Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 1477/18
Data wyroku: 2019-03-01 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON
Słowa kluczowe: Służebność przesyłu
Podstawa prawna: art. 305^1^kc

Sygn. akt III Ca 1477/18

UZASADNIENIE
Postanowieniem z dnia 6 czerwca 2018 roku sprawy z wnioskuD. S.z udziałem(...) Spółki AkcyjnejwW.o ustanowienie służebności przesyłu, Sąd Rejonowy w Zgierzu oddalił wniosek i zasądził od wnioskodawcy na rzecz uczestnika kwotę 497 złotych tytułem zwrotu kosztów postępowania.
Wnioskodawca złożył apelację od tego rozstrzygnięcia zarzucając naruszenie przepisów prawa procesowego:
1) tj.art. 233 § 1 kpcpoprzez sprzeczność poczynionych ustaleń faktycznych z treścią zebranego w sprawie materiału dowodowego poprzez ustalenie, iż złożenie do akt sprawy dokumentacji w postaci oświadczenia ówczesnego właściciela gruntu o wyrażeniu zgody na zajęcie części nieruchomości pod budowę gazociągu oraz o zrzeczeniu się pretensji odnośnie do lokalizacji gazociągu, podczas gdy wnikliwa analiza materiału dowodowego prowadzić powinna do wniosku, iż w imieniu Spółdzielni oświadczenie złożyła osoba nieuprawniona do jej reprezentowania, tj. osoba pracująca w „kasie”Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...);
2) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.art. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 258 k.p.c, co miało wpływ na treść rozstrzygnięcia poprzez stwierdzenie, iż świadekP. Ż. (1)nie pamiętał szczegółów związanych z realizacją budowy gazociągu, podczas gdy z jego zeznań wynika, iż w imieniu Spółdzielni działała osoba nieuprawniona do podejmowania decyzji na zewnątrz, a to dotyczących zgody na budowę gazociągu, a na dokumencie potwierdzającym odbiór odszkodowania za zniszczone plony nie widniał jego podpis ani żadnej innej osoby uprawnionej do reprezentacji;
3) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj.art. 233 § 1 k.p.c, które miało wpływ treść rozstrzygnięcia, w szczególności poprzez nieuzasadnione przyjęcie, iż w realiach niniejszej sprawy zgromadzona dokumentacja dowodowa jest podstawą do ustalenia dokładnego okresu posiadania gazociągu przez Uczestnika, podczas gdy dokumenty załączone do sprawy, m.in.decyzja nr (...)Urzędu Wojewódzkiego wŁ.z dnia 3 kwietnia 1992 r. zatwierdzająca plan realizacyjny, czy pozwolenie na budowę nie są dokumentami będącymi podstawą do ograniczenia własności i nie daje możliwości zasiedzenia w dobrej wierze przez Uczestnika służebności odpowiadającej treści służebności przesyłu na nieruchomości położonej wC., gminaO.(dz. Nr 496);
4) naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 227 w zw. zart. 278 § 1 k.p.c, które miało wpływ na treść rozstrzygnięcia, a mianowicie oddalenie wniosku dowodowego pełnomocnika Wnioskodawcy o powołanie biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, oddalenie wniosku Wnioskodawcy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budowy i eksploatacji gazociągu na okoliczność obszaru koniecznego dla prawidłowego wykonywania przez Uczestnika uprawnień wynikających z ustanowienia służebności przesyłu oraz oddalenie wniosku Wnioskodawcy o przeprowadzenie oględzin z nieruchomości przez geodetę celem sporządzenia mapy z oznaczeniem przebiegu służebności przesyłu poprzez przyjęcie, iż przedmiotowe dowody są zbędne, ponieważ wniosek o ustanowienie służebności przesyłu jest niezasadny i należy go oddalić;
5) naruszenie prawa materialnego, tj.art. 292 kc,art. 305 (4) kcpoprzez błędną wykładnię przepisów, w szczególności poprzez uznanie, iż służebność linii gazowej mogła być przedmiotem zasiedzenia na podstawie odpowiednio stosowanegoart. 292 kcprzed ustawowym uregulowaniem tej instytucji.
W związku z podniesionymi zarzutami skarżący wniósł o zmianę postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu poprzez uwzględnienie wniosku o ustanowienie odpłatnej służebności przesyłu na rzecz uczestnika ewentualnie o uchylenie postanowienia Sądu Rejonowego w Zgierzu i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania sądowi I instancji. Nadto wniósł o zasądzenie kosztów postępowania apelacyjnego, w tym kosztów reprezentacji procesowej radcy prawnego, według norm przepisanych.
Uczestnik postępowania wniósł o oddalenie apelacji i zasądzenie od wnioskodawcy kosztów postępowania zażaleniowego.
Sąd Okręgowy zważył co następuje:
Apelacja jest niezasadna.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zostało wydane na podstawie prawidłowo ustalonego stanu faktycznego, które to ustalenia Sąd Okręgowy podziela i przyjmuje za własne, jak również w wyniku prawidłowo zastosowanych przepisów prawa materialnego.
Oceny powyższej nie zmienia podniesiony przez apelującego zarzut naruszenia przez Sąd Rejonowyart. 233 § 1 k.p.c., sprowadzający się do kwestionowania ustalonej w toku postępowania okoliczności dotyczącej zezwolenia ówczesnego właściciela gruntu na zajęcie części nieruchomości pod budowę gazociągu oraz o zrzeczeniu się pretensji odnośnie do lokalizacji gazociągu, gdy w ocenie skarżącego wnikliwa analiza materiału dowodowego prowadzić powinna do wniosku, iż w imieniu Spółdzielni oświadczenie złożyła osoba nieuprawniona do jej reprezentowania, tj. osoba pracująca w „kasie”Rolniczej Spółdzielni Produkcyjnej (...).
W pierwszej kolejności przypomnieć należy, że zgodnie zart. 233 § 1 k.p.c., Sąd ocenia wiarygodność i moc dowodów według własnego przekonania, na podstawie wszechstronnego rozważenia zebranego materiału. Przy ocenie materiału dowodowego sądowi przysługuje zatem swoboda zastrzeżona treścią powołanego wyżej przepisu. Jeżeli z określonego materiału dowodowego Sąd wyprowadza wnioski logicznie poprawne i zgodne z doświadczeniem życiowym, to ocena Sądu nie narusza reguł swobodnej oceny dowodów (art. 233 § 1 k.p.c.) i musi się ostać choćby w równym stopniu, na podstawie tego materiału dowodowego, dawały się wysnuć wnioski odmienne. Tylko w przypadku, gdy brak jest logiki w wiązaniu wniosków z zebranymi dowodami lub gdy wnioskowanie sądu wykracza poza schematy logiki formalnej albo wbrew zasadom doświadczenia życiowego nie uwzględnia jednoznacznych praktycznych związków przyczynowo-skutkowych, przeprowadzona przez sąd ocena dowodów może być skutecznie podważona.
Tego rodzaju uchybień nie sposób dopatrzyć się w stanowisku Sądu Rejonowego, zaś argumenty apelującego nie wykazują, że ocena zebranego w sprawie materiału dowodowego została dokonana z naruszeniemart. 233 § 1 k.p.c.Z okoliczności, iż na dokumencie kasowym dotyczącym przyjęcia kwoty odszkodowania widnieje podpis kasjerkiSpółdzielni (...)w żaden sposób nie można wywieść wniosku, że oświadczenie o zezwoleniu na zajęcie pasa gruntu pod budowę gazociągu obarczone było wadliwością w postaci niewłaściwej reprezentacji Spółdzielni. W każdej instytucji posiadającej kasę, na dokumentach kasowych podpisuje się kasjerka lub księgowa. Natomiast z całokształtu materiału dowodowego zgromadzonego w sprawie, w tym oświadczenie o wyrażeniu zgody na czasowe zajęcie części nieruchomości pod budowę gazociągu pod warunkiem wypłacenia odszkodowania / k-70/, pokwitowanie odbioru decyzji z dnia 3 kwietnia 1992 r. zatwierdzającej plan realizacyjny i udzielającej pozwolenia na budowę gazociągu /k-71/, od której Spółdzielnia nie odwołała się, bowiem wynikała ona z wcześniejszych ustaleń dotyczących budowy gazociągu, pokwitowanie dotyczące odbioru kwoty odszkodowania na rzecz spółdzielni /73/, ale również zeznania świadkaP. Ż., który wprawdzie mówi, że na okazanych dokumentach nie widzi swojego podpisu, ale jednocześnie w dalszej części zeznań wskazuje, że prezesem Spółdzielni był od 1989 do 1990 r. Z tego powodu na dokumentach z 1992 r. nie mogło być jego podpisu. Należy w tym miejscu podnieść, że skarżący podnosząc okoliczność nieprawidłowej reprezentacji Spółdzielni przy składaniu oświadczeń dotyczących budowy gazociągu, nie wskazuje jednocześnie kto w owym czasie pełnił rolę Prezesa. Sąd Okręgowy zwraca uwagę, że okoliczność dotycząca udzielenia zezwolenia przezSpółdzielnię (...)co do budowy gazociągu, była przedmiotem rozważań Sądu Okręgowego rozpoznającego apelacje od postanowienia wstępnego, w kontekście dobrej lub złej wiary posiadacza pasa gruntu zajętego pod budowę gazociągu. W uzasadnieniu tego orzeczenia Sąd Okręgowy nie tylko przesądził okoliczność, że ówczesny właściciel gruntu wyraził zgodę na posadowienie na nim gazociągu, ale również, że ta okoliczność przesądza o dobrej wierze posiadacza.
W tej sytuacji, za bezzasadny należało uznać również naruszenie przepisów prawa procesowego, tj. art. 227 w zw. zart. 278 § 1 k.p.c, a mianowicie oddalenie wniosku dowodowego pełnomocnika Wnioskodawcy o powołanie biegłego rzeczoznawcy majątkowego na okoliczność ustalenia wysokości wynagrodzenia za ustanowienie służebności przesyłu, oddalenie wniosku Wnioskodawcy o dopuszczenie dowodu z opinii biegłego z zakresu budowy i eksploatacji gazociągu na okoliczność obszaru koniecznego dla prawidłowego wykonywania przez Uczestnika uprawnień wynikających z ustanowienia służebności przesyłu oraz oddalenie wniosku Wnioskodawcy o przeprowadzenie oględzin z nieruchomości przez geodetę celem sporządzenia mapy z oznaczeniem przebiegu służebności przesyłu. Wobec merytorycznej niezasadności wniosku przeprowadzenie tych dowodów było zbędne.
W ostatniej kolejności należy odnieść się skrótowo do treści ostatniego z zarzutów apelującego, zgodnie z którym niedopuszczalnym było przyjęcie przez Sąd Rejonowy, że przed wejściem w życie przepisów odart. 3051k.c.doart. 3054k.c.istniała możliwość nabycia w drodze zasiedzenia służebności gruntowej o treści odpowiadającej służebności przesyłu. Powyższe stanowisko apelującego nie zasługuje na aprobatę. Koncepcja służebności gruntowej odpowiadającej służebności przesyłu stwarza podstawy do uregulowania w drodze cywilnoprawnej uprawnień przedsiębiorstwa przesyłowego do korzystania w określonym zakresie z cudzej nieruchomości. Taka wykładnia przepisów o służebności gruntowej nie narusza zasady numerus clausus ograniczonychpraw rzeczowych. Zgodnie zart. 244 § 1 k.c.ograniczonymprawem rzeczowymjest służebność a jednym z jej rodzajów jest służebność gruntowa (art. 285 k.c.– 295k.c.) i służebność przesyłu (art. 3051-3055k.c.), która jest prawem na rzeczy cudzej bardzo zbliżonym do służebności gruntowej. Wyraźnie podkreślał to stan prawny na tle dekretu oprawie rzeczowym, który regulował tę służebność wprost w dziale „służebności gruntowe”. Także obecna regulacja służebności przesyłu zawarta wkodeksie cywilnymwart. 3054k.c.wskazuje, że do służebności przesyłu należy odpowiednio stosować przepisy o służebności gruntowej. Zatem powoływanie się na służebność gruntową o treści służebności przesyłu przed 3 sierpnia 2008 r. znajduje podstawy prawne i pozwala, w zmienionych stosunkach społeczno-gospodarczych i po transformacji ustrojowej mającej miejsce w 1989 r. godzić sprzeczne interesy właścicieli nieruchomości, na których znajdują się urządzenia przesyłowe oraz przedsiębiorstw przesyłowych (tak SN w postanowieniu z 13 lutego 2015 r. II CSK 310/14, Legalis nr 1213112).
Zgodnie z konstytucyjną zasadą podziału władzy sądy są powołane do stosowania prawa stanowionego przez władzę ustawodawczą działając na podstawieKonstytucjioraz ustaw (art. 178 ust. 1 Konstytucji RP). Wykształcona przez judykaturę konstrukcja służebności o treści odpowiadającej służebności przesyłu miała więc ze swej natury charakter interpretacyjny, a jej celem i rezultatem było ustalenie treści norm prawnych wyrażonych w przepisach o służebnościach gruntowych w odniesieniu do stanów faktycznych związanych z urządzeniami przesyłowymi. Z perspektywy systemu prawa wprowadzenie przepisówart. 3051- 3054k.c.oznaczało przede wszystkim uszczegółowienie obowiązujących unormowań i nie wiązało się z wprowadzeniem norm prawnych, odbiegających znacznie od dotychczas obowiązujących w ramach ogólnej regulacji służebności gruntowych(vide: uzasadnienie uchwały SN z 22 maja 2013 r. III CZP 18/13, OSNC 2013 nr 12 poz. 139; uzasadnienie postanowienia SN z 26 czerwca 2013r. II CSK 626/12, Lex nr 1341262).
Nie ma podstaw do przyjęcia, że interpretacja obowiązujących przed wprowadzeniem instytucji służebności przesyłu przepisówart. 285 k.c.i następnych była niewłaściwa i miała charakter rozszerzający oraz by godziła w zasadę pewności prawa, zaufania między obywatelem a państwem i zasadę ochrony praw nabytych.
Mając na uwadze wszystko powyższe, Sąd Okręgowy uznał apelację wnioskodawcy za nieuzasadnioną, a w konsekwencji oddalił ją na podstawieart. 385 k.p.c.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.