Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 15/20
Data wyroku: 2020-09-24 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Janicz, Katarzyna Capałowska, Ewa Jethon
Słowa kluczowe: Zadośćuczynienie
Podstawa prawna: art. 555 § 1 k.p.k.

Sygn. akt II  AKa 15/20

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 24 września 2020 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSA – Małgorzata Janicz
Sędziowie: SA – Ewa Jethon
SO (del.) – Katarzyna Capałowska ( spr.)
Protokolant: – sekr. sąd. Sylwester Leńczuk
przy udziale Prokuratora Hanny Gorajskiej - Majewskiej
po rozpoznaniu w dniu 11 września 2020 r.
sprawy z wnioskuP. D.
o zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie
na skutek apelacji, wniesionej przez pełnomocnika
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 21 października 2019 r. sygn. akt VIII Ko 52/19

1
zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,

2
kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa.

UZASADNIENIE

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 15/20

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie sygn. akt VIII Ko 52/19 z dnia 21 października 2019 roku.

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☐ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☒ inny – pełnomocnik w sprawie o zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

Nie prowadzono postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym.

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

Nie prowadzono postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym.

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1.obrazy przepisów postępowania,która miała wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, a mianowicie:
-art. 410 k.p.k.w zw. zart. 424 §1 pkt 1 k.p.k.w zw. zart. 7 k.p.k., wyrażającą się w braku jakiegokolwiek odniesienia się przez Sąd Okręgowy w Warszawie do dokumentacji medycznej, przedłożonej przez wnioskodawcę wraz z wnioskiem z dnia 8 kwietnia 2019 r. i jako takiej stanowiącej materiał dowodowy sprawy, a także do stwierdzeń wnioskodawcy, zawartych we wniosku z dnia 8 kwietnia 2019 r., dotyczących przebiegu choroby wnioskodawcy oraz traumy związanej z zakończonym postępowaniem karnym, co pozwala przyjąć, że Sąd ten nie przeprowadził przedmiotowych dowodów i nie dokonał oceny całości zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego, co w konsekwencji spowodowało, że ocena okoliczności niniejszej sprawy, przeprowadzona przez Sąd Okręgowy w Warszawie, przyjęła postać dowolnej, a nie swobodnej,
w sytuacji, gdy przeprowadzenie dowodu ze wskazanej dokumentacji oraz wzięcie pod uwagę twierdzeń wnioskodawcy pozwoliłoby na pełne ukształtowanie okoliczności faktycznych, towarzyszących niniejszej sprawie i mających znaczenie dla jej rozstrzygnięcia, a dotyczących w szczególności stopnia schorowaniaP. D.oraz poziomu wpływu dolegliwości wnioskodawcy na jego codzienne życie, szczególnie w kontekście niedawno zakończonego postępowania karnego, w którym został on uniewinniony, a także przeżyć wnioskodawcy, związanych z zakończonym postępowaniem karnym, w kontekście doświadczeńP. D.z przeszłości,
które to uchybienie doprowadziło do poczynienia przez Sąd Okręgowy w Warszawie
2.błędu w ustaleniach faktycznych, który miał wpływ na treść zaskarżonego orzeczenia, polegającego na uznaniu, że w niniejszej sprawie nie zaszły wyjątkowe okoliczności, uzasadniające nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia, zgłoszonego przez Prokuratora, wynikające z przewidzianych wart. 5 k.c.zasad współżycia społecznego, co w konsekwencji doprowadziło do oddalenia wnioskuP. D.o przyznanie mu zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie
w sytuacji, gdy okoliczności niniejszej sprawy, a w szczególności poważne dolegliwości zdrowotne wnioskodawcy, nasilające się w momentach kluczowych toczącego się przeciwko niemu postępowania karnego, a więc również w okresie upływu terminu przedawnienia, przewidzianego wart. 555 k.p.k., wskazują, że nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia w niniejszej sprawie jawi się jako w pełni zasadne.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

Ad.1./ W ocenie Sądu odwoławczego sformułowany przez pełnomocnika wnioskodawcy zarzut obrazy prawa procesowego jest niezasadny i posiada charakter polemiczny z wywodami Sądu Okręgowego przedstawionymi w uzasadnieniu do orzeczenia. Sąd I instancji rozważał bowiem argumentację przedłożoną we wniosku z dnia 8 kwietnia 2019 roku, sporządzonym przez pełnomocnika wnioskodawcy i doszedł do przekonania, że nie odnosi się ono w żaden sposób do materii przedawnienia zgłaszanego żądania, ograniczając się jedynie do wykazywania, że zatrzymanieP. D.było niesłuszne, oraz mające wykazać, że na wysokość zadośćuczynienia miał wpływ duży stres odczuwany przez wnioskodawcę i pogorszenie się wskutek takiej sytuacji „ stan zdrowia". Równocześnie Sąd Okręgowy odniósł się do przedstawionych okoliczności jak, dolegliwa walka wnioskodawcy o oczyszczenie się z zarzutów, opartych na wadliwych dowodach, czy brak potrzeby zatrzymania wnioskodawcy, nadawałyby się do czynienia ustaleń w przedmiocie rozmiaru cierpienia wnioskodawcy w związku z jego zatrzymaniem — nie były jednakże przydatne dla wnioskowania przez Sąd I instancji w zakresie przyczyn uchybienia przezeń terminowi wskazanemu wart. 555 kpk.
W tym miejscu wskazać bowiem należy, iż skutecznie podniesiony przez prokuratora w postępowaniu przed Sądem I instancji zarzut przedawnienia roszczenia o zadośćuczynienie miał skutek wyprzedzający w odniesieniu do czynienia ustaleń w kwestii zasadności wniosku o zadośćuczynienie, bowiem wobec stwierdzenia przedawnienia roszczenia ( przy braku przesłanek zart. 5 kc) - w konsekwencji uniemożliwiał wydanie innego rozstrzygnięcia w przedmiocie zadośćuczynienia.
Ad 2./ Również niezasadny okazał się zarzut błędu w ustaleniach faktycznych poprzez uznanie, że w niniejszej sprawie nie zaszły wyjątkowe okoliczności, uzasadniające nieuwzględnienie zarzutu przedawnienia, zgłoszonego przez Prokuratora, wynikające z przewidzianych wart. 5 k.c.zasad współżycia społecznego. W tej kwestii Sąd Okręgowy przedstawił jasny i logiczny wywód uwzględniający wszystkie okoliczności sprawy a także odniósł się do dyspozycji wyrażonej wart. 5 kc, uwzględniając zasady współżycia społecznego.
Z ustalonego w sprawie stanu faktycznego wynika, że Sąd I instancji uwzględnił kalendarium zdarzeń procesowych w sprawie w Prokuratury Okręgowej w Siedlcach, sygn. akt PO I Ds.84.2017.Sp(c), zakończonej wyrokiem Sądu Rejonowego dla Warszawy —W.wW.z dnia 14 grudnia 2018 roku, o sygn. akt III K 408/18 i uwzględnił, że wyrok stał się prawomocny w dniu 26 marca 2019 r. Analizując ciąg zdarzeń ( jak wynika z uzasadnienia Sądu Okręgowego) Sąd ten uwzględnił również treść zeznań wnioskodawcy. Podkreślić należy – przyjmując argumentację prezentowaną przez Sąd I instancji jako logiczną i zgodną z zasadami współżycia społecznego, że nieuwzględnienie tego zarzutu może mieć miejsce tylko w wypadkach wyjątkowych, w których wnioskodawca nie miał realnej możliwości (prawnej lub faktycznej) zgłoszenia żądania w okresie biegu terminu przedawnienia, o jakim mowa wart. 555 kpktj. roku od dnia zwolnienia zatrzymanego ( w niniejszej sprawie był to dzień 27 marca 2018 roku, podczas gdy wniosek o zadośćuczynienie wpłynął do Sądu w dniu 10 kwietnia 2019 r.). W rozpatrywanej sprawie nie wystąpiły po stronie wnioskodawcy żadne okoliczności takie jak długotrwała obłożna choroba, choroba psychiczna, ubezwłasnowolnienie, długotrwały pobyt za granicą, itp., które w jakimś stopniu usprawiedliwiałyby wystąpienie z wnioskiem po upływie rocznego terminu przedawnienia (por. przywołane np. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 października 2014 r., sygn. VKK 194/14, Prok. i Pr.-wkł. 2015/3/2 5),
Okoliczności wspomniane przez pełnomocnika i wnioskodawcę takie jak problemy zdrowotne i stres w swej istocie nie wykluczały, faktycznej bądź prawnej możliwości działania i prowadzenia swoich spraw życiowych przez wnioskodawcę zwłaszcza, iż w toczącym się niemu postępowaniu karnym ( na co wskazał Sąd Okręgowy) był on reprezentowany przez obrońcę.

Wniosek

o zmianę zaskarżonego orzeczenia poprzez przyznanieP. D.zadośćuczynienia za niewątpliwie niesłuszne
zatrzymanie, dokonane w dniu 27 marca 2018 r. w wysokości 5000 zł.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Ponieważ zarzuty przedstawione w apelacji okazały się niezasadne, zatem w konsekwencji również wniosek apelacji nie zasługiwał na uwzględnienie.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Oddalenie wniosku o zadośćuczynienie za niewątpliwie niesłuszne zatrzymanie.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Powody utrzymania wyroku w mocy są tożsame jak wyrażone w części 3 niniejszego uzasadnienia przy omówieniu niezasadności zarzutów apelacyjnych.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

2

Z mocyart. 554 §1 kpkkosztami postępowania został obciążony Skarb Państwa.

7

PODPIS

Katarzyna Capałowska Małgorzata Janicz Ewa Jethon

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

Pełnomocnik wnioskodawcy

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Oddalenie wniosku o zadośćuczynienie

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana