Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 507/18
Data wyroku: 2019-01-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Beata Łapińska
Słowa kluczowe: Emerytura wcześniejsza
Podstawa prawna: art. 184 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VU 507/18

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 stycznia 2019 roku
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim, Wydział V Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w składzie:
Przewodniczący SSO Beata Łapińska
Protokolant stażysta Bożena Sobczyk
po rozpoznaniu w dniu 23 stycznia 2019 roku w Piotrkowie Trybunalskim na rozprawie
sprawy z wnioskuJ. R.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o emeryturę
na skutek odwołaniaJ. R.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
z dnia 5 czerwca 2018 r. sygn.(...)
oddala odwołanie.
Sygn. akt VU 507/18

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.decyzją z dnia 5 czerwca 2018 roku, znak:(...)odmówiłJ. R.prawa do wcześniejszej emerytury. W uzasadnieniu wskazał, że wnioskodawca nie udowodnił wymaganego 15 – letniego okresu pracy w warunkach szczególnych, wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu. Zakład nie uznał jako pracy w szczególnych warunkach okresu zatrudnienia od dnia 18 grudnia 1979 roku do dnia 31 lipca 1995 roku w(...) Zakładach (...)wP., ponieważ na podstawie analizy zgromadzonych dokumentów nie można ustalić charakteru wykonywanej pracy, wymiaru czasu pracy oraz czy była to praca wymieniona w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku.
W odwołaniu z dnia 7 czerwca 2018 rokuJ. R.w którym nie zgodził sięz zaskarżoną decyzją. W uzasadnieniu wskazał, że w kwestionowanym przez organ rentowy okresie stale i w pełnym wymiarze świadczył pracę wyszczególnionew rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983, tj. pracę na stanowiskach: mechanika w kanałach remontowych i kierowcy samochodów ciężarowych. Skarżący podniósł także, że nie jest w stanie przedłożyć wymaganych dokumentów ze względu na to, że zakład, w którym był zatrudniony, nie istnieje.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie, powielając argumentację przedstawioną w zaskarżonej decyzji.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
WnioskodawcaJ. R.,urodzony w dniu (...), w dniu 28 maja 2018 roku złożył wniosek o emeryturę. Odwołujący nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego.
(dowód: wniosek o emeryturę, k. 1-4 akt ZUS)
Wnioskodawca na dzień 1 stycznia 1999 roku legitymuje się okresem ubezpieczenia 25 lat i 23 dni, w tym 24 lata, 6 miesięcy i 29 dni okresów składkowych oraz 5 miesięcy i 24 dni okresów nieskładkowych, w tym żadnego okresu pracyw warunkach szczególnych. Organ rentowy do stażu pracy w warunkach szczególnych nie zaliczył odwołującemu okresu zatrudnienia od dnia 18 grudnia 1979 roku do dnia 31 lipca 1995 roku w(...) Zakładach (...)(dowód: decyzja z dnia 5 czerwca 2018 roku, k. 8 akt ZUS, odpowiedź na odwołanie, k.4 i odwrót akt sprawy)
Od dnia 18 grudnia 1979 roku do dnia 31 lipca 1995 roku wnioskodawca był zatrudniony w(...) Zakładach (...). W okresie zatrudnienia zajmował następujące stanowiska: kierowca samochodowy, mechanik samochodowy, mechanik samochodowy – brygadzista, mechanik samochodowy – lakiernik – brygadzista, kierowca samochodu ciężarowego, mechanik samochodowy – operator żurawia-brygadzista.(dowód: świadectwo pracy z dnia 31 lipca 1995 roku, k. 8 akt emerytalnych)
Na terenie(...) Zakładach (...)znajdował się warsztat mechaniczny z dwoma kanałami, w którym na jednej zmianie pracowało maksymalnie dwóch mechaników. Pracodawca ubezpieczonego dysponował 6 samochodami ciężarowymi, dwoma dźwigami i 8 ciągnikami. Zatrudniał między innymi mechaników, elektryków, kierowców czy operatorów dźwigów
Wnioskodawca przez większość czasu pracy wykonywał zadania mechanika. Do obowiązków ubezpieczonego w ww. okresie należała naprawa głowic, silników, skrzyni biegów, mostów napędowych, lakierowanie elementów i wykonywał te naprawy zarówno w kanale, jak i poza nim. Jeżeli któryś z kierowców bądź operatorów dźwigów był nieosiągalny, to skarżący ich zastępował i wykonywał ich zadania jeżdżąc jako kierowca.
(dowód: zeznaniaJ. R., nagranie od 1:31 do 14:17, zeznania świadkaA. K., nagranie od 15:23 do 22:51, zeznanie świadkaW. M.nagranie od 22:51 do 28:12, protokół rozprawy z dnia 12 października 2018 roku, k. 14-15 akt sprawy).
Pracodawca nie wystawił wnioskodawcy świadectwa wykonywania pracyw warunkach szczególnych za okres zatrudnienia od dnia 18 grudnia 1979 roku do dnia 31 lipca 1995 roku.(...) Zakład (...)już nie istnieje.(okoliczności niesporne)
Sąd Okręgowy dokonał oceny dowodów i zważył, co następuje.
Odwołanie podlega oddaleniu, albowiem w toku postępowania wnioskodawca nie wykazał, że jego staż pracy w warunkach szczególnych wynosi co najmniej 15 lat.
Stosownie doart. 184 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r. poz. 887 ze zm. ubezpieczonym urodzonym po dniu 31 grudnia 1948 roku przysługuje emerytura po osiągnięciu wieku przewidzianego w art. 32, 33, 39 i 40, jeżeli w dniu wejścia w życie ustawy (tj. w dniu 1 stycznia 1999 roku) osiągnęli:
1)okres zatrudnienia w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze wymaganym w przepisach dotychczasowych do nabycia prawa do emeryturyw wieku niższym niż 60 lat – dla kobiet i 65 lat – dla mężczyzn oraz
2)okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 27.
Emerytura, o której mowa w ust. 1, przysługuje pod warunkiem nieprzystąpienia do otwartego funduszu emerytalnego albo złożenia wnioskuo przekazanie środków zgromadzonych na rachunku w otwartym funduszu emerytalnym, za pośrednictwem Zakładu, na dochody budżetu państwa (ust. 2).
W świetle powyższych regulacji żądanie wnioskodawcy należało rozpoznaćw aspekcie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 rokuw sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz. 43 ze zm.), zwanego dalej rozporządzeniem. Z treści § 4 tego rozporządzenia wynika, iż pracownik, który wykonywał prace w szczególnych warunkach wymienione w Wykazie A, nabywa prawo do emerytury, jeżeli spełnia łącznie następujące warunki:

1
osiągnął wiek emerytalny wynoszący: 55 lat dla kobiet i 60 lat dla mężczyzn,

2
ma wymagany okres zatrudnienia, w tym co najmniej 15 lat pracyw szczególnych warunkach.

Ten „wymagany okres zatrudnienia” to okres wynoszący 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn, liczony łącznie z okresami równorzędnymi i zaliczalnymi do okresów zatrudnienia (§ 3 rozporządzenia), natomiast pracą w warunkach szczególnych jest praca świadczona stale i w pełnym wymiarze na stanowiskach wskazanych w załączniku do tegoż aktu (§ 1 i § 2 rozporządzenia).
Zgodnie zart. 32 ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, za pracowników zatrudnionych w warunkach szczególnych uważa się pracowników zatrudnionych przy pracach o znacznej szkodliwości dla zdrowia oraz o znacznym stopniu uciążliwości lub wymagających wysokiej sprawności psychofizycznej ze względu na bezpieczeństwo własne i otoczenia. Zgodnie zaś z wyrokiem Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2000r. II UKN 39/00, (OSNAP 2002/11/272) warunek wykonywania pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy jest spełniony tylko wówczas, gdy pracownik w ramach obowiązującego go pełnego wymiaru czasu pracy na określonym stanowisku pracy nie wykonuje czynności pracowniczych nie związanych z tym stanowiskiem pracy, ale stale, tj. ciągle wykonuje prac w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Ugruntowany jest pogląd, że tylko praca w szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze na stanowiskach wymienionych w rozporządzeniu Rady Ministrów z 7 lutego 1983 roku wykonywana stale i w pełnym wymiarze uzasadnia skorzystanie z uprawnienia do wcześniejszej emerytury. Praca w szczególnych warunkach to przy tym praca wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracyw warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r. (wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 14 września 2007r., III UK 27/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 325; z dnia 19 września 2007r., III UK 38/07, OSNP 2008 nr 21-22, poz. 329; z dnia 6 grudnia 2007r., III UK 66/07, LEX nr 483283; z dnia 22 stycznia 2008r., I UK 210/07, OSNP 2009 nr 5-6, poz. 75; z dnia 24 marca 2009r., I PK 194/08, LEX nr 528152; z dnia 6 czerwca 2011r., IUK 393/10, LEX nr 950426).
W przedmiotowej sprawie kwestią sporną między stronami było to, czy wnioskodawca posiada wymagany 15-letni okres zatrudnienia w szczególnych warunkach. Wnioskodawca spełnia bowiem pozostałe warunki przyznania prawa do emerytury, to jest ma wymagany co najmniej 25 – letni okres zatrudnienia, nie jest członkiem otwartego funduszu emerytalnego i ukończył 60 rok życia.
Sam fakt zatrudnienia wnioskodawcy w kwestionowanym przez organ rentowy okresie był niesporny w świetle dokumentów znajdujących się w jego aktach ubezpieczeniowych i aktach sprawy. Spornym zaś pozostawał charakter pracy wykonywanej przez wnioskodawcę w okresie wykonywania obowiązków mechanikai kierowcy, to jest czy były to prace wykonywane w szczególnych warunkach, czy też nie. Organ rentowy zakwestionował bowiem, aby wnioskodawcaw wyszczególnionych w zaskarżonej decyzji okresie wykonywał pracę rozumianąw myśl obowiązujących przepisów jako praca w warunkach szczególnych.
Stosownie do§ 2 ust. 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U. Nr 8 poz. 43 z późn. zm.), okresy pracy w warunkach szczególnych, stwierdza zakład pracy, na podstawie posiadanej dokumentacji, w świadectwie wykonywania prac w szczególnych warunkach, wystawionym według wzoru stanowiącego załącznik do przepisów wydanych na podstawie § 1 ust. 2 rozporządzenia lub w świadectwie pracy. Brak takiego świadectwa nie wyklucza jednak dokonania ustalenia zatrudnienia w warunkach szczególnych innymi środkami dowodowymi w toku postępowania sądowego.
W konsekwencji niewystawienie przez zakłady pracy świadectw wykonywania prac w warunkach szczególnych, jak miało to miejsce w przedmiotowej sprawie, nie może być wyłączna podstawą odmowy przyznania prawa do emerytury. Dla spełnienia wymagania wykonywania pracy w szczególnych warunkach istotne jest jedynie to, czy taka praca była przez pracownika faktycznie wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy przewidzianym dla stanowiska, na którym te warunki występowały (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 23 maja 2012 roku, sygn. akt I UK 9/12).
Rolą Sądu w przedmiotowym postępowaniu było zatem ustalenie faktycznego zakresu obowiązków skarżącego w kwestionowanych przez ZUS okresie zatrudnienia.
Weryfikacja zgromadzonej w sprawie dokumentacji oraz zeznań świadków,a także zeznań samego wnioskodawcy nie pozwala na uznanie, aby w okresie zatrudnienia w(...) Zakładach (...)w okresie od dnia 18 grudnia 1979 roku do dnia 31 lipca 1995 roku wnioskodawca wykonywał pracęw warunkach szczególnych. Zaznaczyć w tym miejscu trzeba, że pracodawca skarżącego w świadectwie pracy wykazał, że wykonywał on pracę na różnych stanowiskach. Zauważyć należy, że w przedstawionej dokumentacji nie wskazano, aby ubezpieczony wykonywał czynności wyłącznie w kanałach remontowych.
Powyższa okoliczność nie została wykazana również za pomocą subsydiarnych środków dowodowych w postaci zeznań świadków. Zeznania te Sąd poddał weryfikacji w myśl dyrektywy zawartej wart. 233 § 1 k.p.c.i uznał za wiarygodnei przekonujące. ŚwiadkowieA. K.iW. M.logiczniei konsekwentnie wskazywali, że wnioskodawca wykonywał pracę mechanika w kanale remontowym, ale nie w pełnym wymiarze czasu.A. K.podkreślił, że w trakcie naprawy głowicy czy silnika, praca wykonywana była w warsztacie, czyli poza kanałem remontowym. Fakt ten potwierdził również świadkaW. M.. Zeznania te w pełni korespondują także z zeznaniami samego wnioskodawcy, który przyznał, iż wykonując pracę mechanika samochodowego realizował wszystkie naprawy aut , a zatem zarówno w kanale remontowym, jak też poza nim w warsztacie , gdzie naprawiał m.in. silniki po ich wymontowaniu. Świadkowie wskazali również, że ubezpieczony sporadycznie wykonywał pracę kierowcy czy operatora dźwigów, a jego głównym stanowiskiem pracy było wykonywanie zadań mechanika samochodowego. Sam wnioskodawca zresztą potwierdził, iż pracę kierowcy samochodu ciężarowego czy operatora żurawia świadczył jedynie w zastępstwie innego kierowcy, kiedy ci byli na urlopach lub z innych przyczyn nieobecni w pracy.
Podkreślić w tym miejscu należy, że praca w szczególnych warunkach to praca wykonywana stale (codziennie) i w pełnym wymiarze czasu pracy (przez 8 godzin dziennie, jeżeli pracownika obowiązuje taki wymiar czasu pracy) w warunkach pozwalających na uznanie jej za jeden z rodzajów pracy wymienionych w wykazie stanowiącym załącznik do rozporządzenia z dnia 7 lutego 1983 roku w sprawie wieku emerytalnego oraz wzrostu emerytur i rent dla pracowników zatrudnionychw szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 czerwca 2011 r., I UK 393/10, LEX nr 9504262, wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 26 maja 2015 roku, sygn. akt III AUa 1176/14).
Ubezpieczony takiej pracy w pełnym wymiarze czasu pracy nie wykonywał. Oprócz świadczenia obowiązków w kanale remontowym, wykonywał też czynności naprawcze na warsztacie i zadania bieżące niewymagające obecności mechanikaw kanale. Wykonywanie takich prac nie może podlegać zaliczeniu do stażu pracyw warunkach szczególnych, albowiem pracą w warunkach szczególnych jest jedynie pełnienie obowiązków przy naprawie pojazdów w kanałach remontowych w pełnym wymiarze czasu pracy (poz. 16 działu XIV Wykazu A załącznika do rozporządzenia). Z tych samych powodów nie sposób zaliczyć ze spornego okresu tego, kiedy wykonywał on obowiązki kierowcy.  Sporadyczne bowiem pełnienie obowiązków kierowcy samochodów ciężarowych również wyklucza w ocenie Sądu Okręgowego zaliczenie tej pracy zgodnie z poz. 2 działu VIII Wykazu A do rozporządzenia. Należy podkreślić, że prawo do emerytury w obniżonym wieku emerytalnym jest przywilejem w stosunku do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym. Tym samym przepisy regulujące nabywanie prawa do tego szczególnego świadczenia emerytalnego muszą być interpretowane ściśle, a ustalenia dotyczące faktu wykonywania pracy w warunkach szczególnych muszą być precyzyjne i nie budzące wątpliwości. Oznacza to w niniejszej sprawie niedopuszczalność dokonywania rozszerzającej wykładni przepisów dotyczących zajmowania stanowisko mechanikaw kanałach remontowych.
Brak możliwości zaliczenia do stażu pracy wnioskodawcy w warunkach szczególnych okresu zatrudnienia od 18 grudnia 1979 roku do dnia 31 lipca 1995 roku implikuje w przedmiotowym postępowaniu konieczność oddalenia odwołaniai uznania prawidłowości stanowiska organu rentowego, ponieważ wnioskodawca nie spełnił podstawowego warunku, od którego zależy przyznanie prawa do emerytury,a mianowicie nie wykazał 15-letniego okresu pracy w warunkach szczególnych.
Z tych wszystkich względów, Sąd Okręgowy – Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych, na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł jak w sentencji wyroku.