Sąd Okręgowy w Gliwicach
V Zamiejscowy Wydział Karny. Sekcja Odwoławcza
Sygnatura akt: V Ka 155/19
Data wyroku: 2019-05-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Katarzyna Gozdawa-Grajewska
Słowa kluczowe: Ciąg przestępstw
Podstawa prawna: art. 437§1 i 2 kpk

Sygn. akt V .2 Ka 155/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia  23 maja 2019  r.

    Sąd Okręgowy w Gliwicach Ośrodek Zamiejscowy w Rybniku

Wydział V Karny Sekcja Odwoławcza
w składzie:
Przewodniczący:SSO Katarzyna Gozdawa-Grajewska
Protokolant: Ewelina Grobelny
w obecności Marii Bartkowiak Prokuratora Prokuratury Rejonowej w Raciborzu
po rozpoznaniu w dniu 23 maja 2019 r.
sprawy:A. R. (1)/R./,

synaM.iB.,

ur. (...)wK.

oskarżonego o przestępstwo z art. 226 § 1 kk, art. 190 § 1 kk i art. 226 § 1 kk w zw. z art. 11 § 2 kk
na skutek apelacji wniesionych przez prokuratora i obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Rejonowego w Raciborzu
z dnia 20 grudnia 2018r. sygn. akt II K 123/17

I
zmienia zaskarżony wyrok w ten sposób, że:

-

w punkcie 1 przyjmuje, iż oskarżonyA. R. (1)dopuścił się w krótkich odstępach czasu z wykorzystaniem takiej samej sposobności zarzucanych mu dwóch występków z art. 226 §1 kk popełnionych w dniach 28 grudnia 2016r. i 3 marca 2017r., i za to na zasadzie art. 226 §1 kk w zw. z art. 91 §1 kk wymierza mu karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności,

uznaje oskarżonegoA. R. (1)za winnego zarzucanego mu występku z art. 190 §1 kk i art. 226 §1 kk w zw. z art. 11 §2 kk i za to na mocy art. 190 §1 kk w zw. z art. 11 §3 kk wymierza mu karę 3 (trzech) miesięcy pozbawienia wolności,

na mocy art. 91 §2 kk łączy oskarżonemu orzeczone kary pozbawienia wolności i w ich miejsce wymierza karę łączną 4 (czterech) miesięcy pozbawienia wolności,

uchyla rozstrzygnięcie zawarte w punkcie 2 zaskarżonego wyroku;

II
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy;

III
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.R. S.kwotę 420 (czterysta dwadzieścia) złotych oraz 23% podatku VAT w kwocie 96,60 złotych (dziewięćdziesiąt sześć złotych sześćdziesiąt groszy), łącznie kwotę 516,60 złotych (pięćset szesnaście złotych sześćdziesiąt groszy) tytułem zwrotu kosztów obrony z urzędu w postępowaniu odwoławczym;

IV
zwalnia oskarżonego od ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego, obciążając nimi Skarb Państwa.

SSO Katarzyna Gozdawa-Grajewska
Sygn. akt. V.2 Ka 155/19

UZASADNIENIE
Prokuratura Rejonowa w Raciborzu oskarżyłaA. R. (1)o to że:

1
w dniu 28 grudnia 2016r. wR.na terenie Zakładu Karnego znieważył funkcjonariusza publicznego w osobie specjalisty Wydziału Kryminalnego Komendy Powiatowej Policji wR.kom.D. D.poprzez zwrócenie się do niego słowami „popamiętasz mnie kurwo” oraz poprzez sugestywne spluniecie na ziemię w stronę policjanta, podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych w postaci przyjęcia ustnego zawiadomienia o przestępstwie odA. R. (1)tj. o czyn z art. 226 par. 1 kk

2
w dniu 3 marca 2017r. w Zakładzie Karnym wR., używając słowa wulgarnego i obraźliwego znieważył funkcjonariusza policji(...).M. P.podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych tj. o czyn z art. 226 par. 1 kk

3
w dniu 17 kwietnia 2017r. wR.na terenie Zakładu Karnego kierował groźby karalne pozbawienia życia funkcjonariusza służby więziennej starszego oddziałowego, oddziału IV sp. sierżM. D.znieważył go słowami powszechnie uznawanymi za wulgarne i obraźliwe podczas i w związku z pełnieniem przez niego obowiązków służbowych tj. o czyn z art. 190 par. 1 kk i art. 226 par. 1 kk w zw z art. 11 par. 2 kk.

Sąd Rejonowy w Raciborzu wyrokiem z dnia 20 grudnia 2018r. w sprawie o sygn. akt. II K 123/17 uznał oskarżonegoA. R. (1)za winnego popełnienia zarzucanych mu przestępstw z art. 226 par. 1 kk art. 190 par. 1 kk i art. 226 par. 1 kk w zw z art. 11 par. 2 kk i za to na podstawie art. 190 par. 1 kk w zw z art. 11 par. 3 kk i art. 91 par. 1 kk przyjmując, że popełnił je w krótkich odstępach czasu z wykorzystaniem takiej samej sposobności skazał go na karę 1 roku ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cel społeczny w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym. Na podstawie art. 34 par. 3 kk w zw z art. 72 par. 1 pkt. 2 kk zobowiązał oskarżonego do przeproszenia pokrzywdzonychD. D.,M. P.iM. D.w terminie 1 miesiąca od uprawomocnienia się orzeczenia. Nadto zwolnił oskarżonego od ponoszenia kosztów sądowych.
Z wyrokiem tym nie zgodził sięobrońca oskarżonegoktóry zarzucił na podstawie art. 439 par. 1 pkt. 11 kpk naruszenie przepisów postępowania skutkujące bezwzględną przyczyną odwoławczą poprzez rozpoznanie sprawy pod nieobecność oskarżonego.
W przypadku niepodzielenia w/w poglądu na podstawie art. 438 pkt. 2 kpk wyrokowi zarzucił mającą wpływ na treść zapadłego orzeczenia obrazę przepisów postępowania a to art. 374 par. 1 kpk poprzez uznanie że o terminie rozprawy w dniu 20 grudnia 2018r. oskarżony został prawidłowo zawiadomiony, gdyż z akt sprawy wynika jedynie prawidłowe zawiadomienie oskarżonego o terminie rozprawy w dniu 22 listopada 2018r. co w konsekwencji naruszyło prawa oskarżonego , w tym do obrony.
Wskazując na powyższe zarzuty wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku  i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji.
Apelację wniósł równieżProkurator, który zaskarżył wyrok w całości na niekorzyść oskarżonego. Wyrokowi zarzucił:

1
Obrazę przepisów prawa materialnego a mianowicie art. 91 par. 1 kk polegającą na wymierzeniu oskarżonemu jednej kary za trzy przypisane mu przestępstwa to jest określone w: art. 226 par. 1 kk, art. 226 par. 1 kk i art. 190 par. 1 kk i art. 226 par. 1 kk w zw z art. 11 par. 2 kk na podstawie art. 91 par. 1 kk w zw z art. 190 par. 1 kk przy zastosowaniu art. 11 par. 3 kk pomimo niespełnienia przesłanek określonych w art. 91 par. 1 kk a mianowicie w sytuacji gdy podstawą wymiaru kary dla każdego z tych przestępstw nie był przepis art. 190 par. 1 kk gdyż zastosować można go było jedynie do czynu określonego w punkcie trzecim części wstępnej wyroku, zaś podstawa wymiaru kary czynów przypisanych oskarżonemu z punktów pierwszego i drugiego był przepis art. 226 par. 1 kk zatem przepis art. 91 par. 1 kk należało zastosować jedynie do dwóch pierwszych spośród czynów zarzuconych i przypisanych oskarżonemu, a jedną karę za wszystkie przypisane oskarżonemu przestępstwa należało na podstawie art. 91 par. 2 kk,

2
Rażącą niewspółmierność kary zasadniczej wymierzonej oskarżonemu za przypisane mu 3 przestępstwa tj. jednego roku ograniczenia wolności z obowiązkiem wykonywania nieodpłatnej kontrolowanej pracy na cele społeczne w wymiarze 20 godzin w stosunku miesięcznym zważywszy na stopień demoralizacji oskarżonego, wielokrotność tego samego rodzaju nagannych zachowań i ewidentny brak chęci zrozumienia i poszanowania obowiązujących norm prawnych, przez co kara orzeczona w tak niskim wymiarze nie spełni swoich celów w zakresie prewencji ogólnej i szczególnej, a karą sprawiedliwą byłoby wymierzenie oskarżonemu kary bezwzględnego pozbawienia wolności, albowiem tylko orzeczenie kary izolacyjnej spełni w tym konkretnym przypadku zadania w zakresie prewencji ogólnej i szczególnej, a także uczyni zadość społecznemu poczuciu sprawiedliwości.

Stawiając te zarzuty Prokurator wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku poprzez wymierzenie oskarżonemu kary:
-za czyny określone w pkt. 1 i 2 części wstępnej wyroku na podstawie art. 226 par. 1 kk przy zastosowaniu art. 91 par. 1 kk 4 miesięcy pozbawienia wolności
-za czyn określony w pkt. 3 części wstępnej wyroku na podstawie art. 190 par. 1 kk przy zastosowaniu art. 11 par. 3 kk trzech miesięcy pozbawienia wolności, a na podstawie art. 91 par. 2 kk orzeczenie kary łącznej 6 miesięcy pozbawienia wolności oraz uchylenie środka probacyjnego określonego  w pkt. 2 części wstępnej zaskarżonego wyroku.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Jeżeli chodzi oapelację obrońcyoskarżonego i zgłoszony zarzut bezwzględnej przyczyny odwoławczej to jest ona oczywiście bezzasadna. Również wyrażony zarzut obrazy art. 374 par. 1 kpk na uwzględnienie nie zasługuje.
ZarównoA. R. (1)jak i jego obrońca byli prawidłowo zawiadomieni o terminie rozprawy wyznaczonej na dzień 22 listopada 2018r. jak i o terminie przerwanej rozprawy w dniu 20 grudnia 2018r. Mimo prawidłowego zawiadomienia, (oskarżony odebrał zawiadomienie o terminie rozprawy w dniu 25 lipca 2018r. w Areszcie Śledczym wK.k. 190) oskarżony, który przebywał już na wolności (data zwolnienia: 08.08.2018r.) nie stawił się na rozprawę w dniu 22 listopada 2018r. na której doszło do przerwania rozprawy i wyznaczenia nowego terminu na dzień 20 grudnia 2018r. Na kolejny termin rozprawy oskarżony również się nie stawił. Stawił się natomiast jego obrońca adwokatR. S.. W tym miejscu należy przypomnieć obrońcy oskarżonego treść przepisuart. 402 § 1 zd. 3 kpk: „Osoby uprawnione do stawiennictwa nie muszą być zawiadamiane o nowym terminie nawet jeśli nie uczestniczyły w rozprawie przerwanej.” Zatem Sąd Rejonowy nie miał obowiązku zawiadamiać oskarżonego o terminie rozprawy w dniu 20 grudnia 2018r. gdyż rozprawa w dniu 22 listopada 2018r. została przerwana, a nie odroczona. Obowiązkiem oskarżonego było ustalenie we własnym zakresie (telefon, portal sądowy) na kiedy rozprawa została przerwana i zgodnie z własną wolą stawić się na nowy termin bądź nie. Obecne przepisy procedury karnej uczestnictwo oskarżonego w rozprawie pozostawiają do jego decyzji. Sąd rozpoznający sprawę, który przecież działał zgodnie z dyspozycją art. 402§ 1 kpk i nie naruszył żadnego przepisu kodeksu postępowania karnego. Prawo do obrony oskarżonego nie zostało więc - wbrew wywodom obrońcy- naruszone, zwłaszcza, że obrońca oskarżonego był obecny zarówno na terminie rozprawy w dniu 22 listopada 2018r. jak i w dniu 20 grudnia 2018r i reprezentował interes oskarżonego. Tym samym nie wystąpiła też bezwzględna przyczyna odwoławcza.
Apelacja Prokuratoranatomiast zasługuje na uwzględnienie, gdyż zastosowanie przez Sąd Rejonowy konstrukcji ciągu przestępstw do wszystkich trzech występków zarzuconych oskarżonemu i wymierzenie mu w oparciu o art. 91 par. 1 kk jednej kary zostało przeprowadzone z obrazą prawa materialnego,  a konkretnie art. 91 par. 1 kk.
Sąd Rejonowy uznał bowiem oskarżonego za winnego trzech występków kwalifikowanych następująco:

1
Z art. 226 par. 1 kk,

2
Z art. 226 par. 1 kk

3
Z art. 190 par. 1 kk i 226 par. 1 kk w zw z art. 11 par. 2 kk.

Przestępstwo z art. 226 par. 1 kk zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku. Natomiast przestępstwo z art. 190 par. 1 kk zagrożone jest karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do 2 lat.
Art. 91 par. 1 kk stanowi iż „jeżeli sprawca popełnia w krótkich odstępach czasu , z wykorzystaniem takiej samej sposobności dwa lub więcej przestępstw, zanim zapadł pierwszy wyrok, chociażby nieprawomocny , co do któregokolwiek z tych przestępstw, sąd orzeka jedną karę określoną w przepisiestanowiącym podstawę jej wykonania dla każdego z tych przestępstw, w wysokości do górnej granicy ustawowego zagrożenia zwiększonego o połowę”
Sąd Rejonowy tymczasem jako podstawę wymiaru kary w utworzonym ciągu trzech przestępstw przyjął art. 190 par. 1 kk w zw z art. 11 par. 3 kk i 91 par. 1 kk. Wskazanie przepisu art. 190 par. 1 kk było nieprawidłowe gdyż artykuł ten występował jedynie w kwalifikacji prawnej trzeciego z czynów zarzucanych oskarżonemu. Tym samym taka konstrukcja ciągu przestępstw jest niezgodna z normą art. 91 par. 2 kk.
Natomiast przepis art. 226 par. 1 kk nie mógł stanowić podstawy wymiary kary w utworzonym ciągu przestępstw, gdyż zawiera on łagodniejsze zagrożenie karą niż art. 190 par. 1 kk. Taka konstrukcja wymiaru kary obrażałaby normę art. 11 par. 3 kk.
Stąd też jedynym słusznym rozwiązaniem było zastosowanie ciągu przestępstw jedynie do dwóch pierwszych spośród zarzucanych oskarżonemu występków zakwalifikowanych z art. 226 par. 1 kk zagrożonych karą grzywny, ograniczenia wolności albo pozbawienia wolności do roku.
Dlatego też Sąd Okręgowy dokonał zmiany zaskarżonego wyroku w pkt. 1 przyjmując, iż oskarżonyA. R. (1)dopuścił się w krótkich odstępach czasu z wykorzystaniem takiej samej sposobności zarzucanych mu dwóch występków z art. 226 par. 1 kk popełnionych w dniach 28 grudnia 2016r. i 3 marca 2017r. i za to na zasadzie art. 226 par. 1 kk w zw z art. 91 par. 1 kk wymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności. Nadto uznał oskarżonego za winnego zarzucanego mu występku z art. 190 par. 1 kk i 226 par. 1 kk w zw z art. 11 par. 2 kk i za to na mocy art. 190 par. 1 kk w zw art. 11 par. 3 kk wymierzył mu karę 3 miesięcy pozbawienia wolności.
Brak było bowiem przesłanek określonych w art. 91 par. 1 kk do zastosowania tego przepisu do wszystkich trzech czynów przypisanych oskarżonemu. Przepis art. 91 par. 1 kk należało zastosować jedynie do dwóch pierwszych spośród czynów przypisanych oskarżonemu.
Zaś jedną karę za wszystkie przypisane oskarżonemu przestępstwa należało wymierzyć na podstawie art. 91 par. 2 kk co uczyniono wymierzającA. R. (2)jedną karę łączną 4 miesięcy pozbawienia wolności.
Jeżeli chodzi o wymiar kary to rację ma Prokurator, iż razi ona swą łagodnością. Sąd Rejonowy ustalając karę na 1 rok ograniczenia wolności w niedostateczny sposób przeanalizował dotychczasowy tryb życia oskarżonego, jego uprzednią karalność i notoryjność w popełnianiu przestępstw. Dane o karalności oskarżonego świadczą ewidentnie o wysokim stopniu jego demoralizacji. Wielokrotnie dopuszcza się tego samego rodzaju nagannych zachowań o czym świadczy chociażby niniejsza sprawa. Oskarżony nie wykazuje zrozumienia i poszanowania obowiązujących norm prawnych. Nie respektuje dóbr osobistych innych osób. Na uwagę zasługuje , że wobec oskarżonego trzykrotnie była orzekana kara ograniczenia wolności. Mimo iż sądy dawały oskarżonemu szansę na odbycie kary w warunkach wolnościowychA. R. (1)nie uczynił nic by z tej szansy skorzystać. Dwie z trzech orzeczonych kar ograniczenia wolności (wyrok Sądu Rejonowego Katowice Wschód z 21 marca 2007r. sygn. akt. XIV K 137/07 i wyrok Sądu Rejonowego w Siemianowicach Śląskich z dnia 13 marca 2012r. II K 710/11) oskarżony odbywał w zakładzie karnym w ramach zastępczej kary pozbawienia wolności. Można więc z tego wywodzić, jak i z kolejno następujących po sobie skazań, iż wolnościowe kary wobec oskarżonego nie spełniają swej roli. Zdaniem Sądu Odwoławczego tylko kara o charakterze izolacyjnym będzie dla oskarżonego odpowiednią nauczką i reprymendą, a także uczyni zadość społecznemu poczuciu sprawiedliwości. Kary jednostkowe jak i ukształtowana kara łączna 4 miesięcy pozbawienia wolności uświadomi oskarżonemu naganność jego postępowania i odniesie skutek w zakresie prewencji ogólnej i szczególnej. Stąd też zmieniono orzeczoną zaskarżonym wyrokiem karę ograniczenia wolności uznając ją za zbyt łagodną i wymierzono w jej miejsce karę pobawienia wolności w kształcie opisanym wyżej. Jednocześnie uchylono rozstrzygnięcie nakazujące oskarżonemu przeproszenie pokrzywdzonych.
W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.
Zasadzono od Skarbu Państwa na rzecz adw.R. S.kwotę 420 zł oraz 23 % podatku VAT łącznie 516,60 zł tytułem zwrotu kosztów świadczenia pomocy prawnej oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym.
O kosztach postępowania odwoławczego orzeczono po myśli art. 624 par. 1 kpk obciążając nimi Skarb Państwa.

Katarzyna Gozdawa Grajewska