Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 860/19
Data wyroku: 2019-12-19 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Urszula Sipińska-Sęk
Słowa kluczowe: Wysokość świadczenia
Podstawa prawna: art. 477 ^14^ § 1 k.p.c.

Sygn. akt V U 860/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 19 grudnia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Piotrkowie Trybunalskim V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w następującym składzie:
Przewodniczący: SSO Urszula Sipińska-Sęk
Protokolant:  st. sekr. sądowy Zofia Aleksandrowicz
po rozpoznaniu w dniu 19 grudnia 2019 r. w Piotrkowie Trybunalskim na posiedzeniu niejawnym
sprawy z wnioskuJ. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.
o uchylenie decyzji o wysokości świadczenia
na skutek odwołaniaJ. G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.

    z dnia 26 kwietnia 2019 r. sygn.:(...)

1
oddala odwołanie;

2
zobowiązuje Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.do rozpoznania skargi o wznowienie postępowaniaJ. G.wniesionej do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.w dniu 23 kwietnia 2019 roku w przedmiocie decyzji o ustaleniu wysokości emerytury z dnia 9 lipca 2015 roku;

3
żądanie wnioskodawczyniJ. G.o przeliczenie emerytury bez pomniejszania jej o sumy kwot pobranych emerytur przekazuje do rozpoznania Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wT.w trybieart. 114 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych;

VU 860 /19

UZASADNIENIE
Zaskarżoną decyzją Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wT.na podstawieart. 151 § 2 k.p.a.w związku zart. 146 § 1 k.p.a.odmówił wnioskodawczyni uchylenia decyzji z 15 października 2013 roku, gdyż od jej doręczenia upłynęło 5 lat i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa.
Wnioskodawczyni odwołała się od tej decyzji.
Organ rentowy wniósł o oddalenie odwołania.
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
Wnioskodawczyniurodziła się (...).
Decyzją z dnia 15 października 2013 roku ZUS przyznał wnioskodawczyni prawo do emerytury w związku z ukończeniem powszechnego wieku emerytalnego.
Przy obliczaniu wysokości świadczenia pomniejszono postawę obliczenia o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur.
Decyzja ta została wysłana została wnioskodawczyni zwykłym listem w dniu 17 października 2013 roku.
(dowód: decyzja - akta ZUS)
W dniu 23 kwietnia 2019 roku wnioskodawczyni złożyła do ZUS skargę o wznowienie postępowania i wniosek o przeliczenie świadczenia w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 roku.
(dowód: skarga i wniosek - akta ZUS)
Organ rentowy wznowił postępowanie w sprawie emerytury, przyznanej decyzją z dnia z 15 października 201 roku, a następnie wydał decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie(okoliczność bezsporna).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie jest bezzasadne.
Należy przede wszystkim podkreślić, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, które inicjowane jest odwołaniem od decyzji organu rentowego, przedmiot i zakres rozpoznania sprawy oraz wyroku sądu wyznacza treść owej decyzji, a dopiero w drugiej kolejności zakres odwołania (art. 4779i art. 47714k.p.c.). Postępowanie w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych ma bowiem charakter postępowania kontrolnego, badającego poprawność i zasadność decyzji wydanej przez organ rentowy. A skoro tak, to w postępowaniu sądowym wykluczone jest rozstrzyganie o żądaniach, które nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji, zgłaszanych w toku postępowania odwoławczego (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 lutego 2012 roku, II UK 275/11).
W przedmiotowej sprawie odwołująca złożyła skargę o wznowienie postępowania w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z dnia 6 marca 2019 roku. ZUS w następstwie tej skargi wydał najpierw postanowienie o wznowieniu postępowania w sprawie o emeryturę, a następnie wydał decyzję zaskarżoną w niniejszej sprawie. Zaskarżona decyzja swoim zakresem obejmuje wyłącznie dopuszczalność uchylenia prawomocnej decyzji po uprzednim wznowieniu postępowania. Decyzja ta wyznacza jednocześnie zakres i przedmiot postępowania sądowego oraz wydanego w jego następstwie wyroku.
Problem prawny, który występuje w niniejszej sprawie, powstał w wyniku wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 6 marca 2019 roku w sprawie P 20/16. W wyroku tym Trybunał orzekł, żeart. 25 ust. 1b ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz.U. z 2018 r. poz. 1270 oraz z 2019 r. poz. 39), w brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017 roku, w zakresie, w jakim dotyczyurodzonych w (...)roku kobiet, które przed 1 stycznia 2013 roku nabyły prawo do emerytury na podstawie art. 46 tej ustawy, jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
Wyrok powyższy opublikowany został w dniu 21 marca 2019 roku w Dzienniku Ustaw pod poz. 539. A zatem w tym dniu wszedł w życie i wywołał skutek w postaci niemożności stosowania tego przepisu przez sądy oraz inne organy także w odniesieniu do stanów faktycznych sprzed ogłoszenia wyroku Trybunału Konstytucyjnego zgodnie zart. 190 ust. 3 Konstytucji. Jednocześnie przepisart. 190 ust. 4 Konstytucjistanowi, że orzeczenie Trybunału Konstytucyjnego o niezgodności zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą aktu normatywnego, na podstawie którego zostało wydane prawomocne orzeczenie sądowe, ostateczna decyzja administracyjna lub rozstrzygnięcie w innych sprawach, stanowi podstawę do wznowienia postępowania, uchylenia decyzji lub innego rozstrzygnięcia na zasadach i w trybie określonych w przepisach właściwych dla danego postępowania.
W postanowieniu z dnia 23 sierpnia 2018 roku w sprawie I UK 355/17 Sąd Najwyższy wskazał, że przepisart. 190 ust. 4 Konstytucjiwyraźnie odsyła w przypadku w nim określonym do przepisów określających zasady i tryb wznowienia postępowania. Orzeczenie, o którym mowa wart. 190 ust. 4 Konstytucji, stanowi samodzielną i szczególną podstawę wznowienia postępowania wymienioną expressis verbis w przepisach regulujących postępowanie zarówno sądowe (art. 4011k.p.c.iart. 540 § 2 k.p.k.), jak i administracyjne (art. 145a k.p.a.). Jednocześnie ani przepisyustawy z dnia 13 października 1998 roku o systemie ubezpieczeń społecznych(Dz.U. z 2019 roku poz. 300), dalej zwaną ustawą systemową, aniustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, dalej jako ustawa emerytalna, nie zawierają regulacji określającej zasady i tryb postępowania w przypadku uznania przepisu stanowiącego podstawę prawną wydanej przez organ rentowy decyzji za niezgodny zKonstytucją. Przy czym przepis art. 83a ustawy systemowej, który reguluje kwestię zmiany prawomocnych decyzji organu rentowego, wust. 4wyraźnie stanowi, że nie znajduje on zastosowania w postępowaniu o ustalenie uprawnień do emerytur i rent i ich wysokości. Z kolei stosownie do art. 124 ustawy emerytalnej w postępowaniu w sprawach o świadczenia określone w powołanej ustawie stosuje się przepisyKodeksu postępowania administracyjnego, chyba że ustawa stanowi inaczej. Koreluje z tym przepis art. 123 ustawy systemowej, który ustanawia zasadę stosowania przepisówKodeksu postępowania administracyjnego, o ile ustawa nie stanowi inaczej.
Reasumując, za przepis, na podstawie którego może dojść do wzruszenia decyzji organu rentowego, wydanej w oparciu o akt normatywny uznany orzeczeniem Trybunału Konstytucyjnego za niezgodny zKonstytucją, należy uznaćart. 145a k.p.a.Stanowi on w§ 1, że można żądać wznowienia postępowania w przypadku, gdy Trybunał Konstytucyjny orzekł o niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, umową międzynarodową lub z ustawą. Wynika to także zart. 180 § 1 i 2 k.p.a., który stanowi, że w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych stosuje się przepisy kodeksu, chyba że przepisy dotyczące ubezpieczeń ustalają odmienne zasady postępowania w tych sprawach. A jak była mowa wyżej, ani ustawa systemowa, ani ustawa emerytalna nie zawierają szczególnych norm postępowania w sytuacji uznania przepisu stanowiącego podstawę prawną wydanej decyzji za niezgodny zKonstytucją.
Na podstawieart. 145a k.p.a.organ rentowy postanowieniem wznowił postępowanie w sprawie emerytury wnioskodawczyni, a następnie wydał zaskarżoną w sprawie decyzję, którą odmówił uchylenia decyzji z 15 października 2013 roku oraz stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa. Zastosował tutajart. 146 § 1 k.p.a., który daje prymat zasadzie trwałości decyzji administracyjnej. Zgodnie z tym przepisem w przypadku wznowienia postępowania na podstawieart. 145a k.p.a.uchylenie decyzji nie może nastąpić, jeżeli od jej doręczenia upłynęło 5 lat. Termin ten jest terminem prawa materialnego i nie podlega przywróceniu ani przerwaniu. Datą rozpoczęcia jego biegu jest data doręczenia decyzji, będącej przedmiotem wznowienia.
Decyzja w sprawie przyznania wnioskodawczyni emerytury została wydana przez ZUS w dniu 15 października 2013 roku i wysłana listem zwykłym. Wnioskodawczyni nie kwestionowała faktu doręczenia jej w/w decyzji w niedługim czasie po jej wydaniu. Tym samym niewątpliwie od doręczenia przedmiotowej decyzji do wniesienia skargi o wznowienie postępowania minął okres 5 lat, co oznacza że ZUS zasadnie w oparciu oart. 145a k.p.a.odmówił uchylenia w/w decyzji. ZUS na podstawieart. 151 § 2 k.p.a.mógł jedynie w takiej sytuacji i uczynił to w zaskarżonej decyzji, stwierdzić jej wydanie z naruszeniem prawa.
Mając na uwadze powyższe, przyjąć należało, że organ rentowy wydał prawidłową decyzję w oparciu o obowiązujące przepisy prawa i dlatego Sąd Okręgowy na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., orzekł jak w punkcie 1 sentencji wyroku.
Należy jednak podnieść, że organ rentowy zaskarżoną decyzją nie rozstrzygnął w całości skargi wnioskodawczyni o wznowienie postępowania, gdyż nie wypowiedział się w przedmiocie decyzji o wysokości świadczenia z 9 lipca 2015 roku.
Nie rozstrzygnął też zgłoszonego przez wnioskodawczynię żądania przeliczenia świadczenia emerytalnego.
Skoro organ rentowy nie objął w/w żądań treścią zaskarżonej decyzji, to Sąd Okręgowy nie mógł o nich rozstrzygać. Jak była bowiem już mowa na wstępie, w sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych, które inicjowane jest odwołaniem od decyzji organu rentowego, przedmiot i zakres rozpoznania sprawy oraz wyroku sądu wyznacza treść owej decyzji, a postępowanie sądowe ma charakter postępowania kontrolnego. W postępowaniu sądowym wykluczone jest więc rozstrzyganie o żądaniach, które nie były przedmiotem zaskarżonej decyzji.
Z tych względów w oparciu oart. 47710§ 2 k.p.c.orzeczono jak w punkcie 2 i 3 wyroku.