Sąd Rejonowy dla Łodzi-Widzewa w Łodzi
II Wydział Cywilny
Sygnatura akt: II Ns 809/18
Data wyroku: 2019-10-10 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, DECISION, REASON
Podstawa prawna: art. 29 kc

Sygnatura akt II Ns 809/18

POSTANOWIENIE

Dnia 10 października 2019 roku
Sąd Rejonowy dla Łodzi Widzewa w Łodzi, Wydział II Cywilny
w następującym składzie:
Przewodnicząca: Sędzia Sądu RejonowegoA. M.
Protokolant: sekr. sąd.M. M.
po rozpoznaniu w dniu 10 października 2019 roku w Łodzi
na rozprawie
sprawy z wniosku Skarbu Państwa –Prezydenta MiastaŁ.
o uznanie za zmarłych:J./J.F.,M. F. (1)iM.F.

postanawia:

1
uznać za zmarłegoJ./J.F.,urodzonego w dniu (...)wD., synaG.iA.z domuR., ostatnio zamieszkałegowŁ.i oznaczyć chwilę jego śmierci na dzień 31 grudnia 1960 roku, godzina 24.00;

2
uznać za zmarłąM. F. (1)z domuS./S./S., urodzonąw dniu 17/29 października 1887 roku wK., córkęI./J.iK.z domuF., ostatnio zamieszkałą wŁ.i oznaczyć chwilę jej śmierci na dzień 31 grudnia 1960 roku, godzina 24.00;

3
uznać za zmarłąM.F.,urodzoną w dniu (...)wŁ., córkiJ.iM.z domuS./S./S., ostatnio zamieszkałąwŁ.i oznaczyć chwilę jej śmierci na dzień 1 stycznia 1962 roku.

Sygnatura akt II Ns 809/18
Sygnatura akt II Ns 809/18

UZASADNIENIE
We wniosku z dnia 19 lipca 2018 roku Skarb Państwa – Prezydent MiastaŁ.wniósł o uznanie za zmarłychJ./J.F.,M. F. (1)z domuS./S./S.,M.F.oraz oznaczenie chwili ich śmierci. Na uzasadnienie niniejszego wniosku wnioskodawca wskazał, iż w chwili złożenia wnioskuJ./J.F.,M. F. (1)z domuS./S./S.mieliby ponad 100 lat, zaś poszukiwania aktów zgonu wszystkich tych osób nie przyniosły rezultatu(wniosek k. 3 – 5).
Postanowieniem z dnia 13 sierpnia 2018 roku Sąd dokonał ogłoszeńo toczącym się postępowaniu oraz wezwałJ./J.F.,M. F. (1)z domuS./S./S.iM.F.aby w terminie trzech miesięcy zgłosili się do tutejszego sądu. Sąd wezwał również wszystkie osoby, które mogą udzielić wiadomości dotyczących wyżej wskazanych osób, do przekazania ich Sądowi (postanowienie k. 27).
Do końca postępowania stanowisko pełnomocnika wnioskodawcy nie uległo zmianie, zaśJ./J.F.,M. F. (1)z domuS./S./S.iM. F. (2)nie zgłosili się do tutejszego sądu (okoliczność bezsporna).

Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi ustalił następujący stan faktyczny:
M. F. (1)z domuS./S./S., była córkąI./J.iK. z domu F.,urodziła się w dniu (...)wK., ostatnio zamieszkiwała wŁ.(dokument przetłumaczony k. 9-10).
J./J.F.był synemG.F.iA.z domuR.,urodził się w dniu (...)wD., ostatnio zamieszkiwał wŁ.(dokument przetłumaczony k. 7-8).
M. F. (1)z domuS./S./S.zawarła związek małżeński zJ./J.F.. Z powyższego związku małżeńskiegow dniu (...) urodziła sięM. F. (2), która ostatnio zamieszkiwała wŁ.(odpis zupełny aktu urodzenia k. 11-11v).
W Urzędzie Stanu Cywilnego(...) W.oraz w Urzędzie Stanu Cywilnego wŁ.nie odnaleziono aktów zgonuJ./J.F.,M. F. (1)z domuS./S./S.,M.F.(pismo k. 12, pismo k. 13, pismo k. 14).
J./J.F.,M. F. (1)z domuS./S./S.iM. F. (2)nie figurują w rejestrze Powszechnego(...)(bezsporne).
Polski Czerwony Krzyż nie dysponuje informacjami oJ./J.F.,M. F. (1)z domuS./S./S..M. F. (2)w okresie od 19 lutego 1941 roku do 28 lutego 1941 roku była leczona w szpitalu wR.. Osoby te nie były poszukiwane przez kogokolwiek za pośrednictwem Polskiego Czerwonego Krzyża (pismo k. 15).
M. F. (3)nie figuruje w rejestrze wydziału meldunkowego wR.(pismo k. 16).
W zasobie archiwum Instytutu Pamięci Narodowej odnaleziono kopie kartotek ogólnoinformacyjnych b. Wydz.CWUSW wŁ.,P.,S.,S.(...)i z kartotekiV., z który zapisów wynika, iżJ./J.F.,M. F. (1)z domuS./S./S.byli jeszcze umieszczeni na niemieckiej liście narodowościowej w dniu 23 stycznia 1950 roku, zaśM. F. (2)w dniu 17 kwietnia 1951 roku(pismo k. 17, karty ewidencyjne k. 18-22).
J.iM.małżonkowieF.wpisani są jako właściciele placu nr 100, objętego Rep.H. (...)R.N.(zaświadczenie k. 24, badanie hipotetyczne k. 25).

Sąd Rejonowy dla Łodzi – Widzewa w Łodzi zważył, co następuje:
Regulowana przepisami prawa materialnego i procesowego instytucja uznania za zmarłego (jak również stwierdzenia zgonu) służą usunięciu problemów prawnych wynikających z zaginięcia osoby fizycznej oraz śmierci w okolicznościach uniemożliwiających sporządzenie aktu zgonu. Uznanie za zmarłego oparto na przesłance w postaci zaginięcia oraz przesłance w postaci określonego czasu trwania nieobecności. Ustawodawca nie wprowadził dokodeksu cywilnegodefinicji zaginionego, należy więc posłużyć się potocznym jej znaczeniem, gdzie jako zaginionego określa się człowieka, który znalazł się w nieznanym miejscu, nie daje znaku życia, o którym nie wiadomo gdzie przebywa i czy w ogóle żyje.
Podobnie w doktrynie uznano, za zaginięcie sytuację niepewności co do tego czy dana osoba żyje czy zmarła. Jak więc z tego wynika celem postępowania o uznanie za zmarłego jest unormowanie sytuacji prawnej powstającej w następstwie zaginięcia. W typowej bowiem sytuacji śmierć człowieka stwierdza lekarz, który wystawia kartę zgonu stanowiącą podstawę do sporządzenia aktu zgonu. Natomiast w sytuacji zaginięcia człowieka połączonej z brakiem znalezienia jego ciała fakt śmierci nie może być stwierdzony w powyższy sposób i wtedy właśnie ustaleniu tej okoliczności służy instytucja uznania za zmarłego.
Postępowanie o uznanie za zmarłego jest postępowaniem nieprocesowym, prowadzonym na podstawieart. 526–534kpc. Wydawane w tym postępowaniu orzeczenie o uznaniu za zmarłego ma charakter konstytutywny ale wywołuje skutki wstecz (ex tunc), czyli od chwili domniemanej śmierci(S. Dmowski, R. Trzaskowski, w: Gudowski, Komentarz, 2014, Ks. I, Nb 12, s. 174; M. Pazdan, w: System PrPryw, t. 1, 2012, Nb 38, s. 1072; J. Strzebinczyk, w: Gniewek, Machnikowski, Komentarz, 2016, Nb 11, s. 74; M. Pazdan, w: Pietrzykowski, t. I, 2015, Nb 1, s. 152).Z kolei prawomocne orzeczenie sądu o uznaniu za zmarłego stanowi podstawę sporządzenia aktu zgonu (art. 4 ust. 1iart. 95 ust. 5PrASC).
Zgodnie z art. XXXIII §1 przepisów wprowadzających kodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 roku(Dz. U. z dnia 18 maja 1964 roku, Nr 16, poz. 94) przepisykodeksu cywilnegoo uznaniu za zmarłego stosuje się także do zaginionych przed dniem wejścia kodeksu w życie. Z kolei §2 przywołanego przepisu stanowi, że chwilę domniemanej śmierci zaginionych przed dniem 1 października 1950 r. oznacza się według przepisówprawa osobowego-dekret z dnia 29 sierpnia 1945 roku(Dz.U. Nr 40,poz. 223).
Tym samym chwila domniemanej śmierci zaginionych przed 1 październikiem 1950 roku powinna być oznaczona na podstawieart. 18dekretu prawo osobowe z dnia 29 sierpnia 1945 r.(Dz.U. Nr 40, poz. 223).Zgodnie zart. 18 §1wyżej wskazanego aktu prawnego, domniemywa się, że zaginiony zmarł w chwili określonej w orzeczeniu o uznaniu za zmarłego. Z kolei §2 stanowi, że za chwilę śmierci uważa się chwilę, która według okoliczności jest najbardziej prawdopodobna. Jeżeli takiej chwili ustalić nie można, przyjmuje się, że zaginiony zmarł w ostatnim dniu terminu, po upływie którego może nastąpić uznanie za zmarłego – takart. 18 §3 dekretu prawo osobowe z dnia 29 sierpnia 1945 r.(Dz.U. Nr 40, poz. 223)
Jeżeli czas śmierci został ustalony tylko datą dnia, wówczas koniec tego dnia uważa się za chwilę śmierci – art. 18 §4.
Różnica dzieląca przepisydekretu prawo osobowe z dnia 29 sierpnia 1945 rokui przepisów wprowadzającychkodeks cywilny z dnia 23 kwietnia 1964 rokuoraz przepisykodeksu cywilnegodotyczy sposobu oznaczenia chwili domniemanej śmierci zaginionego w przypadku, gdy nie ma jakichkolwiek danych umożliwiających jej ustalenie. Zgodnie zart. 31 § 2kc, w braku wszelkich danych umożliwiających ustalenie chwili domniemanej śmierci zaginionego, jako chwilę domniemanej śmierci oznacza się pierwszy dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe. Natomiast zgodnie z przywołanym jużart. 18 § 3dekretu prawo osobowe z dnia 29 sierpnia 1945 roku, jako chwilę domniemanej śmierci w powyższej sytuacji oznacza się ostatni dzień terminu, z którego upływem stało się możliwe uznanie za zmarłego. W konsekwencji, w braku wszelkich danych umożliwiających ustalenie chwili domniemanej śmierci zaginionego przed 1.10.1950 r., jako chwilę domniemanej śmierci oznacza się ostatni dzień terminu, z którego upływem uznanie za zmarłego stało się możliwe (tak M. Pazdan, w: Pietrzykowski, Komentarz, 2015, t. I,art. 31, Nb 7).
Zgodnie zart. 29 §1 kczaginiony może być uznany za zmarłego, jeżeli upłynęło lat dziesięć od końca roku kalendarzowego, w którym według istniejących wiadomości jeszcze żył; jednakże gdyby w chwili uznania za zmarłego zaginiony ukończył lat siedemdziesiąt, wystarcza upływ lat pięciu.
Stosownie zaś doart. 29 § 2 kcuznanie za zmarłego nie może nastąpić przed końcem roku kalendarzowego, w którym zaginiony ukończyłby lat dwadzieścia trzy.
Transponując powyższe rozważania na grunt przedmiotowej sprawy, wskazać należy, iż w stosunku doJ./J.F.iM. F. (1)z domuS./S./S., ostatnią wzmianką, wiadomością wskazującą na pozostawanie przy życiu tych osób jest data 23 stycznia 1950 roku wynikająca z zapisu kartotek ogólnoinformacyjnych. Przy uwzględnieniu terminów zakreślonych dyspozycjąart. 29 § 1 kc, oraz przy uwzględnieniu treściart. 18 § 3 dekretu prawo osobowe z dnia 29 sierpnia 1945 roku, Sąd uznał za zmarłegoJ./J.F.,urodzonego w dniu (...)wD., synaG.iA.z domuR., ostatnio zamieszkałego wŁ.i oznaczył chwilę jego śmierci na dzień 31 grudnia 1960 roku, godzina 24.00 oraz uznał za zmarłąM. F. (1)z domuS./S./S.,urodzoną w dniu (...)wK., córkęI./J.iK. z domu F., ostatnio zamieszkałą wŁ.i oznaczył chwilę jej śmierci na dzień 31 grudnia 1960 roku, godzina 24.00.
Ostatnią wzmianką, wiadomością wskazującą na pozostawanie przy życiuM.F.jest data 17 kwietnia 1951 roku. Dlatego przy uwzględnieniuart. 29 § 1 kc, Sąd uznał za zmarłąM.F.,urodzoną w dniu (...)wŁ., córkiJ.iM.z domuS./S./S., ostatnio zamieszkałą wŁ.i oznaczył chwilę jej śmierci na dzień 1 stycznia 1962 roku.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji.

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

(...)