Sąd Rejonowy Szczecin-Centrum w Szczecinie
IX Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IX U 317/19
Data wyroku: 2020-09-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Słowa kluczowe: Niepełnosprawność

Sygn. aktIX U 317/19

UZASADNIENIE
Orzeczeniem z dnia 9 maja 2019 r. znak(...)Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.utrzymał w mocy orzeczenie Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wG.z dnia 27 marca 2019 r. znak(...)o odmowie wydania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w związku z uprzednią (dokonaną w dniu 14 kwietnia 2009r.) kwalifikacjąA. B.do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności na stałe z symbolem przyczyny niepełnosprawności 04-O. Uzasadniając zajęte stanowisko organ wskazał, iż adresatka orzeczenia w związku z trwałym naruszeniem sprawności organizmu wymaga jedynie częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych właściwych dla każdego człowieka zależnie od wieku, płci, czynników społecznych oraz kulturowych, nie zaś warunkującej znaczny stopień niepełnosprawności stałej lub długotrwałej opieki czy pomocy w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Nadto organ wskazał, iż nie stwierdził zmiany stanu zdrowia, która uzasadniałaby przyznanie wyższego stopnia niepełnosprawności.
A. B.wniosła odwołanie od powyższego orzeczenia domagając się zaliczenia do osób o znacznym stopniu niepełnosprawności z powołaniem się na stanowisko lekarza leczącego o groźbie całkowitej utraty wzroku z powodu krótkowzroczności i jaskry. Wskazała, iż w funkcjonowaniu jest zależna od pomocy członków rodziny.
W odpowiedzi na odwołanie Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.wniósł o jego oddalenie wskazując, że zaskarżone orzeczenie zostało wydane zgodnie ze stanem faktycznym. W uzasadnieniu stanowiska organ rentowy przytoczył treść przepisów o orzekaniu o niepełnosprawności i przedstawił argumentację analogiczną do zaprezentowanej w zaskarżonym orzeczeniu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. B.,urodzona (...), posiadająca wykształcenie podstawowe jest rencistką. W przeszłości pracowała w rolnictwie.

Dowód:

ocena zawodowa z dnia 09.05.2019r. k. 48-48v. akt organu
Już we wczesnym dzieciństwie rozpoznano uA. B.wadę wzroku w postaci wysokiej krótkowzroczności. Obecnie jest to: 15 dioptrii do dali i około 12 dioptrii do czytania.
Kilka lat temu rozpoznano uA. B.jaskrę. W 2017r. miała wykonany zabieg irydektomii laserowej oka prawego i lewego, następnie zabieg laserowy ALT na obu oczach. Obecnie stosuje trzy preparaty przeciwjaskrowę równocześnie, a ciśnienie w gałkach ocznych jest dobre. Nie została skierowana do operacji przeciwjaskrowej i do operacji zaćmy ze względu na złe wyniki pola widzenia.

Dowód:

dokumentacja medyczna k. 15-18, 32-39, 88-103 akt sprawy oraz k. 1-3, 5, 9, 30-35, 43-45 akt organu
Badający na potrzeby orzekania o stopniu niepełnosprawności członkowie składu Powiatowego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wG., w dniu 27 marca 2019r. uznali, iżA. B.jest osobą bardzo słabowidzącą, wymagającą pomocy w poruszaniu się poza miejscem zamieszkania, przy czytaniu, przy pracach domowych wymagających rozróżniania szczegółów. Ocena ta została potwierdzona przez członków składu orzekającego Wojewódzkiego Zespołu do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.w dniu 9 maja 2019r.

Dowód:

ocena zawodowa z dnia 27.03.2019r. k. 23 akt organu , ocena zawodowa z dnia 09.05.2019r. k. 48-48v. akt organu
W dniu 7 sierpnia 2019 r. w badaniu okulistycznym stwierdzono uA. B.: gałki oczne osadzone, ustawione i ruchome prawidłowo; aparat ochronny oczu anatomicznie i funkcjonalnie prawidłowy. Ostrość wzroku do dali: OP - 0,1 w korekcji własnej, OL - 0,08 w korekcji własnej. Ostrość wzroku do bliży: OP i OL D-2,5 w korekcji własnej. Autorefraktometr: OP -17,5Dsph// -0,75Dcyl ax 178 OL -18,0Dsph// -0,75Dcyl ax 20. Przednie odcinki OP i OL - spojówki podsuszone, sfałdowane w kątach zewnętrznych i od dołu. Rogówki i przezroczyste. Irydotomie obwodowe obu tęczówek na 11.00 i 1.00. Komory przednie płytkie,płyn klarowny. Mętnienie soczewek symetryczne, średni stopień zaawansowania. Dno oczu OP i OL - tarcze nerwów wzrokowych duże, szare, w poziomie dna, ze stożkami krótkowzrocznymi. Naczynia wyprostowane, wąskie, ściany zmienione miażdżycowo. Plamki bez refleksu, z drobnymi zmianami degeneracyjnymi. Siatkówki rozrzedzone, szczególnie w biegunach tylnych, bez zmian zwyrodnieniowych. Ciśnienie wewnątrzgałkowe OP 18 mmHg, OL 17 mmHg.
Pole widzenia (z badania z 30 maja 2019r.) kinetyczne - OP zwężone koncentrycznie do zwężone od góry i dołu do 15°, od nosa i skroni do 30°.
Ostrość wzroku lepszego oka badanej wynosi 0,1, natomiast pole widzenia lepszego oka jest ograniczone koncentrycznie do 30°.

Dowód:

opinia biegłej sądowej z zakresu chorób oczuD. P. (1)k. 19-20, k. 51, k. 117
Stan układu wzrokowegoA. B.w postaci krótkowzroczności wysokiej degeneracyjnej oraz jaskry prostej powoduje niepełnosprawność w stopniu umiarkowanym na stałe. Stopień ten wynika zarówno z całkowitej niezdolności do pracy, jak i z konieczności czasowej pomocy osób trzecich w pełnieniu ról społecznych.
Dowód:opinia biegłej sądowej z zakresu chorób oczuD. P. (1)k. 19-20, k.51, k. 117
A. B.od około 20 lat jest leczona, jedynie ambulatoryjnie, z powodu nadciśnienia tętniczego. Występuje u niej mała stenoza aortalna oraz mała torbiel wątroby. Prowadzi diagnostykę w związku z podejrzeniem marskości wątroby.
Dowód:dokumentacja medyczna k. 32-36,54-61,67-77
Schorzenia w postaci wady serca oraz nadciśnienia tętniczego ograniczają funkcje organizmuA. B.w niewielkim stopniu, jedynie w zakresie wydolności fizycznej. Wada serca podlega jedynie obserwacji, a nadciśnienie tętnicze jest dobrze kontrolowane. Schorzenie wątroby wymaga dalszej obserwacji oraz pogłębienia diagnostyki. Schorzenia te powodują lekki stopień niepełnosprawności.
Dowód:opinia biegłego sądowego z zakresu chorób wewnętrznychG. K.k. 53 i k 85

Sąd zważył, co następuje:
Odwołanie okazało się nieuzasadnione. Analiza zebranego materiału dowodowego nie dała bowiem podstaw do uznania za błędną oceny stopnia niepełnosprawności odwołującego się dokonanej w zaskarżonym orzeczeniu.
Zgodnie zart. 3 ust. 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych(Dz.U.2020.426 j.t.) rozróżnić można trzy stopnie niepełnosprawności: znaczny, umiarkowany i lekki. Do znacznego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej i wymagającą, w celu pełnienia ról społecznych, stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. (art. 4 ust. 1 ustawy). Do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu niezdolną do pracy albo zdolną do pracy jedynie w warunkach pracy chronionej lub wymagającą czasowej albo częściowej pomocy innych osób w celu pełnienia ról społecznych (art. 4 ust. 2 ustawy). Do lekkiego stopnia niepełnosprawności zalicza się osobę z naruszoną sprawnością organizmu powodującą w sposób istotny obniżenie zdolności do wykonywania pracy w porównaniu do zdolności, jaką wykazuje osoba o podobnych kwalifikacjach zawodowych z pełną sprawnością psychiczną i fizyczną lub mającą ograniczenia w pełnieniu ról społecznych dające się kompensować przy pomocy wyposażenia w przedmioty ortopedyczne, środki pomocnicze lub techniczne. (art. 4 ust. 3 ustawy).
Szczegółowe zasady orzekania o niepełnosprawności, w tym standardy w zakresie kwalifikowania do poszczególnych stopni niepełnosprawności, uregulowane zostały w wydanym w oparciu o delegację ustawową zawartą w art. 6c ust. 9 ustawyrozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności(Dz.U.2018.2027 j.t.) I tak zgodnie z rozporządzeniem: niezdolność do pracy oznacza całkowitą niezdolność do pracy zarobkowej z powodu fizycznego, psychicznego lub umysłowego naruszenia sprawności organizmu (§ 29 ust. 1 pkt 1), konieczność sprawowania opieki - całkowitą zależność od otoczenia polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2), konieczność udzielania pomocy, w tym pomocy w pełnieniu ról społecznych – zależność od otoczenia wymagającą wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych (§ 29 ust. 1pkt 3), czasowa pomoc w pełnieniu ról społecznych – konieczność udzielania pomocy, o której mowa w § 29 ust.1 pkt 3 w okresach wynikających ze stanu zdrowia (§ 30 ust. 1 pkt 1), a częściowa pomoc w pełnieniu ról społecznych – wystąpienie co najmniej jednej okoliczności, o której mowa w § 29 ust. 1pkt 3 (§ 30 ust. 1pkt 2).
W rozpoznawanej sprawie niespornym było, iż wnosząca odwołanie jest osobą niepełnosprawną z przyczyn wzrokowych. Spornym natomiast pozostawał stopień jej niepełnosprawności.A. B.kwestionowała bowiem zaliczenie jej przez Wojewódzki Zespół do Spraw Orzekania o Niepełnosprawności wS.do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności wskazując, iż jej stan zdrowia skutkuje stopniem znacznym.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy nie dał podstaw do podzielenia stanowiska odwołującej się, a co za tym idzie do zmiany zaskarżonego orzeczenia zgodnie z jej żądaniem.
Z opinii biegłej sądowej z zakresu chorób oczuD. P. (1)wynika, iżA. B.cierpi na krótkowzroczność wysoką degeneracyjną oraz jaskrę prostą. Biegła wskazała, iż ze względów medycznych, zgodnie z zasadami orzeczniczymi kryteriami okulistycznymi, decydującymi o ustaleniu stopnia niepełnosprawności są ostrość wzroku oraz pole widzenia. Biegła, po badaniu odwołującej się, wskazała, iżA. B.nie spełnia kryterium koncentrycznego zwężenia pola widzenia poniżej 20°, które pozwalałoby na kwalifikację do znacznego stopnia niepełnosprawności. Ostrość wzroku lepszego oka badanej wynosi 0,1, natomiast pole widzenia lepszego oka jest ograniczone koncentrycznie do 30°.
Opinia biegłej jest jasna, pełna i spójna, a jej wnioski w sposób logiczny i przekonujący umotywowane. Biegła szczegółowo opisała stan narządu wzroku badanej istniejący w dacie badania, postawiła rozpoznania korespondujące z odnotowanymi w dokumentacji medycznej odwołującej się oraz wyjaśniła, dlaczego nie znajduje podstaw do uznania badanej za niepełnosprawną w stopniu znacznym z powodu dysfunkcji narządu wzroku. Wszystko powyższe, przy uwzględnieniu nadto, iż biegła to wysokiej klasy fachowiec o wieloletnim doświadczeniu zawodowym, wieloletnim doświadczeniu orzeczniczym i specjalności odpowiedniej do schorzeń odwołującej się podlegających ocenie, nakazywało uznać jej opinię za rzetelną i wiarygodną, a w konsekwencji podzielić zawarte w niej wnioski nie znajdując żadnych podstaw do ich kwestionowania. Przedłożona przez odwołującą się dodatkowa dokumentacja medyczna nie wpłynęła na zmianę stanowiska biegłej, przeciwnie – biegła podkreśliła, iż jej zapisy potwierdzają postawione przez nią wnioski. Sąd nie znalazł podstaw do przeprowadzenia dowodu z ustnej opinii biegłejD. P., o co wnioskowała odwołująca się, jako że sporządzone przez nią opinie były kompletne i nie zawierały żadnych niejasności.
Przy kwalifikowaniu do znacznego, umiarkowanego i lekkiego stopnia niepełnosprawności bierze się pod uwagę zakres naruszenia sprawności organizmu spowodowany przez: choroby narządu wzroku, w tym wrodzone lub nabyte wady narządu wzroku powodujące ograniczenie jego sprawności, prowadzące do obniżenia ostrości wzroku w oku lepszym do 0,3 wedługS.po wyrównaniu wady wzroku szkłami korekcyjnymi lub ograniczenie pola widzenia do przestrzeni zawartej w granicach 30 stopni (§ 32 ust. 1 pkt 4 rozporządzeniu Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności(Dz.U.2018.2027 j.t.). Stan narządu wzrokuA. B.skutkuje jej całkowitą niezdolnością do pracy, jak i koniecznością czasowej pomocy osób trzecich w pełnieniu ról społecznych, co odpowiada kwalifikacji do umiarkowanego stopnia niepełnosprawności.
Ustawodawca definiując znaczny stopień niepełnosprawności, obok przesłanek naruszonego stanu zdrowia, przyjął również wymóg stałej lub długotrwałej opieki i pomocy innej osoby w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji w celu pełnienia ról społecznych. Samo schorzenie, choćby z punktu medycznego w sposób istotny wpływające na organizm i ograniczające funkcjonowanie danej osoby w pewnych sferach nie jest wystarczające do przyjęcia, iż co do tej osoby można mówić o całkowitej zależności od otoczenia polegającej na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2 ww. rozporządzenia), konieczności udzielania pomocy, w tym pomocy w pełnieniu ról społecznych – zależności od otoczenia wymagającej wsparcia w czynnościach samoobsługowych, w prowadzeniu gospodarstwa domowego, współdziałania w procesie leczenia, rehabilitacji, edukacji oraz w pełnieniu ról społecznych właściwych dla każdego człowieka zależnych od wieku, płci, czynników społecznych i kulturowych (§ 29 ust. 1pkt 3 ww. rozporządzenia). Stopień naruszenia sprawności narządu wzroku, zgodnie z przywołanym kryteriami niepełnosprawności, musiałby mieć więc bardzo wysokie nasilenie i być na poziomie prowadzącym do niemożności samodzielnej egzystencji. Brak jednak podstaw do przyjęcia, iż schorzenie ubezpieczonej prowadzi do takiego stanu. BiegłaD. P., badając odwołującą się i analizując jej dokumentację medyczną, nie stwierdziła, aby natężenie schorzenia narządu wzroku skutkowało uA. B.zależnością od otoczenia. Ocena biegłej koresponduje z oceną funkcjonowania odwołującej się dokonaną przez organ.
W niniejszej sprawie wypowiedział się również biegły z zakresu chorób wewnętrznychG. K.. Rozpoznając u odwołującej się schorzenia internistyczne i kardiologiczne o nikłym nasileniu, nieograniczające istotnie funkcjonowania odwołującej się, postawił wniosek o kwalifikacji do lekkiego stopnia niepełnosprawności. Uznając opinię za jasną i rzetelną, przy braku zarzutów od stron, Sąd uznał ją za miarodajny dowód w sprawie.
Jak już wskazano, ustawodawca wiąże znaczny stopień niepełnosprawności z koniecznością stałej lub długotrwałej opieki w związku z niezdolnością do samodzielnej egzystencji. Konieczność opieki, o jakiej mowa, oznacza zaś całkowitą zależność od otoczenia polegającą na pielęgnacji w zakresie higieny osobistej i karmienia lub w wykonywaniu czynności samoobsługowych, prowadzeniu gospodarstwa domowego oraz ułatwiania kontaktów ze środowiskiem (§ 29 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej z dnia 15 lipca 2003r. w sprawie orzekania o niepełnosprawności i stopniu niepełnosprawności).Ustawa o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnychzawiera dodatkowo definicję niezdolności do samodzielnej egzystencji warunkującej zaliczenie do znacznego stopnia niepełnosprawności. Zgodnie z art. 4 ust. 4 tej ustawy niezdolność do samodzielnej egzystencji oznacza naruszenie sprawności organizmu w stopniu uniemożliwiającym zaspokajanie bez pomocy innych osób podstawowych potrzeb życiowych, za które uważa się przede wszystkim samoobsługę, poruszanie się i komunikację. Dla przyjęcia niezdolności do samodzielnej egzystencji konieczne jest stwierdzenie, że niepełnosprawny wymaga zarówno pielęgnacji czyli zapewnienia możliwości poruszania się, odżywiania, zaspokajania potrzeb fizjologicznych, utrzymywania higieny osobistej itp. jak i pomocy w załatwianiu elementarnych spraw życia codziennego. Wskazane przesłanki muszą występować łącznie (por. wyroki Sądów Apelacyjnych: w Białymstoku z dnia 18 lutego 2014r. III AUa 211/13, LEX nr 1437853 i w Łodzi z dnia 29 października 2013r. III AUa 230/13, LEX 1400349).
Tym samym brak było podstaw do zakwalifikowaniaA. B.do znacznego stopnia niepełnosprawności z uwagi na schorzenia narządu wzroku, jak i schorzenia kardiologiczne oraz internistyczne.
Mając na uwadze powyższe sąd nie znalazł podstaw do zmiany zaskarżonego orzeczenia w zakresie stopnia niepełnosprawności i na podstawieart. 477 (14) § 1 k.p.c.oddalił odwołanie jako nieuzasadnione.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

3
(...)

(...)