Sąd Apelacyjnyw Warszawie
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II AKa 181/19
Data wyroku: 2020-02-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Anna Zdziarska, Ewa Gregajtys, Katarzyna Capałowska
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko mieniu
Podstawa prawna: art. 284 § 1 k.k.

Sygn. akt II AKa 181/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 20 lutego 2020 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie w II Wydziale Karnym w składzie:
Przewodniczący SSA Anna Zdziarska
Sędziowie SA Ewa Gregajtys
SO del. Katarzyna Capałowska (spr.)
Protokolant: st. sekr. sąd. Katarzyna Rucińska
przy udziale prokuratora Hanny Gorajskiej – Majewskiej
oraz oskarżyciela posiłkowegoM. G. (1)
po rozpoznaniu 20 lutego 2020 r.
sprawyR. B. (1)urodzonego w dniu (...)wW.
synaS.iD. z domu R.
oskarżonego zart. 284 § 2 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez obrońcę oskarżonego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 23 stycznia 2019 r. sygn. XII K 89/17;

1
zaskarżony wyrok wobec oskarżonegoR. B. (1)utrzymuje w mocy;

2
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.D. B.kwotę 738 ( siedemset trzydzieści osiem) zł w tym 23 % VAT tytułem obrony z urzędu oskarżonego w postępowaniu odwoławczym;

3
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.M. B.kwotę 738 ( siedemset trzydzieści osiem) zł w tym 23 % VAT tytułem pomocy prawnej udzielonej z urzędu oskarżycielowi posiłkowemu w postępowaniu odwoławczym;

4
zasądza od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe za postępowanie odwoławcze, w tym 300 ( trzysta) zł z tytułu opłaty.

UZASADNIENIE

UZASADNIENIE

Formularz UK 2

Sygnatura akt

II AKa 181/19

Załącznik dołącza się w każdym przypadku. Podać liczbę załączników:

1

1

CZĘŚĆ WSTĘPNA

1.1. Oznaczenie wyroku sądu pierwszej instancji

Wyrok Sądu Okręgowego w Warszawie z dnia 23 stycznia 2019 r. sygn. XII K 89/17

1.2. Podmiot wnoszący apelację

☐ oskarżyciel publiczny albo prokurator w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ oskarżyciel posiłkowy

☐ oskarżyciel prywatny

☒ obrońca

☐ oskarżony albo skazany w sprawie o wydanie wyroku łącznego

☐ inny

1.3. Granice zaskarżenia

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.–błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana

2

Ustalenie faktów w związku z dowodami przeprowadzonymi przez sąd odwoławczy

2.1. Ustalenie faktów

2.1.1. Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

Nie prowadzono postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym

2.1.2. Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Fakt oraz czyn, do którego fakt się odnosi

Dowód

Numer karty

Nie prowadzono postępowania dowodowego w postępowaniu odwoławczym.

2.2. Ocena dowodów

2.2.1. Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 2.1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

2.2.2. Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 2.1.1 albo 2.1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

3

STANOWISKO SĄDU ODWOŁAWCZEGO WOBEC ZGŁOSZONYCH ZARZUTÓW i wniosków

Lp.

Zarzut

1/Obrazy przepisów prawa procesowego:
1)art. 7 k.p.k.w zw. zart. 410 k.p.k., mającą wpływ na treść orzeczenia, poprzez naruszenie zasady swobodnej oceny dowodów, przez dokonanie nieprawidłowej oceny dowodów, sprzecznie z zasadami logiki i doświadczenia życiowego, a ponadto wyprowadzenia wniosków niewynikających z przeprowadzonych dowodów polegających na:
a) błędnym przyjęciu, że z porozumienia inwestycyjnego, a także zeznań świadkaR. J. (1)wynika, żeA. J. (1)iO. H.przekazaliR. J. (1)pieniądze w wysokości 105 000,00 zł na inny cel niż zakup lokalu mieszkalnego pokrzywdzonego w sytuacji, gdy z zeznańR. J. (1)jednoznacznie wynika, że środki ww. osób zostały zaangażowane w komercjalizację lokalu mieszkalnego pokrzywdzonego, co w konsekwencji doprowadziło do nieuzasadnionej odmowy uznania wyjaśnień oskarżonegoR. B. (1)za wiarygodne,
b) błędnym przyjęciu, że dopiero w momencie, gdyR. J. (1)nie wywiązał się z zobowiązań wobecA. J. (1)iO. H.to oskarżony wpadł na plan, aby zaspokoić ww. osoby z środków pochodzących ze sprzedaży lokalu mieszkalnego należącego doM. G. (1)w sytuacji, gdy już z samego porozumienia inwestycyjnego wynikało, że środki ww. osób zaangażowane zostały w komercjalizację tego a nie innego lokalu, a nie jak ustalił to Sąd I Instancji, że środki z porozumienia inwestycyjnego miały być na inną inwestycję, która nie doszła do skutku,
c) błędnym przyjęciu, że oskarżony chcąc zaspokoić roszczenia swoich bliskich znajomych, którymR. J. (1)nie był w stanie zwrócić pieniędzy wykorzystał udzielone mu pełnomocnictwo do wejścia w posiadanie środków pieniężnych ze sprzedaży mieszkaniaM. G. (1)i ich rozdysponowaniu z całkowitym pominięciem pokrzywdzonego w sytuacji, gdy z materiału dowodowego wynika, żeM. G. (1)otrzymał środki już przy podpisaniu umowy przedwstępnej (które pochodziły z zawartego porozumienia inwestycyjnego),
d) bezpodstawnym przyjęciu, żeM. G. (1)nie otrzymał pieniędzy, których odbiór pokwitował w umowie przedwstępnej sprzedaży w sytuacji, gdy jego zeznania w całości nie zasługiwały na wiarę, a nie tylko w części, jak to uznał Sąd I Instancji,
e) odmówieniu wiarygodności wyjaśnieniomR. B. (1)w zakresie, w którym oskarżony wyjaśniał, że toR. J. (1)był pomysłodawcą i zleceniodawcą wszelkich działań dotyczących mieszkania należącego doM. G. (1), pomimo, że wyjaśnienia oskarżonego były logiczne, spójne i konsekwentne, a nadto znajdowały potwierdzenie w materiale dowodowym tj. wydruków email, z których jasno wynikało, że toR. J. (1)wydawał polecenia oskarżonemu, tym samym to świadekR. J. (1)posiadał odpowiednie wykształcenie, wiedzę i doświadczenie, a nadto został skazany za przywłaszczenie środków należących do innych osób,
f) pominięciu okoliczności wynikającej zarówno z urnowy przedwstępnej sprzedaży lokalu mieszkalnegoM. G. (1), jak i z wyjaśnień oskarżonego, że pokrzywdzony pokwitował przyjęcie gotówki z tytułu ceny odO. H.w treści tej umowy, w konsekwencji oskarżony miał prawo przypuszczać, że z punktu widzeniaM. G. (1)sprzedaż została rozliczona, tym samym nie sposób przypisać mu zamiaru przywłaszczenia;
a) pominięciu okoliczności, że oskarżony uzyskaną cenę za lokal rozdysponował między stronami porozumienia inwestycyjnego, w tymR. J. (1), a część środków finansowych przeznaczył na pokrycie zobowiązańR. J. (1)wobec jego osoby, co jednoznacznie wskazuje na to, że nie sposób oskarżonemu przypisać działania z zamiarem przywłaszczenia środków pieniężnych, tym bardziej, iż z okoliczności sprawy wynikało, żeM. G. (1)uprzednio otrzymał już środki pieniężne za sprzedaż lokalu mieszkalnego,
b) pominięciu okoliczności, że z treści 3 umowy przedwstępnej sprzedaży lokalu mieszkalnego z 02 sierpnia 2012 r. wynikało, żeM. G. (1)w dacie podpisania tejże umowy otrzymał środki finansowe w kwocie 220 000 zł, tym samym oskarżony znając zapisy umowy przedwstępnej był przekonany, że dokonuje jedynie czynności technicznej sprzedaży, bowiemM. G. (1)otrzymał już środki za sprzedaż lokalu, tym samym został już spłacony — w konsekwencji nieuzasadnionym przyjęciu przez Sąd I Instancji, że oskarżonemu można przypisać działanie z zamiarem przywłaszczenia.
2/ Błędu w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę zaskarżonego orzeczenia, mający wpływ na jego treść, polegający na bezzasadnym przyjęciu, że:
1)M. G. (1)odniósł szkodę w wysokości 261.000 zł, tj. w kwocie równej cenie sprzedaży lokalu, podczas gdy po pierwszeR. J. (1)dokonał spłaty długów, które obciążały lokal pokrzywdzonego w wysokości kilkudziesięciu tysięcy złotych, a ponadto pokrzywdzony otrzymał pozostałą część kwoty należną mu z tytułu sprzedaży lokalu, co znajduje potwierdzenie zarówno w treści zeznań pokrzywdzonego„Te 20.000 złS.przekazał mi za zamianę mieszkania zul. (...)naul. (...). On mi osobiście ich nie dał, byliśmy razem wbanku (...)i one zostały wpłacone na moje konto. Nie brał ode mnie żadnego pokwitowania. Ja mu nic nie podpisywałem. Ja te pieniądze miałem ze dwa dni, znowu dałem się komuś oszukać, wypłaciłem pieniądze, potem znalazłem się naP.i ocknąłem się naK."jak i w treści umowy przedwstępnej zawartej przez pokrzywdzonego zO. H..

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania zarzutu za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny

1/ Zarzuty obrazy prawa procesowego podniesione w apelacji okazały się niezasadne.
Odnośnie podniesionych w obrońcy zarzuty obrazy prawa procesowego a mianowicieart. 410 kpkiart. 7 kpknależy stwierdzić, co następuje:
Przede wszystkim normy zawartej wart. 410 kpknie można rozumieć w ten sposób, że każdy z przeprowadzonych na rozprawie głównej dowodów ma stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Byłoby to w wielu wypadkach w istocie niemożliwe ze względu na wzajemną sprzeczność okoliczności wynikających z różnych dowodów. Sam fakt, że tak dokonana ocena dowodów nie satysfakcjonuje autora apelacji nie oznacza, że jej kwestionowanie należy uznać za skuteczne, zwłaszcza że skarżący nie przedstawia przekonujących i merytorycznych argumentów podważających dokonaną przez Sąd meriti ocenę dowodów.
Sąd Okręgowy dokonując ustaleń faktycznych w zakresie czynu zarzucanego oskarżonemu wskazał w pisemnych motywach zaskarżonego wyroku konkretne dowody, które stanowiły podstawę tych ustaleń, dokonując jednocześnie logicznej, prawidłowej i zgodnej z treściąart. 7 k.p.k.oceny tych dowodów, które uznał za wiarygodne i przekonujące.
Tak dokonana ocena materiału dowodowego zaowocowała również, zmianą kwalifikacji w czynie przypisanym oskarżonemu w sentencji wyroku. Wywody i zarzutu apelacji dotyczące obrazy prawa procesowego, dotyczą zachowań innych osób (R. J.,O. E.-H.,A. J.), które nie były oskarżonymi w niniejszym postępowaniu. Czyn zarzucony i przypisany dotyczył zdarzeń mających miejsce na przestrzeni od 14 sierpnia 2012 r. do 7 listopada 2012 r. Uzasadnienie wyroku - w związku z tym, iż akt oskarżenia dotyczyłR. B. (1)- dotyczyło przede wszystkim oceny ujawnionych dowodów w odniesieniu do osoby oskarżonego i jego zachowań w odniesieniu do pokrzywdzonegoM. G.i posiadanego przez niego lokalu. Jednakże przy ocenie całokształtu materiału dowodowego nie pominięto w tej argumentacji Sądu pierwszej instancji także dowodów dotyczących zdarzeń z udziałemR. J.,O. E.-H.,A. J..
Zwrócić należy uwagę, iż toR. B. (1)poinformowałR. J. (1), że istnieje możliwość „załatwienia sprawy mieszkaniaM. G. (1)”.
W dniu 14 sierpnia 2012 r. pokrzywdzonyM. G. (1)stawił się w Kancelarii Notarialnej przyAl. (...)(...)i przed notariuszemA. K.złożył oświadczenie o udzieleniuR. B. (1)pełnomocnictwa (akt notarialny Repertorium A nr 4943/2012 k. 641-642) do reprezentowania go we wszelkich czynnościach faktycznych i prawnych zmierzających do przekształcenia przysługującego mu prawa do lokalumieszkalnego oznaczonego numerem (...)przyul. (...)w odrębną własność, zawarcia w jego imieniu zeSpółdzielnią (...)umowy ustanowienia odrębnej własności tego lokalu mieszkalnego i przeniesienia jego własności na jego rzecz jako członka tej Spółdzielni, sprzedaży w jego imieniu przedmiotowego lokalu mieszkalnego dowolnym osobom, za cenę i na warunkach według uznania pełnomocnika, odbioru i kwitowania wszelkich kwot pieniężnych na poczet umówionej ceny za przedmiot umowy sprzedaży.
R. J. (1)nie wiedział o tej czynności. Sąd pierwszej instancji oceniając dowody i ustalając winę oskarżonego, zasadnie dał wiarę oskarżonemu w tej części jego wyjaśnień, gdy
podał, że udzieliłB. J.swój numer rachunku bankowego, bo była obawa, żeJ.ponownie nie rozliczy się zO. H.iA. J. (1): „było to tak załatwione, by z obiegu tych pieniędzy wyeliminowaćJ., nie wiem kiedy wpadłem na taki pomysł”. Powyższe dowody świadczą ( o czym również wypowiedział się Sad Okręgowy w uzasadnieniu do wyroku) iż oskarżonyR. B.działał samodzielnie, a w rozliczeniach rozłącznie od finansówR. J.. w odniesieniu do dysponowania pieniędzmi uzyskanymi ze sprzedaży lokalu mieszkalnego należącego do pokrzywdzonegoM. G. (1).
2/ W świetle powyższej konkluzji (że oskarżonyR. B.działał samodzielnie, a w rozliczeniach rozłącznie od finansówR. J., w odniesieniu do dysponowania pieniędzmi uzyskanymi ze sprzedaży lokalu mieszkalnego należącego do pokrzywdzonegoM. G. (1)) - Sąd Apelacyjny w odniesieniu do przeprowadzonych i ocenionych dowodów w postepowaniu nie stwierdził, aby Sąd Okręgowy popełnił błąd czyniąc ustalenia faktyczne. ZeznaniaM. G. (1)zostały wnikliwie przeanalizowane przez Sąd pierwszej instancji i skonfrontowane z pozostałym materiałem dowodowym (vide: str. 12-14 uzasadnienia do wyroku). Sąd pierwszej instancji szczegółowo bowiem odniósł się do zeznań pokrzywdzonego i wskazał, które z nich uznał na wiarygodne, a jakiej części odmówił waloru zgodności z prawda. Wobec powyższego zasadną była konstatacja Sądu Okręgowego, że . oskarżony zawarł umowę sprzedaży mieszkania, w której znalazł się zapis, że kupująca ma zapłacić 261.000 zł na rzeczM. G. (1). Oskarżony nie wykonał pełnomocnictwa oraz zapisów umowy notarialnej sprzedaży mieszkania (przy czym przed notariuszem w dniu 7 listopada 2012 r. złożył przecież oświadczenie, że nie tylko jego pełnomocnictwo nie wygasło, ale że działa w granicach umocowania). Rozdysponowując następnie uzyskane odB. J.pieniądze pomiędzy siebie,O. H.iA. J. (1)sprzeniewierzył tę kwotę. Kwota ta została mu powierzona przez kupującą celem przekazania jej właścicielowi mieszkania. Oskarżony zaś postąpił z przedmiotowymi pieniędzmi tak, jakby stanowiły jego własność.

Wniosek

O zmianę zaskarżonego wyroku poprzez uniewinnienie oskarżonego od popełnienia zarzucanego mu czynu.

☐ zasadny
☐ częściowo zasadny
☒ niezasadny

Zwięźle o powodach uznania wniosku za zasadny, częściowo zasadny albo niezasadny.

Wniosek apelacji o zmianę wyroku i uniewinnienie oskarżonego okazał się niezasadny. Dalsze rozważania zawarto w pkt. 5.1.1 niniejszego tabelarycznego uzasadnienia, dla uniknięcia powtarzania tej samej argumentacji.

4

OKOLICZNOŚCI PODLEGAJĄCE UWZGLĘDNIENIU Z URZĘDU

1.

Zwięźle o powodach uwzględnienia okoliczności

5

ROZSTRZYGNIĘCIE SĄDU ODWOŁAWCZEGO

5.1. Utrzymanie w mocy wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot utrzymania w mocy

Orzeczenie o winieR. B. (1)i zakwalifikowanie czynu oskarżonego zart. 284 § 2 k.k.w zw. zart. 294 § 1 k.koraz wymiar kary, a nadto orzeczenie przy zastosowaniuart. 4 § 1 k.k.- na podstawieart. 46 § 1 k.k.w brzmieniu obowiązującym do dnia 1 lipca 2015 r. zobowiązujące oskarżonego do naprawienia wyrządzonej szkody.

Zwięźle o powodach utrzymania w mocy

Sąd pierwszej instancji prawidłowo zebrał, ujawnił i ocenił materiał dowodowy, na podstawie zeznań świadków, (w tym częściowo depozycji pokrzywdzonego) nadto na podstawie częściowo wyjaśnień oskarżonego oraz dołączonych dokumentów wywiódł logiczne wnioski, które należycie uzasadnił. Ponieważ zarzuty zawarte w apelacji obrońcy okazały się niezasadne, zatem nie było przyczyny dla uwzględnienia wniosku zawartego w apelacji. Nie doszło do obrazyart. 410 kpkbowiem nie każdy z przeprowadzonych na rozprawie głównej dowodów miał stanowić podstawę ustaleń faktycznych. Tym bardziej, że ocena dowodów dokonana przez Sad Okręgowy w uzasadnieniu judykatu była szczegółowa, zgodna z zasadami logiki i wolna od błędów, zatem zgodna z zasadną swobodnej oceny dowodów wyrażoną wart. 7 kpk. Przeprowadzone postepowania rozpoznawcze wykazało, że oskarżony nie wykonał pełnomocnictwa oraz zapisów umowy notarialnej sprzedaży mieszkania (przy czym przed notariuszem w dniu 7 listopada 2012 r. złożył przecież oświadczenie, że nie tylko jego pełnomocnictwo nie wygasło, ale że działa w granicach umocowania), a rozdysponowując następnie uzyskane odB. J.pieniądze pomiędzy siebie,O. H.iA. J. (1)sprzeniewierzył tę kwotę 261 000 zł – która została mu powierzona przez kupującą w określonym celu przekazania jej właścicielowi mieszkania.

5.2. Zmiana wyroku sądu pierwszej instancji

1.

Przedmiot i zakres zmiany

Zwięźle o powodach zmiany

5.3. Uchylenie wyroku sądu pierwszej instancji

5.3.1. Przyczyna, zakres i podstawa prawna uchylenia

1.1.

☐art. 439 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

2.1.

Konieczność przeprowadzenia na nowo przewodu w całości

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

3.1.

Konieczność umorzenia postępowania

☐art. 437 § 2 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia i umorzenia ze wskazaniem szczególnej podstawy prawnej umorzenia

4.1.

☐art. 454 § 1 k.p.k.

Zwięźle o powodach uchylenia

5.3.2. Zapatrywania prawne i wskazania co do dalszego postępowania

5.4. Inne rozstrzygnięcia zawarte w wyroku

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

6

Koszty Procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

4.

Kosztami postępowania na zasadzieart. 627 kpkSąd obciążył oskarżonego, który jest osobą zdolną do wykonywania pracy zarobkowej i uiszczenia tychże kosztów.

7

PODPIS

Katarzyna Capałowska Anna Zdziarska Ewa Gregajtys

1.3. Granice zaskarżenia

Kolejny numer załącznika

1

Podmiot wnoszący apelację

obrońca

Rozstrzygnięcie, brak rozstrzygnięcia albo ustalenie, którego dotyczy apelacja

Orzeczenie o karze łącznej w wyroku łącznym.

1.3.1. Kierunek i zakres zaskarżenia

☒ na korzyść
☐ na niekorzyść

☒ w całości

☐ w części

☐

co do winy

☐

co do kary

☐

co do środka karnego lub innego rozstrzygnięcia albo ustalenia

1.3.2. Podniesione zarzuty

Zaznaczyć zarzuty wskazane przez strony w apelacji

☐

art. 438 pkt 1 k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w zakresie kwalifikacji prawnej czynu przypisanego oskarżonemu

☐

art. 438 pkt 1a k.p.k.– obraza przepisów prawa materialnego w innym wypadku niż wskazanywart. 438 pkt 1 k.p.k., chyba że pomimo błędnej podstawy prawnej orzeczenie odpowiada prawu

☒

art. 438 pkt 2 k.p.k.– obraza przepisów postępowania, jeżeli mogła ona mieć wpływ na treść orzeczenia

☒

art. 438 pkt 3 k.p.k.– błąd w ustaleniach faktycznych przyjętych za podstawę orzeczenia,jeżeli mógł on mieć wpływ na treść tego orzeczenia

☐

art. 438 pkt 4 k.p.k.– rażąca niewspółmierność kary, środka karnego, nawiązki lub niesłusznego zastosowania albo niezastosowania środka zabezpieczającego, przepadku lub innego środka

☐

art. 439 k.p.k.

☐

brak zarzutów

1.4. Wnioski

☐

uchylenie

☒

zmiana