Sąd Okręgowy w Siedlcach
IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: IV U 493/19
Data wyroku: 2020-01-23 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Jerzy Zalasiński
Słowa kluczowe: Wysokość emerytury
Podstawa prawna: art. 477^14^ § 2 kpc
Teza: błąd organu rentowego nie obejmuje sytuacji, w której organ rentowy (w chwili wydania decyzji) działa na podstawie nie budzących wątpliwości interpretacyjnych przepisów ustawy, które bez wątpienia korzystają z domniemania konstytucyjności aż do chwili uznania ich przez Trybunał Konstytucyjny za niezgodne z Konstytucją.

Sygn. akt IV U 493/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 23 stycznia 2020 r.
Sąd Okręgowy w Siedlcach IV Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

SSO Jerzy Zalasiński

Protokolant

sekr. sądowy Monika Świątek

po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 23 stycznia 2020 r. wS.
odwołaniaJ. G.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.
z dnia 12 kwietnia 2019 r. Nr(...)
w sprawieJ. G.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddziałowi wS.
o wysokość emerytury
zmienia zaskarżoną decyzję i poprzedzającą ją decyzję z dnia 13 września 2013 r. w ten sposób, że ustala wysokość emeryturyJ. G.na dzień 26 sierpnia 2013 r. na kwotę 2.465,21 (dwa tysiące czterysta sześćdziesiąt pięć i 21/100) zł brutto miesięcznie z możliwością wypłaty po dokonaniu waloryzacji od dnia 21 marca 2019 r.
Sygn. akt IV U 493/19UZASADNIENIE
Decyzją z 12 kwietnia 2019r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wS.na podstawieart.151§2w związku zart.146§1 ustawy z 14 czerwca 1960r. Kodeks postępowania administracyjnegoodmówiłJ. G.uchylenia decyzji z 13 września 2013r. (o przyznaniu emerytury) wskazując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019r. stwierdzający, żeart.25 ust.1b ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017r. w zakresie, w jakim dotyczyurodzonych w (...)r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art.46 tej ustawy jest niezgodny zart.2 Konstytucji RPma zastosowanie do kobiet, które przed przyznaniem emerytury w powszechnym wieku emerytalnym miały przyznane prawo do emerytury na podstawie art.46 w związku z art.29 ustawy emerytalnej. TymczasemJ. G.przez przyznaniem emerytury w powszechnym wieku emerytalnym pobierała emeryturę wcześniejszą przyznaną na podstawieustawy z 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela, a zatem emeryturą wcześniejszą, której nie dotyczy wyroku Trybunału Konstytucyjnego (decyzja z 12 kwietnia 2019r. k.16 akt emerytalnych).
Odwołanie od w/w decyzji złożyła ubezpieczonaJ. G.wskazując, że jest dla niej krzywdząca i uniemożliwia wykonanie wyroku Trybunału Konstytucyjnego. Wskazując na powyższe wniosła o zmianę zaskarżonej decyzji i ponowne ustalenie wysokości emerytury (odwołanie k.1 akt sprawy).
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie oraz zasądzenie kosztów zastępstwa procesowego według norm przypisanych wskazując na argumentację podniesioną w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji (odpowiedź organu rentowego na odwołanie k.2-3 akt sprawy).

Sąd ustalił, co następuje:
UbezpieczonaJ. G.urodziła się w dniu (...)W dniu 31 sierpnia 2006r. ubezpieczona wystąpiła do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddziału wS.z wnioskiem o emeryturę. Decyzją z 15 września 2006r. organ rentowy działając na podstawieustawy z 26 stycznia 1982r. Karta Nauczycielaorazustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychprzyznał ubezpieczonej emeryturę od 1 września 2006r. ,tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego (wniosek o emeryturę i decyzja z 15 września 2006r. o przyznaniu emerytury k.1 i 28-29 akt emerytalnych za wnioskiem z 31 sierpnia 2006r.).
W dniu 26 sierpnia 2018r. ubezpieczona wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o emeryturę w powszechnym wieku emerytalnym. Decyzją z 13 września 2013r. organ rentowy przyznał ubezpieczonej od(...). ,tj. od osiągnięcia wieku emerytalnego emeryturę na podstawieart.24 ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. Wysokość emerytury ubezpieczonej obliczona została wg zasad określonych w art.25 i 26 ustawy emerytalnej, w tym zgodnie z ówczesną regulacją art.25 ust.1b tej ustawy, na mocy której podstawę obliczenia emerytury pomniejszono o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranej przez ubezpieczoną emerytury. Wysokość świadczenia na dzień 26 sierpnia 2013r. ustalona została na kwotę 2 222,07 złotych brutto miesięcznie (decyzja z 13 września 2013r. k.9 akt emerytalnych za wnioskiem z 26 sierpnia 2013r.)
W dniu 28 marca 2019r. wpłynął do organu rentowego wniosek ubezpieczonej o wznowienie postępowania i ponowne ustalenie wysokości emerytury w powszechnym wieku emerytalnym w związku z wyrokiem Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019r. sygnatura akt P 20/16 (wniosek ubezpieczonej z 28 marca 2019r. k.15 w/w akt emerytalnych).
Po rozpoznaniu powyższego wniosku, zaskarżoną decyzją z 12 kwietnia 2019r. wskazując na to, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019r. dotyczy kobieturodzonych w (...)r., które przed ustaleniem prawa do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym pobierały emeryturę przyznaną na podstawie art.46 w związku z art.29 ustawy emerytalnej odmówił ubezpieczonej uchylenia decyzji z 13 września 2013r. znak: NE/6/036016407 (decyzja z 12 kwietnia 2019r. k.9 akt emerytalnych).
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieJ. G.od decyzji 12 kwietnia 2019r. odmawiającej uchylenia decyzji z 13 września 2013r. o przyznaniu emerytury okazało się uzasadnione i skutkowało zmianą decyzji z 12 kwietnia 2019r. i poprzedzającej ją decyzji z 13 września 2013r. o przyznaniu emerytury w części dotyczącej wysokości emerytury poprzez ustalenie, że wysokość emerytury ubezpieczonej na dzień nabycia prawa do świadczenia ,tj. na dzień 26 sierpnia 2013r. wynosi 2 465,21 złotych brutto miesięcznie.
Przypomnieć należy, że w chwili nabycia przez ubezpieczoną prawa do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym (w dniu 26 sierpnia 2013r.) obowiązywał przepisart.25 ust.1b ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychnakazujący pomniejszenie - w przypadku osób, które uprzednio pobierały emeryturę przyznaną na podstawie art.46 tejże ustawy oraz na podstawie innych przepisów w nim wymienionych, w tym również na podstawie Karty Nauczyciela - podstawy obliczenia emerytury, o której mowa w art.24, o kwotę stanowiącą sumę kwot pobranych emerytur w wysokości przed odliczeniem zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych i składki na ubezpieczenie zdrowotne. Organ rentowy zastosował wówczas powyższy przepis, co skutkowało ustaleniem wysokości emerytury ubezpieczonej w niższej kwocie. W dniu 6 marca 2019r. zapadł wyrok Trybunał Konstytucyjnego, w którym Trybunał stwierdził, żeart.25 ust.1b ustawy z 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychw brzmieniu obowiązującym do 30 września 2017r. w zakresie, w jakim dotyczyurodzonych w (...)r. kobiet, które przed 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do emerytury na podstawie art.46 tej ustawy jest niezgodny zart.2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W oparciu o powyższy wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019r. opublikowany w Dzienniku Ustaw Nr 539 z 21 marca 2019r., ubezpieczona wystąpiła do organu rentowego z wnioskiem o wznowienie postępowania i ponowne ustalenie wysokości jej emerytury w powszechnym wieku emerytalnym z pominięciem niekonstytucyjnego przepisu art.25 ust.1b ustawy emerytalnej (wniosek o wznowienie postępowania k.15 akt emerytalnych). Jak wynika z przedstawionych wyżej ustaleń, organ rentowy po rozpoznaniu wniosku ubezpieczonej, decyzją z 12 kwietnia 2019r. odmówił uchylenia decyzji z 13 września 2013r. o przyznaniu emerytury w powszechnym wieku emerytalnym wskazując, że wyrok Trybunału Konstytucyjnego nie ma zastosowania do ubezpieczonej, która pobierała emeryturę wcześniejszą przyznaną na podstawieustawy z 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela, a nie na podstawie art.46 ustawy emerytalnej.
W ocenie Sądu decyzja organu rentowego z 12 kwietnia 2019r. jest nieprawidłowa. W ocenie Sądu choć literalnie rzecz biorąc wyrok Trybunału Konstytucyjnego dotyczy kobieturodzonych w (...)r., które przed 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do emerytury wcześniejszej na podstawie art.46 ustawy emerytalnej, to w istocie ma on szersze zastosowanie i na zasadzie analogii może i powinien być stosowany również w odniesieniu do tych kobieturodzonych w (...)r., które przed 1 stycznia 2013r. nabyły prawo do wcześniejszej emerytury na podstawie innych przepisów wymienionych w art.25 ust.1b ustawy emerytalnej, w tym na podstawieustawy z 26 stycznia 1982r. Karta Nauczyciela. W przeciwnym razie doszłoby do nieuprawnionego różnicowania sytuacji osób znajdujących się takiej samej sytuacji prawnej.
Mając na uwadze powyższe okoliczności Sąd stwierdził, że wniosek ubezpieczonej o wznowienie postępowania i ponowne ustalenie wysokości emerytury w powszechnym wieku emerytalnym zasługiwał na uwzględnienie. W ocenie Sądu wniosek ten winien być oceniony na podstawieart.114 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych. I tak, zgodnie zart.114 ust.1 pkt 1powyższej ustawy w sprawie zakończonej prawomocną decyzją organ rentowy, na wniosek osoby zainteresowanej lub z urzędu, uchyla lub zmienia decyzję i ponownie ustala prawo do świadczeń lub ich wysokość, jeżeli po uprawomocnieniu się decyzji zostaną przedłożone nowe dowody lub ujawniono nowe okoliczności istniejące przed wydaniem tej decyzji, które mają wpływ na prawo do świadczeń lub ich wysokość. W ocenie Sądu, wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019r. stwierdzający niezgodność zKonstytucją RPuregulowania ustawy emerytalnej, na podstawie którego ustalono wysokość emerytury ubezpieczonej, może być uznany za nową okoliczność ujawnioną po wydaniu decyzji o przyznaniu emerytury z 13 września 2013r., ale istniejącą przed wydaniem tej decyzji, gdyż niesporne jest, że zakwestionowany przez Trybunał przepis ustawy emerytalnej był niezgodny zKonstytucjąod chwili jego uchwalenia. Z kolei wust.1 pkt 6powyższego przepisu przewidziano, że uchylenie lub zmiana decyzji i ponowne ustalenie wysokości świadczenia następuje, jeżeli nieprawidłowe obliczenie wysokości świadczenia nastąpiło na skutek błędu organu rentowego. W ocenie Sądu błędne ustalenie wysokości świadczenia daje prawo stronie do ponownego ustalenia jego wysokości niezależnie od przyczyny takiego nieprawidłowego (błędnego) obliczenia. Dodać należy, że przepis art.114 ust.1e ustawy emerytalnej wprowadza terminy liczone od daty wydania decyzji, po upływie których nie jest możliwe uchylenie lub zmiana tej decyzji. Jednakże w myśl kolejnego ustępu – ust.1f pkt 1 art.114 ustawy emerytalnej, przepisu art.114 ust.1e tej ustawy nie stosuje się jeżeli w wyniku uchylenia lub zmiany decyzji z przyczyn określonych wust.1osoba zainteresowana nabędzie świadczenie w wyższej wysokości. Tak jest w niniejszej sprawie, gdyż jak wynika z wyliczeń organu rentowego (vide: projekt decyzji k.9 akt sprawy) ustalona na nowo wysokość emerytury ubezpieczonej w powszechnym wieku emerytalnym wynosi 2 465,21 złotych, a zatem jest wyższa od ustalonej pierwotnie w decyzji z 13 września 2013r.
Mając na uwadze powyższe okoliczności na podstawieart.47714§2 kpcSąd zmienił zaskarżoną decyzję z 12 kwietnia 2019r. i poprzedzającą ją decyzję z 13 września 2013r. i ustalił wysokość emerytury ubezpieczonej na dzień 26 sierpnia 2013r. z możliwością wypłaty po dokonaniu waloryzacji od dnia 21 marca 2019r. Podkreślić należy, że mimo wydania przez Trybunał Konstytucyjny wyroku z 6 marca 2019r. stwierdzającego niezgodność zKonstytucją RPuregulowania ustawy emerytalnej, na podstawie którego ustalono wysokość emerytury ubezpieczonej, decyzja organu rentowego z 13 września 2013r. nie utraciła mocy obowiązującej. Wypłata ubezpieczonej emerytury w prawidłowej wysokości była możliwa dopiero po wzruszeniu tej decyzji na skutek wniosku o wznowienie postepowania (wniosek ubezpieczonej z 28 marca 2019r. k.15 akt emerytalnych). Zgodnie bowiem z treściąart. 133 ust. 1 pkt 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznychpodwyższone świadczenie wypłaca się nie wcześniej niż od miesiąca, w którym zgłoszono wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. Z uwagi na datę wejścia w życie wyroku Trybunału Konstytucyjnego z 6 marca 2019r. w sprawie P 20/16 Sąd ustalił wysokość emerytury ubezpieczonej na datę nabycia prawa do świadczenia ,tj. na dzień 26 sierpnia 2013r., z możliwością wypłaty po dokonaniu waloryzacji od 21 marca 2019r.
Kończąc wskazać jeszcze należy, że rozstrzygnięcie Sądu dotyczy zmiany decyzji o przyznaniu ubezpieczonej emerytury w powszechnym wieku emerytalnym poprzez ustalenie wysokości świadczenia - z pominięciem niekonstytucyjnego przepisu - na datę przyznania tego świadczenia. Rozstrzygnięcie takie jest zdeterminowane zakresem wniosku ubezpieczonej z 28 marca 2019r. o wznowienie postępowania poprzez ustalenie na nowo wysokości świadczenia emerytalnego i zakresem zaskarżonej decyzji.