Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 534/19
Data wyroku: 2019-06-21 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Pożyczka
Podstawa prawna: art. 720 kc i następne

Sygn. akt III Ca 534/19

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 7 grudnia 2018 r. Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi w sprawie z powództwa(...)(Luxembourg) S.A. w Luksemburgu przeciwkoT. B.o zapłatę zasądził od pozwanegoT. B.na rzecz powoda(...)(Luxembourg) S.A. w Luksemburgu kwotę 3.103,97 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 kwietnia 2018 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 300 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, a w pozostałej części nie obciążył pozwanego kosztami procesu.
Sąd Rejonowy ustalił następujący stan faktyczny, który Sąd Okręgowy w całości podziela i przyjmuje za własny:
W dniu 2 sierpnia 2016 roku pierwotny wierzyciel(...) Spółka AkcyjnawW.udzielił pozwanemuT. B.pożyczki w kwocie 5.000 zł na okres 24 miesięcy, którą pozwany zobowiązał się zwrócić wraz z opłatą przygotowawczą (1.365 zł), opłatą administracyjną (25 zł za każdy miesiąc, 600 zł za cały okres zobowiązania) i umownymi odsetkami w wysokości 10% w stosunku rocznym (521,03 zł) w 24 miesięcznych ratach (do dnia 2 sierpnia 2018 roku), zgodnie z harmonogramem spłat. Na każdą ratę składały się: kapitał – 208,33 zł, opłata przygotowawcza – 56,88 zł, opłata administracyjna – 25 zł oraz odsetki w zmiennej wysokości. W umowie zastrzeżono także, że odsetki od zadłużenia przeterminowanego równe będą stopie odsetek maksymalnych za opóźnienie (14%). Pożyczkodawca mógł rozwiązać umowę z zachowaniem dwutygodniowego okresu wypowiedzenia w przypadku opóźnienia pożyczkobiorcy ze spłatą zadłużenia, przekraczającego 60 dni, przy czym zastrzeżono, że dla skuteczności wypowiedzenia konieczne jest doręczenie oświadczenia o wypowiedzeniu w formie pisemnej.
Pozwany nie dokonywał terminowej spłaty pożyczki, w konsekwencji pierwotny wierzyciel w dniu 22 grudnia 2017 roku sporządził oświadczenie o wypowiedzeniu umowy. W jego treści wskazał, że w związku z rozwiązaniem umowy wymagalne zadłużenie wyniosło 3.096 zł, na co składa się: kapitał – 2.291,71 zł, opłata przygotowawcza – 622,83 zł, opłata administracyjna – 100 zł, odsetki – 78,49 zł, odsetki od zadłużenia przeterminowanego – 3,07 zł.
W dniu 28 września 2017 roku(...) Spółka AkcyjnawW.zawarła z(...)(Luxembourg) S.A. w Luksemburgu umowę ramową cyklicznego przelewu wierzytelności, w treści której ustalono zasady, w oparciu o które nastąpi przeniesienie przez cedenta na rzecz cesjonariusza istniejących i wymagalnych wierzytelności pieniężnych względem dłużników cedenta, wynikających z niespłaconych i wymagalnych należności z tytułu umów o kredyt konsumencki. Cedent oświadczył, że na dzień zawarcia porozumień będzie uprawniony do dokonywania cesji wierzytelności określonych w ich treści. Wzór porozumienia stanowił załącznik nr 3.
W dniu 15 stycznia 2018 roku powód zawarł zA.Polska porozumienie stanowiące załącznik nr 3 do umowy cyklicznego przelewu wierzytelności z dnia 28 września 2017 roku, obejmujące wierzytelności wynikające z umów pożyczek m.in. wobec dłużnikaT. B..
W wykazie wierzytelności do porozumienia z dnia 15 stycznia 2018 roku wskazano, że wysokość zobowiązania dłużnika wynikającego z tytułu umowy z dnia 2 sierpnia 2016 roku wynosi 3.062,66 zł.
Do dnia wyrokowania pozwany nie zapłacił powodowi kwoty dochodzonej pozwem.
PozwanyT. B.ma 52 lata, prowadzi gospodarstwo domowe wraz z pełnoletnią córką. Utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę w wysokości 1.600 zł netto. Nie posiada majątku, ani oszczędności. Miesięczne wydatki pozwanego wynoszą 1.542 zł. Pozwany jest zadłużony na kwotę ok. 100.000 zł.
Powyższy stan faktyczny Sąd Rejonowy ustalił bądź jako bezsporny, bądź na podstawie znajdujących się w aktach sprawy dowodów z dokumentów, których wiarygodność nie budziła wątpliwości Sądu.
Sąd Rejonowy uznał powództwo za zasadne w całości.
Zarzutu braku legitymacji czynnej powoda, według Sądu, okazał się niezasadny, gdyż zaoferowany przez stronę powodową materiał dowodowy jest wystarczający do wykazania, że nabyła ona ze skutkiem prawnym wierzytelność wobec pozwanej, wynikającą z umowy pożyczki z dnia 2 sierpnia 2016 roku. Powód złożył do akt sprawy umowę ramową przelewu wierzytelności, porozumienie do umowy cesji wraz z załącznikami, w tym wyciąg z wykazu wierzytelności, a także oświadczenie o zapłacie ceny (załącznik nr 5). Zarówno umowa ramowa, jak i aneks zostały podpisane przez strony umowy cesji, natomiast pod wyciągiem z wykazu wierzytelności widnieje adnotacja „za zgodność z danymi zawartymi w oryginale dokumentu”, pod którą swój podpis złożył pełnomocnik powoda. Jako, że pozostałe dokumenty załączone do pozwu zostały poświadczone „za zgodność z oryginałem”, adnotację pod treścią przedmiotowego wyciągu należy w ocenie Sądu rozumieć w ten sposób, że pełnomocnik powoda sporządził wykaz wierzytelności w oparciu o źródłowy dokument, a więc wykaz wierzytelności do porozumienia do umowy ramowej cyklicznego przelewu wierzytelności. Złożenie wykazu w formie skróconej, tj. pozwalającej na weryfikację konkretnej wierzytelności (tu: przysługującej wobec pozwanego), nie umniejsza jednak w żaden sposób jego mocy dowodowej. Nie może budzić wątpliwości, że na potrzeby przedmiotowego procesu koniecznym było jedynie wykazanie, iż umowa cesji przenosiła tą konkretną wierzytelność stanowiącą źródło żądania powoda. W konsekwencji zbędnym było przedłożenie całości wykazu wierzytelności, zwłaszcza, że pozostałe wierzytelności musiałyby zostać zanonimizowane. Kontynuując rozważania w powyższym zakresie podkreślenia wymaga także, iż wierzytelność objęta wykazem została w odpowiedni sposób oznaczona, co pozwala na jej pełną identyfikację, a tym samym nie sposób podzielić zarzutów pozwanego, iż z porozumienia nr 4 nie wynika, aby przelew dotyczyłumowy nr (...). Oczywiście chybiony jest ponadto zarzut pozwanego, że wykaz do porozumienia nie spełnia warunków zart. 511 k.c.iart. 60 k.c.Jedynie na marginesie wyjaśnienia wymaga, że przepisart. 511 k.c.dotyczy wyłącznie przelewu wierzytelności, który w niniejszej sprawie został stwierdzony pismem, odnośnie zaś oświadczenia woli cedenta i cesjonariusza na okoliczność przenoszonej wierzytelności wobec pozwanego, niespornie spełniało ono wymogiart. 60 k.c.. Godzi się przypomnieć, że zgodnie z dyspozycjąart. 509 § 1 k.c.wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią, chyba, że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Celem i skutkiem przelewu jest przejście wierzytelności na nabywcę. Jest to jedynie zmiana podmiotowa stosunku zobowiązaniowego. W wyniku przelewu przechodzi na nabywcę ogół uprawnień przysługujących dotychczasowemu wierzycielowi, który zostaje wyłączony ze stosunku zobowiązaniowego, jaki go wiązał z dłużnikiem. Wierzytelność przechodzi na nabywcę w takim stanie, w jakim była w chwili zawarcia umowy przelewu, wraz ze wszystkimi związanymi z nią prawami. Wyjaśnić wreszcie należy, że ewentualny brak zawiadomienia dłużnika o dokonanej cesji w żaden sposób nie wpływa na jej skutki. Całość powyższych rozważań prowadzi do wniosku, iż strona powodowa wykazała swoją legitymację procesową. Złożone do akt dokumenty pozwalają jednoznacznie stwierdzić, iż przejście wierzytelności miało miejsce, wynika z nich bowiem, kiedy i pomiędzy jakimi stronami doszło do zawarcia umowy przelewu wierzytelności, wobec kogo wierzytelność przysługiwała, jakie było źródło jej powstania oraz jaka była wysokość zadłużenia pozwanej w dacie nabycia wierzytelności przez powoda.
Dokonując merytorycznej oceny żądania powoda przypomnieć należy, że zostało ono oparte na przepisieart. 720 k.c., w myśl którego, przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Zgodnie ze stanowiskiem judykatury kodeksowa definicja pożyczki wskazuje, że świadczeniem dającego pożyczkę jest przeniesienie na własność biorącego pożyczkę określonej ilości pieniędzy albo rzeczy oznaczonych co do gatunku i wykonanie tego świadczenia dający pożyczkę powinien udowodnić w procesie cywilnym. Dopiero wówczas zasadne staje się oczekiwanie od biorącego pożyczkę, że udowodni on spełnienie swego świadczenia umownego tj. zwrot pożyczki (por. wyrok SA we Wrocławiu z dnia 17 kwietnia 2012 roku, I ACa 285/12, LEX nr 1162845). Innymi słowy pozwany, od którego powód domaga się zwrotu pożyczki nie musi wykazywać zwrotu pożyczki, dopóty powód nie wykaże, że pożyczki udzielił.
W niniejszej sprawie powód wykazał, że udzielił pozwanemu pożyczki w kwocie 5.000 zł, którą pozwany zobowiązał się zwrócić wraz z odsetkami, opłatą przygotowawczą i opłatą administracyjną w 24 miesięcznych ratach. Na potwierdzenie swoich twierdzeń powód złożył egzemplarz umowy pożyczki sygnowany podpisem pozwanego, którego autentyczność nie była w sprawie podważana. W oparciu o zgromadzony materiał dowodowy Sąd przyjął ponadto, iż w ramach zaciągniętego zobowiązania pozwany dokonał wyłącznie częściowej spłaty, na skutek czego powstało zadłużenie z tytułu kapitału w kwocie 2.291,71 zł, opłaty przygotowawczej – 622,83 zł, opłaty administracyjnej – 75 zł. Podkreślenia wymaga, że to na pozwanym ciążyła powinność wykazania (art. 6 k.c.,art. 232 k.p.c.), iż spłacił zadłużenie w całości bądź też w większym zakresie, aniżeli wskazanym przez powoda, jeśli z powyższego chciał wywodzić korzystne dla siebie skutki prawne. Pozwany zaś nie przedstawił dowodu na powyższe, poprzestając na ogólnikowym stwierdzeniu w treści sprzeciwu, iż w jego ocenie żądaną kwotę spłacił. Sąd przyjął przy tym, że pierwotny wierzyciel był uprawniony do naliczenia opłaty przygotowawczej w wysokości 1.365 zł oraz opłaty administracyjnej w wysokości po 25 zł miesięcznie (600 zł za cały okres zobowiązania). Przypomnienia wymaga, że obowiązujące przepisy prawa nie zabraniają stronom stosunku zobowiązaniowego umawiania się na opłatę przygotowawczą/administracyjną. Ustalone przez pożyczkodawcę opłaty mieszczą się w limicie pozaodsetkowych kosztów kredytu przewidzianych art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim. Maksymalna wysokość wspomnianych kosztów jest ustalana, stosownie do art. 36a ust. 1 cyt. ustawy, poprzez dodanie dwóch wartości: 25% całkowitej kwoty kredytu oraz 30% całkowitej kwoty kredytu obliczonej stosownie do długości okresu spłaty, przy czym wymieniona wartość 30% obowiązuje dla okresu jednego roku. W praktyce oznacza to, że pozaodsetkowe koszty kredytu nie mogą w skali 6 miesięcy przekroczyć 40% całkowitej kwoty kredytu (25% + 15%), w skali roku 55% (25% + 30%), w skali 2 lat 85% (25% + 60%), a w każdym wypadku 100% całkowitej kwoty kredytu, stosownie do art. 36a ust. 2 cyt. ustawy (w niniejszej sprawie, wobec zobowiązania zaciągniętego na 24 miesiące, limit ten jest równy kwocie 4.250 zł, a więc ponad dwukrotnie wyższej od opłat naliczonych przez pożyczkodawcę). W tym miejscu zaznaczyć należy, że wartości maksymalne przewidziane w art. 36a cyt. ustawy zostały ustalone przez ustawodawcę w oparciu o analizę danych dotyczących działalności kredytodawców, odzwierciedlających realia rynku kredytowego. Jak wskazano w uzasadnieniu projektu ustawy z dnia 5 sierpnia 2015 roku o zmianie ustawy o nadzorze nad rynkiem finansowym oraz niektórych innych ustaw, mocą której wprowadzono przepis art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, część kosztów związanych z udzieleniem pożyczki ma charakter stały, niezależny od okresu kredytowania: np. ocena zdolności kredytowej klienta, w tym sprawdzenie jego historii wBiurze (...)oraz biurach informacji gospodarczej, przygotowanie umowy w formie papierowej i przekazanie jej klientowi (w przypadku firm operujących w Internecie konieczność dostarczenia umowy pocztą), wycena ryzyka klienta na dzień zawarcia umowy (ryzyko stanowi również element części ruchomej limitu kosztów, ponieważ wraz z wydłużaniem okresu kredytowania ryzyko wzrasta), utrzymywanie baz danych o klientach (konieczność wypełniania wymogów związanych z ochroną danych osobowych), wynagrodzenia pracowników etc. W przypadku pożyczek udzielanych na niskie kwoty, a takie dominują w portfelach firm pożyczkowych, stosunek kosztów stałych do kwoty pożyczki zazwyczaj jest wysoki. I tak, w segmencie mikropożyczek, gdzie okres kredytowania na ogół nie przekracza miesiąca, koszty operacyjne kształtują się na poziomie 15–27% kwoty pożyczki. Do kosztów operacyjnych należy dodać koszt ryzyka, który w segmencie mikropożyczek oscyluje w granicach 11% (odsetek pożyczek straconych), zatem przeciętne koszty w tym segmencie kształtują się między 26% a 38% kwoty pożyczki. W ocenie ustawodawcy, wprowadzenie limitu stałego całkowitego kosztu kredytu z wyłączeniem odsetek, niezależnego od okresu kredytowania, w wysokości 25% całkowitej kwoty kredytu (pierwsza część wzoru z art. 36a ustawy) miało na celu umożliwienie przedsiębiorcom pokrycia kosztów stałych związanych z udzieleniem pożyczki. Jednocześnie limit mieszczący się w dolnej granicy kosztów ponoszonych przez przedsiębiorców, miał na celu motywować przedsiębiorców do racjonalizacji kosztów. Z uwagi na fakt, że sektor pożyczek konsumenckich jest zróżnicowany, a zatem obejmuje również pożyczki udzielane na dłuższe okresy, w projekcie ustawy zaproponowano dodatkowo limit całkowitego kosztu kredytu z wyłączeniem odsetek, w wysokości 30%, uzależniony od okresu kredytowania (mający zastosowanie w skali roku). Wskazano, że koszty operacyjne w segmencie pożyczek udzielanych na dłuższe okresy stanowią 27,5% do 51% kwoty pożyczki. Do kosztów operacyjnych należy dodać koszt ryzyka, który szacuje się w tym segmencie na ok. 22%–25%. Całkowite koszty pożyczki udzielonej na okres 1 roku oscylują więc w granicach 49,5%–76% kwoty pożyczki. I w tym przypadku zaproponowany przez ustawodawcę limit mieści się w dolnych granicach kosztów ponoszonych przez pożyczkodawców (druk sejmowy nr 3460). Wskazać wreszcie należy, że za reprezentatywny przykład pożyczki przyjęto na etapie prac nad art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, sytuację, w której pożyczkobiorca otrzymuje kwotę 4.000 zł na okres 36 miesięcy, zaś kwota do zwrotu wynosi 10.800 zł, a więc jest blisko 3-krotnie wyższa. Kończąc tę część rozważań wyjaśnienia wymaga również, że firmy trudniące się udzielaniem pożyczek, w przeciwieństwie do instytucji bankowych, nie mogą osiągać wynagrodzenia w inny sposób, aniżeli przez naliczanie opłat za udzielenie pożyczki oraz odsetek. Oczywiste jest także, że samo naliczanie odsetek, choćby w maksymalnej przewidzianej prawem wysokości, w świetle poczynionych wyżej rozważań odnośnie stałych kosztów operacyjnych, nie jest w stanie zrekompensować pożyczkodawcom kosztów prowadzonej przez nich działalności. Jednocześnie nie budzi wątpliwości, że firmy, jak pierwotnego wierzyciela, prowadzą działalność nastawioną na zysk, a także, że pozwany miał pełną swobodę w wyborze instytucji, u której zamierzał się zadłużyć. Skoro więc pozwany zdecydował się skorzystać zusług (...), uznać należy, że akceptował on wysokość naliczanej przez pożyczkodawcę w związku z wnioskowaną kwotą pożyczki, opłaty przygotowawczej oraz administracyjnej. Nie sposób przy tym wymagać od pożyczkodawcy, aby na gruncie każdej z udzielanych pożyczek wykazywał wysokość poniesionych przez siebie kosztów, większość z nich, o czym była już mowa wyżej, ma bowiem stały charakter, niezależny od liczby zawartych w danym okresie umów, a zatem niemożliwe jest ich proste przeliczenie na potrzeby konkretnej umowy. Nieprzeliczalny jest również godziwy zysk, jaki pożyczkodawca ma prawo dla siebie osiągnąć i tu bowiem trudno znaleźć miarę, podług której zysk taki miałby być oceniany. Wysokość tego zysku jest niewątpliwie pochodną realiów rynkowych, te zaś, co jest rzeczą powszechnie znaną, cechuje duży dynamizm zmian. Powtórzenia wymaga, że wybór danego pożyczkodawcy należy wyłącznie do pożyczkobiorcy, to on decyduje u kogo i na jakich warunkach chce się zadłużyć. W dobie dzisiejszych czasów i dostępności szerokiej gamy ofert firm pożyczkowych w Internecie, nie nastręcza przy tym trudności porównanie tychże ofert i wybór najkorzystniejszej. Pamiętać także należy, że pożyczkobiorca ma możliwość odstąpienia od umowy w terminie 14 dni, które to działanie rodzi wyłącznie koszty odsetkowe, a więc obiektywnie niewysokie. Oczywiste jest również, że skoro ustawodawca przewidział możliwość naliczania pozaodsetkowych kosztów kredytu w wysokości oznaczonej w art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, a jednocześnie, o czym była już mowa, brak jest przepisów prawa, które zabraniałyby stronom stosunku zobowiązaniowego umawiania się na opłaty przygotowawcze, nie sposób przyjąć, aby zastrzegając omawiane opłaty pierwotny wierzyciel działał w sposób sprzeczny z ustawą, bądź też dążył do jej obejścia. Jak wyjaśnił Sąd Apelacyjny w Łodzi w wyroku z dnia 17 sierpnia 2018 roku w sprawie III Ca 686/18, z woli ustawodawcy, takie działanie powoda, które przejawia się naliczeniem pozaodsetkowych kosztów kredytu w wysokości przewidzianej art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim, jest w pełni dopuszczalne. Nie można zatem stwierdzić, że tego rodzaju zastrzeżenia umowne w istocie mają na celu obejście przepisów o odsetkach maksymalnych.
Mając powyższe na uwadze, dochodzone w sprawie żądanie należało uznać za zasadne w całości. W konsekwencji Sąd zasądził od pozwanego na rzecz powoda kwotę 3.103,97 zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 17 kwietnia 2018 roku do dnia zapłaty.
M.-prawną podstawę roszczenia odsetkowego powoda stanowi przepisart. 481 § 1 k.c., zgodnie z treścią którego jeżeli dłużnik opóźnia się ze spełnieniem świadczenia pieniężnego, wierzyciel może żądać odsetek za czas opóźnienia, chociażby nie poniósł żadnej szkody i chociażby opóźnienie było następstwem okoliczności, za które dłużnik odpowiedzialności nie ponosi. Wskazany przepisart. 481 k.c.obciąża dłużnika obowiązkiem zapłaty odsetek bez względu na przyczyny uchybienia terminu płatności sumy głównej. Sam fakt opóźnienia przesądza, że wierzycielowi należą się odsetki. Dłużnik jest zobowiązany uiścić je, choćby nie dopuścił się zwłoki w rozumieniuart. 476 k.c., a zatem nawet w przypadku gdy opóźnienie jest następstwem okoliczności, za które nie ponosi odpowiedzialności i choćby wierzyciel nie doznał szkody. Odpowiedzialność dłużnika za ustawowe odsetki w terminie płatności ma zatem charakter obiektywny. Do jej powstania jedynym warunkiem niezbędnym jest powstanie opóźnienia w terminie płatności. Zgodnie z treścią§ 2 art. 481 k.c.jeżeli strony nie umówiły się co do wysokości odsetek z tytułu opóźnienia lub też wysokość ta nie wynika ze szczególnego przepisu, to wówczas wierzycielowi należą się odsetki ustawowe za opóźnienie.
O kosztach procesu Sąd Rejonowy orzekł na podstawieart. 102 k.p.c., mając na uwadze szczególnie trudną sytuację życiową pozwanego, która, zdaniem Sądu, oceniana przez pryzmat zasad współżycia społecznego, uzasadnia odstępstwo od podstawowych zasad decydujących o rozstrzygnięciu w przedmiocie kosztów procesu. Zgodnie z treścią wskazanego przepisu, w wypadkach szczególnie uzasadnionych sąd może zasądzić od strony przegrywającej tylko część kosztów albo nie obciążać jej w ogóle kosztami. Sposób skorzystania zart. 102 k.p.c.jest przy tym suwerennym uprawnieniem sądu orzekającego i od oceny tegoż sądu należy przesądzenie, że taki szczególnie uzasadniony wypadek nastąpił w rozpoznawanej sprawie oraz usprawiedliwia odstąpienie od obowiązku ponoszenia kosztów procesu (por. m.in. postanowienie SN z dnia 25 marca 2011 roku, IV CZ 136/10, LEX nr 785545; postanowienie SN z dnia 19 stycznia 2012 roku, IV CZ 118/11, LEX nr 1169157; postanowienie SN z dnia 26 stycznia 2012 roku, III CZ 10/12, OSNC 2012/7-8/98; postanowienie SN z dnia 9 lutego 2012 roku, III CZ 2/12, LEX nr 1162689). W ocenie Sądu taki właśnie szczególny wypadek zachodzi w stosunku do pozwanego.T. B.utrzymuje się z wynagrodzenia za pracę, którego wysokość wystarcza jedynie na pokrycie przez pozwanego wydatków związanych z własnym utrzymaniem. Pozwany posiada przy tym znaczne zadłużenie u innych, aniżeli powód, podmiotów, które niewątpliwie przekłada się na jego złą sytuację materialną. W konsekwencji Sąd doszedł do przekonania, iż pozwany jest w stanie ponieść koszty procesu jedynie w części, tj. w kwocie 300 zł, w pozostałym zakresie natomiast Sąd odstąpił od obciążenia nimi pozwanego.
Apelację od powyższego wyroku Sądu Rejonowego złożył pozwany, zaskarżając go w części, tj. w zakresie zasądzenia od pozwanegoT. B.na rzecz powoda(...)(Luxembourg) S.A. w Luksemburgu kwoty 3.103,97 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od dnia 17 kwietnia 2018 roku do dnia zapłaty oraz kwoty 300 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, zarzucając:
1. naruszenie przepisów prawa procesowego, które miało wpływ na wynik sprawy tj. obrazęart. 233 § 1 k.p.c.tj. dowolną w miejsce swobodnej ocenę dowodów, poprzez:
a) błędne ustalenie, iż Porozumienie nr 4 z dnia 15 stycznia 2018 roku obejmuje m. in. wierzytelność pozwanego, pomimo iż z ww. Porozumienia nr 4 nie wynika jaka jest łączna wartość wierzytelności dla wykazu wierzytelności nr(...)(tzn. czy również obejmuje wierzytelność pozwanego w kwocie 3.103,97 zł wraz z odsetkami) oraz z ww. Porozumienia nr 4 nie wynika również, jaka jest łączna liczba wierzytelności, tj. nie wynika, czy również wierzytelność pozwanego jest objęta ww. porozumieniem;
b) błędne ustalenie, iż pełnomocnik powoda wykazał, iż umowa cesji przenosiła konkretną wierzytelność stanowiącą źródło żądania powoda, podczas gdy sporządzony przez pełnomocnika powoda wyciąg z wykazu wierzytelności dotyczy jedynie wykazu wierzytelności do jakiegoś „Porozumienia z dnia 2018-01-15..." natomiast w materiale dowodowym brak choćby wyciągu z wykazu wierzytelności nr(...)do Porozumienia nr 4 z dnia 15.01.2018;
2. naruszenie przepisów prawa materialnego tj.art. 509 k.c.,510 k.c.oraz511 k.c.w zw. z § 2 pkt 4, 10, 12 i 13 umowy ramowej cyklicznego przelewu wierzytelności z dnia 28 września 2017 roku, poprzez brak wskazania istotnych postanowień umowy przelewu w szczególności wskazania lub załączenia:
- wartości wszystkich przekazanych Cesjonariuszowi pakietów wierzytelności;
- łącznej wartości wierzytelności dla wykazu wierzytelności nr(...);
- wysokości należności głównej objętej Porozumieniem nr 4;
- wysokości odsetek objętych Porozumieniem nr 4;
- wysokości innych należności objętych Porozumieniem nr 4;
- wykazu wierzytelności nr(...)(tj. wykazu oznaczonego właściwym numerem porządkowym, o jakim mowa w § 2 pkt 13 umowy ramowej) albo choćby wyciągu z tego wykazu;
- Protokołu Przekazania Wykazu Wierzytelności o jakim mowa w § 2 pkt 12 umowy ramowej.
Wyrokowi apelujący zarzucił również, wynikający z powołanych wyżej zarzutów, brak legitymacji czynnej powoda.
Apelujący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku oraz o orzeczenie co do istoty sprawy poprzez oddalenie powództwa w całości, a także zasądzenie od powoda na rzecz pozwanego kosztów procesu za obie instancje wg norm przepisanych, w tym kosztów zastępstwa procesowego przed Sądem drugiej instancji.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Na wstępie przypomnienia wymaga, że w postępowaniu uproszczonym apelacja ma charakter ograniczony, a celem postępowania apelacyjnego nie jest tu ponowne rozpoznanie sprawy, ale wyłącznie kontrola wyroku wydanego przez Sąd I instancji w ramach zarzutów podniesionych przez skarżącego. Innymi słowy mówiąc, apelacja ograniczona wiąże Sąd odwoławczy, a zakres jego kompetencji kontrolnych jest zredukowany do tego, co zarzuci w apelacji skarżący. Wprowadzając apelację ograniczoną, ustawodawca jednocześnie określa zarzuty, jakimi może posługiwać się jej autor i zakazuje przytaczania dalszych zarzutów po upływie terminu do wniesienia apelacji – co w polskim porządku prawnym wynika zart. 5059§ 11i 2 k.p.c.(tak w uzasadnieniu uchwały składu 7 sędziów SN z dnia 31 stycznia 2008 r., III CZP 49/07, opubl. OSNC Nr 6/2008 r. poz. 55; tak również M. Manowska, „Apelacja w postępowaniu cywilnym. Komentarz. Orzecznictwo”, Warszawa 2013, s. 305 – 306). Z tych też względów w ramach niniejszego uzasadnienia poprzestać należy jedynie na odniesieniu się do zarzutów apelacji, bez dokonywania analizy zgodności zaskarżonego rozstrzygnięcia z prawem w pozostałym zakresie.
Przechodząc do zarzutów apelacji, należy wskazać, że apelujący nietrafnie zarzucił naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędną dowolną w miejsce swobodnej ocenę dowodów. Odnosząc się do powyższego zarzutu należy podnieść, że, jak podkreśla się w orzecznictwie i doktrynie procesu cywilnego, normy swobodnej oceny dowodów wyznaczane są wymaganiami prawa procesowego, doświadczenia życiowego oraz regułami logicznego myślenia, według których sąd w sposób bezstronny, racjonalny i wszechstronny rozważa materiał dowodowy, dokonuje wyboru określonych środków dowodowych i ważąc ich moc oraz wiarygodność, odnosi je do pozostałego materiału dowodowego (por. orzeczenie Sądu Najwyższego z dnia 10 czerwca 1999 r., II UKN 685/99).Skuteczne postawienie zarzutu naruszenia przez sądart. 233 § 1 k.p.c.wymaga wykazania, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Nie jest wystarczające przekonanie strony o innej niż przyjął sąd wadze (doniosłości) poszczególnych dowodów i ich odmiennej ocenie niż ocena sądu(tak Sąd Najwyższy w orzeczeniu z dnia 6 listopada 1998 r., II CKN 4/98, niepubl.).W rozpoznawanej sprawie nie było podstaw do uznania, że Sąd I instancji wykroczył poza swobodę, którą przyznaje muart. 233 § 1 k.p.c.. Sposób sformułowania przez stronę powodową zarzutu naruszeniaart. 233 k.p.c., który - według apelującego - oznacza błędne ustalenie stanu faktycznego, jest wyrazem braku akceptacji dla prezentowanej przez Sąd pierwszej instancji oceny zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego. Jak już wskazano powyżej dokonana przez Sąd ocena zebranego materiału dowodowego wbrew intencji powoda, nie stanowi naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c., gdyż taka ocena należy do składu orzekającego (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 16 grudnia 2005 r. o sygn. III CK 314/05, LEX nr 172176
Jak prawidłowo wskazał Sąd Rejonowy na potrzeby przedmiotowego procesu koniecznym było wykazanie, iż umowa cesji przenosiła tą konkretną wierzytelność stanowiącą źródło żądania powoda, a zatem zbędnym było przedłożenie całości wykazu wierzytelności, zwłaszcza, że pozostałe wierzytelności musiałyby zostać zanonimizowane. Istotnym jest, że wierzytelność objęta wykazem została w odpowiedni sposób oznaczona, co pozwala na jej pełną identyfikację, a tym samym nie sposób podzielić zarzutów apelującego, iż z Porozumienia nr 4 nie wynika, aby przelew dotyczyłumowy nr (...). Bez znaczenia pozostawała w tej sytuacji okoliczność, że z Porozumienia nr 4 nie wynika, jaka jest łączna wartość wierzytelności dla wykazu wierzytelności nr(...)oraz jaka była liczba wierzytelności objętych Porozumieniem nr 4. Ponadto sporządzony przez pełnomocnika powoda wyciąg z wykazu wierzytelności określony został jako wykaz wierzytelności do Porozumienia z dnia 2018-01-15 do Umowy Ramowej Cyklicznego Przelewu Wierzytelności z dnia 28.09.2017 r.. Choć brak wskazania, że chodzi o Porozumienie oznaczone nr 4, to jednakże data Porozumienia „z dnia 15.01.2018 r.” pozwala na zidentyfikowanie go jako Porozumienia nr 4 (k.15).
Nietrafny okazał się także zarzut naruszenia przepisów prawa materialnego tj.art. 509 k.c.,510 k.c.oraz511 k.c.w zw. z § 2 pkt 4, 10, 12 i 13 umowy ramowej cyklicznego przelewu wierzytelności z dnia 28 września 2017 roku. Apelujący upatruje naruszenia w/w przepisów w braku wskazania istotnych postanowień umowy przelewu w szczególności wskazania lub załączenia: wartości wszystkich przekazanych Cesjonariuszowi pakietów wierzytelności; łącznej wartości wierzytelności dla wykazu wierzytelności nr(...); wysokości należności głównej objętej Porozumieniem nr 4; wysokości odsetek objętych Porozumieniem nr 4; wysokości innych należności objętych Porozumieniem nr 4; wykazu wierzytelności nr(...)(tj. wykazu oznaczonego właściwym numerem porządkowym, o jakim mowa w § 2 pkt 13 umowy ramowej) albo wyciągu z tego wykazu; Protokołu Przekazania Wykazu Wierzytelności, o jakim mowa w § 2 pkt 12 umowy ramowej.
Jak już podniesiono w powyżej przedstawionych rozważaniach, brak wskazania przez powoda tych danych, wbrew stanowisku apelującego, nie uniemożliwia weryfikacji, czy Umowa Ramowa oraz Porozumienie nr 4 obejmuje wierzytelność wobec pozwanego. Złożone do akt dokumenty prawidłowo zostały uznane przez Sąd I instancji jako wykazujące, że przedmiotowa wierzytelność została przelana na powoda. Sąd Okręgowy podzielił stanowisko Sądu Rejonowego, że skoro pod wyciągiem z wykazu wierzytelności widnieje adnotacja „za zgodność z danymi zawartymi w oryginale dokumentu”, pod którą swój podpis złożył pełnomocnik powoda, to adnotację pod treścią przedmiotowego wyciągu należy rozumieć jako sporządzenie prze pełnomocnika powoda wykazu wierzytelności w oparciu o źródłowy dokument, a więc wykaz wierzytelności do Porozumienia z dnia 2018-01-15 do Umowy Ramowej Cyklicznego Przelewu Wierzytelności. Złożenie wykazu w formie skróconej pozwala na weryfikację wierzytelności przysługującej wobec pozwanego. Wierzytelność objęta skróconym wykazem została w odpowiedni sposób oznaczona jako wynikająca zumowy nr (...), a nadto wskazano numer porządkowy przypisany tej wierzytelności w wykazie pełnym – lp.225. W tej sytuacji nie załączenie pełnego wykazu wierzytelności oznaczonego nr(...)wskazanego w Porozumieniu nr 4, nie uzasadnia stanowiska apelującego, że brak jest dowodu, z którego wynikałoby, że przedmiotowa wierzytelność została przelana na powoda, gdyż dowodem na powyższe w połączeniu z przedstawioną Umową Ramową oraz Porozumieniem nr 4 jest sporządzony wyciąg skrócony.
W konsekwencji powyższych rozważań za bezzasadny należało również uznać zarzut braku legitymacji czynnej powoda.
Mając powyższe na uwadze Sąd Okręgowy uznał, że apelacja nie zawiera uzasadnionych zarzutów mogących podważyć stanowisko Sądu Rejonowego, a tym samym – jako bezzasadna – podlega oddaleniu na podstawieart. 385 k.p.c..