Sąd Rejonowy w Sanoku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 424/18
Data wyroku: 2019-12-30 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Asesor sądowy Anna Sowa
Słowa kluczowe: Stwierdzenie nabycia spadku
Podstawa prawna: art. 672 kpc, art. 933 § 3 kc
Teza: W braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy małżonek, rodzice i rodzeństwo.

Sygn. akt I Ns 424/18

POSTANOWIENIE
Dnia 30 grudnia 2019 r.
Sąd Rejonowy w Sanoku I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: Asesor sądowy Anna Sowa
Protokolant: starszy sekretarz sądowy Urszula Burnat
po rozpoznaniu w dniu 30 grudnia 2019r. w Sanoku na rozprawie
sprawy z wniosku :A. B.
z udziałem:S. B.,W. B.,B. B.
o : stwierdzenie nabycia spadku poS. P.iL. P.
p o s t a n a w i a :
I. stwierdzić, że spadek poS. P., s.P.iM., zmarłym w dniu 13 maja 1984 roku wZ., ostatnio stale zamieszkałym wZ., na podstawie ustawy nabyli:
żona:L. P., z domuS., c.W.iK.w1/2 części;
siostra:J. B., z domuP., c.P.iM.w1/2 części;
II. stwierdzić, że spadek poL. P., z domuS., c.W.iK., zmarłej w dniu 28 sierpnia 2008 roku wZ., ostatnio stale zamieszkałej wZ., na podstawie ustawyw całościnabyła:
córka:A. B., z domuW., c.K.iL.;
III.orzec, iż każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie;
IV.nakazać pobraćod wnioskodawcyA. B.kwotę 332,96 zł (trzysta trzydzieści dwa złote 96/100) tytułem zwrotu wydatków pokrytych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa(...);
V.nakazać pobraćod uczestników postępowaniaS. B.,W. B.,B. B.kwoty po 44,32 zł (czterdzieści cztery złote 32/100) tytułem zwrotu wydatków pokrytych tymczasowo ze środków Skarbu Państwa -(...)
Sygn. akt I Ns424/18

UZASADNIENIE

postanowienia z dnia 30 grudnia 2019 r.
Wnioskiem z dnia 16.08.2018 r. wnioskodawcaA. B.domagała się stwierdzenia nabycia spadku poS. P.iL. P.na podstawie ustawowego porządku dziedziczenia. W uzasadnieniu wskazała, żeS. P.zmarły 13.05.1984 r. był jej ojczymem i nie posiadał własnych dzieci. Wnioskodawczyni wskazała, że jego spadkobiercami pozostająL. P.tj. jej matka i rodzeństwoS. P., z tym że jedyną znaną jej osobą z rodziny ojczyma była jego siostra, a zarazem teściowa wnioskodawczyni -J. B.. Podała też, że w skład spadku poS. P.nie wchodzi gospodarstwo rolne. Wnioskodawczyni podała również, iż jest jedyną spadkobierczynią poL. P., zmarłej 28.08.2008 r.
Postanowieniem z dnia 13.12.2018 r. Sąd wezwał do udziału w sprawie w trybieart. 510 § 2 k.p.c.B. B..
Zarządzeniem z dnia 10.05.2019 r. Sąd wezwał spadkobierców poS. P.poprzez ogłoszenie wywieszone na tablicy ogłoszeń tut. Sądu, Urzędu Miasta i GminyZ., a także umieszczone na stronie internetowej tut. Sądu i zamieszczone w prasie.
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
SpadkodawcaS. P.zmarł w dniu 13.05.1984 r. wZ., gdzie ostatnio stale zamieszkiwał.
(

dowód:

odpis skrócony aktu zgonuS. P.- k. 8)
Spadkodawca jeden raz zawierał związek małżeński, a w chwili śmierci pozostawał w związku małżeńskim zL. P., z domuS.. Z tego związku małżeńskiego nie mieli oni dzieci.S. P.nie miał żadnych dzieci, w tym także pozamałżeńskich, czy przysposobionych. Ojciec spadkodawcyP. P. (3)i matka spadkodawcyM. G.((...)) zmarli przed nim.S. P.posiadał troje rodzeństwa -J. B., z domuP., która zmarła 06.01.2012 r. orazK.iW..J. B.miała trzech synów:S.,W.iR..R.zmarł przed nią - jedynym jego spadkobiercą jest małżonkaB. B.. Nieustalone pozostaje, czyK.iW.pozostają przy życiu, czy też zmarły. Nie ustalono, czy pozostawiły po sobie dzieci. Nie jest możliwe ustalenie w Okręgowym UrzędzieS. C.wS., czyP. P. (3)iM. P., z domuG.posiadali dzieci. W oparciu o dane osobowe rodziców nie jest również możliwe ustalenie, czy w dokumentacji USC zachowały się odpisy akt stanu cywilnego dzieciP. P. (3)iM. P..K.iW., z domuP.zostały wywiezione przymusowo, na tereny byłegoZwiązku (...), w wyniku akcji(...). Wobec represji względem rodzinyP.wszelka dokumentacja dotycząca tej rodziny "zaginęła".S. B.nie odnalazł w domu żadnych dokumentów pozwalających odnaleźćK.iW., czy dalszych krewnych.S. P.nie pozostawił po sobie testamentu. W skład spadku po nim nie wchodzi gospodarstwo rolne. Niniejsze postępowanie jest pierwszym postępowaniem w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku poS. P.. Nie miało miejsca poświadczenie dziedziczenia po nim przed notariuszem.
(

dowód:

zapewnienie spadkowe wnioskodawczyniA. B., przesłuchanie wnioskodawczyniA. B., zapewnienie spadkowe uczestnika postępowaniaS. B., przesłuchanie uczestnika postępowaniaS. B., informacja z USC wS.z dnia 03.12.2019 r. - k. 86, odpis skrócony aktu zgonuJ. B.- k. 28,  odpis skrócony aktu zgonuL. P.- k. 9)
SpadkodawcaL. P., z domuS., zmarła w dniu 28.08.2008 r. wZ., gdzie ostatnio stale zamieszkiwała.
(

dowód:

odpis skrócony aktu zgonuL. P.- k. 9)
L. P.w chwili śmierci była wdową. Ona dwa razy zawierała związek małżeński, za pierwszym razem zK. W.. Małżeństwo zostało rozwiązane przez rozwód. Z tego związku małżeńskiegoL. P.miała jedno dziecko -A. B.. Po raz drugiL. P.wyszła za mąż zaS. P.. Z tego związku małżeńskiego nie mieli oni dzieci.L. P.nie miał żadnych dzieci, w tym także pozamałżeńskich, czy przysposobionych.A. B.nie składała żadnych oświadczeń spadkowych po matce, ani przed Sądem, ani przed notariuszem. Nie zrzekała się dziedziczenia po matce i nie została uznana przez Sąd za niegodną dziedziczenia po niej. Niniejsze postępowanie jest pierwszym postępowaniem w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku poL. P.. Nie miało miejsca poświadczenie dziedziczenia po niej przed notariuszem.
(

dowód:

zapewnienie spadkowe wnioskodawczyniA. B., odpis skrócony aktu małżeństwaL. P.iS. P.- k. 10, odpis skrócony aktu małżeństwaA. B.iS. B.- k. 10)
Podstawę ustaleń faktycznych stanowiły dowody z dokumentów zalegających w aktach sprawy. Dowody z odpisów akt stanu cywilnego należą do kręgu dokumentów urzędowych, a zatem korzystają z domniemania autentyczności i prawdziwości tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 § 2 k.p.c.). Akty stanu cywilnego stanowią wyłączny dowód zdarzeń w nich stwierdzonych (art. 3 Ustawy z dnia 28 listopada 2014 r. Prawo o aktach stanu cywilnego, tj. Dz.U. 2018, poz. 2224 ze zm.). W tym miejscu warto zwrócić uwagę na fakt, iż zasada wyłączności dowodowej tych aktów oznacza, że tylko na ich podstawie możliwa jest identyfikacja spadkobierców ustawowych w stosunku do spadkodawcy. Dokumenty urzędowe zostały sporządzone przez uprawnione organy, w granicach ich kompetencji, w prawem przewidzianej formie. Pełnowartościowy dowód w sprawie stanowiło również zapewnienie spadkowe wnioskodawczyniA. B.i uczestnika postępowaniaS. B.złożone w trybieart. 671 § 1 i § 2 k.p.c., które w powiązaniu z pozostałym zebranym w sprawie materiałem dowodowym pozwoliło na ustalenie kręgu spadkobierców ustawowych poL. P.iS. P..
Sąd zważył, co następuje:
Niezbędną przesłanką dziedziczenia jest powołanie określonej osoby do spadku, które według polskiego prawa może wynikać z ustawy lub testamentu. Porządek dziedziczenia poS. P.kształtowany jest na podstawie przepisów ustawy, albowiem przeprowadzone w sprawie postępowanie dowodowe nie wykazało, by pozostawił on po sobie testament. W postępowaniu o stwierdzenie nabycia spadku rola Sądu determinowana jest ustawowym nakazem działania z urzędu a rozstrzygnięcie zapada niezależnie od wniosków i stanowiska stron postępowania, lecz stosownie do wyników postępowania dowodowego oraz norm prawa materialnego mających zastosowanie w danym stanie faktycznym.
Z uwagi na fakt, żeS. P.w chwili swojej śmierci pozostawał w związku małżeńskim zL. P., lecz małżeństwo to było bezdzietne, porządek dziedziczenia po nim regulują przepisyart. 932 § 1 i 2 k.c.orazart. 933 § 3 k.c.Zgodnie z obowiązującą wprawie spadkowymzasadą, wynikającą z art. LI ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. - Przepisy wprowadzające Kodeks cywilny (Dz. U. Nr 16, poz. 94 z późn. zm.), do spraw spadkowych stosuje się prawo obowiązujące w chwili śmierci spadkodawcy, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Tak więc w braku zstępnych spadkodawcy powołani są do spadku z ustawy jego małżonek, rodzice i rodzeństwo. Udział spadkowy małżonka, który dziedziczy w zbiegu bądź z rodzicami, bądź z rodzeństwem, bądź z rodzicami i rodzeństwem spadkodawcy, wynosi połowę spadku. Jeżeli do spadku powołani są obok małżonka tylko rodzice albo tylko rodzeństwo, dziedziczą oni w częściach równych to, co przypada łącznie dla rodziców i rodzeństwa.
W myślart. 672 k.p.c.jeżeli zapewnienie nie było złożone albo jeżeli zapewnienie lubinne dowody nie będą uznane przez sąd za wystarczające, postanowienie w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku może zapaśćdopiero powezwaniu spadkobierców przez ogłoszenie. Ogłoszenie umieszcza się w piśmie poczytnym na całym obszarze Państwa i podaje publicznie do wiadomości w ostatnim miejscu zwykłego pobytu spadkodawcy na tym obszarze, w sposób w miejscu tym przyjęty (art. 674 § 1 k.p.c.). Jeżeli w ciągu trzech miesięcy od dnia ogłoszenia o wezwaniu spadkobiercównikt nie zgłosił nabycia spadkualbo zgłaszający się nie udowodnił go na rozprawie, sąd wyda postanowienie stwierdzające nabycie spadku przez spadkobierców,których prawa zostały ustalone(art. 676 k.p.c.).
W zapewnieniu spadkowym uczestnik postępowaniaS. B.wskazał, że do kręgu spadkobierców po zmarłymS. P.zaliczać się mogą także jego siostryK.iW.. W toku postępowania Sąd mimo podjętych czynności nie zdołał zidentyfikować tych osób i w związku z tym ustalić, czy rzeczywiście ww. są siostramiS. P., a co najważniejsze nie mógł także ustalić, czy ww. pozostawały przy życiu w dacie otwarcia spadku poS. P., ewentualnie czy pozostawiły po sobie zstępnych.
Po dokonaniu niezbędnych ogłoszeń o toczącej się sprawie nie zgłosili się żadni inni spadkobiercy oprócz osób ustalonych w postępowaniu spadkowym. Uprawnionymi do nabycia spadku poS. P.pozostają więc: jego małżonkaL. P.w udziale 1/2 części oraz jego siostraJ. B., z domuP.w 1/2 części. Zgodnie z treścią wyżej powołanych przepisów, spadek przypada im w częściach równych, tj. po połowie.
Po przeprowadzeniu postępowania o stwierdzenie nabycia spadku Sąd wydaje postanowienie, w którym stwierdza jedynie stan prawny dotyczący dziedziczenia, który nastąpił w chwili śmierci spadkodawcy. Konsekwencją tego jest również to, że w postanowieniu o stwierdzeniu nabycia spadku jako spadkobierców wymienia się osoby, które żyły w dniu otwarcia spadku (śmierci spadkodawcy), choćby nie żyły już one w chwili wydania postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku. Osoby te nabyły bowiem spadek w chwili śmierci spadkodawcy.
Na marginesie, wspomnieć należy, że stwierdzenie nabycia spadku na rzecz spadkobierców, których prawa zostały wykazane, nie oznacza jednak definitywnego zamknięcia drogi do nabycia spadku przez nieznanych spadkobierców. Jeśli dowiedzą się oni o wydaniu postanowienia w niniejszej sprawie po jego uprawomocnieniu się mogą wszcząć postępowanie o zmianę postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku w trybieart. 679 k.p.c.
Drugi ze spadkodawców objętych wnioskiem o stwierdzenie nabycia spadku-L. P., w chwili swojej śmierci pozostawała wdową. Pozostawiła ona jednak po sobie jedyne dziecko-wnioskodawczynięA. B.i to ona, w myśl przepisuart. 931 § 1 k.p.c.dochodzi do dziedziczenia po swojej matce.A. B.nabywa spadek poL. P.w całości. Zgodnie bowiem z ww. przepisem w pierwszej kolejności powołane są z ustawy do spadku dzieci spadkodawcy oraz jego małżonek; dziedziczą oni w częściach równych. Jednakże część przypadająca małżonkowi nie może być mniejsza niż jedna czwarta całości spadku. W ciągu sześciu miesięcy od daty otwarcia spadku wnioskodawczyni nie składała oświadczeń o przyjęciu bądź odrzuceniu spadku po matce. Nie zawierała z nią umowy o zrzeczenie się dziedziczenia po niej i nie została uznana przez sąd za niegodną dziedziczenia poL. P..
Podstawę orzeczenia o kosztach postępowania stanowił przepisart. 520 § 1 k.p.c., zgodnie z którym każdy uczestnik ponosi koszty postępowania związane ze swym udziałem w sprawie. Zasadą w postępowaniu nieprocesowym jest, iż każdy uczestnik postępowania ponosi koszty związane ze swym udziałem w sprawie, co oznacza, że obciążają go koszty tej czynności, której sam dokonał, jak i czynności podjętej w jego interesie, także przez sąd, na jego wniosek lub z urzędu. Zasada ujęta wart. 520 § 1 k.p.c.jest nienaruszalna wtedy, gdy uczestnicy są w równym stopniu zainteresowani wynikiem postępowania lub-mimo braku tej równości-ich interesy są wspólne. Dlatego ten, kto poniósł koszty sądowe lub koszty zastępstwa procesowego nie uzyska zwrotu wydanych kwot od innego uczestnika, ale i nie jest obowiązany do zwracania kosztów poniesionych przez innego uczestnika. W przedmiotowej sprawie interesy uczestników postępowania pozostawały niesprzeczne, zaś wnioskodawczyni poniosła opłatę sądową od wniosku o stwierdzenie nabycia spadku poS.iL. P.oraz opłaty za wpis do rejestru spadkowego po ww. Pozostaje więc ona przy poniesionych przez siebie opłatach, do których zwrotu w żadnej części nie pozostają zobowiązani uczestnicy postępowania.
Koszty ogłoszeń w prasie o poszukiwaniu spadkobiercówS. P.ukształtowały się na poziomie
    865,92zł. Sąd wziął pod uwagę wysokość udziałów spadkowych przypadających w spadku poS. P.. Skoro spadek po nim objęła jego małżonka
    -L. P.w 1/2 części, a jedynym spadkobiercą po niej pozostaje wnioskodawczyniA. B., to połowę wartości tej kwoty tj. 432,96 zł winna pokryć wnioskodawczyni. Uiściła ona jedynie zaliczkę na poczet tego rodzaju wydatków w kwocie 100,00 zł, więc pozostaje zobowiązana do dopłaty brakującej części wydatków w wysokości 332,96 zł. Kwota ta została pokryta tymczasowo ze środków Skarbu Państwa
    -Sądu Rejonowego(...)i kwotę tę w myślart. 113 ust. 1 Ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tj. Dz.U. 2019, poz. 785) w zw. zart. 520 § 1 k.p.c.należało pobrać od wnioskodawczyni, o czym orzeczono jak w pkt IV postanowienia. Drugą część spadku poS. P.objęłaJ. B.. Do kręgu spadkobierców po niej należą:S. B.iW. B.. Otwarcia spadku poJ. B.nie dożył trzeci jej synR. B., zaś w kręgu spadkobierców ustawowych po nim znajduje się jego małżonkaB. B.. Do pokrycia drugiej połowy wydatków na poczet ogłoszeń w prasie zobowiązani pozostają więc w częściach równychS. B.,W. B.iB. B.. Każdy z nich uiścił już zaliczkę na poczet ogłoszeń w prasie w wysokości po 100,00 zł do pokrycia pozostaje więc kwota 132,96 zł wydatkowana tymczasowo ze środków Skarbu Państwa
    -Sądu Rejonowego(...)Kwoty po 44,32 zł Sąd w myślart. 113 ust. 1 Ustawy z dnia 28 lipca 2005 r. o kosztach sądowych w sprawach cywilnych(tj. Dz.U. 2019, poz. 785) w zw. zart. 520 § 1 k.p.c.nakazał pobrać od ww. uczestników postępowania, o czym orzeczono jak w pkt V postanowienia.