Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 180/19
Data wyroku: 2020-01-24 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: sędzia Artur Fornal
Słowa kluczowe: Doręczenia
Podstawa prawna: art. 139 §1 kpc

Sygn. akt VIII Gz 180/19

POSTANOWIENIE
Dnia 24 stycznia 2020 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy, VIII Wydział Gospodarczy,
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Artur Fornal
po rozpoznaniu w dniu 24 stycznia 2020 r. w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
sprawy z powództwa(...)wŻ.
przeciwkoA. S. (1)
o zapłatę
na skutek zażalenia pozwanego wniesionego na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 9 lipca 2019 r. (sygn. akt VIII GNc 9231/18)
p o s t a n a w i a:

uchylić zaskarżone postanowienie w punkcie 4. (czwartym) i w tym zakresie sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Bydgoszczy do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
Sygn. akt VIII Gz 180/19

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 9 lipca 2019 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy – po uprzednim oddaleniu wniosku pozwanegoA. S. (1)o przywrócenie terminu do wniesienia sprzeciwu od nakazu zapłaty z dnia 29 stycznia 2019 r. – odrzucił powyższy sprzeciw jako wniesiony po terminie (art. 504 § 1 k.p.c.).
Uzasadniając swoje rozstrzygnięcie Sąd pierwszej instancji wskazał, że pozwany nie podołał ciężarowi uprawdopodobnienia, że doręczenie mu nakazu zapłaty – dokonane w trybieart. 139 k.p.c.– było nieskuteczne. Pozwany zaoferował wprawdzie dowody z dokumentów i zeznań świadków, jednak okoliczności na które wskazywali ci ostatni (związane z problemami z doręczaniem korespondencji pod adresem pozwanego) dotyczą okresu sprzed próby doręczenia pozwanemu przesyłki w niniejszej sprawie. Ponadto, co wynika z zeznań świadkaA. S. (2), reklamacja pozwanego w związku z przesyłką będącą osią sporu nie została uwzględniona przez operatora pocztowego. Sąd wskazał przy tym, że nie znalazł podstaw do kontynuowania postępowania dowodowego uznając, że okoliczności podnoszone przez pozwanego (problemy z doręczeniami w ww. budynku) zostały wykazane zgodnie z twierdzeniami tej strony.
Za najistotniejszy dla rozstrzygnięcia Sąd Rejonowy uznał jednak fakt, że pozwany prowadzi działalność gospodarczą, a tym samym uczestniczy w profesjonalnym obrocie gospodarczym. W konsekwencji za sprzeczne z zasadami doświadczenia życiowego Sąd ten uznał założenie, że od kilku lat jest w stanie bez zakłóceń prowadzić taką działalność w sytuacji gdy – według jego twierdzeń – do miejsca wykonywania tej działalności nie docierają przesyłki pocztowe. Nawet jeśli pozwany napotyka trudności we współpracy z operatorem pocztowym, to jak wskazują świadkowie, co najmniej od roku 2014 wiedział on o tych problemach i powinien był należycie zadbać o swoje interesy w tym zakresie. Nie można ciężaru tego przerzucać na kontrahentów pozwanego. Skoro bowiem nie nastąpiła zmiana adresu to, zdaniem Sądu pierwszej instancji, pozwany musi uważać, że natężenie problemów z operatorem pocztowym pozwala na niezakłócony udział w obrocie - inaczej ustanowiłby inny adres do doręczeń. Od pozwanego, jako przedsiębiorcy, należy więc wymagać właściwego dbania o swoje interesy, tymczasem od kilku lat nie uregulował on problemów z doręczeniami. Nawet bowiem brak staranności spowodowany lekkim niedbalstwem i wynikający z tego niewłaściwy obieg pism i odbiór korespondencji, nie uzasadnia braku winy w niedokonaniu czynności w terminie, co wyklucza jego przywrócenie (art. 168 § 1 k.p.c.). Brak pisemnych interwencji, zgłoszeń i reklamacji, a jedynie pojedyncze reakcje, świadczą – w ocenie Sądu – o tym, że akceptował taki stan rzeczy, a uchybienie w terminie wskazanej czynności nastąpiło z jego winy. Mając to na uwadze Sąd Rejonowy uznał, że nakaz zapłaty doręczony został pozwanemu prawidłowo, a z tożsamych przyczyn wniosek o przywrócenie terminu ocenił jako nieskuteczny.
Pozwany w zażaleniu na postanowienie odrzucające jego sprzeciw, zarzucił mu naruszenie:

1
art. 504 § 1 k.p.c.poprzez jego błędne zastosowanie, a w konsekwencji odrzucenie sprzeciwu jako wniesionego po terminie, podczas gdy pozwanemu nie został skutecznie doręczony nakaz zapłaty, a zatem nie rozpoczął się w stosunku do niego bieg terminu do wniesienia sprzeciwu,

2
art. 139 § 1 k.p.c.poprzez uznanie, że pozwanemu doręczono nakaz zapłaty, podczas gdy nie zostały spełnione wskazane w tym przepisie przesłanki (awizo i powtórne awizo) do powstania tzw. fikcji doręczenia, tj. skutecznego doręczenia w tym trybie,

3
art. 217 § 1 i 3w zw. zart. 227i w zw. zart. 232 k.p.c.poprzez nierozpoznanie wniosku pozwanego o przeprowadzenie dowodu z zeznań świadkaM. K.na okoliczność problemów z otrzymywaniem korespondencji w bloku gdzie pozwany prowadzi działalność,

4
art. 217 § 1 i 3w zw. zart. 227 i art. 232, atakże w zw. zart. 299 k.p.c.poprzez nierozpoznanie wniosku pozwanego o przeprowadzenie dowodu z zeznań strony, z ograniczeniem do strony pozwanej, na okoliczność braku otrzymania informacji o przedmiotowej, awizowanej przesyłce z Sądu, niedochowywania przez listonosza staranności w dostarczaniu listów, zgłaszania pracownikom Urzędu Pocztowego(...)problemów z otrzymywaniem listów, a także przebywania pod ww. adresem zarówno w godzinach przedpołudniowych i popołudniowych,

5
art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dowolną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę dowodów:

-

z zeznań świadkaA. S. (2), a w konsekwencji uznanie, że reklamacja dotycząca nieprawidłowego doręczenia nakazu zapłaty nie została uwzględniona, podczas gdy z zeznań tych wynika, że reklamacja nie została rozpoznana, co nie jest równoznaczne z brakiem pozytywnego jej rozpatrzenia (o czym świadczy także pismo Poczty Polskiej S.A. z dnia 3 czerwca 2019 r. – załączone do zażalenia – wskazujące, że z uwagi na brak wewnętrznych procedur operator pocztowy nie był w stanie zweryfikować czy w skrzynce oddawczej pozwanego pozostawiono awizo dotyczące ww. nakazu zapłaty),

z załączonych dokumentów i zeznań świadkówE. W.orazA. S. (2)i uznanie, że problemy z otrzymywaniem przez pozwanego korespondencji nie dotyczyły tylko okresu sprzed nieprawidłowego doręczenia nakazu zapłaty, podczas gdy z zaproponowanych przez pozwanego dowodów bezsprzecznie wynika, że problemy dotyczą również okresu z daty wydania nakazu zapłaty i później, tak np. zeznania świadkaA. S. (2), która oświadczyła, że (…) „rozmawiałam z ostatnim listonoszem. Mówił, że zdarzają się mu pomyłki. Nie otrzymaliśmy w niniejszej sprawie ani pierwszego ani drugiego awiza (…)”.

Wskazując na powyższe pozwany wniósł o:

1
uchylenie zaskarżonego postanowienia w zakresie punktu 4., tj. w przedmiocie odrzucenia sprzeciwu, a następnie o rozpoznanie sprawy przez Sąd pierwszej instancji, po doręczeniu pozwanemu sprzeciwu,

2
zasądzenie od powoda kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie pozwanego zasługiwało na uwzględnienie.
Na wstępie należy wyjaśnić, że w niniejszej sprawie do rozpoznania zażalenia – w postępowaniu uproszczonym – zastosowanie znajdowały przepisy w brzmieniu sprzed dnia 7 listopada 2019 r. (art. 9 ust. 4 w zw. z art. 17 ustawy z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy – Kodeks postępowania cywilnego oraz niektórych innych ustaw; Dz.U. z 2019 r., poz. 1469 ze zm.).
Meritum spornej, istotnej dla rozstrzygnięcia, kwestii sprowadza się do ustalenia skuteczności doręczenia pozwanemu przesyłki poleconej z dnia 5 lutego 2019 r. (odpisu nakazu zapłaty wraz z odpisem pozwu, załącznikami oraz pouczeniami –zob. k. 24v, 26-27 akt), w trybieart. 139 § 1 k.p.c.Stanowisko pozwanego sprowadzało do twierdzenia, iż doręczyciel nie pozostawił zawiadomienia o tym, gdzie i kiedy przesyłkę pozostawiono wraz z pouczeniem, a nadto iżby czynność zawiadomienia została skutecznie powtórzona, wobec czego termin do wniesienia zarzutów od nakazu zapłaty nie zaczął biec.
Przez pryzmat powyższego za Sądem Najwyższym (vide: postanowienie z dnia 12 maja 2016 r., III BP 8/15, LEX nr 2044477) na uwagę zasługuje, że skutek doręczenia dokonanego na podstawieart. 139 § 1 k.p.c.następuje na podstawie domniemania, które może być obalone, jednak nie przez samo tylko twierdzenie o nieodebraniu pisma (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 25 sierpnia 1999 r., III CKN 621/99, OSNC 2000 Nr 3, poz. 52). Odebranie pisma nie jest elementem konstrukcyjnym sposobu doręczenia określonego wart. 139 § 1 k.p.c.Takie doręczenie, określone jako zastępcze, uznaje się za dokonane bez względu na to, czy adresat zapoznał się z awizowanym pismem, a także wtedy, gdy w rzeczywistości pisma nie odebrał (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 sierpnia 2000 r., I CKN 699/00, LEX nr 530680). Inaczej rzecz ujmując, wykazanie, że przeprowadzenie czynności doręczenia zastępczego nastąpiło niezgodnie z regułami objętymiart. 139 § 1 k.p.c.i przepisamirozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 12 października 2010 r. w sprawie szczegółowego trybu i sposobu doręczania pism sądowych w postępowaniu cywilnym(tekst jedn.: Dz.U. z 2015 r., poz. 1222), w czym mieści się także niepozostawienie przez doręczyciela zawiadomienia o nadejściu przesyłki w drzwiach mieszkania lub w placówce pocztowej, oznacza nieskuteczność tego doręczenia (por. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 7 stycznia 1969 r., II CZ 208/68, OSNC 1969 Nr 9, poz. 164). Jeżeli więc strona zaprzecza, aby podjęto skuteczne próby doręczenia korespondencji, Sąd – w oparciu o przedstawione przez nią dowody – winien przesądzić, czy korespondencja została skutecznie doręczona, w niniejszej sprawie w trybieper aviso.
W ocenie Sądu drugiej instancji w niniejszej sprawie zachodzi konieczność ponownego rozpoznania istoty tej spornej kwestii, w sytuacji gdy Sąd Rejonowy nie rozpoznał wszystkich wniosków dowodowych zaoferowanych przez stronę skarżącą w celu wykazania okoliczności z jakich wywodzi ona korzystne dla siebie skutki prawne. Skarżący prawidłowo zarzucił bowiem, że niedopuszczalnym było pominięcie przez Sąd pierwszej instancji wniosków dowodowych pozwanego w sytuacji, gdy Sąd ten ostatecznie doszedł do przekonania, że pozwany nie wykazał zasadności swojego stanowiska o braku skuteczności doręczenia.
Przez wyjaśnienie spornych okoliczności, należy rozumieć taki stan rzeczy, w którym albo nastąpiło uzgodnienie między stronami spornych dotychczas okoliczności, albo też zostały one wyjaśnione na korzyść strony powołującej dowody (zob. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 18 grudnia 2013 r., I CSK 144/13, LEX nr 1523345). Tylko w takim wypadku sąd nie ma obowiązku prowadzenia postępowania dowodowego ponad uzasadnioną potrzebę procesową, którą, zgodnie zart. 217 § 3 k.p.c., wyznacza dostateczne wyjaśnienie okoliczności spornych (zob. np. wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z dnia 5 kwietnia 2017 r., I ACa 213/16, LEX nr 2310541). Pominięcie w niniejszej sprawie dowodów z zeznań świadkaM. K., a przede wszystkim samego pozwanego – powołanych na okoliczności tożsame wprawdzie, jak zeznający wcześniej świadkowieA. S. (2)orazE. W., w sytuacji gdy ich zeznania nie doprowadziły Sądu do podważenia domniemania skuteczności doręczenia zastępczego zart. 139 k.p.c.– należało więc uznać za nieprawidłowe.
Nie sposób także nie zauważyć, że Sąd pierwszej instancji nie odniósł się w żaden sposób (nie ocenił prawdziwości) do zeznań świadkaA. S. (2), małżonki pozwanego, która wyraźnie wskazała, że nie otrzymała wraz z mężem ani pierwszego ani drugiego awiza w przedmiotowej sprawie, podkreślając, że „codziennie zagląda do skrzynki” (zob. k. 74v i 76 akt; czas nagrania: 00:09:44-00:19:34). Sąd ten pominął także zeznania świadkaE. W., w tej ich części z której wynika, że omyłki i uchybienia w doręczeniach zdarzają się nawet dwa razy w miesiącu. Świadek ta wskazała, że sytuacja „trwa” może 2-3 lat (k. 75 i 76 akt; czas nagrania: 00:24:23-00:27:53). W świetle powyższych zeznań Sąd Rejonowy dowolnie przyjął, że okoliczności, na które zeznawali przesłuchani świadkowie dotyczyły okresu „sprzed” próby doręczenia pozwanemu przesyłki zawierającej odpis pozwu i nakazu zapłaty. w miesiącu lutym 2019 r. – już nie.
Ponownie rozpoznając sprawę Sąd pierwszej instancji winien wziąć pod uwagę dotychczas zaoferowane przez pozwanego dowody, ponowione także w środku odwoławczym przez skarżącego (tj. dowody z zeznań świadkaM. K.i strony pozwanej – bez wydania stosownego postanowienia dowodowego pominięte w postępowaniu przed Sądem Rejonowym), a także rozważyć zasadność złożonego w zażaleniu wniosku dotyczącego pozyskania dodatkowych dokumentów dotyczących pisma Poczty Polskiej S.A. z dnia 3 czerwca 2019 r. z odpowiedzią na reklamację – oceniając znaczenie tego pisma dla sprawy (zob. k. 82 i 85 akt).
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy na podstawieart. 386 § 4 k.p.c.w zw. zart. 397 § 2 i art. 108 § k.p.c., orzekł jak w sentencji postanowienia.