Sąd Rejonowy dla Warszawy-Mokotowa w Warszawie
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ns 333/19
Data wyroku: 2020-03-28 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, REASON
Sędziowie: Jakub Kowalczyk

Sygn. akt II Ns 333/19

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 3 marca 2020 r.
WnioskodawczyniU. P.złożyła do Sądu wniosek o otwarcie i ogłoszeniu testamentów notarialnych z dnia 22 czerwca 2009r i z dnia 22 października 2014 r. sporządzonych przez notariuszaA. S.. Wnioskodawczyni domagała się również stwierdzenia, że spadek poA. B., ostatnio zamieszkałej wW.przyul. (...), zmarłej w dniu 5 grudnia 2016 r. wW., na podstawie testamentu notarialnego z dnia 22 października 2014 r. sporządzonego przez notariuszaA. S.za numerem repertorium A nr(...), nabyła w całości córka zmarłejU. P..
W uzasadnieniu wniosku wskazano, że zmarła sporządziła dwa testamenty notarialne. W akcie notarialnym z dnia 22.10.2014 r. spadkodawczyni, odwołując pierwszy testament z 22.06.2009r., powołała do spadku w całości swoją córkęU. P.. Spadkodawczyni miała trzy córki wnioskodawczynię oraz uczestniczki:B. Ł.orazJ. G..
W toku postępowania wnioskodawczyni podtrzymała stanowisko, podkreślając, że brak jest podstaw do odstąpienia od literalnej wykładni testamentu, która odzwierciedla rzeczywistą wolę spadkodawczyni. Zaprzeczyła również, aby testament został sporządzony pod wpływem błędu.(wniosek k. 1-2, pismo z 9 stycznia 2018 r. k. 106-109, załącznik do protokołu rozprawy k. 297-301)
W piśmie z dnia 25 maja 2017 r. uczestniczkaB. Ł.wniosła o stwierdzenie, że spadek poA. B.na podstawie testamentu notarialnego z dnia 22 października 2014 r., sporządzonego przez notariuszaA. S.(Rep. A(...)) nabyły: córkaU. P.w 45/100 części, córaB. Ł.w 45/100 części oraz córkaJ. G.w 10/100 części.
Uzasadniając swoje stanowisko uczestniczka wskazywała, że wbrew literalnemu brzmieniu testamentu notarialnego z dnia 22 października 2014 r., wolą spadkodawczyni było powołanie do dziedziczenia wszystkich córek, z zastrzeżeniem, że wnioskodawczyni i uczestniczkaB. Ł.dziedziczyć mają w częściach po 45 % spadku każda, natomiastJ. G.ma dziedziczyć w części odpowiadającej 10 % spadku (jako, że wcześniej została wyposażona przez spadkodawczynię). Uczestniczka zarzuciła, że wskazana w testamencie formuła powołania do testamentu wyłącznieU. P.była wynikiem działań podejmowanych przez wnioskodawczynię wobec spadkodawczyni.A. B.miała wątpliwości co do tego, czy pierwszy testament z dnia 22 czerwca 2009 r. nie jest krzywdzący dlaJ. G.. Wówczas po stronie spadkodawczyni pojawiła się koncepcja, aby nie wykluczaćJ. G.z dziedziczenia. W ocenie uczestniczki wątpliwości spadkodawczyni zostały wykorzystane przez wnioskodawczynię, która doprowadziła do sporządzenia w dniu 22 października 2014 r. nowego testamentu.
Uczestniczka zarzuciła, że o ile treść testamentu była niewątpliwa w tym sensie, że spadkodawczyni rozumiała go w ten sposób, że do dziedziczenia powołuje trzy osoby w odpowiednich udziałach, o tyle z obiektywnego punktu widzenia do spadku powołana została jedynie wnioskodawczyni. Spadkodawczyni trwała w przekonaniu, iż taka redakcja testamentu jest równoznaczna z powołaniem do dziedziczenia wnioskodawczyni i uczestników, a wnioskodawczyni została jedynie odpowiedzialna za faktyczne wykonanie testamentu, rozumiane co najwyżej jako podział środków ze sprzedaży prawa do lokalu mieszkalnego.
Nie można uznać, w ocenie uczestniczki, że na rzecz uczestniczek miałyby być ustanowione jedynie zapisy, gdyż nie istniały sytuację, które mogłyby uzasadniać pominięcie ich przy sporządzeniu testamentu. Relacje pomiędzy spadkodawczynią a uczestniczkami były dobre, podczas gdy relacje te z wnioskodawczynią były złe. To wskutek działania wnioskodawczyni doszło do odwołania testamentu i sporządzenia testamentu z dnia 22 października 2014 r.
B. Ł.wskazała, że nie kwestionuje samej ważności testamentu, że nie twierdzi, aby spadkodawczyni w chwili jego sporządzenia działała w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Oświadczyła, że jeśli się weźmie pod uwagę to, że lokal mieszkalny stanowi jedyny składnik spadku, to oczywistym jest, że zamiarem i życzeniem spadkodawczyni było to, aby 45 % spadku otrzymała wnioskodawczyni, 45 %B. Ł., a 10 %J. G.. Taka wykładnia testamentu jest zgodna zart. 948 k.c.i pozwala na najpełniejsze urzeczywistnienie woli spadkodawcy.
Uczestniczka wskazała, że nie ma instrumentów prawnych, aby wymóc sprzedaży lokalu i podział ceny ze sprzedaży. Wnioskodawczyni jako jedyna spadkodawczyni mogłaby zaniechać zbycia prawa, a tym samym pozostawić rozrządzenia spadkodawczyń nieskuteczne względem uczestniczek. W tym stanie jedynie stwierdzenie nabycia praw do spadku na rzecz trzech córek spadkodawczyni pozwoli urzeczywistnić jej wolę w najpełniejszym zakresie.
W piśmie z dnia 28 sierpnia 2017 r. uczestniczka z najdalej posuniętej ostrożności, w sytuacji gdyby Sąd nie podzielił prezentowanej przez nią wykładni testamentu, wskazała, że rozbieżność pomiędzy literalnym brzmieniem testamentu, a wolą spadkodawczyni winna być traktowana w kategoriach błędu w rozumieniuart. 945 § 1 pkt 2 k.c.
Uczestniczka do końca postępowania podtrzymała swoje stanowisko. W piśmie z dnia 10 lutego 2020 r zatytułowanym „Załącznik do protokołu rozprawy z dnia 4 lutego 2020 r. wskazała dodatkowo, że testament byłby nieważny, jeśliby Sąd uznałby, że testament ten został sporządzony w stanie wyłączającym swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli (art. 945 § 1 pkt. 1 k.p.c.), albo też został sporządzony pod wpływem groźby (art. 945 § 1 pkt. 3 k.p.c.). W ocenie uczestniczki Sąd winien zbadać te okoliczności z urzędu.(pismo z 25 maja 2017 r. k. 35-40, pismo z 28.08.2017 r. 63-67, załącznik do protokołu rozprawy z dnia 4 lutego 2020 r. k. 292-296)
UczestniczkaJ. G.w piśmie z dnia 12 czerwca 2017 r. przedstawiła analogiczne stanowisko jakB. Ł.w piśmie z dnia 25 maja 2017 r.. Dodatkowo wskazała, że na kilka lat przed śmiercią matka zaczęła informować córki, że chciałaby, aby wszystkie córki otrzymały udział z mieszkania i sprecyzowała, że ma on wynosić w przypadkuU. P.orazB. Ł.po 45 %, a dlaJ. G.miał on wynosić 10% (pismo z 12.06.2017 r. k. 55-57, pismo z 12.09.2017 r. k. 85)
Na rozprawie w dniu 2 czerwca 2017 r. dokonano otwarcia i ogłoszeniu testamentów notarialnychA. B.sporządzonych w dniu 22 czerwca 2009 r. i 22 października 2014 r.(protokoły otwarcia i ogłoszenia testamentów k. 47-48)
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. B.zmarła w dniu 5 grudnia 2016r. wW.. Ostatnio przed śmiercią stale zamieszkiwała wW.przyul. (...). W dacie zgony była rozwiedziona.A. B.miała trzy córki:U. P.,B. Ł.orazJ. G.. Spadkodawczyni nie miała innych dzieci, nikogo nie przysposobiła.
Córki spadkodawczyni nie składały oświadczenia o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku, nie został uznane za niegodne dziedziczenia ani też nie zawierały umowy o zrzeczenie się spadku poA. B..
W dniu 22 czerwca 2009 r. notariuszA. S.sporządziła w formie aktu notarialnego za Rep. A nr(...)testamentA. B.. W testamencie tymA. B.powołała do całego spadku swoje córki:U. P.iB. Ł.po ½ części każdą z nich. JednocześnieA. B.oświadczyła, że w testamencie pomija córkęJ. G., ponieważ została już należycie wyposażona.
W dniu 22 października 2014 r. notariuszA. S.przybyła do miejsca zamieszkaniaA. B.(ul. (...)wW.), gdzie został sporządzony testament notarialnyA. B.za Rep. A nr(...). W testamencie tymA. B.oświadczyła, że odwołuje testament sporządzony przedA. S.notariuszem wW.w dniu 22 czerwca 2009 r. Rep. A nr(...).A. B.oświadczyła, że do całego spadku powołuje córkęU. P.i zobowiązała ją do wydania na rzeczJ. G.kwoty stanowiącej 10 % wartości uzyskanej ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...), położonego wW.przyul. (...), a z pozostałej kwoty połowę na rzeczB. Ł..A. B.oświadczyła również w testamencie, że w wypadku gdybyU. P.nie chciała lub nie mogła dziedziczyć, wówczas w jej miejsce powołuje wnuczkęO. P., córkęW.iU.i zobowiązuje ją do wydania na rzeczJ. G.kwoty stanowiącej 10 % wartości uzyskanej ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa dolokalu mieszkalnego nr (...), położonego wW.przyul. (...), a z pozostałej kwoty połowę na rzeczB. Ł..
A. B.nie sporządzała innych testamentów.
(odpis skrócony aktu zgonu k. 3, odpisy skrócone aktów małżeństwa: k. 3a, 4, 33 , zapewnienie spadkoweU. P.k. 49, zapewnienie spadkoweB. Ł.k 50, testament z 22.06.2009 r. k. 11-12, testament z 22.10.2014 r. k. 8-10)
Spółdzielcze własnościowe prawo dolokalu mieszkalnego nr (...)przyul. (...)wW.od dnia 1.10.1989 r. przysługiwałoA. B.. Lokal ten stanowi jedyny znacznej wartości składnik majątku wchodzący w skład spadku po zmarłejA. B..(okoliczności bezsporne, pismo z 19.09.2017 r. k 86)
A. B.w przeszłości była uprawniona do zamieszkiwania w lokalu przyul. (...)wW.o powierzchni ok. 57 m2. W mieszkaniu tym przez pewien okres zamieszkiwała z nią równieżJ. G.z rodziną. W latach 80-tych mążJ. G.otrzymał lokal mieszkalny przyul. (...)wW.o powierzchni ok. 37 m2.A. B.dokonała zJ. G.w latach osiemdziesiątych zamiany lokali w ten sposób, żeJ. G.otrzymała mieszkanie przyul. (...), aA. B.stała się uprawniona do zamieszkiwania przyul. (...). Okoliczność ta sprawiła, że sporządzając pierwszy testament w czerwcu 2009 r.,A. B.nie ustanowiłaJ. G.swoim spadkobiercą, gdyż uważała, żeJ. G., dzięki zamianie lokali, którą zaakceptowała.J. G.otrzymała w latach 80-tych prawo do zamieszkiwaniu w większym lokalu, a tym została już przez nią należycie wyposażona.(okoliczności bezsporne, a ponadto zeznaniaU. P.k. 288-289, 72-74, zeznaniaB. Ł., k. 289-290, 74-76, zeznaniaJ. G.k. 290, 76-77, zeznania świadkówS. G.k. 134-139,O. P.k. 197-202)
W lokalu przyul. (...)wraz zA. B.w latach 90-tych zamieszkiwałaB. Ł.wraz z dziećmi, w tym zO. Ł..A. B.pracowała wówczas w jednym ze sklepów należących doU. P.. W tym okresieU. P.dzwoniła z pretensjami do swej matkiA. B.w sytuacji, gdy ta nie sprzedała żadnej rzeczy w sklepie.(zeznaniaB. Ł.k. 289-290, zeznania świadkówO. Ł.k. 124-128,E. D. (1)k. 167 )
Po wyprowadzceB. Ł., w lokalu przyul. (...),A. B.zamieszkiwała sama. Nie wyrażała zgody, aby na stałe zamieszkiwały z nią inne osoby. Utrzymywała się z emerytury wpłacanej jej na rachunek bankowy, jak i korzystała z pomocy udzielanej jej przez córki
W czynnościach dnia codziennego pomagała jej przede wszystkimB. Ł.wraz z synemO. Ł., z uwagi na fakt, że mieszkali w pobliżu.B. Ł.robiła swojej matce zakupu nie pobierając często za to pełnej odpłatności.A. B.w dniu 1 lutego 2016 udzieliła pełnomocnictwaB. Ł., w którym upoważniła ją do zarządu i administracji jej majątkiem, a w związku z tym do zastępowania i reprezentowania jej m.in. przez organami administracji publicznej i sądami. Pełnomocnictwo obejmowała również upoważnienie do działania wobec banków, spółdzielni i dostawców mediów.
U. P.pomogła matce finansowo podczas wykupu lokalu mieszkalnego przyul. (...). Jej pomoc dotyczyła również zakupuA. B.żywności, odzieży, lekarstw, sfinansowania remontu łazienki, gdyA. B.była w szpitalu.U. P.odwiedzała regularnie matkę w jej mieszkaniu. Organizowała również kilkukrotnie uroczystości rodzinne z okazji świąt Bożego Narodzenia w swoim domu wM., w których uczestniczyła równieżA. B.,B. Ł.iJ. G.z rodzinami. RelacjeU. P.z matką bywały napięte, gdyż zdarzało się, iżU. P., zwracałaA. B.podczas spotkań rodzinnych uwagę, że ta zbyt dużo je, czy też wypominała jej, iż wychowywała się w biedzie i nie otrzymała od matki żadnych pieniędzy.
J. G.z uwagi na liczne obowiązki pracownicze, dużo rzadziej niż pozostałe siostry spotykała się z matką, czy też świadczyła na jej rzecz pomoc. Przekazała pieniądze na zakup materiałów, jakie służyły do pierwszego remontu łazienki wykonanego przezO. Ł..
A. B.była osobą zaangażowaną emocjonalnie w życie swoich wnuków w tymS. G.,O. P.,O. Ł.. Martwiła się również sytuacją swojego wnukaD. G..
(zeznaniaU. P.k. 288-289, 72-74, zeznaniaB. Ł., k. 289-290, 74-76, zeznaniaJ. G.k. 290, 76-77, zeznania świadków:H. K.k. 129-130,A. L.k. 132-133,O. Ł.k. 125-128,S. G.k. 134-139,A. K.k. 157-159,W. L.k. 159-160,J. R.k. 161-162,M. G.k. 165-167,E. D. (2)k. 167-168,B. K.k. 168-169,O. P.k. 197-202 upoważnienie k. 44, informacja udzielona przez bank k. 208, potwierdzenia operacji k. 180-195)
W dniu 20 września 2014 r.U. P.sporządził pisemne zobowiązanie, w którym oświadczyła, że zobowiązuje się po sprzedaży mieszkania przyul. (...)przekazać natychmiast 50 % uzyskanej sumy siostrzeB. Ł.. Oświadczyła również, że w razie śmierci zobowiązuje córkę do przekazania 60 % uzyskanej sumyB. Ł.. Pismo to następnie przekazałaB. Ł..(zeznaniaU. P.k. 288-289, 72-74, zeznaniaB. Ł.k. 289-290, pismo z dnia 20.09.2014 r. k. 69)
Kwestia dziedziczenia poA. B.była przedmiotem jej rozmów z członkami rodziny. Członkowie rodziny wiedzieli o tym, iż sporządziła ona pierwszy testament, w którym do spadku powołałaU. P.iB. Ł..
O. Ł.w trakcie swych rozmów zA. B.informował ją, iż konieczne jest uregulowanie przezA. B.spraw majątkowych. Mówił jej, że z uwagi na fakt, że jego matkaB. Ł.zamieszkuje w mieszkaniu komunalnym, nie może ona być właścicielem mieszkaniu lub być uprawniona z tytułu spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu, ani też posiadać udziałów w tych prawach.
Po sporządzeniu pierwszego testamentuA. B.informowałaB. Ł.,O. Ł.iA. F.(córkęS. G.), iż chciałaby „dopisać” do testamentuJ. G.. Spadkodawczyni nie rozmawiała na ten temat zJ. G.. Nie informowała również swoich córek, iż jej jedynym spadkobiercą ma byćU. P.. Zarówno córki spadkodawczyni, jak i pozostali członkowie rodziny przed śmierciąA. B.nie wiedzieli, iż w październiku 2014 r. został sporządzony przezA. B.drugi testament w formie aktu notarialnego.(zeznania świadków:O. Ł.k. 125-128,S. G.k. 134-139, zeznaniaU. P.k. 288-289, 72-74, zeznaniaB. Ł., k. 289-290, 74-76, zeznaniaJ. G.k. 290, 76-77)
Do sporządzenia testamentu notarialnego z 27 października 2014 r. doszło z inicjatywyA. B.. Zadzwoniła ona do notariuszaA. S.i w trakcie rozmowy telefonicznej oświadczyła notariuszowi, że chce zmienić testament. Wyjaśniła, że czuje, że skrzywdziła swoich spadkobierców ustawowych i dlatego chce zmienić testament. Pokrzywdzenie polegało na tym, że w pierwszym testamencie pominęła jedną z córek. IntencjąA. B.było to, aby mieszkanie zostało sprzedane, a środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania zostały podzielone pomiędzy konkretne osoby, aJ. G.otrzymała 10 % z wartości mieszkania. Notariusz na podstawie wypowiedziA. B., sporządziła testament. Notariusz nie sugerowała spadkodawczyni aby toU. P.była jedynym spadkobiercą i była zobowiązana do wydania określonych rzeczy pozostałym córką, lecz jedynie ukierunkowała ją, co do sposobu w jaki ma zostać testament sporządzony, biorąc pod uwagę wypowiedziA. B., co do jej woli. Nie wpływała na jej intencje. Notariusz tłumaczyłaA. B.różnicę między spadkobiorcą a zapisobiorcą. Spadkodawczyni w trakcie przygotowywania testamentu oświadczyła również, że jeżeliU. P.nie będzie chciała dziedziczyć, to żeby w jej miejsca weszła jej córkaO. P..W czasie sporządzenia testamentuA. B.wiedziała czego chce, a w ocenie notariusz sporządzającej testament była zdolna do złożenia oświadczenia woli.(zeznaniaA. S.k. 94-98)
W ocenie osób mających na co dzień kontakt zA. B.była ona osobą silną, nie ulegającą osobom trzecim, w tym nieulegającą swojej córceU. P.. Spadkodawczyni była osobą, która ma swoje zdanie.(zeznania świadkaH. K.k. 129-130, zeznania świadkaA. L.k. 132-133, zeznaniaS. G.k. 134-139,J. R.k. 161-162)
Sąd dokonał następującej oceny materiału dowodowego zebranego w sprawie:
Oceniając zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd skoncentrował się na dwóch istotnych a jednocześnie spornych kwestiach pomiędzy stronami. Pierwsza z nich dotyczyła relacji pomiędzyA. B.a jej córkami. Druga kwestia dotyczyła okoliczności związanych ze sporządzeniem testamentu oraz koncentrowała się wokół odtworzenia rzeczywistej woli spadkodawczyni. Ustalenie tych dwóch grup okoliczności było niezbędne dla ustalenia rzeczywistej woli spadkodawczyni i dla oceny testamentów pod kątem wystąpienia okoliczności skutkujących w świetleart. 945 k.c.ich nieważnością. Zebrany w sprawie materiał dowodowy zostanie omówiony w dalszej części uzasadnienie przez pryzmat tych dwóch kwestii. Sąd ustalając stan faktyczny pominął kwestie relacji pomiędzy wnioskodawczynią i uczestniczkami oraz relacji pomiędzy pozostałymi członkami rodziny uczestników tego postępowania. Okoliczności te pozostawały bez znaczenia dla rozstrzygnięcia.
Wnioskodawczyni i uczestniczki, a także świadekS. G.były zgodne co do okoliczności zamiany mieszkań pomiędzyA. B.aJ. G.oraz tego, że fakt ten rzutował na pominięcieJ. G.w pierwszym testamencie.
Sąd nie wiary zeznaniom uczestniczkiB. Ł., która w swych wyjaśnieniach potwierdzonych na rozprawie w dniu 4 lutego 2020 r. wskazywała, że relacje pomiędzy matką a wnioskodawczynią były złe a także, że nie można powiedzieć, że wnioskodawczyni opiekowała się matką, gdyż wnioskodawczyni poniżała matkę. Na złe relacje pomiędzy wnioskodawczynią aB. Ł.wskazywała również w swych zeznaniachJ. G.. Podkreślić należy, że w zeznaniach tych uczestniczki dokonywały daleko idących uogólnień na podstawie pojedynczych wydarzeń jakie miały miejsce na przestrzeni ponad dwudziestu lat, począwszy od awantur związanych z niskim utargiem w latach dziewięćdziesiątych (o których zeznawałO. Ł.), kłótni wnioskodawczyni z spadkodawczynią spowodowanej wolą darowania mieszkaniaO. Ł., po komentarze wnioskodawczyni na temat ilości jedzenia zjadanego przezA. B.. Z koleiJ. G.w swych wyjaśnieniach złożonych na rozprawie w dniu 8 września 2017 r, następnie potwierdzonych na rozprawie w dniu 4 lutego 2020 r. wskazała, że odkąd pamięta zawsze był konflikt pomiędzyU. P.a jej matką, a także że spadkodawczyni bała sięU. P.. Odnosząc się do tych zeznań wskazać, należy, że uczestniczka nie sprecyzowała na czym ten konflikt polegał i na czym opiera swe stwierdzenia, żeA. B.bała się swej córki. Sąd uznał te zeznania za niewiarygodne, albowiem nie znajdują one potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym w tym w zeznaniach córki uczestniczki –S. G.. Również zeznania wnioskodawczyni, w których podkreślała ona, że nie miała żadnych konfliktów z matką nie były w tym zakresie wiarygodne, w świetle opisanych poniżej zeznań które Sąd uznał za wiarygodne.
ŚwiadekO. Ł., zeznawał, żeA. B.obawiała się zawsze swojej najstarszej córki, która jak dzwoniła to powodowała, że spadkodawczyni zawsze płakała. Jednakże z całokształtu zeznań nie wynika, abyO. Ł.był świadkiem wszystkich tych rozmów, gdyż jak zeznał, te rozmowy odbywały się wówczas, gdy go nie było w mieszkaniu. Dlatego też Sąd oparł się na zeznaniach na temat kłótni, jedynie w zakresie kłótni, co do których świadek wskazywał konkrety, t.j. kłótni związanych z utargiem oraz kłótni związanych z wolą darowizny mieszkania. W tym miejscu zaznaczyć należy, że zeznania świadka nie pozwalają na przyjęcie, że którykolwiek z testamentów został sporządzony pod naciskiemU. P., czy też pod wpływem gróźb z jej strony. Świadek zeznał, że wydaje mu się, że wskutek awantury związanej z przepisaniem mieszkania powstał testament, ale nie był w stanie tego jednoznacznie określić i nie był w stanie wskazać, czy w ten sposób powstał pierwszy, czy też drugi testament.
Na konflikty pomiędzy wnioskodawczynią wskazywała również w swych zeznaniach świadekS. G., opisując wypowiedziU. P.pod adresem matki, jednakże i ona zeznała, że być może były takie momenty, że rozmawiały one jak matka z córką. Z zeznań tego świadka wynika, że relacje pomiędzyU. P., a matką były złożone, a nie jedynie złe, jak wskazywali w swych zeznaniachB. Ł.,J. G.iO. Ł.. Świadczą o tym m.in. słowa: „często odnosiłam wrażenie, że babcia z jednej strony cieszy się, że córka przyjeżdża, ale jej zachowanie sprawiało jej przykrość”(k. 138)Podkreślić należy w kontekście swobody testowania, żeS. G.zeznała również: „Myślę, że nie było tak, że babcia ulegała paniU., czasami dla świętego spokoju jej przytakiwała lub się nie odzywała” (k. 138).
Kolejny świadek zawnioskowany przez uczestniczkę, t.j.H. K.w swych zeznaniach była zasadniczo niewiarygodna. Z jej zeznań wynika bowiem, żeU. P.nie odwiedzała matki poza okresem 3-4 miesięcy przed śmierciąA. B.. Te zeznania nie znajdują potwierdzenia w zeznaniach pozostałych słuchanych w sprawie osób w tym zeznaniach świadkaS. G., która wskazywała, żeU. P.przyjeżdżała zazwyczaj w soboty. Dodatkowo świadekH. K.w swych zeznaniach wskazywała, że po wizytachU. P., spadkodawczyni była rozdrażniona. O ile nie można wykluczyć, że rzeczywiście wizyty córki mogły wywoływać czasami u matki rozdrażnienie, to jednak okoliczność ta, o której wspomina świadek pozostaje bez znaczenia, skoro świadek nie potrafiła podać, co było przyczyną tego rozdrażnienia i jaki był przebieg tych wizyt. Dodatkowo świadek ta w swych zeznaniach opisywała nie tylko fakty, ale i przedstawiała swoją ocenę tych faktów. Wskazuje na to wypowiedzi świadka odnośnie naciskówU. P.na spadkodawczynię, które w ocenie świadka dotyczyły tego, abyA. B.„dopisała” w testamencie trzecią córkę. Okoliczność ta nie znajduje potwierdzenia w zeznaniach pozostałych słuchanych w sprawie osób, a ponadtoA. B.uwzględniłaJ. G.w testamencie na dwa lata przed naciskami, jakie według zeznań świadkaH. K., miała wywieraćU. P.. Sąd uznał za wiarygodne zeznania tego świadka w zakresie jakim z jej zeznań wynika, że spadkodawczyni była osobą silną nie przyjmującą do siebie rzeczy emocjonalnie, albowiem okoliczność ta wynikała z zeznań pozostałych słuchanych w sprawie osób.
Zasadniczo nieprzydatne dla ustalenia stanu faktycznego odnośnie relacji pomiędzy spadkodawczynią a jej córkami były zeznania świadkaA. K.,W. L.,J. R.,M. G.,E. D. (2),B. K.albowiem świadkowie ci nie posiadali praktycznie żądnej wiedzy na temat relacji spadkodawczyni z jej córkami oraz okoliczności w jakich zostały sporządzone te testamenty. Sąd ustalając stan faktyczny oparł się na zeznaniach tych świadków w zakresie jakim opisywali oni zakres pomocy udzielanej matce przezU. P.oraz okoliczności w jakich spadkodawczyni spędzała święta u swej córki.
Za wiarygodne odnośnie pomocy świadczonej przez wnioskodawczynię na rzecz spadkodawczyni Sąd uznał również zeznania świadkaO. P.. Podkreślić należy, że świadek ta opisując relacje rodzinne nie wskazywała, że nie było awantur i konfliktów pomiędzy wnioskodawczynią a spadkodawczynią, lecz, że nic jej na ten temat nie wiadomo. Wreszcie podkreślić należy, że świadek ta wskazywała, że jak to w rodzinie, istniały różnice zdań pomiędzy wnioskodawczynią a jej matką.
Ustalając stan faktyczny Sąd pominął dowód z pamiętnika spadkodawczyni (Agendy Biblijnej 2002), albowiem dowód ten był nieprzydatny dla stwierdzenia okoliczności na jakie został zgłoszony w piśmie z dnia 9 stycznia 2018 r. W tej agendzie znajdują się jedynie zapiski odnośnie wydarzeń zarówno historycznych, jak i dotyczących życia rodzinnego spadkodawczyni, jakie miały miejsce w poszczególnych latach. Adnotacje te nie świadczą w żaden sposób o celowości i racjonalności wyróżnienia wnioskodawczyni przez powołanie jej do spadku. Również nieprzydatne dla rozstrzygnięcia były fotografie znajdujące się na k. 110-114, albowiem na ich podstawie brak było możliwości czynienia generalnych ustaleń odnośnie relacji pomiędzy członkami rodziny jakie miały miejsce w czasie, gdy te zdjęcia były wykonywane. Zdjęcia te potwierdzały jedynie bezsporny fakt, że członkowie rodziny spotykali się z sobą z okazji różnych uroczystości.
Sąd uznał, że w toku postępowania nie udowodniono, abyU. P.wywierała jakikolwiek wpływ na sporządzenie testamentu z października 2014 r. ZeznaniaJ. G.iB. G.w świetle których wnioskodawczyni miała wywierać wpływ na matkę celem sporządzenia testamentu określonej treści nie zasługują na danie im wiary. Przede wszystkim uczestniczki, ani żaden ze słuchanych w sprawie świadków nie byli świadkiem sytuacji, w którejU. P.w jakikolwiek sposób wpływałaby naA. B.celem sporządzenia testamentu. Żaden ze słuchanych w sprawie świadków, w tym również świadkowie, którzy opisywali konflikty pomiędzy wnioskodawczynią a jej matką nie wskazywał na to, aby wnioskodawczyni groziła spadkodawczyni lub próbowała na niej wymusić określoną treść tego testamentu.U. P.tym okolicznościom zaprzeczyła. Również słuchana w sprawie notariuszA. S.zeznała, że nie wyczuła, aby na ostatnią wolę spadkodawczyni wpływały osoby trzecie. Nie wykazano również, aby na ostatnią wolę spadkodawczyni miało wpływ pisemne oświadczenieU. P.z dnia 20 września 2014 r. (k. 69) lub aby spadkodawczyni sporządzając ten testament posiłkowała się tym dokumentem.
Sąd uznał za udowodniony fakt, iżA. B.po sporządzeniu pierwszego testamentu wyrażała wolę, aby równieżJ. G.otrzymała jakiś majątek po niej. Na taką wolę spadkodawczyni wskazuje nie tylko uczestniczkaB. Ł., ale i świadkowieO. Ł., a także świadekS. G., która od swojej córki wiedziała, żeA. B.chce dopisać do testamentuJ. G..
Podczas ustalania okoliczności dotyczących motywacji spadkodawczyni podczas sporządzenia drugiego z testamentów i jej rzeczywistej woli Sąd pominął zeznania świadkaA. L.. Z zeznań tego świadka wynika, że opiekowała sięA. B.w ostatnim roku przed śmiercią, na co wskazują jej wypowiedź, iż była opiekunką przez okres 10-12 miesięcy, a sama opieka skończyła się na 3 miesiące przed śmiercią. jednocześnie świadek ten zeznała, że opiekę rozpoczęła styczniu 2015 r. albo 2016 r. Powyższe zeznania pozwalają na przyjęcie, żeA. L.sprawowała opiekę w 2016 r., a więc już po sporządzeniu drugiego testamentu z października 2014 r. Świadek co istotne wskazywała, że w tym okresieA. B.była świadomą osobą. W tym stanie rzeczy, za niewiarygodne uznać należy zeznania świadka, w świetle którychA. B.będąc świadomą osobą, co najmniej półtora roku po sporządzeniu drugiego testamentu, powiedziała jej, że zamierza sporządzić testament, bo na początku tylko dwie córki były spadkobiercami, a nie chciała nikogo negować i wyrażała wolę żeby wszystkie trzy były równocześnie. Powyższy opis rozmów świadka ze spadkodawczynią nie zasługuje na wiarę z uwagi na to, że nieprawdopodobnym jest, aby spadkodawczyni, będąc osobą świadomą zapomniała o drugim testamencie, jaki sporządziła w październiku 2014 r.
Ustalając okoliczność sporządzenia testamentu Sąd z przyczyn opisanych powyżej pominął zeznania świadkaH. K.uznając je w tym zakresie za niewiarygodne.
Sąd uznał za wiarygodne zeznania świadkaA. S.– notariusza sporządzającego testament. Co zrozumiałe świadek, składając zeznania, po trzech latach od sporządzenia aktu notarialnego, nie pamiętała wielu szczegółów rozmowy zA. B.poprzedzającej sporządzenie aktu notarialnego. Świadek ten zeznawała, że intencjąA. B.było to, aby mieszkanie zostało sprzedane, a środki uzyskane ze sprzedaży mieszkania zostały podzielone pomiędzy konkretne osoby. Świadek stanowcza w swych dalszych zeznaniach oświadczyła, że nie sugerowałaA. B., aby ta uczyniła jedynieU. P.swoim spadkobiercą, lecz jedynie ukierunkowała spadkodawczynię w jaki sposób ma zostać sporządzony testament. Określając swoją rolę w sporządzeniu testamentu świadek wprost wskazała, że starała nadać charakter prawny temu co spadkodawczyni powiedziała.
W tym miejscu podkreślić należy, że żaden z przeprowadzonych w sprawie dowodów nie pozwala na przyjęcie, że notariusz sporządzając testament zniekształciła wolęA. B., jak zdaje się sugerować uczestniczkaB. Ł.w swych zeznaniach. Nikt ze słuchanych w sprawie osób nie rozmawiał ze spadkodawczynią na temat drugiego testamentu ani przed, ani po jego sporządzeniu. Nie pozwala to na uznanie, że rzeczywista wolaA. B.była inna niż ta wyrażona w testamencie notarialnym sporządzonym w październiku 2014 r., a także nie pozwala na przyjęcie, żeA. B.w rzeczywistości chciała powołać do spadku wszystkie swoje trzy córki, jako spadkobierców.
Sąd rozważył, co następuje:
Zgodnie zart. 1025 § 1 k.c.Sąd na wniosek osoby mającej w tym interes stwierdza nabycie spadku przez spadkobiercę. Jak stanowiart. 926 § 1 k.c., powołanie do spadku wynika albo z ustawy albo z testamentu. W myślart. 926 § 2 k.c.dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał nie chce lub nie może być spadkobiercą. Zatem ustawa daje pierwszeństwo porządkowi dziedziczenia określonemu przez spadkodawcę w testamencie. Z tego powodu dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje dopiero wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy w testamencie, między innymi wówczas, kiedy spadkodawca sporządził testament, który okazał się nieważny. Zgodnie zart. 950 k.c., testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego.
UczestniczkaB. Ł.iJ. G.wnioskowały w pierwszej kolejności o dokonanie takiej wykładni testamentu z dnia 22 października 2014, na podstawie której Sąd przyjąłby, iż do spadku zostały powołaneU. P.w udziale wynoszącym 45/100,B. Ł.w udziale wynoszącym 45/100 orazJ. G.udziale 10/100. Podstawą do takiej interpretacji testamentu daje w ocenie uczestniczekart. 948 k.c.Wskazać należy, że przepis ten formułuje dwie podstawowe zasady interpretacji testamentu, które należy stosować nie równocześnie, lecz sekwencyjnie. W pierwszej kolejności trzeba dążyć do zapewnienia realizacji woli testatora w jak najszerszym zakresie. Przy interpretacji aktu ostatniej woli dominuje zatem wykładnia subiektywna, a nie obiektywna. W drugiej kolejności, jeżeli wykładnia testamentu daje kilka możliwych wariantów znaczeniowych, wybrać należy ten, który pozwala utrzymać w mocy rozrządzenia testamentowe i nadać im rozsądną treść. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzecznictwie, zgodnie z którym nie jest dopuszczalne w drodze wykładni uzupełnianie treści aktu ostatniej woli (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15 marca 1963 r., sygn. akt III CR 131/62). Na aprobatę zasługuje podgląd wyrażony w doktrynie zgodnie z którym z zasad wyrażonych wart. 948 k.c.wynika, że korygowanie treści aktu ostatniej woli jest niedopuszczalne tylko wówczas, gdy prowadziłoby do uzupełniania go. (por. K. Osajda (red), Kodeks cywilny. Komentarz, komentarz do art. 948 k.c.).
W ocenie Sądu treść testamentu z 22 października 2014 r. w powiązaniu z ustalonymi okolicznościami zarówno poprzedzającymi sporządzenie testamentu, jak i następujących po tej dacie, przemawia przeciwko przyjęciu, iż w testamencie tymA. B.jako swych spadkobierców wskazała nie tylkoU. P., ale wszystkie trzy córki w częściach, jakich miał nastąpić podział sumy uzyskanej ze sprzedaży lokalu mieszkalnego. Przeciwko takiej wykładni testamentu przemawia przede wszystkim literalna treść testamentu sporządzonego w formie aktu notarialnego, gdzie spadkodawczyni w sposób wyraźny określiła, że co do całego spadku powołuje swoją córkęU. P.. To że następnie zobowiązała ją w drodze zapisu do wydania kwoty uzyskanej ze sprzedaży mieszkania na rzecz pozostałych córekA. B., nie oznacza, że również one są spadkobiercami. Treść testamentu przemawia bowiem za tym, żeB. Ł.iJ. G.są jedynie zapisobiorcami, o których mowa 968k.c.Również skorzystanie z instytucji podstawienia zart. 963 k.c., odnoszącej się jedynie doU. P., świadczy o tym, że wolą spadkodawczyni było to, aby to jedynieU. P.była jej spadkobiercą. W ocenie Sądu w sytuacji, gdy spadkodawczyni wyraźnie w testamencie oświadcza, że do całego spadku powołuje jedną osobę, w oparciu o reguły zart. 948 k.c., nie można twierdzić, że w istocie w tym akcie notarialnym do spadku powołuje trzy osoby jako spadkobierców. Taka interpretacja, stanowiłaby niedozwoloną na gruncieart. 948 k.c.korektę aktu ostatniej woli, która prowadziłaby do ustalenia odmiennego porządku dziedziczenia, niż ten wynikający z jednoznacznych zapisów zawartych w testamencie. Niejako na marginesie tych rozważań wskazać należy, że również okoliczności poprzedzające sporządzenie testamentu i następujące po tym fakcie nie pozwalają na taką interpretację ostatniej woli spadkodawczyni. Z deklarowanej chęci „dopisania”J. G.do testamentu nie wynika jednocześnie chęć uczynienie jej spadkobiercą. Przekazanie określonego majątku po śmierci może nastąpić również poprzez instytucję zapisu. Również fakt, że zmarła przed śmiercią nie poinformowała swoich córek o tym, żeU. P.będzie jedynym spadkobiercą, nie jest argumentem przemawiającym przeciwko temu, że taka była jej wola. Taką teza można byłoby sformułować, gdyby spadkodawczyni mówiła, że wszystkie trzy córki będą jej spadkobiercami, co nie miało miejsca, skoro nikt z członków rodziny nie wiedział nawet, że testament został sporządzony. Argumentem przemawiającym za wykładnią testamentu postulowaną przez uczestniczki nie jest to, że brak jest w ocenieB. Ł.sytuacji, które by uzasadniały pominięcie jej przy powołaniu do dziedziczenia. Po pierwsze w testamencieA. B.w drodze zapisu zagwarantowała uczestniczkom udział w podziale sumy uzyskanej ze sprzedaży lokalu, a zatem realne przysporzenie. Po drugie brak jest podstaw do przyjęcia, iż decyzja o powołaniu do dziedziczenia jedynieU. P.i obciążeniu jej koniecznością wykonania zapisu, była irracjonalna. Wreszcie wskazać należy, że decyzja o powołaniu do spadku, czy też braku tego powołania. jest przejawem swobody testowania jaką ma każda osoba posiadająca zdolność do czynności prawnych i decyzja ta, inaczej niż np. wydziedziczenie, nie musi mieć uzasadniania, które byłoby znane i zrozumiałe dla poszczególnych spadkobierców. Reasumując powyższe, w świetleart. 948 k.c.i ustalonych okoliczności faktycznych brak jest możliwości przyjęcia, że rozrządzenia zawarte w testamencie z 27 października 2014 t. miały w rzeczywistości inne znaczenie niż wynikałoby to z ich literalnej treści.
Brak jest również podstaw do przyjęcia, że ostatnia wolaA. B.w testamencie z dnia 27 października 2014 r. została zniekształcona przez notariuszaA. S.. Z zeznań notariusz wynika, że sporządziła ona testament zgodnie z intencjami spadkodawczyni, której celem było przede wszystkim sprzedaż mieszkania i podział tak uzyskanej kwoty. Notariusz nie sugerowała spadkodawczyni kogo powołać na spadkodawczynię, lecz jak wskazała ukierunkowała ją, nadała charakter prawny wypowiedziom spadkodawczyni na temat dziedziczenia. Sąd nie ma podstaw w oparciu o zebrany w sprawie materiał dowodowy do przyjęcia, że wola spadkodawczyni była inna niż to zapisano. Notariusz sporządzając testament zgodnie zart. 2 ustawy z dnia 14 lutego 1991 r prawo o notariaciedziałała jako osoba zaufania publicznego, a dokonana przez nią czynność notarialna ma charakter dokumentu urzędowego. W tym miejscu podkreślić należy status prawny notariusza i jego zadania w polskim porządku prawnym. Jak trafnie zauważył Sąd Najwyższy w uchwale z 18 grudnia 2013 r., sygn. III CZP 82/13: „(..)zadaniem notariusza jest zapewnienie bezpieczeństwa obrotu prawnego i wiarygodności. Przypomnieć wypada, że to państwo przeniosło na notariusza część swoich kompetencji w zakresie czynności, które uznało za doniosłe pod względem prawnym i ogólnospołecznym. Zadania notariusza są istotne również z perspektywy podmiotu prawa cywilnego, albowiem czynności notarialne muszą zapewniać wszystkim ich uczestnikom bezpieczeństwo prawne, a notariusz ma eliminować bądź ograniczać ryzyko przyszłego sporu przed sądem, gdyby zaś do sporu doszło to jego rolą jest usprawnienie postępowania cywilnego przez dostarczenie jednoznacznych dowodów”
UczestniczkaB. Ł.w toku postępowania wnosiła o przyjęcie, w razie braku podzielenia przez Sądu postulowanej przez nią wykładni testamentu, iż testament ten jest nieważny z uwagi na sporządzenie go pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działała pod wpływem błędu nie sporządziłby testamentu tej treści (art. 945 § 1 pkt. 1 k.c.). W ocenie Sądu stanowisko uczestniczki w tym zakresie jest niespójne, bo albo testament jest ważny - nieobarczony wadą, o której mowa wart. 945 k.c.i podlega wykładni przewidzianej wart. 948 k.c., albo jest nieważny i to w sposób bezwzględny na podstawieart. 945 k.c.Pomimo powyższej niespójności Sąd dokonał również oceny ważności testamentu w świetleart. 945 § 1 k.c.
W doktrynie wskazuje się zarzut nieważności musi być podniesiony i udowodniony przez osobę mającą w tym interes. Uczestniczki nie udowodniły, iżA. B.działała pod wpływem błędu. Testament został sporządzony przed notariuszem i nie udowodniono, żeA. B.nie rozróżniała dwóch instytucji - powołania spadkobiercy i zapisu, zwłaszcza, że notariusz tłumaczyłaA. B.różnice pomiędzy tymi dwoma instytucjami. Nie udowodniono również, aby woląA. B.było to, abyU. P.była jedynie wykonawcą testamentu, a nie spadkobiercą. Uzasadnieniem dla tych twierdzeń nie może być jedynie wiek spadkodawczyni w dacie sporządzenia testamentu i brak posiadania przez nią wykształcenia prawniczego. IntencjąA. B.było to, aby mieszkanie zostało sprzedane, a kwota uzyskana ze sprzedaży została podzielona pomiędzy córki. Wbrew twierdzeniom uczestniczkiB. Ł.rozrządzenia zawarte w testamencie zapewniają realizację tych intencji. Oczywistym jest bowiem, że z zapisu tego wynika, że skoroU. P.ma wydać na rzeczJ. G.kwotę stanowiącą 10 %, a na rzeczB. Ł.kwotę stanowiącą 45 % wartości uzyskanej ze sprzedaży spółdzielczego własnościowego prawa do lokalu mieszkalnego przyul. (...)wW., to aby uzyskać ten efekt musi najpierw dokonać sprzedaży tego prawa. Zobowiązanie takie, zgodnie z regułami przewidzianymi wart. 948 k.c., da się wyinterpretować z zapisu zawartego w testamencie. Zaniechanie sprzedaży tego mieszkania, w ocenie Sądu sprawiłoby, że uczestniczka naraziłaby się na odpowiedzialność odszkodowawczą z tytułu niewykonania zobowiązania, przewidzianą wart. 471 k.c.Tym samym nie można przyjąć, że podczas sporządzania testamentuA. B., miała mylne wyobrażenie, co do tego, że testament pozwoli zrealizować jej intencję, którą jak wynika z zeznańA. S.była sprzedaż mieszkania po śmierci i podział pomiędzy córkami środków uzyskanych z jego sprzedaży. Wobec powyższego za nieudowodnioną uznać należy, okoliczność, iż testament z dnia 17 października 2014 r. obarczony był wadą, o której mowa wart. 945 § 1 pkt. 2 k.c.
Ustalony przez Sąd faktyczny nie daje podstaw do przyjęcia, iż testament z 27 października 2014 r. został sporządzony pod wpływem groźby. W toku postępowania udowodnione jedynie, że pomiędzyU. P.aA. B.dochodziło do sytuacji konfliktowych. Jednak to, że konflikty występowały nie oznacza, że testament był sporządzony pod wpływem groźby wyartykułowanej przezU. P.lub inną osobę. Podkreślić należy, że w zeznaniach żadnej ze słuchanych osób nie padły twierdzenia, iż ktokolwiek kierował pod adresemA. B.groźby, tym bardziej groźby mające na celu sporządzenie przez nią testamentu określonej treści.
W piśmie stanowiącym załącznik do protokołu rozprawy z 4 lutego 2020 r. pełnomocnik uczestniczki wskazywał również, że Sąd winien zbadać z urzędu, czy testament z dnia 27 października nie został sporządzony w stanie wyłączającym świadome i swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli. Zarzut nieważności testamentu oparty naart. 945 § 1 pkt 1 k.c., jak i zarzut nieważności oparty naart. 945 § 1 pkt 3 k.c.nie były podnoszone w toku postępowania przed zamknięciem rozprawy. Niemniej jednak wskazać należy, że brak jest podstaw do przyjęcia, że testament z dnia 27 października 2014 r. jest nieważny z tego powodu. Sąd podziela pogląd wyrażony w orzeczeniu Sądu Najwyższego z dnia 14 czerwca 2012 o sygn. akt I CSK 564/11, zgodnie z którym: zarówno stan wyłączający świadome podjęcie decyzji i wyrażenie woli, jak i stan wyłączający swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli musi wynikać z przyczyny wewnętrznej, tkwiącej w osobie składającej oświadczenie woli, nie zaś w okolicznościach zewnętrznych. Oświadczenie woli testatora jest świadome, jeżeli w czasie sporządzania testamentu nie występowały żadne zaburzenia świadomości, a testator jasno i wyraźnie zdawał sobie sprawę z tego, że sporządza testament określonej treści. Oświadczenie jest swobodne, jeżeli spadkodawca nie kieruje się motywami intelektualnymi lub pobudkami uczuciowymi, mającymi charakter chorobowy, nie pozostaje pod dominującym wpływem czyjejkolwiek sugestii i zachowuje wewnętrzne poczucie swobody postępowania. Brak swobody może wynikać też z ciężkiej choroby, prowadzącej do wyczerpania organizmu i siły woli do tego stopnia, że pomimo zachowanej świadomości nie jest zdolny do przeciwstawienia się zewnętrznym naciskom, w tym osób, bez opieki których nie może funkcjonować. Same sugestie osób trzecich nie wyłączają jednak swobody, chodzi bowiem o zachowanie zdolności do podjęcia decyzji niezależnie od ich istnienia lub braku (por. m.in. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 14 grudnia 2011 r., I CSK 115/11, z dnia 21 kwietnia 2004 r., III CSK 523/02, nie publ., wyrok z dnia 1 lipca 1974 r., III CRN 119/74, OSP 1976, Nr 2, poz. 30)”. Powyższe rozważania pozostają aktualne na gruncie niniejszej sprawy. W oparciu o ustalony stan faktyczny brak jest podstaw do przyjęcia, że podczas sporządzania testamentu z dnia 27 października 2014 r.A. B.znajdowała się w stanie, o którym mowa wart. 945 § 1 pkt. 1 k.c.Notariusz sporządzająca testament oceniła, iż spadkodawczyni była zdolna do złożenia oświadczenia woli i wiedziała czego chce. Również pozostali słuchani w sprawie świadkowie wypowiadali się o spadkodawczyni, jako o osobie zdecydowanej i świadomej, która miała swoje zdanie. Jednocześnie nie ustalono, aby spadkodawczyni sporządzając testament znajdowała się pod dominującym wpływem innych osób, w tymU. P., które by to osoby wywierałyby na nią naciski co do sporządzenia testamentu określonej treści, a którym to naciskom spadkodawczyni nie byłaby w stanie się przeciwstawić.
Mając powyższe na uwadze Sąd doszedł do przekonania, iż brak jest podstaw do uznania testamentu z dnia 27 października 2014 r. za nieważny w świetleart. 945 k.c.Podkreślić należy, że w tak ustalonym stanie faktycznym, brak było podstaw, w świetle powyższego przepisu, do uznania testamentu z dnia 22 czerwca 2009 r. za nieważny, a ponadto ważność tego testamentu nie była negowana przez żadną ze stron.
Podsumowując powyższe rozważania stwierdzić należy, że Sąd przyjął, że obydwa testamenty notarialne sporządzone przezA. B.są ważne. Jednakże pierwszy z tych testamentów zgodnie zart. 946 k.c.został odwołany w testamencie z dnia 22 października 2014 r. W rezultacie Sąd w oparciu, o treść testamentu notarialnego z dnia 22 października 2014 r. stwierdził, że na jego podstawie spadek poA. B.nabyła w całości córkaU. P..U. P.nie składała oświadczenia o przyjęciu spadku, dlatego też Sąd stwierdził, że nabycie spadku nastąpiło z dobrodziejstwem inwentarza, zgodnie z domniemaniem przewidzianym wart. 1015 § 2 k.c.
Sąd w postanowieniu z dnia 3 marca 2020 r. nie orzekał o obowiązku ponoszeniu kosztów postępowania, albowiem w niniejszej sprawie, brak było podstaw do odstąpienia od reguły przewidzianej wart. 520 § 1 k.p.c.
sędzia Jakub Kowalczyk

ZARZĄDZENIE

1
odpis postanowienia z uzasadnieniem doręczyć pełnomocnikowi uczestniczkiB. Ł.

2
po dołączeniu wniosku o uzasadnienie złożonego przez pełnomocnika wnioskodawczyni i stwierdzeniu, iż został on wniesiony w terminie i opłacony doręczyć pełnomocnikowi wnioskodawczyni odpis postanowienia z uzasadnieniem

sędzia Jakub Kowalczyk