Sąd Okręgowy w Gliwicach
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Cz 49/20
Data wyroku: 2020-06-04 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Sędzia Sądu Okręgowego Leszek Dąbek, Sądu Okręgowego Gabriela Sobczyk
Słowa kluczowe: Koszty procesowe
Podstawa prawna: art. 130^4^ k.p.c.

Sygn. akt III Cz 49/20

POSTANOWIENIE
Dnia 4 czerwca 2020 r.
Sąd Okręgowy w Gliwicach III Wydział Cywilny Odwoławczy w następującym składzie:
Przewodniczący-Sędzia Sądu Okręgowego Leszek Dąbek
Sędziowie Sądu Okręgowego: Gabriela Sobczyk
Artur Żymełka
po rozpoznaniu w dniu 4 czerwca 2020 r. w Gliwicach na posiedzeniu niejawnym sprawy
z powództwaU. K.
przeciwkoM. O.
o zachowek
na skutek zażalenia powódki
na zarządzenie Przewodniczącego Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskim
z dnia 21 sierpnia 2019 r., sygn. akt I C 1306/18
postanawia:
uchylić zaskarżone zarządzenie i sprawę przekazać Sądowi Rejonowemu w Wodzisławiu Śląskim do ponownego rozpoznania, pozostawiając temu Sądowi rozstrzygnięcie o kosztach postępowania zażaleniowego.
SSO Artur Żymełka    SSO Leszek Dąbek  SSO Gabriela Sobczyk
Sygn. akt III Cz 49/20

UZASADNIENIE
Przewodniczący Sądu Rejonowego w Wodzisławiu Śląskimw punkcie 3 zarządzenia z dnia 21 08 2019r. wezwał powódkę do uiszczenia brakującej części zaliczki na poczet wynagrodzenia biegłej pod rygorem egzekucji, uznając, że skoro powódka wniosła o przeprowadzenie dowodu z opinii biegłego, to zobowiązana jest do uiszczenia zaliczki w kwocie odpowiadającej pozostałej całości przyznanego biegłemu wynagrodzenia.
Orzeczenie zaskarżyłapowódkaU. K., która wnosiła o jego zmianę poprzez uchylenie oraz zasądzenie na swoją rzecz kosztów postępowania zażaleniowego, w tym kosztów zastępstwa adwokackiego według norm przepisanych.
Zarzucała, że przy ferowaniu zaskarżonego zarządzenia naruszonoart. 1304k.p.c.poprzez jego błędną interpretację:

a
uznanie, że sąd ma podstawę do wzywania powódki, pod rygorem egzekucji, do uzupełnienia brakującej zaliczki już po sporządzeniu opinii przez biegłą, a sąd w takiej sytuacji ma obowiązek wypłacenia należności związanych z dokonaną czynnością, wykładając brakującą kwotę z sum budżetowych i następnie dokonania rozliczenia tej kwoty w orzeczeniu kończącym postępowanie, odpowiednio do wyniku sprawy,

b
bez jednoczesnego nieobciążania pozwanego w żadnym zakresie obowiązkiem pokrycia zaliczki na opinię biegłego, mimo, że pozwany kwestionuje wartość nieruchomości podaną przez powódkę, w więc, wywodzi skutki prawne z czynności sporządzenia przez biegłą opinii, co obliguje Sąd do zobowiązania każdej ze stron do uiszczenia zaliczki w równych częściach lub innym stosunku.

Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Z akt sprawy jednoznacznie wynika, iż dowód z opinii biegłego z zakresu szacowania nieruchomości został dopuszczony i jest przeprowadzany na wniosek skarżącej (został zawarty w pozwie a następnie ponowiony w piśmie proce-sowym powódki z dnia 18 02 2019r.; k. 73 akt).
Przeprowadzeniem tego dowodu było połączone z wydatkami, a to sto-sownie do regulacjiart. 1304§ 1 k.p.c.rodziło po stronie skarżącej obowiązek uiszczenia„zaliczki na ich pokrycie w wysokości i terminie oznaczonym przez sąd,a następnie„jeżeli okazuje się, że przewidywane lub rzeczywiste wydatki są większe od wniesionej zaliczki”,nakładało na Przewodniczącego Sądu Rejonowego obowiązek wezwania jej do uzupełnienia dalszej zaliczki (w trybie określonym w§ 2).
Rygor związany z nieuiszczeniem zaliczki jest określony wart. 1304§ 5, zgodnie z którym w razie nieuiszczenia zaliczki sąd pominie czynność połączoną z wydatkami.
Zastosowanie tej regulacji w praktyce orzeczniczej zostało szczegółowo omówione w publikacji „Kodeks postępowania cywilnego. Koszty sądowe
w sprawach cywilnych. Dochodzenie roszczeń w postępowaniu grupowym. Przepisy przejściowe. Komentarz do zmian. Tom I i II” pod redakcją T. Zembrzuńskiego (WKP. 2020), w której wyjaśniono, że:
„
    Wynikającą z przywołanej regulacji sankcję nieuiszczenia zaliczki należy co do zasady stosować zarówno w przypadku nieuiszczenia zaliczki w pierwotnie oznaczonej wysokości i pierwotnie oznaczonym terminie, jak również w sytuacji nieuzupełnienia zaliczki, jeżeli przewidywane lub rzeczywiste wydatki okazują się większe od wniesionej zaliczki. W literaturze prezentowane jest co prawda odmienne stanowisko, które zakłada, że w przypadku nieuzupełnienia zaliczki przez stronę sąd powinien wyłożyć ją tymczasowo ze Skarbu Państwa, a następnie orzec o niej w orzeczeniu kończącym postępowanie w sprawie (E. Stefańska [w:]Kodeks postępowania cywilnego..., t. 1, red. M. Manowska, 2015, komentarz

do  art. 130 
4
         , nb 4). Należy jednak przyjąć, że zastosowanie znajdują wówczas reguły obowiązujące w odniesieniu do pierwotnego wezwania o uiszczenie zaliczki, co oznacza, że jej nieuiszczenie powoduje, iż czynność związana z wydatkami zostanie pominięta. Brzmienie  art. 130 
4
          § 5  nie daje podstaw do różnicowania skutków nieuiszczenia zaliczki w zależności od tego, czy zaliczka nie została uiszczona w wysokości pierwotnie wskazanej, czy też oznaczonej w wezwa-niu do jej uzupełnienia.
Wątpliwości mogą powstawać w odniesieniu do skutków sytuacji, w której wysokość rzeczywistych wydatków, przewyższająca kwotę pobranej zaliczki, ustalona została dopiero po przeprowadzeniu czynności. Nie ma przy tym wątpliwości, że w takiej sytuacji należy wezwać do uzupełnienia zaliczki. Zgodnie bowiem z  art. 130 
4
          § 3  przewodniczący wzywa do jej uzupełnienia w szczególności, jeżeli okazuje się, że rzeczywiste wydatki są większe od wniesionej zaliczki. Wątpliwości mogą jednak wiązać się z określeniem skutków niewykonania tego wezwania.  Prima facie  mogłoby się wydawać, że  art. 130 
4
          § 5  nie daje podstaw do różnicowania skutków nieuiszczenia zaliczki w zależności
od chwili powzięcia informacji o wysokości rzeczywistych wydatków.
Przepis ten należy jednak interpretować przez pryzmat  art. 130 
4
          § 4 .
Skoro  art. 130 
4
          § 4  przewiduje, że sąd podejmie czynność połączoną z wydatkami, jeżeli zaliczka zostanie uiszczona w oznaczonej wysokości, to decydujące
dla kwestii ewentualnego pominięcia tej czynności jest uiszczenie zaliczki

    w wysokości oznaczonej przed jej podjęciem.

      Wezwanie takie nie powinno być już zatem opatrzone rygorem stosowanym w odniesieniu do pierwotnego wezwania, tj. rygorem pominięcia czynności, a o obowiązku uiszczenia zaliczki na wydatki sąd orzeka w orzeczeniu kończącym sprawę w instancji, stosując odpowiednio zasady obowiązujące przy zwrocie kosztów procesu

    (E. Marszałkowska-Krześ [w:]Kodeks postępowania cywilnego... , red. E. Marszałko-wska-Krześ, komentarz doart. 130 
(

      4)
         , nb 4”.

Przywołane poglądy prawne zostały w istocie prawidłowo uwzględnione przy sporządzeniu zaskarżonego zarządzenia (zobowiązano w nim skarżącą
do uiszczenia zaliczki na poczet rzeczywistych wydatków), z tym tylko,
że w sposób nieprecyzyjny określono sankcję na wypadek nie wywiązania się przez nią z nałożonego na nią obowiązku (wskazano sankcję w postacie egzekucji, co może rodzić przypuszczenie, że sankcja ta zostanie zastosowana już w toku postępowania, gdy do jej zastosowania może potencjalnie dojść dopiero
po zakończeniu postępowania i rozliczeniu w orzeczeniu kończącym sprawę nieuiszczonych kosztów sądowych w oparciu o regulację art. 113 u.o.k.s.).
Ostatecznie nie miało to jednak wpływu na orzeczenie Sądu odwoław-czego, gdyż w wydanym wcześniej postanowieniu uwzględniono zażalenie skarżącej i uchylono postanowienie Sądu Rejonowego o przyznaniu biegłemu wynagrodzenia za sporządzenie, przez co zaskarżone zarządzenie stało się bezprzedmiotowe, co niezależnie od oceny podniesionych w zażaleniu zarzutów czyniło zażalenie uzasadnionym i skutkowało koniecznością uchylenia zaskarżo-nego zarządzenia i przekazania w tym zakresie sprawy Sądowi pierwszej instancji do ponownego rozpoznania przy zastosowaniu regulacjiart. 386 § 4 k.p.c.
w związku zart. 397 § 2 zd. 1 k.p.c.iart. 398 k.p.c.
Reasumując z podanych względów orzeczono jak w sentencji
przy zastosowaniu przywołanych powyżej regulacji prawnych.
Po wydaniu przez Sąd Rejonowy postanowienia o przyznaniu biegłemu wynagrodzenia za opracowanie opinii Przewodniczący sporządzając ponownie zarządzenie uwzględni zawartą powyżej ocenę prawną.
SSO Artur Żymełka  SSO Leszek Dąbek   SSO Gabriela Sobczyk