Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 194/19
Data wyroku: 2019-10-15 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Powództwo przeciwegzekucyjne
Podstawa prawna: art. 841 kpc

III Ca 194/19

UZASADNIENIE
Wyrokiem z dnia 11 października 2018 r., wydanym w sprawie z powództwaM. G.przeciwkoA. A.,(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.-D.,(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.,(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółce komandytowej wS. P.i(...) Bankowi (...) Spółce AkcyjnejwW.o zwolnienie zajętych przedmiotów od egzekucji, Sąd Rejonowy w Kutnie oddalił powództwo oraz zasądził od powoda tytułem zwrotu kosztów procesu: na rzecz(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.-D.kwoty po 3.600,00 zł, na rzecz(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.kwotę 3.617,00 zł, a na rzecz(...) Banku (...) Spółki AkcyjnejwW.kwotę 17,00 zł.
Sąd I instancji ustalił, że przedmiotem działalności(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.jest m.in. sprzedaż hurtowa kwiatów, roślin i nawozów, a jej wspólnikami są:G. K. (1),M. K. (1)iM. Ż. (1). Prezesem zarządu spółki do dnia 29 stycznia 2015 r. byłG. K. (1), a od tego dnia do KRS została wpisana jako osoba pełniąca tę funkcję jego córkaM. Ż. (1). Spółka miała punkty sprzedaży nawozów i środków ochrony roślin wŻ.i wG., a osiągane z jej działalności dochody stanowiły źródło utrzymania rodzinyK.. Działalnością spółki kierowałG. K. (1), spółka posiadała zobowiązania, zatrudniała pracowników, księgową, w firmie był program księgowy, była prowadzona pełna księgowość. Później w rodzinieK.pojawiły się nieporozumienia, aG. K. (1), wspierany przez księgową, otworzył obok siedziby spółki własny punkt ze środkami ochrony roślin, następnie działalność ta została przejęta przez księgową.(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.skierowała przeciwko księgowej orazG. K. (1)pozew o zapłatę kwoty ok. 1 mln zł. W listopadzie 2014 r. prezesem zarządu(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.została córkaG. M.K.-Ż., przy przekazywaniu dokumentów dotyczących spółki brali udział adwokaci, księgowa,G. K. (1),M. Ż. (1). Wśród przekazanych środków trwałych były m. in. samochód markiJ. (...)oraz samochód markiV. (...). Punkt sprzedaży wG.został zlikwidowany, w listopadzie 2014 r. rozwiązano z pracownikami umowy o pracę. Sklep prowadzony wŻ.praktycznie nie funkcjonował, towar był sprzedawany w handlu obwoźnym lub w innym miejscu.(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.praktycznie przestała prowadzić działalność i generować dochód, w dokumentacji finansowej panował bałagan, część dokumentacji została usunięta, spółka nie złożyła sprawozdania za 2014 r.
Na skutek pozwu wniesionego w dniu 8 stycznia 2015 r. Sąd Okręgowy w Bydgoszczy nakazem zapłaty wydanym dnia 27 stycznia 2015 r. w postępowaniu nakazowym w sprawie I Nc 1/15 nakazał pozwanym:(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.,G. K. (1),Ł. Ż. (1),M. Ż. (1)iM. K. (1), aby zapłacili solidarnie na rzeczPrzedsiębiorstwa Usługowo-Handlowego (...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwM.z weksla kwotę 462.514,14 zł z ustawowymi odsetkami od dnia 13 grudnia 2014 r. do dnia zapłaty oraz kwotę 12.999,00 zł tytułem kosztów procesu. W toku postępowania zabezpieczającego prowadzonego na podstawie tego nakazu Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w KutnieD. F.w dniu 24 lutego 2015 r. dokonał w sprawie Km 86/15 zajęcia samochodu markiJ. (...). Zajęcia dokonano bez obecności dłużnika. Protokół zajęcia ruchomości został doręczony dłużnikowi w dniu 9 marca 2015 r., a ponadto pismem z dnia 24 lutego 2015 r. skierowano do niego zawiadomienie o zajęciu ruchomości wraz z wezwaniem do niezwłocznego zgłoszenia komornikowi praw osób trzecich, którym przysługuje prawo żądania zwolnienia zajętych ruchomości od egzekucji. Korespondencja wróciła do kancelarii komornika jako dwukrotnie awizowana i niepodjęta w terminie. Następnie w toku tego samego postępowania komornik w dniu 10 marca 2015 r. dokonał zajęcia samochodu markiV. (...), także bez obecności dłużnika. Protokół zajęcia ruchomości został doręczony dłużnikowi poprzez awizo. Pismem z dnia 10 marca 2015 r. skierowano do dłużnika zawiadomienie o zajęciu ruchomości wraz z wezwaniem do niezwłocznego zgłoszenia komornikowi praw osób trzecich, którym przysługuje prawo żądania zwolnienia zajętych ruchomości od egzekucji. W dniu 23 lutego 2015 r.G. K. (1)złożył komornikowi oświadczenie, że pojazd markiJ. (...)jest w posiadaniu córkiM. Ż. (1), a pojazd markiV.został jej przekazany protokołem z dnia 18 listopada 2014 r.
Sądmeritiustalił, żeM. G.był klientem(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ., kupował środki ochrony roślin w sklepie wŻ.. Spółka zawarła z powodem umowę sprzedaży samochodu osobowego markiJ. (...), rok produkcji 2008, nr VIN(...),nr rejestracyjny (...), za kwotę 15.375,00 zł, płatną gotówką. Na potwierdzenie transakcji została ręcznie wystawiona w imieniu spółkifaktura VAT nr (...)opatrzona datą 11 lutego 2015 r. oraz druk wpłatyKPnr 4/02/2015. Zbycie pojazdu zostało odnotowane w ewidencji środków trwałych spółki za rok 2015, wpisy w ewidencji były dokonywane odręcznie. Spółka samochód ten nabyła w 2011 roku za kwotę 60.000,00 zł + 13.800,00 zł podatku VAT.(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.zawarła zM. G.umowę sprzedaży samochodu ciężarowego markiV. (...), rok produkcji 2003, nr VIN(...),nr rejestracyjny (...), za kwotę 2.952,00 zł [2.400,00 zł + 552,00 zł podatku VAT], płatną gotówką. Na potwierdzenie transakcji została ręcznie wystawiona w imieniu spółkifaktura VAT nr (...)opatrzona datą 1 września 2015 r. oraz druk wpłatyKPnr 10/09/2015. Zbycie pojazdu zostało odnotowane w ewidencji środków trwałych spółki za rok 2015, wpisy w ewidencji były dokonywane odręcznie. Spółka samochód ten nabyła w 2011 roku za kwotę 20.000,00 zł + 4.600,00 zł podatku VAT. W dniu 15 kwietnia 2015 r.(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.nadała do Urzędu Skarbowego wK.deklarację VAT-7 za luty 2015 bez podpisu osoby uprawnionej, wypełnioną komputerowo, a jako datę wypełnienia deklaracji wskazano 25 marca 2015 r. Ponownie deklaracja ta została złożona w dniu 7 września 2015 r., wypełniona odręcznie i podpisana. Zapisy poczynione w złożonych deklaracjach różnią się.
W postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na wniosek wierzycielaA. A.w sprawie Km 2232/15 (obecnie Km 167/16) Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w KutnieA. M.dokonała zajęcia przedmiotowych pojazdów w dniu 5 października 2015 r. Korespondencja z zawiadomieniem dłużnika o zajęciu ruchomości powróciła do kancelarii komornika jako dwukrotnie awizowana i niepodjęta, a następnie sprawa została przekazana Komornikowi Sądowemu przy Sądzie Rejonowym w KutnieD. F.do sprawy Km 167/16. Na wniosek wierzyciela(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.-D.z dnia 2 lutego 2016 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w KutnieD. F.wszczął postępowanie egzekucyjne przeciwko(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.. Protokołem z dnia 11 lutego 2016 r. komornik na podstawieart. 851 k.p.c.dokonał nowego zajęcia przedmiotowych pojazdów przez zaznaczenie w protokole zajęcia, wskazał, że ruchomości te pozostają pod dozorem dłużnika, a dłużnik powinien wskazać te rzeczy, do których osobom trzecim przysługuje prawo żądania zwolnienia ich od egzekucji ze wskazaniem adresów tych osób. Korespondencja skierowana do prezesa zarządu spółki –M. Ż. (1)wróciła jako awizowana i niepodjęta w terminie. Na wniosek wierzyciela(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w KutnieD. F.protokołem z dnia 11 stycznia 2016 r., na podstawieart. 851 k.p.c., dokonał nowego zajęcia ruchomości przez zaznaczenie w protokole. Na wniosek wierzycielaA. A.w postępowaniu egzekucyjnym w sprawie Km 167/16 protokołem z dnia 25 lutego 2016 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w KutnieD. F., na podstawieart. 851 k.p.c., dokonał nowego zajęcia ruchomości przez zaznaczenie w protokole, wskazał, że pozostają one pod dozorem dłużnika, a dłużnik powinien wskazać te rzeczy, do których osobom trzecim przysługuje prawo żądania zwolnienia ich od egzekucji ze wskazaniem adresów tych osób. Korespondencja skierowana do prezesa zarządu spółki –M. Ż. (1)powróciła jako awizowana i niepodjęta w terminie. W Centralnej Ewidencji Pojazdów i Kierowców według stanu na dzień 17 maja 2016 r. jako właściciel pojazdów markiV. (...),nr rej. (...)orazJ. (...),nr rej. (...)figurowała(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ., także zgodnie z informacją z Urzędu Skarbowego wK.z dnia 20 czerwca 2016 r., skierowaną do komornika, pojazdy markiJ. (...)iV. (...)stanowiły własność spółki.
W dniu 18 października 2016 r. miała miejsce licytacja przedmiotowych pojazdów, która okazała się bezskuteczna z powodu braku zajętych rzeczy i nieobecności dłużnika. W tym samym dniu, około godz. 11.30, do kancelarii Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w KutnieD. F.zgłosił sięM. G., twierdząc, że dowiedział się o licytacji przedmiotowych samochodów, które – zgodnie z jego oświadczeniem – stanowią jego własność i okazując faktury zakupu oraz dowody wpłatKP. Powód nie dokonał przerejestrowania pojazdów, odmówił również wskazania miejsca ich parkowania, podając, że zakupił je jako uszkodzone i są w naprawie. W dniu 24 października 2016 r. samochód markiJ. (...)zarejestrowano pod numerem(...)81XG, a następnie został ubezpieczony przezM. G.w ramach obowiązkowego ubezpieczenia OC na okres od dnia 21 października 2016 r. do dnia 20 października 2017 r. Pojazd markiV. (...)nr rej. (...)nie został przerejestrowany. Pismem z dnia 27 października 2016 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w KutnieD. F.skierował doM. G.zawiadomienie o zajętych ruchomościach, które doręczono mu w dniu 3 listopada 2016 r. Pismami z tego samego dnia powód wystąpił do wierzycieli z wnioskiem o wyłączenie wskazanych pojazdów spod egzekucji. W odpowiedzi(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółka komandytowa wS. P.i(...) Bank (...) Spółka AkcyjnawW.skierowały do komornika wnioski o wyłączenie spod egzekucji pojazdu markiJ. (...),nr rej. (...). Postanowieniem z dnia 16 listopada 2016 r. komornik w sprawie Km 168/16, zgodnie z wnioskiem wierzyciela(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąSpółki komandytowej wS. P.umorzył postępowanie egzekucyjne z ruchomości dłużnika w postaci pojazduJ. (...), rok produkcji 2008,nr rej. (...)(poprzednio:(...)49XE) postanowienie tej samej treści wydano w dniu 16 listopada 2016 r. w sprawie Km 238/16 z wniosku wierzyciela(...) Banku (...) Spółki AkcyjnejwW.oraz w dniu 24 listopada 2016 r. w sprawie Km 238/16 z wniosku wierzyciela PlantiCo-(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnością. W sprawie egzekucyjnej Km 200/16 wierzyciel PlantiCo-(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościązwolnił oba pojazdy spod egzekucji, a w sprawie Km 135/16 wierzyciel(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.-D.poinformował o złożeniu doniesienia do prokuratury o popełnieniu przestępstwa zart. 300 k.k.poprzez zbycie pojazdów na rzeczM. G.. Egzekucja w postępowaniach prowadzonych przeciwko(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.okazała się bezskuteczna, nie ujawniono żadnego innego majątku ruchomego spółki, nie ma ona też wierzytelności ani środków pieniężnych na zajętych rachunkach bankowych. Zajęte pojazdy stanowiły jedyne składniki majątku spółki, z których mogli zaspokoić się wierzyciele.
Sąd Rejonowy podkreślił, że obowiązek przedstawiania dowodów spoczywa na stronach procesu (art. 3 k.p.c.), a ciężar udowodnienia faktów mających dla sprawy istotne znaczenie (art. 227 k.p.c.) obciąża tę stronę, która z nich wywodzi skutki prawne (art. 6 k.c.). Zaznaczył, że powód winien udowodnić fakty stanowiące podstawę jego powództwa tj. nabycie prawa własności spornych pojazdów, a pozwany, jeżeli faktów tych nie przyznaje, ma obowiązek wykazania okoliczności niweczących prawo powoda. W ocenie SąduM. G.nie udało się udowodnić nabycia przedmiotowych pojazdów. Strona pozwana zaprzeczyła prawdziwości złożonych przez niego dokumentów prywatnych i zakwestionowała widniejące tam daty. Sąd podniósł, że powód w takiej sytuacji był zobowiązany do udowodnienia prawdziwości twierdzeń zawartych w dokumentach, czego nie uczynił. Sąd zauważył również, że dokumenty te zostały przedstawione jedynie w kopiach, boM. G.na potwierdzenie swojego prawa własności złożył do akt jedynie kserokopie dwóch faktur i dwóch dowodów wpłatyKPoraz polisę ubezpieczeniową obejmującą okres ochrony od dnia 21 października 2016 r., a więc już po terminie licytacji pojazdów. W ocenie Sądu powód nie udowodnił prawdziwości twierdzeń zawartych w tych dokumentach, które wprawdzie potwierdzone zostały dowodem z jego przesłuchania oraz zeznaniami świadkówM. K.-Ż.iŁ. Ż., jednak wykazanie przedmiotowych faktów leżało w interesie wszystkich tych osób, także w kontekście prowadzonych postępowań karnych czy egzekucyjnych. Sąd podkreślił brak obiektywnych dowodów co do rzeczywistej daty zawarcia umów, faktycznego stanu pojazdów z chwili ich nabycia czy działań podejmowanych wobec nich przez powoda po ich nabyciu.M. G.nie wykazał, że dysponował odpowiednią do transportu auta lawetą, a w razie konieczności jej najmu powinien dysponować dokumentami potwierdzającymi ten fakt. Sąd podał w wątpliwość twierdzenia powoda, że naprawił samochód markiJ. (...)we własnym zakresie, a części do auta kupował przez internet czy na giełdzie, zwracając uwagę, że nie posiada on jednak żadnych rachunków ani historii z portalu Allegro świadczących, że dokonywał tych zakupów. Podkreślono, iżM. G.nie wykazał, że dysponował środkami na zakup aut i ich naprawę, że faktycznie ponosił wydatki na zakup części oraz że dokonał naprawy auta. Fakt zapłaty za dany samochód i daty zawarcia umów znajdują potwierdzenie jedynie w oświadczeniach samych stron umowy i wystawionych przez nie dokumentach. Deklaracja VAT dotycząca sprzedaży samochodu markiJ. (...)została wypełniona dopiero w dniu 25 marca 2015 r., a nadana 15 kwietnia 2015 r., natomiast zajęcie pojazdu miało miejsce dnia 24 lutego 2015 r., zaś doręczenie spółce zawiadomienia o zajęciu w dniu 9 marca 2015 r. W ocenie Sąd stwierdzenie świadkaM. K.-Ż., że spółka nie wiedziała o dokonanym zajęciu, pozostaje w sprzeczności z dowodem doręczenia spółce tego zawiadomienia.
Sąd I instancji zwrócił też uwagę, że powód twierdził, iż był klientem sklepu spółki, nie znałG. K. (1)czy mężaM. Ż. (1), a z kolei świadekG. K.zeznał, że zna powoda tylko z widzenia, jednak poznał go dwadzieścia parę lat temu i wie, że mieszka wŻ., wobec czego nie sposób uznać, że osoby te były dla siebie zupełnie obce. Zdaniem Sądu,M. G.jako nabywca środków ochrony roślin powinien był zauważyć, że w podwórzu przyul. (...)wŻ.w 2014 roku funkcjonował konkurencyjny sklep również oferujący w sprzedaży środki ochrony roślin. Sąd nie dał też wiary wyjaśnieniom powoda, z których wynikało, że nie miał on wiedzy o zajęciu komorniczym zakupionych pojazdów, skoro z zeznań świadkaG. K.wynika, żeM. G.był klientem spółki i nabywał od niej towary, co potwierdził także powód. Wątpliwości budzą również twierdzenia, że w transakcjach sprzedaży brał udziałG. K. (1). Na rozprawie w dniu 18 maja 2018 r.G. K. (1)zeznał, że nie uczestniczył w tych czynnościach ani nie wystawiał faktur VAT, natomiast fakt wystawienia tych dokumentów potwierdził świadekŁ. Ż., wskazując, że czynności tych dokonał na polecenie żony.G. K. (1)nie był wówczas prezesem spółki ani nie miał umocowania do działania w jej imieniu. W tej sytuacji powód oświadczył, że faktury wystawił jednakŁ. Ż. (1), usprawiedliwiając swoje dotychczasowe odmienne przekonanie tym, że myślał, iż jest toG. K. (1), bo nie znał osób pracujących w spółce, co jednak Sądowi wydało się wątpliwe, biorąc pod uwagę fakt, że powód był klientem spółki, a świadekG. K.zeznał, że poznał go przed dwudziestu paru laty.
Sąd nie dał wiary również zeznaniom świadkaM. K.-Ż., która wskazała, żeG. K. (1)utrudniał jej przejęcie spółki, nie przekazując wszystkich dokumentów księgowych, gdyż co innego wynika z przedłożonego na rozprawie dokumentu w postaci „Protokołu przesłuchaniaG. K. (1)” przeprowadzonego przez Naczelnika Urzędu Skarbowego wK.oraz z protokołu przekazania dokumentacji księgowej wraz z oświadczeniem podpisanym przezM. Ż. (1), potwierdzającym, że otrzymała pełną papierową dokumentację księgową i pliki z dokumentacją w formie elektronicznej oraz przejęła komputery z działającym oprogramowaniem. Podkreślono, że złożone do akt kserokopie dokumentów wskazują, iż w dniu 30 stycznia 2017 r. Urząd Skarbowy wK.skierował do Sądu Rejonowego w Kutnie akt oskarżeniaM. Ż. (1)o to, że pełniąc funkcję prezesa zarządu współce (...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnością, nie złożyła w terminie sprawozdania finansowego i sprawozdania z działalności spółki za rok 2014. Zdaniem Sądu, fakt wydania przez Sąd Okręgowy w Bydgoszczy w dniu 27 stycznia 2015 r. nakazu zapłaty w postępowaniu nakazowym w zestawieniu z zeznaniami świadkówŁ. Ż.iM. K.-Ż., że na początku 2015 r. spółka nie miała środków na pokrycie należności za usługi księgowe oraz prawne i na ten cel miały zostać przeznaczone pieniądze ze sprzedaży aut, wskazuje, iż w chwili zawierania umów zbycia aut osoby uprawnione do działania w imieniu spółki wiedziały o wymagalnym zobowiązaniu spółki stwierdzonym tym nakazem – co nakazuje uznać dowód z przesłuchania powoda oraz zeznania świadków za wiarygodne jedynie w ograniczonym zakresie. Zdaniem Sądumeriti, kluczowych dla rozstrzygnięcia sprawy ustaleń odnośnie faktu nabycia spornych aut przez powoda nie sposób poczynić wyłącznie na podstawie przedłożonych kopii faktur, niebędących w istocie dowodem zawarcia umowy sprzedaży, a jedynie dokumentami księgowymi, których obowiązek wystawienia płynie z przepisów o charakterze publicznoprawnym. Faktura VAT jest jedynie dokumentem rozliczeniowym, wystawionym w następstwie zawartej umowy i dlatego nie może stanowić dostatecznego dowodu jej treści, nie ma waloru dokumentu urzędowego i nie jest objęta domniemaniem prawdziwości. Ze względu naart. 217 k.p.c.iart. 227 k.p.c.oddalono wnioski o udzielenie terminu na złożenie dalszych wniosków dowodowych, gdyż prowadziłoby to jedynie do nieuzasadnionego przedłużenia postępowania.
Sąd Rejonowy podniósł, że podstawę prawną roszczeń powoda stanowiłart. 841 k.p.c., zgodnie z którym osoba trzecia może w drodze powództwa żądać zwolnienia zajętego przedmiotu od egzekucji, jeżeli skierowanie do niego egzekucji narusza jej prawa, przy czym pozew musi zostać wniesiony w terminie miesiąca od dnia dowiedzenia się o naruszeniu prawa, chyba że inny termin jest przewidziany w przepisach odrębnych. Powodowi przysługiwał status osoby trzeciej w rozumieniu przywołanego przepisu, więc posiadał legitymację czynną do wniesienia przewidzianego tam roszczenia, a podmiotami legitymowanymi biernie byli wskazani w pozwie wierzyciele. Sąd wywiódł następnie, żeM. G.zachował miesięczny termin do wytoczenia powództwa, gdyż uzyskał informację telefoniczną o zajęciu pojazdów w dniu 18 października 2016 r., natomiast pozew wniesiono w dniu 17 listopada 2016 r., przy czym brak dowodów wskazujących na to, że dowiedział się o zajęciu pojazdów w dacie wcześniejszej. Stwierdzono dalej, że dokonanie zajęcia następuje przez wpisanie ruchomości do protokołu zajęcia, zgodnie z przepisemart. 847 § 1 k.p.c., co ma znaczenie konstytutywne, przy czym zgodnie zart. 854 k.p.c.na każdej zajętej ruchomości komornik obowiązany umieścić znak ujawniający na zewnątrz jej zajęcie, co z kolei ma znaczenie deklaratywne, a brak takiego znaku nie powoduje nieważności zajęcia. Zajęcie samochodu markiJ. (...)miało miejsce w dniu 24 lutego 2015 r., zaś zajęcie samochodu markiV. (...)w dniu 1 września 2015 r.
Sąd podkreślił, że występując z powództwem, powód powinien był wykazać, że stał się właścicielem zajętych samochodów, jednak niektórzy pozwani zakwestionowali przedstawione przez niego umowy sprzedaży, podnosząc zarzut ich pozorności. Zgodnie zart. 83 § 1 k.c., oświadczenie woli złożone drugiej stronie za jej zgodą dla pozoru jest nieważne. Pozorność wyraża się w braku zamiaru wywołania skutków prawnych i jednoczesnym zamiarze stworzenia okoliczności mających na celu wprowadzenie w błąd osób trzecich. Stwierdzono, że w ustalonych okolicznościach należało przyjąć, że dłużnik(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.i powód zawarli umowy zbycia pojazdów, co miały potwierdzać wystawione faktury VAT i ujęcie transakcji przez spółkę w dokumentacjach księgowych, jednak w rzeczywistości nie doszło do przeniesienia własności ruchomości, a wszelkie czynności były podejmowane w celu udaremnienia postępowania egzekucyjnego poprzez fikcyjne wyzbycie się majątku dłużnika w związku z obciążającym spółkę i jej wspólników zadłużeniem znacznych rozmiarów. Sąd wskazał na bezzasadność powództwa w zakresie pojazdu markiV. (...), gdyżM. G.nabył go w dniu 1 września 2015 r., a komornik dokonał zajęcia w dniu 10 marca 2015 r., zgodnie z przepisami dotyczącymi egzekucji, w czasie, gdy właścicielem była spółka będąca egzekwowanym dłużnikiem Fakt późniejszego zbycia samochodu powodowi nie ma znaczenia dla zasadności prowadzenia z niego egzekucji, ponieważ stosownie doart. 848 k.p.c., zajęcie ma ten skutek, że rozporządzenie ruchomością dokonane po zajęciu nie ma wpływu na dalszy bieg postępowania, a postępowanie egzekucyjne z zajętej ruchomości może być prowadzone również przeciwko nabywcy, przy czym unormowanie to nie narusza przepisów o ochronie nabywcy w dobrej wierze. W tym kontekście znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy mogło mieć ewentualne ustalenie, czyM. G., nabywając sporny pojazd, pozostawał w dobrej wierze, ustawodawca bowiem wprowadził regulację, która chroni nabywcę ruchomości w dobrej wierze –art. 169 k.c., który stanowi, że jeżeli osoba nieuprawniona do rozporządzania rzeczą ruchomą zbywa rzecz i wydaje ją nabywcy, to nabywca uzyskuje własność z chwilą objęcia rzeczy w posiadanie, chyba że działa w złej wierze.
Sąd I instancji odmówił wiary twierdzeniuM. G., że nie miał on świadomości, iż nabywane samochody zostały zajęte w postępowaniu egzekucyjnym, jak również podał w wątpliwość nabycie pojazdu markiJ. (...)w dniu 11 lutego 2015 r. Zwrócił uwagę, że poprzedni prezes zarządu spółkiG. K. (1)oświadczył w dniu 23 lutego 2015 r. (już po rzekomym zakupie pojazdu markiJ. (...)przez powoda), że pojazd ten jest w posiadaniu jego córki, a samochód markiV. (...)miał zostać jej przekazany protokołem z dnia 18 listopada 2014 r., zaś wątpliwe jest, byG. K. (1)w tak krótkim okresie po transakcji nie wskazał powoda jako nabywcy autaJ. (...).M. Ż. (1)w oświadczeniu z dnia 12 kwietnia 2016 r. wskazywała, że pojazdy zostały przez nią zbyte, ale mimo wezwań komornika nie przedstawiła żadnych dokumentów. Podniesiono też, że dłużna spółka nie odbierała kierowanej do niej korespondencji, nie udostępniła posesji pod adresemG.70a ani pod adresem siedziby spółki, aM. G.odmówił wskazania miejsca zaparkowania pojazdów, twierdząc, że zakupił je uszkodzone i są w naprawie, natomiast w dniu 10 listopada 2016 r. oświadczył, że samochódJ. (...)został użyczony osobie trzeciej, nie wskazując jednak pełnych danych tej osoby. Ponadto powód przerejestrował pojazd markiJ. (...)dopiero po uzyskaniu informacji o licytacji obu pojazdów, co w przekonaniu Sądu świadczyło o pozostawieniu rzeczy we władaniu i we własności dłużnika, gdyż nie ma racjonalnego powodu, dla którego powód nie mógłby zgłosić nabycia pojazdów właściwemu organowi administracji niezwłocznie pod zawarciu umów sprzedaży.Art. 78 ust. 2 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. – Prawo o ruchu drogowym(t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 1990 ze zm.) przewiduje obowiązek przerejestrowania pojazdu na nowego właściciela w terminie 30 dni od daty zakupu, a w interesie zbywcy leży zarówno zgłoszenie faktu zbycia pojazdu w Urzędzie Miasta Wydziale Komunikacji, jak i ubezpieczycielowi, z którym zawarł umowę ubezpieczenia obowiązkowego posiadaczy pojazdów mechanicznych, aby np. uniknąć konieczności płacenia kary za wykroczenia dokonane przez innego właściciela. Wątpliwości Sądu budził fakt, że powód, nabywając pojazd za kwotę 15.375,00 zł, nie korzystał z niego przez okres ponad 1,5 roku, co może świadczyć o tym, że i on, i dłużnik, celowo zwlekali z dokonaniem tych czynności, licząc na to, iż samochody te nie zostaną zajęte w ramach egzekucji, same zaś umowy przeniesienia własności pojazdów miały na celu wyłącznie uniemożliwienie egzekucji. W rezultacie przyjęto, że okoliczności faktyczne sprawy nie dają uzasadnionych podstaw do przyjęcia, że powód, nabywając sporne pojazdy, pozostawał w dobrej wierze, wskazują natomiast, że zawarte umowy ich sprzedaży miały charakter pozorny, co powoduje oddalenie powództwa w związku z przyjęciem, iż nie zaistniała podstawa do zwolnienia pojazdów spod egzekucji, gdyż w chwili zajęcia stanowiły one własność dłużnika. O kosztach procesu orzeczono zgodnie z wynikającą zart. 98 § 1 i 3 k.p.c.zasadą odpowiedzialności za wynik postępowania.
Apelację od tego wyroku wniósł powód, zaskarżając go w całości i domagając się jego zmiany poprzez uwzględnienie powództwa i zasądzenie od pozwanych na rzecz powoda zwrotu kosztów postępowania przez Sądami obu instancji według norm przepisanych, ewentualnie o jego uchylenie i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi I instancji. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucono naruszenie:

⚫

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędną i dowolną ocenę materiału dowodowego bez jego wszechstronnego rozważenia, polegającą na wyprowadzeniu sprzecznych z tym materiałem i nielogicznych wniosków z dokonanej oceny, w szczególności nieuzasadnione przyjęcie przez Sąd I instancji, że sprzedaż samochodów markiJ. (...)iV.była czynnością pozorną, mimo tego, że(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.w dacie zawierania umów sprzedaży nie groziła niewypłacalność i mimo wykazania, że spółka w tym czasie potrzebowała zwiększonych środków na zapewnienie obsługi księgowo-prawnej, mimo spójnych zeznań świadków i wyjaśnień powoda co do okoliczności zawarcia umów i mimo braku okoliczności, które ewentualnie mogłyby wzbudzić uzasadnione obawy przed zakupem pojazdów ze strony powoda, który przed zawarciem umów sprawdzał, czy samochody nie są zajęte lub obciążone prawami osób trzecich;

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędną i dowolną ocenę materiału dowodowego bez jego wszechstronnego rozważenia, polegającą na wyprowadzeniu sprzecznych z tym materiałem i nielogicznych wniosków z dokonanej oceny, w szczególności na tym, że Sąd I instancji w sposób nieuzasadniony przyjął – mimo wykazania, iż w dacie zakupu pojazdów w(...)nie było informacji o prowadzonych egzekucjach i dokonujący sprawdzenia powód nie mógł na tej drodze uzyskać informacji o zajęciu – że powód działał w złej wierze, o czym w ocenie Sądu miał decydować wyłącznie fakt, iż pochodził zŻ.i znałG. K. (1)(co nie znajduje potwierdzenia w materiale dowodowym), a zatem należy domniemywać, że z pewnością wiedział o postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym wobec spółki i o zajęciu pojazdów;

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i zaniechanie uwzględnienia sytuacji, w jakiej znajdowała się(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.w dacie sprzedaży pojazdów, w szczególności nieuwzględnienie faktu, że spółka potrzebowała gotówki na bieżącą działalność i z obiektywnych i uzasadnionych przyczyn chciała się wyzbyć mienia ruchomego, tym bardziej, że jeden z pojazdów był niesprawny, a drugi mocno wyeksploatowany;

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez dowolną ocenę materiału dowodowego i pominięcie istotnego w sprawie dowodu, tj. złożonego do akt sprawy pisma z Wydziału Komunikacji Starostwa Powiatowego wK.wraz z dokumentami służącymi do rejestracji pojazdów, stwierdzającego, że wpisy do(...)dotyczące zajęcia obu samochodów zostały ujawnione dopiero w dniu 7 października 2015 r. na podstawie wniosku komornika złożonego w dniu poprzednim, a ponadto pominięcie odpisu nakazu zapłaty, jaki uzyskała spółka na kwotę niemalże miliona złotych z tytułu należności przysługujących jej od dnia 18 listopada 2014 r. w sytuacji, gdy nakaz ten potwierdza, że spółka miała należności przewyższające jej zobowiązania, więc nie musiała podejmować jakichkolwiek działań udaremniających egzekucję;

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez błąd w ustaleniach faktycznych polegający na błędnym przyjęciu, że na skutek zawiadomienia o dokonanym w dniu 24 lutego 2015 r. zajęciu samochodu markiJ. (...)spółka – po doręczeniu tego zawiadomienia w dniu 9 marca 2015 r. – wiedziała o obciążeniu samochodu, gdy tymczasem zawiadomienie zostało doręczone w trybie podwójnego awiza i choć awizacja wywołuje określone skutki prawne, to jednak nie potwierdza, iż przedstawiciele spółki otrzymali informację o zajęciu;

art. 233 § 1 k.p.c.poprzez błędną i dowolną ocenę materiału dowodowego bez jego wszechstronnego rozważenia, polegającą na wyprowadzeniu sprzecznych z tym materiałem i nielogicznych wniosków z dokonanej oceny, w szczególności na przyjęciu przez Sąd I instancji w sposób nieuprawniony, że spółka, sprzedając pojazdy, działała w złej wierze, chcąc udaremnić egzekucję, a powód – w związku z tym, że wcześniej był klientem spółki i pochodził zŻ.– musiał wiedzieć o jej problemach i nabywając samochody, również działał w złej wierze;

art. 930 § 1 k.p.c.poprzez nieuwzględnienie faktu, że doszło do rozporządzenia pojazdem markiJ. (...)jeszcze przed dokonaniem jego zajęcia przez komornika, a nawet przed wszczęciem egzekucji, a w konsekwencji odmowę zwolnienia tego samochodu od egzekucji;

Ponadto skarżący domagał się dopuszczenia dowodów z dokumentów dołączonych do apelacji w postaci:

⚫

poświadczonej za zgodność z oryginałem kopii wyroku Sądu Rejonowego w Kutnie na okoliczność uniewinnieniaM. Ż. (2)od zarzutu sformułowanego na podstawieart. 300 k.k.i dotyczącego sprzedaży pojazdów powodowi, co wskazuje na niepodejmowanie przez nią jakichkolwiek działań zmierzających do udaremnienia czy utrudnienia egzekucji;

niepoświadczonej za zgodność kserokopii deklaracji VAT-7 złożonej przez spółkę w dniu 7 września 2015 r. do Urzędu Skarbowego wK.– na okoliczność wykazania, że obie deklaracje złożone przez spółkę do Urzędu Skarbowego, które dotyczyły miesiąca lutego 2015 r., wykazują kwotę uzyskaną ze sprzedaży pojazdu markiJ. (...),

jak również wnioskował o zobowiązanie Urzędu Skarbowego wK.do przedłożenia oryginału deklaracji VAT-7 złożonej przez spółkę w dniu 7 września 2015 r. wraz z oświadczeniem o czynnym żalu celem wykazania, że podatek VAT od sprzedaży pojazdu markiJ. (...)został naliczony.
W odpowiedziach na apelację pozwani(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.-D.iA. A.wnosili o jej oddalenie i zasądzenie od skarżącego na ich rzecz zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego według norm przepisanych z uwzględnieniem kosztów zastępstwa procesowego, aA. A.domagał się ponadto:

⚫

oddalenia wniosków dowodowych zgłoszonych w apelacji;

wystąpienia przez Sąd do WydziałuP.-AdministracyjnegoK.Diecezji(...)z wnioskiem o udzielenie informacji, kto – według wpisów w księgach parafialnych – jest ojcem chrzestnymM. Ż. (1)oraz dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z nadesłanego dokumentu na okoliczność tego, że powód jest ojcem chrzestnymM. Ż. (1), co przeczy zeznaniom świadków i wyjaśnieniom powoda złożonym w postępowaniu pierwszoinstancyjnym oraz tezie o niewiedzy i dobrej wierze powoda;

dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z zeznań świadkaA. L.pozostającej w nieformalnym związku partnerskim zG. K. (1)na okoliczność bliskich relacji pomiędzyG. K. (1), jego córką, zięciem i byłą żoną a powodem oraz faktu, że powód jest ojcem chrzestnymM. Ż. (1)i znał sytuację majątkową spółki i sytuację rodzinną rodzinyK.w momencie nabywania przedmiotowych pojazdów.

Sąd Okręgowy dodatkowo ustalił następujące okoliczności faktyczne:
(...) Spółka z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.złożyła deklarację VAT-7 za miesiąc sierpień 2015 r. w dniu 29 września 2019 r., za wcześniejsze miesiące roku 2015 złożyła deklaracje VAT-7 jeszcze przed tą datą, natomiast za miesiąc wrzesień 2015 r. złożyła deklarację VAT-7 w dniu 24 listopada 2015 r. (informacja Naczelnika Urzędu Skarbowego wK., k. 219).
W dniu 6 października 2015 r. Komornik Sądowy przy Sądzie Rejonowym w KutnieA. M.– po dokonaniu zajęcia samochodówJ. (...)iV.w sprawie egzekucyjnej Km 2232/15 toczącej się przeciwko(...) Spółce z ograniczoną odpowiedzialnościąwŻ.– złożyła wniosek do Starostwa Powiatowego wK.o umieszczenie w kartotekach obu pojazdów zastrzeżenia, że zostały one zajęte w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym w tej sprawie. Żądane wzmianki zostały załączone do akt w dniu 7 października 2015 r. (wnioski, k. 42 i 43 załączonych akt egzekucyjnych Km 2232/15 Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w KutnieA. M.połączonych z aktami egzekucyjnymi Km 167/16 Komornika Rejonowego przy Sądzie Rejonowym w KutnieD. F.; pismo ze Starostwa Powiatowego wK., k. 45 załączonych akt egzekucyjnych Km 2232/15 Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w KutnieA. M.połączonych z aktami egzekucyjnymi Km 167/16 Komornika Rejonowego przy Sądzie Rejonowym w KutnieD. F.).
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Apelacja podlega oddaleniu jako bezzasadna.
Odnosząc się w pierwszej kolejności do zarzutu apelacyjnego dotyczącego błędu w ustaleniach faktycznych polegającym na przyjęciu, że władzespółki (...)dowiedziały się w dniu 9 marca 2015 r. o zajęciu przez komornika samochoduJ. (...), chociaż zawiadomienie doręczone zostało w drodze podwójnego awiza, co wykluczało możliwość zapoznania się z zawartością przesyłki, stwierdzić należy, że opiera się on na błędnym założeniu pozostającym w sprzeczności z treścią uzasadnienia zaskarżonego wyroku. Skarżący wydaje się wywodzić z faktu – ustalonego przez Sąd w oparciu o powołany dowód w postaci awizowanej przesyłki z k. 40 odwrót załączonych akt sprawy egzekucyjnej Km 86/15 – iż przeznaczone dla spółki zawiadomienie o zajęciu zostało uznane za doręczone w trybieart. 139 § 1 k.p.c.w związku zart. 13 § 2 k.p.c.wniosek, że w materiale dowodowym brak innych dowodów pozwalających przyjąć, że władze spółki wiedzę o zajęciu jednak posiadały. Tymczasem dowody takie istnieją, a co więcej, Sąd Rejonowy wprost odwołuje się do nich na wskazywanej przez apelującego k. 10 uzasadnienia, jak również podczas czynienia ustaleń faktycznych, gdzie wprost wywiedziono, że w dniu 9 marca 2015 r. doręczono dłużnikowi protokół zajęcia ruchomości dotyczący przedmiotowego pojazdu (bez zaznaczenia, że nastąpiło to w trybie awizacji). Sąd powołuje tam dowód doręczenia z k. 39 odwrót akt egzekucyjnych Km 86/15 i na tenże dokument wskazuje w dalszych wywodach. W istocie – we wskazanym miejscu można odnaleźć potwierdzenie odbioru przyporządkowane do protokołu zajęcia, z którego wynika, że przesyłka wysłana na adres:Ż.,ul. (...), została odebrana, co poświadczono podpisem, datą i pieczęcią spółki. Jasne więc jest, że w dniu 9 marca 2015 r., po otrzymaniu protokołu zajęcia, dłużnik dowiedział się o dokonanej w dniu 24 lutego 2015 r. czynności egzekucyjnej, a tym samym ustalenia faktyczne Sądu w tej kwestii są prawidłowe, natomiast przedmiotowy zarzut – bezzasadny.
Znaczna część pozostałych zarzutów apelacyjnych kwestionuje inne ustalenia faktyczne dokonane przez Sąd I instancji, wywodząc, że nieprawidłowości w tym zakresie są konsekwencją naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.i dokonania sprzecznej z zawartymi w tym przepisie dyrektywami oceny dowodów, jednak argumentacja zawarta w środku odwoławczym nie odnosi się w zasadzie do zagadnienia fundamentalnego dla rozstrzygnięcia sprawy, a mianowicie do tego, czy zgromadzony materiał dowodowy dawał wystarczające podstawy do ustalenia, w jakich datach zawarte były umowy sprzedaży obu samochodów. Przypomnieć należy, że Sądmeritiwywiódł, że ciężar udowodnienia tych okoliczności spoczywa na powodzie, gdyż to on z nich wywodzi skutki prawne, w szczególności w kontekście treściart. 848 k.p.c., skoro dla zwolnienia rzeczy od egzekucji nie bez znaczenia jest to, czy nastąpiło to przed jej zajęciem czy po zajęciu, jak również przed czy po uzyskaniu przez strony umowy sprzedaży wiadomości o podjętych wobec rzeczy czynnościach egzekucyjnych. W apelacji zawarto wręcz twierdzenie, że Sąd „(…) w żaden sposób w uzasadnieniu nie zakwestionował daty zawarcia umów tj. 11 lutego 2015 sprzedażj. (...)i 1 wrzesień 2015 sprzedażv.(…)” i w rezultacie przy formułowaniu konstrukcji zarzutów autor apelacji traktuje te fakty jako ustalone i niekwestionowane, opierając na nich dalszą argumentację. Budzi to uzasadnione zdziwienie, zważywszy, że Sąd Rejonowy zajmował się tą kwestią w dość obszernym wywodzie, gdzie wywiódł w pierwszej kolejności, iż przedłożone dokumenty prywatne w postaci faktur i dowodów wpłatyKP, złożone w niepoświadczonych za zgodność kserokopiach, nie mogą być, w razie konieczności wykazania spornych faktów, dowodami zgodności stwierdzonych nimi okoliczności z rzeczywistym stanem rzeczy – co wynika z treściart. 245 k.p.c.– a tym samym w razie ich zakwestionowania fakty te powinny zostać udowodnione za pomocą innych środków dowodowych. Zaznaczył dalej, że jedną z takich okoliczności jest data zawarcia umowy czy też, ogólniej rzecz ujmując, sporządzenia dokumentu, przy czym podniósł, że w przypadku przedmiotowych transakcji sporne daty nie zostały wykazane innym wiarygodnym materiałem dowodowym oprócz wyjaśnień powoda i zeznań świadkaŁ. Ż., których oświadczenia w tym zakresie są po prostu powtórzeniem pisemnych oświadczeń w tym przedmiocie zawartych w załączonych do pozwu dokumentach, oraz zeznaniami świadkaM. K.-Ż., która – jako prezes zarządu dłużnika – była i jest zainteresowana w ewentualnym usunięciu rzeczy spod egzekucji.
Trafnie zauważył ponadto Sąd, że powód w ramach spoczywającego na nim ciężaru dowodowego miał możliwość wykazywania dat transakcji innymi dowodami. Wybierając kilka przykładów spośród wielu, powiedzieć trzeba, że mógł on przedłożyć rachunek za przetransportowanie na lawecie niesprawnego samochoduJ. (...), powołać zeznania świadka, który tę usługę wykonywał, udowadniać, że sam był właścicielem wykorzystanej do tego celu lawety bądź wykazywać, że wypłacił z konta bankowego niezbędną sumę, co dawałoby podstawę do skonstruowania odpowiedniego domniemania faktycznego w trybieart. 231 k.p.c.Niemniej jednakM. G.nie zdecydował się w żaden sposób skorzystać z przysługujących mu uprawnień procesowych w tym zakresie, poprzestając na przedstawieniu dowodów o znikomej mocy, co samo w sobie musi budzić uzasadnione wątpliwości co do zgodności z rzeczywistością jego twierdzeń w tym zakresie. Słusznie zwrócono też uwagę, że w przypadku umowy sprzedaży samochoduJ. (...)wiarygodny materiał dowodowy pozwala przyjąć, że w dniu nadania do Urzędu Skarbowego deklaracji VAT-7 za luty 2015 r., w której tę transakcję wykazano, tj. przed dniem 15 kwietnia 2015 r., umowa ta była już zawarta, natomiast nie jest to wystarczające dla potwierdzenia wersji powoda, że do transakcji doszło w dacie wystawienia faktury. Dodać do tych wywodów można przy okazji, że z kolei deklaracja za wrzesień 2015 r., wykazująca sprzedaż samochoduV., została złożona do Urzędu Skarbowego w dniu 24 listopada 2015 r. i w oparciu o stwierdzający to dowód (informację z Urzędu Skarbowego wK., k. 219 akt), niepochodzący od powoda albo osób działających w imieniu spółki-dłużnika, można z powodzeniem przyjąć, iż transakcja została dokonana przed złożeniem deklaracji, jednak nie daje to jeszcze wystarczających podstaw do ustalenia, iż nastąpiło to właśnie w dniu 1 września 2015 r. W rezultacie stwierdzić należy, że wbrew wywodom apelacji, Sąd I instancji odmówił jednak wiarygodności twierdzeniom powoda co do dat zawarcia umów i powołanym przez niego w tym zakresie dowodom, a ponadto przekonująco wyjaśnił swoje stanowisko w tej kwestii. Ocena wiarygodności i mocy dowodów powinna odpowiadać regułom logicznego rozumowania wyrażającym formalne schematy powiązań między podstawami wnioskowania i wnioskami oraz uwzględniać zasady doświadczenia życiowego wyznaczające granice dopuszczalnych wniosków i stopień prawdopodobieństwa ich występowania w danej sytuacji i tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami, lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo, wbrew zasadom doświadczenia życiowego, nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, to przeprowadzona przez Sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona. Skarżący w swej apelacji wywodzi jedynie, że skoro w deklaracjach podatkowych wykazany jest podatek VAT od sprzedaży zaewidencjonowanej w danym miesiącu, to z pewnością przedmiotowe umowy nie mogły zostać zawarte w innych datach niż to wynika z treści faktur – i to właśnie ta argumentacja, w ocenie Sądu II instancji, wydaje się być sprzeczna z logiką i doświadczeniem życiowym, ponieważ wykazanie w deklaracji podatkowej za dany miesiąc sprzedaży pojazdu, bynajmniej nie wyklucza tego, że dokonanie transakcji i wystawienie faktury nastąpiło w innym dniu tego miesiąca niż wskazano w fakturze, a nawet w innym miesiącu przypadającym przed złożeniem deklaracji w urzędzie skarbowym.
Zważyć należy również, że Sądmeritisłusznie odnotował, iżM. G.nie przedstawił także w zasadzie żadnych dowodów – oprócz własnych gołosłownych wyjaśnień – na okoliczności mogące świadczyć, że w ciągu przeszło półtora roku po zakupie samochoduJ. (...)i roku po zakupie samochoduV.rzeczywiście władał tymi ruchomościami jak właściciel. Opisywane przez powoda fakty zasadniczo odbiegają od standardowego postępowania nabywcy pojazdu. Wskazać trzeba, że w ciągu kilkunastu miesięcy bezspornie nie jeździł żadnych z tych aut, nie przerejestrował ich na własne nazwisko, pomimo ustawowego obowiązku, ani też nie zawarł umów obowiązkowego ubezpieczenia posiadacza pojazdu od odpowiedzialności cywilnej. To niezwykle nietypowe postępowanie powód starał się wytłumaczyć tym, że przez ten długi czas pojazdy były niesprawne i nie mogły przejść badania technicznego niezbędnego dla ich zarejestrowania, aJ. (...)był w ciągu tych kilkunastu miesięcy naprawiany przez niego we własnym zakresie. Niemniej jednak na poparcie tych ostatnich twierdzeń skarżący nie przedstawił żadnego dowodu, choć były to niewątpliwie istotne dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności składające się na podstawę faktyczną jego powództwa. Nie ulega wątpliwości, że ciężar dowodowy w tym zakresie spoczywał właśnie na nim, a zestaw możliwych do powołania dowodów był szeroki, począwszy od świadków (innych niż osoby reprezentujące zbywcę, których zeznania i w tym przypadku muszą być traktowane z ostrożnością), mogących zrelacjonować zły stan techniczny pojazdów i wielomiesięczne starania nabywcy zmierzające do przywrócenia ich do właściwego użytku, skończywszy na wydruku historii zakupów z portalu Allegro, gdzie powód jakoby kupował części zamienne wykorzystywane przy naprawie.M. G.zaniechał jednak wykazania w jakikolwiek sposób, by do chwili zgłoszenia komornikowi swych praw do zajętych samochodów władał nimi jak ich właściciel, a bezsporne fakty ich niezarejestrowania i nieubezpieczenia – nie wspominając już o korzystaniu z nich – skłaniają do wniosku, że takie władanie w rzeczywistości w ogóle nie miało miejsca. Zauważyć też trzeba, że rzekoma niemożność zarejestrowania i ubezpieczenia samochoduJ. (...), spowodowana jakoby jego złym stanem technicznym, ustała natychmiast po uzyskaniu przez powoda informacji o licytacji zajętego pojazdu, a taka koincydencja dodatkowo podaje w wątpliwość prawdziwość twierdzeń powoda mających uzasadnić jego wielomiesięczne niewykonywanie obowiązków nałożonych przez ustawę na każdego właściciela auta.
Podsumowując tok dotychczasowych rozważań, stwierdzić można, że w odpowiedzi na zarzuty pozwanych, iż umowy dotyczące przedmiotowych samochodów zawarł z ich dłużnikiem jedynie dla pozoru, w celu usunięcia ich spod egzekucji:

⚫

M. G.nie wykazał, że po zakupie wykonywał wobec tych pojazdów jakiekolwiek czynności świadczące o ich samoistnym posiadaniu;

bezsporne było, że powód nie wywiązał się z podstawowych obowiązków właściciela pojazdu nałożonych przez przepisy prawa, jednak nie poparł żadnymi dowodami swoich twierdzeń co do okoliczności mających uzasadnić takie postępowanie;

co do okoliczności nabycia pojazdów, w szczególności dat, w jakich to nastąpiło, złożył do akt jedynie dokumenty pochodzące od samego dłużnika oraz własne wyjaśnienia i zeznania świadków będących osobami działającymi w imieniu dłużnika, mimo, że fakty te były kwestionowane i mimo, że dla rozstrzygnięcia sprawy, w szczególności co do kwestii pozorności umowy i ewentualnej dobrej wiary w momencie nabycia rzeczy, zasadnicze znaczenie miała data dokonania transakcji w zestawieniu z momentem zajęcia rzeczy i chwilą ujawnienia tego faktu w kartotece pojazdu,

choć wydaje się, że każdą z tych okoliczności mógł on bez większych trudności potwierdzić wiarygodnym materiałem dowodowym – o ile, oczywiście, jego twierdzenia co do spornych faktów odpowiadały rzeczywistości. Skoro tego nie uczynił, ograniczając się do przedstawienia własnej, nieprzekonywującej wersji wydarzeń, popartej jedynie dowodami pochodzącymi od innych osób bezpośrednio zainteresowanych w korzystnym dla niego rozstrzygnięciu sprawy, to logika i doświadczenie życiowe prowadzą w takiej sytuacji do uzasadnionego wniosku, że podnoszone przez pozwanych zarzuty są trafne, a skarżący po prostu nie był w stanie powyższych okoliczności przekonująco udowodnić. Prowadzi to z kolei do konkluzji, że obie umowy zostały zawarte ze spółką-dłużnikiem jedynie dla pozoru, w innych datach niż wynikałoby to z wystawionych faktur, a kontrahenci zmierzali do uniemożliwienia w ten sposób wierzycielom skutecznego prowadzenia egzekucji z przedmiotowych pojazdów.
Jednocześnie żadne okoliczności sprawy, w szczególności te, na które powołuje się skarżący w zarzutach apelacyjnych, wniosku takiego nie mogą w ocenie Sądu II instancji skutecznie podważyć. Jak już podniesiono wyżej, nie jest prawdą, że władze spółki nie wiedziały o zajęciu samochoduJ. (...)w toku postępowania egzekucyjnego w sprawie Km 86/15, ponieważ wiadomość tę spółka uzyskała w dniu 9 marca 2015 r., a w tej sytuacji miała uzasadniony powód i sposobność do zawarcia z powodem umowy sprzedaży pojazdu poświadczonej fakturą i dowodemKPopatrzonymi datą przypadającą na kilkanaście dni przed chwilą zajęcia; zawarcie umowy – jak również wywiedziono wyżej – nastąpiło nie później niż w dniu 15 kwietnia 2015 r., kiedy to do urzędu skarbowego złożono deklarację VAT-7 za luty 2015 r. Chybiony jest też wywód apelacyjny, że skoro w przypadku samochoduV.umowa datowana jest na dzień przypadający kilka miesięcy po zajęciu, to za oczywiście nielogiczne należałoby uznać przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że miała ona charakter pozorny, gdyż w takim wypadku nosiłaby ona datę sprzed zajęcia, co potencjalnie chroniłoby interesy dłużnika. Skarżący traci z pola widzenia fakt, że to o zajęciu samochoduV.spółka nie dowiedziała się w drodze doręczenia zawiadomienia w toku postępowania egzekucyjnego, gdyż właśnie w tym wypadku protokoły zajęcia były jej doręczane wyłącznie w trybie awizo, zarówno w sprawie Km 86/15 Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w KutnieD. F., jak i w sprawie prowadzonej wówczas pod sygnaturą akt Km 2232/15 przez Komornika Sądowego przy Sądzie Rejonowym w KutnieA. M.. W tej sytuacji dłużnik mógł dowiedzieć się o zajęciu pojazdu dopiero z wpisu dokonanego w kartotekach pojazdów na wniosek komornika prowadzącego drugą z wymienionych spraw, co nastąpiło dopiero w dniu 7 października 2015 r. Wówczas jednak ewentualna pozorna umowa nie mogła już zostać datowana na żaden z dni miesiąca sierpnia 2015 r., ani też miesięcy wcześniejszych, w szczególności na którykolwiek dzień przypadający przed datą zajęcia, gdyż deklaracje VAT-7 dotyczące tych miesięcy zostały już złożone do urzędu skarbowego (ostatnia – za sierpień 2015 r. – w dniu 29 września 2015 r.), a niewykazanie tam rzekomo dokonanej w tych miesiącach transakcji nie tylko wywoływałoby uzasadnione wątpliwości co do rzeczywistej daty jej dokonania, ale też mogłoby narazić spółkę na odpowiedzialność skarbową. W tej sytuacji sporządzona faktura poświadczająca transakcję oraz dowódKPzostały datowane na najwcześniejszy możliwy dzień, którego nie obejmowały jeszcze złożone deklaracje VAT, tj. na dzień 1 września 2015 r., przypadający co prawda po zajęciu, jednak przed datą ujawnienia informacji w tym przedmiocie w kartotekach pojazdów, co potencjalnie umożliwiałoby powoływanie się nabywcy (a także zbywcy) na dobrą wiarę i brak wiedzy o zajęciu.
W ocenie Sądu II instancji zgromadzony materiał dowodowy, analizowany w połączeniu z faktem nieprzedstawienia przezM. G.dowodów na poparcie okoliczności spornych, a zarazem kluczowych dla wykazania twierdzeń składających się na podstawę faktyczną jego powództwa, pozwala – po jego dokonaniu jego oceny w świetle zasad logiki i doświadczenia życiowego – zasadnie przyjąć w ślad za Sądem Rejonowym, że umowy zbycia pojazdów zawarte zostały w innych datach niż wynikałoby to z dołączonych do pozwu dokumentów. Rzeczywisty moment zawarcia umowy dotyczącej samochoduJ. (...)można umiejscowić pomiędzy dniem 9 marca 2015 r. i 15 kwietnia 2015 r., natomiast w przypadku samochoduV.transakcji dokonano pomiędzy dniem 7 października 2015 r. i 24 listopada 2015 r. Zamieszczenie w dokumentach dat wcześniejszych i niezgodnych z rzeczywistością oraz akceptacja takiej ich treści przez powoda wyklucza możność przyjęcia po jego stronie dobrej wiary przy nabyciu samochodów i dobitnie przemawia za przyjęciem, że najprawdopodobniej zgodnym zamiarem zarówno zbywcy, jak i nabywcy, nie było zbycie ich na rzeczM. G., ale wyłącznie – po uzyskaniu wiadomości o zajęciu rzeczy – wywołanie u osób trzecich, zwłaszcza u organów prowadzących egzekucję wobec spółki oraz jej wierzycieli, fałszywego przeświadczenia, iż własność pojazdów została przeniesiona na powoda jeszcze przed zajęciem (w przypadkuJ. (...)) lub po zajęciu, ale przed ujawnieniem informacji o tym w powszechnie dostępnej ewidencji (w przypadkuV.), a tym samym nie są one już składnikiem majątku egzekwowanego dłużnika i wyłączone jest prowadzenie z nich egzekucji. Nawet gdyby hipotetycznie przyjąć, że z jakichkolwiek przyczynspółka (...)zamierzała usunąć samochody spod egzekucji poprzez przeniesienie ich własności naM. G.– co wykluczałoby pozorność zawartych umów, gdyż ich treść odpowiadałaby rzeczywistej woli ich stron – to w świetleart. 848 k.p.c.przeniesienie własności rzeczy nie miałoby wpływ na dalszy bieg egzekucji, a tym samym wykluczałoby możliwość uwzględnienia niniejszego powództwa, skoro umowy były zawierane już po zajęciu samochodów, a nabywcy nie sposób przypisać dobrej wiary. Oczywistą konsekwencją powyższych rozważań jest bezzasadność zarzutu naruszeniaart. 848 k.p.c.(autor apelacji omyłkowo powołał się naart. 930 § 1 k.p.c.dotyczący skutków zajęcia nieruchomości w toku postępowania egzekucyjnego), gdyż przedstawione przez powoda dowody nie dawały wystarczających podstaw do przyjęcia, że umowa sprzedaży samochoduJ. (...)została zawarta przed dokonaniem zajęcia pojazdu.
Opisanych wyżej wniosków nie mogą podważyć pozostałe zarzuty apelacyjne, które w ocenie skarżącego miałyby podważać w świetle logiki formalnej i zasad doświadczenia życiowego zasadność przyjęcia przez Sąd, iż strony transakcji (a zwłaszcza powód) dążyły jedynie do wywołania pozoru dokonania czynności prawnych, mimo że w rzeczywistości nie miały one woli ich dokonania. Jak zauważono na wstępie prowadzonych rozważań, zdecydowana większość tych zarzutów oparta jest na założeniu, że do sprzedaży samochodów doszło rzeczywiście w datach wynikających z dokumentów załączonych do pozwu; wyprowadzenie z całokształtu materiału dowodowego, w sposób wyżej opisany, uzasadnionego wniosku, że rzecz miała się inaczej, znacząco pozbawia tę argumentację siły przekonywania. Teza, iżM. G.musiał pozostawać w dobrej wierze w chwili zakupu obu pojazdów z tej przyczyny, że zajęcie to zostało ujawnione w(...)dopiero w październiku 2015 r., nie może zostać uznana za trafną, w sytuacji, gdy zachodziły w pełni uzasadnione podstawy do przyjęcia, że w przypadku samochoduJ. (...)czerpał on tę wiedzę z innego źródła (od zbywcy powiadomionego o tym przez komornika), natomiast transakcja dotyczącaV.została dokonana w rzeczywistości już po ujawnieniu jego zajęcia w ewidencji pojazdów. Nie można zgodzić się – niezależnie od powyższych ustaleń – z wywodem, że spółka nie musiała podejmować jakichkolwiek działań udaremniających egzekucję, gdyż nie groziła jej wówczas niewypłacalność, a ponadto przysługiwała jej stwierdzona nakazem zapłaty wierzytelność wobecG. K. (1)w kwocie przeszło miliona złotych w sytuacji, gdy po pierwsze, z przedstawionego odpisu nakazu nie wynika, aby był on prawomocny, trudno zatem uznać go za dowód rzeczywistego istnienia wierzytelności, po drugie, nawet gdyby taka wierzytelność istotnie spółce przysługiwała, nie oznacza to jeszcze, że odpowiadający jej dług byłby zapłacony w czasie prowadzenia egzekucji przeciwko spółce lub by komornik mógł skutecznie prowadzić egzekucję z tej wierzytelności, po trzecie wreszcie, bezspornie ustalono w toku sprawy, że egzekucja przeciwko spółce okazała się bezskuteczna i nie ujawniono żadnego innego – oprócz zajętych pojazdów – majątku spółki. Dodać można, że choćby ze znajdującego się w aktach oświadczenia podpisanego przez prezesa spółki wynika dobitnie, że „(…) spółka od końca 2014 r. boryka się z problemami finansowymi, były prezes pozostawił spółkę w fatalnej kondycji finansowej. Od tego czasu działalność spółki jest sparaliżowana, spółka de facto nie prowadzi działalności ponieważ nie jest w stanie sfinansować zakupów towarów i utrzymać pracowników (…)” (pismo, k. 151), co dość dobitnie zaprzecza optymistycznemu przekonaniu apelującego o wypłacalności jego kontrahenta i braku jakichkolwiek problemów związanych z odzyskiwaniem długów przez jej wierzycieli. W konsekwencji przyjąć trzeba, że jeśli egzekucja przeciwko spółce w praktyce mogła zostać skierowana jedynie do samochodówJ. (...)iV., to bez wątpienia dłużniczka miała uzasadniony, ze swego punktu widzenia, powód do podjęcia – przy pomocyM. G.– prób udaremnienia czynności egzekucyjnych. Nie ma powodu, by przeczyć twierdzeniu, żespółka (...)potrzebowała w 2015 r. pieniędzy na bieżącą działalność, w szczególności na pokrycie kosztów świadczonych na jej rzecz usług księgowych i prawnych, niemniej jednak fakt ponoszenia tego rodzaju wydatków, poświadczony złożonymi do akt fakturami, nie prowadzi jeszcze do koniecznego wniosku, że środki na pokrycie tych należności pochodziły właśnie z sprzedaży przedmiotowych samochodów.
Przyznać można, że Sądmeritiużył nie do końca szczęśliwych argumentów uzasadniających jego rozumowanie w przedmiocie ustalenia posiadania przez powoda wiedzy o zajęciu nabywanych rzeczy w toku postępowania egzekucyjnego, bo zgodzić się trzeba, iż jego ewentualna znajomość (o nieustalonym przez Sąd charakterze relacji) zG. K. (1)oraz dokonywanie zakupów w sklepie prowadzonym przez spółkę niekoniecznie musi dawać wgląd w jej sytuację majątkową i stan zadłużenia, jak również łączyć się z wiedzą o toczących się przeciwko niej postępowaniach egzekucyjnych i czynnościach dokonywanych w ich toku. Stwierdzić jednak należy, że te uchybienia w zakresie logicznego wywodzenia wniosków z ustalonych faktów nie mają decydującego wpływu na treść rozstrzygnięcia i nie mogą same w sobie doprowadzić do uwzględnienia wniosków apelacyjnych, skoro tożsamy wniosek o złej wierzeM. G.można było wyprowadzić na gruncie stanu faktycznego sprawy na drodze rozumowania opartego na nieco innych przesłankach. Sąd II instancji pominął też zawarte w apelacji wnioski zmierzające do przeprowadzenia postulowanych tam dowodów, ponieważ dotyczyły one okoliczności niemających w ocenie Sądu istotnego znaczenia dla rozstrzygnięcia sprawy. Fakt wydania nieprawomocnego wyroku sądu karnego uniewinniającegoM. Ż. (1)od zarzutu popełnienia czynu zart. 300 § 1 k.k., polegającego na uszczupleniu zaspokojenia wierzycielispółki (...)przez zbycie obu przedmiotowych samochodów w celu udaremnienia egzekucji, nie jest wiążący dla Sądu orzekającego w sprawie niniejszej (art. 11 k.p.c.), a ustalenia samodzielnie poczynione przez Sąd na podstawie zgromadzonego w toku postępowania materiału dowodowego prowadzą do odmiennych konkluzji. Natomiast w zakresie pozostałych wniosków, zmierzających do udowodnienia, że skorygowana poprzez opatrzenie podpisem osoby reprezentującej podatnika deklaracja VAT-7 za luty 2015 r. została złożona w dniu 7 września 2015 r., stwierdzić trzeba, iż okoliczność ta została już ustalona przez Sąd I instancji, a Sąd odwoławczy tego ustalenia nie kwestionuje, wobec czego uznano przeprowadzenie tych dowodów za zbędne. Jednocześnie Sąd II instancji pominął na podstawieart. 381 k.p.c.wnioski dowodowe zawarte w pkt. 3 i 4 odpowiedzi na pozew autorstwa pozwanegoA. A., uznając je za spóźnione, gdyż z uzasadnienia pisma (k. 339 odwrót) wynika, że pozwany dysponował wiedzą o ewentualnych relacjach pomiędzyM. Ż. (1)iM. G.jeszcze przed ostatnią rozprawą w postępowaniu pierwszoinstancyjnym, a zatem mógł już wówczas wnioski te złożyć, gdyż potrzeba ich powołania nie pojawiła się dopiero na etapie postępowania odwoławczego.
Skoro zatem powód zawarł z egzekwowanym dłużnikiem już po zajęciu pojazdów pozorne – a więc nieważne z mocyart. 83 § 1 k.c.– umowy ich sprzedaży, to nie stał się na tej drodze ich właścicielem, jeśli natomiast umowy te były ważne i treść złożonych wówczas oświadczeń odpowiadała woli kontrahentów, jednak nabywca wiedział w chwili ich zawierania o toczącej się egzekucji i zajęciu, postępowanie egzekucyjne z nabytych ruchomości może być prowadzone również przeciwko niemu; w obu wypadkach nie przysługuje mu wynikające zart. 841 k.p.c.roszczenie o zwolnienie rzeczy od egzekucji. Sąd odwoławczy uważa ustalenia Sądu Rejonowego za prawidłowe i w takim zakresie, w jakim zostały poczynione z powodzeniem uznaje je za własne, choć musi przyznać, że wymagały one pewnego uzupełnienia w opisanym wyżej zakresie. Zastosowanie przepisów materialnoprawnych oraz częściowo także norm regulujących procedurę egzekucyjną do ustalonego stanu faktycznego pozwala stwierdzić, że rozstrzygnięcie Sądu niższej instancji w pełni odpowiada prawu, zaś złożona apelacja okazała się niezasadna i tym samym podlega oddaleniu w oparciu oart. 385 k.p.c.O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono w myśl zasady odpowiedzialności za rezultat procesu wynikającej zart. 98 k.p.c., a wysokość składającego się na te koszty wynagrodzenia pełnomocników pozwanych(...) Spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąwG.-D.iA. A.obliczono na podstawie § 10 ust. 1 pkt. 1 w związku z § 2 pkt. 5 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (t.j. Dz. U. z 2018 r., poz. 265) na kwoty po 1.800,00 zł.