Sąd Rejonowy w Nysie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 275/19
Data wyroku: 2019-12-13 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Rejonowego Remigiusz Drzewiecki
Słowa kluczowe: Testament
Podstawa prawna: art. 968 k.c.

Sygn. akt: I Ns 275/19

POSTANOWIENIE
13 grudnia 2019 r.
Sąd Rejonowy w Nysie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący:  Sędzia Sądu Rejonowego Remigiusz Drzewiecki
Protokolant:  protokolant sądowy Katarzyna Jaskurzyńska
po rozpoznaniu 4 grudnia 2019 r. na rozprawie wN.
sprawy z wnioskuA. B.
z udziałemR. M.,B. B. (1)
o stwierdzenie nabycia spadku poW. B.iZ. B. (1)

postanawia:

1
stwierdzić, że spadek poW. B., zmarłym 5 lutego 2012r. wN., ostatnio mającym miejsce zwykłego pobytu wN.na podstawie ustawy nabyli: jego żonaZ. B. (2) z domu K., córkaL.iS., jego córkaB. B. (1), córkaW.iZ.oraz jego córkaA. B., córkaW.iZ.po 1/3 części każda z nich,

2
stwierdzić, że spadek poZ. B. (2) z domu K., zmarłej 24 października 2017r. wN., ostatnio mającej miejsce zwykłego pobytu wN.na podstawie testamentu notarialnego sporządzonego 17 maja 2017r. nr rep. A:(...)przed notariuszemW. K.prowadzącym Kancelarię Notarialną wN.nabyła jego córkaB. B. (1), córkaW.iZ.w całości z dobrodziejstwem inwentarza,

3
przyznać od Skarbu Państwa - Sądu Rejonowego w Nysie na rzecz adwokataS. R.wynagrodzenie w kwocie 360 zł (trzysta sześćdziesiąt złotych) oraz należny od tego wynagrodzenia podatek od towarów i usług tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej uczestniczceB. B. (1)przez adwokata z urzędu.

UZASADNIENIE
WnioskodawczyniA. B.7 maja 2019 r. złożyła do Sądu Rejonowego w Nysie wniosek o stwierdzenie nabycia spadku poW. B.zmarłym 5 lutego 2012 r., w ten sposób, że spadek ten na postawie ustawy nabyli: żonaZ. B. (1), córkaA. B.oraz córkaB. B. (1)po 1/3 części każda z nich. Wniosła również o stwierdzenie nabycia spadku doZ. B. (1)zmarłej 24 października 2017 r. w ten sposób, że spadek po niej nabyła na podstawie testamentu sporządzonego 17 maja 2017 r. przed notariuszemW. K.rep. A 516/2017 r. jej córkaB. B. (1)w całości.
W uzasadnieniu wniosku wnioskodawczyni podała, że spadkodawca nie pozostawił testamentu, natomiast spadkodawczyni sporządziła 1 testament opisany we wniosku.
Uczestniczka postępowaniaB. B. (1)na rozprawie 26 czerwca 2019 r. (k. 27)zgodziła się z wnioskiem. Na rozprawie tej uczestniczka złożyła kserokopię testamentuW. B.z 31 marca 2005 r.
Postanowieniem wydanym na rozprawie 26 czerwca 2019 r. (k. 28) Sąd wezwał do udziału w sprawie w charakterze uczestnika postępowaniaR. M..
Postanowieniem z 11 lipca 2019 r. (k. 44) Sąd ustanowił uczestniczceB. B. (1)pełnomocnika z urzędu w osobie adwokata.
W piśmie procesowym z 18 października 2019 r. (k. 63) pełnomocnik z urzędu uczestniczkiB. B. (1)podał, że w testamencie spadkodawcaW. B.wyraził wolę przekazania wnukowiR. M.mieszkania przyul. (...)wN.. Lokal ten był współwłasnością małżonkówW.iZ. B. (1), dlatego spadkodawca mógł zapisać tylko udział w mieszkaniu.
Na rozprawie 4 grudnia 2019 r. wnioskodawczyni (k. 72)wskazała, że uważa testament spadkodawcyW. B.nie za zapis, a za testament. Natomiast pozostawiła kwestię dziedziczenia poW. B.do uznania Sądu. W zakresie dziedziczenia poZ. B. (1)wniosła jak we wniosku.
Na rozprawie 4 grudnia 2019 r. pełnomocnik z urzędu uczestniczkiB. B. (1)(k. 72)wniósł o uznanie testamentuW. B.za zapis, natomiast w zakresie stwierdzenia spadku doZ. B. (1)wniósł o stwierdzenia nabycia spadku na podstawie testamentu notarialnego. Wniósł o zasądzenie kosztów zastępstwa prawnego z urzędu, które nie zostały w całości, ani w części pokryte.
Na rozprawie 4 grudnia 2019 r. uczestnikR. M.(k. 72)pozostawił sprawę do uznania Sądu.

Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
SpadkodawcaW. B.urodzony (...)wS.zmarł 5 lutego 2012 r. wN..
(dowód: odpis skrócony aktu zgonuW. B.k. 10)
Przed śmiercią spadkodawcaW. B.miał ostatnie miejsce zwykłego pobytu wN.. Spadkodawca w chwili śmierci był żonaty zZ. B. (1). W związku małżeńskim w trakcie swojego życia pozostawał jeden raz zZ. B. (1), aż do daty swojej śmierci. Ze związku tego spadkodawca miał dwoje dzieci –A. B.orazB. B. (1). Innych dzieci małżeńskich, pozamałżeńskich albo przysposobionych spadkodawca nie posiadał. Wnioskodawczyni, ani uczestnicy postępowania nie składali oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po spadkodawcy przed Sądem, albo u notariusza, nie zrzekali się dziedziczenia po spadkodawcy, nie zostali uznani za niegodnych do dziedziczenia.
(dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa spadkodawców k. 12, zapewnienie spadkowe wnioskodawczyniA. B.k. 27/II-28, zapewnienie spadkowe uczestnikaR. M.k. 61/II-62)
SpadkodawcaW. B.31 marca 2005 r. sporządził własnoręczny testament. W testamencie tym spadkodawca stwierdził, że wyraża swą wolę i oświadcza, że mieszkanie przyul. (...), które jest własnością jego i żonyZ. B. (1)przekazać w posiadanie i na własność wnukowiR. M.. Dalej spadkodawca stwierdził, że taka jest jego ostatnia wola i ma nadzieję, że wola jego będzie uszanowana przez rodzone córkiA.iB.. Testament został własnoręcznie podpisany przez spadkodawcę. Spadkodawca w chwili sporządzenia testamentu był w stanie świadomie i swobodnie podjąć decyzję, nie znajdował się pod wpływem błędu lub groźby, nie był ubezwłasnowolniony. Nikt nie zmuszał spadkodawcy do sporządzenia takiej treści testamentu. W dacie sporządzenia testamentu spadkodawca był w pełni sił psychicznych. Wolą spadkodawcy było zapisanieR. M.udziału w mieszkaniu. Spadkodawca nigdy nie mówił, że chce zapisaćR. M.cały spadek. Spadkodawca nie sporządził innych testamentów.
(dowód: testament własnoręczny spadkodawcy z 31 marca 2015 r. – kserokopia k. 26, zapewnienie spadkowe uczestnikaR. M.k. 61/II-62)
SpadkodawcaW. B.oraz spadkodawczyniZ. B. (1)umową darowizny sporządzoną przed notariuszemK. S.z 23 lutego 2010 r. nr rep. A. 1226/2010 podarowaliM. C.nabyte 3 kwietnia 2008 r. prawo użytkowania wieczystego nieruchomości objętejksięgą wieczystą nr (...).
(dowód: umowa darowizny k. 64-66)
SpadkodawczyniZ. B. (2) z domu K.urodzona (...)wS.zmarła 24 października 2017 r. wN..
(dowód: odpis skrócony aktu zgonuZ. B. (1)k. 11)
Przed śmiercią spadkodawczyni miała ostatnie miejsce zwykłego pobytu wN.. Spadkodawczyni w chwili śmierci była wdową. W związku małżeńskim w trakcie swojego życia pozostawała jeden raz zW. B., aż do daty jego śmierci. Ze związku tego spadkodawczyni miała dwoje dzieci –A. B.orazB. B. (1). Innych dzieci małżeńskich, pozamałżeńskich albo przysposobionych spadkodawczyni nie posiadała. Wnioskodawczyni, ani uczestnicy postępowania nie składali oświadczeń o przyjęciu lub odrzuceniu spadku po spadkodawczyni przed Sądem, albo u notariusza, nie zrzekali się dziedziczenia po spadkodawczyni, nie zostali uznani za niegodnych do dziedziczenia.
(dowód: odpis skrócony aktu małżeństwa spadkodawców k. 12, zapewnienie spadkowe wnioskodawczyniA. B.k. 27/II-28)
SpadkodawczyniZ. B. (1)15 kwietnia 2014 r. sporządziła własnoręczny testament. W testamencie tym spadkodawczyni stwierdziła, że wyraża swą wolę, że mieszkanie przyul. (...), które jest jej własnością w razie śmierci przekazać w posiadanie i na własność wnukowiR. M.. Dalej spadkodawczyni stwierdziła, że taka jest jej ostatnia wola i ma nadzieję, że wola jej będzie uszanowana przez jej córkiA.iB.. Testament został własnoręcznie podpisany przez spadkodawczynię.
SpadkodawczyniZ. B. (1)17 maja 2014 r. w Kancelarii Notarialnej wN.przed notariuszemW. K.sporządziła testament w formie aktu notarialnego nr rep. A 516/2017. W testamencie tym spadkodawczyni do całości spadku po sobie powołała swoją córkę – uczestniczkęB. B. (1). W § 2 tegoż testamentu spadkodawczyni oświadczyła, że wydziedzicza swoją córkęA. B., gdyż uporczywie nie dopełnia i nie dopełniała względem niej obowiązków rodzinnych tj. przede wszystkim nie interesuje się i nie interesowała się jej stanem zdrowia, nie opiekowała się nią w czasie choroby, zwłaszcza gdy zawodowo pracuje jako opiekunka osób starszych w Niemczech i opiekuje się starszymi obcymi osobami, nie utrzymuje z nią kontaktów. Spadkodawczyni podała, że nie wybaczaA. B.powyższego zachowania.
(dowód: testament własnoręczny spadkodawczyni z 15 kwietnia 2014 r. – kserokopia k. 67, testament notarialny z 17 maja 2017 r. – kserokopia k. 13-14, zapewnienie spadkowe wnioskodawczyniA. B.k. 27/II-28, zapewnienie spadkowe uczestnikaR. M.k. 61/II-62)

Sąd zważył, co następuje:
W niniejszej sprawie należało stwierdzić, że spadek po spadkodawcyW. B.zmarłym 5 lutego 2012 r. wN., ostatnio mającym miejsce zwykłego pobytu wN.na podstawie ustawy nabyły jego żonaZ. B. (1)oraz jego córki:A. B.iB. B. (1)po 1/3 części każda z nich. Sąd ustalił, że do kręgu spadkobierców ustawowych po zmarłymS. B.należą: jego córkiA. B.iB. B. (1)oraz jego żonaZ. B. (1).
Podstawą prawną rozstrzygnięcia niniejszej sprawy były przepisyart. 924-926 k.c.orazart. 931 k.c.
Przepisart. 926 § 1 k.c., stanowi, że powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Z treści§ 2wyżej przytoczonego artykułu wynika, że dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy, albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Przepisart. 924 k.c.stanowi, że spadek otwiera się z chwilą śmierci spadkodawcy, a z kolei w myślart. 925 k.c.spadkodawca nabywa spadek z chwilą jego otwarcia.
Art. 931 §1 k.c.stanowi, że w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek, dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. Natomiast,§2w/w przepisu stanowi, że jeżeli dziecko spadkodawcy nie dożyło otwarcia spadku, udział spadkowy, który by mu przypadał, przypada jego dzieciom w częściach równych. Przepis ten stosuje się odpowiednio do dalszych zstępnych.
Spadkodawca sporządził co prawda ważny testament własnoręczny z 31 marca 2005 r. zgodnie zart. 949 k.c.Został on bowiem w całości napisany i podpisany przez spadkodawcę. W testamencie tym nie powołał nikogo do całości spadku po sobie, a jedynie uczynił zapis zwykły udziału w mieszkaniu przyul. (...)wN.na rzeczR. M.. Zgodnie zart. 968 k.c.spadkodawca może bowiem przez rozporządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby. W niniejszej sprawie spadkodawca obciążył obowiązkiem wykonania zapisu spadkobierczynie ustawowe tj. córkiA. B.iB. B. (1). O tym, że taka była wola spadkodawcy świadczy zapewnienie spadkowe uczestnikaR. M., który wskazał, że wolą dziadka nie było powoływanie go do całości spadku, ale zapisanie mu udziału w mieszkaniu.
Natomiast jeśli chodzi o spadek poZ. B. (1)to należało stwierdzić, że spadek po niej na podstawie testamentu notarialnego sporządzonego 17 maja 2017 r. w Kancelarii Notarialnej wN.przed notariuszemW. K.w formie aktu notarialnego nr rep. A(...)nabyła jego córkaB. B. (1)w całości.
Powyższy testament, Sąd uznał w niniejszej sprawie za ważny testament spadkodawczyni. Spadkodawczyni pozostawiła dwa testamenty, tj. powyższy testament notarialny oraz testament własnoręczny z 15 kwietnia 2014 r. Jednakże testament własnoręczny, mimo że jest ważny, to nie zawiera ustanowienia spadkobiercy. W testamencie tym spadkodawczyni nie powołała nikogo do całości spadku po sobie, a jedynie uczyniła zapis zwykły mieszkania przyul. (...)wN.na rzeczR. M.. Zgodnie zart. 968 k.c.spadkodawca może bowiem przez rozporządzenie testamentowe zobowiązać spadkobiercę ustawowego lub testamentowego do spełnienia określonego świadczenia majątkowego na rzecz oznaczonej osoby. W niniejszej sprawie spadkodawczyni obciążyła obowiązkiem wykonania zapisu spadkobierczynie ustawowe tj. córkiA. B.iB. B. (1)(jedna z nich jest również spadkobierczynią testamentową).
Dziedziczenie po spadkodawczyni nastąpiło na podstawie testamentu z 17 maja 2017 r. nr rep. A(...), albowiem w tym testamencie spadkodawczyni powołała na jedynego spadkobiercęB. B. (1).
Zgodnie zaś zart. 926 k.c.powołanie do spadku wynika z ustawy albo z testamentu. Dziedziczenie ustawowe co do całości spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał spadkobiercy albo gdy żadna z osób, które powołał, nie chce lub nie może być spadkobiercą. Z zastrzeżeniem wyjątków w ustawie przewidzianych, dziedziczenie ustawowe co do części spadku następuje wtedy, gdy spadkodawca nie powołał do tej części spadkobiercy albo gdy którakolwiek z kilku osób, które powołał do całości spadku, nie chce lub nie może być spadkobiercą.
Testament z 17 maja 2017 r. sporządzono w formie aktu notarialnego. Sporządzenie testamentu w takiej formie jest przewidziane wart. 950 k.c.Zgodnie z tym przepisem testament może być sporządzony w formie aktu notarialnego. Testament taki, aby mógł zostać uznany za ważny musi spełniać przesłanki ważności testamentu przewidziane wkodeksie cywilnym, jak i w przepisachustawy – Prawo o notariacie.
W niniejszej sprawie nie zostały podniesione zarzuty co do ważności testamentu z 17 maja 2017 r. wynikające zPrawa o notariaciejak ikodeksu cywilnego.
Zgodnie zart. 945 § 1 k.c.testament jest nieważny, jeżeli został sporządzony:
1) w stanie wyłączającym świadome albo swobodne powzięcie decyzji i wyrażenie woli;
2) pod wpływem błędu uzasadniającego przypuszczenie, że gdyby spadkodawca nie działał pod wpływem błędu, nie sporządziłby testamentu tej treści;
3) pod wpływem groźby.
Testament z 17 maja 2017 r. spełnia także wymogi ważności przewidziane dla aktów notarialnych przezustawę z dnia 14 lutego 1991 r. - Prawo o notariacie. Testament ten zawiera elementy przewidziane przezart. 92 Prawa o notariacie. W szczególności testament zawieraj: dzień, miesiąc i rok sporządzenia aktu, miejsce sporządzenia aktu, imię, nazwisko i siedzibę kancelarii notariusza, imiona, nazwiska, oświadczenia spadkodawcy, stwierdzenie, że akt został odczytany, przyjęty i podpisany, podpisy biorących udział w akcie oraz osób obecnych przy sporządzaniu aktu, podpis notariusza.
Do ustalenia stanu faktycznego w sprawie posłużyły dowody z dokumentów opisanych dokładnie wyżej pod poszczególnymi elementami stanu faktycznego. Autentyczność dowodów z dokumentów nie została zakwestionowana skutecznie przez żadną ze stron. Do ustalania stanu faktycznego w sprawie posłużyły także zapewnienia spadkowe stron postępowania. Dowody te wzajemnie się potwierdzają i uzupełniają.
Sąd w punkcie 3 postanowienia stosownie doart. 29 ust. 1 ustawy z 26 maja 1982 roku – Prawo o adwokaturzew zw. z § 12 pkt 2 i § 4 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 3 października 2016 roku w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu, przyznał adwokatowiS. R.tytułem kosztów pomocy prawnej udzielonej z urzędu 360 zł, którą nakazał wypłacić ze środków budżetowych Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Nysie. Dodatkowo wynagrodzenia zostało zgodnie z § 4 ust. 3 w/w rozporządzenia powiększone o należny podatek od towarów i usług.
Mając na uwadze powyższe orzeczono jak w postanowieniu.