Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 583/19
Data wyroku: 2020-02-11 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jerzy Zalasiński
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art. 477^14^ § 2 kpc
Teza: błąd organu rentowego nie obejmuje sytuacji, w której organ rentowe (w chwili wydania decyzji) działa na podstawie nie budzących wątpliwości interpretacyjnych przepisów ustawy, które bez wątpienia korzystają z domniemania konstytucyjności aż do chwili uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją.

Sygn. akt IV U 583/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 11 lutego 2020r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Jerzy Zalasiński

Protokolant

st. sekr. sądowy Dorota Malewicka

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 11 lutego 2020r. wS.
odwołaniaD. B.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
z dnia 9 maja 2019 r. Nr(...)
w sprawieD. B.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o wysokość emerytury
zmienia zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 18 grudnia 2013r. w ten sposób, że ustala wysokość emeryturyD. B.na dzień 03 grudnia 2013 r. na kwotę 1.917,32 (jeden tysiąc dziewięćset siedemnaście i 32/100) zł brutto miesięcznie z możliwością wypłaty po dokonaniu waloryzacji od dnia 01 kwietnia 2019 r.
Sygn. akt IV U 583/19

UZASADNIENIE
Decyzją z 9 maja 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.na podstawieart.151§2w zw. zart.146§1 kpaodmówiłD. B.uchylenia decyzji z 18 grudnia 2013r. (o przyznaniu emerytury) i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy wskazał, że zgodnie zart.146§1 kpauchylenie decyzji z powodu orzeczenia przez Trybunał Konstytucyjny niezgodności aktu normatywnego zKonstytucją, na podstawie którego została wydana decyzja nie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat. W takim przypadku, zgodnie zart.151§2 kpa, organ administracji publicznej ogranicza się do stwierdzenia wydania zaskarżonej decyzji z naruszeniem prawa oraz wskazuje okoliczności z powodu których nie uchylił tej decyzji. Z uwagi na to, że od dnia doręczenia ubezpieczonej decyzji z 18 grudnia 2013r. upłynęło pięć lat nie jest możliwe jej uchylenie(decyzja k. 15 za wnioskiem z dnia 6.12.2013 r.).
Odwołanie od ww. decyzji złożyła ubezpieczonaD. B.wnosząc o ponowne ustalenie wysokości emerytury(odwołanie k.1).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie wskazując na argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji(odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.2-3).

Sąd ustalił, co następuje:
D. B.urodziła się (...)W dniu 25 sierpnia 2008r. ubezpieczona wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.z wnioskiem o emeryturę. Decyzją z 11 września 2008r. organ rentowy na podstawie art. 46 ustawy emerytalnej przyznał ubezpieczonej emeryturę od 3 września 2008r., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego(wniosek o emeryturę i decyzja k.1 i 38-38 akt emerytalnych za wnioskiem z 25 sierpnia 2008r.).
W dniu 6 grudnia 2013r. ubezpieczona wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym. Decyzją z 18 grudnia 2013r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej emeryturę od(...)., tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego, na podstawieart.24 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość emerytury ubezpieczonej obliczona została wg zasad określonych w 26 ustawy emerytalnej, w tym zgodnie z ówczesną regulacją art.25 ust.1b tej ustawy podstawę obliczenia emerytury pomniejszono o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranej przez ubezpieczoną emerytury przyznanej jej uprzednio. Wysokość świadczenia na dzień 3 grudnia 2013r. ustalona została na kwotę 1508,22 zł brutto miesięcznie. Emerytura ustalona tą decyzją jest świadczeniem mniej korzystnym od emerytury ustalonej ubezpieczonej decyzją z 11 września 2008 r. w kwocie 1627,74 zł. Organ rentowy wypłaca jej świadczenie w tej wyższej kwocie(decyzja k.9 akt emerytalnych za wnioskiem z 6 grudnia 2013r.).
W dniu 19 kwietnia 2019r. wpłynął do organu rentowego wniosek ubezpieczonej o wznowienie postępowania i ponowne ustalenie wysokości emerytury w powszechnym wieku emerytalnym z pominięciem zastosowania regulacji art.25 ust.1b ustawy emerytalnej w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019r.(wniosek ubezpieczonej k.13 akt emerytalnych za wnioskiem z 6 grudnia 2013r.).
Po rozpoznaniu powyższego wniosku, postanowieniem z 9 maja 2019r. na podstawieart.145a i 149§1 kpaorgan rentowy wznowił postępowanie w sprawie przyznaniaD. B.emerytury decyzją z dnia 18 grudnia 2013r. Następnie, zaskarżoną w niniejszej sprawie decyzją z dnia 9 maja 2019r. powołując się na upływ pięciu lat od doręczenia ubezpieczonej decyzji z 18 grudnia 2013r. na podstawieart.151§2w związku zart.146§1 kpaodmówił uchylenia decyzji z 18 grudnia 2013r. i stwierdził jej wydanie z naruszeniem prawa (postanowienie i decyzja k.14-15 akt emerytalnych za wnioskiem z 6 grudnia 2013r.)

Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieD. B.okazało się uzasadnione i skutkowało zmianą decyzji z 9 maja 2019r. i poprzedzającej ją decyzji z 18 grudnia 2013r. o przyznaniu emerytury w części dotyczącej wysokości emerytury poprzez ustalenie, że wysokość emerytury ubezpieczonej na dzień nabycia prawa do świadczenia, tj. na dzień 3 grudnia 2013r. wynosi 1.917,32 zł brutto miesięcznie.
W chwili nabycia przez ubezpieczoną prawa do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym obowiązywał przepisart.25 ust.1b ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnakazujący pomniejszenie - w przypadku osób, które uprzednio pobierały emeryturę przyznaną na podstawie art. 46 tejże ustawy - podstawy obliczenia emerytury, o której mowa w art. 24, o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organ rentowy ustalając ubezpieczonej w 2013 r. prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym zastosował powyższy przepis, co skutkowało określeniem wysokości świadczenia emerytalnego ubezpieczonej w niższej kwocie. W dniu 6 marca 2019r. zapadł wyrok Trybunału Konstytucyjnego, w którym Trybunał stwierdził, żeart.25 ust.1b ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017r. w zakresie, w jakim dotyczyurodzonych w (...)r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art.46 tej ustawy, jest niezgodny zart. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej(Dziennik Ustaw Nr 539 z 21 marca 2019r.).
Jak wynika z przedstawionych wyżej ustaleń, organ rentowy po rozpoznaniu wniosku ubezpieczonej o wznowienie postępowania w zw. z przywołanym wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego wznowił postępowanie w sprawie zakończonej decyzją z 18 grudnia 2013r. o przyznaniu emerytury w powszechnym wieku emerytalnym, lecz zaskarżoną decyzją z 9 maja 2019r. odmówił jej uchylenia poprzestając na ustaleniu, że decyzja ta została wydana z naruszeniem prawa. W ocenie Sądu decyzja ta jest nieprawidłowa. Organ rentowy odmawiając uchylenia decyzji z 18 grudnia 2013r. w części dotyczącej ustalenia wysokości emerytury ubezpieczonej – gdyż to jest istotą sporu w sprawie - powołał się na regulacjęart.146§1 kpa, zgodnie z którą uchylenie decyzji z przyczyny określonej wart.145a kpanie może nastąpić, jeżeli od dnia doręczenia decyzji upłynęło pięć lat. Zauważyć jednak należy, że organ rentowy nie wskazał w jaki sposób ustalił, że od doręczenia ubezpieczonej przedmiotowej decyzji upłynęło pięć lat. Analiza akt emerytalnych ubezpieczonej pokazuje, że decyzja z 18 grudnia 2013r. została przekazana do wysłania do ubezpieczonej w dniu 19 grudnia 2013r. (vide: adnotacja na decyzji k.10v akt emerytalnych). Brak jest natomiast zwrotnego potwierdzenia odbioru przedmiotowej decyzji, które pozwoliłby ustalić datę doręczenia jej adresatce, co powoduje, że nieudowodnione jest twierdzenie organu rentowego, iż od doręczenia ubezpieczonej decyzji upłynęło pięć lat. W tym miejscu wskazać należy, że zgodnie zart.71a ust.1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(t.j. Dz.U. z 2019r., poz. 300 z późn. zm.) Zakład Ubezpieczeń Społecznych może przesyłać pisma i decyzje listem zwykłym, lecz z wynikającymi z powyższego konsekwencjami. Mianowicie, w myśl ust.2 przywołanego przepisu w razie sporu ciężar doręczenia pisma lub decyzji listem, zwykłym (i co za tym idzie również daty doręczenia) spoczywa na Zakładzie. Dodatkowo wskazać należy, że granica pięciu lat – przewidziana wart.146§1 kpa- od doręczenia decyzji, której dotyczy skarga o wznowienie postępowania oparta na orzeczeniu Trybunału Konstytucyjnego, po przekroczeniu której to granicy czasowej nie jest możliwe uchylenie (zmiana) niekorzystnego rozstrzygnięcia, jest dwa razy krótsza od przewidzianej wart. 408 kpc, który przewiduje, że nie można żądać wznowienia postępowania (poza określonym w tym przepisie przypadkiem), jeżeli od dnia uprawomocnienia się wyroku upłynęło dziesięć lat. Tak różne regulacje w zakresie granicy czasowej, do której możliwa jest zmiana niekorzystnego rozstrzygnięcia opartego na niekonstytucyjnym przepisie, w sposób niekorzystny kształtuje sytuację ubezpieczonych (kobieturodzonych w (...)r.), które po ustaleniu prawa do emerytury na podstawie art.24 ustawy emerytalnej nie kwestionowały na drodze sądowej ustalonej wysokości emerytury, w porównaniu do tych ubezpieczonych – kobieturodzonych w (...)r., które odwoływały się w przeszłości od decyzji o przyznaniu emerytury w części dotyczącej wysokości świadczenia i w stosunku do których zapadły wyroki sądowe oddalające ich odwołania (z uwagi na ówczesny stan prawny).
Niezależnie od powyższego wskazać należy, że od chwili wpływu do Sądu ubezpieczeń społecznych odwołania osoby ubezpieczonej od decyzji organu rentowego, sprawa ma charakter sprawy cywilnej. Sąd ubezpieczeń społecznych zobowiązany jest do stosowania przepisów prawa materialnego z zakresu ubezpieczeń społecznych, dlatego wniosek ubezpieczonej o wznowienie postępowania i ponowne ustalenie wysokości emerytury w powszechnym wieku emerytalnym winien być oceniony na podstawieart. 114 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. I tak, zgodnie z treściąart.114 ust.1 pkt 1przywołanej ustawy, w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. W ocenie Sądu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019r. stwierdzający niezgodność zKonstytucją RPuregulowania ustawy emerytalnej, na podstawie którego ustalono wysokość emerytury ubezpieczonej, może być uznany za nową okoliczność ujawnioną po wydaniu decyzji o przyznaniu emerytury z 18 grudnia 2013r., ale istniejącą przed wydaniem tej decyzji, gdyż niesporne jest, że zakwestionowany przez Trybunał przepis ustawy emerytalnej był niezgodny zKonstytucjąod chwili jego uchwalenia. Dodać należy, że także przepis art.114 ustawy emerytalnej w ust.1e wprowadza terminy liczone od daty wydania decyzji, po upływie których nie jest możliwe uchylenie lub zmiana tej decyzji. Zgodnie z treścią art. 114 ust. 1e pkt 2 ww. ustawy uchylenie lub zmiana decyzji nie może nastąpić, jeżeli od dnia jej wydania upłynął okres 5 lat - w przypadkach, kiedy podstawą jej uchylenia, bądź zmiany są okoliczności wymienione wust. 1 pkt 1(tj. nowe dowody lub nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji). Jednakże w myśl kolejnego ustępu, tj. ust.1f pkt 1 art.114 ustawy emerytalnej, ograniczenia wskazanym terminem nie stosuje się, jeżeli w wyniku uchylenia lub zmiany decyzji z przyczyn określonych wust. 1osoba zainteresowana nabędzie świadczenie w wyższej wysokości. Taka sytuacja zachodzi w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika z wyliczeń organu rentowego (vide: pismo – stanowisko komórki merytorycznej organu rentowego k.9 akt sprawy) ustalona na nowo wysokość emerytury ubezpieczonej w powszechnym wieku emerytalnym z pominięciem zastosowania niekonstytucyjnego art. 25 ust. 1b ustawy emerytalnej wynosi 1.917,32 zł brutto, a zatem jest wyższa od ustalonej pierwotnie w decyzji z 18 grudnia 2013r., równocześnie wyższa od tej wypłacanej ubezpieczonej a ustalonej na podstawie decyzji z 11 września 2008 r.
Mając na uwadze powyższe okoliczności, na podstawieart.47714§ 2 kpc, Sąd zmienił zaskarżoną decyzję z 9 maja 2019r. i poprzedzającą ją decyzję z 18 grudnia 2013r. i ustalił wysokość emerytury ubezpieczonej na dzień 3 grudnia 2013r., z możliwością wypłaty po dokonaniu waloryzacji od dnia 1 kwietnia 2019r., tj. od miesiąca, w którym ubezpieczona złożyła wniosek o wznowienie postępowania. Dodać należy, że mimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z dnia 6 marca 2019r. decyzja z 18 grudnia 2013r. nie utraciła mocy obowiązującej, zaś wypłata emerytury w prawidłowej wysokości jest możliwa dopiero po wzruszeniu tej decyzji na skutek wniosku o wznowienie postępowania. Zgodnie bowiem z treścią art. 133 ust. 1 pkt 1 w zw. z ust. 2 ustawy o emeryturach i rentach z FUS podwyższone świadczenie wypłaca się nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o wznowienie postępowania. Jednocześnie Sąd Okręgowy podziela stanowisko Sądu Najwyższego zawarte w uzasadnieniu postanowienia z 10 stycznia 2014r. w sprawie III UZP 3/13 (LEX 1455747), że w wypadku zakwestionowania aktu prawnego przez Trybunał Konstytucyjny nie zachodzi błąd organu rentowego.
Z uwagi na powyższe, na podstawieart.47714§ 2 kpc, Sąd orzekł jak w wyroku.