu”.Sąd Okręgowy słusznie powołał się także na czas pewnego zakresu przyznania się do udziału w śmierci pokrzywdzonego, pod wpływem kolejnych, nieodpartych dowodów winy oskarżonego. Prawidłowo odwołał się też do znaczenia dowodów pośrednich, w tym zeznańA. K.iJ. M., na temat porwaniaG. Z.i stosunków między W.S.aR. B., które wskazywały, że pierwszy zdecydował, że„Z.będzie robiony”,a drugi chętnie i bez refleksji wykonywał ten plan zabójstwa. Sąd Okręgowy przeanalizował dane dotyczące ułożenia szkieletuG. Z.w dole ujawnionym przezŁ. A.(także gróbG. P.) w kwietniu 2014 r. a więc około 12 lat po zabójstwie.
Sąd słusznie akcentował to, żeR. B.w pierwszych merytorycznych wyjaśnieniach (lipiec 2014 r.) nic nie mówił o rzekomym odkopywaniu się ofiary w grobie, a tym samym o ułożeniu zwłok nogami do góry. Sąd nie zlekceważył tej wersji, analizując zeznania policjantów, w tymM. B., który zapamiętał ułożenie szkieletu w tzw. kołyskę – nogi podniesione do góry (pierwszy odkryto but), choć inaczej opisali to inni uczestnicy odkopania zwłok. Analizując to w połączeniu z opinią medyczną i antropologiczną, Sąd uznał ostatnią wersjęR. B.za nie dość, że wątpliwą, to niekorzystną dla oskarżonego w części dotyczącej uduszenia ofiary w dole.
Wiarygodności wersji o uśmierceniuG. Z.dopiero w grobie i to wyłącznie przezŁ. A., który miał skakać po ofierze, a wcześniej tylko sam zadać uderzenia w głowę, przeczą zmiany wyjaśnień oskarżonego, w kierunku rozbudowywania fabuły zdarzenia, dodania w opisie sceny o rozkopywaniu się ofiary, niegroźnym biciu jej przez oskarżonego i„wściekłym”biciu szpadlem przezA., ale przede wszystkim zaprzeczaniu planowania zabójstwa (wraz z W.S.) i starannych, chłodnych przygotowań polegających na wykopaniu wcześniej dołu, odłożeniu darni do zamaskowania grobu, zabraniu wapna i łopat w czasie, gdyR. B.otrzymał wiadomość o uprowadzeniu pokrzywdzonego. Nadto, w świetle wielu dowodów mówiących o pozycji oskarżonego w środowisku przestępczym, niepodważalnej roli jako przywódcy własnej grupy zbrojnej i wykonywaniu lub organizowaniu zabójstw które nie doszły do skutku, także o brutalności oskarżonego, nie ulega wątpliwości, że w jego grupie decyzje o zabójstwach mógł wydać i kontrolować wyłącznie on.
Oskarżony nie odniósł się do tak oczywistych faktów obciążających, jak wcześniejsze wykopywanie dołów na przyszłe zwłoki, maskowanie ich, pozbywanie się staranne rzeczy służących do przestępstwa (np. linka którą związałZ., łopaty itp.). Powołuje się za to na pozostawienie przy ofierze zegarka i telefonu, co jest bez znaczenia, gdy przygotowano głębokie, ukryte doły, w odludnym miejscu, których nikt, nigdy nie miał odkryć.Ł. A.iN. K.określali głębokość grobuG. Z.na ok. 1,5 m, co wyklucza nawet przypadkowe odkrycie przez zwierzęta, czy ruchy gleby w terenie zalewowym, gdzie grzebano ofiary. Najlepszym potwierdzeniem tej zapobiegliwości oskarżonego jest ujawienie niektórych z dołów po kilkunastu latach i to wyłącznie ze wskazania sprawców. Pozostając przy technice ukrywania ofiar zabójstw można jeszcze dodać refleksję o trudnym do wyobrażenia zjawisku, byG. Z., tak ciężko pobity nad grobem, ze zmasakrowaną szpadlem głową i twarzą, przysypany wapnem, zakopany do połowy głębokości dołu, (a więc na ok. 70 – 88 cm), jak opisał to oskarżony, mógł wydawać jakieś dźwięki lub by mogły być słyszalne albo by mógł poruszać kończynami. Z opisu jego stanu po przywiezieniu przez porywaczy, jaki podaliA.iK.wynika, że już wtedy nie poruszał nogami, dlatego musieli go nieść nad dół. Dodatkowo oskarżony wyjaśniał na koniec, że bił go szpadlem po piszczelach. Nawet ten element linii obrony, z punktu widzenia motoryki organizmu w takim stanie, przeczy możliwości odkopywania się ofiary.
W związku z powyższym należało uznać, żeR. B., w odniesieniu do zarzutu IV a/o nie ujawnił okoliczności, o których mowa wart. 60 § 3 k.k., a jedynie przyznał się, na zawansowanym etapie procesu, do pewnej formy uczestnictwa w zabójstwie, a raczej w towarzyszeniu zabójcy, co stoi w sprzeczności z opisanymi szczegółowo dowodami. Podjął za to wszelkie próby przerzucenia odpowiedzialności za to zabójstwo naŁ. A.i cały zbiór nieprzewidzianych okoliczności, czego również nikt, poza nim, nie potwierdza. Skoro tak, to jedyny element obrony jakim miało być dowodzenie zgonu ofiary wskutek uduszenia podczas zakopywania i skakania po ciele, jest nieskuteczny.
Obrońca oskarżonego przeprowadził w tym względzie niezwykle kreatywny zabieg (str. 15 – 19 apelacji) uznając ustalenia faktyczne za prawidłowe, gdyż były one najkorzystniejsze dla oskarżonego, a więc zgodne zart. 5 § 2 k.p.k., a równocześnie próbując narzucić Sądowi odwoławczemu inny przebieg zabójstwaG. Z.wyłącznie na użytek wykazania, że oskarżony ujawnił jakąś nową okoliczność. Apelujący sugerował możliwość naruszenia ustaleń faktycznych przyjętych za podstawę wyroku, i równocześnie zmierzał do ich uzupełnienia o wersję niedowiedzioną, co powodowałoby nadużycie instytucji zart. 5 § 2 k.p.k.i zart. 60 § 3 k.k.Strona bez protestu skonsumowała procesowo dobrodziejstwo płynące dla oskarżonego z zasadyin dubio pro reo,które nakazywało przyjąć mniej okrutny przebieg zbrodni, po czym rozważała w apelacji o zmianę ustaleń faktycznych, które wolno podnosić w ramach zarzutu błędnej oceny dowodów i błędu w ustaleniach faktycznych. Obrońca wykorzystał jedynie w uzasadnieniu elementy podobnych zarzutów, w tym krytykę dowodu z konfrontacjiA.–K., czy częściowo krytykę wiarygodnościŁ. A., ale uczynił to w sposób powierzchowny i nieobiektywny, zaznaczając „słuszność” przyjęcia, żeG. Z.umarł przed wrzuceniem do grobu, jako wersji najkorzystniejszej dla oskarżonego (str. 16 apelacji). Niezrozumiały jest więc dwuznaczny pogląd apelującego o możliwości „modyfikowania (ustaleń) w zależności od sytuacji procesowej”. Jeśli autorowi chodzi o możliwość zmiany niepodważalnego przebiegu przestępstwa tylko na użytek zastosowaniaart. 60 § 3 k.k.w postępowaniu odwoławczym, to jest to pogląd bezzasadny, bacząc na zakres i granice zaskarżenia wyroku. Brak zatem w apelacji ocen całościowych, rzetelnych, argumentujących błędność ustaleń faktycznych.
Obrońca zarzuca np.Ł. A., że odmówił zeznań na rozprawie, podczas gdy świadek ten został przesłuchany w dniu 29 maja 2017 r. i na kolejnych dwóch terminach, (wideokonferencja), odmówił zeznań w części dotyczącej przestępstw popełnionych wspólnie i w porozumieniu zR. B., na podstawieart. 182 § 3 k.p.k., ale równocześnie potwierdził odczytane mu protokoły przesłuchań złożonych w śledztwie, od momentu podjęcia współpracy w ramach instytucji świadka koronnego (od kwietnia 2014 r.). Uzupełnił je niewielkimi komentarzami. Oznacza to, że dowód z zeznań tego świadka został przed Sądem prawidłowo przeprowadzony i nie jest dowodem niepełnowartościowym, jak zdaje się go widzieć obrońca.
Apelacyjna linia obrony jest kontynuacją krytyki jakąR. B.wyraził na rozprawie, kiedy stwierdził, żeŁ. A.konfabuluje, kłamie, kalkuluje jak nie trafić już do więzienia. Za kłamliwe uznał zeznania wszystkich pomawiających, w tymA. K.iJ. M., którzy obciążyli go m. in. w kwestii torturowania uprowadzonegoW. L.(oskarżyciel posiłkowy) - przypalania pokrzywdzonego ogniem (rany na łydce), pomysłu na ucięcieW. L.palca i uczestnictwie, co najmniej obecności, przy tej makabrycznej scenie (zeznania z t. XXXV, dn. 23 czerwca 2014 r. i 10 maja 2015 r.).
W kontekście tak wyraźnej rozbieżności, a nawet konfliktu postaw procesowych kilku świadków koronnych, w tym tzw. małych świadków koronnych, jakA.,B.,K., czyM.(dalejM. H.i inni), prokurator znalazł się w bardzo niekomfortowej sytuacji, dążąc do objęcia nadzwyczajnym załagodzeniem kary każdego z nich. Przy tak dużym rozczłonkowaniu śledztw i zarzutów oskarżenia, świadkowie ci stali się dla siebie nawzajem konkurencją. Przykładem tego jest dołączony przez obrońcę wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie przeciwkoK.iM., gdzie zastosowanoart. 60 § 3 k.k.orzekając wobec oskarżonych bardzo łagodne kary za najcięższe przestępstwa. Liczba chętnych do współpracy, korzystna dla celów postępowania, czyli wykrycia sprawców dużej liczby przestępstw, nie pozwalała równocześnie na twierdzenie, że w sprawie zabójstwZ.iP., toR. B.ujawnił, a więc jako pierwszy wskazał na istotne okoliczności i sprawców zabójstw. Oskarżony dołączył jedynie do pomawiających i to bardzo późno oraz nie wychodząc poza zakres już znany śledczym.
Argumentem prokuratora za zastosowaniemart. 60 § 3 k.k.w stosunku do jego wyjaśnień dotyczących zarzutu IV a/o było twierdzenie o ujawnieniu sprawców uprowadzeniaG. Z., które przypisano w osobnym postępowaniu W.S.i kilku innym osobom (Sąd Apelacyjny uchylił wyrok W.S.iT. R.do ponownego rozpoznania,R. M.skazany prawomocnie na karę dożywotniego pozbawienia wolności za zabójstwo(...)iP., w którym brał udział takżeR. B.sygn. akt AKa 454/17). Należy zwrócić uwagę, że Sąd Okręgowy zmienił opis przypisanegoR. B.zarzutu IV a/o, zawężając działania przestępne oskarżonego do przejęcia zakładnika (nie udziału w samym uprowadzeniu, jak zarzucał prokurator) i zabicia go w m.D..
Po drugie i bardziej istotne, prokurator nie dostrzegł tego, że już na podstawie zeznańŁ. A.i częściowoN. K.złożonych w kwietniu i maju 2014 r., a następnie zeznańJ. M.iA. K.można było odtworzyć przebieg i sprawców uprowadzenia ofiary wC.i rolę W.S.w tym przestępstwie. Zeznania tych osób zdemaskowały okoliczności uprowadzenia i śmierciG. Z., zanim zdecydował się na toR. B.(w szczególności zeznaniaŁ. A.z 15 kwietnia 2014 r., k. 926 i nast.).
Strony, zwłaszcza obrońca oskarżonego, akcentują szczerą i lojalną postawę oskarżonego, podczas gdy okrywają milczeniem rzeczywisty zakres tej współpracy, w szczególności w odniesieniu do zarzutów IV i V a/o. Obrońca przytacza komentatorów i orzeczenia Sądu Najwyższego mówiące o lojalności małego świadka koronnego, oczekiwaniu konsekwencji, a nie chwiejności i zmienności jego wyjaśnień, a równocześnie nie dostrzega, że te ostatnie cechy charakteryzują współpracę oskarżonego, co zaprzepaściło jego szanse na skorzystanie z obligatoryjnego złagodzenia kar, jak też z fakultatywnego.
Próba poprawy wizerunku procesowego oskarżonego za pomocą wniosku o odebranie od niego dodatkowych wyjaśnień na rozprawie apelacyjnej, w celu „rozstrzygnięcia rzekomych wątpliwości Sądu które wpłynęły na orzeczony wymiar kary”, była bezskuteczna. Sąd Apelacyjny rozstrzygnął ten wniosek dowodowy na rozprawie, oddalając go na podstawieart. 170 § 1 pkt 3 i 5 k.p.k., ze szczegółowym uzasadnieniem jego nieprzydatności w określonych apelacjami ramach orzekania (nie zaskarżono ustaleń faktycznych).
Sąd Apelacyjny nie przyjął bardzo ogólnikowych argumentów prokuratora za złagodzeniem oskarżonemu kary na podstawieart. 60 § 3 lub § 4 k, bądź na ogólnej podstawie złagodzenia zart. 60 § 2 k.k.Sama propozycja skorzystania z całego zbioru złagodzeń sugeruje, że skarżący nie miał mocnego uzasadnienia dla obligatoryjnego złagodzenia kary za zabójstwoG. Z., dlatego wskazywał jakąkolwiek podstawę złagodzenia, czym nie przekonał Sądu odwoławczego.
Ogólnikowe stwierdzenia prokuratora, żeR. B.„w istocie przyznał się”podczas przesłuchania 18 lipca 2014 r., a później jedynie„pogłębiał to oświadczenie”(str. 6 apelacji), wskazują na powierzchowną ocenę wyjaśnień oskarżonego i przemilczanie rzeczywistego stanu dowodów, wskazujących na manipulacyjną postawę procesową oskarżonego w sprawie zabójstwG. Z.iG. P..
Sąd Apelacyjny odrzucił argument prokuratora zawarty na str. 11 apelacji o tym, że to„dziękiR. B.rodziny pokrzywdzonych dostały możliwość pożegnania i pogrzebania swoich bliskich”,właściwego„przeżywania żałoby”.Po pierwsze autor tych fragmentów uzasadnienia apelacji myli się odnosząc to ogólnie do wszystkich (czterech) zabójstw, gdyż grobyZ.z 2002 r. iP.z 2012 r. wskazałŁ. A.w kwietniu 2014 r., kiedy toR. B.milczał na temat tych zbrodni, mimo iż osobiście dokonał egzekucji swoich kolegów lub znajomych i wybrał miejsce i sposób ukrycia zwłok.Ł. A.zmierzał już do odnalezienia dołu ze zwłokami(...)iP.(XI a/o), wskazał miejsce, gdzie pierwotnie widział świeżo zasypaną ziemię, gdzie niszczono dowody. Dopiero wówczasR. B.przystąpił do ujawnienia okoliczności tej zbrodni (egzekucji dokonał według wyjaśnieńS.iM.za pomocą siekier), której był pomocnikiem. Ujawnił wspólną mogiłę tych ofiar uzyskując za to i za pomówienie innych sprawców nadzwyczajne złagodzenie kary na podstawieart. 60 § 3 k.k.(zarzut XI a/o), aż do 6 lat pozbawienia wolności. Okoliczności tego podwójnego mordu były tak drastyczne, że należało liczyć się poważnie z wymierzeniem kary dożywotnego pozbawienia wolności, które otrzymał prawomocnieR. M. (1).
Twierdzenie zatem, że ujawnienie jednego z trzech miejsc ukrycia szczątków ofiar było jakimkolwiek dobrodziejstwem oskarżonego w stosunku do rodzin należy pozostawić bez komentarza. Sąd Apelacyjny dostrzegł, że Sąd Okręgowy nieopatrznie skonsumował ten argument w motywach o karze (str. 68 uzasadnienia), a nawet podał błędnie, że dotyczyło to także grobuG. Z., ale mimo to słusznie uznał, że ujawnienie grobu(...)iP.nie było podstawą do zastosowaniaart. 60 § 3 k.k.odnośnie zarzutu XI a/o i słusznie nie rozciągnął tej okoliczności na pozostałe podstawy orzekania o karach.
Powyższe względy zdecydowały o nieuwzględnieniu zarzutów naruszeniaart. 60 § 3 k.k.w odniesieniu do czynu IV a/o.
Sąd Apelacyjny nie uznał zarzutu obrońcy o naruszeniu tegoż przepisu przy ustalaniu podstaw wymiaru kary za zabójstwoG. P.– zarzut V a/o. Należy zwrócić uwagę, że zarzut prokuratora w odniesieniu do skazania również za to zabójstwo na karę 25 lat pozbawienia wolności nie jest tożsamy z linią obrony, gdyż prokurator przyznał, że dokonanie tej zbrodni wyłącznie przezR. B.wyklucza zastosowanieart. 60 § 3 k.k., który wymaga współdziałania co najmniej trzech osób. W związku z tym, że zarzut V został w a/o sformułowany jako indywidualny zamach na życie pokrzywdzonego przez oskarżonego (oddał dwa strzały w głowęG. P., stojąc tuż przy nim – przy jego samochodzie), dyskwalifikowało to od początku aspiracje oskarżonego do uzyskania obligatoryjnego złagodzenia kary.
Obrońca oskarżonego podjął próbę obejścia tej przeszkody poprzez rozciągnięcie pojęcia„osób uczestniczących w popełnieniu przestępstwa”naŁ. A., który także stał w pobliżu samochodu ofiary orazD. G., który czekał w dalszej odległości w lesie, akcentując wyposażenie w broń, kamizelki kuloodporne (leżały w samochodzie) oraz udział w ukryciu ciała i zatarciu śladów. Interpretacja przebiegu tej zbrodni, którą przedstawia obrońca stoi w sprzeczności z niepodważanymi w apelacji ustaleniami faktycznymi zawartymi na str. 23 – 25 uzasadnienia Sądu Okręgowego, opartymi na dowodach analizowanych na str. 37 – 42 tego uzasadnienia.
Pomijając to, żeR. B.nie wyjawił spontanicznie tej zbrodni i zmieniał wyjaśnienia w sprawie zabójstwa (obciążał początkowoA.), nie wskazał miejsca ukrycia zwłok, gdyż uczynił toŁ. A., to rozstrzygające dla odmowy zastosowaniaart. 60 § 3 k.k.jest to, żeD. G.z pewnością nie był wtajemniczony w plan zabójstwaG. P.i oczekiwał spokojnie naA.iB., którzy w jego przekonaniu poszli na miejsce spotkania zG. P.(parking przed restauracją), by zrealizować zakup kokainy.
Ustalanie to polega nie tylko na wyjaśnieniachD. G. (1)(konfrontacjaG.–B.k. 4229 – 4235), czyŁ. A.(k. 910 – 912), ale także samegoR. B.. Oskarżony nigdy nie przyznał, żeG. P.zginął w sposób zaplanowany i przygotowany – w wyniku działań wspólnych i uzgodnionych z innymi osobami współdziałającymi. W wyjaśnieniachR. B., uznanych za wiarygodne, tj. według wersji obranej przez niego w 2016 r. (wcześniej obciążałA.oddaniem strzałów doP.), twierdził, że rzeczywistym powodem spotkania zG. P.była„transakcja narkotykowa, żeby nam przywiózł kokainę ... do 1,5 kg ... . My tą kokainę mieliśmy zabraćP., nie płacąc mu”(przesłuchanie z 16 września 2016 r.). Oskarżony tłumaczył, że broń w samochodzie i kamizelki kuloodporne zabrali na wypadek, gdybyP., który miał wysoką pozycję w grupie przestępczejR. S., przyjechał z„ludźmiK.w celu uprowadzenia nas”(jw.). Podążając za wersją oskarżonego, która nie stała się jednak w całości podstawą ustaleń faktycznych,R. B.podszedł do samochoduG. P.zŁ. A., po tym jak upewnili się, żeP.jest sam.A.zostawił broń w samochodzieG.„który miał na nas czekać kilkanaście metrów w innej bocznej uliczce za ściana lasu”(jw.). Według tej wersji oskarżonego,A.miał „zagadywać”P.,„odwrócić uwagę”, byR. B.mógł strzelić, co nastąpiło.R. B., wbrew wyjaśnieniomŁ. A., podtrzymywał wersję o zmowie z nim w celu zabójstwaG. P., której motywem były porachunki przestępcze (nagrania z mieszkaniaA. K.ps. (...)), a nawet zarzucałA., że oskarżony oddał śmiertelne strzały do ofiary pod jego wpływem. Jak już zaznaczono opis zbrodni, według tej wersji oskarżonego, został uwzględniony tylko w części dotyczącej przyjazdu zG., transakcji narkotykowej, oddania strzałów przezR. B.i późniejszego przewiezienia zwłok, ich zakopania, zniszczenia rzeczy i śladów zbrodni, w czym brali udział wszyscy trzej mężczyźni.
ObrońcaR. B.akcentuje wyłącznie te wspólne działania oskarżonego,A.iG., pomijając to, że bazując na ustaleniach faktycznych Sądu, w oparciu o które obrońca, na stronie 23 apelacji, wskazuje role każdego z nich, nie można skutecznie wykazać, żeD. G. (1)był osobą uczestniczącą w zabójstwieG. P..D. G.przywiózłA.iB.w okolice miejsca zabójstwa, przewiózł w samochodzie 2 – 3 szt. broni, 3 kamizelki, następnie w pewnej odległości oczekiwał na powrót kolegów, a potem pomógł im przewieźć i ukryć zwłokiG. P.i przeprowadził w inne miejsce jego samochód. Obrońca nie zauważa jednak, żeD. G.nikt z uczestników tego zajścia nie obciążył wiedzą i świadomością, choćby zamiarem ewentualnym udziału w zabójstwie.Ł. A., aniR. B.nigdy nie przedstawiali wyjazdu na spotkanie zG. P., jako celowego wywabienia go na egzekucję.Ł. A.twierdził stanowczo, że celem tego spotkania był zakup narkotyków, choć obaj zB.podejrzewaliP.o knucie przeciwko nim.R. B.wyjaśnił, że chcieli zabrać znaczną ilość kokainy bez zapłaty, co byłoby bardzo dotkliwą stratą dlaG. P.. Jeśli nawet przyjąć opisaną już wersjęR. B., według której porozumiał się on ostatecznie zŁ. A., że zabiją wtedyP., to i tak żaden dowód nie wskazuje na udział w tym planieD. G.. Akcentowane przez obrońcę zabranie do samochodu kilku jednostek broni z tłumikami, trzech kamizelek kuloodpornych, było zwyczajnym dla takich grup przestępczych wyposażeniem w przypadku ryzykownych transakcji narkotykowych i spotkań na styku różnych grup.R. B.zŁ. A.kierowali grupą zbrojną, do której należałD. G.. Grupa dysponowała ponad 20 jednostkami broni, granatami i amunicją. Stanowiła konkurencję w interesach przestępczych, odpowiadała m. in. za zabójstwa (w 2002 r. zab.Z.,(...),P.) i zlecenia zabójstw. Oskarżony wyznał przed śledczymi i Sądem, że obawiał się zamachów na swoje życie, stąd posiadanie broni w dniu zabójstwaG. P.nie oznaczało świadomościD. G., że weźmie udział w zabójstwie. W wyjaśnieniach złożonych przed Sądem, oskarżony mówił o zabraniu broni i trzech kamizelek, ale stwierdził, że:„to było celem obrony, tak zwane zabezpieczenie”(k. 9949), na wypadek gdybyP.„wystawił ichK.” – „my dlatego te kamizelki wzięliśmy i te trzy sztuki broni”.
Wyjaśnienia te wykluczają więc argumentację apelującego sugerującą udziałD. G.w planie lub przygotowaniach do zabójstwaG. P.. Wykonanie wszystkich poleceń oskarżonego po zabójstwie, jakkolwiek oceniać postawęD. G., nie świadczy, iż przed zabójstwem godził się na nie. Podporządkowanie poleceniomR. B.było warunkiem udziału w jego grupie, sprawdzianem lojalności, ale nie rozciąga roliD. G.na uczestnictwo w przestępstwie przypisanym oskarżonemu w wyroku – pkt V a/o. Jeśliby nawet podejść krytycznie do opisu tej zbrodni przezŁ. A., który Sąd przyjął jako zasadniczy element ustaleń faktycznych, to wystarczy uwzględnić wyjaśnieniaR. B.o roliD. G.:„... to jest niemożliwe żebyD.widział jak ja strzelam doP., bo kiedy ja przybiegłem na miejsce gdzie czekał na nasG.toD.był w spokojnym nastawieniu, jakby o niczym nie wiedział”(wyjaśnienia 16 września 2016 r.). Podczas konfrontacji zD. G.w dniu 12 maja 2015 r.R. B.wyjaśnił:„Nikt nie wiedział, że dojdzie do zabójstwa ... dlatego ja zA.kazaliśmyG.zostać przy samochodzie, żeby na nas czekał, gdybyśmy musieli uciekać”(k. 4233). Oskarżony twierdził do końca procesu, żeD. G.nie wiedział, że może dojść do zabójstwa.R. B.sam wypierał się takich planów, zrzucając naŁ. A., że wywierał na niego presję, której uległ strzelając nagle doG. P.; przed Sądem określił go nawet„diabłem, który mu oczy przesłonił”, „namówił”, „był pomysłodawcą”, „inicjatywa i namowaA.”(rozprawa 13 kwietnia 2017 r., k. 9401 i nast.).
W świetle powyższych dowodów, gdyby nawet oprzeć się na wersjiR. B., czego Sąd Okręgowy słusznie nie uczynił dysponując zbiorem wcześniejszych – stałych dowodów; to i tak nie sposób uzasadnić tezy obrońcy o współdziałaniu trzech osób w zabójstwieG. P.- w żadnej formie stadialnej, ani nawet zjawiskowej tej zbrodni, w zakresie pojęcia„sprawcy współdziałającego z innymi osobami”,które jest warunkiem podstawowym rozważań do zastosowaniaart. 60 § 3 k.k.- sprawstwo, w tym sprawstwo kierownicze, sprawstwo polecające, działania podżegacza i pomocnika, według definicji tych form zart. 18 k.k.(str. 445 – 446 Komentarza do Kodeksu karnego cz. ogólnej K. Buchały i A. Zolla, Zakamycze 2000 r.). Żaden z dowodów zebranych w sprawie nie wskazywał na którąkolwiek z form uczestnictwa w zabójstwieG. P.przezD. G., a więc warunek skorzystania z instytucjiart. 60 § 3 k.k., którym jest uczestnictwo w przestępstwie co najmniej trzech osób, nie został w tej sprawie spełniony.
Należy przy tym jeszcze raz podkreślić, że niepodważane przez żadną ze stron procesu ustalenia faktyczne wskazywały jedynie naR. B.jako sprawcę zastrzeleniaG. P., jako ekscesu dokonanego podczas transakcji narkotykowej.
Oskarżony nie mógł liczyć na objęcie go obligatoryjnym złagodzeniem kary także i z tego powodu, że nie spełnił kolejnego warunku zart. 60 § 3 k.k., a mianowicie konieczności ujawnienia osób uczestniczących w tym przestępstwie oraz jego istotnych okoliczności. Podobnie, jak w przypadku zabójstwaG. Z.,R. B.milczał w sprawieG. P.przez lata, nie ujawnił jej po aresztowaniu w grudniu 2013 r., a nawet wówczas, gdy konfrontowany zA.iG.poznał już ich wyjaśnienia obciążające go. Należy znowu przypomnieć, że podobnie jak w przypadku zabójstwaG. Z., którego dokonałR. B.w 2002 r., a więc 10 lat przed zabiciemG. P., toŁ. A.ujawnił okoliczności obu tych zbrodni, współpracując z Policją i prokuraturą co najmniej od kwietnia 2014 r. W dniu 14 kwietnia 2014 r.Ł. A.wyjaśnił m in.:

    „G. P. (3)poprosił mnie, żebym załagodził sprawę zB.... Tak zrobiłem”(k. 910); dalejŁ. A.opowiedział, jak postanowili kupić odP.kokainę i w tym celu umówił z nim spotkanie i jak podczas tej transakcji,

    „ ... usłyszałem głosG. P.–R.no co ty, proszę się – i odgłos ... strzału i chyba taki dziwny jękG. P. (3)i zaraz potem kolejny odgłos wystrzału”(k. 912).
Tego samego dnia, a właściwie wieczora – około godz. – 21.00Ł. A.wskazał miejsce zakopania zwłokG. P.(k. 913 – 929), a w dniu 18 kwietnia 2014 r. pokazał miejsce zabójstwa (k. 943 – 946). W protokole odkopania zwłok (szkieletu)G. P., w dniu 15 kwietnia 2014 r. adnotowano otwory w czaszce, natomiast biegły – medyk sądowy – drM. F., wyjął z czaszki podczas oględzin zwłok dwa pociski (k. 4147).
W kolejnych wyjaśnieniachŁ. A.uściślił opis tego zabójstwa, podając konsekwentnie, że widział jakR. B.zastrzeliłG. P., żeD. G.został wtedy w samochodzie, nie było wspólnych planów zabójstwa, a broń w czasie samej rozmowy z ofiarą miał tylko oskarżony.Ł. A.wskazał także, którym egzemplarzem mógł wówczas posługiwać się oskarżony, spośród broni znalezionej w garażu przyul. (...)wK.(k. 657 – 715 (k. 1621 – 1633 – zdjęcia 24 jednostek broni i zbioru amunicji).
W dniu 10 czerwca 2014 r. takżeD. G.opisał przebieg zabójstwaG. P., widziany przez niego zza drew:„ ...R. B. (1)wyjął nagle broń tj. ten pistolet z dokręconym tłumikiem o nazwie Ameryka i oddał dwa strzały przez uchylone okno w drzwiach kierowcy”(k. 1643).D. G.opisał też swój późniejszy udział w ukryciu zwłok i zatarciu śladów zbrodni, opisał nadto działalność grupy przestępczej kierowanej przezR. B.. Już wcześniej - 4 grudnia 2013 r. - podczas zatrzymaniaD. G.iA. S., znaleziono w miejscu ich zatrzymania broń, amunicję i narkotyki, aA. S.wyjawił wówczas okoliczności posiadania broni należącej do grupyB., pokazał inne miejsce przechowywania broni oraz zeznał, żeR. B.dalej wydaje dyspozycje przez telefon ukrywany w areszcie śledczym ( k. 599 i nast.)
W świetle tak obciążających dowodów oskarżony nadal zaprzeczał zabójstwuG. P.. Zmienił jednak linię obrony, przyznając, że był na miejscu przestępstwa w towarzystwie pomawiających go mężczyzn, ale nie strzelał do ofiary. Dopiero po ponad 4 miesiącach od ujawnienia zwłokG. P., oskarżony zdecydował się wskazać (znane już) miejsca związane z tą zbrodnią, jednak twierdził, że to„A.strzelił doP.”(protokół z dnia 27 sierpnia 2014 r., k. 2969, podobnie wyjaśniał w dniu 7 sierpnia 2014 r.). Nawet 9 miesięcy późnej – w maju 2015 r. – podczas konfrontacji zD. G., a później zŁ. A., słysząc ich zgodną relację na temat zabójstwaG. P.ps. (...),R. B.zaprzeczał, obciążającŁ. A.oddaniem strzałów (k. 7321 – 7329, 4230 i nast.). Warto przytoczyć opis zachowania oskarżonego, który podałD. G.: „On to zrobił jak zawodowiec ... on nagle i błyskawicznie przyjmuje pozycję do oddania strzału .. i oddaje dwa strzały ...”(k. 4231). Dopiero we wrześniu 2016 r., po około 2 latach od momentu, kiedy ujawniono wszystkie osoby będące na miejscu zabójstwa, rolę każdej z nich, odnaleziono i zidentyfikowano ciało (szkielet) ofiary, sposób zadania śmierci, narzędzie itd.R. B.oświadczył:„Moje poprzednie wyjaśnienia dotyczące zabójstwaG. P.nie były w całości zgodne z prawdą. Chciałem się przyznać do tego, że to ja strzeliłemP.w głowę ...”(protokół z dnia 16 września 2016 r.). Podobnie jak w przypadku innych przestępstw, oskarżony przyznał się w sytuacji, którą można określić przymusem dowodowym, gdy zaprzeczanie faktom stało się irracjonalne i podobnie jak w przypadku innych przestępstw oskarżony zastosował wszelkie możliwe usprawiedliwienia dla swojego zachowania, demonizując wpływ i rolęŁ. A.. Na użytek tego procesu twierdził, że podporządkowywał się okolicznościom wywołanym przezŁ. A., albo wprost jego poleceniom, mówiąc raz, że„był wyższy intelektualnie”,innym razem, że„to diabeł”,który go nakłonił do zabójstwaP., a innym razem - w przypadku zabójstwaZ.opisał go jako wściekłego furiata, który„bił tym szpadlem po głowie”(k. 8703). Niespójność zachowań i wpływów jakie przypisujeR. B.swemu wspólnikowi w działalności przestępczej polega raz na jego demonizowaniu i stawianiu ponad sobą, a innym razem mówiąc, żeA.zabiłZ.szpadlem, bo„chciał się popisać i zaimponować chyba mi, bo on czuł się taki niedoceniony i nieodwartościowany”(k. 1947). Powyższe opisy świadczą o tym, żeR. B.przyjmował strategię broniącą jego interesów procesowych w zależności od sytuacji dowodowej. Wykorzystywał wszelkie możliwości usprawiedliwienia siebie w sytuacji, gdy stanowczo ujawniano za pomocą innych dowodów, że był sprawcą najgroźniejszych przestępstw i niewątpliwie wyłącznie on decydował o działaniach wszystkich osób w grupie przestępczej, którą założył i kierował.
Podsumowując sprawę zabójstwaG. P., twierdzenie obrońcy, jakoby brały w nim udział trzy osoby, a oskarżony ujawnił cokolwiek, czego nie znały organy procesowe, jest oczywiście bezzasadne. Rozważania o„rzekomym podziale ról”o istnieniu„co najmniej pomocnictwa lub poplecznictwa”,o tym, że„musiało istnieć porozumienie”(str. 24 apelacji) są życzeniowe, oderwane zupełnie od dowodów uznanych za wiarygodne. Skarżący nadinterpretuje ustalenia faktyczne Sądu, które przyjmuje za prawidłowe, a wedle których udział w zabójstwie (sprawstwo) przypisano wyłącznieR. B..
W związku z powyższym zarzut zaniechania szerszych rozważań Sądu Okręgowego odnośnie do braku podstaw zastosowaniaart. 60 § 3 k.k.jest nieskuteczny.
Sąd Apelacyjny nie uznał pozostałych zarzutów stron, tj.naruszeniaart. 60 § 4 k.k.w stosunku do opisanych zabójstwG. Z.(IV a/o) iG. P.(V a/o), jak też pozostałej zaskarżonej części wyroku, a więc czynów z pkt XVIII – XX i XXII a/o, gdzie Sąd Apelacyjny orzekł wprawdzie o nadzwyczajnym złagodzeniu kar ale w oparciu o inne przesłanki – zart. 22 § 2 k.k.
Sąd Apelacyjny podzielił w całości argumenty Sądu Okręgowego przemawiające także obecnie za odrzuceniem stanowisk apelujących stron. Oceny Sądu odwoławczego nie zmieniły dokumenty złożone przez strony w postępowaniu odwoławczym w postaci dostarczonej przez prokuratora listy spraw karnych, o różnym stopniu zawansowania, w którychR. B.zeznał przeciwko innym, licznym, członkom zorganizowanej przestępczości, ani też wyroki; dołączony przez obrońcę i załączony z urzędu przez Sąd Apelacyjny (dot. skazańA. K.J. M.,R. M.i innych). Nie kwestionując tego, żeR. B.podjął współpracę z prokuraturą, to należy przywołać opisane powyżej, szczegółowo, okoliczności i czas tej decyzji oraz rodzaj i liczbę przestępstw przypisanych mu w jego sprawie. Przynajmniej części z nich – okrutne zabójstwa – ale także porwania i wymuszenia – wywołały w nim realne zagrożenie otrzymania kar jednostkowych, jak też kary łącznej, dożywotniego pozbawienia wolności. Stąd określenie„skruszony przestępca”nie może być stosowane doR. B. (1), gdyż przystając do wyjątkowo licznej grupy świadków koronnych, w tym tzw.„małych koronnych”,których zgromadzono jeszcze przed współpracą z oskarżonym, oskarżony poddał się konieczności wynikającej z sytuacji dowodowej. Wprawdzie zastosowanie instytucji zart. 60 § 3 lub § 4 k.k.nie jest uzależnione od określonych motywów, którymi kieruje się osoba współpracująca z organami procesowymi, ale pozostawienie ocenie Sądu wyboru co do nadzwyczajnego złagodzenia kary na mocyart. 60 § 4 k.k.oznacza obowiązek Sądu do wnikliwego badania wszelkich przesłanek wymiaru kary zart. 53 k.k.i ich oceny w kontekście zmiany postawy przestępcy podejmującego współpracę z wymiarem sprawiedliwości. W przypadkuR. B.nie należy raczej mówić o postawie życiowej, która była ewidentnie skierowana na korzystną formę przetrwania i zysku, nie była zaś motywowana systemem wartości.
Nie należy się więc spodziewać przemiany mentalnej czy moralnej ale realnie odnieść się do oceny ryzyk płynących z obawy zaniechania współpracyR. B.w toczących się sprawach, a z drugiej strony do ryzyka nadmiernego złagodzenia kary tak zdemoralizowanemu, groźnemu przestępcy.
Doceniając korzyści procesowe i społeczne ze stosowania instytucji małego świadka koronnego, a równolegle realizując cele zapobiegawcze i potrzebę właściwego kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, należało uznać, że wystarczającą formą docenienia obecnej postawy oskarżonego, w zakresie zbrodni zabójstwa, co do których nie spełnione zostały przesłanki zart. 60 § 3 k.k., było odstąpienie od najsurowszych kar, na rzecz kar terminowych – kar 25 lat pozbawienia wolności i równej im kary łącznej za 22 przestępstwa.R. B.mimo słów żalu, które wyraził wobec niektórych pokrzywdzonych lub rodzin ofiar, uczynił to w sytuacji presji procesowej i starań o najniższą karę.
Oskarżony nie przeżywa ciężaru okrutnych zbrodni, których się dopuścił, skoro ciągle używa przeróżnych usprawiedliwień i zasłania się presją innych sprawców czy zbiegiem okoliczności. Znajduje też łatwe wytłumaczenie w stwierdzeniu:„walczyliśmy o życie, nas chcieli wyeliminować”(rozprawa przed Sądem Apelacyjnym), czym zaznacza, że żył według reguł świata przestępczego, z którego nie wyszedł motywowany chęcią zmian. Oskarżony nie naprawił żadnej z wyrządzonych szkód, ani nie zadośćuczynił żadnej ze swoich ofiar lub ich rodzinom, stąd wyznanie obrońcy;„Oskarżony nie był dobrym człowiekiem ... ale się zmienił”(rozprawa przed Sądem Apelacyjnym), nie było przekonujące.
Sąd Apelacyjny nie uznał też argumentu o tym, że współpraca procesowa oskarżonego sprowadziła na niego lub rodzinę zwiększone zagrożenie. Poza zgłaszanymi przez niego i żonę obawami, w rzeczywistości nie udowodniono gróźb karalnych czy innych niebezpiecznych sytuacji, choć takie ryzyko istnieje i odpowiednie służby mają zadanie ochronić te osoby, co też skutecznie czynią. Porównując krwawe porachunki przestępcze, w których wyróżniał sięR. B., a które powodowały, że walczył o życie, jak to sam określił, to aktualna sytuacja nie wydaje się bardziej ryzykowna.
Obecna współpraca oskarżonego choć szeroka i pożyteczna, nie równoważy ogromu najcięższych, najdotkliwszych skutków przestępstw, których się dopuścił, dlatego nadzwyczajne łagodzenie kar, o które wnoszą strony, czy to na podstawieart. 60 § 2 lub § 4 k.k., czy to w oparciu oart. 440 k.p.k., byłoby rażąco niesprawiedliwe, wprost niezrozumiałe społecznie. Doceniając znaczenie instytucji tzw. małego świadka koronnego, wysiłek śledczych, których praca skłania przestępców do współpracy, Sąd Apelacyjny nie uznał jednak argumentów skarżących, które mogłyby prowadzić do wynaturzenia tej instytucji i wykorzystania jej przez niebezpiecznych przestępców.
Sąd nie podziela oceny prokuratora, że do rozbicia grup przestępczych doprowadziły wyjaśnieniaR. B., skoro w niniejszej sprawie zeznawało około 10 świadków koronnych, którzy ujawnili liczne przestępstwa.
Sąd odwoławczy zdecydowanie odrzuca argument prokuratora o zawdzięczaniuR. B.„możliwości pożegnania i pogrzebania swoich bliskich”przez rodziny zamordowanych przez niego, lub z jego udziałem ofiar. Argument taki nie może być inaczej oceniany, jak niestosowny w stosunku do sprawcy cierpień przypisanych mu w ramach zarzutów IV, V, XI, XIII a/o, czy zarzutu XII (porwanie, torturowanie i okaleczenieW. L.).
Na tej samej zasadzie należało odrzucić argumenty obrońcy oskarżonego o „zasługach”R. B.„dla wymiaru sprawiedliwości”,o potrzebie„promowania jego postawy”itp., ponieważ nie przystają one do rodzaju, rozmiaru, niebezpieczeństwa i skutków działalności przestępczej oskarżonego. Nie stanowią więc równoważnego zadośćuczynienia społecznego.
Linia obrony oskarżonego w postępowaniu apelacyjnym polegająca na twierdzeniu, że niezastosowanie nadzwyczajnego złagodzenia kar odstraszy innych świadków koronnych i zniechęci oskarżonego do współpracy jest sugestywna ale nie opiera się na rzetelnej analizie spawyR. B.. Jego postawa została bowiem właściwie doceniona w ramach zwykłych granic kar. Z jednej strony kara 25 lat pozbawienia wolności jest dostatecznie dotkliwa, by wzbudzić refleksję nad nieopłacalnością działalności przestępczej, a z drugiej stwarza oskarżonemu perspektywę wykazania, że zamierza rzeczywiście zerwać z dotychczasowym życiem, przekazać całą wiedzę o przestępstwach, reedukować się i resocjalizować, po to by w przyszłości zasłużyć na warunkowe zwolnienie. To zaś może nastąpić po 15 latach odbywania kary, co w sytuacji oskarżonego oznacza okres około 9 ½ lat, w wieku około 43 - 44 lat. W związku z tym jego twierdzenie, że wymierzono mu karę eliminacyjną jest bezpodstawne. Żadna ze skarżących stron nie dostrzega, że kara łączna 25 lat pozbawienia wolności objęła 22 przestępstwa, w tym znaczną część czynów o bardzo wysokim lub najwyższym stopniu szkodliwości społecznej, w tym cztery zabójstwa (podwójne zabójstwo(...)iP.których zabito toporkiem) oraz cztery podżegania do zabójstw. Kary jednostkowe 25 lat pozbawienia wolności, za czyn IV i V a/o, a więc za zabójstwa, których okoliczności świadczą o niebywałym zdemoralizowaniu oskarżonego – odstąpienie od najsurowszej z kar za zabójstwa, tj. kary dożywotniego pozbawienia wolności jest jedyną, właściwą i mieszczącą się w pojęciu sprawiedliwej kary formą nagrodzeniaR. B.za wyjaśnienia i zeznania złożone w innych sprawach oraz za ostateczne przyznanie się do przestępstw, których nie ujawnił w niniejszym postępowaniu, w sposób wymagany wart. 60 § 3 k.k.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny nie uznał wniosków obrońcy i prokuratora o zastosowanieart. 60 § 4 k.k.lubart. 60 § 2 k.k.i nadzwyczajne złagodzenie pozostałych kar.
Wymierzonej za czyn IV i V kary oraz równa im kara łączna 25 lat w za wszystkie przypisane przestępstwa nie można określić mianem nadmiernie surowej, a zawłaszcza rażąco surowej, jak twierdzą strony, zwłaszcza obrońca oskarżonego. Zarzut naruszeniaart. 440 k.p.k.orazart. 438 pkt 4 k.p.k.są w istocie powtórzeniem zarzutów naruszeniaart. 60 § 3 i § 4 k.k., z podkreśleniem„lojalnej i szczerej współpracy”oskarżonego, do czego odniósł się Sąd Apelacyjny.
Sąd Okręgowy, a w obecnym uzasadnieniu także Sąd Apelacyjny uargumentował, że kary jednostkowe 25 lat pozbawienia wolności i zdeterminowana tym samym wymiarem kara łączna – zgodnie zart. 88 k.k.– są karami wyważonymi. Czynią zadość zarówno elementom karnym jak też wychowawczym kary, przy uwzględnieniu przyznania się do winy oraz rozległego zakresu współpracy procesowej oskarżonego.
Z całą pewnością dolegliwość wynikająca z tych kar nie przekracza stopnia winy, który w przypadkuR. B. (1)należy do najwyższych.
Kary te uwzględniają fakt, że oskarżony wyraził żal ale jedocześnie nie naprawił szkód i nie zadośćuczynił pokrzywdzonym, mimo upływu kilku – do kilkunastu lat od popełnienia przestępstw.
Prognoza kryminologiczno – społeczna oskarżonego kształtuje się negatywnie, a szans zmiany tej oceny należy upatrywać w stosunkowo długim okresie izolacji penitencjarnej i kontynuacji współpracy procesowejR. B.w toczących się postępowaniach przeciwko innym osobom.
Należy jeszcze raz podkreślić, że wieloletni udział w zorganizowanych strukturach przestępczych był tak demoralizujący, że determinuje on koniczność długotrwałych oddziaływań resocjalizacyjnych, a ostatecznie nakazuje zabezpieczenie społeczeństwa przed zbyt wczesnym powrotem na wolność niebezpiecznego sprawcy.
R. B. (1)był znaczącym członkiem różnych grup przestępczych, a wreszcie zorganizował własną grupę zbrojną, cechującą się bezwzględnymi metodami, w tym drastycznymi zabójstwami, porwaniami dla okupu, z okrutnym traktowaniem zakładników. Przykładami tegoż są nie tylko zabójstwa, o których tu szeroko pisano, ale np. uprowadzenieW. L., w październiku – listopadzie 2002 r. (zarzut XII a/o). Pokrzywdzonego torturowano, m.in. bito, długotrwale więziono w złych warunkach, przypalano ogniem nogę, obcięto sekatorem palec lewej dłoni, który przekazano żonie (podrzucono w okolicy cmentarza), by zmusić ją do zapłaty okupu, którego nie mogła zebrać. Mimo akcentowanej przez obie strony skruchy oskarżonego, pokrzywdzony (także kolejny porwanyJ. K.) nie zdecydowali się obciążyćR. B., jak ustalił Sąd Okręgowy„ze strachu przed sprawcami”.ZeznaniaJ. M.iA. K.wskazują na W.S.iR. B., jako osoby organizujące porwania i decydujące o środkach nacisku, w tym okaleczeniuW. L.w celu uzyskania okupu. W zeznaniach złożonych w dniu 23 czerwca 2014 r.J. M. (3)i w dniu 10 maja 2015 r.A. K.(tom XXXV) zgodnie zeznali o zorganizowaniu porwania i przebiegu:„Najbardziej bił człowiek odB..S.iB.wpadli na pomysł żeby obciąć palca. Nie wiem kto obcinał ... brali udziałB.,A.i ten gruby sadysta ...”(zeznaniaM.).

A
K., który pilnowałW. L., z opisu podanego przez pokrzywdzonego, dowiedział się, że„B.przypalał mu łydkę świeczką”(k. 6922).

Za ten czyn oskarżony otrzymał nadzwyczajne złagodzenie kary zart. 60 § 3 k.k., nie przyznając się do zadania najokrutniejszych cierpień ofierze i wymiar orzeczonej kary nie rzutował na granice orzekania kary łącznej, jednak obrazuje on bezwzględność działań oskarżonego, brak hamulców ludzkich, kompletny brak empatii, kierowanie się wyłącznie zyskiem własnym.
Postawa taka osłabia przewidywania co do skuteczności resocjalizacji i nakazuje niezwykłą ostrożność Sądu odnośnie do kary. Wymierzenie kar żądanych przez strony, tj. kary łącznej 15 lat pozbawienia wolności, wiązałoby się z możliwością wyjścia oskarżonego na wolność w perspektywie kilku lat, maksymalnie 9 lat i 6 – 7 miesięcy, a nawet wcześniej, gdyż oskarżonemu zaliczono na poczet kary okres od dnia 6 września 2013 r. Nawet przy wymierzeniu 25 lat pozbawienia wolności oskarżony może ubiegać się o warunkowe zwolnienie za niespełna 10 lat, ale w takiej sytuacji będzie musiał wykazać się najwyższym stopniem zaangażowania w resocjalizację, do czego zmierzają orzeczone kary. Oskarżony mając obecnie niespełna 44 lata był poprzednio 8 – krotnie skazany, poczynając od 20 – tego roku życia. Wyroki dotyczyły wielu przestępstw, głównie rozbojów, wymuszeń rozbójniczych, handlu narkotykami. W czerwcu 1999 r. otrzymał warunkowe zwolnienie z okresem próby do czerwca 2001 r., po czym skazano go jeszcze 4 – krotnie na kary do 4 lat i 6 miesięcy pozbawienia wolności. Od lutego 2002 r., a więc po kilku miesiącach od okresu próby, o którym wyżej mowa – od lutego 2002 r. do grudnia 2013 r. popełnił wszystkie przestępstwa przypisane mu w zaskarżonym wyroku. W samym 2002 r. i na przełomie 2002/2003 r. brał udział w okrutnych zabójstwach trzech osób (Z.,P.,(...)) i podżegał czterokrotnie do zabójstw kolejnych trzech osób (W.,S.,K.).
R. B.odbył ponad 16 lat kar pozbawienia wolności, a od ponad 5 lat przebywa w areszcie tymczasowym, skąd do grudnia 2013 r. kontynuował zarządzanie grupą przestępczą.
W świetle powyższych okoliczności wnioski stron o złagodzenie kar poniżej orzeczonych i utrzymanych w mocy przez Sąd Apelacyjny były bezzasadne. Sąd Apelacyjny utrzymał w mocy rozstrzygnięcia dotyczące kar grzywny, w tym kary łącznej 540 stawek po 100 złotych. Apelacja obrońcy skoncentrowana na uzyskaniu złagodzenia kar izolacyjnych, porusza kwestię grzywny w zarzucie IV dotyczącym rażącej surowości kar i powraca w jednozdaniowym uzasadnieniu na str. 40 uzasadnienia apelacji. Sąd Apelacyjny nie zgadza się z twierdzeniem, że wymiar tej kary„razi surowością”,bacząc na cechy działalności przestępczej oskarżonego i osiągane zyski.
Sąd Apelacyjny nie uznał zarzutu naruszeniaart. 626 § 1 k.p.k.Obciążenie oskarżonego kosztami postępowania w jego sprawie było w pełni zgodne z przywołanym przez obrońcę przepisem. Skarżący w ogóle nie ustosunkował się do składników tej kwoty. Nie zanegował ich realnego odniesienia do wydatków wynikających z tak długotrwałego i kosztownego postępowania, w tym kilku opinii biegłych (np. z zakresu medycyny, antropologii, genetyki, broni itd.).
Skarżący, ani oskarżony, nie uzasadniali w toku procesu, że sytuacja majątkowaR. B.nie pozwala na obciążenie go grzywną czy kosztami postępowania, właściwie nie wyjawiono składników majątku i utrzymania
oskarżonego i jego rodziny. Nie można tracić z pola widzenia tego, że działalność przestępcza oskarżonego przynosiła znaczne zyski, w tym pochodzące z okupów za porwanych, z prostytucji, z handlu i obrotu hurtowymi ilościami narkotyków itp. Kwoty zasądzone z tytułu grzywny i kosztów sądowych, łącznie ok. 103,750 zł, są nieomal równe z korzyścią z jednego tylko - pierwszego z 22 przestępstw przypisanych oskarżonemu w zaskarżonym wyroku (wymuszenie rozbójnicze 100.000 zł odA. J.), nie mówiąc o żądaniu 200.000 USD za uwolnienieW. L.(uzyskali 100.000 zł), żądaniu 300.000 USD za uwolnienieJ. K.(pokrzywdzony uciekł), czy zyskach z przemytu i sprzedaży 61 kg marihuany.
Pominięcie chociażby tych okoliczności czyni zarzuty obrońcy oskarżonego dotyczące ciężarów finansowych wynikających z zaskarżonego wyroku nieuzasadnionymi.
Sąd Apelacyjny uwzględnił natomiast aktualny wniosek o zwolnienie oskarżonego z kosztów postępowania odwoławczego, z uwagi na długotrwały pobyt w areszcie śledczym i konieczność spłaty należności, o których była mowa.
Z powyższych względów Sąd Apelacyjny orzekł o częściowej zmianie wyroku Sądu I instancji w postaci wskazanej w wyroku z dnia 14 marca 2019 r.