Sąd Okręgowy w Gliwicach
VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VIII U 2947/18
Data wyroku: 2019-02-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Teresa Kalinka
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: artr. 110 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. aktVIII U 2947/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lutego 2019 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach VIII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Teresa Kalinka

Protokolant:

Ewa Grychtoł

po rozpoznaniu w dniu26 lutego 2019 r. w Gliwicach
sprawyW. L.(L.)
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
owysokość emerytury
na skutek odwołaniaW. L.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia22 listopada 2018  r.nr(...)
oddala odwołanie.

(-) SSO Teresa Kalinka
Sygn. akt VIII U 2947/18

UZASADNIENIE
Decyzją z 22 listopada 2018r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ., powołując się naart. 114 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, odmówił ubezpieczonemuW. L.ponownego przeliczenia podstawy wymiaru emerytury na podstawie art. 110a tej ustawy.W uzasadnieniu decyzji ZUS wskazał, iż odwołujący nie przedłożył nowych dowodów na okoliczność wykazania osiąganego przez niego wynagrodzenia. Z kolei dotychczas udowodnione zarobki, w tym również za lata 2001 – 2005 zostały już wcześniej uwzględnione w trakcie postępowania zakończonego decyzją z 3 stycznia 2018r.
W odwołaniu od powyższej decyzji, ubezpieczony wniósł o jej zmianęi przeliczenie świadczenia w myśl art. 110a. Ubezpieczony podniósł, iż w jego ocenie, jego akta osobowe i płacowe, w których posiadaniu jestSpółka (...), pozwolą na odtworzenie przez biegłego, jego zarobków za lata 1976 – 1979, na poziomie pozwalającym na wyliczenie wyższego wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury, niż przyjęty przez ZUS w zaskarżonej decyzji.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy podtrzymał stanowisko zawartew uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Sąd ustalił, co następuje :
W. L.na podstawie decyzji(...) OddziałwZ.z 26 czerwca 2000r. uzyskał prawo do emerytury górniczej od 4 sierpnia 2000r. Do ustalenia jej wysokości przyjęto 24 lata i 10 miesięcy okresów składkowych oraz 1 miesiąc okresów nieskładkowych. Do ustalenia podstawy wymiaru emerytury organ rentowy przyjął wynagrodzenie z 10 kolejnych lat kalendarzowych z okresu od stycznia 1983r. do grudnia 1992r., gdzie wskaźnik wysokości podstawy wymiaru wyniósł 279,21% i zgodniez przepisami został ograniczony do 250%.
Po uzyskaniu prawa do świadczenia, ubezpieczony pozostawał w zatrudnieniu.
W dniu 27 grudnia 2017r. ubezpieczony wniósł o przeliczenie emerytury, powołując się na nowelizację ustawy o emeryturach i rentach z dnia 5 marca 2015r., tj. na podstawie art. 110a ustawy emerytalno – rentowej. Do wniosku ubezpieczony załączył zaświadczenie Rp-7 z 10 grudnia 2017r., wystawione przezKoło (...)wK., potwierdzające jego zarobki za lata 2001 – 2005 oraz zaświadczenie Rp-7z 11 grudnia 2017r., wystawione przezSpółkę (...) S.A.wB., potwierdzające jego zarobki za lata 1980 – 2000.
W efekcie ZUS w dniu 3 stycznia 2018r. wydał decyzję odmowną.
W dniu 27 września 2018r. ubezpieczony ponownie wniósł o przeliczenie emerytury, na podstawie art. 110a ustawy emerytalno – rentowej. Do wniosku ubezpieczony załączył ponownie zaświadczenie Rp-7 z 10 grudnia 2017r., wystawione przezKoło (...)wK., potwierdzające jego zarobki za lata 2001 – 2005.
W efekcie ZUS w dniu 22 listopada 2018r. wydał zaskarżoną decyzję odmowną.
Do odwołania ubezpieczony nie dołączył żadnych nowych dowodów.
Z kolei w toku procesu, na wezwanie Sądu,Spółka (...) S.A.wB.Oddział wD.Kopalnie (...)w całkowitej likwidacji, nadesłała akta osobowe ubezpieczonego z okresu jego zatrudnienia wKWK (...). W szczególności dokumenty te to tzw. ogólna karta przebiegu zatrudnienia, gdzie zawarto informacje ogólne o ubezpieczonym, jak jego dane osobowe, zdobyte wykształcenie, okresy zatrudnienia u poprzednich pracodawców, daty badań okresowych, zmiany stanowiska pracy. Dodatkowo w dokumentacji tej znajdują się dokumenty potwierdzające nadanie stopnia górniczego, badania okresowe, karty obiegowe, charakterystyka stanowiska pracy, zaświadczenia pracy potwierdzające okresy zatrudnienia i zajmowane w tym czasie stanowiska pracy. Równocześnie w dokumentacji tej brak jest informacji w zakresie konkretnego wynagrodzenia otrzymywanego przez odwołującego przed rokiem 1980, czy też choćby pozwalających na odtworzenie tego wynagrodzenia – stawki zaszeregowania.
W oparciu o akta emerytalne ubezpieczonego Sąd ustalił, że odwołujący wykazał swoje zarobki za lata 1980 – 2000 i 2001 – 2005, które w części, tj. za lata 2001 – 2005 przypadają po przyznaniu prawa do emerytury. Organ rentowy dokonał symulacyjnego wyliczenia i Sąd na jego podstawie ustalił, że wykazane przez odwołującego zarobki pozwoliły na ustalenie, za lata 1980 – 1997 oraz rok 2002, wwpw na poziomie 246,83%. Przy czym za przypadający po przyznaniu prawa do emerytury, rok 2002 ubezpieczony osiągnął zarobki na poziomie 15,59% przeciętnego wynagrodzenia, co odpowiada wwpw za ten rok.
Sąd ustalił zatem, że skoro do zastosowania reguły określonej w art. 110a ustawy emerytalnej, konieczne jest przyjęcie przynajmniej jednego roku po przyznaniu świadczenia, a najwyższe zarobki z tego okresu przypadają za rok 2002. Z kolei wyliczony, z uwzględnieniem zarobków za ten rok, wwpw z 20 najkorzystniejszych latz całego okresu podlegania ubezpieczeniom społecznym, z uwzględnieniem faktycznie wykazanych zarobków, wynosi 246,83 %. Zatem skoro najniższy wwpw z udowodnionych lat, tj. za rok 1998 wynosi 199,74%, to ubezpieczony musiałby wykazać zarobki za którykolwiek rok przypadający przed rokiem 1980, na poziomie ponad 263,14% przeciętnego wynagrodzenia (250%-246,83% = 3,17%; 3,17% x 20 lat = 63,4%; 199,74% + 63,4% = 263,14). Sąd miał też na uwadze, że na okoliczność wykazania zarobków osiągniętych przed rokiem 1980, z nie zachowały się żadne dokumenty z akt osobowych odwołującego, pozwalające choćby na ustalenie przysługujących mu za te lata stawek zaszeregowania zasadniczego.
Sądowi z urzędu, na tle innych spraw o tożsamym charakterze, wiadomym jest, że zarobki pracowników dołowych kopalń węgla kamiennego, praktycznie dopiero od roku 1980 przekraczały poziom 250% przeciętnego wynagrodzenia, Ubezpieczony dopiero w 1982 roku zarobek w takiej wysokości osiągnął.
Ponadto, przyjmując w niniejszej sprawie, że ubezpieczony osiągnął w roku 1979 zarobek w takiej samej wysokości , jak w roku 1980 ( co jest niemożliwe), to stanowiłoby to jedynie 238,21 % średniego rocznego wynagrodzenia. Sąd nie dopuścił dowodu z opinii biegłego z zakresu emerytur i rent uznając, że nie jest możliwe na podstawie powszechnie obowiązujących przepisów płacowych ustalenie wynagrodzenia poprzedzającego rok 1980 w wysokości skutkującej przeliczeniem emerytury na podstawie art. 110a ustawy emerytalnej.
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił w oparciu o akta organu rentowego, niekwestionowane przez strony, symulacyjne wyliczenie organu rentowego (k.18-20),a także akta osobowe odwołującego zKWK (...)– dołączone do akt sprawy.
Zgromadzony materiał dowodowy, Sąd uznał za kompletny, wiarygodny i mogący stanowić podstawę ustaleń faktycznych.
Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie ubezpieczonego nie zasługuje na uwzględnienie.
Szczegółowe zasady postępowania w sprawach o świadczenia emerytalno-rentowe określarozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 11 października 2011r.w sprawie postępowania o świadczenia emerytalno-rentowe(Dz. U. z 2011r. nr 237, poz. 1412). Rozporządzenie to w § 21 pkt 1 przewiduje, iż środkiem dowodowym stwierdzającym wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu oraz uposażenia przyjmowanego do ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty są zaświadczenia pracodawcy lub innego płatnika składek, legitymacja ubezpieczeniowa lub inny dokument, na podstawie którego można ustalić wysokość wynagrodzenia, dochodu, przychodu lub uposażenia.
Powyższy przepis zakłada istnienie optymalnych warunków, tj. wymaga, by zachowała się dokumentacja płacowa pracodawcy. Natomiast w sytuacji, gdy nie zachowała się stosowna dokumentacja płacowa, wysokość zarobków może być ustalona na podstawie dokumentacji zastępczej z akt osobowych pracownika (np. umów o pracę, angaży, wpisów w legitymacji ubezpieczeniowej oraz innych pism dotyczących zatrudnienia, które zawierają informacje o wynagrodzeniu), a także zeznań świadków.
W rozpoznawanej sprawie przedmiot sporu sprowadzał się do odtworzenia wysokości wynagrodzenia osiąganego przez ubezpieczonego w okresie jego zatrudnienia wKWK (...)przed rokiem 1980.
Jak wyżej wykazano Sądu nie wiążą ograniczenia dowodowe, takie jakw postępowaniu przed organem rentowym i Sąd może ustalać wysokość wynagrodzenia na podstawie dowodów pośrednich. Kluczową jednak kwestią jest, że muszą w rzeczywistości istnieć takie dowody jak choćby szczątkowa dokumentacja osobowa, w oparciu o którą można by potwierdzić takie dowody pośrednie, jakimi mogą być zeznania świadków, czy też zapisy w ich dokumentacji emerytalnej.
Nie można wysokości zarobków, stanowiących podstawę do wyliczenia składek na ubezpieczenie społeczne ustalać w sposób hipotetyczny, oparty jedynie na domniemaniu. Przepisy z zakresu ubezpieczeń społecznych są bowiem normami bezwzględnie obowiązującymi i nie zawierają unormowań pozwalających na ustalenie wysokości wynagrodzenia w sposób przybliżony lub prawdopodobny. Przy obliczaniu wysokości podstawy emerytury, bierze się zatem pod uwagę dokładnie ustaloną wartość - wysokość uzyskiwanego w określonym czasie wynagrodzenia. Tym samym, w sprawie o ustalenie podstawy wymiaru składki, należy dokładnie określić wysokość wszystkich składników wynagrodzenia, które mają być uwzględnione – wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniu z 22 września 2015r. III AUa 370/14 (LEX nr 1927664).
W przypadku braku dokumentacji płacowej istnieje możliwość ustalenia wysokości wynagrodzenia ubezpieczonego w oparciu o dokumentację zastępczą znajdującą się w jego aktach osobowych, tj. umowy o pracę czy angaże, w których zawarte są dane dotyczące wynagrodzenia. W takim jednak wypadku uwzględnić można tylko takie składniki, które są pewne, stałe, wypłacane były w danym okresiei w określonej wysokości. Wysokości wynagrodzenia lub danego składnika wynagrodzenia nie można zatem ustalać w sposób przybliżony, ale pewny, na podstawie konkretnego dokumentu bądź jego kopii, który zachował sięw dokumentacji osobowej ubezpieczonego – wyrok Sądu Apelacyjnego w Poznaniuz 3 czerwca 2015r. III AUa 535/14 (LEX nr 1781979).
Nie ma możliwości wyliczenia wysokości wynagrodzenia, a co za tym idzie - wysokości składek na ubezpieczenie społeczne oraz wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury w oparciu o wyliczenia hipotetyczne, uśrednione, wynikającez porównania do wynagrodzenia innych pracowników. Uśrednione obliczenie wysokości wynagrodzenia - oparte na wynagrodzeniu otrzymanym przez innych pracowników - nie może oddać indywidualnych cech właściwych dla danego stosunku pracy. Obliczenie wysokości wynagrodzenia musi być oparte na dokumentacji,z której wynikają określone kwoty wynagrodzenia. Dopiero zebrana dokumentacja może zostać poparta zeznaniami świadków. Kwestia pobieranego wynagrodzenia musi zostać zatem udowodniona w sposób bezwzględny. Nie jest możliwe udowadnianie jej jedynie przy pomocy zeznań świadków (jak np.: potwierdzanie wystąpienia okresu składkowego poprzez zeznania świadków, że dana osoba w określonym okresie faktycznie wykonywała pracę). Tylko dokumentacja stanowi precyzyjny dowódw zakresie wysokości wynagrodzenia w postępowaniu sądowym. Na podstawie innych dowodów nie jest możliwe dokładne określenie kwoty wynagrodzenia, a co zatem idzie - ustalenie wskaźnika wysokości podstawy wymiaru emerytury - wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z 31 marca 2015r. III AUa 1807/14 (LEX nr 1814849).
W przedmiotowej sprawie ubezpieczony w sposób pewny, tj. za pośrednictwem stosownych dokumentów, wykazał jedynie swoje zarobki z lat 1980 – 2000 i 2001 – 2005. Nie wykazał natomiast zarobków uzyskanych przed rokiem 1980.
Reasumując, Sąd uznał żeW. L.nie ma prawa do ponownego ustalenia wysokości emerytury na podstawie art. 110a ustawy emerytalnej. Musiałby wykazać, żew którymkolwiek roku, do 1979r. osiągał wynagrodzenie w wysokości nie mniejszej niż 263,15%. Tymczasem, nawet w oparciu o stawki zaszeregowania, które można by ewentualnie ustalić w oparciu o zapisy układów zbiorowych pracy, takie ustalenie nie jest możliwe. Bowiem zarobki górników zatrudnionych na stanowiskach robotniczychi niższego dozoru rzadko osiągały poziom 250%.
Na marginesie Sąd dodaje, że istotny wpływ na niemożliwość wykazania obecnie wwpw na poziomie 250%, mają zarobki wykazane przez odwołującego za lata przypadające po uzyskaniu prawa do emerytury, z których najkorzystniejszy wwpw przypada na rok 2002 i wynosi 15,59%. Sąd zwraca zatem uwagę, że ubezpieczony niewątpliwie spełniłby warunki do przedmiotowego wyliczenia, w wypadku wykazania za jakikolwiek rok przypadający po przyznaniu prawa do emerytury, zarobków na poziomie przekraczającym 80% przeciętnego wynagrodzenia.
Mimo, że Sąd przyjął, ze istniały przesłanki do wznowienia postępowania na podstawie art. 114 ustawy emerytalnej, ro odwołanie należało oddalić.
Wobec powyższego, Sąd na mocyart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.
(-) SSO Teresa Kalinka