Sąd Rejonowy w Kwidzynie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I C 606/19
Data wyroku: 2019-07-04 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: Robert Węgrzyn
Słowa kluczowe: Pożyczka
Podstawa prawna: art. 58 kc, art. 385 kc, art. 720 kc
Teza: Poza odsetkowe koszty kredytu mieszczące się w granicach art. 36a ustawy o kredycie konsumenckim także podlegają ocenie pod kątem przepisów art. 58 par. 2 kc i 385 (1) kc i mogą zostać uznane za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego (art. 58 par. 2 kc) i kształtujące obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne - art. 385 (1) kc).

sygn. akt: I C 606/19 upr.

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
21 maja 2019 r.
Sąd Rejonowy w Kwidzynie I Wydział Cywilny
w składzie następującym:
Przewodniczący: SSR Robert Węgrzyn
Protokolant: stażysta Weronika Orlich
po rozpoznaniu 21 maja 2019 r. w Kwidzynie
na rozprawie
sprawy z powództwa(...)wG.

przeciwkoA. M.
o zapłatę

1
zasądza od pozwanejA. M.na rzecz powoda(...)wG.4091,66 zł (cztery tysiące dziewięćdziesiąt jeden złotych 66/100) z odsetkami ustawowymi za opóźnienie od 31.12.2018 r. do dnia zapłaty;

2
w pozostałym zakresie powództwo oddala;

3
zasądza od pozwanejA. M.na rzecz powoda(...)wG.1122 zł (tysiąc sto dwadzieścia dwa złote) tytułem zwrotu kosztów postępowania.

SSR Robert Węgrzyn
sygn. akt I C 606/19 upr.

UZASADNIENIE

     Powód(...)wG.04.01.2019r.  wniósł o zasądzenie od pozwanejA. M.7.729,06 zł tytułem zwrotu pożyczki wraz z ustawowymi odsetkami za opóźnienie od dnia wniesienia pozwu do dnia zapłaty i zasądzenie kosztów postępowania. W pozwie wskazano, że pozwany nie spłacił zaciągniętej pożyczki, a powód nabył wynikającą z tego wierzytelność.

(pozew k. 2-3 akt)
Pozwana potwierdziła okoliczności faktyczne podane przez powoda. Wskazała, że strony umowy pożyczki nie negocjowały dodatkowych opłat określonych w umowie pożyczki, o których to opłatach nie było mowy.
(protokół rozprawy, akta sprawy)
Zgodnie zart. 328 § 2 k.p.c.sąd nie ma obowiązku w uzasadnieniu przedstawiać żądań i stanowisk stron. Stąd też wyżej jedynie w zarysie określono te stanowiska i żądania.

Stan faktyczny sprawy i dowody, na podstawie których został ustalony.

(...) S.A.wO.i pozwanaA. M.13.07.2017r. zawarli umowę pożyczki, na mocy której pozwanej udzielono pożyczki w wysokości 4.850 zł.
Strony umowy ustaliły, że:
- kwota pożyczki do wypłaty wynosi 4.850 zł,
- prowizja za udzielenie pożyczki wynosi 1.212,50 zł,
- prowizja operacyjna wynosi 3.637,44 zł,
- oprocentowanie umowne wynosiło 10% w stosunku rocznym,
- oprocentowanie„zadłużenia przeterminowanego” wynosiło 14% w stosunku rocznym,
- pożyczka zostanie zwrócona w 48 miesięcznych ratach.
(dowód: umowa, harmonogram spłat k. 15-19 akt)
Strony umowy pożyczki nie negocjowały kwestii związanych z prowizją za udzielenie pożyczki i prowizją operacyjną.
(bezsporne)
Pozwana nie uregulowała należności wynikającej z ww. umowy pożyczki w wysokości 7.729,06 zł.
(bezsporne)
Pozwana jako strona ww. umowy była „konsumentem”.
(fakt uznany za ustalony).
Powód(...)wG.nabył od ww. pożyczkodawcy wierzytelność wynikającą z ww. umowy pożyczki.
(bezsporne)

Podstawa prawna wyroku i ocena dowodów.

Zgodnie zart. 720 § 1 k.c.przez umowę pożyczki dający pożyczkę zobowiązuje się przenieść na własność biorącego określoną ilość pieniędzy albo rzeczy oznaczonych tylko co do gatunku, a biorący zobowiązuje się zwrócić tę samą ilość pieniędzy albo tę samą ilość rzeczy tego samego gatunku i tej samej jakości. Przepis ten w sposób jasny, precyzyjny określa główne świadczenia stron tj. przeniesienie na własność określonej ilości pieniędzy i obowiązek ich zwrotu. Wszystkie inne obowiązki stron umowy pożyczki nie mogą zatem być uznane za główne świadczenie. Pogląd taki jest powszechny.
Pożyczkodawca zagwarantował sobie w umowie prowizję za udzielenie pożyczki 1.212,50 zł zł (25% kwoty pożyczki do wypłaty) oraz prowizję operacyjną 3.637,44 zł (75% kwoty pożyczki do wypłaty). Ponadto zagwarantował sobie odsetki umowne i odsetki umowne za opóźnienie w praktycznie maksymalnej wysokości.
Zgodnie zart. 3531k.c.strony zawierające umowę mogą ułożyć stosunek prawny według swego uznania, byleby jego treść lub cel nie sprzeciwiały się właściwości (naturze) stosunku, ustawie ani zasadom współżycia społecznego. Stosownie z kolei doart. 58 § 2 k.c.nieważna jest czynność prawna sprzeczna z zasadami współżycia społecznego. Paragraf 3 wyżej powołanego artykułu stanowi, że jeżeli nieważnością jest dotknięta tylko część czynności prawnej, czynność pozostaje w mocy, co do pozostałych części, chyba że z okoliczności wynika, iż bez postanowień dotkniętych nieważnością czynność nie zostałaby dokonana. Ponadto należy podkreślić, że w sprawie, w której wyłania się nieważność bezwzględna umowy lub poszczególnych jej elementów (art. 58 k.c.) Sąd kwestię tę bierze z urzędu pod rozwagę, jako przesłankę swego rozstrzygnięcia. Wyżej wymienioną prowizję operacyjną sąd uznał za sprzeczną z zasadami współżycia społecznego. Wynosiła onaaż 75%kwoty wypłaconej w ramach ww. umowy. Okoliczność ta, zdaniem sądu, uzasadnia stanowisko przedstawione w niniejszym akapicie.
Uznając powyższe ustalenia za błędne należy mieć na uwadze, że zgodnie zart. 221k.c.za konsumenta uważa się osobę fizyczną dokonującą z przedsiębiorcą czynności prawnej niezwiązanej bezpośrednio z jej działalnością gospodarczą lub zawodową. Stosownie doart. 231 k.p.c.Sąd może uznać za ustalone fakty mające istotne znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, jeżeli wniosek taki można wyprowadzić z innych ustalonych faktów (domniemanie faktyczne). Mając na uwadze okoliczności sprawy, na podstawieart. 231 k.p.c., Sąd przyjął, że pozwana w umowie zawartej z pożyczkodawcą miała status konsumenta.
Zgodnieart. 3851§ 1 k.c.:
§ 1postanowienia umowy zawieranej z konsumentem nieuzgodnione indywidualnie nie wiążą go, jeżeli kształtują jego prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jego interesy (niedozwolone postanowienia umowne). Nie dotyczy to postanowień określających główne świadczenia stron, w tym cenę lub wynagrodzenie, jeżeli zostały sformułowane w sposób jednoznaczny.
§ 3Nieuzgodnione indywidualnie są te postanowienia umowy, na których treść konsument nie miał rzeczywistego wpływu. W szczególności odnosi się to do postanowień umowy przejętych z wzorca umowy zaproponowanego konsumentowi przez kontrahenta.
§ 4Ciężar dowodu, że postanowienie zostało uzgodnione indywidualnie, spoczywa na tym, kto się na to powołuje.
Pojęcie „główne świadczenia stron”, w rozumieniu instytucji uregulowanej w powołanym przepisie należy interpretować wąsko, w nawiązaniu do pojęcia elementów umowy przedmiotowo istotnych (essentialia negotii). Przepisart. 3851§ 1 k.c., obok postanowień uzgodnionych indywidualnie z konsumentem, nie dopuszcza możliwości uznania za klauzulę niedozwoloną postanowień określających jednoznacznie główne świadczenia stron. Należy podzielić pogląd, że w umowach nazwanych ichessentialia negotiiokreślają niewątpliwie główne świadczenia stron. Brak możliwości uznania ich za postanowienia niedozwolone jest oczywisty także z tego względu, że bardzo trudno sobie wyobrazić, aby nie były one przedmiotem indywidualnych uzgodnień. Określają one bowiem to, co dla stron stosunku najistotniejsze w tym zapłatę określonej sumy pieniężnej tytułem ceny lub wynagrodzenia, o przeniesienie własności lub oddanie do używania oznaczonej rzeczy, czy o wykonanie określonej usługi. Postanowienia oznaczające przedmiot tych świadczeń określają główne świadczenia stron. Poza nimi pozostają klauzule określające na przykład koszty transportu, miejsce i czas wykonania świadczenia, zasady odpowiedzialności czy zakres obowiązku naprawienia szkody (podobnie A.Olejniczak w Komentarzu doKCart. 3851, w programie LEX). Zatem opłata administracyjna nie stanowiła, zdaniem Sądu, „głównego świadczenia stron”  ww. umowy. Powód nie wykazał aby ww. była uzgodniona indywidualnie. Co więcej sąd ustalił, że w tym zakresie negocjacji w ogóle nie było. Ustalono to w oparciu o twierdzenia pozwanej (art. 229 i 230 k.p.c.). W takiej sytuacji sąd uznał, że postanowienia umowy w części dotyczącej prowizji operacyjnej (z uwagi na jej wysokość) nie wiążą pozwanej ponieważ „kształtują jej prawa i obowiązki w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami, rażąco naruszając jej interesy”.
Dodać należy, że niezależnie od tej opłaty pożyczkodawca zagwarantował sobie bowiem wysokie odsetki umowne i inne ww. opłaty, których łączna wysokość także była znaczna. Okoliczności te dodatkowo uzasadniają stanowiska przedstawione w dwóch powyższych akapitach.
Umowa łącząca strony miała charakter umowy konsumenckiej, co oznacza że na gruncie niniejszej sprawy zastosowanie miały przepisyustawy o kredycie konsumenckim z 12.05.2011 r.(Dz.U. nr 126, poz. 715 ze zm.).
Zgodnie z art. 36a ust. 1 tej ustawy maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu oblicza się według wzoru: 𝑀𝑃𝐾𝐾 ≤ (𝐾 × 25%) + (𝐾 × 𝑛/𝑅 × 30%), w którym poszczególne symbole oznaczają: 𝑀𝑃𝐾𝐾 – maksymalną wysokość pozaodsetkowych kosztów kredytu, 𝐾 – całkowitą kwotę kredytu, 𝑛 – okres spłaty wyrażony w dniach, 𝑅 – liczbę dni w roku.
Określone w umowie  pozaodsetkowe koszty kredytu  nie przekraczały obliczonej w ww. sposób maksymalnej wysokości pozaodsetkowych kosztów kredytu. Okoliczność ta nie wyłącza możliwości uznania powyższego postanowienia umownego za sprzeczne z zasadami współżycia społecznego z uwagi na ww. okoliczności (art. 58 § 2 k.c.). Postanowienie to może też być uznane za kształtujące obowiązki konsumenta w sposób sprzeczny z dobrymi obyczajami i rażąco naruszające jego interesy (art. 3851§ 1 k.c.).
Sąd Orzekający dokonał oceny umowy zawartej przez strony na podstawie ww. bezwzględnie obowiązujących przepisów (art. 58 k.c.i  3851k.c.).
Od dochodzonej kwoty odjęto ww. prowizję operacyjną i tak uzyskaną kwotę zasądzono od pozwanego na rzecz powoda, zgodnie zart. 720 § 1 k.c.W pozostałej części powództwo zostało oddalone.
O odsetkach orzeczono zgodnie zart. 481 § 1 k.c.
Powód wygrał spór w około 53%. Skutkowało to zasądzeniem na jego rzecz 53% kosztów (opłata od pozwu 100 zł + opłata skarbowa od pełnomocnictwa 17 zł + wynagrodzenie pełnomocnika 1.800 zł = 1.917 zł x535%). O kosztach orzeczono zgodnie zart. 100 k.p.c.