Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 929/19
Data wyroku: 2020-02-07 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Sędzia Hanna Woźniak
Teza: Za niedopuszczalną należy uznać sytuację, w której jedna ze stron umowy wykorzystując swoją pozycję profesjonalisty, kształtuje wzorzec umowny w ten sposób, że wprowadza do niego konstrukcję prawną prowadzącą do pokrzywdzenia drugiej strony (konsumenta) poprzez jego obciążenie rażąco wygórowanymi kosztami znacznie odbiegającymi od faktycznie poniesionych.

Sygn. akt: I C 929/19 upr.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 7 lutego 2020 r.
Sąd Rejonowy w Wąbrzeźnie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

Sędzia Hanna Woźniak

Protokolant:

st. sekretarz sądowy Arleta Ratajczak

po rozpoznaniu w dniu 7 lutego 2020 r. w Wąbrzeźnie
sprawy z powództwa(...) S.A.wW.
przeciwkoH. M.
o zapłatę

1
zasądza odH. M.na rzecz powoda(...) S.A.z siedzibą wW.kwotę 3.792,62 (trzy tysiące siedemset dziewięćdziesiąt dwa 62/100) złotych wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie naliczanymi od tej kwoty za okres od 27 czerwca 2019 roku do dnia zapłaty,

2
w pozostałej części powództwo oddala,

3
zasądza odH. M.na rzecz powoda(...) S.A.z siedzibą wW.kwotę 1.299,11 (jeden tysiąc dwieście dziewięćdziesiąt dziewięć 11/100) złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.

Sędzia Hanna Woźniak

ZARZĄDZENIE
1.(...)
2.(...)
Sędzia:H. W.
Sygn. akt I C 929/19 upr

UZASADNIENIE
W dniu 27.06.2019 powód(...) S.A.wW.wystąpił do Sądu Rejonowego w Wąbrzeźnie z pozwem przeciwkoH. M.domagając się zapłaty kwoty 6.034,03 zł wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od tej kwoty od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty, a także zasądzenia kosztów procesu. W uzasadnieniu powód podał, że dochodzona wierzytelność powstała w związku z udzieleniem pozwanej pożyczki nr(...)w dniu(...)przez(...) Sp. z o.o.wW.. Wierzytelność ta została następnie nabyta przez powoda w drodze umowy sprzedaży wierzytelności (k.2-5). Powód podtrzymał swoje stanowisko w dalszym piśmie procesowym (k.56-58v).
28.06.2018 referendarz sądowy w Sądzie Rejonowym w Wąbrzeźnie, uwzględniając w całości roszczenie powoda zawarte w pozwie, wydał nakaz zapłaty w postępowaniu upominawczym (k.41).
W sprzeciwie od wskazanego nakazu zapłaty pozwana domagała się oddalenia powództwa w całości, zarzucając, iż umowa pożyczki zawierała zawyżone opłaty, co pozostawało w sprzeczności z dobrymi obyczajami i zasadami współżycia społecznego oraz prowadziło do wyzysku (k.46-49).
Sprawa podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:

w dniu(...)H. M.zawarła z(...) Sp. z o.o.wW.umowę pożyczki nr (...)na okres do 02.03.2020. Kwota pożyczki wynosiła 3.500 zł. Zgodnie z umową pozwana była zobowiązana zwrócić kwotę pożyczki powiększoną o prowizję 2.431,80 zł i 292,62 zł odsetek (10% w skali roku), łącznie kwotę 6.224,42 zł, w 18. miesięcznych ratach po 345,81 zł każda, za wyjątkiem ostatniej – 345,81 zł. W przypadku nieterminowej płatności pożyczki, pożyczkodawcy przysługiwały odsetki w wysokości odsetek maksymalnych za opóźnienie. Z powodu braku spłaty pożyczki przezH. M., pożyczkodawca wypowiedział umowę pismem z 11.11.2018. Następnie w oparciu o porozumienie nr 2 z 10.01.2019 do umowy ramowej cyklicznego przelewu wierzytelności z 13.11.2018(...) Sp. z o.o.wW.zbył wierzytelność w kwocie 6.043,53 zł wynikającą ze wskazanej umowy na rzecz(...) S.A.wW.. Pismem z 01.03.2019 powód wezwał pozwaną do zapłaty kwoty 6.034,03 zł w terminie do dnia 15.03.2019.
Dowody:
- umowa pożyczki z załącznikiem nr 3, harmonogramem spłat, formularzem informacyjnym dot. kredytu konsumenckiego (k.12-27);
- dowód wypłaty giro płatność (k.28);
- wypowiedzenie umowy (k.29);
- porozumienie nr 2 do umowy ramowej cyklicznego przelewu wierzytelności (k.30-32v);
- przedsądowe wezwanie do zapłaty (k.8).

Sąd zważył, co następuje:

powództwo okazało się częściowo uzasadnione.
W przedmiotowej sprawie powód dochodził spełnienia przez pozwaną zobowiązania wynikającego z umowy pożyczki, w związku z przelewem wierzytelności na jego rzecz.
Zgodnie zart. 509 § 1 k.c., wierzyciel może bez zgody dłużnika przenieść wierzytelność na osobę trzecią (przelew), chyba że sprzeciwiałoby się to ustawie, zastrzeżeniu umownemu albo właściwości zobowiązania. Natomiast z treści § 2 tego przepisu wynika, że wraz z wierzytelnością przechodzą na nabywcę wszelkie związane z nią prawa, w szczególności roszczenie o zaległe odsetki. Wierzytelność, przechodzi na nabywcę solo consensu,tj. przez sam fakt zawarcia umowy przelewu. W oparciu o zaprezentowane przez powoda dowody, Sąd przyjął, iż(...) S.A.wykazał swoje następstwo prawne.
Podstawę prawną roszczenia powoda stanowiłart. 720 k.c., zgodnie z którym przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Umowa pożyczki w świetle unormowańkodeksu cywilnegomoże mieć zarówno charakter odpłatny, jak i nieodpłatny, a do głównych świadczeń stron należy zaliczyć udostępnienie określonych środków finansowych do korzystania na określony czas (po stronie pożyczkodawcy) oraz zwrot tych środków (po stronie pożyczkobiorcy).
Pozwana jest konsumentem, który zawarł umowę z przedsiębiorcą prowadzącym działalność gospodarczą w zakresie udzielania pożyczek gotówkowych i posługuje się wzorcami umownymi, dlatego zastosowanie w niniejszej sprawie winny znaleźć także przepisyustawy z dnia 12.05.2011 o kredycie konsumenckim(Dz.U.2018.993 j.t.), w szczególnościart. 3 ust. 1 i ust. 2 pkt 1, zgodnie z którymi przez umowę o kredyt konsumencki rozumie się umowę o kredyt w wysokości nie większej niż 255 550 złotych albo równowartość tej kwoty w walucie innej niż waluta polska, który kredytodawca w zakresie swojej działalności udziela lub daje przyrzeczenie udzielenia konsumentowi, przy czym za umowę o kredyt konsumencki uważa się między innymi umowę pożyczki.
Art. 3851i nast. k.c.regulują materię niedozwolonych postanowień umownych, nazywanych także klauzulami abuzywnymi. Celem wprowadzenia tych przepisów do porządku prawnego był zamiar zapewnienia konsumentom skuteczniejszej ochrony w stosunkach umownych z profesjonalistami oraz potrzeba uwzględnienia postanowień dyrektywy nr 93/13/EWG z 5 kwietnia 1993 r. o nieuczciwych warunkach w umowach konsumenckich (Dz.Urz. WE z 1993 r. L 95). Przepisart. 3851§ 1 k.c.stanowi, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
Należy wyjaśnić, że wynagrodzeniem za korzystanie przez pożyczkobiorcę z kwoty uzyskanej w ramach pożyczki są zasadniczo odsetki, których górny pułap w celu zapobieżenia lichwie został wyznaczony przepisemart. 359 § 21k.c.- jako dwukrotność odsetek ustawowych. Strony pożyczki łączył dobrowolny stosunek zobowiązaniowy i to one autonomicznie mogły decydować o warunkach zawartej umowy. Pierwotny wierzyciel udzielając pożyczki, co do zasady był uprawniony do obciążenia kontrahenta kosztami/opłatami za różne czynności związane z zawarciem umowy, w szczególności prowizją. Za niedopuszczalną należy uznać jednak sytuację, w której jedna ze stron wykorzystując swoją pozycję profesjonalisty, kształtuje wzorzec umowny w ten sposób, że wprowadza do niego konstrukcję prawną prowadzącą do pokrzywdzenia drugiej strony – konsumenta, poprzez jego obciążenie nadmiernymi, rażąco wygórowanymi kosztami znacznie odbiegającymi od faktycznie poniesionych wydatków. Umowa pożyczki sformułowana zgodnie z zasadami uczciwego i rzetelnego obrotu na rynku kapitałowym powinna jasno określać, które opłaty/prowizje stanowią zysk pożyczkodawcy, a które są pobierane na pokrycie konkretnych kosztów ponoszonych przez niego w związku z zawartą umową i jej obsługą. Wspólną cechą ustalania wysokości wszelkich opłat/prowizji, jest to że muszą one stanowić ekwiwalent świadczonych usług i co do zasady odpowiadać rzeczywistym kosztom poniesionym z tego tytułu.
Za niedozwolone klauzule umowne w rozumieniuart. 3851§ 1 k.c., należy więc uznać te postanowienia, które pod postacią opłaty pobieranej formalnie na poczet pokrycia kosztów konkretnych czynności, faktycznie stanowią dla pożyczkodawcy wyłącznie źródło zysku. Przywołany przepisart. 3851§ 1 k.c.chroni konsumenta, jako słabszego uczestnika obrotu w relacjach z przedsiębiorcą - profesjonalistą w danej dziedzinie. W sytuacji, gdy przedsiębiorca narzucił pożyczkobiorcy (konsumentowi) wszystkie warunki umowy, w tym także dotyczące dodatkowych kosztów i opłat, nie pozostawiając mu żadnego wyboru, zachodzi nieusprawiedliwiona dysproporcja praw i obowiązków stron umowy - na niekorzyść strony pozwanej.
W przedmiotowej umowie pożyczki określono, że pozwana w związku z udostępnieniem jej kapitału w kwocie 3.500 zł na okres do 02.03.2020, oprócz jego zwrotu wraz z odsetkami kapitałowymi – 292,62 zł, zapłaci na rzecz pożyczkodawcy także 2.431,80 zł prowizji.
Postanowienie regulujące prowizję bez wątpienia nie zostało uzgodnione indywidulanie z pozwaną, z racji posłużenia się przez pożyczkodawcę formularzem (wzorcem) umowy. ZatemH. M.nie miała rzeczywistego wpływu na jego treść. Strona powodowa w żaden sposób nie uzasadniła wysokości naliczonej prowizji, w szczególności nie wskazała żadnych kryteriów ustalenia jej wysokości. Ponadto w ocenie Sądu kwota prowizji jest nadmiernie wysoka, skoro stanowi blisko 70% kwoty udzielonej pożyczki, a tym samym nieadekwatna do wartości zaciągniętego zobowiązania. Generowała ona dla pożyczkodawcy dodatkowy zysk, a unormowanie umowne ją przewidujące stanowiło faktyczne obejście przepisów o odsetkach maksymalnych (art. 359 § 21, § 22i § 23k.c.). Postanowienie to rażąco naruszało interesy strony pozwanej, kształtowało jej obowiązki w sposób niezgodny z dobrymi obyczajami i nie wynikało z kalkulacji rzeczywistych kosztów. Tym samym zapis umowy pożyczki dotyczący prowizji, zgodnie zart. 3851§ 1 k.c.nie wiązał pozwanej, jako niedozwolona klauzula umowna, a więc nie może być ona zobowiązana do zapłaty tego rodzaju należności.
Nawet gdyby przyjąć, że w odniesieniu do prowizji nie znajdują zastosowania przepisy dot. klauzul niedozwolonych, to postanowienie umowy w tym zakresie i tak trzeba uznać za nieważne (art. 58 § 1 i 2 k.c.), ponieważ pozostaje w rażącej sprzeczności z zasadami współżycia społecznego (art. 5 k.c.) oraz przepisami regulującymi odsetki maksymalne (art. 359 § 21-§ 23k.c.).
Oznacza to, że w oparciu o przedmiotową umowę pożyczki pozwana jest zobowiązana do zapłaty tylko 3.792,62, w tym 3.500 zł zwrotu pożyczki oraz 292,62 zł odsetek kapitałowych, którą to kwotę Sąd zasądził na rzecz powoda w pkt I wyroku wraz z odsetkami ustawowymi za opóźnienie za okres od 27.06.2019 do dnia zapłaty. W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu, jako nieuzasadnione (pkt 2 wyroku).
O kosztach procesu w pkt 3 sentencji Sąd postanowił zgodnie z zasadą ich stosunkowego rozdzielenia wyrażoną w treściart. 100 k.p.c.Przyjmując, że powód wygrał proces na poziomie 62,85 %, a jego koszty procesu wyniosły 2.067 zł (1800+17+250). Tym samym pozwana winna zapłacić na rzecz powoda kwotę 1.299,11 zł – w wysokości określonej postanowieniem z 03.03.2020.

Sędzia

Hanna Woźniak

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

-(...);

3
(...)

W., 03.03.2020
SSR Hanna Woźniak