Sąd Okręgowy w Ostrołęce
II Wydział Karny
Sygnatura akt: II Ka 450/18
Data wyroku: 2019-02-14 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Michał Pieńkowski, Magdalena Dąbrowska, Ryszard Warda
Słowa kluczowe: Przestępstwo przeciwko bezpieczeństwu w komunikacji
Podstawa prawna: art. 437 § 1 kpk

Sygn. akt II Ka 450/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 14 lutego 2019 r.
Sąd Okręgowy w Ostrołęce II Wydział Karny w składzie:
Przewodniczący: SSO Ryszard Warda (spr.)
Sędziowie:   SO Magdalena Dąbrowska
SO Michał Pieńkowski
Protokolant: Monika Iwańska
przy udziale Prokuratora Prok. Okr.: Andrzeja Luchcińskiego
przy udziale oskarżycieli posiłkowych:A. W. (1),M. K.,M. T.
po rozpoznaniu 14 lutego 2019 r. na rozprawie
sprawyK. Ś.
oskarżonego o czyn zart. 177 § 1 k.k.iart. 177 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
na skutek apelacji wniesionej przez prokuratora od wyroku Sądu Rejonowego w Ostrowi Mazowieckiej z 18 października 2018 r. w sprawie o sygn. akt II K 259/18
orzeka:

I
zaskarżony wyrok zmienia w ten sposób, że uznaje, iż oskarżony umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym,

II
na podstawie przepisuart. 42 § 1 k.k.w zw. zart. 43 § 1 k.k.orzeka wobec oskarżonego zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych na okres 2 (dwóch) lat, zobowiązując oskarżonego do zwrotu prawa jazdy do właściwego organu;

III
w pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymuje w mocy,

IV
kosztami postępowania odwoławczego obciąża Skarb Państwa,

V
zasądza od Skarbu Państwa na rzecz adw.K. B.kwotę 516,60 zł (pięćset szesnaście złotych i sześćdziesiąt groszy) brutto tytułem wynagrodzenia za obronę z urzędu udzieloną oskarżonemu w postępowaniu odwoławczym.

Sygn. akt II Ka 450/18

UZASADNIENIE
K. Ś.został oskarżony o to, że w dniu 01 stycznia 2018 r. w miejscowościN., rejonO., na trasie relacjiO.–M., prowadząc samochód markiP. (...)onr rej. (...), umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że poruszał się z nadmierną i przekraczającą dopuszczalną administracyjnie prędkością niedostosowaną do istniejących warunków ruchu drogowego, podjął manewr wyprzedzania jadącego przed nim pojazdu w miejscu braku dostatecznej widoczności spowodowanej wzniesieniem drogi i nie upewniając się co do posiadania dostatecznej widoczności oraz dostatecznego miejsca do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu, a następnie po przekroczeniu osi jezdni i zjechaniu na lewą dla jego kierunku ruchu części jezdni doprowadził do zderzenia z jadącym z naprzeciwka samochodem markiV. (...)o nr rej. OB.(...), w wyniku czego kierujący samochodem markiV. (...)M. T.doznał obrażeń ciała w postaci przestawowego złamania tylnego brzegu panewki lewego stawu biodrowego, stłuczenia barku prawego, rany wargi dolnej i niewielkiego krwiaka okolicy skroniowej lewej naruszających czynności narządów na okres powyżej 7 dni, pasażerowie samochodu markiV. (...)małoletniaA. K.doznała obrażeń ciała w postaci ukrwotocznionego stłuczenia płata czołowego mózgu po stronie prawej i pourazowego krwawienia podpajęczynówkowego i w zbiornikach podstawy powodujących chorobę realnie zagrażającą życiu,A. W. (1)doznała obrażeń ciała w postaci obustronnego złamania żuchwy, złamania ściany bocznej zatoki szczękowej prawej i lewej i niewielkiego ogniska stłuczenia mózgu w prawym płacie skroniowym naruszających czynności narządów na okres powyżej 7 dni, zaś pasażerka samochodu markiP.T. W.doznała obrażeń ciała w postaci złamania panewki stawu biodrowego lewego, zwichnięcia tylnego stawu biodrowego lewego oraz rany płatowej goleni lewej naruszających czynności narządów na okres powyżej 7 dni,
tj. o czyn zart. 177 § 1 k.k.iart. 177 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.
Sąd Rejonowy w Ostrowi Mazowieckiej wyrokiem z 18 października 2018 r. w sprawie sygn. akt II K 259/18:

1
oskarżonegoK. Ś.uznał za winnego tego, że w dniu 01 stycznia 2018 r. w miejscowościN., rejonO., na trasie relacjiO.–M., prowadząc samochód markiP. (...)onr rej. (...), nieumyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym w ten sposób, że poruszał się z przekraczającą dopuszczalną administracyjnie prędkością, podjął manewr wyprzedzania jadącego przed nim pojazdu w miejscu braku dostatecznej widoczności spowodowanej wzniesieniem drogi i nie upewniając się co do posiadania dostatecznej widoczności oraz dostatecznego miejsca do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu, a następnie po przekroczeniu osi jezdni i zjechaniu na lewą dla jego kierunku ruchu części jezdni doprowadził do zderzenia z jadącym z naprzeciwka samochodem markiV. (...)o nr rej. OB.(...), w wyniku czego kierujący samochodem markiV. (...)M. T.doznał obrażeń ciała w postaci przestawowego złamania tylnego brzegu panewki lewego stawu biodrowego, stłuczenia barku prawego, rany wargi dolnej i niewielkiego krwiaka okolicy skroniowej lewej naruszających czynności narządów na okres powyżej 7 dni, pasażerowie samochodu markiV. (...)małoletniaA. K.doznała obrażeń ciała w postaci ukrwotocznionego stłuczenia płata czołowego mózgu po stronie prawej i pourazowego krwawienia podpajęczynówkowego i w zbiornikach podstawy powodujących chorobę realnie zagrażającą życiu,A. W. (1)doznała obrażeń ciała w postaci obustronnego złamania żuchwy, złamania ściany bocznej zatoki szczękowej prawej i lewej i niewielkiego ogniska stłuczenia mózgu w prawym płacie skroniowym naruszających czynności narządów na okres powyżej 7 dni, zaś pasażerka samochodu markiP.T. W.doznała obrażeń ciała w postaci złamania panewki stawu biodrowego lewego, zwichnięcia tylnego stawu biodrowego lewego oraz rany płatowej goleni lewej naruszających czynności narządów na okres powyżej 7 dni, czym wyczerpał znamionaart. 177 § 1 k.k.iart. 177 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.i za to na podstawieart. 177 § 1 k.k.iart. 177 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.skazał i na podstawieart. 178 § 2 k.k.w zw. zart. 11 § 2 k.k.wymierzył karę 1 roku pozbawienia wolności,

2
na podstawieart. 69 § 1 i 2 k.k.iart. 70 § 1 k.k.wykonanie orzeczonej kary pozbawienia wolności warunkowo zawiesił na okres próby 3 lat,

3
na podstawieart. 72 § 1 pkt 1 k.k.zobowiązał oskarżonego do informowania kuratora zawodowego o przebiegu okresu próby w formie pisemnej ustalając termin co 6 miesięcy,

4
na podstawieart. 46 § 1 k.k.zasądził tytułem częściowego zadośćuczynienia za doznaną krzywdę od oskarżonegoK. Ś.na rzecz:

a
małoletniej pokrzywdzonejA. K.płatne do rąk przedstawicielki ustawowejM. K.kwotę 2.000 zł,

b
pokrzywdzonejA. W. (1)– 2000 zł,

c
pokrzywdzonegoM. T.– 2000 zł,

d
pokrzywdzonejT. W.– 2000 zł,

5
zasądził od oskarżonegoK. Ś.na rzecz oskarżycieli posiłkowych:A. W. (1),M. K.,M. T.kwoty po 840 zł tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego,

6
zasądził od Skarbu Państwa na rzecz adw.K. B.kwotę 720 zł + 165,60 zł VAT tytułem zwrotu kosztów zastępstwa procesowego udzielonego oskarżonemu z urzędu,

7
zasądził od oskarżonego na rzecz Skarbu Państwa koszty sądowe – 3 107,85 zł i 180 zł opłaty.

Apelację od wyroku wniósł oskarżyciel publiczny. Prokurator podniósł zarzuty:

1
błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść wyroku, poprzez uznanie, iż oskarżony nieumyślnie naruszył zasad bezpieczeństw w ruchu lądowym, podczas gdy prawidłowa ocena dowodów, w szczególności w zakresie nadmiernej prędkości prowadzonego przez niego pojazdu oraz podjęcia manewru wyprzedzania w miejscu braku dostatecznej widoczności prowadzi do wniosku, iż naruszenie to miało charakter umyślny,

2
błąd w ustaleniach faktycznych przyjęty za podstawę orzeczenia, który miał wpływ na treść wyroku, poprzez uznanie, iż nie zachodzą podstawy do zastosowania środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych wobec ustalonego stopnia winy, znacznego stopnia społecznej szkodliwości zarzucanego oskarżonemu, sposobu zachowania się oskarżonego przed popełnieniem przestępstwa, rodzaju i stopnia naruszenia ciążących na nim obowiązków, rodzaju i rozmiaru ujemnych następstw przestępstwa popełnionego przez oskarżonego

W konkluzji skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonego wyroku i przekazanie sprawy do ponownego rozpoznania Sądowi Rejonowemu w Ostrowi Mazowieckiej.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
W ocenie Sądu II instancji wniesiona w sprawie apelacja w pełni zasługiwała na uwzględnienie. Sąd nie znalazł jednak podstaw do uchylenia orzeczenia i przekazania sprawy - zgodnie z postulatem apelującego - do ponownego rozpoznania (art. 437 § 2 zd. 2 k.p.k.) i dokonał zmian w ramach swoich kompetencji.
Nie ulega wątpliwości, iż oskarżonyK. Ś.jest sprawcą wypadku, do którego doszło 1 stycznia 2018 r. wN., na trasie relacjiO.–M.. Oskarżony przyznał się do popełnienia przedmiotowego przestępstwa. Zgromadzony w sprawie materiał dowodowy potwierdza okoliczność prowadzenia pojazdu m-kiP. (...),nr rej. (...)przez oskarżonego w chwili zdarzenia. Bezspornie między zachowaniem sprawcy a zaistniałym wypadkiem drogowym istnieje związek przyczynowo –skutkowy.
Kwestię sporną stanowiła natomiast forma winyK. Ś..
Jak słusznie wskazał Sąd Najwyższy w wyroku z 24 kwietnia 2018 r., sygn. akt II KK 446/17 „(…) ustalenie rodzaju naruszonych zasad bezpieczeństwa oraz kwestii, czy do ich naruszenia doszło umyślnie czy nieumyślnie, może mieć zasadnicze znaczenie z punktu widzenia oceny stopnia zawinienia sprawcy, a w konsekwencji rzutować może na rozstrzygnięcie o karze.” (LEX nr 2553862). Sąd Okręgowy aprobuje stanowisko wyrażone w apelacji, że oskarżony umyślnie naruszył zasady obowiązujące w ruchu drogowym. W miejscu, gdzie doszło do wypadku obowiązuje ograniczenie prędkości do 90 km/h. Zarówno z zeznań świadkówA. W. (2)iD. W., jak i opinii biegłego wynika, że oskarżony przekroczył dopuszczalną administracyjnie prędkość pojazdów. Zgodnie z opinią biegłego z zakresu techniki samochodowej i ruchu drogowego prędkość pojazdu kierowanego przez oskarżonego tuż przed zdarzeniem wynosiła ok. 100 km/h, zaś jeśli kierowca bezpośrednio przed zdarzeniem hamował, to prędkość tego pojazdu wynosiła co najmniej (sic!) 104 km/h. Bezpośrednią przyczyną wypadku było natomiast zjechanie pojazdu m-kiP.na lewą dla jego kierunku ruchu część jezdni. Przemieszczenie się zaś pojazdu było wynikiem podjętego manewru wyprzedzania innego pojazdu. Kierujący postąpił sprzecznie z przepisemart. 24 ustawy Prawo o ruchu drogowym, który zabrania wykonywania takiego manewru przy dojeżdżaniu do wierzchołka wzniesienia. Przedmiotową opinię Sąd I instancji uznał za profesjonalną, jasną, zupełną i rzeczową.
Trudno przyjąć stanowisko Sądu Rejonowego, iż okolicznością łagodzącą a zarazem przemawiającą za tym, iż sprawca zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym było to, iżK. Ś.nie zamieszkuje na terenie, gdzie doszło do wypadku oraz nie pokonywał tej drogi wielokrotnie, zatem nie miał świadomości, iż znajduje się tam wzniesienie i nierówności ograniczające widoczność (str. 6 uzasadnienia). Skoro kierujący nie zna trasy, po której się porusza, to powinien zachować czujność. Oskarżonego nie cechowało zachowanie należytej ostrożności, o czym świadczy to, że nawet nie wiedział, jakie w tym miejscu obowiązuje ograniczenie prędkości (wyjaśnienia k. 274).M. T., kierujący pojazdem m-kiV. (...), pomimo, iż zamieszkuje w niedalekiej okolicy od miejsca zdarzenia (U.), a zatem mógł znać ukształtowanie terenu i występujące na tym odcinku utrudnienia, jechał z prędkością ok. 54 km/h (opinia k. 194), tj. znacznie niższą niż dopuszczalna na tym odcinku drogi.
Wedługart. 3 ust. 1 ustawy z dnia 20 czerwca 1997 r. Prawo o ruchu drogowym- uczestnik ruchu i inna osoba znajdująca się na drodze są obowiązani zachować ostrożność albo gdy ustawa tego wymaga - szczególną ostrożność, unikać wszelkiego działania, które mogłoby spowodować zagrożenie bezpieczeństwa lub porządku ruchu drogowego, ruch ten utrudnić albo w związku z ruchem zakłócić spokój lub porządek publiczny oraz narazić kogokolwiek na szkodę. Przez działanie rozumie się również zaniechanie. Stosownie do przepisu art. 24 ust. 1 wskazanej ustawy kierujący pojazdem jest obowiązany przed wyprzedzaniem upewnić się w szczególności, czy:
1)ma odpowiednią widocznośći dostateczne miejsce do wyprzedzania bez utrudnienia komukolwiek ruchu;
2) kierujący, jadący za nim, nie rozpoczął wyprzedzania;
3) kierujący, jadący przed nim na tym samym pasie ruchu, nie zasygnalizował zamiaru wyprzedzania innego pojazdu, zmiany kierunku jazdy lub zmiany pasa ruchu.
Nadto zgodnie z ustępem 2. jest obowiązany przy wyprzedzaniu zachować szczególną ostrożność, a zwłaszcza bezpieczny odstęp od wyprzedzanego pojazdu lub uczestnika ruchu, zaś na mocy ustępu 7. pkt 1 zabrania się wyprzedzania pojazdu silnikowego jadącego po jezdni przy dojeżdżaniu do wierzchołka wzniesienia.
W ocenie Sądu Okręgowego oskarżony umyślnie naruszył zasady bezpieczeństwa w ruchu lądowym.K. Ś.jako doświadczony kierowca z 9- letnim stażem, pracujący zawodowo w tym charakterze i trudniący się przewozem osób, powinien zdawać sobie sprawę z zasad obowiązujących w ruchu drogowym. Nadto powinien przewidywać możliwe skutki swoich zachowań. Jak wynika z opinii biegłych psychiatrów w chwili popełnienia czynu oskarżony miał w pełni zachowaną zdolność rozpoznania znaczenia czynu i kierowania swoim postępowaniem. Powyższe okoliczności przemawiają za stwierdzeniem, że oskarżony działał umyślnie.K. Ś.podejmując się manewru wyprzedzania innego pojazdu z tak znaczną prędkością, pomimo ograniczonej widoczności spowodowanej szybszym niż w porze letniej zapadaniem zmroku musiał przewidywać konsekwencje podejmowania niebezpiecznego manewru.
Konsekwencją powyższego jest zdaniem tutejszego Sądu konieczność orzeczenia wobec oskarżonego środka karnego w postaci zakazu prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych.K. Ś.swoim zachowaniem okazał, że stanowi zagrożenie bezpieczeństwa w komunikacji. Skutki jego zachowania były bardzo poważne i dla części z uczestników wypadku trwają one do dziś. Mając na uwadze cele w zakresie prewencji indywidulanej, a także potrzebę kształtowania świadomości prawnej społeczeństwa, wykluczenie oskarżonego z ruchu jest niezbędne. Brak zastosowania tego środka karnego mógłby spowodować zarówno u oskarżonego, jak i u innych ludzi przeświadczenie, że podobne zachowania są traktowane z pobłażliwością. W ocenie Sądu Odwoławczego 2-letni zakaz prowadzenia wszelkich pojazdów mechanicznych spowoduje, że oskarżony nie popełni w przyszłości podobnego przestępstwa. Wymiar tego środka oscyluje w dolnych granicach ustawowego zagrożenia, zatem nie można uznać, że jest on rażąco surowy. Jednocześnie Sąd miał na uwadze stopnień winy i społeczną szkodliwość popełnionego czynu. Z uwagi na orzeczenie środka, nakazano zwrot prawa jazdy do właściwego organu (punkt II wyroku).
W pozostałej części zaskarżony wyrok utrzymano w mocy.
Mając ma uwadze sytuację materialną oskarżonego, wymiar orzeczonego przez Sąd I instancji częściowego zadośćuczynienia na rzecz pokrzywdzonych oraz kosztów sądowych, Sąd Okręgowy na mocyart. 624 § 1 k.p.k.zwolniłK. Ś.z obowiązku ponoszenia kosztów postępowania odwoławczego i przejął je na rachunek Skarbu Państwa.
O kosztach wynagrodzenia za obronę udzieloną oskarżonemu z urzędu w postępowaniu drugoinstancyjnym orzeczono na podstawie § 17 ust. 2 pkt 4 i § 4 ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu z dnia 3 października 2016 r.