Sąd Apelacyjny w Krakowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I AGa 65/19
Data wyroku: 2020-11-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Rafał Dzyr, Wojciech Żukowski, Marek Boniecki
Słowa kluczowe: Powództwo o ustalenie
Podstawa prawna: art 189 kpc

Sygn. akt I AGa 65/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 listopada 2020 r.
Sąd Apelacyjny w Krakowie – I Wydział Cywilny
w składzie:

Przewodniczący:

SSA Marek Boniecki (spr.)

Sędziowie:

SSA Rafał Dzyr
SSO del. Wojciech Żukowski

Protokolant:

st. sekr. sądowy Marta Matys

po rozpoznaniu w dniu 29 października 2020 r. w Krakowie na rozprawie
sprawy z powództwa(...)Przedsiębiorstwo (...)
(...)spółki jawnej wK.

przeciwko(...) S.A.wK.
o ustalenie
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Okręgowego w Krakowie
z dnia 27 grudnia 2018 r., sygn. akt IX GC 1173/15

1
zmienia zaskarżony wyrok w punktach I i II, w ten sposób, że nadaje im treść:

    „I. ustala, że pozwanej(...) Spółce AkcyjnejwK.nie przysługuje w stosunku do strony powodowejPrzedsiębiorstwo (...)
(...)spółki jawnej wK.wierzytelność o zapłatę 139.736,40 zł (sto trzydzieści dziewięć tysięcy siedemset trzydzieści sześć złotych i czterdzieści groszy) z tytułu niewykonania przez stronę powodową obowiązków wynikających z gwarancji lub rękojmi, udzielonych przez stronę powodową stronie pozwanej na podstawie umowy o wykonanie modernizacji(...)wK.
z dnia 31 października 2012 r., na którą to sumę składają się:

a) koszty zastępczego usunięcia robót w kwotach:
- 55.965 zł za naprawę sufitu podwieszanego,
- 80.819,40zł za polerowanie posadzki granitowej wraz z jej impregnacją,
b) koszty nadzoru inwestorskiego związane z wykonywanymi pracamiw kwocie 2.952 zł;
II. oddala powództwo w pozostałym zakresie;”;

2
oddala apelację w pozostałej części;

3
zasądza od strony pozwanej na rzecz strony powodowej 4.050 zł (cztery tysiące pięćdziesiąt złotych) tytułem kosztów postępowania apelacyjnego.

SSA Rafał Dzyr SSA Marek Boniecki SSO Wojciech Żukowski
Sygn. akt I AGa 65/19

Uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego w Krakowie

z dnia 12 listopada 2020 r.
Wyrokiem z dnia 27 grudnia 2018 r. Sąd Okręgowy w Krakowie: I. ustalił, że stronie pozwanej(...) Spółce AkcyjnejwK.nie przysługuje w stosunku do strony powodowejPrzedsiębiorstwo (...) spółki jawnejwK.wierzytelność o zapłatę kwoty 143.254,34 zł z tytułu niewykonania przez stronę powodową obowiązków wynikających z gwarancji lub rękojmi udzielonych przez stronę powodową stronie pozwanej na podstawie umowy o wykonanie modernizacji(...)wK., z dnia 31 października 2012r., na którą składały się:1) koszty zastępczego usunięcia robót w kwotach: 55.965zł za naprawę sufitu podwieszanego, 80.819,40 zł za polerowanie posadzki granitowej wraz z jej impregnacją, 4.489,40 zł za przestawienie nadajników czujki liniowej, 172,20zł za usunięcie awarii dźwigu, 2) koszty nadzoru inwestorskiego związane z wykonywanymi pracami w kwocie 2.952 zł, 3) koszty zastępczej konserwacji dotyczące serwisu dźwigu w kwocie 258,30 zł miesięcznie, za okres od stycznia do lipca 2015 r., to jest łącznie w kwocie 1.808,10zł; II. oddalił powództwo w pozostałym zakresie; III. zasądził od strony pozwanej na rzecz strony powodowej 10.780 zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd Okręgowy ustalił stan faktyczny szczegółowo zaprezentowany w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku, z którego to uzasadnienia wynika, że:
- strona powodowa iM. F.zawarli umowę konsorcjum w celu zrealizowania przedsięwzięcia, którego przedmiotem było przygotowanie i złożenie wspólnej oferty w przetargu na wykonanie zadania pod nazwą „Modernizacja(...)wK.” oraz wykonanie tego zadania;
- konsorcjanci umówili zakres prac do wykonania przez każdego z nich, sposób współdziałania i rozliczeń między sobą, ustalając, że każdy będzie finansował swój zakres zadań oraz żeM. F.wykona zadania związane z projektowaniem obiektu, a powódka resztę prac;
- 31 października 2012 r. pozwana, jako zamawiający i konsorcjum powódki iM. F., jako wykonawca, zawarli umowę o zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych polegających na modernizacji(...)wK., za wynagrodzenie ryczałtowe w kwocie 22.410.600 zł;
- w opisie przedmiotowym składników wynagrodzenia (§8 pkt 3) nie wymieniono żadnych prac następujących po oddaniu obiektu, a szczególnie usług serwisowych sprzętu;
- wykonawca udzielił (§11) gwarancji i rękojmi - postanowiono, że jeżeli wykonawca nie usunie wad w terminie ustalonym przez zamawiającego, to zamawiający może zlecić usunięcie wad osobie trzeciej; udokumentowany koszt usunięcia wad przez osobę trzecią ponieść miał wykonawca;
- strony umówiły się (§12), że wykonawca wniesie zabezpieczenie należytego wykonania umowy w łącznej wysokości 10% wynagrodzenia ryczałtowego w formie gwarancji ubezpieczeniowej na kwotę 2.241.060 zł, z czego 30% na zabezpieczenie roszczeń z tytułu gwarancji;
- konsorcjanci wystawili stronie zamawiającej gwarancję jakości, stwierdzając, że obejmuje ona całość przedmiotu umowy, a gwarant jest odpowiedzialny wobec zamawiającego za realizację wszystkich zobowiązań, o których mowa w §2 ust. 2;
- 29 października 2012r. powodowa spółka, jako zobowiązana i(...)(...)S.A., jako gwarant (dalej: gwarant), zawarli umowę o udzielenie gwarancji należytego wykonania umowy oraz usunięcia wad i usterek na rzecz beneficjenta , to jest strony pozwanej;
- w ww. umowie: określono zakres gwarancji, m.in. do sumy 672.318zł w przypadku nieusunięcia wad fizycznych lub usterek w przedmiocie umowy kontraktowej; postanowiono, że odpowiedzialność gwaranta trwa do 15 października 2019 r. w zakresie roszczeń z tytułu wad fizycznych i usterek w przedmiocie umowy kontraktowej; ustalono (§3), że z dniem wypłaty sumy gwarancyjnej beneficjentowi na gwaranta przechodzi prawo roszczeń przeciwko zobowiązanemu do wysokości wypłaconej sumy, a w przypadku dokonania przez gwaranta wypłaty zgodnie z otrzymanym wezwaniem do zapłaty, zobowiązany rezygnuje z wszelkich zarzutów w stosunku do gwaranta dotyczących powodów, wysokości i stanu zgłoszonych roszczeń z tytułu wystawionej gwarancji oraz dokonanych wypłat;
- gwarant wystawił pozwanej gwarancję ubezpieczeniową należytego wykonania umowy oraz usunięcia wad i usterek, podając m.in., że gwarant na zlecenie zobowiązanego zapłaci bezwarunkowo i nieodwołalnie na rzecz beneficjenta kwotę do 672.318zł odpowiadającą nieusuniętym wadom fizycznym lub usterkom w przedmiocie umowy, za które odpowiada zobowiązany zgodnie z treścią umowy, powstałym i ujawnionym w terminie ważności gwarancji, a dotyczącym należycie wykonanych robót stwierdzonych podpisanym przez zobowiązanego i beneficjenta bezusterkowym protokołem odbioru końcowego;
- gwarancja nie wymagała od beneficjenta wykazania wobec gwaranta, że podniesione wady, usterki obciążają zobowiązanego;
- 27 sierpnia 2014r. strony spisały protokół odbioru końcowego i przekazania do użytkowania;
- poza zgodnie ustalonym zakresem niewykonanych robót, strony nie poczyniły w protokole uwag co do jakości wykonanych robót, nie wymieniły też usterek;
- w nawiązaniu do postanowień §11 umowy stwierdzono, że zaczynają biec terminy gwarancji (60 miesięcy) i rękojmi (36 miesięcy) oraz powołując się na zapis pkt III.4 SIWZ, strony stwierdziły, że w okresie trwania gwarancji wykonawca będzie świadczył usługi konserwacji i serwisu zgodnie z umową serwisową (bez oznaczenia tej umowy);
- 5 czerwca 2014 r. powodowa spółka udzieliła gwarancji na dźwig, pod warunkiem zlecenia jej lub innemu wskazanemu podmiotowi konserwacji dźwigu;
- pismem z 21 października 2014 r. konsorcjanci wezwali pozwaną do zawarcia umowy serwisowej, dotyczącej wykonywania usług związanych z serwisowaniem urządzeń zamontowanych w(...), za wynagrodzeniem;
- pismo to nawiązywało do pisma pozwanej datowanego na 29 września 2014 r., w którym pozwana zajęła stanowisko, że konsorcjum jest zobowiązane do świadczenia usług serwisowych i konserwacyjnych bez dodatkowego wynagrodzenia, w ramach wynagrodzenia ryczałtowego ustalonego w umowie głównej . Stąd nie może przyjąć oferowanej przez konsorcjum odpłatnej umowy serwisowej;
- strony nie zawarły odrębnej umowy o świadczenie usług serwisowych;
- pismem z 12 sierpnia 2015r. pozwana wezwała gwaranta do zapłaty 143.254,34 zł z tytułu udzielonej gwarancji, w związku z: wadami sufitu podwieszanego - 55.965 zł, (podając wymianę i uzupełnienie zawiesi, wykonanie obejść kanałów wentylacyjnych, mocowanie opraw oświetleniowych - wykonanych zastępczo przezA. G.w okresie od 9 do 26 czerwca 2015r.), wadami posadzki granitowej - 80.819,40 zł, (podając wykonanie zastępczo polerowania i impregnacji przezM. Ł. (1)w okresie od 27 marca do 14 kwietnia 2015r.), wadami nadajników czujki liniowej - 4.489,64 zł, (podając wykonanie zastępczo korekty ustawienia nadajników czujki przezspółkę (...)w maju 2015r.), awarią dźwigu - 172,20 zł, (podając usunięcie awarii dźwigu przezspółkę (...)w dniu 30 listopada 2014 r.), nadzorem inwestorskim nad naprawą sufitu podwieszanego, wykonaną przezB. W. (1)za wynagrodzeniem 2.952 zł, zastępczą konserwacją i serwisem dźwigu za wynagrodzeniem 258,30 zł miesięcznie, za okres od 2 do 31 stycznia 2015r., wykonaną przezspółkę (...)(podając, że konserwacja urządzeń wchodzi w zakres obowiązków gwarancyjnych konsorcjum zgodnie z SIWZ);
- wnioskiem złożonym do Sądu 8 grudnia 2015 r. pozwana bezskutecznie zawezwała gwaranta do próby ugodowej o zapłatę 143.254,34zł z tytułu udzielonej gwarancji;
- pismem z 5 maja 2015 r. pozwana wykonawcę, pod rygorem wykonania zastępczego, do usunięcia w terminie 2 dni wad zamontowania sufitu podwieszanego w(...), podwieszonego niezgodnie z wytycznymi producenta, wskazując że maksymalny rozstaw wieszaków powinien wynosić 1,2 m, a podwieszono sufit w rozstawie sięgającym nawet 2,4 m; nadto część wieszaków miała nie spełniać funkcji podwieszenia z uwagi na brak napięcia;
- w odpowiedzi z 7 maja 2015r. powodowa spółka podniosła, że podczas oględzin stwierdziła ingerencję osób trzecich w sufit po oddaniu obiektu poprzez zdemontowanie bądź mechaniczne uszkodzenie części wieszaków oraz poluzowanie części mechanizmu napięcia wieszaków; mimo braku swej odpowiedzialności zadeklarowała podjęcie naprawy, na co pozwana nie zgodziła się i zawiadomiła o zleceniu wykonawstwa zastępczego;
- 8 czerwca 2015r. strony dokonały przeglądu sufitu podwieszanego, opisały szczegółowo uszkodzenia i nieprawidłowości, z zaznaczeniem ich przyczyn; powódka podała wyjaśnienia do stanu wieszaków, łącząc zaobserwowane uszkodzenia z działaniami osób trzecich; w uwagach do oświetlenia zamontowanego na suficie strony zgodnie stwierdziły, że oprawy oświetleniowe zostały zamontowane na zlecenie inwestora przez innego wykonawcę, po odbiorze obiektu;
- pismem z 23 października 2014 r. pozwana zgłosiła konsorcjum wady, między innymi wykonania posadzki granitowej w(...), wskazując na: występowanie licznych nierówności na łączeniu płyt granitu, szlifowanie nierówności na łączeniach, a nie całości powierzchni, niejednorodną powierzchnię oraz łączenie pasów sjenitu o różnych odcieniach; wezwała o doprowadzenie posadzki do stanu i standardu właściwego dla obiektu, pod rygorem wykonania zastępczego;
- w odpowiedzi z 30 października 2014r. powodowa spółka podniosła: że posadzkę wykonała zgodnie z polską normą, co do niejednorodności powierzchni podniosła, że jest to naturalna cecha kamienia, że na etapie odbiorów nie było zastrzeżeń;
- w dniu 14 listopada 2014 r. strony dokonały przeglądu prac i w odniesieniu do posadzki stwierdziły, że wykonawca uzupełni brakujące spoiny; inwestor strony stwierdził, że standard wykończenia powierzchni posadzki pod względem estetycznym powinien być wyższy;
- pismem z 27 listopada 2014 r. strona powodowa zawiadomiła pozwaną, że poprawiła posadzkę poprzez uzupełnienie spoin);
- strona pozwana zleciła podmiotowi trzeciemu wykonanie polerowania diamentowego posadzki wraz z impregnacją;
- pismami z 25 i 27 kwietnia 2015 r. pozwana wezwała powódkę do przestawienia czujki liniowej znajdującej się na słupie w okolicy sali(...)podnosząc, że występują problemy z jej działaniem;
- w odpowiedzi powódka podała, że zakłócenia pracy czujki powodują zamontowane monitory na wysięgnikach umocowanych w konstrukcji dachu, które przesłaniają czujki;
- w dniu 30 listopada 2014 r. na zlecenie pozwanejspółka (...)wykonała usunięcie awarii dźwigu zainstalowanego w(...)która to awaria związana była z brakiem obwodu bezpieczeństwa;
- 2 stycznia 2015 r. pozwana ispółka (...)zawarły umowę o konserwację i wykonanie pomiarów izolacji obwodów elektrycznych oraz skuteczności zerowania dźwigu;
- w toku prac nad wykonaniem sufitu inspektor nadzoruZ. B. (1)uzgadniał na bieżąco z projektantem sposób montowania cięgien (zawiesi);
- prace były odbierane bez uwag, jako wykonane poprawnie; przy odbiorze końcowym komisja stwierdziła poprawność wykonania sufitu;
- zdarzały się sytuacje, że inni podwykonawcy (nie związani z konsorcjum), prowadząc swoje prace, gdy cięgna im przeszkadzały, odrywali je lub przesuwali;
- na czas odbioru końcowego działały czujki liniowe; przed odbiorem sprawdzenia działania czujek dokonała Państwowa Straż Pożarna; monitory założone po odbiorze spowodowały przerwanie sygnału z czujek.
- pierwotnie zaprojektowano, aby posadzka była wykonana z granitu płomienicowego, jednakże na wniosek inwestora, za zgodą projektanta, uzgodniono wykonanie posadzki z granitu szlifowanego wypełnionego paskami sjenitu i zdecydowano, że granit będzie wykończony poprzez szlifowanie; w czasie odbioru końcowego nie było zgłaszanych uwag do wykonania posadzki;
- przedsiębiorstwo , które wykonywało szlifowanie posadzki w(...), następnie w 2015 r. na zlecenie strony pozwanej wykonało polerowanie tej posadzki; decyzja o polerowaniu wynikła ze zmiany koncepcji zamawiającego, bo przy pierwotnym szlifowaniu uzyskany wówczas efekt szlifowania uznano za wystarczający;
- wszystkie prace były sprawdzane i odbierane etapami; w odniesieniu do posadzki przedstawiono inwestorowi próbki granitu szlifowanego i zastosowano ten, który wybrał;
- po odbiorze końcowym inwestor ogłosił przetarg na dalsze prace, dotyczące wykonania instalacji specjalistycznych, jak nagłośnienie, technologia sceny, wyposażenie(...); te prace realizowane były następnie „ na terenie” prac już wykonanych i odebranych;
- przedsiębiorca, który wykonywał sufit, po odbiorze końcowym, w związku z wezwaniem o naprawę sufitu, dokonując oglądu stanu sufitu stwierdził, że część zamontowanych konstrukcji została zdemontowana przez inne podmioty, były też poobcinane elementy zawieszenia lub zamontowane do drewnianych elementów podestów; przestrzeni nad sufitem pojawiły się nowe instalacje, a na płytach sufitowych zamontowano oprawy świetlne.
W ustalonym przez siebie stanie faktycznym, po dokonaniu analizy zebranego w sprawie materiału dowodowego, Sąd Okręgowy przyjął, że:
- w sprawie zastosowanie miały przepisyKodeksu cywilnegow brzmieniu sprzed 24 grudnia 2014 r.
- strony łączyła umowa o roboty budowlane i prace projektowe;
- wykonawcy oddali przedmiot umowy, który został przyjęty bez zastrzeżeń.
- poczynione w sprawie ustalenia nie dawały podstaw do przyjęcia, że konsorcjanci oddali przedmiot z zarzucanymi wadami w sprawie, o czym świadczyły szczególnie protokoły odbioru, w tym końcowy;
- odnośnie do wad sufitu i czujki należało uwzględnić, że po odbiorze konsorcjanci nie ingerowali już w obiekt, a z drugiej strony, prace następnych wykonawców ingerowały w zakres prac konsorcjantów;
- w odniesieniu do posadzki, podjęcie prac wynikało nie z potrzeby poprawienia szlifu, lecz z zamiaru uzyskania powierzchni polerowanej;
- co do awarii dźwigu nie wyjaśniono, z czym należy wiązać brak obwodu bezpieczeństwa, natomiast zaniechanie serwisowania nie może być postrzegane w kategoriach wady/usterki w przedmiocie umowy czy niewykonania lub nienależytego wykonania robót objętych umową, a nadto, wobec nie zawarcia przez strony umowy w tym przedmiocie, powódka nie miała obowiązku świadczyć serwisu i związanej z tym konserwacji;
- powódka miała interes prawny w ustaleniu, czy jest zobowiązana czy nie z tytułu gwarancji lub rękojmi za zarzucane wady, natomiast nie miało takowego w ustaleniu, że gwarant nie jest zobowiązany wobec pozwanej z tytułu wysuniętego wobec niego roszczenia na podstawie gwarancji;
- legitymacja powódki wynikała z tego, że jako dłużnik solidarny była zobowiązana spełnić świadczenie na żądanie pozwanej;
- za podstawę orzeczenia o kosztach przyjętoart. 98 §1 i 3 k.p.c.
Wyrok powyższy w części uwzględniającej powództwo i zasądzającej koszty procesu zaskarżyła apelacją pozwana, wnosząc o jego zmianę poprzez oddalenie powództwa w całości, ewentualnie uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi pierwszej instancji.
Apelująca zarzuciła: 1) naruszenie prawa materialnego, tj.art. 189 k.p.c., przez zastosowanie przepisu w stanie faktycznym sprawy i wobec tego błędne przyjęcie, że powódka posiada interes prawny w żądaniu ustalenia, że pozwanej nie przysługuje wobec powódki wierzytelność z tytułu nie wykonania obowiązków z tytułu gwarancji i rękojmi, udzielonych na podstawie umowy o modernizacje(...), z uwagi na jej solidarne zM. F.zobowiązanie do pokrycia ewentualnych kosztów zastępczego usunięcia wad, podczas gdy ustalenie to nie zapewni powódce ochrony jej prawnie chronionych interesów z uwagi na zabezpieczenie roszczeń pozwanej bezwarunkową i nieodwołalną gwarancją ubezpieczeniową udzieloną przez(...) S.A.(gwarant) oraz obowiązek zwrotu przez powódkę gwarantowi, dokonanych na rzecz pozwanej wypłat z jednoczesnym zrzeczeniem się roszczeń wobec gwaranta z tytułu powodów, wysokości i stanu roszczeń oraz wypłat (§ 3, §6 umowy o udzielenie gwarancji należytego wykonania umowy oraz usunięcia wad i usterek nr(...)z dnia 29 października 2012r.); 2) naruszenieart. 233 §1 k.p.c.poprzez brak wszechstronnej oceny materiału dowodowego, skutkującej błędnym ustaleniem stanu faktycznego, tj.: a) uznaniu przez Sąd, że powódka oddała przedmiot umowy bez wad ze względu na to, że nieprawdopodobne jest, aby na etapie odbioru końcowego wady sufitu oraz czujki liniowej i posadzki, ze względu na ich rodzaj, nie były dostrzegalne przez pozwaną czy chociażby nieprofesjonalistę oraz nie zostały ujawnione w protokole odbioru końcowego, podczas gdy z materiału dowodowego zebranego w sprawie, którego wiarygodność nie została przez Sąd zakwestionowana: zeznań świadkaJ. R. (1)(protokół rozprawy z dnia 22 lutego 2018 r., 00:43), zeznań świadkaB. W. (1)(protokół rozprawy z dnia 23 lipca 2018 r., 00:12, 00:28), zeznań świadkaM. Ś. (1)(protokół rozprawy z dnia 23 lipca 2018 r., 00:45-01:05, 01:34, 02:03), protokołów odbiorów częściowych załączonych do pozwu (l.p. VI tabeli), ekspertyzy technicznej wykonanej na zlecenie pozwanej w 2015 r., oświadczenia o odstąpieniu przez pozwaną od umowy o nadzór inwestorski zawartej zZ. B. (1)wynika, że: prace dotyczące sufitu były przedmiotem odbiorów częściowych, podczas których była sprawdzana prawidłowość ich wykonania, ostatni odbiór częściowy odbył się ponad miesiąc przed odbiorem końcowym, dostrzeżenie wad wymagało wstępu w niską i trudno dostępną przestrzeń strychową oraz wiedzy na temat zaleceń producenta sufitu podwieszanegoE.m.in. co do rozstawu i montażu zawiesi oraz dopuszczalnych obciążeń oprawami oświetleniowymi i sposobu ich montażu, komisja odbiorowa na etapie odbioru końcowego nie poruszała się w przestrzeni strychowej, opierając się na stanowisku inspektora nadzoruZ. B. (1)co do jakości wykonanych robót i uprzednich protokołów częściowych, pozwana powzięła wiedzę o nieprawidłowym montażu sufitu z ekspertyzy technicznej autorstwaŁ. Z., a następnie odstąpiła od umowy z inspektorem nadzoru z powodu nienależytego wykonania obowiązków wykazanych ww. ekspertyzą; zeznań świadkaM. Ś. (1)(protokół rozprawy z dnia 23 lipca 2018r., 00:45-01:05, 01:55), ekspertyzy technicznej, pisma pozwanej do powódki z dnia 27 kwietnia 2015 r. oraz korespondencji pisemnej i e-mail pomiędzy stronami orazT. W.w okresie od kwietnia do maja 2015r. wynika, że: bezsporna jest przyczyna wadliwego działania czujki (kolizja z monitorami), pozwana działała w zaufaniu do Państwowej Straży Pożarnej sprawdzającej na etapie odbioru końcowego działanie czujek, podczas odbioru końcowego monitory nie były zamontowane, a w konsekwencji kolizja czujek i monitorów nie mogła zostać wówczas ujawniona przez pozwaną; zeznań świadkaM. Ś. (1)(protokół rozprawy z dnia 23 lipca 2018r., 00:14) oraz korespondencji pisemnej stron po odbiorze końcowym robót (pisma pozwanej z dnia 23 października 2014r., pisma powódki z dnia 30 października 2014r., notatki z dnia 14 listopada 2014r.) wynika, że na etapie odbioru końcowego posadzka granitowa była zapylona w stopniu nie pozwalającym na ustalenie, czy jakość jej wykonania jest adekwatna dla reprezentacyjnej funkcji, którą miała spełniać(...)a powódka zapewniała że po kilku myciach posadzka nabierze odpowiednich walorów w tym zakresie, powódka usuwała uznane przez siebie wady po odbiorze końcowym, mimo iż ich istnienie nie było wskazane w protokole końcowym odbioru robót; b) uznaniu przez Sąd, że powódka nie odpowiada za wady sufitu ze względu na ingerencje w niego przez innych wykonawców na zlecenie pozwanej, podczas gdy z materiału dowodowego, którego wiarygodność nie została przez Sąd zakwestionowana: §1 ust.2 umowy Stron o modernizacje(...)wraz z załącznikami i protokołów odbiorów częściowych robót, protokołu końcowego odbioru robót z dnia 27 sierpnia 2014r. wynika, że: do zakresu zadań konsorcjantów należało zaprojektowanie i wykonanie robót budowlanych wraz z instalacjami specjalistycznymi, z wyłączeniem dostaw (nie wykonania instalacji) m.in. technologii i oświetlenia sceny, elektroakustyki, a tym samym to do zakresu zadań powódki należało wykonanie instalacji elektrycznej, wentylacyjnej, technologii i oświetlenia sceny, elektroakustycznej, podestów technologicznych, balustrad; zeznań świadkaP. S. (1)-przedstawiciela podwykonawcy konsorcjum (protokół rozprawy z dnia 22 lutego 2018r., 00:55) wynika, że: między okresem wykonania przez podwykonawcę konsorcjantów sufitu a oględzinami w maju 2015r. w przestrzeni międzysufitowej pojawiły się dodatkowe instalacje i balustrady, a dodatkowo podwykonawca nie montował opraw oświetleniowych, które były instalowane przez instalatorów; zeznań świadkaJ. R. (1)(protokół rozprawy z dnia 22 lutego 2018r., 00:43) wynika, że sprzęt dostarczany na zlecenie pozwanej był montowany pod sufitem cyt. „...sam sufit podwieszany był wykonany na końcu. Instalacje specjalistyczne, które przebiegały, były umiejscowione nad sufitem, a np. ekran telewizyjny czy technologia sceny były podpinane pod sufit, były poniżej sufitu. Montowaliśmy też lampy oświetleniowe”; zeznań świadkaB. W. (1)(protokół rozprawy z dnia 23 lipca 2018r., 00:04) wynika, że lokalizacja usuniętych zawiesi wskazywała, że miało to cyt. „ ... związek z innymi robotami, tzn. z prowadzeniem w tym miejscu przewodów wentylacyjnych i innych sieci uzbrojenia. Bowiem miejsce danej zawiesi kolidowało z prowadzonymi przewodami. (...) Te wygięcia zawiesi były zlokalizowane przy wspomnianych instalacjach albo przy tych ciągach komunikacyjnych. ...Podobnie wyglądało wykończenie przejść wokół krat wentylacyjnych w płycie stropu, chodzi tam o niestaranność docięć płyty, co trzeba było wymienić. (...) W przestrzeni między sufitowej były umieszczone takie instalacje, jak instalacja elektryczna, instalacja do odpowietrzania, kanalizacji, kominy z kotłowni, być może nagłośnienie sali (...) w odniesieniu do zawiesi było kilka takich elementów zawiesi, które od początku zostały niewłaściwie zamontowane.”; zeznań świadkaM. Ś. (1)(protokół rozprawy z dnia 23 lipca 2018r., 01:23) wynika, że cyt. „... okazało się, że zawiesia są umieszczone w sposób kolidujący z przebiegiem instalacji wentylacji oraz z pomostami technicznymi w przestrzeni strychowej. Przy odbiorze stan zawiesi był taki, jak opisany w ekspertyzie i później w protokołach przy zleceniu robót wykonawczych. Jak chodzi o wykonywanie sufitu podwieszanego, to trwało jego wykonanie i równocześnie trwało w tym miejscu układanie instalacji w przestrzeni strychowej. Na ten czas podesty technologiczne nie były odeskowane i nie było do nich założonych barierek, wykonano to w ostatnim czasie."; c) uznaniu przez Sąd, że pozwana po odbiorze robót zlecała innym wykonawcom specjalistyczne prace, takie jak nagłośnienie, technologia sceny, wyposażenie(...), podczas gdy wykonanie instalacyjnych prac specjalistycznych, co wynika z umowy stron z załącznikami i protokołu końcowego robót, należało do zakresu obowiązków umownych konsorcjum, a pozwana realizowała jedynie dostawy sprzętu specjalistycznego podpinanego do instalacji wykonanych przez konsorcjum, jak wynika z zeznań świadkaJ. R. (1), w przestrzeni pod sufitem (protokół rozprawy z dnia 22 lutego 2018r., 00:43); d) uznaniu przez Sąd, że po odbiorze końcowym pozwana ogłaszała przetargi na prace specjalistyczne, inni wykonawcy na zlecenie pozwanej wykonywań po odbiorze końcowym robót prace w przestrzeni strychowej, co uzasadnia brak odpowiedzialności powódki za wady sufitu, podczas gdy poza ogólnymi twierdzeniami powódki oraz świadkówJ. R. (1)iZ. B. (1)(realnie uczestniczących w realizacji umowy do czasu odbioru końcowego) z materiału dowodowego nie wynika, czy i jaki rzekomy zakres prac został zlecony przez pozwaną innym wykonawcom, jakim wykonawcom, na jakim obszarze przestrzeni strychowej oraz czy mógł on mieć wpływ na uszkodzenie sufitu podwieszanego skutkujący brakiem odpowiedzialności powódki, z zastrzeżeniem że ciężar dowodu w tym zakresie spoczywał na powódce; e) uznaniu, że podczas oględzin sufitu podwieszanego dnia 8 czerwca 2015r. strony zgodnie stwierdziły, że oprawy oświetleniowe zostały zamontowane na zlecenie inwestora przez innego wykonawcę, po odbiorze obiektu, podczas gdy z notatki dokumentującej oględziny wynika jedynie, że na zlecenie inwestora po odbiorze końcowym zlecono jedynie montaż oprawy oświetleniowej w rejonie kawiarni, a z oferty i kosztorysu wykonanego przez wykonawcę zastępczego naprawy sufitu podwieszanegoA. G.wynika, że naprawa obejmowała 81 opraw oświetleniowych, świadekJ. R. (1)zeznał, że to powódka montowała oprawy oświetleniowe w suficie podwieszanym (protokół rozprawy z dnia 22 lutego 2018r., 00:43), świadekP. S. (1)wskazał, że podwykonawca konsorcjantów montujący sufit podwieszany nie montował opraw oświetleniowych (protokół rozprawy z dnia 22 lutego 2018r., 00:55); f) uznaniu przez Sąd braku odpowiedzialności pozwanej za nieprawidłowe działanie czujki liniowej(...)z powodu kolizji z monitorami zamontowanymi na zlecenie pozwanej przez innego wykonawcę po odbiorze końcowym, podczas gdy konsorcjum, zgodnie z umową wraz z załącznikami i protokołem odbioru końcowego robót, zobowiązane było do zaprojektowania lokalizacji i parametrów czujek liniowych i monitorów oraz zamontowania czujek i zawiesi pod telewizory, a tym samym kolizja pomiędzy czujkami i monitorami była skutkiem błędu projektowego, za którego odpowiedzialność ponosi powódka; g) uznaniu przez Sąd, że brak zapewnienia konserwacji i serwisu nie ma związku z gwarancją tylko stanowi jedynie niewykonanie zobowiązania umownego, podczas gdy z warunków gwarancji udzielonej na dźwig osobowy wynikał obowiązek serwisu i konserwacji pod rygorem utraty uprawnień z tytułu gwarancji, a tym samym serwis i konserwacja należą do obowiązków gwarancyjnych i powinny obciążać konsorcjum jako podmiot zobowiązany do udzielenia gwarancji; h) uznaniu przez Sąd, że umowne wynagrodzenie ryczałtowe w łącznej wysokości 21.918.600 zł nie obejmuje kosztów serwisu i konserwacji instalacji oraz elementów wyposażenia, a tym samym wobec odmowy podpisania odpłatnej odrębnej umowy konsorcjum nie było zobowiązane do wykonywania obowiązków konserwacyjnych i serwisowych, podczas gdy szczegółowy opis zakresu przedmiotowego umowy określony został na podstawie §1 ust.2 umowy stron min. w pkt III SIWZ, który nakładał na konsorcjum obowiązek serwisu i konserwacji, a § 8 ust.3 umowy stanowi, że wynagrodzenie ryczałtowe brutto obejmuje wszelkie koszty związane z realizacją umowy, a tym samym konsorcjum było zobowiązane do skalkulowania ww. kosztów w ofercie przetargowej; 3) naruszenieart. 233 §1 k.p.c.przez błędną, sprzeczną z zasadami logiki i doświadczenia życiowego ocenę materiału dowodowego zebranego w sprawie polegającą na: a) przyjęciu, że pozwana po zakończeniu przez powódkę prac związanych z instalacjami w przestrzeni strychowej oraz montażem sufitu podwieszanego zlecała innym wykonawcom prace w przestrzeni strychowej, wymagające ingerencji w roboty wykonane przez konsorcjum i skutkujące utratą gwarancji, zwłaszcza w kontekście dofinansowania modernizacji(...)ze środków(...)i związanych z tym kontroli dokonywanych przez instytucje zarządzającą, okresem trwałości projektu i koniecznością uzyskiwania zgody instytucji zarządzającej na zmiany w robotach budowlanych i instalacyjnych; b) przyjęciu, że pozwana na etapie opracowywania warunków przetargu godziła się na zaciągnięcie zobowiązania polegającego na zleceniu konsorcjum usług serwisu i konserwacji za wynagrodzenie nie objęte ryczałtowym wynagrodzeniem umownym, bez określenia jego wysokości czy czynników pozwalających określić jego wysokość, a tym samym narażała się na zarzut naruszenia przepisówprawa zamówień publicznych(art 29 i nast., art 144 ust. 1, ust.2 p.z.p.); 4) naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez poczynienie przez Sąd ustaleń w przeważającej części na podstawie zeznań świadkaZ. B. (1), uznanych za wiarygodne, podczas gdy świadek, co sam przyznał, pozostaje w konflikcie z pozwaną w związku z odstąpieniem od umowy na nadzór inwestorski z powodu nienależytego wykonywania umowy, o czym pozwana powzięła wiedzę po zapoznaniu się z ekspertyzą techniczną autorstwaŁ. Z.; 5) naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez uznanie zeznań powódki za logiczne i spójne z zeznaniami świadków oraz dokumentami, podczas gdy są one sprzeczne z umową stron, protokołem końcowym odbioru robót, protokołami częściowymi odbioru robót, zeznaniami świadkaJ. R. (1)w zakresie zakresu obowiązków umownych konsorcjum i prac faktycznie wykonanych, czasookresu ich wykonywania, faktu i zakresu prac zleconych innym wykonawcom przez pozwaną, czasookresu ujawnienia wad i ich przyczyn oraz podmiotów odpowiedzialnych za ich powstanie; 6) naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.poprzez uznanie zeznań świadkaM. Ś. (1)za nieprzekonywające, ponieważ nie uprawdopodobnił on, że nie miał wiedzy o stanie sufitu podczas jego odbioru końcowego (ustalenie jest przedmiotem zarzutu 2.1) oraz że to czujka(...), a nie monitory zostały zamontowane w niewłaściwych miejscach, podczas gdy okoliczność ta nie ma znaczenia w sprawie, ponieważ to konsorcjum zaprojektowało lokalizacje czujek(...)oraz lokalizacje i parametry monitorów, zamontowało czujki(...)i zawiesie na monitory, co wynika z umowy stron wraz z załącznikami; 7) naruszenieart. 233 §1 k.p.c.poprzez uznanie , że świadekB. W. (1)nie miał wiedzy, kto spowodował uszkodzenia, podczas gdy posiada wiedzę co do miejsca, zakresu wad sufitu podwieszanego, a tym samym możliwych przyczyn wad i podmiotów za nie odpowiedzialnych; 8) naruszenieart. 233 §1 k.p.c.poprzez uznanie dowodu z ekspertyzy technicznej na płycie CD za nieprzydatny do wyjaśnienia niniejszej sprawy, ponieważ nie wyjaśnia, czy za wady odpowiada konsorcjum, podczas gdy z treści części wstępnej ekspertyzy wynika, że obejmuje ona ocenę zgodności prac z umową stron, PFU, dokumentacją projektową, przepisami prawa, czyli odnosi się do okoliczności istotnych dla sprawy, w tym jakości prac wykonanych przez konsorcjum oraz zakresu jego odpowiedzialności za ujawnione wady, a poza tym braku udowodnienia przez powódkę wykonywania przez innych wykonawców na zlecenie pozwanej po odbiorze końcowym prac, ingerujących w prace konsorcjum, za wyjątkiem przyznanego przez powódkę montażu oprawy oświetleniowej w rejonie kawiarni; 9) naruszenieart. 227 k.p.c.w zw. zart. 217 §3 k.p.c.orazart. 207 §6 k.p.c.poprzez uznanie dowodów z zeznań świadkówA. G.,T. C.,Ł. Z.za spóźnione oraz przyjęcie, że świadkowie nie posiadają wiedzy na okoliczności istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, a w konsekwencji oddalenie tego wniosku dowodowego, podczas gdy został zgłoszony z uwagi na potrzebę wynikłą z treści zeznań złożonych przez inspektora nadzoru na rozprawie dnia 12 kwietnia 2017 r., a jego uwzględnienie nie spowodowałoby zwłoki w rozstrzygnięciu sprawy (wnioski dowodowe zostały zgłoszone na ponad rok przed zakończeniem postępowania oraz przed trzema rozprawami poprzedzającymi wydanie wyroku), a ponadto świadkowie posiadają wiedzę co do miejsca, zakresu wad sufitu podwieszanego, a tym samym możliwych przyczyn wad i podmiotów za nie odpowiedzialnych; 10) naruszenie prawa materialnego, tj.art. 632 §1 k.c.poprzez jego nieprawidłową wykładnię i uznanie, że umowne wynagrodzenie ryczałtowe nie obejmuje serwisowania i konserwacji, podczas gdy zgodnie z §1 ust.2 umowy stron szczegółowy zakres przedmiotowy umowy określa m.in SIWZ, w treści której w opisie przedmiotu zamówienia jednoznacznie wskazano, że wykonawca jest zobowiązany do wykonywania usług serwisowych i konserwacyjnych w okresie gwarancji, natomiast § 8 ust.3 umowy stanowi, że wynagrodzenie w łącznej wysokości 21.918.600 zł brutto obejmuje wszelkie koszty związane z realizacją umowy; 11) naruszenieart. 6 k.c.w zw. zart. 568 oraz 578 k.c.poprzez uznanie przez Sąd, że powódka nie odpowiada za wady mimo nieudowodnienia przez nią, że wady powstały z przyczyn, za które odpowiedzialności konsorcjum nie ponosi; 12) naruszenieart. 98 §1 i 3 k.p.c.poprzez zasądzenie całości kosztów postępowania od pozwanej jako przegrywającej sprawę na rzecz powódki, podczas gdy powództwo zostało uwzględnione częściowo (w połowie), w zakresie dotyczącym ustalenia nieistnienia wierzytelności pozwanej wobec powódki, natomiast oddalone w części dotyczącej ustalenia nieistnienia wierzytelności pozwanej wobec(...) S. A.

W odpowiedzi na apelację powódka wniosła o jej oddalenie i zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje.
Apelacja zasługuje na uwzględnienie w nieznacznej części.
Sąd Okręgowy prawidłowo, z poszanowaniem reguł wyrażonych w przepisieart. 233 §1 k.p.c.ustalił stan faktyczny sprawy, co sprawiło, że Sąd Apelacyjny przyjął go za własny.
W pierwszej kolejności rozpoznać należało zarzut obrazyart. 189 k.p.c.Okoliczności faktyczne pozwalające na rozstrzygnięcie tej kwestii pozostawały poza sporem. Braku interesu prawnego w rozumieniu ww. przepisu skarżąca upatrywała w tym, że uwzględnienie powództwa nie zapewni powódce ochrony jej prawnie chronionych interesów z uwagi na zabezpieczenie roszczeń pozwanej bezwarunkową i nieodwołalną gwarancją ubezpieczeniową oraz obowiązek zwrotu przez powódkę gwarantowi, dokonanych na rzecz pozwanej wypłat z jednoczesnym zrzeczeniem się roszczeń wobec gwaranta z tytułu powodów, wysokości i stanu roszczeń oraz wypłat. Argument ten stracił całkowicie na aktualności, albowiem w toku rozprawy apelacyjnej pozwana przyznała, że nie toczy się już żadne postępowanie z tytułu gwarancji z powództwa(...) S.A.wK., a to wobec prawomocnego odrzucenia pozwu. W tej sytuacji, wobec upływu okresu odpowiedzialności gwaranta przewidzianego w §3.1.2 gwarancji (abstrahując nawet od kwestii przedawnienia), na gwaranta nie przejdą roszczenia beneficjenta względem powódki. Powódka ma zatem interes prawny w ustaleniu, poza wyjątkiem wskazanym niżej, że nie jest zobowiązana względem pozwanej do zapłaty za usunięte na koszt inwestora wady przedmiotu umowy o roboty budowlane. Zauważyć w tym miejscu należy, że na aktualny trend orzeczniczy Sądu Najwyższego, który nakazuje szeroko ujmować interes prawny w rozumieniuart. 189 k.p.c.(por. m.in. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 lipca 2019 r., V CSK 23/18).
Trafnie przyjął również Sąd Okręgowy, choć nie stało się to przedmiotem zarzutu apelacji, że powódka ma samodzielną legitymację czynną. Nie wynika to wprawdzie z solidarnego charakteru odpowiedzialności konsorcjantów, albowiem stosowny zapis umowy konsorcjum nie był w tym względzie wiążący dla inwestora, lecz z faktu, że to powodowa spółka ostatecznie obowiązana byłaby do pokrycia kosztów usunięcia wad, a to zgodnie z §5.4 ww. umowy.
Ocenę zarzutów uchybieniaart. 233 §1 k.p.c.rozpocząć należy od podzielanego przez Sąd Apelacyjny poglądu doktryny, zgodnie z którym naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów nie może polegać na przedstawieniu przez stronę alternatywnego stanu faktycznego, a tylko na podważeniu przesłanek tej oceny z wykazaniem, że jest ona rażąco wadliwa lub oczywiście błędna. Zarzut przekroczenia swobodnej oceny dowodów, skutkującej błędnymi ustaleniami faktycznymi może być skuteczny tylko wtedy, gdy skarżący wykażą przekroczenie swobody sędziowskiej w zakresie któregoś z powyżej wymienionych kryteriów. Sąd na podstawieart. 233 §1 k.p.c.przykładowo z dwóch przeciwstawnych źródeł wiedzy o zdarzeniach faktycznych ma prawo oprzeć swoje stanowisko, wybierając to, które uzna za bardziej wiarygodne. Jeżeli w danej sprawie istnieją dwie grupy przeciwstawnych dowodów, wiadomo, że ustalenia faktyczne z konieczności muszą pozostawać w sprzeczności z jedną z nich. Wówczas sąd orzekający według swobodnej oceny dowodów ma prawo eliminacji określonych dowodów, przyjmując, że według jego oceny pozbawione są one wiarygodności. W takiej sytuacji nie naruszaart. 233 §1 k.p.c.(por.K. Piasecki(red.), Kodeks postępowania cywilnego. Tom I. Komentarz. Art. 1–366, Wyd. 7. Warszawa 2016). Stanowisko to jest powszechnie akceptowane także w orzecznictwie Sądu Najwyższego, który w jednym z orzeczeń stwierdził, że jeżeli z określonego materiału dowodowego sąd wyprowadził wnioski logicznie poprawne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego, to taka ocena dowodów nie narusza zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej wart. 233 §1k.p.c. choćby dowiedzione zostało, że z tego samego materiału dałoby się wysnuć równie logiczne i zgodne z zasadami doświadczenia życiowego wnioski odmienne. Tylko w przypadku wykazania, że brak jest powiązania, w świetle kryteriów wyżej wzmiankowanych, przyjętych wniosków z zebranym materiałem dowodowym, możliwe jest skuteczne podważenie oceny dowodów dokonanej przez sąd; nie jest tu wystarczająca sama polemika naprowadzająca wnioski odmienne, lecz wymagane jest wskazanie, w czym wyraża się brak logiki lub uchybienie regułom doświadczenia życiowego w przyjęciu wniosków kwestionowanych (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 września 2005 r., II PK 34/05).
W ocenie Sądu Apelacyjnego skarżącej nie udało się wykazać, aby przyjęte przez Sąd pierwszej instancji za podstawę rozstrzygnięcia ustalenia faktyczne dokonane zostały na skutek oceny dowodów sprzecznej z regułami wyrażonymi wart. 233 §1 k.p.c.Podkreślić w tym miejscu należy, że w znakomitej części zarzuty naruszenia ww. przepisu dotyczyły nie tyle samych elementów stanu faktycznego, ile wyciągniętych zeń wniosków.
Dla porządku zarzuty powyższe podzielić należało wg kryterium wad czy szerzej przedmiotów odpowiedzialności gwarancyjnej, do których się odnosiły.
Na wstępie tej części rozważań podkreślić należało, że żadna ze stron nie wnioskowała o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, co przy braku w okolicznościach sprawy obowiązku działania w tym zakresie przez Sąd z urzędu, oznaczało konieczność ograniczenia się do oceny dowodów zaoferowanych przez strony. Wobec faktu, że poza uzupełnieniem spoin posadzki powódka nie wykonywała żadnych prac po odbiorze końcowym oraz tego, że zdaniem pozwanej wady występowały już w dacie odbioru, kluczowym stał się dowód z protokołu odbioru końcowego. W dokumencie tym komisja odbiorowa, w skład której wchodziło siedmiu przedstawicieli zamawiającego, nie stwierdziła wystąpienia żadnych usterek w przedmiocie umowy. Co więcej, w egzemplarzu protokołu przedstawionym przez skarżącą wskazano na dobrą jakość prac. W ocenie Sądu Apelacyjnego to właśnie ten egzemplarz brany być winien pod uwagę (k. 283-286) z uwagi na jego kompletność w zakresie podpisów. Uwaga powyższa ma o tyle znaczenie drugorzędne, że w żadnym z egzemplarzy nie wskazano wystąpienia usterek. Zestawienie ww. dokumentu z protokołami odbiorów częściowych oraz zeznaniami przedstawiciela powódki oraz świadków:Z. B.,M. Ł.,K. W., a nawet częściowoB. W.pozwalało na przyjęcie, że w dacie odbioru zarzucane przez inwestora wady nie występowały. Dowody zaoferowane przez pozwaną okazały się niewystarczające do podważenia wykazanej w powyższy sposób wersji powódki.
W zakresie wykonania posadzki istotne było, zwrotu jakiego rodzaju kosztów pozwana domaga się od powódki. Zestawienie pisma skarżącej do gwaranta (k. 61) z treścią faktury za roboty zastępcze w tym zakresie (k. 102) wskazuje, że zdaniem pozwanej wykonawca powinien jej zwrócić koszty polerowania i impregnacji posadzki. Prace te po pierwsze, nie korespondują z rzekomymi wadami zgłoszonymi w piśmie z 23 października 2014 r. (k. 85). Po wtóre, ze zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego nie wynika, aby polerowanie i impregnacja były objęte zobowiązaniem umownym wykonawcy. Szczególną uwagę zwrócić należy na zeznaniaM. Ł. (1)orazK. W. (2), którzy jako podwykonawcy zajmowali się szlifowaniem posadzki. Wskazali oni, że w czasie wykonywania umowy przez powódkę nikt ze strony inwestora nie zwracał uwag odnośnie do rzekomego niedoszlifowania posadzki. Co więcej, pierwszy w wymienionych świadków wykonywał bezpośrednio na zlecenie pozwanej późniejsze polerowanie i impregnację posadzki. Jak zeznał, przy pierwotnych pracach przedstawiciele inwestora byli zadowoleni ze stopnia zeszlifowania, które zakończono na etapie przez nich zaakceptowanym. Ponadto z zeznań tych wynika, że polerowanie i impregnacja były efektem zmiany koncepcji inwestora już po odbiorze, a pierwotnym założeniem było uzyskanie efektu matowego „bez wyciągania połysku”. W tych okolicznościach nawet przyjęcie zgodnie z dowodami skarżącej, że przy odbiorze posadzka była zapylona, nie czyniłoby stanowiska pozwanej zasadnym, a jedynie wyjaśniałoby niedostrzeżenie ubytków spoin, usuniętych następczo przez powódkę.
Nieuzasadnione okazały się także zarzuty dotyczące odpowiedzialności za wady związane z montażem sufitu podwieszanego.
Jeszcze raz podkreślić należy, że w protokole odbioru końcowego nie odnotowano jakichkolwiek uwag w tym zakresie, określając jakość robót jako dobrą. Nie brzmią wiarygodnie twierdzenia pozwanej, że zapis w protokole był jedynie następstwem nierzetelnego wykonywania obowiązków przez inspektora nadzoruZ. B. (1). Przede wszystkim zeznaniaZ. B., który potwierdził zarówno prawidłowość prac powódki, nie zostały skutecznie podważone. Sam bezsporny fakt jego obecnego skonfliktowania ze stroną pozwaną nie przekreśla automatycznie mocy dowodowej jego zeznań, w szczególności gdy znajdują one potwierdzenie w innym materiale dowodowym, a to: protokołach odbiorów częściowych oraz zeznaniach świadków:J. R. (1)iP. S. (1), którzy zaprzeczyli, aby do daty odbioru końcowego inwestor zgłaszał jakiekolwiek zastrzeżenia do wykonawstwa. Poza tym w odbiorze końcowym brało udział poza inspektorem nadzoru siedmiu przedstawicieli zamawiającego. Mało przekonywająco brzmią twierdzenia o zaniechaniu sprawdzenia elementów nad sufitem podwieszanym, zważywszy na istotność tego elementu dla bezpieczeństwa użytkowania obiektu, wartość inwestycji oraz sposób jej finansowania. Jeżeli tak w istocie było, uznać należałoby to za przejaw rażącego niedbalstwa przy dokonywaniu czynności odbiorowych, code factoskutkowałoby utratą uprawnień z tytułu rękojmi, stosownie doart. 563 §2 k.c.w zw. zart. 638 k.c.w zw. zart. 656 §1 k.c.Jeżeli chodzi natomiast o gwarancję, podwyższona staranność wymagana od podmiotów gospodarczych nakazywałaby należyte zbadanie przedmiotu odbioru i niezwłoczne wezwanie do usunięcia wady, do czego podstawę stanowić możeart. 354 §2 k.c., a pośrednio także §4 gwarancji udzielonej pozwanej przez wykonawcę. Nie sposób nie dostrzec przy tym, że z treści protokołów odbiorów częściowych wynika, że w każdym z nich obok inspektora nadzoru brał także udział dyrektor ds. technicznych pozwanej –M. Ś. (1). Co istotne także, jak zeznał świadekB. W. (1), który sprawował nadzór nad pracami naprawczymi, wykryte później usterki zawiesi, gdyby występowały w dacie odbioru, powinny zostać zauważone przez osoby odbiór ten dokonujące. Świadek ten nie dostrzegł również nieprawidłowości w rozstawie zawiesi. W kontekście powyższych okoliczności zeznania świadkaM. Ś.uznać należało za odosobnione, tym bardziej, że nie opierały się one na własnych spostrzeżeniach, tylko na ekspertyzie zleconej co najmniej kilka miesięcy po odbiorze końcowym, po którym prace w obrębie sufitu wykonywały też inne podmioty. Bez jakiegokolwiek znaczenia dla powyższej kwestii pozostawało także wypowiedzenie umowy dotychczasowemu inspektorowi nadzoru.
Prawidłowe było także ustalenie, że po dacie odbioru końcowego wykonywane były prace przez inne podmioty. Wynika to nie tylko z zeznań przedstawiciela powódki, ale także świadkówJ. R.iP. S.. Bez znaczenia jest przy tym, czy te inne podmioty wykonywały prace, które winna zgodnie z umową wykonać powodowa spółka. W takim wypadku pozwana miałaby jedynie roszczenie z tytułu niewykonania przedmiotu umowy, a nie rękojmi czy gwarancji. Także z zeznańB. W.nie wynika, wbrew zarzutowi apelacji, że wadliwe prace wykonane zostały przez powodową spółkę czy jej podwykonawców.
Nie było dowolnym ustalenie, że pozwana po odbiorze robót ogłaszała przetargi i zlecała prace innym podmiotom. Gdy sięgnąć do załącznika nr 2 protokołu odbioru końcowego (k. 291), widocznym się staje, że zdaniem zamawiającego powódka nie wykonała części robót objętych umową. W tej sytuacji, wobec braku jakiegokolwiek dowodu, aby prace te w terminie późniejszym wykonała powodowa spółka, rzeczą naturalną wydaje się zlecenie prac innym podmiotom. Co istotne, część robót która miała zostać wykonana dotyczyła ingerencji w sufit podwieszany. Zauważyć w tym miejscu wypada, że treść powoływanego załącznika wskazuje, że odbiór końcowy był dokładny, co również może przemawiać za tym, że usterki sufitu nie występowały.
Fakt, że z notatki z oględzin sufitu podwieszanego w dniu 8 czerwca 2015 r. wynika, że na zlecenie inwestora po odbiorze końcowym zlecono jedynie montaż oprawy oświetleniowej w rejonie kawiarni, nie oznacza także w kontekście wskazywanych w apelacji zeznań świadków, że jakiekolwiek prace po odbiorze końcowym wykonywane były przez powódkę, a wręcz potwierdza ingerencję innych podmiotów.
Skarżąca nie wskazała konkretnie na czym polegały sprzeczności między zeznaniami przedstawiciela powódki a innymi dowodami, co czyni ocenę tego zarzutu niemożliwą. Niemniej zauważyć trzeba, że Sąd Apelacyjny nie dostrzegł takich sprzeczności w zakresie okoliczności istotnych dla rozstrzygnięcia, a wręcz przeciwnie, jak już wskazywano wyżej w znacznej części zeznania te znajdowały potwierdzenie w dowodach ze świadków i dokumentów zaoferowanych przez stronę powodową.
W zakresie robót dotyczących posadzki i sufitu podwieszanego nie doszło również do obrazy przepisów prawa materialnego, a w szczególnościart. 568 k.c.(który w rozpoznawanej sprawie w ogóle nie miał zastosowania) orazart. 578 k.c.Sąd Okręgowy prawidłowo rozłożył także ciężar dowodu. Jak już wskazano wyżej prawidłowość prac wykonanych przez powódkę znalazła potwierdzenie w protokole odbioru końcowego, zaś pozwanej nie udało się wykazać, że stwierdzony w tym dokumencie stan nie odpowiadał prawdzie.
Za uzasadnione natomiast uznać należało zarzuty dotyczące przyjęcia przez Sąd pierwszej instancji, że powódka nie ponosi odpowiedzialności za wady związane z funkcjonowaniem czujki. W tym przypadku fakt, że żadnych uchybień w tym zakresie nie stwierdzono na etapie odbioru końcowego i to w obecności przedstawicieli Państwowej Straży Pożarnej, nie ma znaczenia. Bezsporne pozostawało bowiem, że wadliwość urządzenia ujawniła się dopiero później, po zamontowaniu monitorów. Skoro to na wykonawcy spoczywał obowiązek zaprojektowania zamieszczenia monitorów, to nie sposób przerzucić odpowiedzialności w tym zakresie na inwestora. Jeżeli by uznać, że zgodnie z umową konsorcjum, toM. F.ostatecznie ponosić miał koszty usunięcia tej usterki, przyjąć należałoby, że powódka w tym zakresie nie ma interesu prawnego w żądaniu ustalenia braku odpowiedzialności po swojej stronie.
Słuszne okazały się również zarzuty dotyczące kwestii naprawy dźwigu oraz umowy serwisowej. Zgodnie z §1 dokumentu gwarancji (k. 279), wykonawca przyjął na siebie odpowiedzialność za cały przedmiot umowy, w tym części realizowane przez podwykonawców. ZeznaniaJ. C.potwierdzają, że gwarancją objęte zostało również funkcjonowanie dźwigu. Kwestią sporną było natomiast, czy koszty wynagrodzenia profesjonalnego podmiotu serwisującego powinien pokryć wykonawca czy inwestor. W tym względzie rację przyznać należy stronie pozwanej. Bez znaczenia przy tym jest okoliczność zaznaczenia konieczności zawarcia umowy serwisowej w protokole odbioru końcowego, albowiem stanowiło to wyłącznie przejaw sporu stron w tym zakresie. Zawarta umowa o roboty budowlane przewidywała wynagrodzenie ryczałtowe w rozumieniu stosowanegoper analogiamart. 632 §1 k.c.W punkcie III.4 Specyfikacji Istotnych Warunków Zamówienia, która stanowiła podstawę zawarcia umowy, wyraźnie wskazano, że wykonawca jest zobligowany do wykonywania wszelkich usług konserwacyjnych i serwisowych w zakresie wykonanych instalacji i wszystkich elementów wyposażenia obiektu w ciągu okresu gwarancji. Skoro zatem strony nie postanowiły wyraźnie, że za czynności te należy się dodatkowe wynagrodzenie, to oczywistym być powinno, że objęte są one wynagrodzeniem ryczałtowym. Inna interpretacja, wobec rozbieżnych stanowisk stron, byłaby nie do pogodzenia z regułami wykładni wyrażonymi wart. 65 §1 k.c.W konsekwencji, wobec faktu, że konieczność naprawy związana była brakiem należytej konserwacji, także w tym zakresie odpowiedzialność spoczęła na powódce.
Za nietrafiony uznać należało zarzut naruszeniaart. 227 k.p.c.w zw. zart. 217 §3 k.p.c.orazart. 207 §6 k.p.c.poprzez oddalenie wniosków dowodowych w zakresie zeznań świadkówA. G.,T. C.,Ł. Z.. Pomijając nawet w tym miejscu kwestię zbyt późnego powołania tych dowodów, choć nic nie stało na przeszkodzie, aby strona uczyniła to wcześniej, uznać należało je za nieprzydatne dla rozstrzygnięcia, podobnie zresztą, jak przedstawioną przez pozwaną ekspertyzę techniczną. Przeprowadzenie dowodu z ww. dokumentu tudzież zeznań jego autora stanowiłoby niedopuszczalne obejście przepisuart. 278 §1 k.p.c.Ł. Ź.nie był uczestnikiem procesu budowlanego, a fakty wystąpienia wad (także w kontekście zaleceń producenta) czy cech, które kwalifikowane były przez inwestora jako wady, zakresu i kosztów naprawy nie były w sprawie sporne. Ta ostatnia okoliczność dyskwalifikowała również przydatność zeznańA. G.iT. C., którzy również nie mogliby wypowiedzieć się wiążąco co do przyczyn wystąpienia wad.
Niezależnie od powyższego zwrócić należy uwagę na sposób zgłoszenia ww. wniosków dowodowych, które wskazano jedynie „z ostrożności procesowej, na wypadek nieuwzględnienia przez Sąd stanowiska pozwanej”. Zdaniem Sądu Apelacyjnego, aby wniosek dowodowy mógł zostać poddany ocenie co do swojej przydatności, musi zostać zgłoszony w sposób kategoryczny, a nie warunkowy.
Nieskuteczny okazał się również zarzut wadliwego rozstrzygnięcia o kosztach procesu. Jakkolwiek bowiem Sąd Okręgowy wadliwie przywołał jako podstawę prawną orzeczenia w tym przedmiocieart. 98 §1 k.p.c., a nieart. 100 k.p.c., to nałożenie na stronę pozwaną obowiązku zwrotu całości kosztów było prawidłowe. Zauważyć należy, że żądanie ustalenia, że pozwanej nie przysługuje roszczenie w stosunku do gwaranta, które zostało oddalone, nie miało jakiegokolwiek wpływu na wartość przedmiotu sporu, ani nie wiązało się praktycznie z żadnym dodatkowym nakładem pracy pełnomocnika skarżącej. Bardzo nieznaczny wpływ na wynik sprawy miało również częściowe uwzględnienie apelacji.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, Sąd Apelacyjny na podstawieart. 386 §1 k.p.c.orzekł jak w sentencji.
Za podstawę rozstrzygnięcia o kosztach postępowania apelacyjnego, które po stronie powódki ograniczyły się do wynagrodzenia adwokata przyjętoart. 100 k.p.c.w zw. zart. 391 §1 k.p.c.oraz§2 pkt 6w zw. z §10 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz. U. z 2015 r., poz. 1800 ze zm.), mając na uwadze fakt, że apelacja została uwzględniona jedynie w niewielkim zakresie.
SSA Rafał Dzyr  SSA Marek Boniecki  SSO Wojciech Żukowski