Sąd Okręgowy w Zielonej Górze
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 1626/19
Data wyroku: 2019-11-27 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Bogusław Łój
Słowa kluczowe: Nienależne świadczenie
Podstawa prawna: art. 84 ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych

Sygn. akt IV U 1626/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 27 listopada 2019 r.
Sąd Okręgowy w Zielonej Górze, IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący:sędzia Bogusław Łój
Protokolant:sekretarz sądowy Joanna Dejewska vel Dej
po rozpoznaniu w dniu 14 listopada 2019 r. w Zielonej Górze
sprawy z odwołaniaW. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.
z dnia 05.06.2019 r.   znak(...)
o zwrot nienależnie pobranego świadczenia
zmienia zaskarżoną decyzję w ten sposób, że stwierdza iż odwołującaW. K.nie jest zobowiązana do zwrotu nienależnie pobranych świadczeńza okres od 01.01.2019 r. do 30.04.2019 r. w łącznej kwocie 1119,86 zł z tytułu emerytury.
SSO Bogusław Łój
Sygn. akt IVU 1626/19

UZASADNIENIE
Decyzja z dnia 05.06.2019r. pozwany Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wZ.zobowiązał ubezpieczonąW. K.do zwrotu nienależnie pobranej emerytury za okres od 01.091.2019r. do 30.04.2019r. w kwocie brutto 1119,86zł. z uwagi na świadome wprowadzenie w błąd organu rentowego przez osobę pobierającą świadczenie.
W odwołaniu od tej decyzji wnioskodawczyniW. K.domagała się jej uchylenia wskazując iż decyzja jest krzywdząca, bowiem nie była ona świadoma tego co powinno zawierać świadectwo pracy.
W odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy podtrzymał argumentacje zawartą w zaskarżonej decyzji.

Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:

OdwołującaW. K.urodzona (...)złożyła w dniu 18 stycznia 2019r. wniosek o emeryturę.
Do wniosku o świadczenie dołączono druk ERP-6 tj. informacje o okresach składkowych i nieskładkowych. Za okres od 20.09.1979r. do 01.01.1987r. ubezpieczona wskazała zatrudnienie wHucie (...)na podstawie świadectwa pracy.
Organ rentowy w oparciu o dokumenty przedstawione przez ubezpieczoną i oświadczenia ubezpieczonej decyzja 22.02.2019r. przyznał prawo do świadczenia od 01.01.2019r. tj. od pierwszego dnia miesiąca w którym złożono wniosek.
Do obliczenia świadczenia przyjęto:
- kwotę składki zewidencjonowanej na koncie z uwzględnieniem waloryzacji 3309,56zł, kwotę zwaloryzowanego kapitału początkowego 221539,34zł, średnie dalsze trwanie życia 256,10 miesięcy ( z uwzględnieniem wariantowania tablic średniego dalszego trwania życia). Zwiększanie z tytułu opłacania składek na ubezpieczenie społeczne rolników 116,12zł.
Wysokość świadczenia od 01.03.2019r. brutto stanowi kwota 1022,92zł.
W dniu 08.03.2019r ubezpieczona złożyła zaświadczenie Rp-7 za okres od 20.09.1979r. do 01.01.1987r. z którego nie wynikały zarobki za lata 1981,1982,1985,1986,1987 Organ zwrócił się do wnioskodawczyni pracodawcy. Pismem z dnia 20.03.2019r.(...) S.A.przesłał nowe świadectwo pracy z 20.03.2019r. w którym wykazano okresy urlopów wychowawczych od 03.12.1980r do 02.12.1983r. i od 07.04.1984r. do 31.12.1986r.
W wyniku przedłożenia nowych dokumentów dokonano ponownego ustalenia wysokości kapitału początkowego który uległ obniżeniu. Decyzją z 02.04.2019r. znak(...)dokonano ponownego ustalenia wysokości świadczenia -kwota brutto 739,01zł.
Decyzją z dnia 03.04.2019r. Znak(...)zobowiązano(...) S.A.do zwrotu nienależnie pobranego przezW. K.świadczenia za okres od 01.01.2019r. do 30.04.2019r. w łącznej kwocie 1119,86 zł.
W wyniku rozpoznania odwołania(...) S.A.uchylono decyzję z 03.04.2019r.
Zaskarżoną decyzją 05.06.2019r. Znak(...)organ zobowiązał ubezpieczoną do zwrotu nienależnie pobranej emerytury w wysokości 1119,86 zł brutta za okres od 01.01.2019r. do dnia 30.04.2019r.
(dowód: dokumenty w aktach organu rentowego)
W aktach organu rentowego znajduje się również oświadczenie wnioskodawczyni z dnia 15.01.2019r. o sprawowaniu osobistej opieki nad dziećmiK.ur. (...),J.ur. (...), Anną(...),K.ur. (...),Z.ur. (...),S.ur. (...),H.ur. (...)potwierdzone przez pracownika pozwanegoE. K.w dniu 18.01.2019r.
(dowód: k. 18 akt organu rentowego)

Sąd Okręgowy zważył co następuje:

Odwołanie okazało się uzasadnione.
W istocie stan faktyczny sprawy był w sprawie niesporny, wynika z dokumentów, które były w posiadaniu pozwanego organu rentowego już przed wydaniem zaskarżonej decyzji a sporne okazały się jedynie wnioski z tych dokumentów wynikające.
Rozważania prawne w przedmiotowej sprawie należy zauważyć, że problematykę nienależnie pobieranych świadczeń i ich zwrotu reguluje ogólnie - w odniesieniu do wszystkich świadczeń z ubezpieczeń społecznych -art. 84 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych(jednolity tekst: Dz.U. z 2017r. poz. 1778 ze zm.), a szczegółowo - w stosunku do świadczenia będącego przedmiotem postępowania ubezpieczenia społecznego -art. 138 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(jednolity tekst Dz. U. Z 2017r., poz. 1383 ze zm.).
Zgodnie z dyspozycją zawartą w art. 84 ust. 2 ustawy systemowej, za kwoty nienależnie pobranych świadczeń uważane są;

1
świadczenia, które zostały wypłacone pomimo zaistnienia okoliczności powodujących:

a
ustanie prawa do świadczeń,

b
wstrzymanie wypłaty świadczeń w całości lub w części, jeżeli osoba pobierająca świadczenie była pouczona o braku prawa do ich pobierania;

2
świadczenia przyznane lub wypłacone na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenia przez osobę pobierającą świadczenia.

W doktrynie prawa ubezpieczeń społecznych podkreśla się, że przepis ten, ustanawiając obowiązek zwrotu świadczenia przez osobę, która pobrała nienależne świadczenie, wskazuje istotną cechę nienależnie pobranego świadczenia w ujęciu u sławy systemowej, określaną jakodifferentia specifica,tj. świadomość (złą wiarę) osoby pobierającej świadczenie co do nieprzysługiwania tego świadczenia w całości lub w części od początku albo w następstwie później zaszłych zdarzeń. Obowiązek zwrotu świadczenia obciąża więc tylko tego, kto przyjął świadczenie w złej wierze, mając świadomość jego nienależności. Dotyczy to zarówno osoby, która została pouczona o okolicznościach dotyczących braku prawa do pobierania świadczenia (art. 84 ust 2 pkt 1 ustawy systemowej), jak i osoby, która uzyskała świadczenie na podstawie nieprawdziwych zeznań lub fałszywych dokumentów, albo w innych przypadkach świadomego wprowadzenia w błąd organu wypłacającego świadczenie (art. 84 ust. 2 pkt 2 tej ustawy). Świadomość nienależności świadczenia może mieć źródło w pouczeniu udzielonym przez organ rentowy co do okoliczności powodujących konieczność zwrotu świadczenia bądź też może wynikać z zawinionego działania osoby, która spowodowała wypłatę świadczeń (R. Babińska, Wzruszalność prawomocnych decyzji rentowych, Warszawa 2007, s. 207; B. Gutowska, Zwrot nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczeń społecznych, część 1, PiZS 2011 nr 7, s. 18; M. Bartnicki (w:) K. Antonow, M. Bartnicki, B. Suchacki, Ustawa o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, Warszawa 2009, s. 582).
W przedmiotowej sprawie pozwany organ rentowy w zaskarżonej decyzji nie wskazał podstawy ani faktycznej ani prawnej żądanie zwrotu nienależnego świadczenia. Nie wskazał więc wogóle, która ze wskazanych wyżej przesłanek z art. 84 ust. 2 ustawy systemowej ma w sprawie zastosowanie.
Dopiero w odpowiedzi na odwołanie pozwany organ rentowy stwierdził, że wnioskodawczyni wprowadziła świadomie pozwany organ rentowy w błąd (k. 4v).
Twierdzenie pozwanego organu rentowego nie znajduje żadnego uzasadnienia w materiale dowodowym. Wprost przeciwnie wszystkie dokumenty i informacje, które złożyła wnioskodawczyni składając wniosek o emeryturę były dokumentami wydanymi w przewidzianej prawem formie i o przewidzianej prawem treści.
Świadectwo pracy wnioskodawczyni za okres jej pracy w(...)było wydane zgodnie z obowiązującymi w ówczesnym okresie przepisami.
Świadectwo pracy z dnia 02.12.1987r. było wystawione na podstawie ówcześnie obowiązującegorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 20 listopada 1974r. W sprawie świadectw pracy i opinii(Dz.U. z 1974 r. nr 45 poz. 269 z późn. zm.) który nie zawierał obowiązku zamieszczenia informacji w zakresie urlopu wychowawczego. Analogicznie, obowiązujący w dniu wystawienia przez płatnika świadectwa pracy odwołującej, przepisart. 97 § 2 Kodeksu pracybrzmiał następująco: „wświadectwie pracy należy podać dane dotyczące okresu i rodzaju wykonywanej pracy, zajmowanych stanowisk, wysokości i składników wynagrodzenia, uzyskanych w zakładzie kwalifikacji, trybu rozwiązania albo okoliczności wygaśnięcia stosunku pracy, oraz okoliczności, o których mowa wart. 36 § 5. Ponadto w świadectwie pracy zamieszcza się wzmiankę o zajęciu wynagrodzenia za pracę w myśl przepisów o postępowaniu egzekucyjnym .
Obowiązek wskazywania w świadectwie pracy okresów korzystania z urlopów wychowawczych, w polskim prawie został wprowadzony dopiero w roku 1989.
Przyznał to przecież pozwany organ rentowy uchylając decyzję z dnia 03.04.2019r. zobowiązującą do zwrotu pobranego świadczenia(...) S.AOddział Huta (...)(k. 49 akt organu rentowego- decyzja z dnia 28.05.2019r.).
Wnioskodawczyni do wniosku o emeryturę dołączyła również oświadczenie o sprawowaniu osobistej opieki nad siedmiorgiem dzieci urodzonych w latach 1980-1994, a więc również w okresie zatrudnienia w(...) S.A.
Reasumując pozwany organ rentowy dysponował wszystkimi informacjami, które dawały mu możliwość zweryfikowania okresów składkowych i nieskładkowych wnioskodawczyni pozwalając na ustalenie należnej wysokości świadczenia.
Wyliczenie nienależnej, zawyżonej wysokości należnej wnioskodawczyni emerytury wynika więc tylko i wyłącznie z winy pracowników pozwanego organu rentowego, którzy przyjęli okresy składkowe na podstawie świadectwa pracy nie biorąc pod uwagę faktu, iż w dniu wydania świadectwa pracy zakład pracy nie miał obowiązku wskazania w świadectwie pracy okresów urlopu wychowawczego, a z oświadczenia wnioskodawczyni (k. 18 akt emerytalnych) jednoznacznie wynika, że w okresie spornego zatrudnienia w(...)urodziła czworo dzieci, których akty urodzenia dołączyła do wniosku.
Informacja, którą wskazuje pozwany organ rentowy, jako informacją zawierającą nieprawdziwe dane (k. 4 akt emerytalnych- formularz ERP-6) zostały przez wnioskodawczynię wypełnione zgodnie z pouczeniem.
Na marginesie bowiem zaznaczyć, że występujący w pouczeniu formularza ERP-6 i wskazany jako okres nieskładkowy: „okres opieki nad małym dzieckiem nie występuje w ustawie o emeryturach i rentach z FUS.
Art. 7 ust. 5 ustawy o emeryturach i rentach z FUS wskazuje jako okresy nieskładkowe:

-

urlop wychowawczy,

urlop bezpłatny udzielony na podstawie przepisów w sprawie bezpłatnych urlopów dla matek pracujących opiekującymi się małymi dziećmi,

innych udzielonych w tym celu urlopów bezpłatnych,

okresy niewykonywania pracy- z powodu opieki nad dzieckiem.

Tak więc ustawa nie wskazuje okresu nieskładkowego o nazwie „okres opieki nad małym dzieckiem”.
Niezależnie od powyższego formularzu ERP-6 nie zawiera pouczenia o skutkach podania nieprawdziwych informacji, a poza tym jego złożenie nie jest koniecznym do rozpoznania wniosku o emeryturę.
Reasumując, wnioskodawczyni nie wprowadziła w błąd organu rentowego, a wyliczenie świadczenia w wysokości wyższej od należnego wynikła wyłącznie z błędu organu rentowego.
Biorąc pod uwagę powyższe należało na podstawieart. 47714§ 2 kpcorzec jak w wyroku.