Sąd Okręgowy w Olsztynie
IX Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: IX Ca 1011/18
Data wyroku: 2019-01-16 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Mirosław Wieczorkiewicz, Bożena Charukiewicz, Krystyna Skiepko
Słowa kluczowe: Umowa
Podstawa prawna: art. 471 kc

Sygn. akt IX Ca 1011/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 stycznia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Olsztynie IX Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Mirosław Wieczorkiewicz (spr.)

Sędziowie:

SO Krystyna Skiepko
SO Bożena Charukiewicz

Protokolant:

prac. sądowy Izabela Ważyńska

po rozpoznaniu w dniu 16 stycznia 2019 r. w Olsztynie na rozprawie
sprawy z powództwa(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąz siedzibą wS.
przeciwkoJ. K.
o zapłatę
na skutek apelacji powódki od wyroku Sądu Rejonowego w Olsztynie z dnia 30 kwietnia 2018 r., sygn. akt I C 4863/17,
oddala apelację.
Krystyna Skiepko Mirosław Wieczorkiewicz Bożena Charukiewicz

Sygn. akt IX Ca 1011/18

UZASADNIENIE
Powódka wniosła o zasądzenie od pozwanej kwoty 10.340,-zł z ustawowymi odsetkami za opóźnienie i kosztami procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu pozwu powódka podała, że kwota dochodzona pozwem stanowi równowartość nieuiszczonego przez stronę pozwaną czynszu za najem samochodu w okresie od lipca 2016r. do lutego 2017r.
Pozwana wniosła o oddalenie powództwa w całości i o zasądzenie od powódki kosztów procesu według norm przepisanych. W uzasadnieniu swojego stanowiska pozwana wskazała, że umowa najmu została wypowiedziana w dniu 17 czerwca 2016r. Następnie pojazd był użytkowany przez członka zarządu powódki, dlatego powództwo jej zdaniem zasługiwało na oddalenie w całości.
Wyrokiem z dnia 30 kwietnia 2018r. Sąd Rejonowy w Olsztynie oddalił powództwo oraz zasądził od powódki na rzecz pozwanej kwotę 3.617,-zł tytułem zwrotu kosztów procesu.
Sąd Rejonowy ustalił, że:
- udziałowcami w powodowej spółce jestS. K.(6 udziałów),K. K. (1)(101 udziałów) orazB. K.(żonaK. K. (1)), która ma 3 udziały w spółce,
- powódka jest leasingobiorcą pojazdu markiM., model(...)rok produkcji 2015,nr rej. (...),
- do stycznia 2017r. zarząd spółki był dwuosobowy, każdy członek zarządu mógł reprezentować spółkę samodzielnie. Funkcję prezesa zarządu pełniłK. K. (1), zaś funkcję członka zarząduS. K.,
- wyboru pojazdu markiM.model(...)dokonałS. K.. Zawarł w imieniu spółki umowę leasingu finansującego zakup tegoż pojazdu,
-K. K. (1)przygotował umowę najmu samochodu markiM. (...)nr rej. (...)pomiędzy powodową spółką, jako wynajmującym, a pozwaną, jako najemcą,
- pozwana wówczas była narzeczoną, a obecnie jest żonąS. K.,
- pozwana nie brała udziału w negocjacjach warunków umowy najmu, gotowa umowa została jej przywieziona przezS. K.do domu celem podpisania, a następnie zawieziona do firmy,
- w dniu 17 czerwca 2016r.S. K.złożył pozwanej oświadczenie o rozwiązaniu umowy najmu pojazdu markiM. (...)onr rej. (...)M w trybie natychmiastowym. Pozwana przystała na takie rozwiązanie kontraktu,
- strony w treści porozumienia oświadczyły, że zrzekają się wszelkich roszczeń wynikających z wcześniejszego rozwiązania umowy. Został podpisany protokół zdawczo - odbiorczy, który stwierdzał przekazanie pojazdu markiM. (...)członkowi zarządu powódkiS. K.,
- pojazd nadal pozostawał do dyspozycji rodzinyK.. Pojazdem jeździł zarównoS. K., jak i pozwana (od 18 czerwca 2016r, była już żoną tego członka zarządu powodowej spółki),
-S. K.odbywał pojazdemM.wyjazdy służbowe, ale także pozwana korzystała ze spornego pojazdu, była również dwa razy na jego przeglądach technicznych,
-S. K.podjął starania u finansującego pojazdM.o zawarcie z nim, jako osobą fizyczną prowadzącą działalność gospodarczą umowy leasingu tego pojazdu,
- w dniu 31 stycznia 2017r. powódka złożyła pozwanej drugie oświadczenie o wypowiedzeniu umowy najmu pojazdu markiM. (...)z powodu nieuiszczenia czynszu od lipca 2016r. do stycznia 2017r.,
- w korespondencji mailowej z dnia 9 lutego 2017 roku pozwana poinformowałaK. K. (1)o rozwiązaniu umowy najmu pojazdu z dniem 17 czerwca 2016 roku,
- od grudnia 2016 rokuS. K.iK. K. (1)pozostają w zaostrzającym się konflikcie w kwestii prawa do majątku powodowej Spółki,
- w dniu 15 stycznia 2017 roku odbyło się Nadzwyczajne Zgromadzenie Wspólników powodowej Spółki, które podjęło uchwałę głosamiK. K. (1)iB. K.o odwołaniu z dniem 16 stycznia 2017r. z zarząduS. K.i powołanie zarządu jednoosobowego wskładzie (...), jako prezes zarządu,
- w korespondencji mailowej z dnia 17 lutego 2017r.K. K. (1)wezwałS. K.do zwrotu m.in. samochodu markiM.,
- pojazd został odebrany w dniu 15 marca 2017 roku. Wówczas korzystał z niegoS. K.,
- wobecS. K.wpłynął akt oskarżenia w sprawie działania na szkodę powodowej spółki i wyrządzenie jest znacznej szkody majątkowej o łącznej wartości 504.848,-zł (w trakcie postępowania apelacyjnego pełnomocnicy stron potwierdzili, że zapadł prawomocny wyrok uniewinniający).
Mając to na uwadze Sąd Rejonowy wskazał, żeS. K.działając w imieniu i na rzecz powodowej spółki skutecznie rozwiązał umowę najmu pojazdu markiM. (...)łączącą spółkę i pozwaną. W chwili składania oświadczenia woli w dniu 17 czerwca 2016r. był bowiem umocowany - jako jej członek zarządu - do jednostronnego reprezentowania spółki. Wówczas w spółce funkcjonował zarząd dwu osobowy i każdy członek zarządu był umocowany do reprezentowania spółki samodzielnie.
W tych warunkach Sąd I instancji uznał, że umowa najmu została rozwiązana w dniu 17 czerwca 2016r.
Sąd Rejonowy nie uwzględnił również żądania w zakresie bezumownego korzystania z samochodu, ponieważ powód - reprezentowany przez zawodowego pełnomocnika - dokonał tylko ustnej zmiany podstawy faktycznej żądania, czyli z naruszeniemart. 193 § 21kpc.
W tym zakresie Sąd I instancji podał, że w tym okresie pozwana korzystała z niego na zasadzie użyczenia od posiadacza samoistnego, którym był ówczesny członek zarząduS. K.. Wówczas była żonąS. K..
Z podanych względów, Sąd Rejonowy oddalił powództwo, a o kosztach procesu orzekł na podstawieart. 98 kpc.
Apelację od powyższego wyroku złożyła powódka, zaskarżając rozstrzygnięcie Sądu I instancji w całości.
Powódka zarzuciła zaskarżonemu rozstrzygnięciu:

1
błąd w ustaleniach faktycznych polegający na nieprawidłowym ustaleniu, że wyboru pojazdu dokonałS. K., podczas gdy z zeznań świadków zgodnie wynika, że wybierał samochód według wymagań i gustu żony - pozwanej i to ostatecznie ona decydowała o modelu auta, albowiem auto było kupione z przeznaczeniem dla niej,

2
pominięciu przy ustalaniu stanu faktycznego sprawy okoliczności mających znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, tj.: faktu, iż dla samochodu markiM. (...)nigdy nie była prowadzona książka pojazdu „Ewidencja przebiegu", która jest wymagana w razie wykorzystywania samochodu na cele służbowe, tymczasem książka taka nie była prowadzona, a tym samym samochód nie mógł być używany przezS. K.do celów służbowych,

3
nieprawidłowym ustaleniu, że pozwana dysponowała samochodem służbowym do połowy kwietnia 2016r., a tym samym nie była zainteresowana najmem pojazdu, podczas gdy z okoliczności sprawy oraz zeznań samej pozwanej wynika, że już w lutym 2016r. mogła wiedzieć o tym, że nie powróci do poprzedniej pracy, z racji potrzeby zmiany terenu jej działania, który do czasu urlopu macierzyńskiego obejmował rejon(...), którym nie była ona już zainteresowana po narodzinach dziecka,

4
art. 233 § 1 kpcpoprzez dokonanie dowolnej w miejsce swobodnej oceny dowodów, a także brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zgromadzonego w niniejszej sprawie, polegające na:

a
całkowitym pominięciu zeznań świadków:

-

J. M.w zakresie, w jakim zeznawał, żeS. K.wybierał zakup samochodu dla swojej żony - pozwanejJ. K.oraz że w okresie od lutego 2016r. do marca 2017r. samochodem markiM., na co dzień poruszała się wyłącznie pozwana, zaśS. K.jeździł innym autem, także codziennie, do pracy,

B. P.w zakresie zeznań dotyczących poruszania się przez pozwaną samochodem markiM. (...), zaś przezS. K.zupełnie innym pojazdem,

J. K.w zakresie, w jakim zeznała, że to ona decydowała, jakim samochodem jeździ, a tym samym nie sposób uznać, że była posiadaczem zależnym, a zatem pozostawała najemcą,

b
niezgodnym z zasadami logiki i doświadczenia życiowego uznaniem, żeS. K.dokonał w dniu 17 czerwca 2016r. skutecznego wypowiedzenia umowy najmu samochodu, podczas gdy z okoliczności przedmiotowej sprawy wynika, że najem nadal trwał, samochodem poruszała się wyłącznie pozwana, zaś dokumenty dotyczące wypowiedzenia nigdy nie trafiły do powodowej Spółki, a sama pozwana mimo kilku próśb nie przesłała Spółce tychże dokumentów na etapie przedsądowym,

c
niezgodnym z zasadami logiki i doświadczenia życiowego daniu wiary zeznaniomS. K., który nie dość, że pozostaje w głębokim konflikcie z powódką, to jeszcze jest zainteresowany rozstrzygnięciem niniejszej sprawy na korzyść pozwanej (żony), a nadto wbrew temu, że jego zeznania pozostawały niespójne i nielogiczne, zwłaszcza w zakresie dotyczącym dbania o interesy skarbowo - finansowe spółki,

5
art. 209 kshw związku zart. 58 § 1 i § 2 kcpoprzez jego niewłaściwe niezastosowanie i uznanie, że czynność prawna dokonana przezS. K.polegająca na zawarciu z pozwaną porozumienia rozwiązującego umowę najmu była ważna, podczas gdy z okoliczności sprawy wynika, że czynność ta została dokonana przez niego mimo istniejącego konfliktu interesów oraz była niezgodna z zasadami współżycia społecznego.

Mając powyższe na uwadze, powód wniósł o:

1
zmianę zaskarżonego wyroku i zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kwoty 10.340,-zł wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie,

2
zasądzenie od pozwanej na rzecz powódki kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych, za obie instancje.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja jest bezzasadna.
Kontrola instancyjna doprowadziła Sąd II instancji do przekonania, że ustalenia faktyczne i przyjęte rozstrzygnięcie prawne dokonane przez Sąd Rejonowy jest prawidłowe i odpowiada prawu. Wskazane w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku ustalenia i wywody zostały przeprowadzone na podstawie poprawnej analizy dowodów oraz podanej tam podstawy prawnej, których ocena nie wykazała błędów natury faktycznej, czy logicznej, jak również jurydycznej. Sąd I instancji wskazał, jakie fakty uznał za potrzebne do ukierunkowanego we wniosku i żądanego rozstrzygnięcia oraz na jakich przesłankach oparł swoją decyzję.
W konsekwencji ustalenia te i oceny Sąd Okręgowy przyjmuje za własne, zwracając uwagę, że nie ma wobec tego potrzeby procesowej przeprowadzania na nowo w uzasadnieniu tego orzeczenia oceny każdego ze wskazanych wywodów, a wystarczy odnieść się do tych ustaleń i ocen, które zostały zakwestionowane w apelacji (por. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 10 listopada 1998r., III CKN 792/98OSNC 1999 nr 4, poz. 83,z dnia 23 lipca 2015r., I CSK 654/14,Legalis nr 1325762, z dnia 11 maja 2016r., z dnia 26 stycznia 2017r., I CSK 54/16,Legalis nr 1591680, z dnia 15 lutego 2018r., I CSK 215/17,Legalis nr 1768192i z dnia 4 grudnia 2018r., IV CSK 213/18, Legalis nr 1852711oraz wyroki Sądu Najwyższego z dnia 13 kwietnia 2017r., I CSK 93/17,Legalis nr 1611995,z 10 października 1998r., III CKN 650/98,Legalis nr 362243, wyrok Sądu Najwyższego z 9 lutego 2012 r., III CSK 179/11,Lex nr 1165079i z dnia 31 stycznia 2018r., I CSK 222/17,Legalis nr 1754802).
W pierwszej kolejności wskazać należy, że - wbrew twierdzeniom apelacji -S. K.skutecznie wypowiedział pozwanej umowę najmu pojazduM. (...)zawartą w dniu 5 lutego 2016r.
BezspornieS. K.(obecny mąż pozwanej) do stycznia 2017r. był członkiem zarządu powodowej spółki i mógł ją samodzielnie reprezentować (składać w jej imieniu oświadczenia woli).
Wobec tego Sąd I instancji słusznie przyjął, że do skutecznego zawarcia umowy najmu z dnia 5 lutego 2016r., jak i do skutecznego złożenia w dniu 17 czerwca 2016r. oświadczenia o wypowiedzeniu przedmiotowego stosunku prawnego, nie była potrzeba aprobata drugiego członka zarządu i prezesa spółkiK. K. (1).
W celu zakwestionowania skuteczności powyższych czynności, skarżący powołał się naart. 209 ksh.
Zgodnie z treścią tego przepisu, w przypadku sprzeczności interesów spółki z interesami członka zarządu, jego współmałżonka, krewnych i powinowatych do drugiego stopnia oraz osób, z którymi jest powiązany osobiście, członek zarządu powinien ujawnić sprzeczność interesów i wstrzymać się od udziału w rozstrzyganiu takich spraw oraz może żądać zaznaczenia tego w protokole.
Sposób sformułowania przedstawionej regulacji prowadzi do jednoznacznego wniosku, że czynność dokonana z naruszeniem nakazu wynikającego zart. 209 kshjest ważna i wiąże spółkę.
Ustawodawca w istocie wyraża wobec członków zarządu sugestię (zalecenie) określonego zachowania - wstrzymania się od rozstrzygania danej sprawy (bądź dokonania określonej czynności prawnej). Jednocześnie nie wprowadza sankcji na wypadek niezastosowania się do tej normy (nieważności czy bezskuteczności czynności prawnej).
Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 11 stycznia 2002r. wyjaśnił, że umowa zawarta przez członka zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością z naruszeniem nakazu określonego wart. 202 kh(art. 209 ksh) nie jest nieważna. Niemniej członek zarządu naraża się na ewentualną odpowiedzialność w trybieart. 293 § 1 ksh(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 stycznia 2002r., IV CKN 1903/00,Legalis nr 53838).
Poza tym skarżąca nie dostrzega, że takie działanie nie było w powodowej spółce niczym nadzwyczajnym.
Z ustaleń Sądu Rejonowego wynika bowiem, że wynajęcie leasingowanego pojazdu pozwalało na zwrot podatku VAT od całej raty leasingu. Z tego też względu, pojazdy były wynajmowane pracownikom spółki i członkom rodzinyK..
Umowy leasingu w imieniu spółki podpisywał z regułyK. K. (1), który nie widział wówczas potrzeby powstrzymania się od dokonania tych czynności ze względu na treść omawianego przepisu.
K. K. (1)przesłuchany w charakterze świadka przyznał zresztą, że jego żona wynajmowała od powodowej spółki samochód markiA.(k. 237).
Z tego też względu, Sąd Okręgowy nie uwzględnił zarzutu naruszeniaart. 209 kshw zw. zart. 58 § 1 i 2 kc.
Co do zarzutu naruszenia przez Sąd Rejonowy zasady swobodnej oceny dowodów przewidzianej wart. 233 § 1 kpcwskazać należy, że do skutecznego postawienia tego zarzutu skarżący obowiązany jest wykazać, że sąd uchybił zasadom logicznego rozumowania lub doświadczenia życiowego, to bowiem jedynie może być przeciwstawione uprawnieniu sądu do dokonywania swobodnej oceny dowodów. Dopóki więc skarżący nie wykaże istotnych błędów logicznego rozumowania, sprzeczności oceny z doświadczeniem życiowym, braku wszechstronności czy też bezzasadnego pominięcia dowodów, które prowadzą do wniosków odmiennych, dopóty nie można uznać, że sąd naruszyłart. 233 § 1 kpcSąd Najwyższy w uchwale składu siedmiu sędziów z dnia 23 marca 1999r., III CZP 59/98 (OSNC 1999, nr 7-8, poz. 124) podkreślił, że same nawet bardzo poważne wątpliwości, co do trafności oceny dokonanej przez Sąd pierwszej instancji, jeśli tylko nie wykroczyła ona poza granice zakreślone wart. 233 § 1 kpcnie powinny stwarzać podstawy do zajęcia przez Sąd drugiej instancji odmiennego stanowiska.
Należy w tym miejscu podkreślić, że strona, która chce podważyć swobodną ocenę dowodów nie może ograniczyć się do przedstawienia własnej oceny nawet, jeśli jest ona przekonywająca.
Zdaniem Sądu II instancji, zeznania świadków:J. M.,B. P.,S. K.i pozwanejJ. K., zostały ocenione przez Sąd I instancji w prawidłowy sposób.
ŚwiadekJ. M.zeznał, że nie jest w stanie jednoznacznie stwierdzić, czy pozwana przez cały okres od lutego 2016r. do marca 2017 r. użytkowała pojazdM. (...). Ostatni raz widział pozwaną w tym samochodzie, na przełomie stycznia i lutego 2017 r. (k. 167).
ŚwiadekB. P.wskazała natomiast, że widziała jak pozwana kilka razy przyjechała do siedziby spółki pojazdemM. (...)(k. 171). Nie była jednak w stanie określić, w jakim okresie to zaobserwowała.
Z kolei zeznaniaS.i pozwanej, w kwestii użytkowania samochoduM. (...)są zbieżne.
OtóżS. K.wskazał, że jego żona czasem korzystała z tego pojazdu, ponieważ nie miała żadnego zakazu w tym zakresie (k. 120). Pozwana również zeznała, że z pojazduM. (...)korzystała sporadycznie - raz w tygodniu bądź rzadziej (k. 242).
Korzystanie przez pozwaną z pojazdu spółki po 17 czerwca 2016 r. (data wypowiedzenia umowy najmu), nie było zresztą negowane przez pozwaną.
Jednak jak wynika z zeznań pozwanej i jej męża, użytkowanie przez nią tego pojazdu miało charakter sporadyczny, a sama pozwana prawo do korzystania z samochodu wywodziła z uprawnienia swego męża.
Powyższe nie wyklucza się z zeznaniamiJ. M., który po prostu sporadycznie widywał pozwaną w pojeździeM. (...).
S. K.po wypowiedzeniu umowy najmu w dniu 17 czerwca 2016 r. - jako ówczesny członek zarządu powodowej spółki - używałM. (...), jako pojazdu służbowego, do czego miał prawo.
W takiej sytuacji, korzystanie z tego auta przez pozwaną, nie było niczym nadzwyczajnym.
Przyjąć bowiem należy, że po prostuS. K.zezwolił swojej żonie na korzystanie z swego pojazdu służbowego, za który uważałM. (...).
Warto przy tym zauważyć, że przedmiotowy pojazd został odebrany właśnieS. K., gdy ten odbierał dziecko ze żłobka (k. 120). SamK. K. (1)przyznał, że to brat przyjeżdżałM.do siedziby spółki na wymianę kół (k. 238).
Zatem teza o wyłącznym korzystaniu zM. (...)przezJ. K., jest zupełnie nietrafna.
W tym miejscu Sąd II instancji pragnie wyjaśnić, że kwestie poruszone przy zarzucie błędu w ustaleniach faktycznych, nie mają żadnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy.
Istota rozpoznawanego przypadku sprowadza się bowiem do stwierdzenia, czy wypowiedzenie umowy najmu pojazduM. (...)przezS. K.było skuteczne.
Zatem całkowicie nieistotną jest kwestia, czy wyboru tego pojazdu dokonałS. K., czy też pozwana.
Brak prowadzenia książeczki dotyczącej ewidencji przebiegu pojazduM. (...), nie może sam w sobie świadczyć o braku wykorzystywania tego auta do celów służbowych przezS. K..
Z zeznań pozwanej faktycznie wynika, że w lutym 2016r. nie wiedziała, czy wróci do pracy i będzie mogła korzystać z służbowego pojazdu markiF.(k. 240)
Jednakże nie wiadomo, z jakiego powodu powyższy fragment zeznań strony pozwanej, miałby mieć znaczenie dla niniejszej sprawy.
Skoro pozwana nie była pewna tego, że będzie mogła korzystać z służbowego auta, to po prostu zdecydowała się na wynajem auta od powodowej spółki (umowa została zawarta w dniu 5 lutego 2016r.).
W tym miejscu wskazać należy, że - wobec niespełnienia warunków formalnych przez zawodowego pełnomocnika powódki - Sąd II instancji nie mógł zająć się zbadaniem roszczenia pozwu pod kątem odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania przez pozwaną z pojazduM. (...).
Pełnomocnik powódki - na rozprawie przeprowadzonej w dniu 23 kwietnia 2018r. - wskazał do protokołu, że w przypadku przyjęcia skutecznego wypowiedzenia umowy najmu, to pozwana wyłącznie korzystała z pojazduM. (...), dlatego powódka domaga się odszkodowania z tytułu bezumownego korzystania z tego samochodu (k. 244).
Zgodnie z treściąart. 193 § 21kpc, zmiana powództwa może być dokonana jedynie w piśmie procesowym, za wyjątkiem spraw o roszczenia alimentacyjne.
Wyjaśnić bowiem należy, że powództwo identyfikowanie jest przez żądanie i jego podstawę faktyczną. Zmiana powództwa może polegać na przekształceniu oby tych elementów składowych bądź jednego z nich. Może zatem wyrażać się w zmianie ilościowej, polegającej na rozszerzeniu albo ograniczeniu pierwotnego żądania - jego przedmiotu albo rodzaju żądanej ochrony prawnej - lub polegać na przekształceniu podstawy faktycznej powództwa.
Pismo procesowe rozszerzające powództwo winno zostać złożone do Sądu z odpowiednia ilością odpisów i to rzeczą sądu jest doręczenie takiego pisma stronie przeciwnej. Wynika to z treściart. 193 § 21kpcstanowiącego, że z wyjątkiem spraw o roszczenia alimentacyjne zmiana powództwa może być dokonana jedynie w piśmie procesowym, a przepisart. 187 kpcstosuje się odpowiednio. Przepisart. 187 kpcdotyczy warunków formalnych pozwu. Innymi słowy pismo rozszerzające powództwo winno odpowiadać warunkom pozwu, w tym także, co do koniecznej ilości odpisów, dla doręczenia ich przez sąd stronie przeciwnej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Kielcach z dnia 16 grudnia 2015r., I ACa 608/15,Lex nr 1963835).
Zachowanie tego wymogu formalnego jest konieczne nawet wtedy, gdy powód występuje z nowym roszczeniem na rozprawie w obecności strony pozwanej (por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 29 sierpnia 2013r., I ACa 377/13,Lex nr 1384382).
Zawodowy pełnomocnik powodowej spółki, dokonał zmiany podstawy faktycznej pozwu ustnie do protokołu rozprawy, dlatego to żądanie nie mogło zostać rozpoznanie w postępowaniu odwoławczym.
Na marginesie należy wskazać, że strona powodowa nie przeprowadziła żadnego dowodu w zakresie wykazania przesłanek do uwzględnienia żądania w zakresie bezumownego korzystania ze spornego pojazdu.
Wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości o jakim mowa w powyższych przepisach nie jest natomiast wynagrodzeniem za świadczone usługi. Pomiędzy właścicielem nieruchomości a jej posiadaczem nie istnieje jakikolwiek stosunek umowny, a tym bardziej o charakterze wzajemnym, w którym odpowiednikiem świadczenia jednej strony byłoby świadczenie strony drugiej i który charakteryzowałby się ekwiwalentnością świadczeń. Roszczenia przewidziane wart. 224 i art. 225 kcnazywane są roszczeniami uzupełniającymi, uzupełniają bowiem roszczenie windykacyjne w tym sensie, że tylko razem z roszczeniami uzupełniającymi może ono zrównoważyć stratę spowodowaną utratą władztwa nad rzeczą. W wyroku z dnia 4 VII 2012 r. (I CSK 669/11,OSNC 2013/3/38), Sąd Najwyższy przyjął nawet, że natura roszczenia wynikającego zart. 224 i art. 225 kc- ewentualnie w zw. zart. 230 kc- tzw. roszczenia uzupełniającego o zapłatę wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z cudzej nieruchomości, jest przybliżona do roszczenia o zwrot bezpodstawnego wzbogacenia. Nie wątpliwie roszczenie o wynagrodzenie za bezumowne korzystanie z nieruchomości nie stanowi świadczenia o charakterze odszkodowawczym, nie jest uzależnione od wykazania przez uprawnionego poniesienia szkody i zawinienia sprawcy.
Należy się za sam fakt posiadania w złej wierze, bez żadnego tytułu prawnego do cudzej rzeczy. Istotą wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z rzeczy jest przyznanie właścicielowi rekompensaty za brak możliwości dysponowania rzeczą.
Zaś o wysokości tego rodzaju wynagrodzenia nie decyduje wysokość rzeczywistych strat właściciela i rzeczywistych korzyści odniesionych przez posiadacza. Decyduje bowiem obiektywne kryterium, jakim jest układ odpowiednich cen rynkowych - stawek za korzystanie z rzeczy tego rodzaju (por. uchwała składu 7 sędziów SN z dnia 10 lipca 1984r., stanowiąca zasadę prawną - III CZP 20/84,OSNC 1984/12/209). Z uwagi właśnie na taki charakter oraz sposób ustalenia wysokości wynagrodzenia za bezumowne korzystanie z cudzej rzeczy, nie sposób jest przyjąć, że stanowi ono wynagrodzenie za świadczoną usługę.
A biorąc pod uwagę przytoczone przez stronę powodową okoliczności w pozwie i w trakcie postępowania powódka dochodziła swoich roszczeń z umowy i całe postępowanie prowadziła w tym zakresie, łącznie ze skutecznie złożonym żądaniem. Powódka przede wszystkim nie wykazała dowodowo, aby pozwana korzystała z własności powodowej Spółki bez zgody członka zarządu tej Spółki. Odwrotnie wszelkie dowody wskazały, że z samochodu markiM. (...)korzystałS. K., a za jego przyzwoleniem sporadycznie jego żona, pozwana w niniejszej sprawie, co było praktykowane w powodowej Spółce.
Sąd Okręgowy pragnie w tym miejscu zauważyć, że zbieg roszczeń z tytułu bezpodstawnego wzbogacenia z roszczeniami z tytułu niewykonania lub nienależytego wykonania zobowiązania jest wyłączony (por. wyroki Sądu Najwyższego z dnia 18 kwietnia 2013r., III CSK 229/12, Legalis nr 736787 i z dnia 7 maja 2009 r., IV CSK 523/08,Biul.SN 2009/10/14).
Na końcu wskazać należy, że - stosownie do § 9 umowy najmuM. (...)- czynsz miał być płacony w terminie wskazanym w fakturze VAT wystawionej przez wynajmującego (k. 16).
Tymczasem skarżąca nie wykazała, aby pozwanej po czerwcu 2016r. zostały doręczone takie faktury.
Mając powyższe na uwadze, Sąd Okręgowy oddalił apelację na podstawieart. 385 kpc.
Sąd II instancji nie orzekł o kosztach procesu, ze względu na wadliwe zgłoszenie (sformułowanie) przez zawodowego pełnomocnika strony pozwanej wniosku w tym zakresie.
Zgodnie z przepisemart. 109 § 1 kpc, roszczenie o zwrot kosztów wygasa, jeśli strona najpóźniej przed zamknięciem rozprawy bezpośrednio poprzedzającej wydanie orzeczenia nie złoży sądowi spisu kosztów albo nie zgłosi wniosku o przyznanie kosztów według norm przepisanych. Jednakże o kosztach należnych stronie działającej bez adwokata, radcy prawnego lub rzecznika patentowego sąd orzeka z urzędu.
Powyższy przepis powinien być rozumiany w ten sposób, że jeżeli strona reprezentowania przez zawodowego pełnomocnika nie zgłosiła żądania zasądzenia kosztów procesu według spisu kosztów bądź według norm przepisanych, to takie roszczenie nie może zostać uwzględnione. Brak żądania strony uniemożliwia rozstrzyganie o kosztach procesu według reguł określonych wart. 109 kpc(tak M. Manowska, Kodeks postępowania cywilnego. Komentarz. Tom I. Art. 1-505(38), Lex).
Tymczasem zawodowy pełnomocnik pozwanej na rozprawie apelacyjnej wskazał jedynie, że „wnosi o zasądzenie kosztów” (k. 280).
Taki wniosek nie odpowiada warunkom określonym wart. 109 kpc, dlatego nie mógł zostać uwzględniony przez Sąd Odwoławczy.
Krystyna Skiepko Mirosław Wieczorkiewicz Bożena Charukiewicz