Sąd Okręgowy w Legnicy
V Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: V U 337/19
Data wyroku: 2019-11-20 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Regina Stępień
Słowa kluczowe: Emerytura pomostowa
Podstawa prawna: art. 21 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych (Dz.U.2015.965 ze zm.)

Sygn. aktV U 337/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia20 listopada 2019 r.
Sąd Okręgowy - Sąd Pracy i Ubezpieczeń Społecznych w Legnicy
w składzie:
Przewodniczący:sędzia Regina Stępień
Protokolant: star. sekr. sądowy Ewelina Trzeciak
po rozpoznaniu w dniu20 listopada 2019 r. w Legnicy
sprawy z wnioskuJ. M.
przeciwkoZakładowi Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
o rekompensatę z tytułu pracy w szczególnych warunkach
na skutek odwołaniaJ. M.
od decyzjiZakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.
z dnia25 marca 2019 r.
znak(...)

I

zmienia decyzję Zakładu Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.z dnia 25 marca 2019 r. znak(...)w ten sposób, że przyznaje wnioskodawcyJ. M.prawo do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach,

II

stwierdza, iż organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za opóźnienie w przyznaniu prawa do świadczenia.

Regina Stępień
Sygn. akt V U 337/19

UZASADNIENIE
Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział wL.decyzją z dnia 25 marca 2019r. znak:(...)przyznał wnioskodawcyJ. M.prawo do emerytury w wieku powszechnym od(...)tj. od dnia osiągnięcia wieku emerytalnego. Jednocześnie odmówił mu prawa do rekompensaty z tytułu pracy w szczególnych warunkach. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy podał, iż ubezpieczony nie spełniła przesłanek do przyznania rekompensaty, albowiem wobec wymaganych 15 lat pracy w szczególnych warunkach nie udowodnił żadnego okresu takiego zatrudnienia. Nie uwzględnił przy tym świadectwa pracy w szczególnych warunkach z 11 sierpnia 1996r. wskazując, iż zawarte w nim zapisy odnośnie charakteru wykonywanej pracy są niezgodne z rozporządzeniem RM z 7 Lutego 1983r. oraz przepisami branżowymi. Decyzję tę organ rentowy wydał w oparciu oart. 21 ust. 1 ustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowychoraz przepisyrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983r.w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Odwołanie od tej decyzji wniósłJ. M.. Domagał się jej zmiany poprzez przyznanie mu prawa do rekompensaty. Podniósł, iż decyzja organu rentowego jest błędna bowiem do okresów pracy w szczególnych warunkach winno zostać mu uwzględnione zatrudnienie od 19 sierpnia 1974r. do 13 stycznia 1995r. w(...) S.Ana stanowiskach elektromontera robót budowlano-montażowych oraz elektromonter pomiarów i regulacji - stale i w pełnym wymiarze czasu pracy wykonywał prace przy montażu, remontach i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych, które zostały wymienione w Wykazie A, dziale II, poz. 1 będącego załącznikiem do rozporządzenia RM z 7 lutego 1983r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
W odpowiedzi na odwołanie organ rentowy wniósł o jego oddalenie. W uzasadnieniu powołał te same okoliczności, które zostały wskazane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.

Sąd ustalił:
WnioskodawcaJ. M.urodził się (...)Ma prawo do emerytury w powszechnym wieku emerytalnym od(...)– skarżoną decyzja z 25 marca 2019r.
Jednocześnie tą decyzją organ rentowy odmówił mu prawa do tego rekompensaty z tytułu prcay w szczególnych warunkach – nie uznając mu żadnego okresu pracy w szczególnych warunkach – t. j. zatrudnienia od 19 sierpnia 1974r. do 13 stycznia 1995r. w(...) S.A.
/bezsporne, a nadto dokumenty z akt ubezpieczeniowych wnioskodawcy)
J. M.był zatrudniony w(...) S.A.od 19 sierpnia 1974r. do 11 sierpnia 1996r. na stanowisku elektromontera robót budowlano-montażowych a następnie elektromontera pomiarów i regulacji w tym na stanowiskach:
1) od 19 sierpnia 1974r. do 18 listopada 1974r.(3 miesiące i 10 dni)– w ramach wstępnego stażu pracy na stanowisku elektromontera
2) od 19 listopada 1974r. do 31 sierpnia 1979r.(4 lata, 9 miesięcy i 13 dni)– na stanowisku elektromontera
3) w ramach kontraktów zagranicznych,
na stanowisku elektromontera:
a) od 8 października 1979r. do 18 września 1980r.(11 miesięcy i 11 dni), ( urlop dewizowy od 19 września 1980r. do 14 listopada 1980r.)
b) od 9 marca 1988r. do 31 marca 1989r. (1 rok i 23 dni) , (urlop dewizowy od 1 kwietnia 1989r. 5 maja 1989r.)
na stanowisku elektromontera rozruchu i pomiarów:
c) od 8 października 1990r. do 31 stycznia 1992r. (1 rok, 3 miesiące i 24 dni), (urlop dewizowy od 3 lutego 1992r. do 6 marca 1992r.)
4) elektromonter elektromontera rozruchu i pomiarów
- od 15 listopada 1980r. do 4 września 1985r.(4 lata, 9 miesięcy i 21 dni)
- od 28 września 1985r. do 8 marca 1988r.(2 lata, 5 miesięcy i 10 dni)
- od 6 maja 1989r. do 30 lipca 1989r.(2 miesiące i 25 dni)
- od 1 stycznia 1990r. do 7 października 1990r.(9 miesięcy i 7 dni)
- od 7 marca 1992r. do 11 sierpnia 1996r. (4 lata, 5 miesięcy i 5 dni), (po wyłączeniu okresów zasiłków chorobowych: 30.09.1993-8.10.1993, 8.01.1995-2.06.1995r., 20.09.1995r.-7.10.1995r., 14.02.1996-11.08.1996 - łącznie 1 rok i 5 miesięcy) -(3 lata i 5 dni).
Na stanowisku elektromontera na stażu wnioskodawca był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu. Była to jego pierwsza praca po ukończeniu szkoły zawodowej, w które uzyskał kwalifikacje zawodowe elektromontera. W tym czasie wykonywał prace elektromontera, takie jak w późniejszym okresie po zakończeniu stażu. Kiedy to została zatrudniony jako elektromonter. Wykonywał wówczas prace polegające na montażu instalacji elektrycznych wysokiego i niskiego napięcia, instalacje kablowe, sieci, stacje transformatorowe, rozdzielnie niskiego i wysokiego napięcia. Prace te zawsze były związane z budową sieci dostarczających energię elektryczną do zakładów przemysłowych m. in. doZakładów (...)wJ.,(...)wL..
Na stanowisku elektromontera rozruchu i pomiarów wykonywał pomiary wszystkich instalacji i urządzeń elektrycznyche, regulował wszystkie napędy, podłączniki, odłączniki , uruchamiał ciagi technologiczne, konserwował urządzenia typu stacje trafo, rozdzielnie średniego i wysokiego napięcia. W tym prace związane z uruchomieniem ciagów technologicznych w(...)wL.,(...)wL., fabryce(...)w Hucie(...).
Łączny okres pracy wnioskodawcy na stanowisku: stażysty elektromontera, elektromontera i elektromontera rozruchu (z wyłączeniem okresów pracy na kontraktach zagranicznych oraz okresów pobierania zasiłków chorobowych po 14 listopada 1991r.) wynosi: 16 lat, 2 miesiące 1 dzień.
(...) S.A.to przedsiębiorstwo, które wykonywało prace budowlano-montażowe i remontowe urządzeń elektroenergetycznych na potrzeby zakładów przemysłowych.
/dowody:
- akta emerytalne: t. I: świadectwa pracy (k.39),świadectwo pracy w szczególnych warunkach (k.41)
- akta osobowe wnioskodawcy: umowa o staż k. 4, wnioski o przeszeregowanie k. 8-9, 23, angaże k. 10, 11, 27, 29-33, 35, 36-41 umowy kontraktowe i aneksy do nich k.1-.15, 45, 58
- e –protokół z 20.11.2019r. (k.28-29): zeznania świadków:K. B.00:04:20-00:16:31,H. K.00:16:31-00:33:28, wyjaśnienia wnioskodawcy 00:33:28- 00:45:01
- akta sprawy VU 702/17: wyrok wraz z uzasadnieniem k. 39, 45-49/.

Sąd zważył:
Odwołanie jest uzasadnione.
Zgodnie z art. 21 ustawy z dniaustawy z dnia 19 grudnia 2008 r. o emeryturach pomostowych(t.jedn.: Dz.U. z 2015.965 ze zm.), rekompensata przysługuje ubezpieczonemu, jeżeli ma okres pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze w rozumieniu przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wynoszący co najmniej 15 lat. Rekompensata nie przysługuje osobie, która nabyła prawo do emerytury na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ust. 2).
W myśl art. 23 cyt. ustawy, ustalenie rekompensaty następuje na wniosek ubezpieczonego o emeryturę. Rekompensata przyznawana jest w formie dodatku do kapitału początkowego, o którym mowa w przepisach art. 173 i art. 174 ustawy o emeryturach i rentach z FUS (ust. 2).
Rodzaje prac lub stanowisk oraz warunki, na podstawie których osobom zatrudnionym w szczególnych warunkach przysługuje prawo do emerytury (a w niniejszej sprawie – prawo do rekompensaty), ustala się na podstawie przepisówrozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze(Dz.U.8.43 ze zm.). Rozporządzenie to stosuje się do pracowników wykonujących prace w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze, wymienione w § 4-15 rozporządzenia oraz w wykazach stanowiących załącznik do rozporządzenia (§ 1 ust. 1). Z kolei w myśl § 2 ust. 1 tego rozporządzenia – okresami pracy uzasadniającymi prawo do świadczeń na zasadach określonych w rozporządzeniu są okresy, w których praca w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze jest wykonywana stale i w pełnym wymiarze czasu pracy obowiązującym na danym stanowisku pracy.
W rozpoznawanej sprawie kwestią sporną było, czy wnioskodawca posiada co najmniej 15-letni staż pracy w szczególnych warunkach uprawniający go do rekompensaty w myśl cyt. wyżej przepisówustawy o emeryturach pomostowych.
Materiał dowodowy zgromadzony w niniejszym postępowaniu, w szczególności zawarte w aktach - akta emerytalnych świadectwa pracy i świadectwo pracy w szczególnych warunkach oraz w aktach osobowych umowy o pracę i aneksy do tych umów, aneksy, wnioski o przeszeregowanie – w powiązaniu z zeznaniami świadków:J. M.iH. B.oraz wyjaśnieniami wnioskodawcy pozwoliły na uznanie, że spełnia warunek posiadania co najmniej 15 lat pracy w szczególnych warunkach.
Należy bowiem jako takie uznać okresy zatrudnienia na stanowiskach :
Łączny okres pracy wnioskodawcy na stanowisku: stażysty elektromontera, elektromontera i elektromontera rozruchu (z wyłączeniem okresów pracy na kontraktach zagranicznych oraz okresów pobierania zasiłków chorobowych po 14 listopada 1991r.) wynosi: 16 lat, 2 miesiące 1 dzień.Wnioskodawca wykonywał bowiem stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, prace przy wytwarzaniu i przesyłaniu energii elektrycznej oraz przy montażu i eksploatacji urządzeń elektroenergetycznych czyli prace wymienione w wykazie Adział II rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze( Dz.U. Nr 8, poz. 43 z późn zm. ).
Sąd nie uznał za prace wykonywane w szczególnych warunkach zatrudnienia na kontraktach zagranicznych ( łącznie z urlopami pokontraktowymi). Brak było dowodów potwierdzających wykonywanie prac szczególnych warunkach w tym okresie. ŚwiadekH. K.iB.wprawdzie zeznali, że zadania wykonywane na kontraktach za granicą były identyczne z tymi wykonywanymi w kraju, ale ich zeznania były w ocenie Sądu nieprzekonujące, gdyż świadkowie na kontraktach pracowali w innym czasie niż wnioskodawca.
Reasumując, wnioskodawca udowodnił 16 lat 2 miesiace i 1 dzień okresów prcay w szczególnych warunkach wykonywanej stale i w pełnym wymiarze czasu pracy, o której mowa w wykazie A, w dziale II załącznika dorozporządzenia Rady Ministrów z dnia 7 lutego 1983 r. w sprawie wieku emerytalnego pracowników zatrudnionych w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze. Powyższe skutkowało uznaniem, że ubezpieczonemu przysługiwała rekompensata.
Mając na uwadze powyższe rozważania, Sąd – kierując się treściąart. 47714§ 2 k.p.c.- zmienił zaskarżoną decyzję, orzekając jak w pkt I sentencji wyroku.
Zgodnie z treściąart. 118 pkt. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych– zgodnie z którym w przypadku ustalenia prawa do świadczenia lub jego wysokości orzeczeniem organu odwoławczego – organ rentowy wydaje decyzję w terminie 30 dni, przy czym za dzień wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędne do wydania decyzji uważa się dzień wpływu do Zakładu prawomocnego orzeczenia organu odwoławczego , jeżeli organ rentowy nie ponosi odpowiedzialności za nieustaleni ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji .
Przepisart. 85 ust. 1 ustawy z dnia 13 października 1998r. o systemie ubezpieczeń społecznych- stanowi , że jeżeli Zakład - w terminach przewidzianych w przepisach określających zasady przyznawania i wypłacania świadczeń pieniężnych z ubezpieczenia społecznego - nie ustalił prawa do świadczenia lub nie wypłacił tego świadczenia, jest obowiązany do wypłaty odsetek od tego świadczenia w wysokości odsetek ustawowych określonych przepisami prawa cywilnego . Nie dotyczy to przypadku, gdy opóźnienie w przyznaniu lub wypłaceniu świadczenia jest następstwem okoliczności, za które Zakład nie ponosi odpowiedzialności .
W orzecznictwie Sądu Najwyższego wyrażono pogląd, że zawarte w art. 85 ust. 1 ustawy systemowej określenie:„nie ustalił prawa do świadczenia”oznacza zarówno nie wydanie w terminie decyzji przyznającej świadczenie, jak i wydanie decyzji odmawiającej przyznania świadczenia, mimo spełnienia warunków do jego uzyskania (por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 9 marca 2001 r. II UKN 402/2000 OSNAPiUS 2002/20 poz. 501).
Powołane orzeczenie poprzez analogię można zastosować w niniejszej sprawie. Przedmiotem przeprowadzonego postępowania dowodowego było bowiem ustalenie czy wydając zaskarżoną decyzję organ rentowy naruszył przepisy prawa materialnego w zakresie nie uznania ,iż sporny okres wskazany w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji jest okresem pracy w szczególnych warunkach lub w szczególnym charakterze.
Istotnym dla rozstrzygnięcia rozpoznawanej sprawy jest zatem ustalenie, czy ZUS Oddział wL.przekroczył termin do ustalenia prawa wnioskodawcy do rekompensaty .Termin ten w niniejszej sprawie wynosił 30 dni od wyjaśnienia ostatniej okoliczności niezbędnej do wydania decyzji  (art. 118 ust. 1a ustawy z dnia 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych).
Analizując materiał dowodowy sprawy sąd poczynił ustalenia celem wyjaśnienia czy Zakład Ubezpieczeń Społecznych przed wydaniem skarżonej decyzji - wypełnił w toku prowadzonego postępowania administracyjnego wszystkie obowiązki nałożone na niego przezkodeks postępowania administracyjnego.
„W tej sytuacji przypomnienia wymaga, że zgodnie z art. 66 ust. 4 ustawy systemowej w zakresie prowadzonej działalności Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej. W opisanej działalności zakład stosuje przepisykodeksu postępowania administracyjnego, administracyjnego a w szczególności winien mieć na względzie:

-

obowiązek podejmowania niezbędnych kroków do wyjaśnienia stanu faktycznego (art. 7 kpa);

obowiązek informowania stron o okolicznościach faktycznych i prawnych, które mogą mieć wpływ na ustalenie ich praw i obowiązków będących przedmiotem postępowania administracyjnego (art. 9 kpa);

obowiązek zapewnienia stronom czynnego udziału w postępowaniu administracyjnym i możliwość wypowiedzenia się co do zebranego w sprawie materiału dowodowego (art. 10 kpa);

Zgodnie zart. 75 kpadowodami w postępowaniu administracyjnym może być wszystko, co może przyczynić się do wyjaśnienia sprawy i nie jest sprzeczne z prawem (...) a zebrany w sprawie materiał dowodowy organ administracji państwowej jest obowiązany w sposób wyczerpujący zebrać i ocenić”(uzasadnienie wyroku Sądu Apelacyjnego we Wrocławiu z dnia 03 lipca 2007r. , sygn. Akt IIIAUa 1995/06).
Z treści akt rentowych prowadzonych przez ZUS Oddział wL.wynika, iż przed wydaniem skarżonej decyzji organ rentowy wypełnił obowiązki wymienione wkodeksie postępowania administracyjnegoart. 7, 9 i 10.
Ubezpieczony bowiem - w toku postępowania związanego z rozpoznaniem wniosku o emeryture i rekompensatę miał możliwość udziału w postępowaniu administracyjnym poprzez składanie dowodów w postaci dokumentów .
Analizując materiał dowodowy sprawy nie można pominąć i tej okoliczności , że integralną część postępowania administracyjnego – związanego z rozpoznaniem powyższego wniosku - stanowiło postępowanie organu rentowego polegające na analizie dokumentów przedłożonych przez skarżącego .Argumentacja i wnioski pochodzące z tej analizy przedstawione zostały w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji .
Dodatkowo wskazać należy , że w postępowaniu sądowym prowadzonym w niniejszej sprawie przesłuchano świadków oraz dopuszczono dowód z akt osobowych dotyczących spornego okresu , co pozwoliło na ocenę stanowisk stron w niniejszej sprawie . Stanowisko sądu w tym zakresie zostało przedstawione w niniejszym uzasadnieniu .
Reasumując sąd uznał, iż - wydając decyzję w dniu 10 sierpnia 2017r. - ZUS w postępowaniu administracyjnym nie naruszył przepisów i zasad tego postępowania. Tym samym po stronie ZUS nie zaistniały okoliczności, za które organ ten ponosi odpowiedzialność, za opóźnienie w przyznaniu świadczenia .
W konsekwencji powyższych ustaleń Sąd orzekł w pkt II sentencji wyroku.

SSO Regina Stępień