Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I AGa 429/18
Data wyroku: 2019-12-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Grzegorz Krężołek, Robert Jurga, Jerzy Bess
Słowa kluczowe: Umowa o roboty budowlane
Podstawa prawna: art. 647 k.c.

Sygn. akt I AGa 429/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 20 grudnia 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Robert Jurga

Sędziowie:

SSA Jerzy Bess
SSA Grzegorz Krężołek (spr.)

Protokolant:

st. sekr. sądowy Marta Matys

po rozpoznaniu w dniu 20 grudnia 2019 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa(...)Sp. z o.o. wK.

przeciwkoR. K. (1)
o zapłatę
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Kielcach
z dnia 29 maja 2018 r. sygn. akt VII GC 100/17

1
oddala apelację;

2
zasądza od pozwanego na rzecz strony powodowej kwotę 4.050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

SSA Grzegorz Krężołek   SSA Robert Jurga   SSA Jerzy Bess
Sygn. akt : I AGa 429/18

UZASADNIENIE
(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wK., domagała się od pozwanegoR. K. (1)zasądzenia kwoty 173 561,32 zł wraz z ustawowymi odsetkami :
od kwoty 163 155,08 zł od dnia 1 maja 2014 r.,
od kwoty 2 351,33 zł od dnia 1 lipca 2014 r. do dnia zapłaty,
od kwoty 8 054,91 zł od dnia 30 listopada 2015 r. do dnia zapłaty, a także przyznania na swoją rzecz kosztów procesu.
Uzasadniając żądanie wskazała , że strony łączyła współpraca gospodarcza , w ramach której wykonywała na zlecenie pozwanego roboty związane z budową dróg m. in. tzw(...)wŁ..
(...)zrealizowała swoje zobowiązanie prawidłowo , zgodnie z umową wykonawczą,
M. K.prace te odebrał nie zgłaszając żadnych zastrzeżeń, zarówno co do ich ilości jak i jakości . Nie negował także kwoty wynagrodzenia , które powinien był za nie świadczyć spółce.
Wynagrodzenie to zostało stwierdzone wystawionymi przez stronę powodową fakturami, które pozwany aprobował , dokonując z jedną z nich , częściowej kompensaty należności własnej wobec kontrahentki , na sumę 155 640, 72 zł .
Obecnie strona powodowa dochodzi kwoty wskazanej w pozwie na podstawie faktur VAT:
nr(...), płatnej do dnia 30 kwietnia 2014r., po dokonaniu wskazanej kompensaty, ostatecznie do kwoty 163.155,08,
nr(...), płatnej do dnia 30 czerwca 2014 r., na kwotę 2 351, 33 zł oraz
nr(...), płatnej do dnia 29 listopada 2015 r , na kwotę 8 054, 91 zł
Nakazem zapłaty wydanym w postepowaniu nakazowym w dniu 22 grudnia 2016 r. Sąd Okręgowy uwzględnił powództwo w całości.
W zarzutach od tego orzeczeniaR. K. (1), kwestionując je w całości , domagał uchylenia nakazu, oddalenia powództwa i obciążenia przeciwniczki procesowej kosztami postępowania.
W swoim stanowisku zakwestionował zasadność roszczenia powódki co do zasady, jak i co do wysokości. Jednocześnie podniósł zarzut potrącenia wzajemnych wierzytelności, w skutek którego powództwo powinno zostać oddalone jako , że należności nim dochodzone zostały w pełni skompensowane. Oto bowiem , pretensja finansowa pozwanego była wyższa, stanowiąc, dotąd niezaspokojone przez powódkę należnościR. K. (1), z tytułu prac budowanych wykonanych na jej rzecz .
Wierzytelności te uznał imieniem strony powodowej prezes zarządu spółki(...)w toku postępowania przed Sądem Okręgowym wK., w sprawie o sygnaturze(...).
Wyrokiem z dnia 29 maja 2018r , Sąd Okręgowy w Kielcach :
- utrzymał w całości w mocy nakaz zapłaty wydany w postępowaniu nakazowym przez Sżd Okręgowy wK.w dniu 23 maja 2017r., w sprawie o sygnaturze(...)[ pkt I ],
- zasądził odR. K. (1)na rzecz(...)spółki z ograniczoną odpowiedzialnością wK., kwotę 1.800zł, tytułem kosztów procesu [pkt II ],
- nieuiszczonymi kosztami sądowymi obciążył Skarb Państwa [ pkt III sentencji wyroku ] .
Sąd I instancji ustalił na stepujące fakty istotne dla rozstrzygnięcia :
(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wK., w ramach swojej działalności gospodarczej m. in. wydobywa kamień dla potrzeb budownictwa, pozyskuje materiał ze skał wapiennych , gips, kredę i łupki . Pozwany,R. K. (1)prowadzi działalność gospodarczą podfirmą (...)R. K. (1), do którego do przeważającej części działalności gospodarczej należą roboty związane z budową dróg i autostrad.
Strony nawiązały współpracę gospodarczą w ramach której m. in. powódka wykonała na zlecenie pozwanego roboty drogowe związane z budową(...)wŁ..
Prace zostały wykonane zgodnie z umową stron.
R. K. (1)nie zgłaszał do nich jakikolwiek zastrzeżeń.
Z tytułu wykonanych robót powódka wystawiła wobec(...)
R. K. (1)faktury VAT nr:(...)z dnia 31 marca 2014 r.,(...)z dnia 31 maja 2014 r.,(...)z dnia 30 października 2015 r.
W dniu 15 lipca 2014 r. pozwany dokonał kompensaty wzajemnych wierzytelności wynikających z faktury pozwanego nr(...)r. oraz faktury powodowej spółki nr(...)co do kwoty 155 640,72 zł.
Na dochodzoną kwotę składają się:
kwota 163 155,08 zł stwierdzonafakturą VAT nr (...), płatna do 30 kwietnia 2014r.,
kwota 2 351,33zł potwierdzonafakturą VAT nr (...)płatna w terminie do 30 czerwca 2014 r. oraz
kwota 8 054,91 zł potwierdzonafakturą VAT nr (...)płatna do 29 listopada 2015 r.
jak ustala dalej Sąd I instancjiR. K. (1)w piśmie z 16 stycznia 2017 r. złożył oświadczenie o potrąceniu z wierzytelnościami dochodzonymi pozwem wierzytelności wzajemnych przysługujących mu względem powodowej spółki, w kwocie łącznej 1 215 240 zł, tytułem częściowego wynagrodzenia za wykonanie robót budowlanych zrealizowanych na jej rzecz , związanych z inwestycją budowyautostrady (...)węzeł(...)oraz części wynagrodzenia za takie prace związane z inwestycją budowy obwodnicyO..
W ramach oceny prawnej Sąd I instancji ocenił roszczenie strony powodowej jako w całości usprawiedliwione.
Wskazał , że nie było pomiedzy stronami sporne to , że łączyła ich współpraca gospodarcza , w ramach której zawierały umowy na wykonanie robót budowlanych . Taka tez umowną podstawę miały wierzytelności dochodzone pozwemspółki (...)„
Zdaniem Sądu I instancji , podniesienie przez pozwanego zarzutu potrącenia wierzytelności wzajemnych, w ramach obrony przed roszczeniem powódki, stanowi jedna z form uznania niewłaściwego przezR. K. (1)pretensji finansowych spółki wobec niego.
Zatem istnieje dostateczna podstawa do przyjęcia , że spółka zK.rzeczywiście dysponuje wobec pozwanego wierzytelnościami , których zasadnie wraz z odsetkami od dat przez siebie wskazanych może od niego dochodzić .
Natomiast sam zarzutR. K. (1)ocenił jako nieskuteczny i nie prowadzący do oddalenia powództwa.
Dlatego , że pozwany nie dowiódł w postępowaniu , iż rzeczywiście przysługują mu wobec powódki wierzytelności na które wskazał w oświadczeniu o potrąceniu z dnia 16 stycznia 2017r , a których łączna wysokość [ 1 215 240 zł ] ma prowadzić do skutku w postaci takiego oddalenia.
Nie jest, zdaniem Sądu I instancji, trafnym argument pozwanego , iż jego wierzytelności , która objął oświadczeniem o potrąceniu uznał imieniemspółki (...)prezes jej zarządu , w ramach postępowania prowadzonego przez Sąd Okręgowy wK.w sprawie(...).
Dokonując analizy treści protokołu rozprawy z dnia 20 października 2015r , przeprowadzonej w ramach tego postępowania ocenił, iż potwierdza ona jedynie fakt , że strony współpracowały przy budowieautostrady (...), a prezesW. Ś. (1), działając jako osoba fizyczna udzielił pozwanemu pożyczki.
Brak było zatem wystarczających podstaw do usprawiedliwionej oceny , iżR. K. (1)udowodnił , że jego wierzytelności, ze wskazanych wyżej podstaw umownych, zostały uznane przez pozwaną.
W konsekwencji za trafny uznał wniosek , iż pozwany nie wykazał aby wierzytelności , które objął oświadczeniem o potrąceniu z 16 stycznia 2017r z wierzytelnościami dochodzonymi pozwem rzeczywiście mu wobecspółki (...)mu przysługują.
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach procesu była normaart. 98 §1 i 3 kpc.
W apelacji od tego orzeczeniaR. K. (1), zaskarżając je w całości , domagał się wydania przez Sąd Apelacyjny orzeczenia reformatoryjnego , na podstawie którego nakaz zapłaty wydany w dniu 23 maja 2017r zostanie uchylony , a powództwospółki (...)„ w całości oddalone. Ponadto strona powodowa zostanie obciążona kosztami należnymi skarżącemu za obydwie instancje.
Środek odwoławczy został oparty na następujących zarzutach :
- naruszenia prawa procesowego, w sposób mający dla treści wydanego orzeczenia istotne znaczenie , a to :
a/art. 6 kcw zw zart. 229 kpciart. 232 kpc, wobec wyrażenia przez Sąd I instancji nieprawidłowej oceny ,iż skarżący nie wykazał okoliczności faktycznych potwierdzających dostatecznie tego , że wierzytelności strony powodowej wygasły na skutek podniesienia przez apelującego w sposób skuteczny zarzutu potrącenia ich z wierzytelnościami , których łączny rozmiar przekraczał granice ilościowe pretensji(...)spółka z ograniczoną odpowiedzialnością wK..
Ta skuteczność zarzutu , którym bronił się apelujący, wynika z uznania wierzytelności wzajemnych pozwanego przez prezesa zarządu powódki , dokonanego w ramach postępowania oznaczonego sygnaturą(...)Sądu Okręgowego wK.,
b/art. 233 §1 kpcw zw zart. 328 §2 kpc, jako następstwa przekroczenia granic swobodnej oceny zgromadzonych w sprawie dowodów. Nieprawidłowość ta była motywowana identycznie jak poprzedni zarzut procesowy,
- naruszenia prawa materialnego, wobec niepoprawnego niezastosowania przez Sąd I instancjiart. 498 kcw zw zart. 499 kcmimo istnienia ku temu dostatecznych podstaw w zgromadzonym w sprawie materiale dowodowym.
Zdaniem pozwanego uzasadniały one uwzględnienie przez Sąd Okręgowy , w ramach oceny roszczenia zgłoszonego w pozwie, skutków potrącenia, którego podstawą było oświadczenieR. K. (1)z dnia 16 stycznia 2017r.
W pozostałym zakresie apelujący powoływał tę samą argumentację, do której odwoływał się motywując przedstawione wyżej zarzuty,
Strona pozwana domagała się oddalenia apelacji jako pozbawionej usprawiedliwionych podstaw i obciążenia pozwanego kosztami postępowania apelacyjnego.
Rozpoznając apelację , Sąd Apelacyjny rozważył :
Środek odwoławczy pozwanego nie jest uzasadniony i podlega oddaleniu. Nie można bowiem podzielić żadnego z zarzutów na których opiera się jego stanowisko procesowe.
Nie ma racjiR. K. (1)podnosząc zarzuty proceduralne.
W podniesieniu do zarzutu przekroczenia granic swobodnej oceny dowodów , jako następstwa braku jej wszechstronności, przypomnieć należy , odwołując się do utrwalonego i podzielanego przez skład Sądu Apelacyjnego rozstrzygającego sprawę , stanowiska Sądu Najwyższego , wypracowanego na tle wykładniart. 233 §1 kpc, iż jego skuteczne postawienie wymaga od strony wykazania na czym , w odniesieniu do zindywidualizowanych dowodów polegała nieprawidłowość postępowania Sądu, w zakresie ich oceny i poczynionych na jej podstawie ustaleń.
W szczególności strona ma wykazać dlaczego obdarzenie jednych dowodów wiarygodnością czy uznanie, w odróżnieniu od innych, szczególnego ich znaczenia dla dokonanych ustaleń , nie da się pogodzić z regułami doświadczenia życiowego i [lub ] zasadami logicznego rozumowania , czy też przewidzianymi przez procedurę regułami dowodzenia.
Nie oparcie stawianego zarzutu na tych zasadach , wyklucza uznanie go za usprawiedliwiony, pozostając dowolną , nie doniosłą z tego punktu widzenia polemiką oceną i ustaleniami Sądu niższej instancji.
/ por. w tej materii , wyrażające podobne stanowisko , powołane tylko przykładowo, orzeczenia Sądu Najwyższego z 23 stycznia 2001, sygn. IV CKN 970/00 i z 6 lipca 2005 , sygn. III CK 3/05 , obydwa powołane za zbiorem Lex/
Ponadto nie można tracić z pola widzenia również , że swobodna ocena dowodów stanowi jeden z podstawowych elementów składających się na jurysdykcyjną kompetencję Sądu , który dowody bezpośrednio przeprowadza.
Ma to m. in. i takie następstwo , że nawet w sytuacji w której z treści dowodów można , w zakresie ustaleń , wyprowadzić równie logiczne , chociaż przeciwne do przyjętych przez Sąd I instancji wnioski , to zarzut naruszenia normyart. 233 §1 kpc, pomimo to , nie zostanie uznany za usprawiedliwiony.
Dopóty , dopóki ocena przeprowadzona przez Sąd ocena mieści się w granicach wyznaczonych przez tę normę procesową i nie doznały naruszenia wskazane tam jej kryteria , Sąd Odwoławczy obowiązany jest ocenę tę , a co za tym idzie także wnioski z niej wynikające dla ustalań faktycznych , aprobować.
To, w jaki sposób skarżący motywuje ten zarzut wyklucza jego podzielenie.
Nie podejmując rzeczowej , opartej na wskazanych wyżej kryteriach, krytyki oceny dokonanej przez Sąd niższej instancji jego autor ogranicza się do dowolnej polemiki z tą oceną uznając , iż wada jego postępowania w tym zakresie polega na tym , że nie uznał , iż treść protokołu rozprawy z 20 października 2015r, odbytej w sprawie(...)Sądu Okręgowego wK.i zawarte tam oświadczenia prezesa zarządu powódki , nie wystarczają dla potwierdzenia , iżW. Ś. (1)w ten sposób uznał, ze skutkiem prawnym dla powódki, wierzytelności wzajemne pozwanego , które mógł on następnie , na podstawie oświadczenia z 16 stycznia 2017r, skutecznie potrącić z wierzytelnościami(...)dochodzonymi w rozpoznawanej sprawie.
Tak zbudowany zarzut z przyczyn wskazanych wyżej , nie może zostać podzielony.
Zatem tylko na marginesie należy zwrócić uwagę , że z treści tego protokołu zawierającego zeznania świadkaD. Ś.oraz stron sporu [ o zwrot pożyczki zabezpieczonej wekslem] ,W. Ś. (1)/ powoda / iR. K. (1)/pozwanego / - / por k. 42-44 akt / , nie wynika aby wierzytelność objęta tym sporem dotyczyłaspółki (...)„ , a w szczególności aby podczas tego posiedzenia prezes zarządu powódki składał oświadczenia , które chociażby pośrednio mogły świadczyć o uznaniu , ze skutkiem dla niej zobowiązań wobecR. K., wynikających z realizacji robót budowlanych na jej rzecz , w ramach zadań inwestycyjnych : budowy fragmentuautostrady (...)i obwodnicy miejscowościO..
W związku z tym , chybionym jest również drugi z zarzutów procesowych, w ramach którego apelujący neguje nie przyjęcie przez Sąd niższej instancji , że takie uznanie miało wówczas miejsce , a wobec tego późniejsze oświadczenie pozwanego o potrąceniu było oświadczeniem skutecznym.
Odparcie tych zarzutów ma to następstwo , ze ustalenia , które Sąd Okręgowy przyjął za podstawę faktyczną wydanego wyroku , jako niewadliwe , Sąd II instancji uznaje za własne.
Należy je jeszcze uzupełnić o konstatacje faktyczne wynikające z treści zeznań , przesłuchanego w charakterze strony pozwanejW. Ś. (1)/ k. 176, zapis dźwiękowy rozprawy z dnia 23 maja 2018r , minuty 9-17/ ,których wiarygodności apelujący w środku odwoławczym nie kwestionował.
Uzupełnienie to przedstawia się następująco :
R. K. (1)nie kwestionował wysokości dochodzonego roszczenia, wskazując w relacjach przedsądowych z przedstawicielami powódki , iż ma przejściowe problemy finansowe i to jest przyczyną braku zapłaty obecnie dochodzonych przez(...)wierzytelności. Deklarował , że może zobowiązania te spłacić poprzez wykonanie innych robót na rzecz powódki.
Należności , które pozwany miał wobec powódki za prace przy budowieautostrady (...)zostały pomiedzy stronami w pełni rozliczone znacznie wcześniej, zanim powstały należności dochodzone obecnie przez spółkę zK..
Wierzytelność będąca przedmiotem sporu pomiędzyW. Ś.aR. K. (1)rozstrzyganym w sprawie(...)Sądu Okręgowego wK., wynikała ze wzajemnej pomiedzy nimi umowy pożyczki , pozostającej bez związku z działalnością gospodarczą przedsiębiorstwa spółki(...)

Nie usprawiedliwiony jest również zarzut naruszenia prawa materialnego.
Pozwany, podejmując obronę przed roszczeniem strony powodowej , zarzut potrącenia wierzytelności wzajemnych sformułował wobec przeciwniczki procesowej , po raz pierwszy, dopiero w oświadczeniu z dnia 16 stycznia 2017r , tożsamym w zakresie daty z pismem procesowym obejmującym zarzuty od nakazu zapłaty wydanego przez Sąd I instancji / por. k. 33-35 i k 41 akt /.
Wcześniej , w szczególności przed wszczęciem sporu sądowego pomiedzy nimi o wierzytelności powódki , co nie było pomiedzy stronami sporne , takiego oświadczeniaR. K. (1)nie składał.
Wobec tego , w warunkach , gdy postępowanie rozpoznawcze było prowadzone w reżymie nakazowym, zgodnie z normąart. 493 §3 kpcw zw zart. 485 kpc, wierzytelności zgłaszana do potrącenia powinny była być udowodnione przez pozwanego za pomocą dokumentów i to jedynie takich , których katalog ścisłe określał wskazany wyżej przepisart. 485 kpc.
W ten sposób swojej pretensji pieniężnych wobecspółki (...)„R. K. (1)nawet nie starał się dowodzić , opierając się jedynie na depozycji o tym , iż zostały ona uznane co do rodzaju i zakresu ilościowego , ze skutkiem dla powódki przez prezesa jej zarządu.
Wobec tego zaniechania , pozostawiając na uboczu, jako z tego punktu widzenia nie doniosłą dla rozstrzygnięcia, kwestię wzajemnej relacji konsekwencji zastosowania przepisuart. 493 kpci następstw dla skuteczności oświadczenia o potrąceniu niewłaściwego uznania wierzytelności przez dłużnika , szczególnie w formie do której [ nieskutecznie] odwoływał się skarżący, usprawiedliwionym jest przyjęcie , iżR. K. (1)nie wykazał , że przysługiwały mu wobec powódki wierzytelności wzajemne , które mógł skutecznie objąć oświadczeniem o potrąceniu z wierzytelnościami dochodzonymi pozwem.
Tym samym nie dowiódł również , że ich rozmiar ilościowy przewyższał kwoty , które łącznie składały się na żądanie strony powodowej, co mogłoby prowadzić, zgodnie zart. 498 §2 kc, do wzajemnego ich umorzenia , stanowiąc przyczynę oddalenia powództwaspółki (...)„
Stąd też zarzut materialny , sprowadzony przez skarżącego się do wniosku , że Sąd I instancji, w okolicznościach faktycznych ustalonych w sprawie, powinien był potwierdzić ten materialny skutek potrącenia , należało uznać za chybiony.
Z podanych przyczyn , w uznaniu apelacji za niezasadną , Sąd Apelacyjny orzekł o jej oddaleniu , na podstawieart. 385 kpcw zw zart. 493 kpcoraz 498 i 499kc.
Podstawą rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego była normaart 98 §1 i 3 kpcw zw. zart. 108 §1 i 391 §1 kpci wynikająca z niej, dla wzajemnego rozliczenia stron z tego tytułu , zasada odpowiedzialności za wynik sprawy.
Kwota należna od przerywającego pozwanego na rzecz wygrywającej powódki , zważywszy na wartość przedmiotu zaskarżenia oraz fakt , iż koszty te po stronie spółki wyczerpywały się w wynagrodzeniu pełnomocnika procesowego będącego adwokatem , została ustalona na podstawie §2 pkt 6 w zw z § 10 ust. 1 pkt 2 Rozporządzenia MS w sprawie opłat za czynności adwokackie z 22 października 2015 [ DzU z 2015 poz. 1800]
SSA Grzegorz Krężołek SSA Robert Jurga SSA Jerzy Bess