Sąd Apelacyjnyw Warszawie
VI Wydział Cywilny
Sygnatura akt: VI ACa 13/18
Data wyroku: 2019-06-05 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Jacek Sadomski, Grażyna Kramarska, Joanna Mrozek
Słowa kluczowe: Dobra osobiste
Podstawa prawna: art. 24 k.c.
Teza: Ochrona dóbr osobistych a ochrona danych osobowych jednostki

Sygn. akt VI ACa 13/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 5 czerwca 2019 r.
Sąd Apelacyjny w Warszawie VI Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący - SędziaSA Grażyna Kramarska
Sędziowie:SA Jacek Sadomski (spr.)
SO del. Joanna Mrozek
Protokolant:Patryk Pałka
po rozpoznaniu w dniu 5 czerwca 2019 roku w Warszawie
na rozprawie
sprawy z powództwaM. S.
przeciwko(...) Bank (...) S.A.wW.(następcy prawnemu(...) Bank (...) S.A.wW.)
o ochronę dóbr osobistych
na skutek apelacji pozwanego
od wyroku Sądu Okręgowego w Warszawie
z dnia 25 października 2017 r., sygn. akt XXV C 963/16

I
zmienia zaskarżony wyrok w punktach pierwszym i trzecim w ten sposób, że oddala powództwo o zapłatę 10.000 zł (dziesięciu tysięcy złotych) zadośćuczynienia wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie oraz nie obciąża powoda kosztami procesu;

II
nie obciąża powoda kosztami postępowania apelacyjnego.

sygn. akt VIA Ca 13/18

UZASADNIENIE
PowódM. S.w pozwie skierowanym przeciwko(...) Bank (...) S. A.z siedzibą wW.(obecnie(...) Bank (...) S.A.wW.) wniósł o:

1
zasądzenie zadośćuczynienia w wysokości 28 000 zł z ustawowymi odsetkami począwszy od 2 września 2015 roku do dnia zapłaty;

2
zasądzenie na rzeczStowarzyszenia (...)z siedzibą wW.świadczenia pieniężnego w wysokości 10.000 zł wraz z ustawowymi odsetkami począwszy od dnia następnego od doręczenia odpisu pozwu do dnia zapłaty;

3
zobowiązanie pozwanej do usunięcia skutków naruszenia dóbr osobistych powoda poprzez usunięcie w sposób trwały danych osobowych powoda ze zbiorów(...) Bank (...) S. A.wW..

W uzasadnieniu pozwu wskazał, że dochodzi ochrony swoich dóbr osobistych w postaci dobrego imienia, godności oraz prawa do prywatności naruszonych na skutek nieprawdziwego wpisu w międzybankowym systemie Centralnej Bazie Danych – Bankowym Rejestrze – tzw. rejestrze niesolidnych dłużników. Wpis dotyczył kredytu, którego powód nigdy nie zaciągnął.
Pozwany wniósł o oddalenie powództwa.
Wyrokiem z 25 października 2017 r. Sąd Okręgowy w Warszawie uwzględnił częściowo wniesione powództwo w ten sposób, że zasądził od pozwanego na rzecz powoda 10 000 zł zadośćuczynienia z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od 2 września 2015 do dnia zapłaty.
Sąd okręgowy ustalił, że powód w dniu 26 września 2008 r. powód zawarł umowę o kartę kredytową z(...) S.A.(...) S. A.Oddział w Polsce, w którego prawa i obowiązki wstąpił(...) S. A.Z kolei(...) S.A.dnia 31 grudnia 2012 r. został połączony z(...) Bank (...) S.A.wW.. Od tego dnia oba banki jako jeden podmiot występowały w obrocie prawnym podfirmą (...). Podpisując wniosek o kartę kredytową powód nie wyraził zgody na przetwarzanie i udostępnianie jego danych osobowych po wygaśnięciu zobowiązania kredytowego. Rachunek karty kredytowej powoda został zamknięty w dniu 19 lutego 2009 r. W związku z tym, że był to jedyny produkt finansowy, jaki powód posiadał w(...), w tym momencie powód przestał być klientem tego banku
    .

Pozwany bank przetwarzał dane osobowe powoda w zakresie nazwiska i imienia, imion rodziców, daty i miejsce urodzenia, adresu zamieszkania lub pobytu, numeru PESEL, miejsca pracy, zawodu, wykształcenia, serii i numeru dowodu osobistego, numerów telefonów, płci, stanu cywilnego, identyfikatora w systemie informatycznym, nazwiska rodowego nazwiska rodowego matki, danych o zatrudnieniu, stażu pracy, serii i numeru dokumentu tożsamości, narodowości, obywatelstwa, adresu do korespondencji, numerów kart płatniczych i kredytowych, danych o sytuacji rodzinnej powoda, danych o sytuacji finansowej powoda, wizerunku z dokumentu tożsamości. W dniu 29 stycznia 2011 r.(...) S.A.dokonał wpisu w międzybankowym systemie Centralnej Bazie Danych – Bankowym Rejestrze tzw. rejestrze niesolidnych dłużników, danych osobowych powoda powołując się na kredyt, jaki powód miał zaciągnąć w tym banku . Powód nigdy takiego kredytu nie zaciągał. Dane powoda zostały przekazane do bankowego rejestru w zakresie imienia i nazwiska powoda, serii i numeru dokumentu tożsamości, numeru PESEL, adresu do korespondencji. Dane powoda zostały przypisane podmiotowi gospodarczemu o nazwie Biuro(...)(REGON(...), adres firmy:(...)-(...) O.,ul. (...)). Przekazanie powyższych danych osobowych powoda nastąpiło na skutek błędu pracownika pozwanego banku.
W drugiej połowie 2012 r. powód złożył wniosek o kartę kredytową w(...)i otrzymał odpowiedź odmowną. Powód założył, że powodem odmownej decyzji są jego niskie dochody. W dniu 22 listopada 2013 r. powód złożył wniosek o wydanie karty kredytowej wBanku (...). Wniosek został rozpatrzony negatywnie z uwagi na to, że dane powoda znajdowały się w systemie Bankowy Rejestr, prowadzonym przez Związek Banków Polskich. Powód nie miał wówczas świadomości, że jego dane figurują w tym rejestrze. Założył, że zaistniała sytuacja jest spowodowana pogłębiającym się kryzysem finansowym. W dniu 18 marca 2014 r. powód po raz trzeci złożył wniosek o wydanie karty kredytowej, kierując go ponownie do(...). Powód po raz kolejny uzyskał odpowiedź odmowną. Podczas kolejnych prób wyjaśnienia zaistniałej sytuacji, podejmowanych w kontaktach z każdym z banków, które odmówiły pozytywnego rozpatrzenia wniosku kredytowego, powód otrzymywał niejasne informacje, z których nie wynikała wprost odpowiedź na pytanie, dlaczego nie udzielono mu kredytu. Ostatecznie od pracownika(...)uzyskał informację, że przyczyną odmowy pozytywnego rozpatrzenia wniosku kredytowego jest wpis w międzybankowym systemie Centralnej Bazie Danych - Bankowym Rejestrze (CBD-BR) tzw. rejestrze niesolidnych dłużników. Celem zweryfikowania tej informacji powód zamówił wyciąg zarówno z rejestru(...) S.A.jak i wyciąg z rejestru CBD-Bankowy Rejestr. W treści wyciągu z rejestru(...) S.A.brak było wpisów dotyczących powoda. Natomiast z wyciągu z rejestru CBD-Bankowy Rejestr wynikało, że znajduje się w tym rejestrze wpis uzyskał zawierający dane osobowe powoda, dokonany przez(...)w dniu 29 stycznia 2011 r.
Po bezskutecznej próbie wyjaśnienia sprawy w placówce(...)wL.oraz na infolinii banku, powód pismem z 20 września 2014 r. zwrócił się do banku o wyjaśnienie, na jakiej podstawie został wpisany do bankowego rejestru dłużników. W odpowiedzi bank wyjaśnił, że wpis w rejestrze nastąpił na skutek niespłaconego przez powoda kredytu. W piśmie wskazano również, że w dniu 8 września 2010 roku bank wysłał do powoda informację o możliwości dokonania wpisu, jeżeli zaległość nie zostanie uregulowana, zaś w dniu 29 stycznia 2011 r. wysłane zostało do powoda pismo wraz z informacją o umieszczeniu danych w systemie CBD-BR. Sąd okręgowy, opierając się na zeznaniach powoda ustalił, że żadne z tych pism nie zostało powodowi doręczone.
W dniu 10 listopada 2014 roku powód wystąpił do Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych (GIODO) ze skargą, wnosząc o wyjaśnienie nieprawidłowości dotyczących przetwarzania danych osobowych powoda przez pozwany bank, w szczególności celem ustalenia, czy pozwany bank był upoważniony do przetwarzania danych osobowych powoda po wygaśnięciu zobowiązania w marcu 2009 roku, a także do kogo została wysłana korespondencja, na którą powoływał się bank oraz czy istnieje umowa kredytu, który stanowił podstawę wpisu. Jak wskazał sąd okręgowy, w tym okresie powód wraz z małżonką planował zakup nieruchomości w celach inwestycyjnych. Powód intensyfikował swoje działania, aby jak najszybciej wyjaśnić zaistniałą sytuację związaną z jego wiarygodnością kredytową. Pismem z 15 maja 2015 r. powód wezwał pozwany bank do skonkretyzowania oficjalnego stanowiska w sprawie oraz do ustosunkowania się do istnienia rzekomych kredytów, które powód miał zaciągnąć. Pismem z 18 czerwca 2015 r. powód został poinformowany o ponownie rozpoczętej przez pozwany bank procedurze reklamacyjnej (wyjaśniającej) dotyczącej jego sprawy, przy czym nie odniesiono się w piśmie do poruszonych przez powoda zagadnień, w tym dotyczących wewnętrznego postępowania wyjaśniającego i wysłanych przez bank do GIODO wyjaśnień.
Pismem z 24 czerwca 2015 r. pozwany bank przeprosił powoda za zaistniałą sytuację wskazując, że na skutek błędu po stronie banku dane osobowe powoda zostały błędnie przekazane do Bankowego Rejestru Związku Banków Polskich i aktualnie dane te zostały usunięte z tego rejestru.
Pismem z 15 sierpnia 2015 r., doręczonym pozwanemu dnia 18 sierpnia 2015 r. powód wezwał pozwanego do zapłaty w terminie 14 dni zadośćuczynienia w kwocie 38.000 zł z tytułu naruszenia dóbr osobistych powoda, polegającego na bezprawnym umieszczeniu danych osobowych powoda w Bankowym Rejestrze. Pozwany bank zaproponował powodowi kwotę 2.000 zł za naruszenie dóbr osobistych powoda. Powód oświadczył, że wysokość tej kwoty jest zbyt niska.
W dniu 13 września 2016 r. Generalny Inspektor Ochrony Danych Osobowych wydał decyzję ze skargi powoda nakazując pozwanemu bankowi wypełnienie wobec powoda obowiązku informacyjnego zart. 33w zw. zart. 32 ust. 1 pkt 2 oraz 3 ustawy o ochronie danych osobowychpoprzez wskazanie zakresu oraz treści danych powoda przetworzonych przez bank. Umorzono postępowanie w pozostałym zakresie z uwagi na usunięcie przez pozwany bank danych osobowych powoda z systemu Bankowy Rejestr.
Jak wskazał sąd okręgowy, w chwili składania wniosków kredytowych w roku 2012 powód był młodym małżonkiem. W roku 2011 zawarł związek małżeński, w rok później narodziło mu się pierwsze dziecko. Młodzi małżonkowie poszukiwali wsparcia finansowego w instytucjach finansowych jednakże z uwagi na dokonanie błędnego wpisu w Rejestrze Bankowym dłużników, takiego wsparcia nie uzyskali. W tym czasie potrzebowali dodatkowych środków na wyposażenia mieszkania, a w roku 2014 zamierzali zakupić intratną nieruchomość, jako lokatę kapitału. Z uwagi na trudności w dostępie do środków kredytowych nieruchomości tej nie zakupili. Sytuacja związana z wyjaśnianiem przez powoda okoliczności, w jakich doszło do wpisania jego danych do rejestru bankowego, generowała stres, wzburzenie i zdenerwowanie po stronie powoda, które przekładały się na wzajemne niekorzystne relacje powoda z małżonką. Kwestia ta była powodem kłótni małżonków, żona powoda sugerowała powodowi, że zataił przed nią przed ślubem fakt zaciągnięcia kredytu. Powód dużo czasu poświęcał na wyjaśnieniu okoliczności z tym związanych, stał się drażliwy i nerwowy, miał problemy ze snem. Cierpiała jego duma. Dwukrotnie przyjmował leki uspakajające. Obawiał się wszczęcia nieuzasadnionej egzekucji komorniczej, jak i tego że ktoś może podszywać się pod jego dane osobowe. Podejmował działania aby zabezpieczyć się przed taką sytuacją.
W świetle powyższych ustaleń sąd okręgowy uznał, że doszło do naruszenia dobrego imienia i godności powoda. Do naruszenia dóbr osobistych powoda doszło na skutek bezprawnego i zawinionego wpisu danych osobowych powoda do Bankowego Rejestru dłużników. Pozwany bank dokonał bezprawnego wpisu danych osobowych powoda do Bankowego Rejestru dłużników powołując się na kredyt, jaki powód miał zaciągnąć w pozwanym banku, a który to kredyt faktycznie nigdy nie został przez powoda zaciągnięty. Pozwany bank w Bankowym Rejestrze dłużników zamieścił dane osobowe powoda bezpodstawnie i bezprawnie, nie wykazując przy tym należytej staranności, jakiej wymaga się od profesjonalisty.
Bezpodstawne wpisanie do systemu danych osobowych powoda naruszało, w ocenie sądu okręgowego, cześć powoda w postaci godności i dobrego imienia. Zaistniała sytuacja spowodowała, że powód nie mógł zaciągnąć żadnego zobowiązania kredytowego, co skutecznie ograniczyło plany powoda i jego żony, zmierzające do poprawy stabilizacji finansowej rodziny na dalsze lata. Ponadto – jak wskazał sąd okręgowy - niewątpliwie niezasadne wprowadzenie danych osobowych powoda do Rejestru Bankowego dłużników doprowadziło do utrwalenia w zasobie bankowym, i to na czas dłuższy, obrazu powoda jako dłużnika niesolidnego i nierzetelnego, niespłacającego należności wobec banku. Z uwagi na powszechność korzystania w codziennym życiu z różnorodnych usług kredytowych, ograniczenie dostępu do tych usług w wyniku wytworzenia obrazu powoda jako niewiarygodnego klienta, naruszało jego godność, narażając go na traktowanie przez banki jako osoby o wątpliwej wiarygodności i niezrozumiałe dla niego odmowy udzielania kredytu.
Sąd okręgowy w swoich wywodach odwołał się do wyroku Sądu Najwyższego z dnia 15.02.2008r. sygn. akt I CSK 358/07 oraz wyroku Sądu Najwyższego z dnia 11.02.2015r., sygn. akt I CSK 868/14.
Z tych względów sąd okręgowy uznał za zasadne przyznanie powodowi ochrony na podstawieart. 448 k.c.W ocenie sądu okręgowego krzywda niemajątkowa doznana przez powoda polegała na niedogodnościach, jakie powód musiał znosić w związku z ujawnieniem jego danych osobowych w rejestrze dłużników przy ubieganiu się o kredyt oraz stresie, napięciu, zdenerwowaniu, które były związane z wyjaśnieniem zaistniałej sytuacji oraz świadomości, że niesłusznie jest uważany w instytucjach bankowych za osobę niesolidną i nierzetelną. Sąd okręgowy wskazał również, że na wysokość zasądzonego zadośćuczynienia miał wpływ fakt, iż negatywne oddziaływanie nieprawdziwej informacji upowszechnionej przez pozwaną miało ograniczony zakres oddziaływania, bowiem informacja ta dostępna była tylko i wyłącznie instytucjom bankowym. Ucierpiała wiarygodność powoda, który został zrównany z dłużnikami uchylającymi się od spłaty swoich należności. Powód został narażony na utratę zaufania instytucji finansowych i kredytowych oraz podmiotów publicznych mających dostęp do powyższych informacji. Ponadto przez przekazanie do rejestru bankowego nieprawdziwej informacji o niespłaconym kredycie przez powoda, naruszone zostało dobre imię powoda i jego godność. Informacje te obniżały wiarygodność kredytową powoda, który był uważany za człowieka niesolidnego i nierzetelnego. Zaniedbania pozwanej doprowadziły do narażenia powoda na przykrości, nieuzasadnione rozczarowania i stresy.
W pozostałym zakresie sąd okręgowy powództwo oddalił wskazując, że żądanie zobowiązania pozwanej do usunięcia w sposób trwały danych osobowych powoda ze zbiorów pozwanej jest niezasadne. Pozwany bank jest bowiem uprawniony do przetwarzania danych osobowych powoda, mimo rozwiązania łączącej obie strony umowy o kartę kredytową, nawet bez zgody powoda. Z kolei dalej idące żądania majątkowe powoda zostały uznane przez sąd okręgowy za wygórowane i tym samym niezasadne.
Apelację od wyroku sądu okręgowego wniosła strona pozwana, zaskarżając wyrok w części uwzględniającej powództwo oraz rozstrzygającej o kosztach procesu. Skarżący wniósł o zmianę zaskarżonego wyroku i oddalenie powództwa oraz zasądzenie kosztów procesu.
W apelacji skarżący podniósł zarzut naruszeniaart. 24 § 1 k.c.poprzez przyjęcie przez sąd okręgowy, że naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych doprowadziło do naruszenia dóbr osobistych powoda w postaci czci (godności osobistej i dobrego imienia) oraz naruszenieart. 448 k.c.zdanie pierwsze k.c.poprzez przez zasądzenie na rzecz powoda sumy tytułem zadośćuczynienia pieniężnego za krzywdę i w wysokości nieodpowiedniej.
Rozpoznając sprawę w granicach zaskarżenia sąd apelacyjny zważył, co następuje.
Na wstępie wskazać należy, że skarżący w apelacji nie podniósł zarzutów dotyczących ustaleń faktycznych dokonanych przez sąd pierwszej instancji. Zważywszy przy tym, że brak jest podstaw do zmiany tych ustaleń, sąd apelacyjny rozważania w tej sprawie ograniczy jedynie do rozważań prawnych (art. 387 § 21k.p.c.).
Apelacja pozwanego jest zasadna. Trafnie skarżący podniósł zarzut naruszeniaart. 24 § 1 k.c.poprzez błędne przyjęcie przez sąd okręgowy, że wadliwy wpis danych osobowych powoda do Bankowego Rejestru Związku Banków Polskich, zawierający nieprawdziwą informację o zaciągnięciu przez powoda kredytu naruszył dobre imię i godność osobistą powoda.
Dobra osobiste ujmowane są w kategoriach obiektywnych jako pewne wartości niemajątkowe ściśle związane z osobowością człowieka, obejmujące fizyczną i psychiczną integralność jednostki, jej indywidualność oraz godność i pozycję społeczną. Wartości te stanowią przesłankę samorealizacji osoby ludzkiej. Naturę i granice poszczególnych dóbr osobistych wyznaczają przeważające w danym społeczeństwie zapatrywania prawne, moralne i obyczajowe. Nie wszystkie „wartości idealne” stanowią dobra osobiste jednostki, a jedynie te, które porządek prawny za takie uznaje. Źródłem dóbr osobistych, których przykładowy katalog wskazany został wart. 23 k.c., jest godnościowa koncepcja jednostki i wynikająca stąd jej podmiotowość i autonomia (art. 30 Konstytucji RP).
Obiektywna koncepcja ochrony dóbr osobistych zakłada, że dokonując oceny, czy w konkretnych okolicznościach nastąpiło naruszenie dobra osobistego jednostki należy odnosić się do poglądów panujących w społeczeństwie, posługiwać się w tym celu abstrakcyjnym wzorcem „przeciętnego obywatela”, nie zaś odwoływać się do jednostkowych odczuć i ocen osoby pokrzywdzonej. W konsekwencji w orzecznictwie Sądu Najwyższego akcentuje się pogląd, zgodnie z którym ocena, czy w konkretnej sytuacji nastąpiło naruszenie dobra osobistego, nie może być dokonywana według miary indywidualnej wrażliwości pokrzywdzonego, a więc według oceny subiektywnej zainteresowanego. Kryteria oceny naruszenia muszą być poddane obiektywizacji, trzeba w tym zakresie uwzględnić odczucia szerszego grona uczestników i powszechnie przyjmowane, a zasługujące na akceptację normy postępowania, w tym normy obyczajowe i wynikające z tradycji (tak m.in. wyrok SN z 11.03.1997 r., III CKN 33/97, OSNC 1997, z. 6-7, poz. 93, wyrok SN z 16.01.1976 r., II CR 692/75, OSNC 1976, z. 11, poz. 251).
W rozpoznawanej sprawie sąd okręgowy uznał, że wadliwy wpis powoda jako dłużnika do Bankowego Rejestru Dłużników stanowił o naruszeniu jego danych osobowych, a zarazem naruszeniu dobrego imienia i godności osobistej. Z poglądem tym nie można się zgodzić.
W katalogu dóbr osobistych podlegających ochronie na gruncieart. 23 k.c.wskazano na dobro osobiste w postaci czci. Pojęcie to, jak zasadnie wskazał sąd okręgowy, rozumiane jest zazwyczaj w prawie cywilnym szeroko. Wskazuje się na dwa aspekty tego terminu - tzw. cześć wewnętrzną i cześć zewnętrzną. Cześć wewnętrzna odpowiada takim określeniom, jak godność osobista, wyobrażenie jednostki o własnej wartości, zaś cześć zewnętrzna to inaczej dobre imię, dobra sława, wyobrażenie i obraz jednostki w oczach innych, reputacja. Powyższe rozróżnienie przyjęte jest również w orzecznictwie (zob. przykładowo: uchwała 7 s. SN z 28.05.1971 r., III PZP 33/70, OSNC 1971, z. 11, poz. 188; wyrok SN z 29.10.1971 r., II CR 455/71, OSNC 1972, z. 4, poz. 77; wyrok SN z 15.11.2000 r., III CKN 473/00, zb. orz. LEX nr 51881). Przyjmuje się, że naruszenie dobrego imienia, a więc zewnętrznego aspektu czci, polega na pomówieniu innej osoby o takie postępowanie lub właściwości, które mogą poniżyć ją w opinii publicznej albo narazić na utratę zaufania potrzebnego dla danego zawodu, stanowiska lub rodzaju działalności. Z kolei godność osobista konkretyzuje się w poczuciu własnej wartości jednostki i oczekiwaniu szacunku ze strony innych ludzi, zaś jej naruszenie określane jest jako zniewaga (tak m.in. wyrok SN z 13.06.1980 r., IV CR 182/80, OSNC 1981, z. 2-3, poz. 30; wyrok SN z 8.10.1987 r., II CR 269/87, OSNC 1989, z. 4, poz. 66; wyrok SN z 25.04.1989 r., I CR 143/89, OSP 1990, z. 9, poz. 330; wyrok SN z 10.09.1999 r., III CKN 939/98, OSNC 2000, z. 3, poz. 56; wyrok SN z 9.10.2002 r., IV CKN 1402/00, zb. orz. LEX nr 78364).
W okolicznościach rozpoznawanej sprawy nie można uznać, że błędne umieszczenie danych osobowych powoda w bankowym rejestrze dłużników skutkowało znieważeniem powoda, naruszeniem wyobrażenia powoda o jego własnej wartości, a tym samym skutkowało naruszeniem jego godności osobistej, Nie można również uznać, że działanie pozwanego stanowiło formę uprzedmiotowienia osoby powoda, czy też naruszyło sferę autonomii przynależnej każde jednostce. Również zawarta w rejestrze nieprawdziwa informacja o niespłaconym przez powoda kredycie – obiektywnie rzecz ujmując – nie wywołała takich skutków.
Analogicznie ocenić należy wskazane powyżej działanie pozwanego (samo w sobie oczywiście bezprawne i naganne) dla sfery czci zewnętrznej powoda, jego dobrego imienia, dobrej sławy w społeczeństwie, wyobrażenia i obrazu powoda w oczach innych. Wskazać należy, jak wynika z prawidłowych i niekwestionowanych ustaleń sądu okręgowego, że zawarta w Bankowy Rejestrze Związku Banków Polskich informacja dotycząca powoda dostępna była tylko i wyłącznie instytucjom bankowym. Na bardzo ograniczony krąg podmiotów mających dostęp do Bankowego Rejestru ZBP trafnie wskazuje również skarżący w apelacji. Trudno w efekcie podzielić stanowisko sądu okręgowego, który naruszenie dobrego imienia powoda sprowadza do „utrwalenia w zasobie bankowym obrazu powoda jako dłużnika niesolidnego i nierzetelnego”. Wbrew ocenie sądu okręgowego, owo utrwalenie danych powoda w systemie bankowym nie prowadziło do naruszenia dobrego imienia powoda. Nie jest zasadne przyjęcie konstrukcji zniesławienia jednostki w oczach systemu bankowego, czy instytucji finansowych. Brak przy tym dowodów, aby owe informacje przełożyły się na jakiekolwiek relacje personalne pomiędzy powodem a pracownikami tych instytucji bankowych. Rzeczywistym skutkiem błędnego wprowadzenia danych powoda do Bankowego Rejestru Związku Banków Polskich była odmowa ze strony banków udzielenia powodowi kredytu i wydania karty kredytowej. Takie działania banków nie mogą być jednak kwalifikowanie jako naruszenie dobrego imienia lub godności powoda.
Sąd okręgowy w swoich wywodach powołał się na dwa orzeczenia Sądu Najwyższego – wyrok Sądu Najwyższego z dnia 15.02.2008r. sygn. akt I CSK 358/07 oraz wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11.02.2015r., sygn. akt I CSK 868/14. Należy podzielić zasadnicze tezy obu orzeczeń, zgodnie z którymi naruszenie przepisów dotyczących ochrony danych osobowych może uzasadniać również ochronę przewidzianą wart. 23 i 24 k.c., o ile doprowadziło do naruszenia dóbr osobistych. Istotne wątpliwości wywołują natomiast zawarte w tych orzeczeniach wywody dotyczące naruszenia godności osobistej jednostki poprzez ograniczenie jednostce dostępu do usług kredytowych (wyrok w sprawie I CSK 868/14) oraz poprzez narażenie jednostki na bezowocne ubieganie się o kredyt powodujące utratę poczucia bezpieczeństwa (wyrok w sprawie I CSK 358/07). Zaprezentowane w tych orzeczeniach pojęcie godności osobistej w ocenie sądu apelacyjnego jest nazbyt szerokie, niezasadnie łącząc atrybuty godności jednostki w postaci jej podmiotowości i wynikającej stąd wolności (autonomii) z ograniczeniem lub nawet czasowym wyłączeniem możliwości wstąpienia w relacje kredytowe z uwagi na nieprawidłowe informacje zawarte w rejestrach bankowych. Wskazane w tych orzeczeniach stany (ograniczenie dostępu do usług kredytowych, czy narażenie na bezowocne ubieganie się o kredyt i związana z tym utrata poczucia bezpieczeństwa) stanowią skutki naruszenie przepisów o ochronie danych osobowych, nie powinny być natomiast utożsamiane z naruszeniem samego dobra osobistego w postaci godności osobistej.
Podzielić należy stanowisko sądu okręgowego, że działanie pozwanego banku stanowiło bezprawne i zawinione naruszenie przepisów dotyczących ochrony danych osobowych. Zostało to zresztą stwierdzone decyzją Generalnego Inspektora Ochrony Danych Osobowych z 13 września 2016 r., która uwzględniła wniesioną przez powoda skargę. Jednakże dane osobowe nie są tożsame z dobrami osobistymi (zob. wyrok Sąd Najwyższego z 13 grudnia 2018 r., I CSK 690/17). Trafnie w tym orzeczeniu Sąd Najwyższy wskazał, że osoba domagająca się ochrony dóbr osobistych, nawet jeśli przesłanki tej ochrony miałyby pozostawać w związku z korzystaniem z danych osobowych, musi wykazać występowanie okoliczności warunkujących zastosowanie środków ochrony przewidzianych wart. 24 i 448 k.c.Z kolei osoba domagająca się ochrony danych osobowych powinna to czynić w trybie i na zasadach ustalonych w przepisach dotyczących ochrony danych osobowych.
Ochrona danych osobowych objęta została szczególnym reżimem prawnym zawartym obecnie w rozporządzeniu Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27.4.2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46 WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych osobowych) oraz w ustawie z 10 maja 2018 r. o ochronie danych osobowych. Wskazać należy, że przepis art. 82 ust. 1 rozporządzenia 2016/679 wprost przewiduje roszczenie o zadośćuczynienie, które może być skierowane w stosunku do administratora lub podmiotu przetwarzającego dane osobowe, za krzywdę niemajątkową poniesioną na skutek naruszenia przepisów dotyczących ochrony danych osobowych. Wprowadzenie samoistnego roszczenia o zadośćuczynienie za naruszenie danych osobowych stanowi dodatkowy argument za potrzebą wyraźnego rozdzielenia sfery ochrony dóbr osobistych od sfery ochrony danych osobowych. Przepisart. 448 k.c.w wypadku zawinionego naruszenia danych osobowych jednostki znajdzie odpowiednie zastosowanie na mocy odesłania zawartego wart. 92 ustawy o ochronie danych osobowych.
Przepisy art. 82 rozporządzenia w zw. zart. 92 ustawy o ochronie danych osobowychnie znajdują jednak zastosowania w tej sprawie. Po pierwsze, naruszenie danych osobowych powoda miało miejsce przed wejściem w życie rozporządzenia unijnego i towarzyszącej mu ustawy. Po drugie, dochodzone w tej sprawie roszczenia oparte zostały w całości na konstrukcji ochrony dóbr osobistych i nie odwoływały się do szczególnego reżimu prawnego przewidzianego dla ochrony danych osobowych.
Zgodzić należy się z wywodami sądu okręgowego, że działanie pozwanego naruszające przepisy dotyczące ochrony danych osobowych skutkowały po stronie powoda powstaniem niedogodności związanych z nieskutecznym ubieganiem się o udzieleniu mu kredytu, stanowiły źródło powstającego u powoda stresu, napięcia, zdenerwowania, czy irytacji. Trafnie jednak wskazano w literaturze przedmiotu, że nie każdy uszczerbek niemajątkowy (cierpienia, stresy, niepokoje) stanowi naruszenie dobra osobistego i w związku z tym podlega kompensacji. Dobrostan człowieka (dobre samopoczucie, komfort życia) nie jest sam w sobie dobrem osobistym (zob. T. Grzeszak, Dobro osobiste jako dobro zindywidualizowane, Przegląd Sądowy 2018, nr 4, s. 7 i n.). Przyznanie zadośćuczynienia na podstawieart. 448 k.c.wymaga wykazania, że działanie stanowiące źródło niedogodności i cierpień psychicznych jednostki stanowi naruszenie dobra osobistego jednostki. Zważywszy, że w rozpoznawanej sprawie nie zostało to wykazane, podzielić należy również zawarty w apelacji zarzut wadliwego zastosowaniaart. 448 k.c.
Z tych względów sąd apelacyjny na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.zmienił wyrok sądu okręgowego w zaskarżonej części i w tym zakresie powództwo o zadośćuczynienie oddalił.
O kosztach postępowania, zarówno przed sądem pierwszej instancji, jak i kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 102 k.p.c.Uwzględnić należy bowiem, że działanie pozwanego stanowiło działanie oczywiście wadliwe i zawinione, skutkujące naruszeniem interesem niemajątkowych i majątkowych powodów. Z tych względów zasady słuszności przemawiają za nieobciążaniem powoda kosztami tego postępowania.