Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III S 373/19
Data wyroku: 2019-11-19 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Andrzej Dyrda, Sądu Okręgowego Henryk Brzyżkiewicz
Słowa kluczowe: Skarga na przewlekłość
Podstawa prawna: art 2 ustawy o skardze

Sygn. akt III S 373/19

POSTANOWIENIE
Dnia 19 listopada 2019 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący-Sędzia Sądu Okręgowego:  Andrzej Dyrda
Sędziowie Sądu Okręgowego:   Henryk Brzyżkiewicz
Barbara Braziewicz
po rozpoznaniu w dniu 19 listopada 2019 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym
sprawy ze skargiT. B.(B.)
z udziałem Skarbu Państwa – Prezesa Sądu Rejonowego wT. G.
na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy
w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki
w sprawie o sygn. akt I Co 902/18 Sądu Rejonowego wT. G.
postanawia:

1
stwierdzić, że w postępowaniu sądowym toczącym się przed Sądem Rejonowym wT. G.pod sygn. akt I Co 902/18 nastąpiła przewlekłość postępowania;

2
przyznać skarżącemu od Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego wT. G.kwotę 2.000 zł (dwa tysiące złotych);

3
oddalić skargę w pozostałym zakresie .

SSO Barbara Braziewicz SSO Andrzej Dyrda SSO Henryk Brzyżkiewicz
Sygn. akt III S 373/19

UZASADNIENIE
SkarżącyT. B.19 sierpnia 2019r. wniósł skargę na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w rozsądnym terminie, w której żądał m.in.: stwierdzenia przewlekłości postępowania toczącego się przed Sądem Rejonowym wT. G., przyznania mu kwoty 2.000 zł i zlecenie sądowi prowadzącemu postępowanie odpowiednich czynności w wyznaczonym terminie.
W odpowiedzi na skargę Skarb Państwa – Prezes Sądu Rejonowego wT. G.wniósł o oddalenie skargi.
Sąd Okręgowy ustalił i zważył, co następuje:
Sąd Okręgowy, na podstawie akt o sygn. I Co 697/18 Sądu Rejonowego wT. G., ustalił następujący przebieg postępowania.
Postanowieniem z 24 marca 2018r. Sąd Rejonowy w Bytomiu stwierdził swą niewłaściwość miejscową i sprawę przekazał do rozpoznania Sądowi Rejonowemu wT. G..
Sprawa wpłynęła do Sądu Rejonowego wT. G.w dniu 18 maja 2018r.
Zarządzeniem z dnia 18 października 2018r. wezwano skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi na czynności komornika z dnia 29 stycznia 2018r. i 5 lutego 2018r. Odpis zarządzenia wysłano 23 października 2018r. a doręczono 30 października 2018r.
5 listopada 2018r. do sądu wpłynęła odpowiedź skarżącego na zobowiązanie wraz z wnioskiem o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty od skargi.
Postanowieniem z dnia 21 sierpnia 2019r. Sąd Rejonowy wT. G.zwolnił skarżącego od obowiązku uiszczenia opłat od skarg.
Postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2019r. Sąd Rejonowy wT. G.oddalił obie skargi.
Zgodnie z art. 2 ust.1 ustawy z dnia 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i w postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki (tekst jednolity: Dz.U. z 2018r. poz. 75) przewlekłość postępowania zachodzi wtedy, jeżeli postępowanie w tej sprawie trwa dłużej, niż to konieczne dla wyjaśnienia tych okoliczności faktycznych i prawnych, które są istotne dla rozstrzygnięcia sprawy, albo dłużej niż to konieczne do załatwienia sprawy egzekucyjnej lub innej dotyczącej wykonania orzeczenia sądowego.
Badanie, czy w konkretnej sprawie nastąpiła zwłoka w jej rozpoznaniu musi uwzględniać ustalenie rozsądnego terminu postępowania w oparciu o wszystkie okoliczności danej sprawy oraz w oparciu o następujące kryteria: złożoność sprawy, postępowanie samego skarżącego i właściwych organów, jak również znaczenie przedmiotu postępowania dla skarżącego (porównaj:  wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 25 września 2012r.,(...), LEX nr 1285173; wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 stycznia 2013r.,(...), LEX nr 1252840; wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 22 stycznia 2013r.,(...), LEX nr 1252838; wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 13 czerwca 2019r.,(...), LEX nr 2680951).
Zwrócić należy uwagę, że zbędną zwłoką nie jest każdy upływ czasu, ale dopiero nadmierne odstępstwo od czasu zwykle koniecznego dla wykonania określonych czynności, dlatego przewlekłość postępowania zachodzi wówczas, gdy zwłoka w czynnościach jest nadmierna (rażąca) i nie znajduje uzasadnienia w obiektywnych okolicznościach sprawy. (porównaj: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 2013r.(...)3/13, LEX nr 1318217,
Sygn. akt III S 373/19
postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 2 września 2015r., II S 18/15, LEX nr 1797142)
Ustawa nie określa przeciętnego czasu oczekiwania na rozpatrzenie sprawy. W judykaturze zasadniczo za przewlekłe uznaje się postępowanie trwające ponad 12 miesięcy, (porównaj: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 maja 2005 r., III SPP 96/05, OSNP 2005/23/384; postanowienia Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 24 lipca 2008 r.,(...)20/08, LEX nr 493700; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 9 stycznia 2018r.,(...)56/17, LEX nr 2440458), co ma swoją podstawę w domniemaniu ustawowym ustalonym art. 14 w/w ustawy. Wskazać przy tym należy, że samo przekroczenie wskazanego terminu, nie prowadzi do automatyzmu wyrażającego się stwierdzeniem przewlekłości, gdyż uwzględnić należy nadto terminowość i celowość podejmowanych czynności. Zatem, w świetle utrwalonego orzecznictwa, dokonując tej oceny, uwzględnia się łączny dotychczasowy czas postępowania od jego wszczęcia do chwili rozpoznania skargi, niezależnie od tego, na jakim etapie skarga została wniesiona, a także charakter sprawy, stopień faktycznej i prawnej jej zawiłości, znaczenie dla strony, która wniosła skargę, rozstrzygniętych w niej zagadnień oraz zachowanie się stron, a w szczególności strony, która zarzuciła przewlekłość postępowania. (porównaj: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 27 marca 2012r.,(...)8/12; postanowienie Naczelnego Sądu Administracyjnego w Warszawie z dnia 30 lipca 2013r.,(...)9/13; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 12 marca 2013 r.(...)1/13; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 3 sierpnia 2017r., II S 7/17, KZS 2017/9/71; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Katowicach z dnia 18 września 2018r., II S 32/18, Biul.SAKa 2018/3/30; postanowienie Sądu Apelacyjnego w Krakowie z dnia 3 lipca 2018r., S 13/18, KZS 2018/7-8/70; postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 21 lutego 2018r.,(...)1/18, LEX nr 2459691; wyrok Europejskiego Trybunału Praw Człowieka z dnia 13 czerwca 2019r.,(...), LEX nr 2680951).
Przewlekłość postępowania musi być nadto następstwem okoliczności, które pozostają w związku przyczynowym z działaniem lub bezczynnością organu prowadzącego postępowanie. Tym samym, jeżeli zwłoka wynika z zachowania strony, uczestników postępowania lub innych organów, na które organ prowadzący postępowanie nie ma wpływu, a równocześnie podejmuje on skutecznie działania dyscyplinujące i naprawcze, zmierzające do jak najszybszego zakończenia sprawy, to brak jest podstaw do stwierdzenia w takich okolicznościach o naruszeniu prawa strony do rozpoznania sprawy bez nieuzasadnionej zwłoki (postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 1 marca 2018r.,(...)9/18, LEX nr 2459696; wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 27 maja 2013r., I ACa 36/13, LEX nr 1327563).
Oceniając zasadność skargi Sąd Okręgowy był zobowiązany również wziąć pod uwagę to, że, trudności kadrowe sądu nie mogą blokować sprawnego prowadzenia postępowania. Jak wskazał Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 16 stycznia 2018r. ((...)59/17; LEX nr 2440459) To bowiem na władzach kraju spoczywa obowiązek należytego zorganizowania funkcjonowania władzy sądowniczej. Tak samo należy ocenić trudności natury organizacyjnej. Także okoliczność niezłożenia wniosku o przyspieszenie rozpoznania sprawy nie może uniemożliwiać uznania skargi za zasadną. (identycznie Sąd Najwyższy stwierdził w postanowieniu z dnia 13 czerwca 2017r.,(...)23/17, LEX nr 2335991 oraz w postanowieniu z dnia z dnia 16 stycznia 2018r.;(...)57/17, LEX nr 2439955).
Przenosząc wskazane powyżej rozważania na grunt rozpoznawanej sprawy uznać należało, że zaistniały podstawy do stwierdzenia przewlekłości postępowania sądowego w przedmiotowej sprawie. Postępowanie w niniejszej sprawie wszczęto przed Sądem Rejonowym wT. G.18 maja 2018r.. Skarga została wniesiona 19 sierpnia 2019r. Czynności Sądu w tym okresie ograniczyły się do wezwania skarżącego do usunięcia braków formalnych skargi na czynności komornika. Co istotne, pomimo złożenia przez skarżącego w listopadzie 2018r. wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych, wniosek ten został rozpoznany dopiero po upływie
niemal 10 miesięcy, co w sposób znaczący wydłużyło rozpoznanie niniejszej sprawy. Z tych względów, obowiązkiem Sądu Okręgowego było uznanie skargi co do zasady za uzasadnioną.
Sygn. akt III S 373/19
Odnosząc się natomiast do zgłoszonego w skardze żądania przyznania skarżącemu świadczenia pieniężnego, Sąd Okręgowy miał na względzie, że przyznanie odpowiedniej sumy pieniężnej na podstawie powołanego przepisu stanowi sankcję dla państwa za wadliwe zorganizowanie wymiaru sprawiedliwości oraz rekompensatę dla skarżącego za krzywdę moralną spowodowaną przewlekłością postępowania. Następuje ono w wysokości proporcjonalnej do wielkości zwłoki, jej przyczyn oraz dotkliwości dla skarżącego. Odpowiednia suma pieniężna pełni rolę swoistego zadośćuczynienia za stres i frustrację, spowodowane przewlekłością postępowania sądowego. (porównaj: postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 22 marca 2017r.,(...)7/17, LEX nr 2300161)
Uwzględniając zatem ww. okoliczności, w ocenie Sądu Okręgowego czyni uzasadnionym przyznanie kwoty pieniężnej w wysokości 2.000 zł. Ustalając wysokość sumy pieniężnej przyznanej skarżącej Sąd miał na względzie treść art. 12 ust. 4 ustawy zgodnie z którym, uwzględniając skargę, sąd na żądanie skarżącego przyznaje od Skarbu Państwa, sumę pieniężną w wysokości od 2.000 do 20.000 złotych. Żądanie zgłoszone w skardze odnosiło się do kwoty minimalnej i taka też została przyznana, jako przysługującą stronie w razie stwierdzenia zasadności skargi.
Uwzględniając przy tym, że skarga została rozpoznana postanowieniem z dnia 23 sierpnia 2019r., nie było podstaw do wydawania Sądowi Rejonowemu zaleceń.
Reasumując Sąd Okręgowy, biorąc pod uwagę powyższe okoliczności, uznał, iż skarga zasługuje na uwzględnienie i na mocyart. 12 ust. 2 ustawy z 17 czerwca 2004r. o skardze na naruszenie prawa strony do rozpoznania sprawy w postępowaniu przygotowawczym prowadzonym lub nadzorowanym przez prokuratora i postępowaniu sądowym bez nieuzasadnionej zwłoki, orzekł jak w sentencji przyznając skarżącemu kwotę 2.000 zł jako odpowiednią w okolicznościach niniejszej sprawy. O przyznanej sumie pieniężnej Sąd Okręgowy orzekł na podstawie  art. 12 ust. 4  w/w  ustawy.

SSO  Barbara Braziewicz   SSO Andrzej Dyrda  SSO Henryk Brzyżkiewicz