Sąd Okręgowy w Olsztynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 447/19
Data wyroku: 2020-02-17 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Sądu Okręgowego Przemysław Jagosz
Słowa kluczowe: Zlecenie
Podstawa prawna: art. 6 k.c., art. 65 k.c., art. 734 k.c., art. 385 § 1 k.c.

Sygn. akt I C 447/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 17 lutego 2020 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie – Wydział I Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczącysędzia Sądu Okręgowego Przemysław Jagosz
Protokolant prac. sąd. Natalia Indyka
po rozpoznaniu w dniu 17 lutego 2020 r., w Olsztynie, na rozprawie,
sprawy z powództwaJ. L.
przeciwkoK. K.iE. K.
o zapłatę

I
oddala powództwo;

II
zasądza od powoda na rzecz pozwanych zwrot kosztów procesu w kwocie 5 400 zł.

Sygn. akt I C 447/19

UZASADNIENIE
PowódJ. L.żądał od pozwanychE. K.iK. K.zapłaty kwoty 101 376,60 zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 18 lipca 2016 roku do dnia zapłaty oraz kosztów procesu, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm prawem przepisanych.
W uzasadnieniu wskazał, że powyższych należności dochodzi w związku z niewywiązaniem się przez pozwanych z łączącej ich umowy zlecenia z dnia 22 sierpnia2013 r., w której to powodowi zlecono podejmowanie czynności procesowych w sprawie toczącej się przed sądem, w I i II instancji. Powód jako adwokat, w zakresie powyższej umowy, miał zawierać ugody lub umowy oraz składać wszelkie oświadczenia w imieniu zleceniodawców. Przysługiwało mu za to wynagrodzenie w kwocie 3000 zł + VAT za I instancję i 1500 zł + VAT za II instancję.
W późniejszym aneksie do tej umowy, z dnia 15 lipca 2014 r., do § 5 dodano punkt4 i 5. Punkt 4 mówił o tym, że powodowi w przypadku zbycia nieruchomości gruntowej opatrzonejksięgą wieczystą KW nr (...), będącej współwłasnością obojga pozwanych, przysługuje wynagrodzenie w wysokości 10 % plus 23 % VAT ceny uzyskanej przez pozwanych. Natomiast punkt 5 zawierał pełnomocnictwo do rokowań w sprawie zbycia nieruchomości i oświadczenie pozwanych, że udzielą pełnomocnictwa notarialnego do jej sprzedaży.
Pozwani dokonali zbycia nieruchomości na własną rękę, zgodnie z aktem notarialnym w dniu 15 października 2015 r., a gdy powód dowiedział się o tym, z dniem 1 lipca 2016 r. zostało mu wypowiedziane pełnomocnictwo.
Dnia 18 lipca 2016 r. powód wystosował do pozwanych zleceniodawców wezwanie do zapłaty kwoty 101 376,60 zł, czyli równowartości 10% wartości uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości pozwanych wraz z 23% podatku VAT. Wspomniana wartość, na podstawie aktu notarialnego, opiewała na kwotę 824 200 zł. Wezwanie pozostało bez odpowiedzi.
( pozew k. 4-9)
Pozwani wnieśli o oddalenie powództwa w całości oraz o zasądzenie od powoda na ich rzecz zwrotu kosztów procesu.
W uzasadnieniu wskazali, że aneks do umowy z dnia 15 lipca 2014 r. podpisany był w związku z możliwością zakończenia przez ugodę sporu toczącego się w ich sprawie przed sądem. Ugoda przewidywała, że GminaO.występująca w tamtej sprawie jako pozwany nabędzie na własność nieruchomość gruntowąE. K.iK. K., będącymi w tamtej sprawie powodami. Postanowienia te nie obejmowały jednak całości ich nieruchomości, gdyż spór dotyczył tylko jej części. W razie zawarcia umowy sprzedaży uzyskana cena miała wyczerpać wszystkie roszczenia wobec Gminy.
Propozycja ugody została przygotowana przez powodaJ. L.i wpłynęła do sądu 20 stycznia 2014 r. Pozwani twierdzą, że w związku z odmową jej zawarcia, nic nie stało na przeszkodzie sprzedaży części przedmiotowej nieruchomości, czego ostatecznie dokonali w wyniku własnych starań, bez udziału powoda.
Powód przy zawieraniu umowy sprzedaży nie uczestniczył na jakimkolwiek etapie,a jako podstawę prawną żądania wskazał zawartą umowę zlecenia, która była typową umową na wykonywanie czynności pełnomocnika procesowego w toczącym się procesie sądowym. Dodatkowe wynagrodzenie obejmowało jedynie sytuację, w której doszłoby do kupna przedmiotowej nieruchomości przez GminęO.i jednoczesnego zakończenia sporu. Warunki do powstania roszczenia ostatecznie nie ziściły się, a o propozycji ugody, będącej źródłem aneksu, powód zupełnie nie wspomina, zastępczo nazywając ją „zmienioną sytuacją”.
Pozwani wskazali nadto, że pełnomocnictwo zostało wypowiedziane powodowi nie w związku z zawarciem przez nich umowy sprzedaży, lecz w związku z utratą posiadanych przez powoda uprawnień zawodowych do występowania przed sądem jako adwokat.
(odpowiedź na pozew k. 31-35)
Sąd ustalił, co następuje:
Dnia 22 sierpnia 2013 r. wO.powód w ramach wykonywania zawodu adwokata zawarł z pozwanymi umowę zlecenia.
W § 1 tejże umowy oświadczono, że w Sądzie Rejonowym wO.pod sygnaturą(...)toczy się postępowanie z powództwa zleceniodawców przeciwko GminieO.o przywrócenie stanu poprzedniego. W dalszych częściach postanowiono, że podejmowanie czynności procesowych w powyższej sprawie, w tym reprezentowanie zleceniodawców przed sądami, składanie wszelkich wniosków, pism, oświadczeń oraz zawieranie ugód lub umów zleca się powodowi. Pełnomocnictwo miało wiązać strony do czasu zakończenia czynności procesowych w sprawie(...)w I i II instancji.
Wynagrodzenie powoda zostało określone w § 5 umowy zlecenia i opiewało na kwotę 3000 zł + VAT za prowadzenie sprawy w I instancji i 1500 + VAT w II instancji. Wynagrodzenie za czynności w I instancji zostało zapłacone przez zleceniodawców zgodnie z umową.
Sprawa(...)tocząca się przed Sądem Rejonowym wO.od 2012 r. nie została zakończona do dnia orzekania w niniejszej sprawie. Dotyczy ona nieruchomości należących do pozwanych, a konkretniedziałek nr (...), które zostały w pewnej części zalane wodą. Do zalania miało dojść na skutek wybudowania przez GminęO.na działce sąsiedniej do działek pozwanych, kolektora wodnego. Pozwani, reprezentowani w tej sprawie przez powoda, domagali się od Gminy usunięcia metalowych elementów kolektora, które w głównej mierze miały powodować ten stan.
Stanowisko Gminy było takie, że nie usunie elementów urządzenia, gdyż byłoby to ekonomicznie nierentowne i niewspółmierne. Wobec tego pojawiła się propozycja takiego rozwiązania sporu, że Gmina kupi od pozwanych całą nieruchomość.
Dnia 18 stycznia 2014 r. powód, działający w sprawie(...)jako pełnomocnik pozwanych, wystosował do Sądu Rejonowego w(...)pismo procesowe z propozycją ugody z GminąO., która miałaby zakupić odE. K.iK. K.nieruchomość niezabudowaną-działka nr (...)obręb(...)o łącznej pow. 6,4667 ha opisaną wksiędze wieczystej KW (...)za cenę 7 976 674,00 zł. Podstawą do określenia wartości rynkowej nieruchomości miał być Operat Szacunkowy z dnia 8 stycznia 2014 r. ( propozycja ugody k. 39-40)
W dniu 17 lutego 2014 r. powód wysłał ten sam operat wraz z informacją o chęci sprzedaży przedmiotowej nieruchomości przez pozwanych do innej osoby. (pismo- k. 15)
Powód informował przy tym pozwanych o możliwości zmiany żądań i podwyższenia wartości przedmiotu sporu w sprawie(...), z czym miała wiązać się konieczność uzupełnienia opłaty sądowej oraz podniesienia jego wynagrodzenia. Ostatecznie jednak do takiej zmiany nie doszło. (zeznania powoda, zeznania pozwanego- protokół k. 77-79)
Strony w dniu 15 lipca 2014 r. podpisały natomiast aneks do umowy zlecenia. Do § 5 umowy dodano punkt 4, w którym ustalono, że w przypadku zbycia nieruchomości gruntowej położonej wO.przyul. (...), nrdziałek (...), KW nr(...), stanowiącej współwłasność zleceniodawców, powodowi będącemu pełnomocnikiem w sprawie przysługuje wynagrodzenie w wysokości 10 % + 23 VAT uzyskanej kwoty przez współwłaścicieli. W dodanym punkcie 5 udzielono powodowi pełnomocnictwa do rokowań w sprawie zbycia tej nieruchomości i obiecano udzielenie mu pełnomocnictwa notarialnego do jej sprzedaży. (umowa zlecenia k. 12, aneks do umowy k. 13)
Umowę pierwotną, jak i aneks do niej, sporządził w całości powód, a pozwani nie wprowadzali do nich żadnych zmian. Aneks został podpisany dopiero 15 lipca 2014 r., chociaż możliwość ugody zaistniała już w styczniu 2014 r. Podyktowane to było tym, że strony musiały czekać na powrót pozwanejE. K.zK.gdzie przebywa na stałe, aby mogła osobiście podpisać dokument. (zeznania powoda, protokół – k. 77-79)
W dalszym toku zdarzeń, wskazane w aneksiedziałki o numerach (...)podzielono w taki sposób, żedziałka nr (...)została podzielona nadziałki (...), adziałka nr (...)dodatkowo została podzielona nadziałki (...). (bezsporne, protokół rozprawy k. 77-79)
Dnia 15 października 2015 r. pozwani dokonali sprzedaży części nieruchomości gruntowej oznaczonej w KW nr(...), a dokładniejdziałki o numerze (...). Za powyższe uzyskali cenę 824 200,00 zł.
(akt notarialny k. 16-21)
Pozwani w dniu 1 lipca 2016 r. wystosowali do powoda pismo z wypowiedzeniem wszelkich zawartych z nim umów o świadczenie usług adwokackich, jak również udzielonego mu pełnomocnictwa do prowadzonych przez niego spraw, m.in.:
- sprawy o zatwierdzenie projektu budowlanego oraz udzielenie pozwolenia na budowę dla inwestycji „Budowa dróg dojazdowych do(...)Parku (...)wO.”,
- sprawy o sygn. akt(...)Kolektor- zalewanie gruntów,
- sprawy dotyczące podatku-W.gminaO.,
- sprawy dotyczące opłaty adiacenckiej gminaO.,
(wypowiedzenie k. 22)
W odpowiedzi powód wystąpił z pismem z dnia 18 lipca 2016 r., w którym domagał się wykonania przez pozwanych umowy zlecenia wraz z aneksem do tej umowy poprzez zapłatę należnego mu wynagrodzenia w kwocie 82 420 zł + 18 956 zł (10 % + 23% VAT), łącznie 101 376,60 zł. Nadto, pismem z dnia 22 sierpnia 2017 r. zawezwał ich do próby ugodowej. (wezwanie k. 23, wezwanie do ugody k. 24-26)
Pozwani ustosunkowali się do tych działań w piśmie z dnia 20 listopada 2017 r. uznając żądania powoda za niezasadne, gdyż ugoda z GminąO.nie doszła do skutku, a wypłata dodatkowego wynagrodzenia miała ścisły związek z efektem tego postępowania. (k. 50)
Sąd zważył, co następuje:
W świetle twierdzeń stron poza sporem jest, że łączyła je umowa zlecenia z dnia 22 sierpnia 2013 r. wraz z rozszerzającym ją aneksem z dnia 15 lipca 2014 r.
Bezspornym jest także fakt, że umowę, jak i aneks przygotował samodzielnie powód i że zawierała ona standardowe postanowienia dla umów tego rodzaju, zwyczajowo przyjęte w jego kancelarii. Nie ulega też wątpliwości, że adwokat w takim stosunku postrzegany jest jako podmiot profesjonalny, zaś jego klient nieprowadzący działalności gospodarczej w tym zakresie, jako konsument. Jak sam powód wspomniał, pozwani nie zgłaszali żadnych uwag i zastrzeżeń do umowy, a jedynie przedstawiono im jej gotowy wzór do podpisu.
Zgodnie zart. 734 § 1 i § 2 k.c.przez umowę zlecenia przyjmujący zlecenie zobowiązuje się do dokonania określonej czynności prawnej dla dającego zlecenie. W braku odmiennej umowy zlecenie obejmuje umocowanie do wykonania czynności w imieniu dającego zlecenie.
Strony pozostawały w sporze co do istoty aneksu z dnia 15 lipca 2014 r. oraz jego związku z umową zlecenia z dnia 22 sierpnia 2013 r. Powód twierdził, że aneks zawarty był bezpośrednio i tylko w celu sprzedaży nieruchomości oraz, że nie był on nierozerwalnie powiązany z toczącym się postępowaniem sądowym, zaś pozwani stali na stanowisku, że jest to dalsza część pierwotnej umowy, zawarta w tym samym celu i należy oba dokumenty czytać razem.
Zgodnie zart. 65 k.c.oświadczenie woli należy tak tłumaczyć, jak tego wymagają ze względu na okoliczności, w których złożone zostało, zasady współżycia społecznego oraz ustalone zwyczaje, zaś w umowach należy raczej badać jaki był zgodny zamiar stron i cel umowy, aniżeli opierać się na jej dosłownym brzmieniu.
Wobec rozbieżności między stronami w kwestii ich zamiaru i celu zawarcia aneksu, w ocenie Sądu należy przyjąć taką jego interpretację, która pozostaje w najbardziej logicznym związku z działaniami podejmowanymi przez strony w tym czasie.
Z ich zeznań i przedstawionych dokumentów wynika natomiast, iż powstanie aneksu formalizowało wcześniejsze uzgodnienia co do możliwego zakończenia sporu w sprawie(...)przez zawarcie ugody.
Ugoda miała polegać na przekazaniu całej nieruchomości pozwanych, tj.działek (...), na rzecz Gminy. Innym dopuszczalnym rozwiązaniem miała być sprzedaż wyżej wymienionych gruntów innemu podmiotowi, a okoliczności te znajdują potwierdzenie w treści pism kierowanych przez powoda w dniach 17 i 18 stycznia 2014 r.
Logicznym zatem jest wniosek, że zawarcie aneksu było nierozerwalnie związane z pierwotnym zakresem zlecenia, tj. prowadzeniem sprawy(...). Tym samym również ewentualna sprzedaż nieruchomości i zastrzeżone w takim wypadku dodatkowe wynagrodzenie powoda powinno pozostawać w takim właśnie związku. Dodatkowo o słuszności takich wniosków świadczy fakt, że między stronami nie zawarto oddzielnej umowy zlecenia dotyczącej sprzedaży, lecz wyłącznie aneks dotyczący wynagrodzenia i dodający do § 5 pierwotnej umowy punkt regulujący wynagrodzenie powoda jako pełnomocnika pozwanych w sprawie(...).
Oznacza to, że dodatkowe wynagrodzenie zostało zastrzeżone na wypadek, gdyby sprzedaż nieruchomości wiązała się z jakąś formą rozwiązania dla pozwanych sporu w sprawie(...).
Jeżeli natomiast inna była intencja lub zamiar powoda, to wskazać należy, że to on sformułował umowę i aneks do niej, posługując się przy tym wzorcem umowy, jako podmiot prowadzący działalność gospodarczą.
Zgodnie zart. 385 § 2 k.c.wzorzec umowy powinien być sformułowany jednoznacznie i w sposób zrozumiały. Postanowienia niejednoznaczne tłumaczy się na korzyść konsumenta.
Powód zatem z ewentualnej niejasności postanowienia, które sam sformułował, nie może wywodzić skutków dla siebie korzystnych.
Należy podkreślić, że ostatecznie powód nie przyczynił się do sprzedaży przedmiotowej nieruchomości, a grunt stanowiącyjedynie jej częśćpozwani sprzedali na własną rękę, korzystając z usług zawodowych agentów pośrednictwa w sprzedaży nieruchomości. Nabywca nie był w żaden sposób powiązany z powodem, ani nie został pozyskany w wyniku jego działań, zaś sprzedaż nie przyczyniła się do zakończenia sporu w sprawie(...), który nadal trwa.
Dopowiedzieć należy, że powód za prowadzenie sprawy w I instancji otrzymał umówione wynagrodzenie. Z przytoczonych wyżej względów ustalić należy, że nie było podstaw do przyznania mu wynagrodzenia w większym rozmiarze.
Z tych względów w pkt I sentencji wyroku powództwo oddalono w całości.
Zgodnie zart. 98 k.p.c.strona przegrywająca proces jest zobowiązania zwrócić stronie wygrywającej poniesione przez nią koszty. Z tej przyczyny wpkt IIzasądzono od powoda na rzecz pozwanych zwrot kosztów procesu obejmujących koszty zastępstwa procesowego w wysokości 5 400,00 zł.