Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 4523/19
Data wyroku: 2020-07-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Monika Rosłan-Karasińska
Słowa kluczowe: Nienależne świadczenie
Podstawa prawna: art. 110a ust. 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS i art. 1 ust. 1 ustawy z dnia 19.12.2008 r. o emeryturach pomostowych

Sygn. akt VII U 4523/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 24 lipca 2020 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Monika Rosłan- Karasińska
Protokolant: st. sekr. sądowy Dominika Kołpa
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 20 lipca 2020 r. w Warszawie
sprawyZ. S.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
o rekompensatę, przeliczenie emerytury
na skutek odwołaniaZ. S.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.
z dnia 9 sierpnia 2019 r. znak:(...)
z dnia 26 sierpnia 2019 r. znak:(...)
oddala odwołania.

UZASADNIENIE
Z. S.w dniu 3 października 2019 r. złożył odwołanie za pośrednictwem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie. Odwołujący zaskarżył decyzję z dnia 9 sierpnia 2019 r., znak:(...), zgodnie z którą odmówiono przyznania prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Ubezpieczony wskazał, że spełnia wszystkie przesłanki warunkujące możliwość przeliczenia wysokości emeryturyw oparciu o przysługujące mu prawo do rekompensaty. Jednocześnie uznał, że posiada prawo do przeliczenia wysokości świadczenia na podstawieart. 110a ustawy z dnia 17 grudnia1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(odwołanie z dnia 1 października 2019 r., k. 3 a. s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.w odpowiedzi na odwołanie z dnia 29 października 2019 r. wniósł o oddalenie odwołania na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.od decyzji z dnia 9 sierpnia 2019 r. oraz ewentualnie także w przypadku jego rozszerzenia na decyzję z dnia 26 sierpnia 2019 r. Organ rentowy wskazał, że odmówił odwołującemu prawa do rekompensaty z tytułu utraty możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W jego ocenie zgodniez obowiązującymi przepisami rekompensata przysługuje ubezpieczonemu urodzonemu po dniu 31 grudnia 1948 r., jeżeli przed dniem 1 stycznia 2009 r. wykonywał przez co najmniej 15 lat pracę w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniuart. 32 i 33 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Zdaniem ZUS nie ma podstaw do przeliczenia świadczenia odwołującegow oparciu o art. 110a w/w ustawy, ponieważ emerytura została obliczona na mocy art. 26 (odpowiedź na odwołanie z dnia 29 października 2019 r., k. 11 a. s.).
Ubezpieczony rozszerzył swoje odwołanie również na decyzję organu rentowego z dnia 26 sierpnia 2019 r., znak:(...)(protokół rozprawy z dnia 20 lipca 2020 r., k. 50-51 a. s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Z. S.,urodzony w dniu (...), zatrudniony był w(...) S.A.z siedzibą wW.w okresie od 4 lipca 1977 r. do 30 września 2010 r. w pełnym wymiarze czasu pracy na stanowisku pilota. Odwołujący w okresie od 20 lutego 1978 r. do 30 września 2010 r. stale i w pełnym wymiarze czasu wykonywał prace na statkach żeglugi powietrznej oraz prace związane z bezpośrednią obsługą samolotów na płycie lotniska zgodnie z wykazem A, działem Nr VIII, poz. 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. oraz wykazem A, działem Nr VIII, poz. 12 pkt 18 wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia Nr 64 Ministra Komunikacji z dnia 29 czerwca 1983 r. w sprawie prac w szczególnych warunkach w zakładach pracy resortu komunikacji, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego (świadectwo pracy z dnia 30 września 2018 r.,k. 3-4 tom I a. e., świadectwo wykonywania prac w szczególnych warunkach z dnia 30 września 2010 r., k. 7 tom I a. e.).
Odwołujący w dniu 28 października 2010 r. złożył wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych o przyznanie prawa do emerytury. Po rozpatrzeniu wniosku organ rentowy decyzją z dnia 2 listopada 2010 r., znak:(...)przyznał ubezpieczonemu prawo do świadczenia od 1 października 2010 r. Następnie na skutek podjęcia nowego zatrudnienia, odwołujący wycofał wniosek o emeryturę, zaś organ rentowy umorzył postępowanie w sprawie na mocy decyzji z dnia 3 listopada 2010 r., znak:(...)(

    wniosek z dnia 28 października 2010 r., k. 1 tom I a. e., decyzja z dnia 2 listopada 2010 r., k. 19 tom I a. e.. podanie z dnia2 listopada 2010 r., k. 20 tom I a. e., decyzja z dnia 3 listopada 2010 r., k. 21 tom I a. e.).
Ubezpieczony w dniu 27 kwietnia 2011 r. ponownie złożył wniosek o emeryturę, którą otrzymał na podstawie decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.z dnia 6 czerwca 2011 r., znak:(...)od dnia 13 kwietnia 2011 r. Wysokość jego świadczenia ustalona na kwotę 4.693,84 złotych została obliczona zgodnie z zasadami określonyart. 26 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(wniosek z dnia 27 kwietnia 2011 r., k. 1 tom III a. e., decyzja z dnia 6 czerwca 2011 r., k. 33-34 tom III a. e.).
W dniu 30 lipca 2019 r.Z. S.wniósł o ponowne przeliczenie wysokości jego emerytury oraz o przyznanie rekompensaty za pracę w warunkach szczególnych, na skutek czego Zakład Ubezpieczeń Społecznych II Oddział wW.wydał dwie zaskarżone decyzje. W pierwszej z nich z dnia 9 sierpnia 2019 r., znak:(...)organ rentowy odmówił prawa do przyznania rekompensaty, ponieważ odwołujący urodził się przed dniem31 grudnia 1948 r. oraz nie pobiera emerytury przyznanej na podstawieart. 24 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. W drugiej decyzji z dnia 26 sierpnia 2019 r., znak:(...)odmówiono ubezpieczonemu prawa do przeliczenia świadczenia na podstawie art. 110a w/w ustawy. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że na podstawie decyzji z dnia 6 czerwca 2011 r. wysokość emerytury odwołującego ustalono w myśl art. 26 w/w ustawy według tzw. nowych zasad, a w związkuz tym brak jest podstaw do ponownego ustalenia wysokości świadczenia zgodnie z art. 53 (
    wniosek z dnia 30 lipca 2019 r., k. 125 tom III a. e., decyzje z dnia 9 sierpnia 2019 r.i 26 sierpnia 2019 r., k. 135-137 a. e.).
Powyższy stan faktyczny Sąd Okręgowy ustalił na podstawie materiału dowodowego zgromadzonego w aktach sprawy, w tym w aktach organu rentowego. Dokumenty przedłożone przez strony niniejszego postępowania stanowiły obiektywny oraz w pełni wiarygodny materiał dowodowy a przy tym ich treść nie stanowiła przedmiotu sporu w niniejszym postępowaniu.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieZ. S.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.z dnia 9 sierpnia 2019 r., znak:(...)oraz z dnia 26 sierpnia 2019 r., znak:(...), jako niezasadne, podlegało oddaleniu.
Kwestia sporna w niniejszym postępowaniu dotyczyła możliwości przeliczenia emerytury na podstawie przepisuart. 110a ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2018 r., poz. 1270 z późn. zm.), zwanej dalej ,,ustawą emerytalną’’ oraz przyznania prawa do rekompensaty w oparciu oustawę z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(Dz. U. z 2018 r., poz. 1924 z późn. zm.) zwanej dalej ,,ustawą pomostową’’. Ustalenia stanu faktycznego były niekwestionowane przez strony procesu.
Przepis art. 110a ust. 1 ustawy emerytalnej stanowi, że wysokość emerytury oblicza się ponownie od podstawy wymiaru ustalonej w sposób określony w art. 15, z uwzględnieniem art. 110 ust. 3, jeżeli do jej obliczenia wskazano podstawę wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe na podstawie przepisów prawa polskiego przypadającą w całości lub w części po przyznaniu świadczenia, a wskaźnik wysokości podstawy wymiaru przed zastosowaniem ograniczenia, o którym mowa w art. 15 ust. 5, jest wyższy niż 250%.
Zgodnie z art. 15 ust. 1 ustawy emerytalnej, podstawę wymiaru emerytury i renty stanowi ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenia emerytalne i rentowe lub na ubezpieczenie społeczne na podstawie przepisów prawa polskiego w okresie kolejnych 10 lat kalendarzowych, wybranych przez zainteresowanego z ostatnich 20 lat kalendarzowych poprzedzających bezpośrednio rok,w którym zgłoszono wniosek o emeryturę lub rentę, z uwzględnieniem ust. 6 i art. 176.
W świetle art. 110 ust. 3 ustawy emerytalnej, okres ostatnich 20 lat kalendarzowych,o których mowa w art. 15 ust. 1, obejmuje okres przypadający bezpośrednio przed rokiem,w którym zgłoszono wniosek o ponowne ustalenie wysokości świadczenia, z uwzględnieniem art. 176.
Jak stanowi art. 15 ust. 4 ustawy emerytalnej, w celu ustalenia podstawy wymiaru emerytury lub renty:
1) oblicza się sumę kwot podstaw wymiaru składek i kwot, o których mowa w ust. 3,w okresie każdego roku z wybranych przez zainteresowanego lat kalendarzowych;
2) oblicza się stosunek każdej z tych sum kwot do rocznej kwoty przeciętnego wynagrodzenia ogłoszonej za dany rok kalendarzowy, wyrażając go w procentach, z zaokrągleniem do setnych części procentu;
3) oblicza się średnią arytmetyczną tych procentów, która, z zastrzeżeniem ust. 5, stanowi wskaźnik wysokości podstawy wymiaru emerytury lub renty, oraz
4) mnoży się przez ten wskaźnik kwotę bazową, o której mowa w art. 19.
W myśl art. 15 ust. 5 i 6 ustawy emerytalnej, wskaźnik wysokości podstawy wymiaru nie może być wyższy niż 250%. Na wniosek ubezpieczonego podstawę wymiaru emerytury lub renty może stanowić ustalona w sposób określony w ust. 4 i 5 przeciętna podstawa wymiaru składki na ubezpieczenie społeczne lub ubezpieczenia emerytalne i rentowe w okresie 20 lat kalendarzowych przypadających przed rokiem zgłoszenia wniosku, wybranych z całego okresu podlegania ubezpieczeniu.
Przepis art. 110a ustawy emerytalnej co do zasady daje możliwość zastosowania przy ponownym obliczaniu wysokości emerytury wskaźnika wysokości podstawy wymiaru wyższego niż 250%. Dopuszcza ją jednak wyłącznie w sytuacji, gdy świadczeniobiorca podlegał ubezpieczeniom emerytalnym i rentowym po nabyciu prawa do emerytury obliczanej przy zastosowaniu takiego wskaźnika ograniczonego do 250%, a wskaźnik ten z kolejnych 10 lat kalendarzowych wybranych przez niego z ostatnich 20 lat kalendarzowych przypadających bezpośrednio przed rokiem, w którym zgłoszono rozpoznany zaskarżoną decyzją wnioseko przeliczenie świadczenia, był wyższy niż 250% (wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicachz dnia 24 listopada 2016 r., sygn. akt III AUa 771/16).
Jak wynika z uzasadnienia poselskiego projektu ustawy z dnia 5 marca 2015 r. o zmianie ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przepisy ustawy emerytalnej dotychczas zapewniały możliwość ponownego obliczenia wysokości emerytury lub renty osobom, które są aktywne zawodowo po uzyskaniu prawa do tych świadczeń, pod warunkiem jednakże, że wskaźnik podstawy wymiaru jest wyższy od poprzednio obliczonego. Pułap podstawy wymiaru składek wynoszący w skali roku trzydziestokrotność prognozowanego przeciętnego wynagrodzenia, co stanowi 250% przeciętnego miesięcznego prognozowanego wynagrodzenia, został wprowadzony z dniem 1 stycznia 1999 r. Przed tą datą zarobki, od których pobierana była składka na ubezpieczenia społeczne, nie były ograniczane. Osoby, których zarobki przed 1999 r. kształtowały się wysoko, nawet na poziomie 400% czy 500% przeciętnego wynagrodzenia, opłacały przed 1 stycznia 1999 r. składki od pełnego osiąganego wynagrodzenia, czyli składki pobierane od tych osób były wielokrotnie wyższe od przeciętnych składek. Jednak do obliczenia emerytury było dotychczas stosowane - także w przypadku tych osób - generalne ograniczenie, zgodnie z którym podstawa wymiaru emerytury nie może być wyższa niż 250% przeciętnego wynagrodzenia. Stąd właśnie w projekcie zaproponowano uzupełnienie istniejących rozwiązań o przepisy umożliwiające jednorazowe przeliczenie emerytury w przypadku osób, które osiągały stosunkowo wysokie zarobkii odprowadzały przed 1 stycznia 1999 r. wysokie składki emerytalne.
Niemniej jednak omawiany przepis ma zastosowanie tylko do takiego ubezpieczonego, któremu podstawę wymiaru ustalono w sposób określony w art. 15 ustawy emerytalnej. Odwołujący zaś należy do kategorii ubezpieczonych, dla których podstawę obliczenia emerytury ustalono w myśl art. 25 ustawy emerytalnej, zaś samą emeryturę - w myśl art. 26 tejże ustawy według tzw. nowych zasad (wyrok Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 11 sierpnia 2016 r., sygn. akt III AUa 294/16). W takiej sytuacji ustawodawca nie przewidział możliwości ponownego przeliczenia emerytury w oparciu o art. 110a ustawy emerytalnej.
Przechodząc do odmowy prawa do przyznania rekompensaty, pojęcie to reguluje art. 2 pkt 5 ustawy pomostowej, który stanowi, że rekompensata to odszkodowanie za utratę możliwości nabycia prawa do wcześniejszej emerytury z tytułu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze dla osób, które nie nabędą prawa do emerytury pomostowej. Z kolei warunki jej przyznawania oraz sposób jej obliczenia wskazują art. 21-23 zamieszczone w Rozdziale III „Rekompensata”. Art. 23 ustawy pomostowej stanowi,że ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę oraz,że przyznawana jest ona w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowaw przepisach art. 173 i art. 174 ustawy emerytalnej. W art. 21 ust. 1 ustawy pomostowej wskazano, że rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracyw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy emerytalnej, wynoszący co najmniej 15 lat. Z art. 21 ust. 2 ustawy pomostowej wynika zaś,że rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS.
Celem rekompensaty, o której mowa w cytowanych przepisach, podobnie jaki emerytury pomostowej, jest łagodzenie skutków utraty możliwości przejścia na emeryturę przed osiągnięciem wieku emerytalnego przez pracowników zatrudnionych przy pracachw szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. W przypadku rekompensaty realizacja tego celu polega jednak nie na stworzeniu możliwości wcześniejszego zakończenia aktywności zawodowej, lecz na odpowiednim zwiększeniu podstawy wymiaru emeryturyz Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, do której osoba uprawniona nabyła prawo po osiągnięciu powszechnego wieku emerytalnego.
Wskazywane przepisy art. 2 pkt 5 i art. 21 ust. 1 ustawy pomostowej formułują dwie zasadnicze przesłanki nabycia prawa do rekompensaty: nienabycie prawa do emerytury pomostowej oraz osiągnięcie okresu pracy w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze w rozumieniu ustawy emerytalnej wynoszącego co najmniej 15 lat. Jeśli chodzio wskazane wyżej przesłanki pozytywne nabycia prawa do rekompensaty, to analiza cytowanych przepisówustawy o emeryturach pomostowych, prowadzi do wniosku, że prawo do rekompensaty mają osoby urodzone po 1948 r., które przed 1 stycznia 2009 r. wykonywały przez co najmniej 15 lat prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu art. 32 i 33 ustawy emerytalnej. Podobnie jak przy ustalaniu tego okresu na potrzeby przyznania emerytury w niższym wieku emerytalnym, tak przy ustalaniu prawa do rekompensaty, będą uwzględnione tylko okresy, w których praca była wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy.
W rozpatrywanej sprawie ubezpieczony z pewnością legitymuje się wymaganym okresem 15 lat pracy w warunkach szczególnych. Ubezpieczony będąc zatrudnionymw(...) S. A.z siedzibą wW.w okresie od 4 lipca1977 r. do 30 września 2010 r. na stanowisku pilota wykonywał prace zgodnie z wykazem A, działem Nr VIII, poz. 12 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. oraz wykazem A, działem Nr VIII, poz. 12 pkt 18 wykazu stanowiącego załącznik do zarządzenia Nr 64 Ministra Komunikacji z dnia 29 czerwca 1983 r. w sprawie prac w szczególnych warunkachw zakładach pracy resortu komunikacji, których wykonywanie uprawnia do niższego wieku emerytalnego. Powyższe wynikało wprost ze świadectwa wykonywania prac w szczególnych warunkach, które znajduje się w aktach organu rentowego. Jednakże należy zauważyć, że odwołujący nie spełnił jednej naczelnej przesłanki, od której ustawodawca uzależnił możliwość przyznania prawa do rekompensaty. Ubezpieczony urodził się bowiem przed 1 stycznia1949 r., w dniu 13 kwietnia 1946 r.
Z art. 1 ust. 1 ustawy pomostowej wynika bowiem, że określa ona warunki nabywania i utraty prawa do emerytur i rekompensat przez niektórych pracowników wykonujących pracę w szczególnych warunkach lub o szczególnym charakterze, zwanych dalej "emeryturami pomostowymi", o których mowa w art. 24 ust. 2 i 3 ustawy emerytalnej. Wskazany przepis stanowi, że dla ubezpieczonych, urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r., zatrudnionychw szczególnych warunkach lub szczególnym charakterze, z wyjątkiem ubezpieczonych mających prawo do emerytury na warunkach określonych w art. 32, 33, 39, 40, 46, 50, 50ai 50e, 184 oraz w art. 88 ustawy, o której mowa w art. 150, zostaną ustanowione emerytury pomostowe. Ustawa pomostowa poprzez odesłanie do art. 24 ustawy emerytalnej wskazuje,że w celu otrzymania prawa do rekompensaty wnioskodawca musi urodzić się najwcześniejw dniu 1 stycznia 1949 r. Odwołujący urodził się natomiast przed datą określoną w ustawie,co dało podstawę do odmowy prawa do wnioskowanego przez niego świadczenia.
Mając na uwadze powyższe, Sąd orzekł na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c., jakw sentencji.
SSO Monika Rosłan-Karasińska
Zarządzenie: odpis wyroku wraz z uzasadnieniem doręczyć odwołującemu wraz z pouczeniem o sposobie i terminie zaskarżenia.
MK
SSO Monika Rosłan-Karasińska

⚫

w okresie 29 czerwca 2020 r. do 12 lipca 2020 r. - usprawiedliwiona nieobecność sędziego referenta w pracy;

w okresie od 25 lipca 2020 r. do 31sierpia 2020 r. usprawiedliwiona nieobecność sędziego referenta w pracy)