Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 987/19
Data wyroku: 2020-10-16 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Piotr Połczyński

Sygn. akt I C 987/19

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 16 października 2020 r.
Sąd Rejonowy Gdańsk-Północ w Gdańsku – I Wydział Cywilny
w składzie:
Przewodniczący: sędzia Piotr Połczyński
Protokolant: stażysta Dominika Leśko-Dębowska
po rozpoznaniu w dniu 16 października 2020 roku w Gdańsku
na rozprawie
sprawy z powództwaI. K.
przeciwkoE. K.,K. K.
z udziałem interwenienta ubocznego po stronie powodowej –Gminy M.G.
o eksmisję

I
nakazuje pozwanymE. K.,K. K., aby opróżniły ze wszystkich swoich rzeczy, opuściły i wydały powódceI. K.lokal mieszkalny nr (...), położony przyul. (...)wG.;

II
ustala, że pozwanym przysługuje uprawnienie do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z zasobów mieszkaniowychGminy M.G.;

III
wstrzymuje wykonanie wyroku w punkcie I do czasu złożenia pozwanym przez powódkę oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego;

IV
odstępując od obciążania pozwanych kosztami procesu.

SSR Piotr Połczyński
sygn. akt I C 987/19

UZASADNIENIE
PowódkaI. K.domagała się orzeczenia eksmisji pozwanejE. K.zlokalu mieszkalnego numer (...), położonego przyul. (...)wG.. Wniosła nadto o obciążenie pozwanej kosztami procesu.
W odpowiedzi na pozew oraz w dalszym toku procesu pozwanaE. K.wnosiła o oddalenie powództwa na koszt strony powodowej.
Gmina M.G.przystąpiła do udziału w sprawie w charakterze interwenienta ubocznego po stronie powódki.
Postanowieniem z dnia 3 września 2020 r., wydanym na podstawieart. 15 ust. 1 zd. 2 ustawy z dnia 21 czerwca 2001 r. o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego(tekst jedn.: Dz. U. z 2020 r., poz. 611 ze zm.), Sąd wezwał do udziału w sprawie małoletniąK. K..
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
Powódka jest właścicielką objętego pozwem lokalu mieszkalnego. Zakup przedmiotowego lokalu sfinansowany został w przeważającej części ze środków pochodzących z kredytu zaciągniętego przezI. K..
/dowody: kopia wypisu aktu notarialnego - k. 9-12; wydruk działu IIksięgi wieczystej nr (...)/
Kredyt ten spłacony został częściowo - w kwocie nie mniejszej niż 80.000,-zł - ze środków należących do majątku wspólnegoE. K.i jej mężaS. K., będącego synem powódki. Raty kredytu były niższe niż czynsz, któryE. K.iS. K.musieliby zapłacić za najem mieszkania.
/dowody:potwierdzenia przelewów - k. 100-121; przesłuchanie pozwanejE. K.- k. 231 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 11 marca 2020 r.); przesłuchanie za pozwanąK. K.E. K.- protokół elektroniczny rozprawy z dnia 16 października 2020 r.; zeznania świadkaM. C.- k. 231 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 11 marca 2020 r.); zeznania świadkaS. K.- k. 231 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 11 marca 2020 r.); w zakresie spłaconej kwoty kredytu - przyznane przez powódkę podczas rozprawy w dniu 11 marca 2020 r., od 00:48:26/
W lokalu tym pozwanaE. K.zamieszkała w 2005 r. - i została zameldowana na pobyt stały - razem ze swoim mężemS. K.. Tego samego roku na świat przyszła pozwanaK. K., będąca córką pozwanejE. K.iS. K., pomiędzy którymi toczy się postępowanie w sprawie o rozwód.S. K.w lokalu tym nie zamieszkuje od około 9 lat, posiada jednak klucze do przedmiotowego lokalu i ma do niego swobodny dostęp. Nie sprawuje on bezpośredniej opieki nad zamieszkującą wspólnie z matką w lokalu przyul. (...)wG.K. K.i praktycznie nie utrzymuje z nią kontaktów; zajmuje się nią natomiast wyłącznie pozwanaE. K..K. K.jest dzieckiem niepełnosprawnym od urodzenia, wymagającym zarówno stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jak i stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji.K. K.pobiera naukę w szkole specjalnej. PozwanaE. K.nie ponosi opłat czynszowych związanych z korzystaniem z zajmowanego przez siebie iK. K.mieszkania powódki, uiszczając jednak opłaty eksploatacyjne.
/dowody: zeznania świadkaM. C.- k. 231 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 11 marca 2020 r.); zeznania świadkaS. K.- k. 231 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 11 marca 2020 r.); przesłuchanie powódkiI. K.- k. 231 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 11 marca 2020 r.); przesłuchanie pozwanejE. K.- k. 231 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 11 marca 2020 r.); poświadczenie zameldowania - k. 67; protokół skrócony posiedzenia w sprawie rozwodowej - k. 214; protokół elektroniczny posiedzenia w sprawie rozwodowej- k. 216; orzeczenie o niepełnosprawności - k. 37; dokumentacja medyczna - k. 38-56; orzeczenie o potrzebie kształcenia specjalnego - k. 57-60/
Z uwagi na konieczność sprawowania opieki nad niepełnosprawną pozwanąK. K.,E. K.nie może podjąć zatrudnienia. Na miesięczne utrzymanie swoje i córki, w tym na lekarstwa dla małoletniej pozwanejK. K., musi jej wystarczyć dochód wynoszący około 3.500,-zł miesięcznie, wobec czego pozwanaE. K.zmuszona jest korzystać ze wsparcia finansowego rodziny.
/dowody: zeznania świadkaM. C.- k. 231 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 11 marca 2020 r.); przesłuchanie pozwanejE. K.- k. 231 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 11 marca 2020 r.); przesłuchanie za pozwanąK. K.E. K.- protokół elektroniczny rozprawy z dnia 16 października 2020 r./
Żadna z pozwanych nie posiada jakichkolwiek oszczędności ani wartościowego majątku, w tym nieruchomości. Pozwane nie mają możliwości zapewnienia sobie innego lokum niż aktualnie zajmowany lokal mieszkalny.
/dowody: zeznania świadkaM. C.- k. 231 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 11 marca 2020 r.); przesłuchanie pozwanejE. K.- k. 231 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 11 marca 2020 r.); przesłuchanie za pozwanąK. K.E. K.- protokół elektroniczny rozprawy z dnia 16 października 2020 r./
E. K.wystąpiła przed tutejszym Sądem ze skierowanym przeciwkoI. K.żądaniem ustanowienia na jej rzecz oraz na rzeczK. K.dożywotniej nieodpłatnej służebności mieszkania w objętym pozwem lokalu. Przedmiotowa sprawa, na skutek wyłączenia z niniejszego procesu i skierowana do rozpoznania w trybie nieprocesowym powództwa wzajemnego obejmującego wskazane żądanie, prowadzona jest w XIII Wydziale Cywilnym tutejszego Sądu pod sygnaturą akt XIII Ns 348/20.
/dowody: pismo procesowe pozwanej - k. 168-171; postanowienie - k. 231 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 11 marca 2020 r., 00:01:49; oświadczenie pełnomocnika pozwanejE. K.- k. 259 (protokół elektroniczny rozprawy z dnia 12 sierpnia 2020 r., 00:02:29)/
Sąd zważył, co następuje:
Właściciel może żądać od osoby, która włada faktycznie jego rzeczą, ażeby rzecz została mu wydana, chyba że osobie tej przysługuje skuteczne względem właściciela uprawnienie do władania rzeczą (art. 222 § 1 k.c.).
Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy nie pozostawia wątpliwości, iż powódka jest właścicielką objętego pozwem lokalu. Poza sporem pozostawało także, iż obie pozwane w lokalu tym zamieszkują oraz to, żeI. K.nie godzi się na dalsze przebywanie w stanowiącym jej własność mieszkaniu pozwanejE. K..
PozwanaE. K.korzystała z lokalu powódki na zasadzie ustnej umowy użyczenia (art. 710 i nast. k.c.). Brak było przy tym w świetle zgromadzonego w sprawie materiału dowodowego podstaw pozwalających przyjąć, by użyczenie to miało charakter terminowy - żadna ze stron okoliczności takiej nie wykazała, nie oferując też w tej mierze jakichkolwiek dowodów i nawet nie twierdząc, by tak było. W świetle całokształtu okoliczności sprawy nie może budzić wątpliwości, iż użyczenie to zostało pozwanejE. K.przez powódkę wypowiedziane - najpóźniej z momentem doręczenia jej odpisu pozwu wniesionego w niniejszej sprawie. Nie później bowiem niż z tą chwilą dotarło do tej pozwanej (art. 61 § 1 zd. 1 k.c.) stanowcze oświadczenie powódki o braku woli kontynuowania umowy użyczenia (art. 65 § 1 k.c.). Istotne znaczenie dla oceny w przedmiocie dopuszczalności dokonanego przezI. K.wypowiedzenia ma przepisart. 3651k.c., zgodnie z którym zobowiązanie bezterminowe o charakterze ciągłym wygasa po wypowiedzeniu przez dłużnika lub wierzyciela z zachowaniem terminów umownych, ustawowych lub zwyczajowych, a w razie braku takich terminów - niezwłocznie po wypowiedzeniu (co do dopuszczalności wypowiedzenia umowy użyczenia zawartej na czas nieokreślony zob.uzasadnienie wyroku Sądu Najwyższego z dnia 28 czerwca 2005 r., I CK 14/05, niepubl.). W konsekwencji pozwanaE. K.utraciła tytuł prawny do korzystania z objętego pozwem lokalu.
Wskazać też należy, iż tytułu prawnego do zamieszkiwania w objętej pozwem nieruchomości mieszkalnej nie stwarza dla pozwanejE. K.fakt jej zameldowania w przedmiotowym lokalu. Zameldowanie, będące instytucją prawa administracyjnego, nie stanowi bynajmniej samoistnie o legitymowaniu się skutecznym względem właściciela tytułem prawnym, o jakim mowa wart. 222 § 1in finek.c.Pozwana nie wykazała nadto, by tytuł prawny do objętego pozwem lokalu przysługiwał jej na jakiejkolwiek innej podstawie.
Przeprowadzone w sprawie dowody potwierdziły też, że w lokalu tym nie zamieszkuje mąż pozwanejE. K.i jednocześnie ojciec pozwanejK. K.oraz że nie ma on praktycznie żadnych relacji ze swoją córką, a także to, że zamieszkująca w przedmiotowym lokaluK. K.wymaga zarówno stałej lub długotrwałej opieki lub pomocy innej osoby w związku ze znacznie ograniczoną możliwością samodzielnej egzystencji, jak i stałego współudziału na co dzień opiekuna dziecka w procesie jego leczenia, rehabilitacji i edukacji - oraz że jedyną osobą sprawującą nad nią opiekę jest jej matkaE. K., pozostająca w faktycznej separacji z ojcem małoletniej. W tym stanie rzeczy, z przyczyn natury faktycznej nieodzowne stało się wezwanie małoletniejK. K.do udziału w sprawie w charakterze pozwanej w trybieart. 15 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego- jako że nie sposób dopuścić do sytuacji, w której małoletnia, będąca osobą niepełnosprawną i wymagającą opieki lub pomocy innej osoby, mająca znacznie ograniczoną możliwość samodzielnej egzystencji oraz wymagająca stałego współudziału opiekuna w procesie leczenia, rehabilitacji i edukacji, miała zostać odseparowana od matki, z którą, w świetle doświadczenia życiowego, mając przy tym brak relacji z ojcem, łączy ją głęboka więź emocjonalna i od której pozostaje całkowicie zależna. Nie sposób też pomijać, iż miejscem zamieszkania dziecka jest w przypadku rodziców mających różne miejsca zamieszkania (to jest jak w okolicznościach niniejszej sprawy) miejsce zamieszkania tego z rodziców, u którego dziecko stale przebywa (art. 26 § 2 zd. 1 k.c.) oraz faktu, iżE. K.utraciła tytuł prawny do objętego pozwem lokalu mieszkalnego. Podkreślenia ponadto raz jeszcze wymaga, iż ze swoim ojcemS. K.małoletniej nie łączą praktycznie żadne relacje (co zresztą zostało przezS. K.przyznane). Ponadto małoletnia utraciła tytułem prawny do zajmowania przedmiotowego lokalu pochodny odE. K..
W okolicznościach niniejszej sprawy oddalenie powództwa z uwagi na ewentualną sprzeczność żądania z zasadami współżycia społecznego prowadziłoby w istocie do pozbawienia właściciela przysługującego mu prawa – podczas gdy zastosowanieart. 5 k.c.nie może unicestwić roszczenia windykacyjnego właściciela (zob.wyrok Sądu Najwyższego z dnia 30 maja 2000 r., IV CKN 28/00, Lex nr 303361). Nie sposób nadto pomijać, iż dla skutecznego postawienia zarzutu sprzeczności żądania z zasadami współżycia społecznego niezbędne jest w pierwszym rzędzie wskazanie konkretnej zasady, która zdaniem zgłaszającego zarzut oparty naart. 5 k.c.została naruszona, oraz – co równie istotne – jej pełnej treści (zob.wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 5 maja 1964 r., I PR 159/64, OSNC 1965/1/19; z dnia 14 października 1998 r., II CKN 928/97, OSNC 1999, nr 4, poz. 75; z dnia 20 grudnia 2006 r., IV CSK 263/06, Lex nr 257664), co wszakże w niniejszej sprawie nie miało miejsca. Uzupełniająco wymaga wskazania, iż o sprzeczności żądania powódki z zasadami współżycia społecznego nie świadczy w szczególności - przyznany przez samąI. K.- fakt spłacenia przez pozwanąE. K.iS. K.części kredytu zaciągniętego przez powódkę na zakup zajmowanego przez pozwane lokalu mieszkalnego. Kredyt ten w części spłacony został przez samą powódkę, zaś raty uiszczane przezE. K.iS. K., ze środków pochodzących z ich majątku wspólnego, były niższe niż wysokość czynszu najmu, który zmuszeni byliby uiszczać w razie, gdyby powódka nie zaciągnęła kredytu na lokal mieszkalny przyul. (...)wG.. Zresztą, jak już wskazano powyżej, nawet ewentualna sprzeczność żądania eksmisji z zasadami współżycia społecznego, nie mogłaby skutkować unicestwieniem roszczeniaI. K.zgłoszonego w niniejszym procesie.
Mając na względzie powyższe, działając na podstawieart. 222 § 1 k.c., orzeczono jak w punkcie I wyroku.
Pozwane miały w odniesieniu do objętego pozwem lokalu mieszkalnego status lokatora w rozumieniuart. 2 ust. 1 pkt 1 ustawy o ochronie prawo lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego- albowiem zajmowały go na podstawie tytułu prawnego w postaci umowy użyczenia (która została przez powódkę rozwiązana). W konsekwencji konieczne było orzeczenie przez Sąd w przedmiocie uprawnienia pozwanego do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego (zob.uchwałę Sądu Najwyższego z dnia 15 listopada 2001 r., III CZP 66/01, OSNC 2002, nr 9, poz. 109). Nie znajdował wszakże w stosunku do nich zastosowaniaart. 14 ust. 4 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, przewidujący w stosunku do wymienionych w nim osób obligatoryjne przyznanie prawa do lokalu socjalnego - a to z uwagi na wyłączenie przewidziane w art. 14 ust. 7 tej ustawy; lokal objęty pozwem nie wchodzi bowiem do publicznego zasobu mieszkaniowego, o jakim mowa wart. 2 ust. 1 pkt 11 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego, pozwane zaś nie korzystają z niego na podstawie stosunku prawnego nawiązanego ze spółdzielnią mieszkaniową albo z towarzystwem budownictwa społecznego.
Niemniej jednak mając na względzie dotychczasowy sposób korzystania przez pozwane z przedmiotowego lokalu oraz, przedstawioną powyżej, ich szczególną sytuację materialną i rodzinną (art. 14 ust. 3 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnego), w punkcie II wyroku, działając na podstawieart. 14 ust. 1 ustawy o ochronie praw lokatorów, mieszkaniowym zasobie gminy i o zmianie Kodeksu cywilnegoSąd orzekł, że pozwanym przysługuje uprawnienie do zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego z zasobów mieszkaniowychGminy M.G..
W konsekwencji, w punkcie III wyroku (sprostowanym mocą postanowienia z dnia 19 października 2020 r.), stosownie do art. 14 ust. 6 powołanej ostatnio ustawy Sąd nakazał wstrzymanie wykonania eksmisji do czasu złożenia pozwanym przezGminę M.G.oferty zawarcia umowy najmu lokalu socjalnego.
W punkcie IV, mając na względzie przedstawioną w poprzedzającej części niniejszego uzasadnienia szczególnie trudną sytuację majątkową pozwanych, działając na podstawieart. 102 k.p.c.Sąd odstąpił od obciążaniaE. K.iK. K.kosztami procesu.
G., dnia 12 listopada 2020 r.
SSR Piotr Połczyński

ZARZĄDZENIE

1
(...)

2
(...)

3
(...)

4
(...)

5
(...)

6
(...)

7
(...)

8
(...)E. K.;

9
(...)

10
(...)

11

(...)
E. K.(...)

12
(...)

SSR Piotr Połczyński