Sąd Okręgowy w Bydgoszczy
VIII Wydział Gospodarczy
Sygnatura akt: VIII Gz 54/19
Data wyroku: 2019-04-11 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Artur Fornal, Wiesław Łukaszewski, Wojciech Wołoszyk
Słowa kluczowe: Uchybienie i przywrócenie terminu
Podstawa prawna: art. 169§1 kpc

Sygn. akt VIII Gz 54/19

POSTANOWIENIE
Dnia 11 kwietnia 2019 r.
Sąd Okręgowy w Bydgoszczy VIII Wydział Gospodarczy
w składzie:
Przewodniczący: SSO Artur Fornal (spr.)
Sędziowie:   SO Wiesław Łukaszewski
SO Wojciech Wołoszyk
po rozpoznaniu w dniu 11 kwietnia 2019 r. w Bydgoszczy
na posiedzeniu niejawnym
w sprawie z powództwaR. U.
przeciwkoGminieK.
na skutek zażalenia powoda na postanowienie Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 4 stycznia 2019 r. (sygn. akt VIII GC 1591/17)
p o s t a n a w i a:

1
sprostować zaskarżone postanowienie a także wyrok Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 28 czerwca 2018 r. w ten sposób, że w sygnaturze akt usunąć oznaczenie „upr”;

2
oddalić zażalenie.

Wiesław Łukaszewski Artur Fornal Wojciech Wołoszyk

Sygn. akt VIII Gz 54/19

UZASADNIENIE
Zaskarżonym postanowieniem z dnia 4 stycznia 2019 r. Sąd Rejonowy w Bydgoszczy odrzucił wniosek powoda o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od apelacji, a także odrzucił apelację powoda od wyroku Sądu Rejonowego w Bydgoszczy z dnia 28 czerwca 2018 r. wydanego w sprawie VIII GC 1591/17 dołączoną do wniosku o przywrócenie terminu.
Sąd pierwszej instancji ustalił, że w niniejszej sprawie wydano wyrok, powód zaś w terminie złożył od tego wyroku apelację, wnosząc jednocześnie o zwolnienie go od obowiązku uiszczenia opłaty od apelacji. Postanowieniem z dnia 7 września 2018 r. referendarz sądowy oddalił wniosek powoda o zwolnienie od kosztów sądowych, a odpis tego postanowienia doręczono pełnomocnikowi powoda w dniu 1 października 2018 r. Postanowieniem z dnia 26 października 2018 r. Sąd Rejonowy odrzucił apelację, gdyż powód w terminie nie uiścił opłaty od apelacji, a odpis tego postanowienia doręczono stronie powodowej w dniu 2 listopada 2018 r. W dniu 9 listopada 2018 r. powód złożył wniosek o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od apelacji, a w treści tego wniosku wskazał, że pełnomocnik tej strony przekazał powodowi informację o oddaleniu wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych drogą e-mail w dniu 2 października 2018 r. Natomiast powód w okresie od dnia 30 września 2018 r. do dnia 10 października 2018 r. przebywał wraz z małżonką w sanatorium i nie miał dostępu do komputera. Następnie do dnia 12 października 2018 r. przebywał u swojej rodziny wK., a do domu powrócił w późnych godzinach wieczornych 12 października 2018 r., wobec czego korespondencję e-mail mógł odebrać dopiero 13 października 2018 r. Tego samego dnia uiścił opłatę od apelacji. Powód wniósł o przywrócenie mu terminu do uzupełnienia braków apelacji.
Sąd Rejonowy zważył, że zgodnie z treściąart. 169 § 1 k.p.c.pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być wykonana, w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu. Stosownie do treściart. 169 § 2 k.p.c.zachowanie tego terminu winno być uprawdopodobnione przez osobę składającą wniosek.
Z treści wniosku powoda wynika wprost, że wszelkie przeszkody do uzupełnienia braków apelacji ustały w dniu 13 października 2018 r., kiedy to powód dowiedział się o oddaleniu jego wniosku o zwolnienie od kosztów sądowych. Okoliczność tę potwierdza zresztą fakt, że w tym dniu powód uiścił opłatę od apelacji. W tej sytuacji Sąd ustalił, że termin do złożenia wniosku o przywrócenie terminu upływał w dniu 20 października 2018 r.
Wniosek o przywrócenie terminu powód złożył jednak dopiero w dniu 9 listopada 2018r., a więc z uchybieniem 7-dniowemu terminowi oznaczonemu wart. 169 § 1 k.p.c.Zgodnie z treściąart. 171 k.p.c.spóźniony lub z mocy ustawy niedopuszczalny wniosek o przywrócenie terminu sąd odrzuca.
Sąd pierwszej instancji podkreślił, że zgodnie z treściąart. 369 § 1 k.p.c.apelację wnosi się do sądu w terminie dwóch tygodni od daty doręczenia stronie odpisu wyroku wraz z uzasadnieniem. Jeżeli strona nie zażądała uzasadnienia wyroku w terminie tygodniowym od ogłoszenia sentencji, termin do wniesienia apelacji biegnie od dnia, w którym upłynął termin do żądania uzasadnienia (art. 369 § 2 k.p.c.). Natomiast w myślart. 370 k.p.c.Sąd pierwszej instancji obowiązany jest odrzucić apelację wniesioną po upływie przepisanego terminu.
W niniejszej sprawie stronie powodowej doręczono odpis wyroku z uzasadnieniem w dniu 13 sierpnia 2018 r., a zatem termin do złożenia apelacji upływał powodowi w dniu 27 sierpnia 2018 r. Powód złożył jednak apelację wraz z wnioskiem o przywrócenie terminu w dniu 9 listopada 2018 r., co uzasadniało jej odrzucenie.
Zażalenie na powyższe postanowienie wniósł powód, domagając się w nim także dokonania przez Sąd drugiej instancji kontroli zasadności niezaskarżalnego postanowienia o oddaleniu wniosku o przywrócenie terminu, co zadecydowało o odrzuceniu środka odwoławczego w postaci jego apelacji (art. 380 k.p.c.). Zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie przepisuart. 169 k.p.c., poprzez błędne przyjęcie, iż termin wniesienia przez powoda opłaty sądowej od apelacji należy przyjąć jako moment wskazany w treści cytowanego przepisu.
W uzasadnieniu zażalenia powód podkreślił, że kluczowym dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy jest w pierwszej kolejności zbadanie zasadności jego wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od apelacji. Powtórzył, że z uwagi na nieobecność w miejscu zamieszkania z wiadomością mailową pełnomocnika o oddaleniu wniosku o zwolnienie od obowiązku uiszczenia opłaty od apelacji mógł się zapoznać dopiero w dniu 13 października 2018 r., po czym należną opłatę uiścił niezwłocznie. Już po doręczeniu pełnomocnikowi powoda postanowienia o odrzuceniu apelacji (co nastąpiło w dniu 2 listopada 2018 r.) ustalono, że ww. opłata sądowa nie została w ogóle zarejestrowana w systemie Sądu. Reasumując powód pozostawał przez ten czas w przeświadczeniu, że uczynił zadość swojej powinności i wniósł w terminie opłatę należną od apelacji (nie widział przy tym powodów komunikowania się z biurem obsługi interesantów Sądu Rejonowego i ze swoim pełnomocnikiem), jego pełnomocnik zaś w przeświadczeniu, iż brak kontaktu ze strony powoda i niewniesienie przez niego opłaty są wynikiem podjętej decyzji o odstąpieniu od apelacji. Z tych względów to moment doręczenia przedmiotowego postanowienia (co skutkowało dopiero pozyskaniem informacji, że ww. opłata nie została odnotowana w systemie Sądu) winien być w ocenie powoda poczytywany jako początek biegu terminu przewidzianego w treściąart. 169 k.p.c., ponieważ zdaniem powoda dopiero w tym dniu „ustało” jego błędne przeświadczenie co do zachowania terminu. Powód podkreślił, że jest osobą w starszym wieku, korzysta z poczty mailowej tylko na komputerze stacjonarnym. W razie bowiem zastępowania strony przez pełnomocnika ww. termin należy liczyć od czasu w którym pełnomocnik dowiedział się o uchybieniu terminowi i mógł dokonać zamierzonej czynności procesowej.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Zażalenie powoda nie zasługiwało na uwzględnienie.
Zgodnie zart. 169 § 1 k.p.c.pismo z wnioskiem o przywrócenie terminu wnosi się do sądu, w którym czynność miała być dokonana, w ciągu tygodnia od czasu ustania przyczyny uchybienia terminu.
Oznacza to, że strona jest obowiązana złożyć wniosek o przywrócenie terminu w terminie tygodnia od dnia, gdy ustała przyczyna, która spowodowała niezachowanie terminu do wniesienia środka zaskarżenia, a nie od dnia, w którym dowiedziała się (także jej pełnomocnik) o przyczynie jego odrzucenia (zob. postanowienie Sądu Najwyższego z dnia 15 lutego 2018 r., IV CZ 9/18, LEX nr 2456373). Termin do złożenia takiego wniosku biegnie więc od czasu ustania wskazanej przez samą stronę przyczyny, która spowodowała uchybienie terminowi do złożenia środka zaskarżenia – w niniejszej sprawie miał być to brak możliwości zapoznania się przez powoda z informacją mailową jego pełnomocnika o odmowie zwolnienia od obowiązku uiszczenia kosztów sądowych w postaci opłaty od apelacji, z uwagi na pobyt poza miejscem zamieszkania – słusznie zatem Sąd pierwszej instancji uznał, że datę ustania wskazanej przez stronę przyczyny należy określić na dzień 13 października 2018 r. (niezależnie od odmiennych twierdzeń tej strony wiążących ją z datą doręczenia jego pełnomocnikowi postanowienia o odrzuceniu apelacji, z których dowiedział się on dopiero o tym, jaka była tego przyczyna), prawidłowo odrzucił zatem przedmiotowy wniosek o przywrócenie terminu złożony dopiero w dniu 7 listopada 2018 r. (zob. k. 158 – 160 akt), jako wniesiony z uchybieniem tygodniowego terminu (art. 171 k.p.c.).
Niezależnie od powyższego trzeba też zwrócić uwagę, że odrzucenie przedmiotowego wniosku (jako niedopuszczalnego) należy uznać za uzasadnione także i tego względu, że w orzecznictwie dominuje obecnie pogląd, iż sam termin do uiszczenia opłaty od czynności procesowej nie może podlegać przywróceniu, gdyż jest to jedynie jeden z elementów składowych kreujących daną czynność lub tworzących jej formę (zob. m.in. postanowienia Sądu Najwyższego z dnia 9 lipca 2008 r., V CZ 44/08, OSNC-ZD 2009, nr 2, poz. 55, a także z dnia 9 lutego 2018 r., I CZ 13/18, LEX nr 2483346). Chociaż więc w niniejszej sprawie powód łącznie z wnioskiem o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od apelacji złożył także wniosek o przywrócenie terminu do wniesienia samej apelacji, to po doręczeniu mu w dniu 29 stycznia 2019 r. postanowienia o odrzuceniu przez Sąd Rejonowy wyłącznie wniosku o przywrócenie terminu do uiszczenia opłaty od apelacji (k. 188 i 189 akt), nie wystąpił w przewidzianym na to dwutygodniowym terminie z żądaniem uzupełnienia rozstrzygnięcia w tym zakresie (art. 351 § 1w zw. zart. 361 k.p.c.).
Należy więc w konsekwencji uznać, że słusznie Sąd Rejonowy odrzucił apelację złożoną w uzupełnieniu ww. wniosku o przywrócenie terminu (zob. k. 158-161, 168, 181-187 akt) jako spóźnioną – na podstawieart. 370 k.p.c.– skoro została ona złożona z uchybieniem dwutygodniowego terminu do jej wniesienia (art. 369 § 1 k.p.c.), który upłynął z końcem dnia 27 sierpnia 2018 r. (zob. k. 137 akt)
Mając na uwadze przytoczone okoliczności Sąd Okręgowy na podstawieart. 385w zw. zart. 397 § 2 zd. 1 k.p.c.oddalił zażalenie. Z urzędu podlegała natomiast sprostowaniu oczywista omyłka Sądu pierwszej instancji w sygnaturze akt sprawy (nie podlegała ona bowiem rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym, biorąc pod uwagę wartość przedmiotu sprawy –art. 5051pkt 1 k.p.c., a także treść zarządzenia Przewodniczącego o nadaniu jej biegu –zob. k. 1 akt) i to zarówno w zaskarżonym postanowieniu, jak i w wyroku przeciwko któremu skierowano podlegającą odrzuceniu apelację, stosownie doart. 350 § 1 i 3w zw. zart. 361 k.p.c.Wyjaśnić trzeba, że sprostowanie oczywistej omyłki może nastąpić z urzędu i to nawet w odniesieniu do rozstrzygnięcia prawomocnego, a jego celem jest zachowanie powagi wymiaru sprawiedliwości, brak jest zatem przyczyn do ograniczenia uprawnienia sądu odwoławczego, przewidzianego wart. 350 § 3 k.p.c., wyłącznie do zaskarżonego orzeczenia (zob. np. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 29 maja 1970 r., I CR 231/70, OSNCP 1971, nr 2, poz. 39).
Ubocznie tylko należy wskazać, że niezależnie od oddalenia niniejszego zażalenia rzeczą Sądu pierwszej instancji powinno być jeszcze podjęcie odpowiednich czynności względem wcześniejszego zażalenia powoda - złożonego na postanowienie tego Sądu z dnia 26 października 2018 r. o odrzuceniu jego apelacji wniesionej w dniu 27 sierpnia 2018 r. - opartego na twierdzeniu o stanie niepewności mającym istnieć do czasu rozstrzygnięcia przedmiotowego wniosku o przywrócenie terminu do wniesienia opłaty od apelacji (zob. k. 156, 169-171, 174 akt).