Sąd Rejonowy w Piszu
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II K 312/19
Data wyroku: 2020-02-04 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Sędziowie: Grzegorz Siwik
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko obrotowi gospodarczemu
Podstawa prawna: art. 300§2 kk
Teza: udaremnienie zaspokojenia wierzyciela alimentacyjnego

UZASADNIENIE

Formularz UK 1

Sygnatura akt

II K 312/19

Je ż eli wniosek o uzasadnienie wyroku dotyczy tylko niekt ó rych czyn ó w lub niekt ó rych oskar ż onych, s ą d mo ż e ograniczy ć  uzasadnienie do cz ęś ci wyroku obj ę tych wnioskiem. Je ż eli wyrok zosta ł  wydany w trybieart. 343, art. 343a lub art. 387 k.p.k.albo je ż eli wniosek o uzasadnienie wyroku obejmuje jedynie rozstrzygni ę cie o karze i o innych konsekwencjach prawnych czynu, s ą d mo ż e ograniczy ć  uzasadnienie do informacji zawartych w cz ęś ciach 3–8 formularza.

1

USTALENIE FAKTÓW

1.1

Fakty uznane za udowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1

A. B.

Punkt I wyroku.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za udowodnione

Dowód

Numer karty

1
OskarżonyA. B.jest ojcem małoletniej pokrzywdzonejN. B.urodzonej (...)

2
Sąd Okręgowy w Olsztynie postanowieniem z dnia 5 sierpnia 2011 r. wydanym w sprawie o sygn. akt VI RC 838/11 udzielił zabezpieczenia alimentów na czas trwania sprawy o rozwód zJ. B. (1)zobowiązującA. B.do płacenia alimentów w kwocie 600 zł na rzecz małoletniej córkiN. B.. Ostatecznie wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 24 października 2014 r.A. B.został zobowiązany do płacenia alimentów w takiej samej kwocie.

3
OskarżonyA. B.wcześniej (przed dobrowolnym rozdysponowaniem składnikami swojego majątku) miał możliwości zarobkowe i majątkowe, aby uczynić zadość zobowiązaniu alimentacyjnemu na rzecz córkiN. B.. Był m.in.(...) Sp. Jawnaz udziałami 33 % i osiągał znaczne dochody z tego tytułu. Był również właścicielem nieruchomości zabudowanej domem o wartości ok. 500.000 zł (477.070 zł wg. operatu szacunkowego wykonanego przez rzeczoznawcę majątkowego). Oskarżony żył na względnie wysokim poziomie.

4
Oskarżony od chwili wydania postanowienia o udzieleniu zabezpieczenia uporczywie nie wywiązywał się z obowiązku alimentacyjnego. Zapowiedział również matce małoletniej, że nie będzie płacił alimentów.

5
Oskarżony wcześniej został prawomocnie skazany za przestępstwo molestowania seksualnego małoletniej córki, tj. m.in. za czyn zart. 200 kk. Oskarżony został w związku z powyższym pozbawiony władzy rodzicielskiej. Pomimo prawomocnego skazania, oskarżony nadal kwestionuje jego słuszność. Utrzymuje, że padł ofiarą spisku byłej żony i teścia. Byłej żonie dawał do zrozumienia, że swoją postawę w kwestii alimentów uzależnia od równoległych spraw, m.in. związanych z kontaktami z córką.

6
OskarżonyA. B., wiedząc, że ma zobowiązania alimentacyjne, zaczął wyzbywać się wartościowych składników swojego majątku z zamiarem udaremnienia zaspokojenia alimentów małoletniej wierzycielkiN. B.. M.in. darował swoje dochodowe udziały w spółce rodzinie, ograniczając swój udział jedynie do 10 %.

7
Ponadto,A. B.w roku 2005 zaciągnął wspólnie z bratemZ. B.kredyt na budowę domu i kredyt ten do roku 2011 spłacał regularnie. Na nieruchomości zostały wpisane hipoteki na kwotę 100.000 zł (hipoteka umowna) i 100.000 zł (hipoteka kaucyjna). Łączna wysokość środków własnych wynosiła zgodnie z umową 279.232,28 zł. W dniu 8 listopada 2012 roku oskarżony i jego bratZ. B.podpisali zbankiem (...) S.Aaneks mocą którego miesięczne spłaty kredytu miały być faktycznie realizowane przezZ. B.. Na dzień 19.03.2014 r. zadłużenie na rachunku kredytowym wynosiło 0,04 zł.Z. B.nie mieszkał w tym domu. Mieszkał tam i opiekował się posesją ojciec braciB..

8
Oskarżony nie płacił dobrowolnie alimentów na rzecz córki w zasądzonej wysokości. Alimenty były uiszczane w niewielkiej części i nieregularnie, co spowodowało, że wobecA. B.jako dłużnika alimentacyjnego została w roku 2011 wszczęta egzekucja komornicza. Ostatecznie matka małoletniej w 2013 r. złożyła do Komornika wP.wniosek o egzekucję z nieruchomości oskarżonego w miejscowościJ.przyul. (...), albowiem egzekucja z innych składników majątku oskarżonego nie przyniosła rezultatów.

9
W marcu 2014 r. Komornik przystąpił do czynności zmierzających do przeprowadzenia egzekucji z nieruchomości oskarżonego i na dzień 18 marca 2014 r. wyznaczył dokonanie oględzin nieruchomości przed przygotowywanym opisem i oszacowaniem. Wcześniej, komornik wpisał ostrzeżenie o toczącej się egzekucji z nieruchomości do działu III Księgi wieczystej nieruchomości oskarżonego o nrKW (...).

10
Oględziny rzeczoznawcyP. S.w dniu 18 marca 2014 r. nie doszły do skutku, albowiem posesja była zamknięta. Komornik nie był obecny na miejscu.

11
Już następnego dnia, tj. 19 marca 2014 r. oskarżonyA. B.darował bratuZ. B.½ udziału we własności zajętej wcześniej przez komornika nieruchomości. Umowa została zawarta w dniu 19 marca 2014 r. przed notariuszem w Kancelarii Notarialnej notariuszaA. G. (1)i wpisana do Repertorium(...)Wierzytelność z tytułu alimentów na rzecz małoletniej córki wynosiła wówczas 35.789,57 zł. ZarównoA. B.jak iZ. B.wiedzieli o ostrzeżeniu wpisanym do księgi wieczystej o toczącej się egzekucji, albowiem wynikało to z wpisów w księdze wieczystej, jak i z treści aktu notarialnego. Pomimo tego dokonali czynności cywilnoprawnej - umowy darowizny.

12
Sąd Apelacyjny w Białymstoku wyrokiem z dnia 21 listopada 2019 r. w sprawie o sygn. akt I ACa 491/19 oddalił apelacjęA. B., utrzymując tym samym w mocy wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 8 maja 2019 r. w sprawie o sygn. akt I C 396/18 uznającego za bezskuteczną w stosunku doN. B.zawartą międzyZ. B., aA. B.umowę darowizny ½ udziału w nieruchomości położonej w m.J.ul. (...)– celem ochrony i zaspokojenia wierzytelności powódki w łącznej kwocie 35 789,57 zł wraz z odsetkami, jaka to wierzytelność objęta została prawomocnym postanowieniem o zabezpieczeniu z dnia 5.08.2011 r. oraz wyrokiem Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 24.10.2014 r. wydanymi w sprawie VI RC 838/11.

13
Sąd Apelacyjny w Białymstoku w treści uzasadnienia do powyższego wyroku wskazał, że po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, aktualnie egzekucję można skierować wyłącznie do udziału ½ części. Skoro nieruchomość, kiedy była skierowana do niej egzekucja jako do całości, okazała się niezbywalna, bo nie znalazł się żaden nabywca, to tym bardziej niezbywalny będzie udział ½ części. Jest to nieruchomość położona na terenie niewielkiej miejscowości, gdzie ewentualnie tylko miejscowi mieszkańcy mogą być zainteresowani, a w sytuacji sprzedaży licytacyjnej z uwagi na znajomości między ludźmi, nikt nie chce narazić się na konflikt chociażby z rodzinąB.. Dywagacje dłużnika alimentacyjnegoA. B., że można przecież zaspokoić się z tego udziału, są oczywiście chybione, skoro taka możliwość jest bardzo iluzoryczna i dokonaną czynność należało ocenić jako pogłębiającą stan niewypłacalnościA. B..

14
Nadto, wystąpiła ewidentna dysproporcja pomiędzy darowizną (darowanym udziałem), a wierzytelnością jaką spłacałZ. B.na rzecz banku. Wierzytelność z chwili darowizny kształtowała się na poziomie nieco ponad 60.000 zł. W toku egzekucji sporządzone zostały opis i szacowanie nieruchomości. Wskazano wartość w granicach około 500.0000 zł. Zatem udział w ½ części to ok. 250.000 zł. Wystąpiła tu zatem rażąca dysproporcja. Biorąc pod uwagę wartość nieruchomości z oszacowania, przy jej sprzedaży, uzyskałoby się taką wartość, że wystarczyłaby ona na zaspokojenie wszystkich wierzycieliA. B., w tym małoletniej córki i banku. Nadto, jeszcze pozostałaby pokaźna kwota przypadającaA. B.– na rozdysponowanie według własnego uznania (np. na polepszenie własnej sytuacji finansowej). Przy darowaniu bratu wartościowego składnika swego majątku w postaci ½ udziału we własności nieruchomości, oskarżonemu przyświecał jeden główny cel - zamiar udaremnienia zaspokojenia swojego wierzyciela ze sprzedaży rzeczonej nieruchomości – małoletniej córkiN. B.. I jak pokazało życie, oskarżony udaremnił to zaspokojenie skutecznie.

15
Sąd Apelacyjny w Białymstoku podkreślił w uzasadnieniu, że nie jest rzeczą dłużnika wybieranie wierzycieli, których należy zaspokoić w pierwszej kolejności. Ustawodawca określił na wypadek egzekucji kolejność zaspokajania wierzycieli. Wpisanie hipoteki zabezpieczającej taką wierzytelność, nie daje wszakże bankowej wierzytelności pierwszeństwa przed wierzytelnościami alimentacyjnymi.

16
Na dzień 1 października 2019 r. zaległość oskarżonego wynosiła: 44.772,12 alimenty zaległe dla wierzyciela, 5.829,96 odsetki, 6.284,86 świadczenia wypłacone z Funduszu Alimentacyjnego, 1.027,69 odsetki zaległe dla FA, 8.679,69 opłata egzekucyjna, 1.196,05 wydatki gotówkowe.

17
Sąd Rejonowy w Koszalinie wyrokiem z dnia 08 marca 2018 r. skazał oskarżonego za przestępstwo zart. 209 §1 kk(uchylanie się od alimentów).

18
A. B.w dniu 08 stycznia 2020 r. wystąpił do Sądu Rejonowego w Koszalinie z pozwem o uchylenie obowiązku alimentacyjnego. W postępowaniu egzekucyjnym w dniu 26 listopada 2019 r. złożył skargę na czynność komornika.

a
zeznania świadków:A. G. (2)

b
W. M.

c
P. S.

d
J. B. (1)

e
Zaświadczenia Komornika Sądowego o prowadzonych postępowaniach egzekucyjnych

f
KartaK.

g
Wyrok Sądu Rejonowego w Koszalinie w sprawie II K 231/17

h
Zaświadczenie od Komornika Sądowego o dokonanych wpłatach

i
Postanowienie z dnia 28 listopada 2017 r. SR w Koszalinie w sprawieI. N.203/17

j
Postanowienie z dnia 17 kwietnia 2018 r. SR w Koszalinie w sprawieI. N.(...)

k
Akt oskarżenia z dnia 29 czerwca 2019 r. w sprawie PR 2 Ds.. 1270.2018

l
Wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku z dnia 21 listopada 2019 r. sygn. akt I ACa 491/19 wraz z uzasadnieniem

m
Kopie dokumentów wraz z fotokopiami dokumentów na kartach formatu A4 złożone przez oskarżonego w dniu 19 grudnia 2019 r.

n
Informacja z Banku(...)odnośnie zadłużenia kredytu na dzień 19.03.2014 r.

o
Umowa kredytu wraz z załącznikami i aneksami

p
Pozew o uchylenie obowiązku alimentacyjnego z dnia 08 stycznia 2020 r.

q
Skarga dłużnika na czynność komornika z dnia 26 listopada 2019 r.

Dokumenty w aktach sprawy PR wP.PR Ds. 573.2019, w szczególności:

r
Wydruk zupełny treści księgi wieczystej

s
Wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie z dnia 24 października 2014 r. w sprawie VI Rc 838/11

t
Zawiadomienie o popełnieniu przestępstwa

u
Pełnomocnictwo

v
Dokumenty postępowania egzekucyjnego

w
Operat szacunkowy

x
Postanowienie o zabezpieczeniu

y
Akt notarialny – umowa Darowizny Repertorium(...)

k. 47 – 48; k. 36v. z akt PR wP.Ds.(...).2018; k. 293v.
k. 48 – 49; k. 299v. – 300 z akt PR wP.PR Ds.(...).2018;
k. 49 – 49v.; k. 302v. – 303 z akt PR wP.PR Ds.(...).2018;
k. 90 – 92;
k. 60 - 65;
k. 67 – 67v.;
k. 93 – 93v., k. 102 – 102v.;
k.94 – 96, k. 103 - 104;
k. 100;
k. 101;
k. 105 – 106;
k. 115, k. 141 - 144;
k. 120 – 134;
k. 146;
k.147 -157v.;
k. 159 – 160v.
k. 118;
k. 4 – 9v.;
k. 10 – 12;
k. 15 – 18;
k. 19;
k. 64 – 207;
k. 208 – 229;
k. 241;
k. 286 – 287;

1.2

Fakty uznane za nieudowodnione

Lp.

Oskarżony

Czyn przypisany oskarżonemu (ewentualnie zarzucany, jeżeli czynu nie przypisano)

1.

A. B.

Punkt I wyroku.

Przy każdym czynie wskazać fakty uznane za nieudowodnione

Dowód

Numer karty

1
A. B.nie działał z zamiarem udaremnienia zaspokojenia swojego wierzyciela – małoletniej córkiN. B., a jego decyzja o nieodpłatnym przekazaniu ½ udziału w domu na rzecz brataZ. B.była uzasadniona okolicznościami związanymi z trudną sytuacją życiową i finansową oskarżonego, w tym w szczególności zadłużeniem na rzeczbanku (...)z tytułu umowy z dnia 31.01.2005 r. kredytu mieszkaniowego budowlano - hipotecznego.

2
A. B.przekazał dobrowolnie swoje intratne udziały w spółce rodzinnej albowiem był do tego zmuszony trudną sytuacją życiową, nie był w stanie podołać swoim obowiązkom w spółce w ramach tych udziałów. Przekazanie udziałów było racjonalne i uzasadnione ekonomicznie.

3
Pozostawiony udział ½ w przedmiotowej nieruchomości jest tak samo zbywalny, jak całość nieruchomości i można z niego skutecznie zaspokoić wierzytelność małoletniejN. B.. Darowizna nie prowadziła do udaremnienia zaspokojeniaN. B.i nie doprowadziła do takiego udaremnienia. Była konieczna i niezbędna z punktu widzenia oskarżonegoA. B., uzasadniona ekonomicznie z jego punktu widzenia. Świadczenia pomiędzy tym, coZ. B.uzyskał, a co miał spłacić na rzecz banku były ekwiwalentne (proporcjonalne).

4
Czyn zarzucony oskarżonemuA. B.nie był zabroniony prawem i podlegał „odrzuceniu”.

5
Alimenty od 2014 roku wygasły z uwagi na zmieniony wyrok Sądu Apelacyjnego w Białymstoku zmieniający wyrok Sądu Okręgowego w Olsztynie.

6
A. B.w ostatnim czasie, w okresie zimowym, pracował na rzecz rodzinnej spółki w ramach pozostawionych udziałów za niewielkim wynagrodzeniem.

7
Wobec oskarżonegoA. B.„dokonywano nadużyć”.

8
„Strona przeciwna doprowadziła sytuację oskarżonego do bezpośredniej ruiny jego majątku”.

a
zeznania świadków:J. B. (2)

b
Z. B.

c
D. C.

d
R. B.

e
E. B.

k. 81 – 83v.;
k. 83v. – 84v.
k. 85;
k. 85 – 85v.;
k. 85v. – 86;

2

OCena DOWOdów

1.1

Dowody będące podstawą ustalenia faktów

Lp. faktu z pkt 1.1

Dowód

Zwięźle o powodach uznania dowodu

1.

Zeznania świadków (pkt a - d)
Pozostałe, poza - osobowe źródła dowodowe (pkt e – y)

Sąd dał wiarę wskazanym świadkom, albowiem z urzędu nie dopatrzył się w ich zeznaniach okoliczności tego rodzaju, że pozwalały poddać w wątpliwość złożone w sprawie zeznania. Świadkowie podali to jedynie, co zdołali zaobserwować i zapamiętać, każdy ze swojej perspektywy.A. G. (2)iJ. B. (1)zeznali tylko i wyłącznie na okoliczności związane z trudnościami w pozyskaniu odA. B.zasądzonych sądownie alimentów na rzecz małoletniejN. B., a okoliczność ta w sprawie była w zasadzie bezsporna. We wzajemnym dowodzeniu różniły się jedynie powody tych trudności. Ponadto, okoliczność ta wynikała wprost z załączonych do akt sprawy dokumentów, w szczególności orzeczeń sądowych i dokumentacji związanej z nieskuteczną egzekucją komorniczą alimentów na rzecz małoletniej. Świadkowie potwierdzili, że zarówno samA. B.jak i jego rodzina wcześniej zaliczali się do ludzi majętnych, żyli na wysokim poziomie. Od momentu orzeczenia alimentów na rzecz małoletniej córki oskarżony wyzbywał się swojego majątku, udziałów w spółce rodzinnej i połowy domu. Prowadzone egzekucje okazały się bezskuteczne, a zadłużenie alimentacyjne stale wzrastało. KomornikW. M.i rzeczoznawca majątkowyP. S.podawali zaś na okoliczności związane ze swoimi obowiązkami zawodowymi, a w szczególności tymi, które zostały przeprowadzone w stosunku do oskarżonegoA. B.jako dłużnika alimentacyjnego. Ich zeznania zasługiwały na wiarę. Zeznania tych świadków pozwoliły ustalić chronologię wydarzeń w postępowaniu egzekucyjnym i umocowanie prawne podejmowanych przez nich czynności. Zeznania wskazanych świadków zazębiały się zatem i stanowiły logiczną całość. Korelowały z załączonymi do akt sprawy dokumentami.
Sąd dał wiarę zgromadzonym w sprawie dokumentom zarówno co do treści, jak i ich cech zewnętrznych. Dokumenty nie budziły zastrzeżeń. Stwierdzały to jedynie, co zostało w nich zapisane. Zostały one bowiem sporządzone przez uprawnione organy lub osoby w ramach ich kompetencji.

1.2

Dowody nieuwzględnione przy ustaleniu faktów(dowody, które sąd uznał za niewiarygodne oraz niemające znaczenia dla ustalenia faktów)

Lp. faktu z pkt 1.1 albo 1.2

Dowód

Zwięźle o powodach nieuwzględnienia dowodu

1.

Zeznania świadków (pkt. a - e)

Zeznania świadków były sprzeczne z pozostałym, wiarygodnym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. I tak Sąd sceptycznie podszedł do zeznań świadkówJ. B. (2)iZ. B.. Świadkowie nie potrafili racjonalnie wytłumaczyć jakie to konkretnie przyczyny legły u podstaw decyzji finansowo – majątkowych ich brataA. B., a będących w zainteresowaniu niniejszego postępowania. Indagowani ograniczali się raczej do lakonicznych lub emocjonalnych sformułowań, np. że brat popadł w kłopoty finansowe, został doprowadzony przez „stronę przeciwną” do ruiny, był „męczennikiem sądów”, „alimenty wygasły”, zachowanie brata było niepodważalnie zgodne z prawem. Powyższe jednak nie wynikało z załączonych do akt sprawy dokumentów. Dokumenty przeczyły tym okolicznościom. Chybione okazały się również twierdzeniaJ. B. (2), że były to czynności prawnie dozwolone (vide wyrok ze skargi pauliańskiej), potwierdzający, że czynność nie była prawnie skuteczna wobecN. B.. Świadkowie często zasłaniali się niepamięcią lub uchylali od odpowiedzi wprost na zdawane pytania. A jeśli już udzielali odpowiedzi, to w sposób sprzeczny z pozostałym materiałem dowodowym zgromadzonym w sprawie. I tak nie potrafili logicznie wytłumaczyć, jaki był racjonalny sens przekazania dochodowych udziałów w rodzinnej spółce. Tłumaczenie, że oskarżony zrzekł się intratnych dochodów bo mało się angażował w firmę było w ocenie Sądu tendencyjne i infantylne. Wszakże, to właśnie takie działania sprawiły, żeA. B.teraz w okresie zimowym był zmuszony pracować w firmie jak to ująłJ. B. (2)„za kilo ryżu” – czemu Sąd oczywiście nie dał wiary. Z jednej stronyJ. B. (2)podawał, że to działania byłej żony, postępowania sądowe, doprowadziły jego brata na skraj wyczerpania psychicznego, ruiny finansowej, a z drugiej strony nie zauważał, żeA. B.miał wcześniej znaczne dochody i majątek, którego się wyzbywał dobrowolnie(vide zeznaniaZ. B.). WcześniejA. B.osiągał znaczne dochody, był m.in. w stanie za względnie niewielkim kredytowaniem wybudować dom wart ok. 500.000 zł. Na pytanie o zarobki brataJ. B. (2)odpowiadał wymijająco, że trzeba to sprawdzić w zeznaniu rocznym, składanym do Urzędu Skarbowego. Ponadto, Sąd miał na uwadze, że w odrębnym postępowaniu cywilnym (wskutek „skargi pauliańskiej”) uznano za bezskuteczną w stosunku doN. B.zawartą międzyZ. B., aA. B.umowę darowizny ½ udziału w nieruchomości położonej w m.J.ul. (...). Wiarygodność omawianych świadków w sprawie była od samego początku wątpliwa, z uwagi na rolę jaką pełnili w tym procederze. To właśnie braciaJ.iZ. B.wspierali swojego brata w jego działaniach, czego nie kryli, przejmując nieodpłatnie części jego majątku na siebie (1/2 udziału w domu, udziały w spółce), pisząc skargi na czynności komornika (vide zeznaniaJ. B. (2)). Ich twierdzenia były wyraźnie sprzeczne z pozostałym materiałem dowodowym, wyrokami sądów (alimenty nie wygasły), postępowaniem egzekucyjnym i informacjami bankowymi (wartość darowanego udziału vs stan zadłużenia kredytu). I tak twierdzeniaZ. B., jakoby był zmuszony wziąć na siebie ½ udziału w domu darowizną, w zamian za spłacanie zobowiązania wobec banku, również nie znalazły oparcia w dokumentach. Z dokumentów wynikało, że były to świadczenia w sposób oczywisty nieekwiwalentne i nieopłacalne z punktu widzeniaA. B.. Na dzień darowizny zadłużenie wynosiło w banku 0,04 zł. Ponadto, wystąpiła ewidentna dysproporcja pomiędzy darowizną (darowanym udziałem), a wierzytelnością jaką spłacałZ. B.na rzecz banku. Wierzytelność z chwili darowizny kształtowała się na poziomie nieco ponad 60.000 zł. W toku egzekucji sporządzone zostały opis i szacowanie nieruchomości. Wskazano wartość w granicach około 500.0000 zł. Zatem udział w ½ części to ok. 250.000 zł. Wystąpiła tu zatem rażąca dysproporcja. Dając wiarę temu świadkowi Sąd jednocześnie musiałby odmówić wiarygodności wszelkim innym dowodom zgromadzonym w sprawie, a także przekreślić prawomocne ustalenia dwóch innych Sądów w sprawie cywilnej: sądu okręgowego, jak i apelacyjnego. Ponadto, świadkowie podawali pokrętnie, w sposób wybiórczy, sprzeczny, a momentami wręcz infantylny. Ponadto, jako bracia oskarżonego (więzy krwi) byli żywo zainteresowani korzystnym dla niego rozstrzygnięciem w niniejszej sprawie i ukierunkowani w sposób, aż nadto oczywisty, na uwolnienie go od grożącej mu odpowiedzialności karnej.
Odnośnie zeznań świadkówD. C.,R. B.iE. B., należy wskazać, że były to zeznania nieistotne dla ostatecznego rozstrzygnięcia. Sam oskarżony z resztą miał problem ze wskazaniem okoliczności (tezy dowodowej) na jakie powołał tych świadków. Świadkowie nie posiadali żadnej wiedzy odnośnie prowadzonego postępowania, a przekazane informacje nie były istotne. Nie miały znaczenia do ustalenia faktów. W kontekście szwagraD. C.sam oskarżony przyznał w trakcie przesłuchania uczciwie, że wezwał tego świadka tylko dlatego, bo nie chciał żeby sprawa została przekazana doK.(k. 85).R. B.przyznał, że raz wpłacał zaA. B.alimenty, ale uczynił to na jego prośbę i w zamian za podwózkę doW.po samochód (było to świadczenie wzajemne – ekwiwalentne). ŚwiadkowieR. B.iE. B.z jednej strony podawali, że bardzo przyjaźnią się zA. B., pożyczają sobie wzajemnie drobne sumy pieniędzy, częstują go obiadem, spotykają się towarzysko, a z drugiej strony podali, że nie mają wiedzy na temat – czym na co dzień zajmuje sięA. B., tj. gdzie pracuje oskarżony. Powyższe czyni ich wersję wątpliwą i nieszczerą. Powszechnie wiadomym jest, że osoby utrzymujące ze sobą bliższe relacje, orientują się przynajmniej w ogólnych faktach z życia jak np. adres zamieszkania, zatrudnienie, sytuacja rodzinna, zdrowotna czy majątkowa. Zeznania świadków w tym fragmencie były zatem tendencyjne. Świadkowie wyraźnie chcieli uniknąć odpowiedzi na pytania odnośnie źródeł utrzymania i dochodu oskarżonego. Sąd oczywiście miał na względzie, że świadkowie chcieli wspomóc oskarżonego swoimi zeznaniami, z uwagi na więzi przyjaźni, nie mniej ich zeznania nie miały charakteru przesądzającego w sprawie.

3

PODSTAWA PRAWNA WYROKU

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Oskarżony

☒

1.3
Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania zgodna z zarzutem

I

A. B.

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

Zgodnie zart. 300 § 2 kkkto, w celu udaremnienia wykonania orzeczenia sądu lub innego organu państwowego, udaremnia lub uszczupla zaspokojenie swojego wierzyciela przez to, że usuwa, ukrywa, zbywa, darowuje, niszczy, rzeczywiście lub pozornie obciąża albo uszkadza składniki swojego majątku zajęte lub zagrożone zajęciem, bądź usuwa znaki zajęcia, podlega karze pozbawienia wolności od 3 miesięcy do lat 5.
W ocenie Sądu oskarżonyA. B.wypełnił wszystkie znamiona zarzucanego mu czynu, albowiem w celu udaremnienia wykonania orzeczeń sądu (postanowienia zabezpieczającego o alimentach, a później wyroku Sądu Okręgowego w Olsztynie zasądzającego alimenty w sprawie o sygn. akt VI RC 838/11) ostatecznie udaremnił zaspokojenie swojego wierzyciela (małoletniej córkiN. B.) przez to, że darował bratu (umowa darowizny z dnia 19 marca 2013 r.) składnik swojego majątku (1/2 udziału we własności) zajęty przez komornika sądowego (nieruchomość zabudowana budynkiem mieszkalnym w miejscowościJ.przyul. (...)).
Najtrafniej w ocenie Sądu w tym przypadku definicję „udaremnienia” na kanwie tożsamych faktów, co w niniejszej sprawie karnej, określił Sąd Apelacyjny w Białymstoku w postępowaniu dotyczącym skargi pauliańskiej. Sąd Apelacyjny w treści uzasadnienia do wyroku wskazał, że po umorzeniu postępowania egzekucyjnego, aktualnie egzekucję można skierować wyłącznie do udziału ½ części. Skoro nieruchomość, kiedy była skierowana do niej egzekucja jako do całości, okazała się niezbywalna, bo nie znalazł się żaden nabywca, to tym bardziej niezbywalny będzie udział ½ części. Jest to nieruchomość położona na terenie niewielkiej miejscowości, gdzie ewentualnie tylko miejscowi mieszkańcy mogą być zainteresowani, a w sytuacji sprzedaży licytacyjnej z uwagi na znajomości między ludźmi, nikt nie chce narazić się na konflikt chociażby z rodzinąB.. Dywagacje dłużnika alimentacyjnegoA. B.(tu oskarżonego), że można przecież zaspokoić się z tego udziału, są oczywiście chybione, skoro taka możliwość jest bardzo iluzoryczna i dokonaną czynność należało ocenić jako pogłębiającą stan niewypłacalnościA. B..
W post. SN z 20.1.2005 r. (I KZP 31/04, OSNKW 2005, Nr 2, poz. 20) wskazano, iż "zbycie rzeczy zajętej w postępowaniu egzekucyjnym, prowadzonym na podstawieKodeksu postępowania cywilnego, może wyczerpywać znamiona przestępstwa określonego wart. 300 § 2 KK– mimo przewidzianej wart. 848 KPC(możliwości kontynuowania postępowania egzekucyjnego przeciwko nabywcy rzeczy – o ile zaistnieje skutek w postaci udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia wierzyciela". Wprawdzie cytowane orzeczenie odnosi się wprost do rzeczy ruchomej, to należy zauważyć, iż podobne skutki zostały określone wart. 930 kpcw stosunku do nieruchomości. W realiach niniejszej sprawy również zachodziła wprawdzie możliwość kontynuowania postępowania egzekucyjnego, co nie wykluczyło, że jednocześnie z uwagi na uwarunkowania nastąpił skutek w postaci udaremnienia zaspokojenia wierzyciela, a taki zamiar właśnie przy podejmowaniu czynności darowizny przyświecał oskarżonemuA. B.. Ostatecznie, co zweryfikowało życie, skutek się ziścił, albowiem wierzyciel nie został zaspokojony (wykonanie orzeczenia jak i zaspokojenie wierzyciela z wartościowego wszakże składnika majątku zostało skutecznie udaremnione ).
Pod pojęciem zajęcia należy uznać decyzje, akt organu egzekucyjnego lub sytuację prawem przewidzianą, które powodują pozbawienie dłużnika możliwości zarządu składnikiem swojego mienia.
Orzeczenie sądu lub innego organu państwowego to konkretnie-indywidualne rozstrzygnięcie sądu lub innego organu państwowego działającego na podstawie ustawy, w sprawie cywilnej, administracyjnej, karnej lub upadłościowej, które jest wykonalne.
Przestępstwo zart. 300 § 2 KKma charakter skutkowy – SN wyr. z 22.9.2005 r. (III KK 140/05, OSNwSK 2005, Nr 1, poz. 1731) zauważył: "do kompletu znamion przestępstwa zart. 300 § 2 KKnależy także spowodowanie skutku w postaci – udaremnienia lub uszczuplenia zaspokojenia swojego wierzyciela. Materialny charakter tego przestępstwa wynika wprost z przytoczonego sformułowania, a także został jednoznacznie wskazany w orzecznictwie Sądu Najwyższego"(videKodeks karny. Komentarz red. prof. dr hab.R. S.).

☐

1.4
Podstawa prawna skazania albo warunkowego umorzenia postępowania niezgodna z zarzutem

Zwięźle o powodach przyjętej kwalifikacji prawnej

☐

1.5
Warunkowe umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach warunkowego umorzenia postępowania

☐

1.6
Umorzenie postępowania

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach umorzenia postępowania

☐

1.7
Uniewinnienie

Zwięzłe wyjaśnienie podstawy prawnej oraz zwięźle o powodach uniewinnienia

4

KARY, Środki Karne, PRzepadek, Środki Kompensacyjne i środki związane z poddaniem sprawcy próbie

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Punkt z wyroku odnoszący siędo przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

A. B.

I

I

Ostatecznie Sąd przyjął, że oskarżony dopuścił się występku zart. 300§ 2 kki za to skazał go przy zastosowaniuart. 4 § 1 kkna karę 10 (dziesięciu) miesięcy pozbawienia wolności.
Sąd wymierzył zatem karę w granicach zagrożenia ustawowego przewidzianego dla przestępstwa zart. 300 § 2 kk.
Jeżeli zaś w czasie orzekania obowiązuje ustawa inna niż w czasie popełnienia przestępstwa, stosuje się ustawę nową, jednakże należy stosować ustawę obowiązującą poprzednio, jeżeli jest względniejsza dla sprawcy (art. 4 § 1 kk). Sąd uznał, żeustawa Kodeks Karnyobowiązująca w czasie popełnienia przez oskarżonego przestępstwa, tj. w dniu 19 marca 2014 r. jest względniejsza dla sprawcy niż ustawa obecnie obowiązująca, dlatego przy wymiarze kary zastosował ustawę obowiązującą uprzednio. Dawała ona na przykład możliwość warunkowego zawieszenia wykonania kary pozbawienia wolności w wymiarze do 2 lat, a nie jak obecna do roku.
Przy wymiarze kary Sąd kierował się przesłankami określonymi wrozdziale VI Kodeksu karnego, w szczególności dyrektywamiart. 53 i 58 kk, biorąc pod uwagę tak okoliczności łagodzące, jak i obciążające oskarżonego. Nie stwierdzono w sprawie żadnych okoliczności wyłączających winę oskarżonego. Oskarżony był osobą dorosłą, sprawną intelektualnie, zdolną do rozpoznania znaczenia swych czynów i pokierowania swoim postępowaniem, w przeszłości był wspólnikiem dobrze prosperującej spółki. W dacie czynu oskarżony nie był osobą karaną sądownie. Jako okoliczność obciążającą Sąd wziął pod uwagę właściwości i warunki osobiste oskarżonego, motywację i stopień szkodliwości społecznej czynu.
Kara jest współmierna zarówno do stopnia winy oskarżonego jak i społecznej szkodliwości popełnionego przez niego przestępstwa. Ukształtowana w powyższy sposób dolegliwość karna – kara pozbawienia wolności w wymiarze 10 miesięcy pozbawienia wolności – stanowi zdaniem Sądu sprawiedliwą reakcję karną na czyn oskarżonego, należycie realizując cele w zakresie kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, właściwie uwzględniając cele zapobiegawcze i wychowawcze oraz stanowiąc dla oskarżonego wystarczającą przestrogę na przyszłość. Ponadto, orzeczenie w takim kształcie uczyni zadość pokrzywdzonej małoletniej wierzycielce –N. B.. Sąd powyższym orzeczeniem dał jasny wyraz temu, że kto występuje przeciwko interesom majątkowym w obrocie cywilnoprawnym musi liczyć się z nieuchronną sankcją karną i nie ma tu miejsca na aprobatę postępowania jakiego dopuścił sięA. B..
Zdaniem Sądu orzeczona kara jest wyważona i sprawiedliwa, nie może być uznana za rażącą swoją surowością, zwłaszcza mając na uwadze ustawowe zagrożenie za przypisany oskarżonemu czyn.
Jednocześnie na podstawieart. 69 § 1 i 2 kk,art. 70 § 1 pkt 1 kkiart. 73 § 1 kkSąd wykonanie orzeczonej wobec oskarżonegoA. B.karę pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 2 (dwóch) lat.
Dotychczasowy tryb życia oskarżonego zdaniem Sądu prowadził do wniosku, że kara bezwzględnego pozbawienia wolności bez warunkowego zawieszenia jej wykonania byłaby zbyt rażąca swoją surowością. W ocenie Sądu orzeczona kara spełni swoje cele w zakresie prewencji ogólnej, a w szczególności indywidualnej, zapobiegając powrotowi oskarżonego do przestępstwa, jednocześnie skłoni oskarżonego do przestrzegania obowiązujących przepisów prawa. Sąd wyraża nadzieję, że oskarżony zrozumie naganność swojego postępowania i uświadomi sobie, że wchodzenie w konflikt z prawem zwyczajnie nie popłaca. Wyznaczony okres próby ostatecznie zweryfikuje postawę oskarżonego. Kara bezwzględnego pozbawiania wolności byłaby niewspółmierna. Oskarżony zasługuje na szansę, aby poprawić swoje zachowanie w warunkach wolnościowych. Dozór kuratora sądowego wspomoże go w tym celu i pozwoli zweryfikować ostatecznie postawę oskarżonego w warunkach wolnościowych.

5

1Inne ROZSTRZYGNIĘCIA ZAwarte w WYROKU

Oskarżony

Punkt rozstrzygnięciaz wyroku

Punkt z wyroku odnoszący się do przypisanego czynu

Przytoczyć okoliczności

1.6. inne zagadnienia

W tym miejscu  sąd może odnieść się do innych kwestii mających znaczenie dla rozstrzygnięcia,a niewyjaśnionych w innych częściach uzasadnienia, w tym do wyjaśnienia, dlaczego nie zastosowa ł  określonej instytucji prawa karnego, zwłaszcza w przypadku wnioskowania orzeczenia takiej instytucji przez stronę

OskarżonyA. B., w zasadzie przez całe postępowanie karne przed tutejszym sądem, zarówno w pismach procesowych jak i w formie oświadczeń ustnych do protokołu, podnosił zarzut braku skargi uprawnionego oskarżyciela w niniejszej sprawie do wystąpienia z subsydiarnym aktem oskarżenia, co oczywiście nie mogło umknąć uwadze Sądu. Oskarżony powoływał się przy tym na Uchwałę Składu Siedmiu Sędziów Sądu Najwyższego - Izby Karnej z dnia 30 września 2010 r. I KZP 10/10, traktującą o tym, że „rodzic małoletniego nie może, działając w charakterze przedstawiciela ustawowego, wykonywać praw tego małoletniego jako pokrzywdzonego w postępowaniu karnym, w tym także w postępowaniu z oskarżenia prywatnego, jeżeli oskarżonym jest drugi z rodziców”.
W pierwszej kolejności należy zauważyć, że Sąd nie podzielił poglądu oskarżonego, uznając, że w niniejszej sprawie, wbrew zarzutom oskarżonego, wystąpił uprawniony oskarżyciel z subsydiarnym aktem oskarżenia, tj. małoletnia pokrzywdzonaN. B., reprezentowana przez przedstawiciela ustawowego – matkęJ. B. (1), działającą przez prawidłowo umocowanego pełnomocnika – adwokataM. P.(k. 19 akt postępowania przygotowawczego PR Ds. 573.2019).
Sąd z przywoływanej uchwały SN wyciągnął bowiem wręcz przeciwne wnioski, do tych zaprezentowanych przez oskarżonego. Przy takiej konkluzji, należy odwołać się w pierwszej kolejności do rzeczonej uchwały SN, ale nie w jej fragmentarycznym i wybiórczym brzmieniu, jak przytaczał ją konsekwentnie oskarżony (zawężając swoje zarzuty jedynie do samej sentencji uchwały SN), ale w jej całościowym kształcie:
I tak Sąd Najwyższy w uzasadnieniu do powyższej uchwały wskazał wprost, że problem reprezentacji małoletniego pokrzywdzonego w procesie karnym został wprawdzie uregulowany wart. 51 § 2 KPK, zgodnie z którym to przepisem, jeżeli pokrzywdzonym jest małoletni albo ubezwłasnowolniony całkowicie lub częściowo, prawa jego wykonuje przedstawiciel ustawowy albo osoba, pod której stałą pieczą pokrzywdzony pozostaje. Niemniej jednak pogląd wyrażany w niektórych orzeczeniach Sądu Najwyższego na gruncie poprzedniego stanu prawnego – pomimo tego, że był to stan praktycznie analogiczny z obecnym – jakoby kwestia wykonywania praw małoletniego pokrzywdzonego została unormowana wKodeksie postępowania karnegojednoznacznie i nie zachodzi zatem potrzeba posiłkowego stosowania przepisów prawa cywilnego iprawa rodzinnego, które określają zakres swobody działania osób poddanych władzy rodzicielskiej, opiece lub kurateli (por. uchwały Sądu Najwyższego: z dnia 4 marca 1968 r. VI KZP 30/67, OSNKW 1968, z. 5, poz. 52 i z dnia 17 grudnia 1970 r. VI KZP 43/68, OSNKW 1971, z. 7–8, poz. 101), nie może być uznany za zasadny (…)
(…) Dla powiększonego składu Sądu Najwyższego oczywiste jest, że w pierwszej z wyżej zasygnalizowanych kwestii wręcz muszą znajdować zastosowanie odpowiednie przepisyKodeksu rodzinnego i opiekuńczego. Brak zdolności do czynności prawnych oznacza, że małoletni nie może praw przysługujących pokrzywdzonemu wykonywać osobiście, lecz przez swojego przedstawiciela ustawowego lub osobę, pod której pieczą się znajduje. Przedstawicielem ustawowym małoletniego jest przy tym osoba, której umocowanie do występowania w jego imieniu nie wynika z woli reprezentowanego, ale z przepisu ustawy. O tym, że przedstawicielami ustawowymi dziecka pozostającego pod ich władzą rodzicielską (a więc małoletniego) są rodzice, stanowi w polskim systemie prawnym właśnieart. 98 § 1 KROw zw. zart. 92 KRO. Tak więc brak uwzględniania przy wykładniart. 51 § 2 KPKodesłania systemowego do przepisówKodeksu rodzinnego i opiekuńczegowręcz uniemożliwiałby wykonywanie przez małoletnich praw przysługujących pokrzywdzonym.
I dalej (…) Zgodnie zart. 98 § 2 pkt 2 KROżadne z rodziców nie może reprezentować dziecka przy czynnościach prawnych między dzieckiem a jednym z rodziców lub jego małżonkiem, chyba że czynność prawna polega na bezpłatnym przysporzeniu na rzecz dzieckaalbo że dotyczy należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania. Zgodnie zaś z kolejną jednostką redakcyjnąart. 98 KRO, to jest z§ 3, przepisy paragrafu poprzedzającego stosuje się odpowiednio w postępowaniu przed sądem lub innym organem państwowym.
Po drugie, treśćart. 98 § 2 pkt 2 in fine KRO– zgodnie z którym to unormowaniem wyłączenie możliwości reprezentacji dziecka przez jednego z rodzicównie dotyczy czynności dotyczących należnych dziecku od drugiego z rodziców środków utrzymania i wychowania– oraz wielokrotnie już eksponowana w niniejszej uchwale potrzeba zachowania konsekwencji w odesłaniu systemowym, przemawiają za odmiennym spojrzeniem na możliwośćzłożenia wniosku o ściganie w imieniu małoletniego pokrzywdzonego przez jednego z rodziców w wypadku popełnienia przez drugiego z rodziców występku określonego wart. 209 § 1 KK, czyli tzw. przestępstwa niealimentacji.
W realiach rozstrzyganej sprawy przyjęto kwalifikację prawną czynu zart. 300 § 2 kk, albowiem dokonana przez oskarżonego czynność, obliczona była jedynie na uniemożliwienie (udaremnienie) egzekwowania z tej nieruchomości należności alimentacyjnych właśnie, należnych pokrzywdzonej małoletniej, a więc dotyczyła czynności związanych z należnemu dziecku od drugiego rodzica środków utrzymania i wychowania. Tym samym, możliwość reprezentacji dziecka przez matkęJ. B. (1)w tym przypadku nie była wyłączona. Niezrozumiałym byłoby w ocenie Sądu, jeżeli matka mogłaby z jednej strony reprezentować małoletnią córkę w sprawach przeciwko ojcu, tj:
- występować do Sądu w imieniu córki o alimenty,
- w postępowaniu egzekucyjnym w celu skutecznego uzyskania alimentów,
- w sprawach zart. 209 § 1 kk(tzw. przestępstwa nie alimentacji),
- w sprawach z tzw. „skargi pauliańskiej” w celu uznania czynności wobec małoletniej za nieskuteczną
a pozbawiona byłaby tej możliwości (brak skargi uprawnionego oskarżyciela) w postępowaniu zart. 300 § 2 kk, skoro ostatecznie sprowadza się to również do kwestii związanej z uzyskaniem od drugiego rodzica środków utrzymania i wychowania.

7

KOszty procesu

Punkt rozstrzygnięcia z wyroku

Przytoczyć okoliczności

III i IV.

W punkcie III wyroku Sąd przyznał kwotę 5.219 złotych tytułem zwrotu poniesionych przez oskarżyciela posiłkowego – subsydiarnego kosztów procesu, w tym 4.919 zł z tytułu wydatków poniesionych w sprawie związanych z ustanowieniem jednego pełnomocnika wg. załączonego spisu kosztów(k. 161). Spis kosztów nie budził po stronie Sądu wątpliwości i był rzetelny pod względem rachunkowym, jak i zgodny pod względem prawnym z obowiązującymi w tym zakresie przepisami. Sąd doliczył do tych kosztów 300 zł tytułem opłaty od subsydiarnego aktu oskarżenia, która została uiszczona w całości(k. 19).
Na kanwie niniejszej sprawy było oczywistym, że nałożenie na oskarżonegoA. B.obowiązku uiszczenia kosztów sądowych byłoby bezcelowe. Oskarżony oficjalnie nie posiadał stałego zatrudnienia i źródeł dochodu. Przez całe postępowanie dowodził trudnej sytuacji finansowej. Postępowania egzekucyjne były umarzane z powodu bezskuteczności egzekucji, albowiem oskarżony nie ujawniał się ze swoimi dochodami, a jak pokazało niniejsze postępowanie wartościowe składniki majątku przekazał nieodpłatnie na rzecz innych członków rodziny.

6

1Podpis