Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 557/17
Data wyroku: 2019-02-21 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Małgorzata Jarząbek
Słowa kluczowe: Emerytura
Podstawa prawna: art. 10 ust 1 ustawy z dnia 17.12.1998 r. o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VII U 557/17

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 21 lutego 2019 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Małgorzata Jarząbek
Protokolant: sekr. sądowy Aneta Rapacka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 07 lutego 2019 r. w Warszawie
sprawyA. W.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o emeryturę
na skutek odwołaniaA. W.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 14 marca 2017 r. znak:(...)

1
oddala odwołanie,

2
przyznaje adw.W. L.od Skarbu Państwa – kasa Sądu Okręgowego Warszawa - Praga w Warszawie kwotę 90 (dziewięćdziesiąt) złotych podwyższoną o podatek VAT tytułem nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

UZASADNIENIE

A. W.w dniu 21 kwietnia 2017 r. złożył do Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 14 marca 2017 r., znak:(...)odmawiającej mu prawa do emerytury. Odwołujący wskazał, żeurodził się w dniu (...)we wsiR.w powiecie(...)w województwie(...), gdzie jego rodzice posiadali gospodarstwo rolne o powierzchni 16 hektarów. Stwierdził, że miał ośmioro rodzeństwa, które obecnie nie żyje i podniósł, że w 1943 r. zmarł jego ojciec a jego matka często chorowała, zaś kilku jego starszych braci wyjechało na tak zwane ziemie odzyskane. Oświadczył, że po ukończeniu 16-tego roku życia w 1948 r. uczęszczał do Liceum Ogólnokształcącego dla Pracujących wŁ., do którego dojeżdżał rowerem. W 1953 r. został wcielony do zasadniczej służby wojskowej, a po rocznej służbie został zwolniony przedterminowo. W ocenie odwołującego, degradacja stanu jego zdrowia w okresie służby wojskowej spowodowała w przyszłości dłuższe okresy przerwy w zatrudnieniu (
    k. 2-3 a. s.).
Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.w odpowiedzina odwołanie z dnia 15 maja 2017 r. wniósł o jego oddalenie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.Organ rentowy wskazał, że odwołujący nie spełnia kryterium stażu, gdyż udokumentował jedynie 19 lat, 2 miesiące i 25 dni okresów składkowychi nieskładkowych. W jego ocenie do stażu pracy ubezpieczonego nie zaliczono pracyw gospodarstwie rolnym rodziców, ponieważ nie przedłożył dowodów wystarczających do uwzględnienia tego okresu. Wobec powyższego organ rentowy odmówił odwołującemu prawa do emerytury (k. 5 a. s.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
A. W.urodził się w dniu (...)we wsiR.w powiecie(...), w województwie(...). W tej wsi jego rodzice posiadali gospodarstwo rolne o powierzchni 16 hektarów.
w dniu 17 lutego 2017 r. złożył wniosek do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.o przyznanie prawa do emerytury (k. 116 tom V a. e.).
M. W. (1)-ojciec odwołującego- był podatnikiem z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego we wsiR.o powierzchni 13,75 ha w latach 1939-1941, zaśM. W. (2)-matka odwołującego – była podatnikiem w 1950 r. z tytułu posiadania gospodarstwa rolnego o powierzchni 3,88 ha była (k. 11, 22 a. s.).
UbezpieczonyA. W.od urodzenia mieszkał ze swoimi rodzicami, a po śmierci ojca z matką we wsiR.. Jego rodzice posiadali gospodarstwo rolne o powierzchni kilkunastu hektarów. Ośmioro rodzeństwa odwołującego pomagało matce ubezpieczonego przy pracy w gospodarstwie rolnym. Od ukończenia 16-roku życia ubezpieczony dojeżdżał rowerem do szkoły, doŁ.. Odwołujący w tym okresie pomagał matce przy pracy w gospodarstwie rolnym (zeznania świadkaL.J.k. 100-100v i odwołującego 110-111 a. s.).
W dniu 17 lutego 2017 r. ubezpieczony złożył do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniosek o przyznanie prawa do emerytury (k. 116 tom V a. e.).
Po rozpoznaniu wniosku, Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)OddziałwW.wydał decyzję z dnia 14 marca 2017 r., znak:(...)na mocy której odmówił odwołującemu prawa do emerytury. Organ rentowy uzasadniając rozstrzygnięcie wskazał, że ubezpieczony nie udokumentował wymaganych 20 lat okresów składkowych i nieskładkowych oraz uzupełniających. W jego ocenie odwołujący udowodnił 19 lat, 2 miesiące i 25 dni okresów składkowych i nieskładkowych. Do stażu pracy ubezpieczonego organ rentowy nie uwzględnił jego pracy w gospodarstwie rolnym, ponieważ brak jest zaświadczeń stwierdzających, że jego rodzice byli właścicielami gospodarstwa rolnego i wskazujących powierzchnię gospodarstwa oraz dokumentów potwierdzających, że opłacali składkę na ubezpieczenie społecznego rolników od dnia 1 lipca 1977 r., oświadczenia w sprawie nauki oraz zeznań świadków, którzy w sposób wiarygodny i precyzyjny potwierdziliby charakter wykonywanej przez ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym pracy. Organ rentowy do stażu pracy zaliczył odwołującemu min. okres zatrudnienia od dnia 1 września 1951 r. do dnia 31 października 1952 r. oraz okres odbywania zasadniczej służby wojskowej od dnia 18 listopada 1953 r. do dnia 18 kwietnia 1955 r. (
    k. 118-119 a. s.).
Powyższy stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie dowodów z dokumentów zawartych w aktach sądowych, w tym aktach rentowych. Zdaniem Sądu, powołane wyżej dokumenty, w zakresie, w jakim Sąd oparł na nich swoje ustalenia są wiarygodne, wzajemnie się uzupełniają i tworzą spójny stan faktyczny. Nie były one przez strony kwestionowane w zakresie ich autentyczności, a zatem okoliczności wynikające z treści tych dokumentów należało uznać za bezsporne i mające wysoki walor dowodowy.
Sąd również oparł się na zeznaniach świadkaL.J.i odwołującego jednak jedynie w zakresie, w jakim ustalono niniejszy stan faktyczny. Zeznania ich były zbieżne tylko w części dotyczącej mieszkania przez odwołującegowe wsiR.(obecnie:R.) wraz z rodzicami, którzy uprawiali rolę, jego pomocy w gospodarstwie rolnym matki, a także uczęszczania przez niego do Liceum Ogólnokształcącego dla Pracujących wŁ.w spornym okresie.
Jednak świadekL. J.nie potwierdziła, aby ubezpieczony wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym codziennie oraz nie posiadała wiedzy, ile czasu poświęcałby na wykonywane tychże czynności. Świadek wskazała jedynie, że widziała sporadycznie, gdy ubezpieczony pomagał przy roli, ale nie była w stanie jednoznacznie stwierdzić, z jaką częstotliwością zajmował się gospodarstwem. Świadek nie wiedziała, co odwołujący robił oraz w jakich godzinach w ciągu dnia poświęcał czas na pracę w gospodarstwie, nie wiedziała też, po ile godzin dziennie ubezpieczony wykonywał taką pracę. Wobec powyższego zeznania odwołującego w zakresie wykonywania przez niego codziennie pracy w gospodarstwie rolnym nie zasługiwały na uwzględnienie, bo nie miały żadnego potwierdzenia w pozostałym materiale dowodowym. Ubezpieczony za pomocą zgromadzonego materiału dowodowego nie wykazał, że faktycznie pracował w gospodarstwie rolnym każdego dnia. Również wskazane przez niego czynności jako składowe pracy w gospodarstwie nie zostały udowodnione, gdyż z zeznań jedynego świadka nie wynika, w jakim zakresie pracował on w gospodarstwie rolnym. Sąd dysponując jedynie zeznaniami odwołującego nie może dać im w pełni wiary w sytuacji, gdy nie są potwierdzone żadnymi rzeczowymi lub osobowymi źródłami dowodowymi (poruszone w wyroku Sądu Apelacyjnego w Łodzi z dnia 23 marca 2017 r., sygn. akt III AUa 1031/16).
W związku z tym, Sąd po przeprowadzeniu wszystkich dowodó zawnioskowanych przez ubezpieczonego, uznał materiał dowodowy za wystarczający do rozstrzygnięcia w sprawie.
Sąd zważył, co następuje:
OdwołanieA. W.od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 14 marca 2017 r., znak:(...)jest niezasadne i podlega oddaleniu.
Na podstawieart. 27 ust. 1 pkt 1 i 2 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r.o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(Dz. U. z 2016 r., poz. 887 z późn. zm.), zwanej dalej ,,ustawą’’, ubezpieczonym urodzonym przed dniem1 stycznia 1949 r. przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki osiągnęli wiek emerytalny określony w ust. 2 albo 3 oraz mają okres składkowyi nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiet i 25 lat dla mężczyzn,z zastrzeżeniem art. 27a.
W myśl art. 28 pkt 1 i 2 ustawy, ubezpieczonym urodzonym przed dniem1 stycznia 1949 r., którzy nie osiągnęli okresu składkowego i nieskładkowego, o którym mowa w art. 27 ust. 1 pkt 2, przysługuje emerytura, jeżeli spełnili łącznie następujące warunki osiągnęli wiek emerytalny, o którym mowa w art. 27 ust. 2 i 3 oraz mają okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 15 lat dla kobiet i co najmniej 20 lat dla mężczyzn.
W niniejszej sprawie organ rentowy uwzględnił odwołującemu staż pracyw wymiarze 19 lat, 2 miesięcy i 25 dni, który nie był kwestionowany. Ubezpieczony wnosił o zaliczenie jako okresu uzupełniającego, okresu wykonywania pracy w gospodarstwie rolnym rodziców.
Zgodnie zart. 10 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, przy ustalaniu prawa do emerytury oraz przy obliczaniu jej wysokości uwzględnia się również następujące okresy, traktując je, z zastrzeżeniemart. 56, jak okresy składkowe:

1
okresy ubezpieczenia społecznego rolników, za które opłacono przewidzianew odrębnych przepisach składki,

2
przypadające przed dniem 1 lipca 1977 r. okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego po ukończeniu 16-tego roku życia,

3
przypadające przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresy pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16-tego roku życia,

jeżeli okresy składkowe i nieskładkowe, ustalone na zasadach określonych w art. 5-7, są krótsze od okresu wymaganego do przyznania emerytury, w zakresie niezbędnym do uzupełnienia tego okresu.
Odwołujący ukończył 16-ty rok życia w dniu 19 kwietnia 1948 r. Organ rentowy do stażu pracy zaliczył odwołującemu min. okres zatrudnienia od dnia 1 września 1951r. do dnia 31 października 1952 r. oraz okres odbywania zasadniczej służby wojskowej od dnia 18 listopada 1953 r. do dnia 18 kwietnia 1955 r. W związku z tym spór w niniejszej sprawie obejmował okres od dnia 19 kwietnia 1948 r. do dnia 31 sierpnia 1951 r. co do którego ubezpieczony twierdził, że pracował wówczas w gospodarstwie rolnym.
Sąd zważył, że odwołujący nie udowodnił, by wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym codziennie w sposób systematyczny. Wobec niekwestionowanych w toku postępowania faktów należy mieć na uwadze, że ubezpieczony w spornym okresie od momentu ukończenia 16-tego roku życia uczył się w szkole wŁ.. Sąd doszedł do przekonania, że zgromadzony materiał dowodowy pozwala na ustalenie, że odwołujący w wolnych chwilach jedynie pomagał w prowadzeniu gospodarstwa rolnego, przy czym nie udowodnił w procesie częstotliwości świadczenia tej pomocy.
Nie ulega wątpliwości, że sporadyczna pomoc nie stanowi ani prowadzenia gospodarstwa rolnego ani nawet stałej pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16-tego roku życia, zaliczanej do stażu ubezpieczeniowego. Przedstawione przez ubezpieczonego dowody nie pozwoliły na ustalenie, że jego praca w gospodarstwie nie była wykonywana sporadycznie.L. J.zeznająca w charakterze świadka nie potrafiła wskazać konkretnych czynności wykonywanych przez ubezpieczonego. Świadek odpowiadając na pytania często wypowiadała przypuszczenia i domysły, bo jak sama stwierdziła, nie chodziła po wsi i nie pytała. Rodzina ubezpieczonego mieszkała na przeciwległym końcu wsi w stosunku do świadka, w odległości ponad kilometra, dlatego świadek nie znała odpowiedzi na poszczególne pytania. Zdaniem Sądu, 88-leniaL. J.zeznawała raczej o sytuacji przeciętnej rodziny mieszkającej w tej samej wsi, niż o wykonywaniu pracy przez ubezpieczonego w gospodarstwie rolnym rodziców, a potem już tylko matki. Wprawdzie potwierdziła, że ubezpieczony pomagał matce w gospodarstwie po śmierci ojca, jednak nie wiedziała, czy pracował przy zwierzętach, co i jak często robił w polu, świadek podkreślała, że nie bywałą często w tym gospodarstwie, dlatego nie ma wiedzy.
Z tych przyczyn świadek nie mogła potwierdzić zeznań odwołującego, jakoby codziennie miał pracować na roli. Również dowody z dokumentów nie potwierdzają tej spornej okoliczności. Archiwum Państwowe wS.w piśmie z dnia 8 maja 2018r. wskazało, że w zbiorach nie odnaleziono dokumentacji potwierdzającej, iżA. W.wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym swoich rodziców. Zatem jedynym dowodem wskazującym na wykonywanie przez ubezpieczonego pracy w gospodarstwie rolnym są zeznania samego ubezpieczonego, a to zbyt skromny dowód, by mógł przekonać Sąd o wykonywaniu takiej pracy. Co więcej, nawet sam ubezpieczony podawał informacje nieprecyzyjne, ogólne, często mówiąc o tym, co trzeba było zrobić w gospodarstwie, a nie o tym , co robił osobiście. Stwierdził na przykład, że latem pracował w gospodarstwie po 3-4 godziny dziennie.
Z orzecznictwa wypracowanego przez Sąd Najwyższy wynika, że pracaw gospodarstwie rolnym nie może być traktowana inaczej, niż przebyte w poprzednim stanie prawnym okresy ubezpieczenia, a przynajmniej powinna być ekwiwalentna tytułowi ubezpieczenia. Skoro w art. 6 ust. 2 pkt 1 ustawy do uwzględnienia okresów pracy przed dniem 15 listopada 1991 r. wymagane jest wykonywanie jej w wymiarze przynajmniej połowy pełnego wymiaru czasu pracy, to świadczenie pracy na rzecz gospodarstwa rolnego osoby bliskiej powinno odpowiadać co najmniej połowie pełnego wymiaru czasu pracy. Dyspozycja art. 5 pkt 3 ustawy rewaloryzacyjnej stanowiącao dopuszczalności uzupełniającego uwzględnienia do stażu emerytalnego, przypadających przed dniem 1 stycznia 1983 r. okresów pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16-tego roku życia, wyraźnie nie wyznaczały rozmiaru świadczonej pracy i nie wymagały, aby praca ta stanowiła jedyne lub główne źródło utrzymania zainteresowanej, nie może być jednak kwestii, że do stażu emerytalnego uwzględnia się nie okresy jakiejkolwiek pracy, a jedynie stałą pracę o istotnym znaczeniu dla prowadzonej działalności rolniczej w gospodarstwie rolnym, w którym osoba zainteresowana zamieszkuje lub ma możliwość codziennego wykonywania prac związanych z prowadzoną działalnością rolniczą (poruszone w wyrokach Sądu Najwyższego: z dnia 21 kwietnia 1998 r., sygn. akt II UKN 3/98, z dnia 10 maja 2000r., sygn. akt II UKN 535/99, z dnia 19 grudnia 2000 r., sygn. akt II UKN 155/00, z dnia 4 października 2006 r., sygn. akt II UK 42/06, z dnia 17 października 2008 r., sygn. akt II UK 61/08, z dnia 8 marca 2011 r., sygn. akt II UK 305/10 z dnia 25 marca 2014 r., sygn. akt I UK 340/13).
Sąd zważył, że nawet uznanie hipotetyczne zeznań odwołującego za w pełni wiarygodnych nie prowadziłoby do uwzględnienia okresu pracy w gospodarstwie rolnym rodziców do ogólnego stażu pracy. Ubezpieczony twierdził bowiem, że wykonywał pracę w gospodarstwie rolnym codziennie przez 3-4 godziny. Zaśz przytoczonego orzecznictwa wynika, że możliwe jest zaliczenie, jako okresu uzupełniającego stażu pracy na roli w sytuacji, gdy jest ona wykonywana, co najmniejw połowie pełnego wymiaru czasu pracy. Niewątpliwie pełny wymiar czasu pracy wynosi 8 godzin, a jego połowa 4 godziny. Przy ewentualnej pozytywnej ocenie zeznań ubezpieczonego należałoby stwierdzić, że nie wykonywał codziennie pracy w wymiarze, co najmniej 4 godzin, co również wpływa na ocenę wydanej przez organ rentowy zaskarżonej decyzji jako prawidłową.
W związku z powyższym Sąd na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.orzekł, jakw sentencji, ustaliwszy, że ubezpieczony nie legitymuje się co najmniej 20- ltenim stażem pracy.
W punkcie 2 wyroku Sąd zasądził ze środków Skarbu Państwa – kasy Sądu Okręgowego Warszawa-Praga w Warszawie na rzecz adwokataW. L.kwotę 90,00 złotych powiększoną o stawkę podatku VAT zgodnie z § 19 ust. 1 w związku z § 15 ust. 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016 r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz. U. z 2016 r. poz. 1714).
Zarządzenie:(...)