Sąd Okręgowy w Poznaniu
XII Wydział Cywilny
Sygnatura akt: XII C 990/17
Data wyroku: 2019-05-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Ewa Hoffa

Sygnatura akt XII C 990/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Poznań, dnia 18 kwietnia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Poznaniu XII Wydział Cywilny w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Ewa Hoffa
Protokolant: Starszy sekretarz sądowy Krystyna Wojciechowska-Trawka
po rozpoznaniu w dniu 4 kwietnia 2019 r. w Poznaniu na rozprawie
sprawy z powództwaW. N./PESEL: (...)/
przeciwkoKrajowemu Ośrodkowi (...)z siedzibą wW./NIP:(...)
- Oddział Terenowy wP.
o zapłatę

I
Zasądza od pozwanego na rzecz powódki kwotę 1.450.000 zł /jeden milion czterysta pięćdziesiąt tysięcy złotych/.

II
W pozostałej części powództwo oddala.

III
Nie obciążając powódki kosztami postępowania zasądza od pozwanego na jej rzecz kwotę 10.817 zł /dziesięć tysięcy osiemset siedemnaście złotych/ tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego/.

/-/ E. Hoffa
Sygn akt XII C 990/17

UZASADNIENIE
Powódka,W. N., poprzednioW. G. (1)/k.87- decyzja Kierownika USC wP.z dnia 21 grudnia 2016 r. uwzględniająca wniosek powódki o zmianę nazwiska/, wniosła o zasądzenie od pozwanego na jej rzecz kwoty 1.493.050 zł odszkodowania obejmującego szkodę rzeczywistą w wysokości 43.050 zł i utracony zysk w kwocie 1.450.000 zł, a nadto o zasądzenie od pozwanego kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych /k.1/.
Pozwany- obecnieKrajowy Ośrodek (...)- Oddział Terenowy wP./poprzednio Agencja Nieruchomości Rolnych- Oddział wP., wniósł o oddalenie powództwa i o zasądzenie od powódki kosztów procesu w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych /k.371/.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Bezsporne jest, że grunty o powierzchni łącznej 42.0749 ha, oznaczone obecnie na mapie numer 1 dla obrębuB.jako działki o numerach :(...), a uprzednio stanowiącedziałkę nr (...)/k.33-34- wyciąg z wykazu zmian gruntowych/ na podstawie tzw. dekretu o reformie rolnej zostały przejęte, bez odszkodowania, przez Skarb Państwa od poprzedników prawnych powódki.
Stanowią one część majątku ziemskiego którego Skarb Państwa pozbawił poprzedników prawnych powódki w formie wywłaszczenia bez odszkodowania.
/k.76-78- protokoły przejęcia nieruchomości/.
Następstwo prawne powódki wynika z kolejnych postanowień o stwierdzenie nabycia spadku po jej poprzednikach prawnych / k.70- postanowienie z dnia 21 grudnia 1992 r. Sądu Rejonowego wC., k.67-68- postanowienie z dnia 12 marca 1998 r. w sprawie(...)Sądu Rejonowego dlaW. M./, a także z umów darowizn roszczeń zawartych zM. R.dnia 28 maja 2016 r. /k.750- 752/ i zF. N./k.83- 85/.
Od czasu wywłaszczenia bez odszkodowania poprzedników prawnych powódki grunty wskazane w pozwie podlegały modyfikacjom geodezyjnym, oraz, w następstwie, zmianom wieczystoksięgowym /k.59- 65- księga wieczysta(...)” i księga wieczystaM.
D.z wpisami z okresu zaborów, kontynuowana w okresie międzywojennym z oznaczeniami o zamknięciu tych ksiąg, k. 38- 57- wydrukksięgi wieczystej KW (...)z elektronicznego systemu ksiąg wieczystych z adnotacjami o założeniu 26 maja 1948 r.księgi wieczystej numer (...)- k.53v, w miejsce dotychczasowej/.
Zgodnie z art. 29 pkt. 1 ustawy z dnia 19 października 1991 r. o gospodarowaniu nieruchomościami rolnymi Skarbu Państwa, jako osoby którym przysługuje pierwszeństwo w nabyciu nieruchomości ustawodawca wskazał byłego właściciela wystawionej do sprzedaży nieruchomości, lub jego spadkobierców. W drugiej kategorii przepis wskazał spółdzielnie produkcji rolnej władające faktycznie nieruchomością , a w trzeciej kolejności dzierżawców nieruchomości.
Możliwość nabycia nieruchomości, lub działki stanowiącej cześć nieruchomości na tej zasadzie, czyli bezprzetargowo, zachodziła wyłącznie wówczas, gdy nieruchomość, lub działka wchodząca wskład (...)Skarbu Państwa została wskazana jako podlegająca sprzedaży.
Powódka zwróciła się do Agencji Nieruchomości Rolnych – Oddziału Terenowego wP.z pismem z dnia 21 września 2009 r. zgłaszając wolę nabycia, jako następca prawny właścicieli,działki o numerze (...)o powierzchni 42.0749 ha /k.97/.
Ponieważ nie dysponowała środkami na zakup tej działki zawarła, po wszczęciu postępowania administracyjnego dotyczącego sprzedaży w/w działki przez(...) - OddziałwP.dnia 16 grudnia 2009 r., zawarła dnia 16 grudnia 2009 r. ze świadkamiI. H.,C. R.iL. K.umowę przedwstępną, warunkową, kupna- sprzedażydziałki (...)/k.99- 107- kserokopia umowy/.
W umowie tej kontrahenci uzgodnili, że jeśli spełni się warunek sprzedaży powódcedziałki (...)przez(...), to potencjalni nabywcy zapłacą Agencji cenę z własnych środków, uprzednio opłacą koszt wyceny działki, a powódce, oprócz zadatku w kwocie 100.000 zł, zapłacą 1.500.000 zł odstępnego, jeśli nie zostaną obciążeni obowiązkiem zapłaty podatku VAT /103-105- §6 umowy określający warunki zapłaty i rozliczeń/.
W tym czasiedziałka (...)w studium uwarunkowań i kierunków zagospodarowania przestrzennego GminuK.była przeznaczona częściowo pod przyszłą zabudowę mieszkaniową, a częściowo pod tereny zalesień i tzw. zieleni urządzonej /k.655- wykaz uchwał Rady GminyK.dotyczących tej działki/.
Po dokonaniu wpłaty zaliczki na koszty operatu szacunkowego /k.422- 424- korespondencja między stronami/(...)zleciła wykonanie operatu szacunkowego. Operat sporządzony dnia 12 kwietnia 2010 r. przez rzeczoznawcę majątkowegoW. M.określał cenędziałki (...)na kwotę 14.832.070 zł, z protokołu oględzin wynikało, że na działce uprawiany jest rzepak, ale rzeczoznawca ocenił, że skoro 27 ha przeznaczone jest w studium zagospodarowania pod zabudowę mieszkaniową w przyszłości należy te plany uwzględnić przy ocenie wartości nieruchomości /k.425-433- operat w kserokopii z załącznikami/.(...)zawiadomiła powódkę o sprzedaży za tę cenę z doliczeniem podatku VAT od ceny gruntu przeznaczonego w studium zagospodarowania pod zabudowę mieszkaniową.
Podatek ten wynosił 3.173.742 zł /k.444- 446- zawiadomienie z 20 maja 2010 r. wraz z pismem przewodnim/.
Faktem znanym pozwanej był brak zabudowy i wykorzystywanie gruntu wyłącznie na cele rolnicze, lub eksploatację lasu w okresie wywłaszczenia nieruchomości i później- również w czasie sporządzania w/w operatu.
Nieruchomość była wydzierżawiona przez(...)/k.451/.
Podatek VAT, oczywiście, nie był płatny na rzecz GminyK.planującej ewentualną zabudowę części działki w bliżej nieokreślonej przyszłości, jeśli studium zagospodarowania przestrzennego nie zostanie zmienione przez Radę Gminy /k.447- zawiadomienie o zamiarze sprzedaży z dnia 5 sierpnia 2010 r./.
Powódka złożyła skargę z dnia 17 sierpnia 2010 r. do Prezesa Agencji Nieruchomości Rolnych wW.domagając się wstrzymania procedury sprzedaży przez(...) - OddziałwP.za w/w cenę i podnosząc, że cena ta jest rażąco zawyżona. W skardze wskazane zostały liczne przykłady wycen nieruchomości o podobnym położeniu i cechach za ceny znacząco niższe /k.454-459- kserokopia skargi/, a także został dołączony operat szacunkowy rzeczoznawcy majątkowegoA. A.z lipca 2010 r. /k.460-464/. Rzeczoznawca ten podkreślił, żedziałka (...)nie jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego wobec czego powinna być szacowania według aktualnego sposobu użytkowania w trybie art. 34 ustawy o gospodarowaniu nieruchomościami.
Wartośćdziałki (...)ustalił na kwotę 3.650.00 zł /bez VAT ze względu na wykorzystywanie gruntu na potrzeby rolnicze/, a określenie ceny na tym poziomie konkretnie uzasadnił.
Oba operaty przedstawione zostały do oceny Komisji Opiniującej przyStowarzyszeniu (...)w dniu 25 sierpnia 2010 r. /k.467- pismo(...)Oddziału Terenowego wP., k.465- pismoZespołu (...)w W-wie/.
Zespół (...)w opiniach datowanych dnia 5 listopada 2011r. stwierdził, że w/w operat rzeczoznawcyW. M.z 12 kwietnia 2010 r. zawiera błędy stanowiące odstępstwa od przepisów prawa i standardów zawodowych w istotny sposób wpływające na wartość szacowanej nieruchomości. Błędy te uniemożliwiają wykorzystanie operatu do celu w jakim został sporządzony /k.495- 497/. Jednocześnie stwierdził, że w/w operat rzeczoznawcyA. A., po naniesieniu poprawek wskazanych przez zespół opiniujący, może stanowić dowód w toczącym się postępowaniu dla potrzeb sprzedaży /k.498- 500/.
Poprzedniczka prawna pozwanego nie zleciła biegłemuA. A.wydania operatu szacunkowego z uwzględnieniem poprawek wskazanych przez wyżej opisany zespół opiniujący, lecz zleciła wykonanie kolejnemu rzeczoznawcy operatu szacunkowego wskazując, że zaleceniaZespołu (...)nie są dla(...)obligujące /k.501- 509- korespondencja między stronami w okresie od 23 listopada 2010 r. do 4 lutego 2011 r./.
Na zlecenie(...)rzeczoznawcy majątkowiW. G. (2)iG. S.w operacie szacunkowym z dnia 17 stycznia 2011 r. ocenili wartośćdziałki (...)na kwotę 5.433.000 zł /k.520-212- kserokopia operatu/.
(...)Oddział Terenowy wP.doliczył do wskazanej przez rzeczoznawcę kwoty podatek VAT wskazując, że skoro „wartość gruntu pod zabudowę mieszkaniową”, to 5.033.000 zł, to cena powinna być powiększona o podatek VAT w wysokości 1.157.590 zł /k.523- 524- pismo z dnia 23 lutego 2011 r. wskazujące, że do zapłaty na rzecz(...)pozostaje kwota 6.584.710 zł/.
(...)wW.nie zaakceptowała tego operatu, kwestionując min. dobór nieruchomości porównywanych, zakres czasowy dobranych do porównania transakcji i obszar transakcyjny /k.523-524/. Zleciła wysłanie tego operatu do zaopiniowaniaStowarzyszeniu (...)/k.525- polecenie z dnia 21 czerwca 2011 r./.
Komisja Opiniująca przyStowarzyszeniu (...)w opinii z 25 sierpnia 2011 r. oceniła, że opiniowany operat szacunkowy po uzupełnieniu wskazanych uchybień, może stanowić dowód w toczącym się postępowaniu dla potrzeb sprzedaży /k.526- 528- kserokopia opinii/.
Po ustaleniu przez geodetęJ. Ł.konkretnej powierzchni gruntów przewidywanych w studium zagospodarowania pod zabudowę mieszkaniową /w/w uchwały Rady GminyK.z dnia 12 listopada 2001 r. i z 30 grudnia 2003 r./ dnia 25 października 2011 r. uprawniony geodetaJ. O.ustalił obszary gruntów wchodzących w składdziałki (...)według ich przeznaczenia wskazanego w w/w studium zagospodarowania /k.531- pismo geodety/.
Wcześniej, w piśmie przewodnim z dnia 1 czerwca 2011 r.,(...)Oddział Terenowy wP.poinformował o złożeniu przezW. S.wniosku o sprzedaniedziałki (...)/k.334 i k.336/. Z wniosku tego, datowanego 23 maja 2011 r., wynikało, żeW. S.prowadzący gospodarstwo rolne w miejscowościW.w gminieW.zainteresowany jest zakupemdziałki (...)i zwraca się do(...) - OddziałwP.o przekazanie tej propozycji jego firmy spadkobiercom ubiegającym się o nabycie działki na zasadach pierwszeństwa /k.336/.
Po przesłaniu do(...)wW.w dniu 3 listopada 2011 r. w/w opinii z 25 sierpnia 2011 r. z odpisami dalszej korespondencji /k.532/ 6 grudnia 2011 r.(...)Odział(...)wW.nie zgłosił zastrzeżeń do wyceny działki /k.533- kserokopia pisma/.
Dnia 14 grudnia 2011 r.(...) - OddziałwP.ogłosiła więc zamiar sprzedażydziałki (...)wskazując kwotę 6.590.710 zł jako jej cenę, oraz informując, że sprzedaż nastąpi w trybie bezprzetargowym na rzecz spadkobierców byłych właścicieli /k.534 i 535- kserokopie ogłoszeń. Zobowiązała też Urząd GminyK.do umieszczenia wykazu nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży na tablicy ogłoszeń w tym Urzędzie /k.536, k.537- 545- zwrócone wykazy z adnotacjami o czasie ich ogłoszenia/.
Uznając za bezpodstawne wliczenie podatku VAT w skład ceny powódka, po otrzymaniu zawiadomienia z dnia 7 lutego 2012 r. /k.546- 550/ złożyła oświadczenie, że trwa w zamiarze nabyciadziałki (...)na zasadzie pierwszeństwa, jednak wnosi o wstrzymanie się przez(...)z wyznaczeniem terminu aktu notarialnego i zawieszenie postępowania do czasu zakończenia sprawy(...) SA/WA(...)przez Wojewódzki Sąd Administracyjny wW.w której to sprawie zostanie rozstrzygnięte, czy w wliczenie podatku VAT w skład ceny nieruchomości jest prawidłowe, czy nie.
(...) - OddziałwP.nie wyraził zgody na zawieszenie postępowania i wskazał, że jeśli do dnia 15 marca 2012 r. powódka nie złoży oświadczenia o zakupie działki za cenę zawierającą podatek(...)przeznaczy tę działkę do sprzedaży w trybie przetargu ustnego nieograniczonego /k.555- 557- kserokopia pisma z 1 marca 2012 r., i pisma z 2 kwietnia 2012 r./.
Dnia 10 maja 2012 r. WSA w Warszawie wydał wyrok uchylający „interpretację indywidualną” Ministra Finansów i ustalający, że ta interpretacja nie może być wykonywana. Z obszernego uzasadnienia wynika, że podatek VAT obciążający powódkę jako nabywcędziałki (...)nie powinien zostać naliczony, bowiem co do żadnej częścidziałki (...)nie została wydana decyzja, o warunkach zabudowy, a działka nie jest objęta planem miejscowym zagospodarowania przestrzennego /k.130- 136- tzw. interpretacja indywidualna z dnia 17 sierpnia 212 r. i k.570-579- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW.z dnia 10 maja 2012 r. w sprawie(...) SA/ WA(...), z uzasadnieniem/.
(...)wP.oświadczył, że wyrok ten uznaje za nieobowiązujący dla siebie i dołączył „interpretację indywidualną Ministra Finansów z dnia 27 maja 2011 r. dotyczącą spółki z o.o. wnoszącej aportem grunt do innej spółki /k.578- 584/. Stan faktyczny był ewidentnie odmienny skoro pozwana nie była i nie jest osobą prawną, ani nie prowadziła działalności gospodarczej.
Pozwana złożyła, w tej sytuacji, wniosek o kolejną interpretację podatkową według stanu faktycznego i prawnego po wydaniu wyżej opisanego wyroku z dnia 10 maja 2012 r. prosząc o nadesłanie tej interpretacji przed wyznaczonym już terminem aktu notarialnego, czyli przed 21 sierpnia 2012 r. /k.585/.
Dnia 17 sierpnia 2012 r. Minister Finansów wydał decyzję indywidualną potwierdzająca ustalenia faktyczne i prawne będące podstawą wydania wyroku WSA w Warszawie z 10 maja 2012 r. /k.586-589- interpretacja z uzasadnieniem/.
Tak więc od daty złożenia w 2009 r. przez powódkę wniosku o sprzedanie jejdziałki (...)na zasadzie pierwszeństwa istniał stan faktyczny i prawny nie stanowiący podstawy do wliczenia podatku VAT w skład ceny sprzedażydziałki (...).
W piśmie z 29 sierpnia 2012 r.(...)wP.zawiadomił powódkę, że zwrócił się doZespołu (...)wW.o „wydanie stosownej opinii w tej sprawie” nie precyzując czego ta opinia ma dotyczyć. Jednocześnie zaznaczył, że dotychczasowy operat jest aktualny do stycznia 2013 r. /k.590/.
Od maja 2012 r.(...)wP.miał wiedzę, że GminaK.podjęła uchwałę o przystąpieniu do zmiany obowiązującego studium zagospodarowania przestrzennego /k.559- pismo z 10 maja 2012 r. wysłane do(...)wW./.
Zawiadomił powódkę, że wedługZespołu (...)wW.dla Agencji Nieruchomości Rolnych nie są wiążące, ani w/w wyrok WSA, ani w/w decyzja indywidualna wobec czego „ w przypadku braku woli nabycia przedmiotowej nieruchomości wraz z podatkiem VAT w terminie do dnia 10 października 2012 r. ….. przeznaczy w/w nieruchomość do ponownego rozdysponowania” /k.592- pismo z 17 września 2012 r./. Dnia 11 października 2012 r. Minister Finansów wydał kolejną interpretację indywidualną, tym razem na wniosek(...), w której stwierdził jednak, że VAT nie powinien być naliczony /k.594- interpretacja z uzasadnieniem/, a Prezes(...)polecił 17 października 2012 r. zastosowanie się do tej interpretacji /k.593/.
Po zawiadomieniu o konieczności ustalenia nowej ceny sprzedaży, bez podatku VAT /k.597/ i bliskim terminie utraty ważności dotychczasowego operatu pozwany zapowiedział, że zleci kolejny operat szacunkowy o co wnosił też pełnomocnik powódki ze względu na postępujący spadek wartości rynkowej nieruchomości /k.597- 599/.
Powódka i reprezentujący(...)wP.Dyrektor zawarli dnia 22 kwietnia 2013 r. porozumienie, którego skutkiem było zakończenie trwającego od około 4 lat dotychczasowego postępowania administracyjnego i wszczęcie nowego postępowania, nie dotkniętego przewlekłością, na podstawie ponowionego wniosku powódki o zakup nieruchomości na zasadzie pierwszeństwa.
Powódka oświadczyła więc, że odstępuje od zamiaru kupnadziałki (...)za dotychczas ustaloną przez(...)cenę wskazaną w zawiadomieniu z 21 czerwca 2012 r. /k.566/ i z 7 lutego 2012 r. /k.546/ czyli ceną z wliczeniem VAT. Powódka i(...)oświadczyły też, że w związku z odstąpieniem od zawarcia umowy sprzedaży nie będą z tego tytułu wnosić jakichkolwiek roszczeń /k.600- oświadczenie z 22 kwietnia 2013 r./.
Dnia 6 maja 2013 r. powódka ponowiła wniosek o sprzedażdziałki (...)na zasadzie pierwszeństwa i postępowanie było kontynuowane jako sprawa pod inną sygnaturą /bezsporne/.
Operat szacunkowy wydał w lutym 2013 r. rzeczoznawca majątkowyD. B.określając wartośćdziałki (...)na kwotę 5.138.719 zł , a pozwany zwrócił się pismem z 8 kwietnia 2013 r. do(...)wW.o akceptację tego operatu szacunkowego /k.602- 613/.
Następnie(...)wP.poinformował, że Rada GminyK.podjęła uchwałę o przeznaczeniu częścidziałki (...)pod „tereny usług sportowych i rekreacyjnych, oraz zieleń i „ciąg pieszo- rowerowy wzdłuż jeziora” /k.616- pismo z dnia 24 maja 2013 r./ i zwróciła się do(...)wW.o zawieszenie procedury sprzedaży do czasu podjęcia uchwały o zmianie owego studium zagospodarowania/.
Od maja 2012 r. , czyli mniej więcej od 11 miesięcy,(...)wP.i jej prezes wiedzieli, że GminaK.podjęła uchwałę o przystąpieniu do zmiany obowiązującego studium zagospodarowania przestrzennego, a nawet proponowała wówczas wpisanie umownego prawa odkupu do umowy sprzedażydziałki (...)powódce /k.599- pismo z dnia 10 maja 2012 r. adresowane do(...)wW./.
Mimo to zawarł porozumienie z dnia 22 kwietnia 2013 r. /k.600/ i prowadził postępowanie na podstawie ponowionego wniosku powódki.
Uchwała o zmianie studium zagospodarowania została podjęta przez Radę GminyK.dnia 26 września 2013 r. /k.614- zaświadczenie wystawione przez Wójta GminyK./, a „ciąg pieszo- rowerowy” obejmował częśćdziałki (...)/k.624 i 626- wyrys z mapy ewidencyjnej i rzut poziomy kompleksu nieruchomości, a w szczególności k.640- mapa sytuacyjna i k.639- zdjęcie satelitarne/.
Powódka, własnym kosztem i staraniem załatwiła podział geodezyjnydziałki (...)na dwie działki:działkę (...)obejmującą „ciąg pieszo rowerowy” idziałkę (...)obejmującą pozostałą część dawnejdziałki (...)/k.624- wypis z rejestru gruntów, k.33- 34 i k.623v- wyciąg z wykazu zmian gruntowych/.
Powódka odstąpiła od zamiaru kupnadziałki (...)obejmującej ciąg rowerowo spacerowyin spe/.
Po kolejnej wycenie z kwietnia 2015 r. /k.633-635- operat szacunkowy rzeczoznawcyD. B./(...)wP.wystąpił dnia
19 czerwca 2015 r. o uzgodnienie przedmiotu sprzedaży wskazując cenędziałki (...)na kwotę 1766.600 zł /k.627-630/. Ceny tej(...)wW.nie zaakceptowała ze względu na sąsiedztwo jeziora i sąsiedztwo działek zabudowanych domami jednorodzinnymi.Działka (...)nie miała już, na tym etapie postępowania, dostępu do jeziora i nadal była działką niezabudowaną nie objętą miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego.
Powódce odmówiono sprzedażydziałki (...)na zasadzie pierwszeństwa, czyli w trybie bezprzetargowym i po cenie gruntów rolnych ze względu na atrakcyjne położenie działki , która może być przeznaczona na cele inne niż rolnicze./k.641- 643- pisma(...)wP.i wW.z 29 lipca 2015 r., z 1 września 2015 r. i z 12 kwietnia 2016 r./
Wskazano też, że „aktualnie Oddział planuje podjąć działania celem uzyskania decyzji o warunkach zabudowy i zagospodarowania przestrzennego GminyK., która uwzględni atrakcyjne położenie” /k.641/.
Następnie Minister Rolnictwa i Rozwoju Wsi zalecił kontynuowanie wyłącznie tych postępowań związanych z realizacją „prawa pierwokupu” w których nastąpiło ogłoszenie wykazu nieruchomości przeznaczonych do sprzedaży
/k. 644- pismo z 8 czerwca 2016 r./.
Powódce definitywnie odmówiono więc również sprzedażydziałki (...)o której nabycie ubiegała się, w ramach starań odziałkę nr (...), od wiosny 2009 r.
Z dniem 31 sierpnia 2017 r. zniesiona zostałaA. (...), a z dniem 1 września 2017 r. utworzony zostałKrajowy Ośrodek (...), który, z mocy prawa, wstąpił w ogół praw i obowiązków poprzedniczek prawnych /art. 45 i 46 ustawy z dnia 10 lutego 2017 r. oKrajowym Ośrodku (...)- Dz. U. z 2017 r. poz. 623 ze zm.- wydruk przy tylnej okładce II tomu akt/
Poprzednik prawny pozwanego na skutek niedbalstwa, niedołożenia należytej staranności i naruszenia zasad współżycia społecznego wyrządził powódce szkodę- utraciła ona zysk w kwocie co najmniej 1.450.000 zł umówiony z poważnymi kontrahentami w wyżej opisanej umowie przedwstępnej z dnia
16 grudnia 2009 r.
Kontrahenci udzielali powódce pomocy w postępowaniu przed(...) - OddziałwP., interesowali się przebiegiem tego postępowania i byli gotowi zapłacić zarówno prawidłowo ustaloną cenę nieruchomości jak i umówione odstępne dla powódki.
Powyższy stan faktyczny sąd ustalił na podstawie wyżej opisanych dokumentów przedstawionych w kserokopiach. Prawidłowości tych kserokopii strony nie kwestionowały, a sąd nie znalazł podstaw, aby kwestionować je z urzędu.
Zeznaniom świadków zawnioskowanych przez powódkę:I. H./k.757- 759/,C. R./k.689- 691/,L. K./k.759/,J. S.- zawnioskowana też przez pozwanego /k.691- 694/,A. Ś./k.694-695/,T. G./k.695- 696/ iA. Ł./k.759- 761/, oraz świadków zawnioskowanych przez pozwanego:W. K./k.761/ iE. P./k.763/ sąd dał wiarę w takim zakresie w jakim nie były one sprzeczne z dokumentami przyjętymi za podstawę ustaleń. Zeznaniom powódki /k.755- 758/ sąd dał wiarę ponieważ nie kolidowały z pozostałym materiałem dowodowym stanowiącym podstawę ustaleń.
Zeznania świadkówA. Ś.iT. G., którzy, jako członkowie zarządu Spółdzielczego Gospodarstwa Rolnego wK.zawarli z powódką, w dniu 14 sierpnia 2015 r. umowę przedwstępną kupna- sprzedaży gruntów rolnych wN.sąd potraktował jako uzupełniający materiał dowodowy. Umowa przyrzeczona nie doszła do skutku ze względu na odmowę sprzedaży nieruchomości przez(...) - OddziałwW.w listopadzie 2015 r. i, następnie, zmianę przepisów prawnych.
Z zeznań świadkaA. Ł./k.759- 761/ działającej jako pośrednik obrotu nieruchomościami rolnymi zaangażowany przez tę Spółdzielnię wynikało, że powódka ze znacznym zaangażowaniem i cierpliwością ubiegała się o nabycie działki wB., a postępowanie administracyjne toczyło się szczególnie długo i opornie.
Pozwany cofnął wniosek o dowód z zeznań świadkaA. S.
/k.765/, a sąd oddalił wnioski powódki o dowód z opinii biegłego z dziedziny nieruchomości, o przeprowadzenie dowodów z akt i dokumentów ksiąg wieczystych i wnioski o pozyskanie informacji od pozwanego /k.4-7/ , a dowód z przesłuchania stron ograniczył do przesłuchania powódki.
Okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy zostały dostatecznie wyjaśnione przy pomocy dowodów z dokumentów /wyżej wskazane dokumenty, oraz inne dokumenty wyszczególnione w punkcie 1 postanowienia z 4 kwietnia 2019 r. /k.758- 760/, oraz dowodów osobowych. Ustalona też została kolejność działań i zaniechań poprzednika prawnego pozwanego i ich związek przyczynowy z powstaniem szkody.
W tej sytuacji prowadzenie dalszego postępowania dowodowego było zbędne dla wyjaśnienia sprawy.
Sąd zważył co następuje:
Powódka niewątpliwie poniosła szkodę w postacilucrum cessansw kwocie 1.450.000 zł wskazanej w punkcie 2 żądania pozwu.
Nie tylko z zeznań świadkówI. H.,C. R.iL. K., ale również z pism składanych w toku postępowania administracyjnego przed(...) - OddziałwP./np.k.504- 505-pismoC. R.z 14 grudnia 2010 r., k. 549- 550- zawiadomienie o toku postępowania/ wynika, że osoby te były stanowczo zdecydowane na kupnodziałki (...)od powódki i dysponowały środkami na zapłacenie ceny.
Poprzednik prawny pozwanego w toku wyżej opisanych czynności stanowiących ciąg działań i zaniechań dopuścił się istotnego naruszenia zasad współżycia społecznego i to wielokrotnie.
Oddział Terenowy(...)wP.specjalizował się w sprzedaży nieruchomości Skarbu Państwa, orientował się jakie są, orientacyjnie, ceny sprzedawanych gruntów, wiedział, że przedmiot sprzedaży, w razie zmiany planu zagospodarowania przestrzennego, lub przeznaczenia gruntów podlega kolejnej wycenie, a postępowanie sprzedażowe toczy się od początku.
Orientował się też jakie obowiązują wymogi dotyczące operatów szacunkowych.
Poprzednikom prawnym powódkidziałkę (...)Skarb Państwa zabrał w trybie wywłaszczenia bez odszkodowania. Powódka zgodziła się ją odkupić, czyli zapłacić Skarbowi Państwa za grunt, który tenże Skarb Państwa zabrał, w przeszłości, nieodpłatnie.
W czasie wywłaszczenia, bez odszkodowania, poprzedników prawnych powódki,działka (...)była wykorzystywania na cele produkcji rolnej i , częściowo, leśnej, lub łąkowej. Taki sam stan wykorzystania gruntów istniał w toku wyżej opisywanych postępowań administracyjnych
Nieobciążanie powódki obowiązkiem zapłaty podatku VAT za część gruntu , która, na podstawie w/w uchwał Rady GminyK., mogła być w przyszłości, ewentualnie, zabudowana, jeśli studium zagospodarowania się nie zmieni, było oczywiste.
To czy powódka zamierza nieruchomość odzyskaną sprzedać i na czyją rzecz ewentualna sprzedaż nastąpi nie miało znaczenia ponieważ ewentualna sprzedaż była zdarzeniem przyszłym i nie nastąpiła w dacie wymiaru podatku /k.130- 136- tzw. interpretacja indywidualna z dnia 17 sierpnia 212 r. i k.570- 578- wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW.z dnia 10 maja 2012 r. w sprawie(...) SA/ WA(...), który uchylił tę wadliwą interpretację indywidualną/.
Przejmującdziałkę (...), nieodpłatnie, na cele reformy rolnej, Skarb Państwa nie przekazał jej na własność żadnemu bezrolnemu, lub małorolnemu rolnikowi- co było deklarowanym celem reformy rolnej, lecz zachował ją jako grunt do swojej dyspozycji i pozostał jego właścicielem.
Bezpodstawne obciążenie powódki podatkiem VAT przez(...)Oddział Terenowy wP., było rażącym naruszeniem zasad współżycia społecznego, a także działaniem bezpodstawnym prawnie, czyli działaniem bezprawnym w rozumieniuart. 415 k.c.
Działaniem bez dochowania należytej staranności było zlecanie kolejnym rzeczoznawcom sporządzania operatów szacunkowych dotkniętych błędami, lub, w przypadku operatuW. M., operatu wadliwego i nie nadającego się do wykorzystania w postępowaniu administracyjnym.
Poprzednik prawny pozwanego i pozwany nie tylko nie dochowali staranności wymaganej od podmiotu profesjonalnego, ale również staranności ogólnie wymaganej w stosunkach tego rodzaju.
Kolejnym tego przejawem było prowadzenie postępowania mimo wiedzy, co najmniej od maja 2012 r., że GminaK.podjęła uchwałę o przystąpieniu do zmiany obowiązującego studium zagospodarowania przestrzennego, /k.599- pismo z dnia 10 maja 2012 r. adresowane do(...)wW.min. z propozycją wpisania umownego prawa odkupu do umowy sprzedażydziałki (...)powódce /.
Mimo tej wiedzy poprzednik prawny pozwanej zawarł z powódką porozumienie z dnia 22 kwietnia 2013 r./k.600/.
Następnie prowadził postępowanie na podstawie ponowionego wniosku powódki mimo wiedzy o działaniach GminyK.i wiedzy, że postępowanie powinno być, od początku, zawieszone.
W toku tego postępowania, z opóźnieniem wskazał, że Rada GminyK.podjęła uchwałę o przeznaczeniu częścidziałki (...)pod „tereny usług sportowych i rekreacyjnych, oraz zieleń i „ciąg pieszo- rowerowy wzdłuż jeziora”/k.616- pismo z dnia 24 maja 2013 r./ i zwrócił się do(...)wW.o zawieszenie procedury sprzedaży do czasu podjęcia uchwały o zmianie owego studium zagospodarowania/.
Wyżej opisanymi działaniami i zaniechaniami stanowiącymi ciąg zdarzeń poprzednik prawny pozwanego doprowadził, w związku przyczynowym, do wyrządzenia szkody powódce i to co najmniej w kwocie wskazanej w punkcie
I wyroku.
Ponieważ bezprawność wyłączona jest w przypadku zgody pokrzywdzonego i działania w granicach ustawowych uprawnień sąd zbadał również te okoliczności.
Decyzja o obciążeniu podatkiem VAT, a w szczególności wymiar tego podatku nie leży w ustawowych granicach uprawnień powoda, w granicach tych uprawnień nie leży też prognozowanie co osoby ubiegające się o zakup nieruchomości planują uczynić z tą nieruchomością w przyszłości i różnicowanie wycen w zależności od tych prognoz.
Ocena, że powódka powinna zapłacić Skarbowi Państwa podatek VAT za grunt niezabudowany, nie objęty miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego i bez wydanych jakichkolwiek warunków zabudowy, a w przeszłości wywłaszczony, bez odszkodowania, jako grunt rolny była oczywiście błędna.
Kultywowanie tej błędnej oceny, mimo treści interpretacji indywidualnej Ministra Finansów i wyroku WSA w Warszawie, wywołało skutek w postaci przedłużenia postępowania administracyjnego o około rok. Jest to kolejnym przejawem niedołożenia należytej staranności.
Porozumienia z dnia 22 kwietnia 2013 r. podpisanego przez powódkę i Dyrektora(...) - OddziałwP.W. K./k.600/ nie sposób uznać za zgodę pokrzywdzonej na uprzednie działania i zaniechania poprzedniczki prawnej pozwanej.
Oświadczenia obu stron „porozumienia” dotyczą odstąpienia od sprzedażydziałki numer (...)w sytuacji, gdy zmienione już zostało uchwałą Rady GminyK.z dnia 29 listopada 2012 r. studium zagospodarowania przestrzennego poprzez przeznaczenie częścidziałki (...)pod „zieleń urządzoną” /k.655/.
Sformułowanie „strony odstępują od umowy sprzedaży i z tego tytułu nie będą wnosić żadnych roszczeń” dotyczą wyłącznie roszczeń z tytułu nie zawarcia umowy, a nie roszczeń odszkodowawczych z tytułu czynów niedozwolonych.
Art. 72 k.c.nie znajduje zastosowania w tym stanie faktycznym, ponieważ między stronami, na żadnym etapie postępowania , nie toczyły się negocjacje w rozumieniu tego przepisu.
Podstawą prawną zasądzenia odszkodowania jest więc wyłącznieart. 415 k.c.
Faktury za obsługę prawną /k.189 i 190, oraz k.192 i 193- poświadczenia przelewów/ i umowa zlecenia z aneksem i zestawieniem czasu pracy /k.195- 197/ zasługują na wiarę, ale podstawę prawną ma wyłącznie wskazane w pozwie żądanie zwrotu kosztów zastępstwa procesowego
Dochodzone przez powódkę odszkodowanie w zakresie opisanej w pozwie szkody rzeczywistej nie jest powiązane tzw. adekwatnym związkiem przyczynowym z działaniami, lub zaniechaniami powódki.
W tym stanie rzeczy należało oddalić powództwo o zapłatę kwoty 43.050 zł wskazanej jako równowartość szkody rzeczywistej /damnum emergens/.
Powódka została zwolniona od kosztów sądowych ponad kwotę 1050 zł /k.359- postanowienie Referendarza sądowego z dnia 17 sierpnia 2017 r./ i kwotę tę uiściła /k.369/. Pozwana nie poniosła żadnych kosztów sądowych.
Stosującart. 102 k.p.c.sąd nie obciążył powódki kosztami postępowania ze względu na przegranie sprawy jedynie w niewielkiej części, a przede wszystkim ze względu na „wypadek szczególnie uzasadniony”, czyli pokrzywdzenie powódki przez agencję państwową w wyżej opisany sposób.
Koszty zastępstwa procesowego powódki wynoszą, po uwzględnieniu opłaty skarbowej, kwotę 10.817 zł /§2 pkt 7 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. – Dz. U z 2015 r. poz. 804 ze zm. jak w Dz. U. z 2016 r. poz. 1667// i taką kwotę zasądzono na jej rzecz od pozwanego w punkcie III wyroku.
Kwota 1050 zł zostanie powódce zwrócona, jeśli niniejszy wyrok stanie się prawomocny.
/-/ E. Hoffa