Sąd Rejonowy w Gdyni
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I1 C 813/19
Data wyroku: 2019-07-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marzanna Stefaniuk-Muczyńska

Sygn. akt I 1 C 813/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ

Dnia 12 lipca 2019 r.
Sąd Rejonowy w Gdyni
Wydział I Cywilny - Sekcja d.s. rozpoznawanych w postępowaniu uproszczonym
w składzie:
Przewodniczący: SSR Marzanna Stefaniuk-Muczyńska
Protokolant: Agata Lange
po rozpoznaniu w dniu 12 lipca 2019 r. w Gdyni
na rozprawie
sprawy z powództwa:A. O.
przeciwko:S. (...)S.z siedzibą wG.
o zapłatę

I
zasądza od pozwanejS. (...)S.z siedzibą wG.na rzecz powódkiA. O.kwotę 11.856 zł (jedenaście tysięcy osiemset pięćdziesiąt sześć złotych) wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia 9 lutego 2018 r. do dnia zapłaty;

II
zasądza od pozwanej na rzecz powódki kwotę 3.617 zł (trzy tysiące sześćset siedemnaście złotych) tytułem zwrotu kosztów procesu.

UZASADNIENIE
PowódkaA. O.wniosła pozew przeciwkoS. (...)F. S.z siedzibą wG.o zapłatę kwoty 11 856,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie obliczonymi za okres od dnia 9 lutego 2018 r. do dnia zapłaty i zwrotem kosztów procesu.
W uzasadnieniu wskazała, że w dniu 17 sierpnia 2017 r. zawarła z pozwanym umowę o kredyt konsumencki nr(...)na okres 120 miesięcy, w związku z czym do wartości kredytu doliczony jej został koszt prowizji w wysokości 12 480,00 zł; kwota ta podlegała w całości kredytowaniu, naliczano od niej odsetki umowne i płatna była w comiesięcznych ratach. W dniu 25 stycznia 2018 r., tj. w 6 miesiącu obowiązywania umowy (na 114 miesięcy przed jej zakończeniem) nastąpiła wcześniejsza całkowita spłata zobowiązania wraz z kwotą prowizji, co spowodowało zdaniem powódki, iż uzyskała ona prawo ubiegania się o częściowy zwrot prowizji. Przysługującą jej względem pozwanego wierzytelność z tytułu obniżenia całkowitego kosztu kredytu o koszty odpowiadające okresowi, o który skrócono czas obowiązywania umowy, powódka uzyskała zarówno w oparciu o zapisart. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, jaki i - przede wszystkim - w oparciu o zapis pkt 27, łączącej strony umowy, dopuszczający możliwość spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie. Zgodnie z treścią pkt 27 przedmiotowej umowy, po rozliczeniu wpłaty w kolejności zaliczania określonej w tym zapisie i skróceniu czasu obowiązywania umowy, całkowity koszt pożyczki ulegnie obniżeniu proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, licząc od momentu spłaty pożyczki przed terminem. Powódka wskazała także, iż wyliczenia kwoty żądanej pozwem dokonała w ten sposób, że ilość miesięcy, o które umowa została skrócona, tj. 114 pomnożyła przez wartość prowizji przypadającej na jeden miesiąc obowiązywania umowy - kwotę 104,00 zł (12 480,00 zł : 120 miesięcy), uzyskując należną jej do zwrotu obniżoną prowizję w kwocie 11 856,00 zł.
W odpowiedzi na pozew, pozwany domagał się oddalenia powództwa w całości, wnosząc jednocześnie o zawieszenia postępowania w niniejszej sprawie do czasu zakończenia postępowania toczącego się przed Trybunałem Sprawiedliwości Unii Europejskiej w związku z pytaniem prejudycjalnym Sądu Rejonowego Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku (zgodnie z postanowieniem z dnia 28 maja 2018 r. w sprawie o sygn. akt VIII GC 1867/18), dotyczącym w szczególności wykładni przepisu zawartego wart. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim, która stanowi implementację do polskiego porządku prawnego Dyrektywy 2008/48/WE. Pozwany wskazał, iż w jego ocenie, wbrew stanowisku powódki, nie mogą stanowić podstawy dochodzenia roszczeń w niniejszej sprawie, same postanowienia przedmiotowej umowy, gdyż są one jedynie odzwierciedleniem regulacji zawartej wart. 49 ust. 1ww.ustawy o kredycie konsumenckim. Zgodnie zaś z treścią tegoż przepisu, obniżenie całkowitego kosztu kredytu w sytuacji jego przedterminowej spłaty może nastąpić jedynie o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, zaś prowizja za udzielenie pożyczki jest pobierana za czynności związane z przygotowaniem, zawarciem i uruchomieniem pożyczki i jej wysokość nie jest uzależniona od długości okresu kredytowania, a zatem koszt ten nie podlega rekalkulacji w przypadku wcześniejszej całkowitej spłaty kredytu. Pozwany wskazał również, iż strona powodowa w żadnej mierze nie wykazała związku prowizji z okresem kredytowania, do czego była zobowiązana na podstawieart. 6 k.c., pozwany zaś, przytaczając orzecznictwo sądów krajowych i stanowisko oraz praktykę stosowaną w krajach członkowskich Unii Europejskiej w zakresie interpretacji obowiązujących w tym przedmiocie przepisów prawa, udowodnił okoliczność przeciwną – brak związku wysokości prowizji z okresem kredytowania.
W piśmie procesowym z dnia 3 czerwca 2019 r. powódka podtrzymała swoje stanowisko, wnosząc i wywodząc jak dotychczas. Jednocześnie wniosła o oddalenie wniosku strony pozwanej o zwieszenie postępowania w niniejszej sprawie wskazując, iż roszczenie swoje wywodzi nie tylko z przepisu art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim, lecz opiera je bezpośrednio na postanowieniach umowy, które regulują jej sytuację prawną w sposób korzystniejszy niż czyni to ustawa. Powódka wniosła nadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z opinii Rzecznika GeneralnegoG. H.z dnia 23 maja 2019 r. na okoliczność interpretacji przepisu art. 16 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG transpozycjonowanego do polskiego porządku prawnego w postaci przepisuart. 49 u.k.k.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W dniu 17 sierpnia 2017 r. pomiędzyS. (...)F. S.z siedzibą wG.(pożyczkodawcą) aA. O.(pożyczkobiorcą) została zawarta umowa pożyczki (kredytu konsumenckiego) nr(...), na podstawie której pożyczkodawca udzielił pożyczkobiorcy pożyczki w kwocie 52 000,00 zł, na okres od dnia 17 sierpnia 2017 r. do dnia 17 sierpnia 2027 r.
W treści pkt. 13 umowyA. O.zobowiązała się do spłaty pożyczki wraz z należnymi odsetkami do dnia 17 sierpnia 2027 r. w ratach miesięcznych, w terminach i kwotach wskazanych w harmonogramie spłaty pożyczki. W pkt. 19 a) umowy strony ustaliły, że pożyczkobiorca jest zobowiązany ponieść koszty związane z zawarciem umowy w postaci prowizji z tytułu udzielenia pożyczki w wysokości w kwocie 12 480,00 zł.
okoliczność niesporna, nadto: umowa pożyczki – k. 10-14
W dniu 25 stycznia 2018 r.A. O.spłaciła w całości zobowiązanie wynikające zumowy pożyczki nr (...).
okoliczność niesporna, nadto: rozliczenie kredytu – k. 15
Pismem z dnia 13 lutego 2019 r., stanowiącym odpowiedź na pismo pełnomocnikaA. O., które wpłynęło do KasyS.w dniu 22 stycznia 2019 r., pożyczkodawca przedstawił swoje stanowisko w sprawie proporcjonalnego rozliczenia poniesionych przez Członka kosztów udzielenia pożyczki w związku z wcześniejszą całkowitą spłatą zobowiązania, wskazując iż jest ono zgodne z interpretacją znajdującą odzwierciedlenie w doktrynie prawa; i tak, zdaniem pożyczkodawcy, obniżenie całkowitego kosztu kredytu może nastąpić jedynie o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, przy czym koszty uiszczone przez kredytobiorcę jednorazowo w chwili uruchomienia zobowiązania, tj. prowizja i opłata przygotowawcza, nie podlegają rekalkulacji w momencie wcześniejszej spłaty zobowiązania. Pożyczkodawca wskazał nadto, iż brak zależności wysokości prowizji za udzielenie kredytu od długości okresu kredytowania (czasu korzystania z udostępnionego kapitału) oraz odmienna od oprocentowania funkcja tej prowizji przemawiają za tym, że w razie spłaty pożyczki/kredytu przed terminem, koszt ten nie „dotyczy okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy”, gdyż został w całości „skonsumowany” przez zawarcie umowy i wypłatę kredytu. Wobec tego, w takim stanie faktycznym prowizja za udzielenie kredytu nie podlega redukcji na podstawieart. 49 ust. 1 u.k.k.w razie przedterminowej spłaty kredytu. Pożyczkodawca wskazał także, że toczące się sprawy sądowe, których przedmiotem są roszczenia kredytobiorców o zwrot prowizji na podstawie ww. przepisu ustawy z przywołaniem stanowiska Rzecznika(...)i Prezesa UOKiK z dnia 16 maja 2016 r., rozstrzygane są na korzyść KasyS.. Jednocześnie, biorąc pod uwagę zestawienie kosztów, jakie z tytułu udzielenia przedmiotowego zobowiązania poniosła Kasa (w tym prowizja pośrednika, zbadanie zdolności kredytowej, itp.) oraz uzyskany bezpośrednio z tego tytułu przychód, w celu polubownego zakończenia sporu, możliwy jest jedynie zwrot pożyczkobiorcy części przychodu w wysokości 5 500,00 zł.
pismo(...) im. (...)- k. 16-20
Sąd zważył, co następuje:
Powyższy stan faktyczny, niesporny między stronami, Sąd ustalił na podstawie wyżej wymienionych dowodów z dokumentów przedłożonych przez stronę powodową w toku postępowania, które nie budziły zastrzeżeń Sądu co do autentyczności i prawdziwości twierdzeń w nich zawartych, a ponadto ich wiarygodność nie była kwestionowana przez stronę pozwaną, a zatem brak było podstaw do odmowy dania im wiary. Pozostałe dokumenty zgromadzone w aktach nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia, gdyż nie wnoszą do sprawy żadnych nowych, istotnych okoliczności.
W niniejszej sprawie powódka domagała się od pozwanego zapłaty kwoty 11 856,00 zł z odsetkami ustawowymi za opóźnienie, powołując się na łączącą strony umowę pożyczki (kredytu konsumenckiego) nr(...), zawartą w dniu 17 sierpnia 2017 r. Powódka wskazywała, że żądana przez nią kwota stanowi część uiszczonej przez nią prowizji z tytułu udzielenia pożyczki, która powinna zostać zwrócona przez pozwanego w związku z wcześniejszą całkowitą spłatą pożyczki – zgodnie z treścią pkt 27 przedmiotowej umowy iart. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim.
Pozwany, kierując zarzuty przeciwko żądaniu pozwu, kwestionował zasadność żądania powódki i podnosił, że prowizja za udzielenie pożyczki nie podlega redukcji w razie przedterminowej spłaty pożyczki, ponieważ jest to koszt, który nie dotyczy okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, gdyż został on w całości „skonsumowany” przez zawarcie umowy i wypłatę kredytu; nadto podstawy dochodzenia roszczeń w niniejszej sprawie nie mogą stanowić same postanowienia przedmiotowej umowy, gdyż są one jedynie odzwierciedleniem regulacji zawartej w art. 49 ust. 1 ustawy o kredycie konsumenckim.
Spór między stronami sprowadzał się więc do ustalenia zasadności żądania przez powódkę obniżonej kwoty prowizji, proporcjonalnie do czasu trwania zobowiązania, w związku z przedterminową całkowitą spłatą pożyczki.
Wobec powyższych zarzutów pozwanego w pierwszej kolejności wskazać należy, iż w ocenie Sądu, brak jest podstaw do przyjęcia, iż postanowienia łączącej strony umowy, a w szczególności zapis pkt 27 tej umowy, na którym powódka opiera swoje roszczenie, nie może stanowić samodzielnej podstawy dochodzenia jej roszczeń.
Jak wynika bowiem z treści pkt 27 przedmiotowej umowy: „Pożyczkobiorca ma prawo w każdym czasie do spłaty całości lub części pożyczki przed terminem określonym w umowie. Pożyczkobiorca może dokonać spłaty osobiście w Kasie lub poprzez wpłatę na rachunek pożyczkowy o numerze(...). W przypadku spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie, w braku odmiennej dyspozycji Pożyczkobiorcy dokonane wpłaty zostaną zaliczone na poczet spłaty kapitału w taki sposób, że wpłata zostanie przeznaczona w następującej kolejności na: a) spłatę najbliższej wymagalnej raty w kwocie odpowiadającej jej wysokości pomniejszonej o odsetki za okres od dnia dokonania wcześniejszej spłaty do dnia wymagalności raty, b) spłatę kapitału pożyczki w taki sposób, że czas obowiązywania umowy ulegnie skróceniu; w takim przypadku całkowity koszt pożyczki ulegnie obniżeniu proporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, licząc od momentu spłaty pożyczki przed terminem…”
Powyższy zapis umowny, dopuszczający możliwość spłaty pożyczki przed terminem określonym w umowie, wskazujący również na sposób i kolejność zaliczania wpłat na poczet spłaty kapitału oraz odnoszący się do skrócenia czasu obowiązywania umowy, mówi przede wszystkim o obniżeniucałkowitego kosztu pożyczkiproporcjonalnie do okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, licząc od momentu spłaty pożyczki przed terminem. Tym samym, skoro zawarta w tym postanowieniu regulacja, w sposób jasny i precyzyjny posługuje się pojęciem całkowitego kosztu pożyczki, precyzując mechanizm i zasady jego obniżenia w związku ze spełnieniem się przesłanki w postaci wcześniejszej spłaty pożyczki, zdaniem Sądu, nic nie stało na przeszkodzie, aby przenosząc te postanowienia na grunt niniejszej sprawy, uznać je za samodzielną podstawę dochodzonego przez powódkę roszczenia z tytułu obniżonej prowizji wobec dokonanej wcześniej całkowitej spłaty pożyczki. Wskazać przy tym należy, iż prowizja z tytułu udzielenia pożyczki, o której mowa w pkt 19 a) umowy, a którą powódka uiściła w kwocie 12 480,00 zł, stanowiła nic innego jak koszt związany z zawarciem umowy, a więc koszt pożyczki, podlegający redukcji, o której mowa w treści pkt 27 umowy.
Niemniej, wobec ww. zarzutów strony pozwanej, Sąd wziął również pod rozwagę przepis art. art. 49 ust. 1 przywoływanej jużustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim(t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 993), zgodnie z którym w przypadku spłaty całości kredytu przed terminem określonym w umowie, całkowity koszt kredytu ulega obniżeniu o te koszty, które dotyczą okresu, o który skrócono czas obowiązywania umowy, chociażby konsument poniósł je przed tą spłatą. Wskazać również należy, że powyższy przepis stanowi implementację treści art. 16 ust. 1 Dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki (Dz.Urz.UE.L Nr 133, str. 66), zgodnie z którym konsument ma prawo w każdym czasie spłacić w całości lub w części swoje zobowiązania wynikające z umowy o kredyt i w takich przypadkach jest on uprawniony do uzyskania obniżki całkowitego kosztu kredytu, na którą składają się odsetki i koszty przypadające na pozostały okres obowiązywania umowy. Wobec treści powyższych przepisów należy je w ocenie Sądu rozumieć w ten sposób, że w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu konsumenckiego następuje obniżenie wszystkich możliwych kosztów takiego kredytu, niezależnie od ich charakteru i niezależnie od tego, kiedy koszty te zostały faktycznie poniesione przez kredytobiorcę, z tym że redukcja ta ma charakter proporcjonalny, tj. odnosi się do okresu od dnia faktycznej spłaty kredytu do dnia ostatecznej spłaty określonej w umowie. Zauważyć należy, że całkowity koszt kredytu, o jakim mowa w ww. przepisach, obejmuje - zgodnie z art. 5 pkt. 6 ww. ustawy - wszelkie koszty, które konsument jest zobowiązany ponieść w związku z umową o kredyt, w szczególności: a) odsetki, opłaty, prowizje, podatki i marże jeżeli są znane kredytodawcy oraz b) koszty usług dodatkowych w przypadku gdy ich poniesienie jest niezbędne do uzyskania kredytu - z wyjątkiem kosztów opłat notarialnych ponoszonych przez konsumenta.Tym samym art. 49 ust. 1 ww. ustawy obejmuje wszystkie koszty kredytu obciążające konsumenta – kredytobiorcę, bez różnicowania tych kosztów ze względu na ich rodzaj, moment ich poniesienia oraz ich wysokość, która może być stała i niezależna od okresu obowiązywania umowy bądź może być rozłożona w czasie i uzależniona od okresu obowiązywania umowy. W tym rozumieniu niezasadny jest więc zarzut pozwanego, iż redukcja całkowitego kosztu kredytu przy jego wcześniejszej spłacie nie obejmuje prowizji z tytułu udzielenia pożyczki (kredytu), której wysokość nie jest uzależniona od długości okresu kredytowania i która jako opłata pobierana za czynności związane z przygotowaniem, zawarciem i uruchomieniem pożyczki zostaje „skonsumowana” w momencie zawarcia umowy pożyczki. Jak już wskazano przepisy ww.ustawy o kredycie konsumenckimnie różnicują kosztów kredytu ze względu na ich powiązanie z okresem kredytowania, zaś stanowiący podstawę żądania powódki – obok pkt 27 przedmiotowej umowy - przepis art. 49 ust. 1 tej ustawy wprost mówi o proporcjonalnym obniżeniu całkowitego kosztu kredytu.
Co więcej, podkreślić należy, że pozwany w ogóle nie wykazał, że pobrana przez niego prowizja została w całości lub w znacznej części przeznaczona na konkretne wydatki związane z udzieleniem pożyczki i zawarciem umowy powódką, które to wydatki nie są uzależnione od okresu, na jaki umowa ta została zawarta. Samo zestawienie tych wydatków zamieszczone w odpowiedzi na pozew nie jest dowodem na powyższe okoliczności, a ponadto ma ono bardzo ogólny charakter.
Podsumowując Sąd uznał, że w związku z przedterminową spłatą pożyczki udzielonej na podstawieumowy nr (...)z dnia 17 sierpnia 2017 r. pożyczkobiorcy – zgodnie z zapisem pkt 27 tej umowy i zgodnie z art. 49 ust. 1ww. ustawy o kredycie konsumenckim - przysługuje zwrot kosztów pożyczki w części przypadającej na okres między jej spłatą (25 stycznia 2018 r.), a końcem umowy (17 sierpnia 2027 r.), w tym również uiszczonej w kwocie 12 480,00 zł prowizji. Ponieważ więc okres, o który na skutek wcześniejszej spłaty skrócony został okres obowiązywania umowy pożyczki, wynosi 114 miesięcy, to pożyczkobiorcy powinna zostać zwrócona część prowizji w kwocie 11 856,00 zł (114 miesięcy x 104,00 zł, tj. wartość prowizji jednomiesięcznej), która to zresztą wysokość i sposób jej wyliczenia nie były kwestionowane.
Uznając zatem, że roszczenie o zwrot części tej prowizji w kwocie dochodzonej w niniejszej sprawie jest zasadne, Sąd w pkt. I wyroku, na podstawiepkt 27 umowy pożyczki nr (...)z dnia 17 sierpnia 2017 r. iart. 49 ust. 1 ustawy z dnia 12 maja 2011 r. o kredycie konsumenckim(t.j. Dz.U. z 2018 r., poz. 993) w zw. z pkt. 19 a) przedmiotowej umowy, zasądził od pozwanego na rzecz powódki kwotę 11 856,00 zł, zaś na podstawieart. 481 § 1 i 2 k.c.zasądził również odsetki ustawowe za opóźnienie od tej kwoty od dnia 9 lutego 2018 r. (zgodnie z żądaniem pozwu) do dnia zapłaty.
W tym miejscu, jedynie na marginesie, niezależnie od powyższych rozważań, wskazać należy, iż wyżej przytoczone stanowisko Sądu pozostaje zgodne z linią orzeczniczą przedstawioną w jednym z ostatnich orzeczeń Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej, wydanym wprawdzie już po rozstrzygnięciu niniejszej sprawy, jednakże przed datą sporządzenia uzasadnienia w niniejszej sprawie. Zgodnie bowiem z wyrokiem Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z dnia 11 września 2019 r. wydanym w sprawie C–383/18 mającej za przedmiot wniosek o wydanie, na podstawie art. 267(...), orzeczenia w trybie prejudycjalnym, złożony przez Sąd Rejonowy Lublin-Wschód w Lublinie z siedzibą w Świdniku postanowieniem z dnia 28 maja 2018 r., które wpłynęło do Trybunału w dniu 11 czerwca 2018 r., a dotyczący wykładni art. 16 ust. 1 dyrektywy Parlamentu Europejskiego i Rady 2008/48/WE z dnia 23 kwietnia 2008 r. w sprawie umów o kredyt konsumencki oraz uchylającej dyrektywę Rady 87/102/EWG (Dz.U. 2008, L 133, s. 66), ww. przepis należy interpretować w ten sposób, że prawo konsumenta do obniżki całkowitego kosztu kredytu w przypadku wcześniejszej spłaty kredytu obejmuje wszystkie koszty, które zostały nałożone na konsumenta.
O kosztach procesu w pkt. II wyroku Sąd orzekł zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik procesu na podstawieart. 98 k.p.c.iart. 108 k.p.c.w zw. z § 2 pkt. 5 w zw. z § 15 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) i zasądził od pozwanego jako strony przegrywającej postępowanie na rzecz powódki kwotę 3 617,00 zł tytułem zwrotu kosztów procesu, na którą składają się uiszczona opłata sądowa od pozwu, wynagrodzenie adwokata i opłata skarbowa uiszczona od pełnomocnictwa.