Sąd Okręgowy w Krakowie
II Wydział Cywilny Odwołaczy
Sygnatura akt: II Ca 2147/18
Data wyroku: 2019-02-13 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE
Sędziowie: Beata Tabaka

Sygnatura akt II Ca 2147/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 13 lutego 2019 r.
Sąd Okręgowy w Krakowie II Wydział Cywilny Odwoławczy
w składzie:

Przewodniczący:

SSO Beata Tabaka

Protokolant: st. sekr. sąd. Ewelina Hazior
po rozpoznaniu w dniu 13 lutego 2019 r. w Krakowie
na rozprawie
sprawy z powództwaS. J.
przeciwko(...)Towarzystwu (...) S.A.(...)wW.

o zapłatę
na skutek apelacji strony pozwanej
od wyroku Sądu Rejonowego w Oświęcimiu z dnia 27 lipca 2018 r., sygnatura akt I C 831/18

1
oddala apelację;

2
zasądza od strony pozwanej na rzecz powódki kwotę 450 zł (czterysta pięćdziesiąt złotych) tytułem zwrotu kosztów postępowania odwoławczego.

SSO Beata Tabaka
****** poczatektekstu
[Przewodniczący 00:00:00.629]
Roszczenie z jakim wystąpiła powódka bez względu na wskazaną w pozwie normę prawną jest niewątpliwie roszczeniem z umowy, zaś wartość przedmiotu sporu nie przekraczała w chwili wszczęcia postępowania i nie przekracza także obecnie 20.000 złotych, co oznacza, że zgodnie zartykułem 505primpunkt 1 kodeksu postępowania cywilnegosprawa podlegała rozpoznaniu w postępowaniu uproszczonym i w takim postępowaniu winien rozpoznać ją Sąd Okręgowy niezależnie od tego w jakim postępowaniu została ona rozpoznana przez Sąd I Instancji. Mając na względzie cały zebrany w sprawie materiał dowodowy Sąd Okręgowy przyjmuje za własne ustalenia Sądu Rejonowego, czyniąc je podstawą swojego orzeczenia, jak również podziela dokonaną przez ten Sąd ocenę prawną co do abuzywności kwestionowanego postanowienia. Sąd Okręgowy nie podziela podniesionych w apelacji zarzutów naruszeniaartykułu 233 paragraf 1 kodeksu postępowania cywilnego. W rzeczywistości sposób ich zgłoszenia nie dotyczy błędów w zakresie poczynionej oceny zebranego w sprawie materiału dowodowego ani ustaleń faktycznych lecz dokonanej oceny prawnej. To bowiem czy zatrzymanie przez pozwanego od 17 procent wartości rachunku czy świadczenie wykupu jest świadczeniem głównym, a także czy postanowienie umowy narusza w sposób rażący interesy konsumenta leży w sferze oceny prawnej ustalonego stanu faktycznego w kontekście spełnienia przesłanek zartykułu 385primkodeksu cywilnego. Nie było błędem także pominięcie postanowień decyzji prezesa Urzędu Ochrony Konkurencji z 15 marca 2017 roku, skoro jej wydanie nastąpiło już po rozwiązaniu umowy z powódką, co nastąpiło 4 kwietnia 2016 roku, a zatem nie miało żadnego wpływu na kształtowanie stosunku pomiędzy stronami. Przechodząc do oceny pozostałych zarzutów apelacji w pierwszej kolejności rozważyć należy zasadność najdalej idącego zarzutu naruszeniaartykułu 65 paragraf 1 i 2 kodeksu cywilnegow związku zartykułem 13 ustęp 4 punkt 2, 5 i 6obowiązującej w okresie trwania umowyustawy z 22 maja 2003 roku o działalności ubezpieczeniowej. W ocenie Sądu Okręgowego analiza postanowień łączącej strony umowy daje mocne podstawy do przyjmowania, że określone w tej umowie świadczenie wykupu stanowi jedno ze zaświadczeń głównych strony. Nie można bowiem tracić z pola widzenia tego, że element inwestycyjny jest w tej umowie szczególnie widoczny. Sąd Rejonowy kwestii tej nie poddał szczegółowej ocenie lecz wskazać należy, iż uznanie świadczenia wykupu za zaświadczenie główne nie oznacza jednak w okolicznościach niniejszej sprawy niedopuszczalności badania pod kątem niedozwolonego postanowienia umownego samego pomniejszenia jego wysokości. Tym samym Sąd Okręgowy przyjmuje dopuszczalność badania pod kątem niedozwolonego postanowienia umownego samego tylko zastrzeżenia potrącenia kosztów. Słusznym jest bowiem prezentowane w judykaturze stwierdzenie, że czym innym jest ustalenie wysokości świadczenia wykupu a czym innym samo już tylko obciążenie klienta określonymi kosztami, które wartość tego świadczenia pomniejsza. Podzielić w pełni należy pogląd Sądu I Instancji, iż takie ukształtowanie stosunku umownego, w którym strona zostaje pozbawiona znacznej części zgromadzonych środków w związku z rozwiązaniem umowy należy mając na względzie treść łączącego strony stosunku prawnego uznać za niedozwolone postanowienie umowne. Samo powołanie się we wzorcu na niesprecyzowane koszty prowadzenia działalności, któremu takie obniżenie ma służyć, bez wskazania mechanizmu ustalania tych kosztów i ich realnej wysokości należy uznać za nie wystarczające z punktu widzenia wskazanego standardu ochrony konsumenta, na co zwrócono uwagę w orzecznictwie tutejszego Sądu.
Należy wskazać, że zapisy te przewidują istotne zmniejszenie wysokości świadczenia wykupu w stosunku do wysokości wniesionych i lokowanych w funduszu kapitałowym składek. W żaden jednak sposób nie powiązano zasad tego zmniejszenia z rodzajem lub wysokością kosztów ponoszonych przez stronę pozwaną, a mechanizm ten odniesiono tylko do określonego procentu wniesionych środków przez powódkę. W takiej sytuacji powódka jako konsument nie była w stanie w chwili zawarcia umowy realnie ocenić wszystkich aspektów proponowanych przez pośrednika umowy ubezpieczenia. Tak skonstruowany mechanizm należy uznać za nakierowany na zniechęcenie konsumenta, w tym przypadku powódki, do wcześniejszego rozwiązania stosunku umownego bez jednoczesnego umożliwienia jej już w chwili zawarcia umowy oceny wysokości kosztów jakie będą z tym związane i sposobu ustalenia tych kosztów oraz mechanizmu powiązania realnie poniesionych kosztów z wysokością potrącenia. Takie ukształtowanie obowiązku nałożonego na powódkę jest niezgodne z dobrymi obyczajami zakładającymi lojalność przedsiębiorcy wobec konsumenta oraz zasadą konstruowania jasnych i przejrzystych praw i obowiązków stron. Należy bowiem zauważyć, że autonomia prawa cywilnego w zakresie kształtowania stosunków umowy nie może wyłączać ochrony konsumenta przez stosowanie przez przedsiębiorcę narzuconych, nie uzgodnionych indywidualnie z konsumentem postanowień umownych naruszających jego interesy. Z treściartykułu 385ze znaczkiem primparagraf 1 i 2wynika, że postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nie uzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa, obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy, przy czym strony są związane umową w pozostałym zakresie. Zatem skutkiem zastosowania w umowie wzorców klauzuli niedozwolonej jest brak mocy wiążącej tego postanowienia przy zachowaniu skuteczności innych części umowy lub wzorca. Brak mocy wiążącej dotyczy w całości klauzuli niedozwolonej, nie jest więc dopuszczalne uznanie, że jest ona skuteczna w zakresie, w jakim nie naruszałaby kryterium określonego w przepisieartykułu 385primparagraf 1 kodeksu cywilnego. Strona pozwana jako podmiot profesjonalny i mający wyłączny wpływ na treść ukształtowanego wzorca winna była zadbać o takie jego sformułowanie, aby nie narazić się na zarzut sprzeczności z dobrymi obyczajami i rażącym naruszeniem interesów konsumenta. Skoro zaś tego nie uczyniła, nie może obecnie powołać się na poniesione przez siebie koszty. W szczególności brak jest zatem podstaw do pomniejszenia świadczenia powódki o wysokość rzeczywiście poniesionych przez stronę pozwaną kosztów. Takie ukształtowanie stosunku umownego stanowi swoistą sankcję dla przedsiębiorcy za ukształtowanie praw i obowiązków konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, w sposób rażący naruszający jego interesy. Za bezzasadny również należy uznać zarzut naruszeniaartykułu 409 kodeksu cywilnego, bezpodstawne zatrzymanie części należnego świadczenia nie stanowi o korzyści uzyskanej bez podstawy prawnej i nie może być rozpatrywane w kontekście zużycia takiej korzyści. Obowiązek zwrotu tej kwoty wynika wprost z łączącej strony umowy. Nie można także zgodzić się z zarzutem dotyczącym naruszenia 455 w związku zartykułem 817 kodeksu cywilnegoi błędnym przyjęciem daty początkowej liczenia odsetek. Apelujący zarzucają, że odsetki winny być liczone najwcześniej od 31 dnia następującego po dniu, w którym pozwana odebrała wezwanie do zapłaty, odwołuje się do regulacji zartykułu 817 kodeksu cywilnego. Wspomniany przepis obligowałby zresztą zapłatę odsetek w terminie 30 dni od rozwiązania umowy. W przedmiotowej sprawie rozwiązanie umowy nastąpiło 4 kwietnia 2016 roku, gdy tymczasem zasądzone zostały odsetki dopiero od 16 marca 2018 roku, a zatem z pewnością wymagalne były od tej daty. Mając powyższe na uwadze apelacja co do zasady podlegała oddaleniu na podstawieartykułu 385 kodeksu postępowania cywilnego.
O kosztach postępowania odwoławczego Sąd Okręgowy orzekł na podstawieartykułu 98 kodeksu postępowania cywilnego, jest to kwota 450 złotych liczona zgodnie zparagrafem 2 punkt 3w związku z paragrafem 10 punkt 1 podpunkt 1 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 roku w sprawie opłat za czynności radców.
[Koniec tekstu 00:07:36.502]