Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
IV Wydział Karny Odwoławczy
Sygnatura akt: IV Ka 155/20
Data wyroku: 2020-03-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Dobrowolne poddanie się karze
Podstawa prawna: art. 178a§1 kk

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

IV Ka 155/20

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1

Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Rejonowego w Opocznie z dnia 5 grudnia 2019 roku w sprawie II K 568/19.

1.2

Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3

Granice zaskarżenia

1.1.1

Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.1.2

Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☒

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4

Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodamiprzeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

1.5

Ustalenie faktów

1.1.3

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.1.1.

A. W.

Udział oskarżonego w posiedzeniu był obowiązkowy, gdyż sąd tak zarządził.

Wezwanie oskarżonego na posiedzenie w przedmiocie rozpoznania wniosku prokuratora w trybieart. 335 kpk.

k 69

2.1.1.2.

A. W.

Oskarżony nie został pouczony o uprawnieniach i obowiązkach w wypadku złożenia wniosku o dobrowolne poddanie się karze na podstawieart. 335 kpk.

Doręczenie odpisu aktu oskarżenia wraz z wezwaniem do złożenia wniosków dowodowych i pouczeniem o uprawnieniach i obowiązkach.

k 70-71

1.1.4

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

2.1.2.1.

1.6

Ocena dowodów

1.1.5

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.1.1.1

Wezwanie oskarżonego na posiedzenie w przedmiocie rozpoznania wniosku prokuratora w trybieart. 335 kpk.

Wezwanie oskarżonego na posiedzenie wynika z dokumentu, przekazanego sądowi odwoławczemu przez sąd I Instancji.

2.1.1.2

Wezwanie oskarżonego na posiedzenie w przedmiocie rozpoznania wniosku prokuratora w trybieart. 335 kpk.

Sposób pouczenia oskarżonego o uprawnieniach i obowiązkach po złożeniu wniosku o dobrowolne poddanie się karze wynika z dokumentu, przekazanego sądowi odwoławczemu przez sąd I instancji.

1.1.6

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

3.1.

Obraza przepisów postępowania, mająca wpływ na treść wyroku,art. 6 kpkw zw. zart. 16 kpkiart. 117 § 2, przez naruszenie prawa do obrony, poprzez wydanie wyroku pod nieobecność oskarżonego poinformowanego o terminie posiedzenia z adnotacją o obowiązkowym stawiennictwie i brak pouczenia go o możliwości wydania wyroku skazującego pod jego nieobecność, co w konsekwencji pozbawiło go możliwości skutecznego cofnięcia zgody na skazanie.

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

W sprawie wystąpiła bezwzględna przyczyna odwoławcza, określona wart. 439 § 1 pkt 11 kpk, zgodnie z którym niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia zaskarżone orzeczenie uchyla się. Wymienione wpunkcie 3.1naruszenie o charakterze względnym wiąże się z bezwzględnym powodem odwoławczym i rozważania dotyczące tej przyczyny są aktualne również w odniesieniu do tego uchybienia.

Wniosek

Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i umorzenie postępowania.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Brak jest podstaw faktycznych i prawnych do następczego umorzenia postępowania karnego wobec oskarżonego. Podstawą uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania jest stwierdzenie bezwzględnej przyczyny odwoławczej wymienionej wart. 439 § 1 pkt 1–7, 10 lub 11 kpk. Stwierdzenie przyczyn wymienionych wart. 439 § 1 pkt 8 i 9 kpkco do zasady wiąże się z wydaniem orzeczenia następczego o umorzeniu postępowania. W tym przypadku bezwzględna przyczyna odwoławcza dotyczyła zaistnienia przesłanek zart. 439  § 1 pkt 11 kpk.

3.2.

Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Opocznie do ponownego rozpoznania.

☒ zasadny
☐ częściowo zasadny
☐ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Orzeczenie kasatoryjne powinno zostać połączone z orzeczeniem następczym, które wydaje sąd odwoławczy po uchyleniu zaskarżonego orzeczenia. Wart. 437 § 2 zd. 2 kpkwskazane zostały przypadki, w których sąd odwoławczy uchyla zaskarżone orzeczenie i przekazuje sprawę do ponownego rozpoznania. Należy do nich zaliczyć bezwzględne przyczyny odwoławcze –art. 439 § 1 kpk, zwłaszcza określonepunkcie 11tego przepisu.

Wniosek

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

4.1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

1.7

Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

5.1.1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

1.8

Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

5.2.1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

1.9

Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

1.1.7

Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

5.3.1.1.1.

Obraza przepisów postępowania, mająca wpływ na treść wyroku,art. 343 § 5 kpkw zw. zart. 117 § 3 kpkpolegające na wydaniu na posiedzeniu, bez przeprowadzania rozprawy, wyroku skazującego pod nieobecność oskarżonego, w sytuacji gdy jego obecność była obowiązkowa, co stanowi bezwzględną przyczynę odwoławczą określoną wart. 439 § 1 pkt 11 kpk.

☒art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

W myślart.117 § 1 kpk, osobę uprawnioną do wzięcia udziału w czynności procesowej zawiadamia się o jej czasie i miejscu, chyba że ustawa stanowi inaczej. Stosownie do§ 3tego przepisu w razie niestawiennictwa strony, obrońcy lub pełnomocnika, których stawiennictwo jest obowiązkowe, czynności procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa stanowi inaczej. Należy przy tym dodać, iż warunkiem realizacji obrony w znaczeniu materialnym jest przysługujące oskarżonemu prawo do udziału w rozprawach i posiedzeniach przed sądem.Art. 343 § 5 kpkokreśla, że udział podmiotów wskazanych wzdaniu pierwszymw posiedzeniu jest obowiązkowy, jeżeli prezes sądu lub sąd tak zarządzi. Niestawiennictwo osób zawiadamianych o terminie posiedzenia, w sytuacji gdy zostały one o nim prawidłowo powiadomieni, nie tamuje jego biegu. Inaczej będzie, gdy prezes sądu lub sąd uzna ich udział za obowiązkowy. Wówczas należy wezwać ich do stawiennictwa na posiedzeniu. Może tak być w przypadku opisanym, kiedy to konieczne jest uzyskanie korygującego stanowiska stron co do treści porozumienia. Wówczas ich nieobecność, nawet jeżeli zostaliby oni prawidłowo powiadomieni o terminie posiedzenia, skutkować musi zarządzeniem przerwy lub odroczeniem posiedzenia. W wypadku nieobecności wezwanego, stosownie do treściart. 117 § 3 kpk, czynności procesowej nie przeprowadza się, chyba że ustawa stanowi inaczej. Wtedy niestawiennictwo osoby, której uczestnictwo jest obowiązkowe, powoduje – niezależnie od przyczyn tej nieobecności i dopełnienia obowiązku jej usprawiedliwienia – niedopuszczalność przeprowadzenia czynności procesowej. Zatem przeprowadzenie posiedzenia skutkującego uwzględnieniem wniosku o wydanie wyroku skazującego bez przeprowadzenia rozprawy pod nieobecność nawet prawidłowo o niej powiadomionego oskarżonego, w przypadku uprzedniego uznania jego udziału w nim za obowiązkowy, jest niedopuszczalne. Wystąpienie opisanej sytuacji procesowej prowadzi do naruszenia prawa określonego wart. 439 § 1 pkt 11 kpk, zgodnie z którym niezależnie od granic zaskarżenia i podniesionych zarzutów oraz wpływu uchybienia na treść orzeczenia zaskarżone orzeczenie uchyla się (wyr. SN z 21.11.2017 r., III KK 334/17, Legalis).
W przypadku obowiązkowego stawiennictwa nie ma tym samym znaczenia przyczyna niestawiennictwa. Nie ma też obowiązku wystąpienia o odroczenie posiedzenia, skoro czynności procesowej „nie przeprowadza się”. W przypadku gdy obowiązkowy udział w czynności zależy od decyzji organu procesowego, nie można wykluczyć zmiany tej decyzji w razie niestawiennictwa na wezwanie (Grzegorczyk,KPK. Komentarz, t. 1, 2014, s. 444).
W niniejszej sprawie prokurator wystąpił do sądu z wnioskiem o wydanie na posiedzeniu wyroku skazującego i orzeczenie uzgodnionych z oskarżonym kar i innych środków przewidzianych za zarzucany mu występek.
Zarządzeniem z dnia 1 października 2019 roku ( niepodpisanym ) ( k 33 ) sąd I instancji skierował sprawę na posiedzenie w przedmiocie rozpoznania wniosku o dobrowolne poddanie się karze (art. 343 kpk). Wystawca tego dokumentu, zarządził: wezwać oskarżonego, „wezwanie do rąk własnych + pouczenie + ogólne” ( ? ). W wyniku tego zarządzenia skazany otrzymał wezwanie na posiedzenie w przedmiocie rozpoznania wniosku prokuratora w trybieart. 335 kpk, z podkreśleniem i zaznaczeniem „grubym” drukiem, że jego stawiennictwo jest obowiązkowe ( k 69 ). Do wezwania tego było załączone pouczenie o jego prawach i obowiązkach w razie wniesienia aktu oskarżenia, a nie związanych z wnioskiem o dobrowolne poddanie się karze ( k 70 – 71 ). W efekcie na żadnym etapie postępowania oskarżony nie został uprzedzony np. o treściart. 447 § 5 kpk. Sąd rejonowy na posiedzeniu w dniu 5 grudnia 2019 roku pominął, iż „wezwał” oskarżonego na posiedzenie uznając jego obecność w istocie za konieczną i posiłkując się tym, że został on „prawidłowo zawiadomiony” wydal wyrok skazujący (art. 343 § 6 kpk).
Podsumowując w sprawie doszło do naruszenia przepisów wskazanych wyżej, a uchybienie to, stanowiąc bezwzględną przyczynę odwoławczą skutkuje koniecznością uchylenia zaskarżonego wyroku i to bez względu na ewentualny wpływ tegoż uchybienia na treść zaskarżonego orzeczenia oraz przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania przez Sąd Rejonowy w Opocznie.

5.3.1.1.2.

Wniosek o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy Sądowi Rejonowemu w Opocznie do ponownego rozpoznania.

☒art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Powody te zostały wskazane w innych częściach uzasadnienia.

5.3.1.2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☒art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

Powody te zostały wskazane w innych częściach uzasadnienia.

5.3.1.3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

5.3.1.4.1.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

1.1.8

Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

Przy ponownym rozpoznaniu sprawy w razie braku zgody oskarżonego na dobrowolne poddanie się karze lub stron na korektę porozumienia, należy zastosować procedurę wskazaną wart. 343 § 7 kpk.

1.10

Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

7

PODPIS

1.11

Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Obrońca oskarżonego

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Wina

0.1.1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

0.1.1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☐

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☒

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

0.1.1.4. Wnioski

☒

uchylenie

☐

zmiana