Sąd Rejonowy w Giżycku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 516/19
Data wyroku: 2020-02-26 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Marek Makowczenko
Słowa kluczowe: Zachowek
Podstawa prawna: art. 991 § 1 kpc

Sygn. akt: I C 516/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 26 lutego 2020 r.
Sąd Rejonowy w Giżycku I Wydział Cywilny
w składzie następującym:

Przewodniczący:

SSR Marek Makowczenko

Protokolant:

sekretarka Sylwia Laskowska

po rozpoznaniu w dniu 5 lutego 2020 r. w Giżycku na rozprawie
sprawy z powództwaK. K. (1),P. M. (1)
przeciwkoŁ. S. (1),Z. S. (1),P. C. (1)
o zachowek

1
Zasądza od pozwanejZ. S. (1)na rzecz powodówK. K. (1)iP. M. (1)kwoty po 4774,83 zł (cztery tysiące siedemset siedemdziesiąt cztery złote 83/100) z ustawowymi odsetkami od dnia 29.04.2019r. do dnia zapłaty.

2
Zasądza od pozwanejP. C. (1)na rzecz powodówK. K. (1)iP. M. (1)kwoty po 4774,83 zł (cztery tysiące siedemset siedemdziesiąt cztery złote 83/100) z ustawowymi odsetkami od dnia 29.04.2019r. do dnia zapłaty.

3
Zasądza od pozwanegoŁ. S. (1)na rzecz powodówK. K. (1)iP. M. (1)kwoty po 4774,83 zł (cztery tysiące siedemset siedemdziesiąt cztery złote 83/100) z ustawowymi odsetkami od dnia 29.04.2019r. do dnia zapłaty.

4
Oddala powództwo w pozostałym zakresie.

5
Zasądza od pozwanejZ. S. (1)na rzecz powodówK. K. (1)iP. M. (1)kwoty po 1144,60 zł ( jeden tysiąc sto czterdzieści cztery złote 60/100) tytułem zwrotu kosztów procesu.

6
Zasądza od pozwanejP. C. (1)na rzecz powodówK. K. (1)iP. M. (1)kwoty po 1144,60 zł ( jeden tysiąc sto czterdzieści cztery złote 60/100) tytułem zwrotu kosztów procesu.

7
Zasądza od pozwanegoŁ. S. (1)na rzecz powodówK. K. (1)iP. M. (1)kwoty po 1144,60 zł ( jeden tysiąc sto czterdzieści cztery złote 60/100) tytułem zwrotu kosztów procesu.

SSR Marek Makowczenko
Sygn. akt I C 516/19

UZASADNIENIE
PowódkiK. K. (1)orazP. M. (1)wniosły o zasądzenie na ich rzecz od pozwanychZ. S. (1),P. C. (1)orazŁ. S. (1)solidarnie kwoty po 14.324,50 zł wraz z ustawowymi odsetkami od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty tytułem zachowku po zmarłymB. S. (1)oraz o zasądzenie solidarne na rzecz każdej z powódek kosztów postępowania. W uzasadnieniu powódki wskazały, iż są córkamiB. S. (1)zmarłego w dniu 13 lutego 2016 r. Spadkodawca pozostawił testament notarialny z dnia 21 maja 2007 r. RepA(...)sporządzony przed notariuszemJ. C.. Otwarcie i ogłoszenie testamentu nastąpiło w dniu 13 sierpnia 2016 r. przed notariuszemB.M. M., w testamencie do całego spadku powołani zostali pozwani. Tego samego dnia sporządzono akt poświadczenia dziedziczenia na mocy którego poświadczono, że spadek poB. S. (1)nabyli pozwani w części po 1/3.
Kwestie zachowku po zmarłym ojcu powódki uregulowały z pozwanąZ. S. (1)w ugodzie zawartej w dn. 15 maja 2017 r. Na mocy przedmiotowej ugody pozwanaZ. S. (1)wypłaciła powódkom kwotę po 28.000 złotych. Strony ugody zastrzegły, że wypłata tej kwoty zaspokaja wszelkie roszczeniaK. K. (1)orazP. M. (1)
z tytułu zachowku poB. S. (1), za wyjątkiem roszczenia co do zachowku mogącego wynikać z postępowania w przedmiocie uzyskania rekompensaty za utracone mienie zabużańskie, co do którego postępowanie zostało wszczęte z inicjatywy spadkodawcy. Strony ugody ustaliły, iż w razie przyznania rekompensaty zobowiązują się przystąpić do negocjacji w celu zawarcia ugody regulującej uzupełnienie zachowku.
Decyzją Wojewody(...)z dn. 25 września 2018 r. potwierdzono prawo m. in.Z. S. (1),Ł. S. (1)orazP. C. (1)do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej. W związku z powyższym każdy z pozwanych otrzymał świadczenie pieniężne w wysokości 50.931,54 zł. Wobec bezskutecznych prób negocjacji oraz wezwań do zapłaty kwoty uzupełniającej zachowek powódki zdecydowały się wystąpić z roszczeniem na drogę sądową.
PozwaniZ. S. (1),P. C. (1)iŁ. S. (1)domagali się oddalenia powództwa w całości oraz zasądzenie na ich rzecz kosztów procesu według norm przepisanych. Pozwani kwestionowali żądanie powódek co do zasady wskazując, że wszelkie roszczenia związane z zachowkiem po zmarłymB. S. (2)zostały już uregulowane ugodą zawarta miedzy pozwanąZ. S. (1)a powódkami. Pozwani wskazali, że kwota 28.000 zł, którą otrzymała każda z powódek całkowicie zaspokaja ich roszczenia związane z zachowkiem. Argumentowali, że przyznane pozwanym decyzją Wojewody(...)z dnia 25 września 2018 r. prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej nie wchodzi do spadku po zmarłym, a stanowi część majątku odrębnego każdego z pozwanych, wobec czego powódkom nie przydługie roszczenie o zachowek na postawie 991§ 1 k.c.
Sąd ustalił co następuje:
W dniu 13 lutego 2016 r. wG.zmarłB. S. (1). W chwili śmierci był żonaty zZ. S. (1), z którą miał dzieci:Ł. S. (1)orazP. C. (1). Spadkodawca miał również dwie córki z poprzedniego małżeństwa-K. K. (1)orazP. M. (1).
(dow ó d: odpis akt zgonuB. S.- k. 10, odpis skrócony aktu urodzeniaK. S., obecnieK.- k. 11, odpis skrócony aktu urodzeniaP. S., obecnieM.- k. 11, testament notarialnyB. S.- k. 60, protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu - k. 17-18)
Zmarły pozostawił testament sporządzony w formie aktu notarialnego Rep.A(...)w dniu 21 maja 2007 r. przed notariuszemJ. C., w którym powołał do całości spadku drugą żonęZ. S. (1)oraz dzieci z drugiego małżeństwa-Ł. S. (1)iP. C. (1). Otwarcie i ogłoszenie testamentu nastąpiło w dniu 13 sierpnia 2016 r. przed notariuszemB.M. M.. Tego samego dnia tj. 13 sierpnia 2016 r. sporządzono akt poświadczenia dziedziczenia RepA(...), w którym poświadczono, że spadek poB. S. (2)nabyli pozwani w części po 1/3. Wszyscy spadkobiercy przyjęli spadek bez ograniczenia odpowiedzialności za długi.
(dow ó d: testament notarialnyB. S.- k. 60, protokół otwarcia i ogłoszenia testamentu - k. 17-18, protokół dziedziczenia oraz oświadczenia o przyjęciu spadku- k. 20-23, akt poświadczenia dziedziczenia- k.24-25)
W dniu 15 maja 2017 r. powódki zwarły z pozwanąZ. S. (1)ugodę przedmiotem, której było uregulowanie i skonkretyzowanie obowiązku świadczenia zachowku oraz zaspokojenie powódek z tytuł należnego im zachowku. Na podstawie w/w ugody pozwanaZ. S. (1)zobowiązała się do dokonania na rzecz każdej z powódek wypłaty kwoty 28.000 zł tytułem należnego im zachowku. Strony ugody ustaliły, że zapłata kwoty 28.000 zł zaspokaja w pełni wszystkie roszczenia z tytułu zachowku po zmarłymB. S. (1), za wyjątkiem roszczenia co do zachowku, mogącego wyniknąć z postępowania w przedmiocie uzyskania rekompensaty za utracone mienie zabużańskie, co do którego postępowanie administracyjne zostało wszczęte z inicjatywy spadkodawcy i które wg oświadczenieZ. S. (1)zawisłe jest przed Naczelnym Sadem Administracyjnym pod sygn. akt I OSK 2422/14. W razie przyznania rekompensaty strony zobowiązały się przystąpić do negocjacji w celu zawarcia ugody regulującej uzupełnienie zachowki.
(dow ó d: ugoda zawarta międzyZ. S.aK. K.iP. M.z dn. 15.05.2017 r.- k. 26-28)
W dniu 11 marca 2008r.J. S.złożyła do(...)Urzędu Wojewódzkiego wO.wniosek o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przezA. S. (1)nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Postanowieniem z dnia 12 marca 2008r. Wojewoda(...)przekazał wniosek według właściwości Wojewodzie(...).
W dniu 4 czerwca 2008 roku wniosek do Wojewody(...)złożyłaJ. S.orazH. S. (1).
W dniu 25 stycznia 2011 r. wnioski do Wojewody(...)złożyliB. S. (1)orazA. S. (2).
Z wnioskiem w przedmiotowej sprawie w dniu 1 marca 2012 r. wystąpili spadkobiercyH. S. (2), która w tym czasie już zmarła.
( dowód: wniosekB. S.z dn.  25.01.2011 r.,  wniosekA. S.z dn. 25.01.2011 r.- akta sprawy urzędu Wojewódzkiego(...).(...).288.2017.KB –k. 159-162)
Decyzją nr WG.(...)-49a/2008 z dnia 17 grudnia 2012 r. Wojewoda(...)odmówił potwierdzenia prawa do rekompensatyB. S. (1)iA. S. (2)z powodu przekroczenia ustawowego terminu określonego dla złożenia wniosku w niniejszej sprawie.
(dowód: decyzja Wojewody(...)z dn. 17.12. 2012 r.- akta sprawy urzędu Wojewódzkiego(...).(...).288.2017.KB –k. 248-249)
Od powyższej decyzji zostało złożone odwołanie, jednakże Minister Skarbu Państwa postanowieniem z dnia 19 lutego 2013 r. stwierdził uchybienie terminu do wniesienia odwołania przezB. S. (1)orazA. S. (2)od w/w decyzji Wojewody(...).
(dowód: postanowienie ministra Skarbu Państwa z dn. 19.02.2013 r. akta sprawy Urzędu Wojewódzkiego(...).(...).288.2017.KB –k. 267-268)
Wnioskiem z dnia 12 kwietnia 2013 r.B. S. (1)orazA. S. (2)wystąpili o stwierdzenie nieważności decyzji Wojewody(...)nr WG.(...)-49a/2008 z dnia 17 grudnia 2012 roku. Minister Skarbu Państwa decyzją z dnia 11 czerwca 2013 r. odmówił stwierdzenia nieważności w/w decyzji Wojewody(...).
(dowód: decyzja Ministra Skarbu Państwa z dn. 11.06.2013 r. akta sprawy Urzędu Wojewódzkiego(...).(...).288.2017.KB –k. 306-309)
NastępnieB. S. (1)iA. S. (2)złożyli wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy. W dniu 3 września 2013 r. wskutek ponownego rozpatrzenia sprawy Minister Skarbu Państwa wydał decyzję utrzymującą w mocy wcześniejszą decyzję z dnia 11 czerwca 2013 r. o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji Wojewody(...)
nr WG.(...)-49a/2008 z dnia 17 grudnia 2012 roku.
(dowód: decyzja Ministra Skarbu Państwa z dn. 03.09.2013 r.- akta sprawy Urzędu Wojewódzkiego(...).(...).288.2017.KB –k. 352-356)
Od powyższej decyzji wnioskodawcy złożyli skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego wW.. Wyrokiem z dnia 4 czerwca 2014 r. Wojewódzki Sąd Administracyjny wW.oddalił niniejszą skargę. Powyższy wyrok został jednak w całości zaskarżony skargą kasacyjną przezB. S. (1)orazA. S. (2). W dniu 9 grudnia 2016 r. Naczelny Sąd Administracyjny w sprawie o sygn. akt I OSK 2422/14 wydał wyrok uchylający zaskarżony wyrok Wojewódzkiego Sadu Administracyjnego wW.z dnia 4 czerwca 2014 r. oraz decyzję Ministra Skarbu Państwa z 3 września 2013 r. i poprzedzająca ją decyzję z dnia 11 czerwca 2013 r. W orzeczeniu Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że stosowne wnioski o potwierdzenie prawa do rekompensaty nie muszą być złożone od razu przez wszystkich uprawnionych, co oznacza, że stosowny wniosek może zostać złożony przez jeden podmiot. Mając na uwadze treść wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego, Minister Spraw Wewnętrznych i Administracji decyzją
z dnia 30 czerwca 2017w r. stwierdził nieważność decyzji Wojewody(...)nr WG.(...)-49a/2008 z dnia 17 grudnia 2012 r. Akta przedmiotowej sprawy zostały przekazane do organu I instancji celem ponownego rozpatrzenia.
(dowód: d ecyzja Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dn. 30.06.2017 r. -akta sprawy Urzędu Wojewódzkiego(...).(...).288.2017.KB –k. 375-378. )
W dniu 13 lutego 2016 r. zmarłB. S. (1).
W dniu 27 grudnia 2017 r. do Wojewody(...)wpłynął wniosekZ. S. (1), a w dniu 28 grudnia 2017 r. wnioskiP. C. (1)orazŁ. S. (1)- jako spadkobiercówB. S. (1)o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przezA. S. (1)nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej.
( decyzja Wojewody(...)z dn. 25.09.2018 r.- k. 31-38.)
Decyzją z dnia 25 września 2018 r. Wojewoda(...)potwierdził prawo m.in.Z. S. (1),Ł. S. (1),P. C. (1)do rekompensaty z tytułu pozostawienia przezA. S. (1)nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wysokość rekompensaty przysługującej pozwanym ustalono na kwotę 50.931,54 zł dla każdego z pozwanych. Łączna kwota świadczenia pieniężnego z tytułu rekompensaty za pozostawienie nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej przyznana pozwanym wyniosła 152.794, 62 zł.
(dow ó d: decyzja Wojewody(...)z dn. 25.09.2018 r.- k. 31-38.)
W pismach z dn. 4 lutego 2019 r. pełnomocnik powódek wystosował do każdego
z pozwanych wezwania do zapłaty kwoty po 14.324,49 zł dla każdej z powódek z tytułu zachowku po zmarłym ojcu.
(dow ó d: wezwanie do zapłaty z dnia 4.02.2019 r. skierowane doZ. S.k. 39-40 ,  wezwanie do zapłaty z dnia 4.02.2019 r. skierowane doP. C.k. 41-42, wezwanie do zapłaty z dnia 4.02.2019 r. skierowane doŁ. S.k. 43-44,)
W odpowiedzi na wezwanie do zapłaty z dnia 19 lutego 2019 r. pełnomocnik pozwanych poinformował, że pozwani nie uznają roszczeń powódek ani co do zasady, ani co do wysokości. Jednocześnie mając na względzie zachowanie prawidłowych relacji rodzinnych, zaproponował zawarcie ugody, na mocy której powódki otrzymałby kwotę po 3.581,13 zł.
(dow ó d: odpowiedź na wezwanie do zapłaty z dn. 19.02.2019 r.- k. 46-48)
Powyższe istotne okoliczności faktyczne zostały ustalone na podstawie dokumentów znajdujących w aktach sprawy autentyczności i rzetelności których strony nie kwestionowały. Dowody tak z dokumentów urzędowych jak i prywatnych Sąd uznał w całości za autentyczne i wiarygodne. Żadna ze stron ich nie kwestionowała, tak pod względem poprawności formalnej jak i materialnej. Nie ujawniły się też jakiekolwiek okoliczności podważające moc dowodową tych dokumentów, które należałoby brać pod uwagę z urzędu. Stąd omawiane dokumenty urzędowe stanowiły dowód tego, co zostało w nich urzędowo zaświadczone (art. 244 §1 k.p.c.), a dokumenty prywatne stanowiły dowód tego, że osoby, które je podpisały, złożyły oświadczenie zawarte w dokumencie (art. 245 k.p.c.).
Są d zwa żył co następuje:
W rozpoznawanej sprawie bezspornym pozostawało, że pozwani należą do kręgu spadkobierców po zmarłymB. S. (1), powódkom zaś przysługuje prawo do zachowku po zmarłym ojcu. Nie było także sporne to, że spadek odziedziczyli pozwani w częściach po 1/3 na podstawie testamentu notarialnego z dnia 21 maja 2007 r.
Spór, jaki stał się przedmiotem rozstrzygnięcia Sądu w niniejszym postępowaniu, sprowadzał się przede wszystkim do ustalenia czy dotychczas wypłacona powódkom kwota zaspokaja ich roszczenia z tytułu zachowku. Pozwani nie kwestionowali prawa powódek do zachowku, podnosili jednak, że cały zachowek w wysokości 28.000 zł został wypłacony na mocy ugody zawartej międzyZ. S. (1)a powódkami w dnia 15 maja 2017 r. Pozwani nie zgadzali się również ze stanowiskiemK. K. (1)iP. M. (1), które wskazywały, że prawo do rekompensaty za mienie pozostawione poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej wchodzi w skład spadku poB. S. (1)i powinno być uwzględniane przy obliczaniu substratu zachowku. Pozwani argumentowali, iż prawo do w/w rekompensaty stanowi ich własne prawo podmiotowe, a świadczenie pieniężne z tego tytułu weszło do majątków prywatnych pozwanych.
Pojęcie spadku jest określone wart. 922 § 1 k.c.. Przepis ten stanowi, że prawa i obowiązki majątkowe zmarłego przechodzą z chwilą jego śmierci na jego następców prawnych. Nabycie spadku oznacza, że spadkobiercy wchodzą w sytuację prawną w jakiej pozostawał spadkobierca i następuje to z chwilą śmierci spadkodawcy (art. 925 k.c.). Prawo dziedziczenia jest jednym z podstawowych praw, które podlegają ochronie konstytucyjnej (art. 64 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej).
Wskazać należy że spadkodawca w dniu 25 stycznia 2011 r. złożył wniosek do Wojewody(...)o potwierdzenie prawa do rekompensaty z tytułu pozostawienia przezA. S. (1)nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Tym samym przystąpił do już trwającego postępowania. Aktywnie w nim uczestniczył, składał pisma, odwołania, skargi kasacyjne. W dniu 13 lutego 2016 r. zmarł. Wówczas do Wojewody(...)wpłynął wniosek pozwanych jako spadkobiercówB. S. (1)o wydanie decyzji potwierdzającej prawo do rekompensaty z tytułu pozostawienia przezA. S. (1)nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczpospolitej Polskiej. Postępowanie administracyjne zakończyło się decyzją z dnia 25 września 2018 r. w której Wojewoda(...)potwierdził prawo pozwanychZ. S. (1),Ł. S. (1),P. C. (1)do rekompensaty z tytułu pozostawienia przezA. S. (1)nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej.
W tych okolicznościach należało podzielić utrwalony w orzecznictwie sądów powszechnych oraz Sądu Najwyższego pogląd, że tzw. uprawnienia zabużańskie mają charakter dziedziczny. A zatem w przypadku, gdy pozwani nabyli w całości spadek po spadkodawcyB. S. (1)to nabyli również uprawnienie przysługujące spadkodawcy z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Z chwilą otwarcia spadku poB. S. (1)przysługujące mu uprawnienia z tytułu pozostawienia nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej stały się uprawnieniami jego spadkobierców. Wobec powyższego Sąd uznał, że prawo do rekompensaty za mienie zabużańskie wchodzi w skład masy spadkowej poB. S. (1)i powinno zostać uwzględnione przy obliczaniu substratu zachowku przysługującego powódkom.
Zgodnie zart. 991 § 1 k.c.zstępnym, małżonkowi oraz rodzicom spadkodawcy, którzy byliby powołani do spadku z ustawy, należą się, jeżeli uprawniony jest trwale niezdolny do pracy albo jeżeli zstępny uprawniony jest małoletni - dwie trzecie wartości udziału spadkowego, który by mu przypadał przy dziedziczeniu ustawowym, w innych zaś wypadkach - połowa wartości tego udziału (zachowek). Z kolei w myśl§ 2tego przepisu, jeżeli uprawniony nie otrzymał należnego mu zachowku bądź w postaci uczynionej przez spadkodawcę darowizny, bądź w postaci powołania do spadku, bądź w postaci zapisu, przysługuje mu przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
Wysokość zachowku określa takżeart. 991 § 1 k.c.- wynosi on połowę wartości udziału, jaki przypadałby uprawnionemu przy dziedziczeniu ustawowym, natomiast jeżeli uprawniony do zachowku jest osobą małoletnią albo trwale niezdolną do pracy, wysokość ta wynosi dwie trzecie wartości tego udziału, przy czym przy obliczaniu wysokości zachowku należy ustalić czystą wartość spadku. Wartość ta to różnica między wysokością aktywów wchodzących w skład spadku a wysokością długów spadkowych.
Zatem uprawniony należny mu zachowek może otrzymać przede wszystkim w postaci powołania do spadku, zapisu lub uczynionej przez spadkodawcę na jego rzecz darowizny (art. 991 § 2 k.c.). Gdy jednak to nie nastąpi, przysługuje mu - w myśl powołanego przepisu - przeciwko spadkobiercy roszczenie o zapłatę sumy pieniężnej potrzebnej do pokrycia zachowku albo do jego uzupełnienia.
W celu obliczenia wysokości przysługującego powódkom zachowku w pierwszej kolejności należało zatem określić udział spadkowy stanowiący podstawę do obliczenia zachowku. Udział, w jakim powódki byłby uprawnione do spadku gdyby doszło do dziedziczenia z ustawy wynosi zgodnie zart. 931 § 1 k.c., po 3/16. Udział ten należało następnie pomnożyć, stosownie doart. 991 § 1 k.c., przez 1/2 albowiem powódki w dacie otwarcia spadku były osobami pełnoletnimi, zdolnymi do pracy zarobkowej. W związku z powyższym udział stanowiący podstawę do obliczenia zachowku wynosił 3/32. Kolejnym zadaniem Sądu było ustalenie tzw. substratu zachowku.
Mając na uwadze treść ugody zawartej międzyZ. S. (1)a powódkami, zgodnie z którą zaplata kwoty 28.000 zł zaspokoiła w pełni wszystkie roszczenia z tytułu zachowku, za wyjątkiem roszczenia co do zachowku, mogącego wyniknąć z postępowania w przedmiocie uzyskania rekompensaty za utracone mienie zabużańskie. Sąd uznał, że do substratu zachowku poB. S. (1)należy zaliczyć jedynie wartość w/w rekompensaty tj. 152.794, 62 zł.
Przystępując zatem do obliczenia należnego powódkom zachowku należało pomnożyć ustaloną wartość rekompensaty za mienie pozostawione poza granicami Rzeczypospolitej Polskiej przez udział spadkowy stanowiący podstawę do obliczenia zachowku tj. 3/32. Należna powódkom kwota wynosi więc po 14.324, 49 zł.
Przechodząc do kolejnej kwestii wskazać należy, że pozwani w niniejszej sprawie odpowiadają z tytułu zachowku indywidualnie. Przypomnieć należy, że decyzją z dnia 25 września 2018 r. Wojewoda(...)potwierdził prawo pozwanychZ. S. (1),Ł. S. (1),P. C. (1)do rekompensaty z tytułu pozostawienia przezA. S. (1)nieruchomości poza obecnymi granicami Rzeczypospolitej Polskiej. Wysokość rekompensaty przysługującej pozwanym ustalono na kwotę 50.931,54 zł dla każdego z pozwanych. W tej sytuacji pozwani nie odpowiadają wobec powódek solidarnie za całość zachowka z tego tytułu. Odpowiedzialność ograniczona jest wysokością otrzymanej kwoty przez każdego z pozwanych.  Powyższe implikuje to, że pozwani w realiach przedmiotowej sprawy zobowiązani są do rozliczenia należnego powódkom zachowku po 1/3 części, tj. po 4.774,83 zł dla każdej z powódek. Z tych względów Sąd orzekł jak w pkt I, II, III sentencji wyroku. O odsetkach Sąd orzekł na podstawieart. 481 §1 k.c.zgodnie z żądaniem pozwu, zasądzając je od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty.
W pozostałym zakresie powództwo podlegało oddaleniu.
O kosztach Sąd orzekł na podstawieart. 98 k.p.c.i zgodnie z zasadą odpowiedzialności za wynik sprawy zasądził od każdego z pozwanych na rzecz powódek kwoty po 1.144,60 zł.