Sąd Okręgowy Warszawa-Praga w Warszawie
VII Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: VII U 1454/18
Data wyroku: 2019-07-30 00:00:00
Typ orzeczenia: REGULATION, SENTENCE, REASON
Sędziowie: Agnieszka Stachurska
Słowa kluczowe: Renta z tytułu niezdolności do pracy
Podstawa prawna: art. 57 ustawy o emeryturach i rentach z FUS

Sygn. akt VII U 1454/18

WYROK
W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 30 lipca 2019 r.
Sąd Okręgowy Warszawa - Praga w Warszawie VII Wydział Pracyi Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:
Przewodniczący: SSO Agnieszka Stachurska
Protokolant: sekr. sądowy Anna Bańcerowska
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 30 lipca 2019 r. w Warszawie
sprawyM. K.
przeciwko Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
o rentę z tytułu niezdolności do pracy
na skutek odwołaniaM. K.
od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.
z dnia 25 lipca 2014 r. znak:(...)

1
oddala odwołanie,

2
przyznaje radcy prawnemuK. K. (1)ze Skarbu Państwa Kasy Sądu Okręgowego Warszawa – Praga kwotę 330,00 zł (trzysta trzydzieści złotych) podwyższoną o podatek VAT tytułem kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej z urzędu.

UZASADNIENIE
W dniu 29 sierpnia 2014r.M. K.wniósł odwołanie od decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.z dnia 25 lipca 2014r., znak:(...), w której odmówiono przyznania mu prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy.
Odwołujący zarzucił zaskarżonej decyzji dokonanie błędnych ustaleń w zakresie niezdolności do pracy, poczynionych w oderwaniu od przedłożonej do akt sprawy dokumentacji medycznej, błędną klasyfikację istniejącej u niego niezdolności do pracy oraz wniósł o zmianę decyzji i przyznanie prawa do ww. świadczenia, twierdząc, że stan jego zdrowia uzasadnia uznanie go za osobę całkowicie niezdolną do pracy. W treści odwołania ubezpieczony podniósł również, że dotychczas był zatrudniony w zakładzie pracy chronionej i w związku z tym do dnia 26 czerwca 2014r. miał ustalone prawo do zasiłku chorobowego. Podkreślił, że faktycznie jego zły stan zdrowia istnieje od dzieciństwa, jednak na skutek realizowania obowiązków zawodowych ujawniły się u niego dodatkowe schorzenia w postaci zwłóknienia zastawek serca oraz choroby płuc. Dodał także, że jego aktualny stan zdrowia oraz konieczność dalszego leczenia powodują, że nie może podjąć pracy zarobkowej. W wyniku tego jest osobą całkowicie niezdolną do pracy(odwołanie z 28 sierpnia 2014r., k. 2-3 a.s.).
W odpowiedzi na odwołanie z dnia 29 września 2014r. Zakład Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.wniósł o jego oddalenie na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.
Uzasadniając swe stanowisko organ rentowy wskazał, że ubezpieczony w toku postępowania wyjaśniającego został skierowany na badanie do Komisji Lekarskiej ZUS, która orzeczeniem z dnia 23 lipca 2014r. nie stwierdziła u niego całkowitej niezdolności do pracy, a wyłącznie trwałą, częściową niezdolność do pracy od dzieciństwa w związku zez stanem narządu ruchu. Odwołujący nie spełnia jednak warunku z art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, ponieważ częściowa niezdolność do pracy powstała przed okresami, o których mowa w tym przepisie. Odwołujący nie jest poza tym osobą całkowicie niezdolną do pracy inie udowodnił okresu składkowego i nieskładkowego w wymiarze co najmniej 25 lat, co umożliwiałoby wyłączenie powyższego warunku. Na tej podstawie odmówiono prawa do świadczenia rentowego(odpowiedź na odwołanie z 29 września 2014r., k. 7 a.s.).
Postanowieniem z dnia 23 listopada 2016r. Sąd Okręgowy ustanowił dlaM. K.pełnomocnika z urzędu, który podtrzymał stanowisko wyrażone w odwołaniu, wnosząc przy tym o zmianę zaskarżonej decyzji poprzez przyznanie odwołującemu prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy na stałe(postanowienie z 23 listopada 2016r., k. 122 a.s., pismo procesowe z 11 marca 2016r., k. 176 - 177 a.s.).
Wyrokiem z dnia 6 października 2016r. Sąd Okręgowy oddalił odwołanieM. K.(wyrok Sądu Okręgowego z 6 października 2016r., k. 255 a.s.).
Powyższy wyrok został zaskarżony przez pełnomocnika odwołującego. Po rozpoznaniu apelacji Sąd Apelacyjny w Warszawie wyrokiem z dnia 10 października 2018r. uchylił wyrok Sądu Okręgowego z dnia 6 października 2016r., zniósł postępowanie od dnia 6 października 2016r. i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania, pozostawiając Sądowi Okręgowemu rozstrzygnięcie o kosztach postępowania na podstawieart. 386 § 2 k.p.c.w zw. zart. 379 pkt 5 k.p.c.(apelacja odwołującego się z 26 października 2016r., k. 261-263 a.s., wyrok Sądu Apelacyjnego w Warszawie z 10 października 2018r. z uzasadnieniem, k. 301-308 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił następujący stan faktyczny:
M. K.,urodzony w dniu (...), jest z zawodu technikiem elektrykiem. W okresie od 1 sierpnia 2005r. do 31 grudnia 2013r. był zatrudniony w pełnym wymiarze czasu pracy, na stanowisku referenta wFabryce (...) spółka jawnawW.. Stosunek pracy ustał na skutek rozwiązania umowy z uwagi na zwolnienia grupowe przeprowadzane przez pracodawcę(świadectwo pracy z 31 grudnia 2013r., k. 7 a.r. tom III).
Odwołujący legitymował się orzeczeniem o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności z przyczyną R (narządu ruchu), wystawionym w dniu 25 września 2001r. Zgodnie z tym orzeczeniem ustalony stopień niepełnosprawności miał charakter okresowy do 30 września 2004r., a poza tym niepełnosprawność powstała przed 16 rokiem życia(orzeczenie o niepełnosprawności z 26 września 2001r. – akta rentowe tom I, karta nieoznaczona).
W sierpniu 2003r. odwołujący wystąpił do Zakładu Ubezpieczeń Społecznych(...)Oddział wW.o rentę socjalną. Ostatecznie decyzją z dnia 11 kwietnia2005r. organ rentowy odmówił przyznania odwołującemu prawa do tego świadczenia wskazując, że nie spełnia warunków określonych wustawie z dnia 27 czerwca 2003r.o rencie socjalnej, gdyż Komisja Lekarska ZUS w orzeczeniu z dnia 28 lutego 2005r. uznała go za częściowo niezdolnego do pracy na stałe(wniosek o rentę socjalną z 29 sierpnia 2003r.,k. 1-4 a.r., decyzja ZUS z 11 kwietnia 2005r., k. 11 tom I a.r.).
W okresie od 27 marca 2014r. do 24 czerwca 2014r. odwołującemu przysługiwało prawo do świadczenia rehabilitacyjnego w wysokości 90% podstawy wymiaru, przyznane przez ZUS(...)Oddział wW.decyzją z dnia 9 kwietnia 2014r.(decyzja ZUSz 9 kwietnia 2014r., k. 27-28 tom III a.r.).
W dniu 15 maja 2014r.M. K.złożył w ZUS(...)Oddział wW.wniosek o rentę z tytułu niezdolności do pracy. W toku postępowania zainicjowanego powyższym wnioskiem został skierowany na badania do lekarza orzecznika ZUS, który w orzeczeniu z dnia 23 czerwca 2014r. stwierdził, że jest on częściowo niezdolny do pracy, wskazując przy tym, że niezdolność ta istnieje od dzieciństwa i pozostaje w związku ze stanem narządu ruchu. Na skutek wniesionego sprzeciwu od powyższego orzeczenia odwołujący został skierowany do Komisji Lekarskiej ZUS, która po ponownym badaniu wydała w dniu 23 lipca 2014r. orzeczenie, w którym podzieliła wnioski lekarza orzecznika ZUS co do istnienia u odwołującego trwałej, częściowej niezdolności do pracy od dzieciństwa, pozostającej w związku ze stanem narządu ruchu(wniosek o rentę z 15 maja 2014r., k. 1-7 a.r., orzeczenia: lekarza orzecznika ZUS, k. 11-12 a.r., Komisji Lekarskiej ZUS, k. 25 a.r. – tom IV a.r.).
W oparciu o powyższe orzeczenie ZUS(...)Oddział wW.wydał w dniu 25 lipca 2014r. decyzję znak:(...)w której odmówił przyznaniaM. K.prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. W uzasadnieniu decyzji organ rentowy powołał się na treść art. 57 i 58 ustawy o emeryturach i rentach z FUS, wskazując,że odwołujący nie spełnia warunku określonego w art. 57 ust. 3 ww. ustawy, gdyż Komisja Lekarska ZUS stwierdziła, że częściowa niezdolność do pracy istnieje od dzieciństwa.Organ rentowy wskazał również, że na podstawie dowodów uzyskanych w wyniku przeprowadzonego postępowania przyjęto za udowodniony staż sumaryczny w wymiarze8 lat, 5 miesięcy i 2 dni, w tym 7 lat, 11 miesięcy i 29 dni okresów składkowychoraz 7 miesięcy i 6 dni okresów nieskładkowych
    (decyzja ZUS z 25 lipca 2014r., k. 45 tom III a.r.).
M. K.odwołał się od wskazanej decyzji, a Sąd w toku prowadzonego postępowania dopuścił dowód z opinii biegłych sądowych z zakresu: neurologii, kardiologii, pulmonologii, medycyny pracy(k. 11 i 111 a.s.)oraz ortopedii i psychiatrii(k. 178 a.s.)celem analizy stanu zdrowia odwołującego w kontekście istnienia niezdolności do pracy, daty jej powstania i czasu trwania.
W oparciu dokumentację medyczną oraz opinie biegłych sądowych Sąd ustalił, żeM. K.od urodzenia cierpi na wrodzone schorzenie kręgosłupa – kifoskoliozę w odcinku piersiowo-lędźwiowym znacznego stopnia. Schorzenie przejawia się znacznym, prawostronnym skrzywieniem kręgosłupa, zniekształceniem klatki piersiowej, asymetrycznym ustawieniem żeber i powoduje niski wzrost odwołującego (152 cm). Ponadto u odwołującego występuje garb żebrowy. Odwołujący cierpi również na przewlekły zespół bólowy kręgosłupa Th-L w przebiegu zwyrodnienia kręgosłupa, a także na nadciśnienie tętnicze oraz przewlekły kaszel w trakcie obserwacji u osoby z kifoskoliozą. W trakcie badań przedmiotowych zgłaszał również częste infekcje dróg oddechowych oraz zaburzenia emocjonalne.
W opinii z dnia 9 maja 2016r. biegły sądowy z zakresu ortopedii, oprócz schorzenia kręgosłupa, stwierdził u odwołującego skrócenie długości lewej kończyny dolnej około 2 cm. Po przeprowadzeniu badania zwrócił uwagę, że na chód bez utykania, prawidłowe zakresy ruchomości kręgosłupa, stawów kończyn dolnych i górnych, objawy rozciągowe obustronnie ujemne, a także brak niedowładu kończyn dolnych. Wskazał, że odwołujący powinien pozostawać pod opieką(...)w okresach nasilenia dolegliwości bólowych, a jedyną formą leczenia ortopedycznego byłoby obecnie leczenie operacyjne skrzywienia, przy czym nie można jednoznacznie stwierdzić, że po takim leczeniu poprawiłaby się sprawność i wydolność układu ruchu. Biegły wskazał także, że stwierdzone schorzenie kręgosłupa stanowi przeciwwskazanie do wykonywania ciężkich prac fizycznych, polegających m.in. na podnoszeniu i przenoszeniu większych ciężarów oraz do pracy stojącej w pozycji wymuszonej; odwołujący może natomiast wykonywać lżejsze prace fizyczne, wymagające przenoszenia ciężarów do około 5 kg., jak np. w zawodzie sprzedawcy czy portiera. Biegły zaznaczył przy tym, że wykonywanie takiej pracy byłoby formą rehabilitacji pomocnej w utrzymaniu obecnego poziomu wydolności i sprawności układu ruchu. W konkluzji wskazał zaś, że zgadza się z orzeczeniem Komisji Lekarskiej ZUS z dnia 23 lipca 2014r. co do istnienia u odwołującego trwałej i częściowej niezdolności do pracy od dzieciństwa na stałe(opinia biegłego sądowego ortopedyK. K. (2)z 9 maja 2016r., k. 203 a.s.). W uzupełniającej opinii ortopedycznej z dnia 30 kwietnia 2019r. biegły stwierdził natomiast, że brak jest dowodów medycznych wskazujących na pogorszenie stanu układu ruchu w okresie zatrudnienia od 1 sierpnia 2005r. do 31 grudnia 2013r. Biegły przeanalizował dokumentację medyczną z lat 1997-2014 i zaznaczył, że nie stwierdzano w niej pogorszenia stanu zdrowia. W konkluzji podtrzymał swe wcześniejsze stanowisko(opinia uzupełniająca biegłego sądowego ortopedyK. K. (2)z 30 kwietnia 2019r., k. 361 a.s.).
W opinii z dnia 23 maja 2015r. biegła sądowa z zakresu medycyny pracyK. G.rozpoznała u odwołującego prawoboczną kifoskoliozę z prawostronnym garbem piersiowym od urodzenia, nadciśnienie tętnicze wyrównane, bez powikłań narządowych oraz karłowatość. Wskazała, że w jej ocenie odwołujący ze względu na narząd ruchu i ograniczenia wynikające ze znacznego skrzywienia kręgosłupa i dolegliwości z tym związanych, nie może wykonywać ciężkiej pracy fizycznej. W związku z tym jest na stałe częściowo niezdolny do pracy. Aktualny stan zdrowia nie powoduje u niego całkowitej niezdolności do pracy(opinia biegłej sądowej z zakresu medycyny pracyK. G.z 25.09.2015r. k. 98 a.s.). Z kolei w opinii z dnia 5 lutego 2016r. biegła sądowa z zakresu medycyny pracyD. S.(poprzednioM.) wskazała, że z uwagi na rozpoznane u odwołującego schorzenia w jego przypadku przeciwwskazana jest ciężka i średniociężka praca fizyczna, dźwiganie ciężarów, praca w wymuszonej pozycji ciała, praca wymagająca dłuższego stania i chodzenia, praca na wysokości, praca przy maszynach w ruchu oraz praca nocna. Wskazana jest natomiast praca w warunkach pracy chronionej. W konkluzji biegła stwierdziła, że schorzenia występujące uM. K.i stopień ich zaawansowania powodują częściową niezdolność do pracy od dzieciństwa na stałe.W opinii uzupełniającej z 2019 roku biegła podtrzymała stanowisko co do oceny stanu zdrowia odwołującego, wskazując, że w okresie jego zatrudnienia na stanowisku referenta, a więc od sierpnia 2005r. do grudnia 2013r., nie doszło do pogorszenia stanu zdrowia(opinie biegłejD. S.: główna z 5 lutego 2016r., k. 152-155 a.s., uzupełniająca, k. 338-340 a.s.).
Uwzględniając ocenę kardiologiczną, neurologiczną, pulmonologiczną oraz psychiatryczną odwołujący nie jest niezdolny do pracy. W opinii z dnia 20 listopada 2014r. biegły sądowy kardiolog stwierdził, że występujące u odwołującego samoistne nadciśnienie tętnicze zostało po raz pierwszy rozpoznane w październiku 1997r. w związku z obserwacją medyczną skrzywienia kręgosłupa. W listopadzie 1997r. stwierdzono u odwołującego prolaps przedniego płatka zastawki mitralnej. Badania echokardiogramem z czerwca 2014 roku uwidoczniły nieznaczne pogrubienie ścian lewej komory serca, śladowe fale zwrotne przez zastawki mitralną i trójdzielną, przy prawidłowych strukturach serca i prawidłowej czynności, a także dobrą frakcję wyrzutową komory. Nie stwierdzono cech prolapsu mitralnego. Odwołujący jest leczony ambulatoryjnie, aktualnie poza nadciśnieniem nie leczy innych schorzeń kardiologicznych. Natomiast odnośnie potencjalnych schorzeń neurologicznych odwołujący był badany po raz pierwszy w 2005 roku w ramach konsultacji przeprowadzonej w ZUS; wówczas stwierdzono, że kifoskolioza występuje bez objawów ogniskowego uszkodzenia układu nerwowego. Z kolei w badaniu neurologicznym z dnia 29 maja 2014r. stwierdzono u odwołującego polineuropatię w przebiegu choroby podstawowej. Biegły neurolog nie stwierdził jednak u odwołującego pogorszenia stanu zdrowia w czasie zatrudnienia i uznał go za zdolnego do pracy. Wskazał przy tym, że decydujące znaczenie ma opinia biegłego sądowego ortopedy. Biegły sądowy z zakresu chorób płuc i alergologii w opinii z dnia 20 lutego 2015r. wskazał zaś, że w ostatnim badaniu RTG klatki piersiowej obraz był stabilny w stosunku do badania z listopada 2012r., płuca bez zagęszczeń, krążenie płucne wydolne, serce w całości powiększone, leżące na wysoko ustawionej przeponie. Jednocześnie badania echokardiograficzne z marca i czerwca 2014 roku nie wykazały upośledzenia czynności serca. Natomiast biegła psychiatra rozpoznała u odwołującego sytuacyjną reakcję subdepresyjną, przejawiającą się miernym obniżeniem nastroju uwarunkowanym czynnikami zewnętrznymi. Podkreśliła, że odwołujący wymaga wsparcia psychologicznego i opieki(...), ale nie czyni go to osobą nawet częściowo niezdolną do pracy(opinie biegłych sądowych: kardiologa z 20 listopada 2014r., k. 26-27 a.s., neurologa z 20 listopada 2014r., k. 33 a.s., pulmonologa z 20 lutego 2015r., k. 39 a.s., psychiatry z 4 kwietnia 2016r., k. 190-192 a.s.).
Sąd Okręgowy ustalił powyższy stan faktyczny na podstawie powołanych dowodów z dokumentów, a także w oparciu o opinie wymienionych wyżej biegłych sądowych.
Zaznaczenia wymaga, że uwzględnione zostały również dowody przeprowadzone przed uchyleniem pierwotnie zapadłego w sprawie wyroku. Mimo, że tenże wyrok został uchylony w związku z nieważnością postępowania, to nie zachodziła konieczność powtarzania już przeprowadzonych dowodów z uwagi na fakt, że Sąd Apelacyjny zniósł postępowanie jedynie w zakresie, w jakim dotyczył on czynności przeprowadzonych od daty 6 października 2016r., a więc w istocie jedynie obejmujących rozprawę i wydane na niej rozstrzygnięcie. Jednocześnie Sąd Okręgowy, rozpoznając sprawę ponownie, uzupełnił materiał dowodowy i przeprowadził dodatkowe, uzupełniające opinie biegłych sądowych z zakresu ortopedii oraz z zakresu medycyny pracy.
Oceniając materiał dowodowy Sąd zważył, że dowody z dokumentów medycznych(w aktach rentowych oraz w aktach sprawy: k. 4-6 a.s., k. 15-16 a.s., k. 149-151 a.s.) zawierały podstawowe informacje o schorzeniach, na które cierpi odwołujący oraz historię ich leczenia. Pozwoliły więc ustalić jak przebiegało leczenie i jakie są jego efekty, co z kolei przełożyło się na ustalenia odnośnie aktualnego stanu zdrowia odwołującego i jego ocenę przeprowadzoną przez biegłych sądowych. Walor dowodowy dokumentów nie był kwestionowany przez strony, wobec czego Sąd, mając na uwadze powyższe, ocenił te dowody jako wiarygodne, rzetelne oraz stanowiące cenne źródło informacji dla biegłych sądowych powołanych w niniejszej sprawie.
Ustalając okoliczności stanu faktycznego Sąd oparł się również na dokumentach obrazujących inicjowane przez odwołującego postępowania przed Zakładem Ubezpieczeń Społecznych w celu uzyskania prawa do świadczeń, a także na dostępnej dokumentacji kadrowej odwołującego. Dokumenty te, tak jak te dotyczące leczenia, nie zostały zakwestionowane przez strony.
Oceniając opinie biegłych sądowych Sąd Okręgowy miał na względzie, że ich wydanie zostało poprzedzone analizą dokumentacji medycznej odwołującego oraz badaniami przedmiotowymi, a same opinie zawierają jasny opis rozpoznanych schorzeń oraz przebiegu leczenia, a także jednoznaczne i umotywowane wnioski w zakresie oceny stanu zdrowiaM. K.. Sąd Okręgowy nie podzielił jednak wniosku zawartego w opinii biegłej sądowej z zakresu medycyny pracyK. G.(k. 98 a.s.), która stwierdziła, że częściowa niezdolność do pracy odwołującego datuje się od stycznia 2014r. na stałe, a więc do osiągnięcia wieku emerytalnego. W tym zakresie Sąd uwzględnił zastrzeżenia organu rentowego, który zakwestionował powyższy wniosek biegłej wskazując, iż nie został on dostatecznie umotywowany. Zdaniem Sądu biegła faktycznie nie wyjaśniła, z jakich przyczyn wskazana przez nią data powinna być uznana za datę powstania niezdolności do pracy, tym bardziej, że z treści opinii wynika, że biegła zgadza się ze stanowiskiem wyrażonym przez innych powołanych w sprawie biegłych co do tego, że schorzenie kręgosłupa – z czym niezdolność do pracy odwołującego jest związana – jest schorzeniem wrodzonym i istnieje od dzieciństwa. Biegła nie wskazała również, aby w wymienionej przez nią dacie doszło do zaostrzenia dotychczas zdiagnozowanych schorzeń bądź zaistnienia nowych. O ile zatem w omówionej części opinii nie można było uznać za podstawę ustaleń faktycznych, o tyle Sąd wziął pod uwagę, że opinia biegłej w pozostałym zakresie, w tym co do ustaleń dotyczących stanu zdrowia odwołującego, istniejących schorzeń i przebiegu leczenia, nie budziła zastrzeżeń i była spójna z ustaleniami poczynionymi przez pozostałych biegłych i z ich oceną.
W ocenie Sądu omówiony materiał dowodowy był wystarczający do wydania rozstrzygnięcia w sprawie i nie zachodziła konieczność jego uzupełnienia. Sąd oddalił zatem wnioski dowodowe zgłoszone przez pełnomocnika odwołującego w piśmie procesowym z dnia 11 marca 2016r.(k. 176 a.s.)o powołanie innych biegłych z zakresu kardiologii, pulmonologii i neurologii oraz innego biegłego ortopedy oraz wniosek o przesłuchanie odwołującego zgłoszony na rozprawie w dniu 30 lipca 2019r.(k. 375 a.s., k. 387 a.s.).Po pierwsze, Sąd nie podzielił zastrzeżeń pełnomocnika wobec kwestionowanych opinii biegłych o wymienionych wyżej specjalnościach, o czym będzie mowa w dalszej części uzasadnienia. Po drugie, przesłuchanie odwołującego na okoliczność istnienia niezdolności do pracy oraz możliwości podjęcia zatrudnienia nie jest odpowiednim środkiem dowodowym dla poczynienia ustaleń w tym zakresie, bowiem jest to okoliczność, której ustalenie w sposób obiektywny wymaga wiadomości specjalnych z zakresu medycyny, a tych mogą udzielić jedynie biegli sądowi. Po trzecie, w toku postępowania przeprowadzono szereg dowodów z opinii biegłych sądowych reprezentujących różne dziedziny medycyny, w tym również dowód z opinii dwóch niezależnych biegłych z zakresu medycyny pracy i wnioski biegłych co do stanu zdrowia odwołującego w przeważającym zakresie były spójne i jednoznaczne. Ponadto, co jest najistotniejsze, odwołujący – mimo, że początkowo domagał się renty z tytułu całkowitej niezdolności do pracy - ostatecznie wnioskował o przyznanie prawa do renty z tytułu częściowej niezdolności do pracy, czemu jego pełnomocnik dał wyraz choćby na rozprawie w dniu 30 lipca 2019r. (k. 387 a.s.). Biorąc pod uwagę tak sformułowane żądanie nie było potrzeby powoływania w sprawie kolejnych biegłych sądowych bądź uzupełniania ich opinii, ponieważ biegli sądowi niektórych specjalności wskazali na częściową niezdolność odwołującego do pracy, która warunkuje – przy spełnieniu innych warunków określonych ustawą – przyznanie świadczenia, jakiego domagał się odwołujący. W związku z tym można było ocenić, że spór co do tego warunku w zasadzie nie istniał, gdyż organ rentowy od początku postępowania potwierdzał istnienie częściowej niezdolności do pracy.
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
Odwołanie podlegało oddaleniu.
Zgodnie zart. 57 ust. 1 ustawy z dnia 17 grudnia 1998r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych(t.j. Dz. U. z 2018r. poz. 1270 z późn. zm. – dalej jako ustawa emerytalna)renta z tytułu niezdolności do pracy przysługuje ubezpieczonemu, który spełnił łącznie następujące warunki:

1
jest niezdolny do pracy,

2
ma wymagany okres składkowy i nieskładkowy,

3
niezdolność do pracy powstała w okresach składkowych wymienionych w ustawiealbo nie później niż w ciągu 18 miesięcy od ustania tych okresów;

4
nie ma ustalonego prawa do emerytury z Funduszu lub nie spełnia warunków do jej uzyskania.

W treści powołanej regulacji zostały określone warunki koniecznedo uzyskania prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy. Warunki te muszą być spełnione łącznie.
Niezdolność do pracy jest kategorią ubezpieczenia społecznego łączącą się z całkowitą lub częściową utratą zdolności do pracy zarobkowej z powodu naruszenia sprawności organizmu bez rokowania jej odzyskania po przekwalifikowaniu (art. 12 ustawy emerytalnej). Przy ocenie stopnia i trwałości tej niezdolności oraz rokowania, co do jej odzyskania uwzględnia się zarówno stopień naruszenia sprawności organizmu, możliwość przywrócenia niezbędnej sprawności w drodze leczenia i rehabilitacji, jak i możliwość wykonywania pracy dotychczasowej lub podjęcia innej oraz celowość przekwalifikowania zawodowego, biorąc pod uwagę rodzaj i charakter dotychczas wykonywanej pracy, poziom wykształcenia, wiek i predyspozycje psychofizyczne ubezpieczonego (art. 13 ust. 1 ustawy emerytalnej)(zob. wyrok Sądu Najwyższego z 28 stycznia 2004r., II UK 222/03). Przepis art. 12 powołanej wyżej ustawy rozróżnia dwa stopnie niezdolności do pracy - całkowitąi częściową. Zgodnie z ust. 3 ww. przepisu częściowo niezdolną do pracy jest osoba,która w znacznym stopniu utraciła zdolność do pracy zgodnej z poziomem posiadanych kwalifikacji. Z kolei całkowita niezdolność do pracy polega na utracie zdolnoścido wykonywania jakiejkolwiek pracy. Przesłanka niezdolności do jakiejkolwiek pracy odnosi się do każdego zatrudnienia w innych warunkach niż specjalnie stworzonena stanowiskach pracy odpowiednio przystosowanych do stopnia i charakteru naruszenia sprawności organizmu(por. wyrok Sądu Najwyższego z dnia 8 grudnia 2000 roku, II UKN 134/00 i z dnia 7 września 1979r., II URN 111/79).
Ocena niezdolności do pracy w zakresie dotyczącym naruszenia sprawności organizmu i wynikających stąd ograniczeń możliwości wykonywania zatrudnienia wymaga z reguły wiadomości specjalnych. W sprawach z zakresu ubezpieczeń społecznych dotyczących prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, do dokonywania ustaleńw zakresie oceny stopnia zaawansowania chorób oraz ich wpływu na stan czynnościowy organizmu, uprawnione są osoby posiadające fachową wiedzę medyczną, a zatem okoliczności tych można dowodzić tylko przez dowód z opinii biegłych sądowych, zgodnie z treściąart. 278 k.p.c.Opinia biegłego ma na celu ułatwienie sądowi należytej oceny zebranego materiału dowodowego wtedy, gdy potrzebne są do tego wiadomości specjalne. Dlatego też opinie sądowo - lekarskie sporządzone w sprawie przez lekarzy specjalistów, mają zasadniczy walor dowodowy dla oceny schorzeń ubezpieczonego(por. wyrok Sądu Apelacyjnego w Gdańsku z 11 lutego 2016r., III AUa 1609/15).
Mając na uwadze powyższe Sąd przeprowadził postępowanie dowodowe z uwzględnieniem dokumentacji medycznej odwołującego oraz w oparciu o jej analizę dokonaną przez powołanych w sprawie biegłych sądowych. Skutkiem przeprowadzonego postępowania jest nie budzące wątpliwości ustalenie, że odwołujący jest trwale, częściowo niezdolny do pracy od urodzenia z przyczyn ortopedycznych. Na tę okoliczność wskazali zgodnie biegli sądowi z zakresu ortopedii oraz medycyny pracy. Niezdolność do pracy odwołującego jest wywołana dysfunkcją kręgosłupa w postaci pogłębionej kifozy prawostronnej. Schorzenie przejawia się znacznym skrzywieniem kręgosłupa w odcinku piersiowo-lędźwiowym oraz zniekształceniem klatki piersiowej. Ponadto towarzyszą mu zmiany zwyrodnieniowe kręgosłupa i garb, a także przewlekły zespół bólowy oraz niski wzrost. W wyniku tego u odwołującego istnieje ograniczona możliwość wykonywania niektórych rodzajów pracy, ale jednocześnie nie eliminuje go to całkowicie z rynku pracy. Z kolei inne występujące u odwołującego schorzenia nie wywołują niezdolności do pracy, choćby w stopniu częściowym. Biegły z zakresu chorób płuc wskazał na brak dokumentacji z leczenia pulmonologicznego. Biegły kardiolog stwierdził u odwołującego pewne nieprawidłowości, w tym nadciśnienie tętnicze, jednak wskazał, że nie powodują one niezdolności do pracy. Również występujące u odwołującego zaburzenia o podłożu psychologicznym (zaburzenia snu, zmiany nastroju) nie sprowadzają niezdolności do pracy, co podkreśliła w swojej opinii powołana w sprawie biegła sądowa z dziedziny psychiatrii.
Sąd zważył przy tym, że choć opinie biegłego ortopedyK. K. (2)oraz biegłych z zakresu medycyny pracyK. G.iD. S.w zakresie uznania odwołującego za trwale, częściowo niezdolnego do pracy z powodu dysfunkcji narządu ruchu od urodzenia były w istocie tożsame w zakresie wniosków, to pełnomocnik odwołującego uczynił przedmiotem zastrzeżeń jedynie stanowisko biegłego ortopedy. Analizując te zastrzeżenia Sąd stwierdził, że opinia biegłego sądowegoK. K. (2)nie cechuje się sprzecznością. Biegły wyraził stanowisko w opinii głównej i podtrzymał je w opinii uzupełniającej. Stanowisko to jest zgodne z wnioskami poczynionymi przez biegłe z medycyny pracy, na które zresztą pełnomocnik odwołującego się powołuje. Wskazana przez biegłego niemożność poprawy stanu zdrowia odwołującego poprzez leczenie operacyjne wynika z faktu, że schorzenia ma charakter wrodzony. Tak rozumiana teza biegłego, wbrew argumentom pełnomocnika, nie jest sprzeczna ze stwierdzeniem, że stan zdrowia odwołującego – w obrębie schorzenia kręgosłupa – nie pogorszył się w stopniu sprowadzającym całkowitą niezdolność do pracy w miejsce częściowej. Schorzenie wrodzone – w zależności od rodzaju – może, lecz nie musi, ulec pogorszeniu, które trzeba rozumieć jako intensyfikację związanych z nim objawów i dolegliwości. W przypadku odwołującego biegły taką okoliczność wykluczył, w tym również co do tego, że do zaostrzenia stanu chorobowego doszło w trakcie czy też w związku z wykonywaniem przez odwołującego pracy referenta. Jednocześnie proponowana przez pełnomocnika odwołującego teza dowodowa sprowadzała się w istocie do wskazania przez biegłego zawodów, jakie odwołujący może wykonywać i jako taka, w ocenie Sądu, nie odpowiada kryteriom, jakie należy uwzględnić przy ocenie stanu zdrowia w kontekście ustalenia istnienia bądź nieistnienia niezdolności do pracy, jak również wskazania stopnia tej niezdolności i okresu jej trwania. Kryteria te określa art. 13 ustawy emerytalnej, o czym była mowa. W świetle tego przepisu w sprawach o świadczenia rentowe nie jest rzeczą sądu (także nie jest to zadanie biegłych sądowych) wskazywanie jakie zawody osoba ubiegająca się o rentę może wykonywać, lecz ocena, czy w danych okolicznościach stanu zdrowia może wykonywać prace zgodne z kwalifikacjami bądź też jakiekolwiek prace. Biegły sądowy ortopeda wymienił w opiniach przykładowe stanowiska pracy, lecz przede wszystkim określił jakiego rodzaju prace w przypadku odwołującego są przeciwwskazane. Biegły oceniając stan zdrowia odwołującego nie wykluczył możliwości wykonywania pracy wymagającej wysiłku fizycznego, wskazał bowiem, że odwołujący ma przeciwwskazania do ciężkich prac fizycznych, przenoszenia i podnoszenia większych ciężarów i pracyw pozycji wymuszonej, ale jednocześnie wskazał, że może wykonywać lżejsze prace fizyczne, z przenoszeniem ciężaru do 5 kg. Wskazane wnioski biegłego sądowego ortopedy są zresztą zbieżne z tym, co wskazały biegłe sądowe z zakresu medycyny pracy, które bardzo podobnie określiły katalog przeciwwskazanych rodzajów czynności.
W przypadku opinii biegłych sądowych z zakresu kardiologii, pulmonologii i psychiatrii pełnomocnik odwołującego również wniósł zastrzeżenia(k. 176 a.s.)uznając je za powierzchowne i wnosząc o powołanie innych biegłych, jednakże nie wyjaśnił, w czym zarzucana powierzchowność miałaby się przejawiać. Nie przedstawił żadnych okoliczności, które miałyby przemawiać za pozbawieniem opinii rzeczowego i dostatecznie szczegółowego charakteru. Z kolei Sąd nie dopatrzył się w tych opiniach żadnych okoliczności, które mogłyby prowadzić do uznania ich za nierzetelne.
W toku postępowania odwołujący powoływał się również na fakt posiadania orzeczenia o umiarkowanym stopniu niepełnosprawności. Odnosząc się do tej kwestii Sąd wskazuje, że o relacji między orzeczonym stopniem niepełnosprawności a niezdolnościądo pracy wielokrotnie wypowiadał się Sąd Najwyższy(zob. np. wyroki Sądu Najwyższegoz 11 marca 2008r., I UK 286/07, z 4 kwietnia 2010r. III UK 60/09)wskazując, że pojęcia niepełnosprawności oraz niezdolności do pracy nie można ze sobą utożsamiać.Dominująca w tej materii linia orzecznicza odwołuje się do treściart. 5 pkt 1 ustawy z dnia 27 sierpnia 1997r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych(t.j. Dz. U. z 2016r. poz. 2046), w którym ustawodawca przewidział traktowanie orzeczeń lekarza orzecznika ZUS o niezdolności do pracy na równi z orzeczeniem o niepełnosprawności, w stopniu odpowiednim do rodzaju niezdolnoścido pracy. Jednocześnie wskazuje się na brak ustawowej regulacji przewidującej analogiczną sytuację w drugą stronę, tj. pozwalającą na traktowanie orzeczenia o niepełnosprawności jako tożsamego z orzeczeniem o niezdolności do pracy. Sytuacja ta wynika m.in. z nieco innych przesłanek orzekania o niezdolności do pracy i o niepełnosprawności, innego trybu orzekania w tych sprawach oraz różnicy w zakresie celów, którym te orzeczenia mają służyć. Powyższe oznacza, że legitymowanie się przez odwołującego orzeczeniem o umiarkowanej niepełnosprawności nie daje jednoznacznych podstaw do uznania go za osobę niezdolnądo pracy, choć przecież odwołujący jest niezdolny do pracy, tylko nie w stopniu całkowitym. Poza tym Sąd miał na względzie, że odwołujący nie przedstawił w sprawie aktualnego orzeczenia o niepełnosprawności. Orzeczenie dołączone do akt sprawy zostało wystawionew dniu 25 września 2001r. i miało charakter okresowy do 30 września 2004r.
Podsumowując, Sąd podzielił wnioski z opinii biegłych sądowych. Wynika z nich, że niezdolność do pracy odwołującego jest wywołana głównie schorzeniami kręgosłupa, ale nie ma podstaw do tego, by przyjąć istnienie jej w stopniu całkowitym. Biegli w sposób jednoznaczny i spójny wskazali na podstawy do orzeczenia jedynie częściowej, trwałej niezdolności do pracy, podkreślając jej wrodzony charakter.
Sama okoliczność częściowej niezdolności do pracy odwołującego, uwzględniwszy wspomniane na wstępie przepisy ustawy o emeryturach i rentach z FUS, nie była jednak wystarczająca do przyznania prawa do świadczenia rentowego. Przepisy art. 57 ust. 1 ustawy emerytalnej wymagają bowiem kumulatywnego spełnienia przesłanek w nim określonych, taka zaś sytuacja w przypadku odwołującego nie zachodzi. Stwierdzone u odwołującego schorzenie kręgosłupa wywołujące częściową niezdolność do pracy ma charakter wrodzony, a co za tym idzie, nie można uznać za spełnioną przesłanki określonej w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej, zgodnie z którą niezdolność do pracy musi powstać bądź w okresie ubezpieczenia, bądź w trakcie 18 miesięcy po ustaniu ostatniego tytułu podlegania ubezpieczeniom. Wówczas możliwe jest stwierdzenie, że naruszenie sprawności organizmu powoduje utratę zdolności do pracy przynajmniej zgodnie z poziomem posiadanych kwalifikacji zawodowych (art. 12 ust. 3 ustawy) i uniemożliwia dalszą aktywność zawodową. Wobec tego dla spełnienia warunku określonego w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach przez osobę częściowo niezdolną do pracy, której częściowa niezdolność do pracy nie powstała w okresach wyszczególnionych tym przepisem i wykonującą pracę odpowiednią do zachowanych możliwości zdrowotnych przyjmuje się, że wymagane jest pogorszenie stanu zdrowia w stopniu uniemożlwiającym przynajmniej wykonywanie pracy w dotychczasowym ograniczonym stanem zdrowia zakresie. Sąd Najwyższy wielokrotnie w swoim orzecznictwie wskazywał, że pogorszenie istniejącej przed podjęciem zatrudnienia niezdolności do pracy w ramach danego jej stopnia uzasadnia prawo do renty, gdy po pierwsze powstało w okresach wymienionych w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy o emeryturach i rentach oraz po drugie, gdy spowodowało autonomiczną utratę zdolności do wykonywania pracy w dotychczasowym zakresie(por. uchwała Sądu Najwyższego z dnia 12 czerwca 1984r., III UZP 24/84, OSNCP 1985 z 1, poz. 6 oraz wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 17 stycznia 2002r., II UKN 709/00, OSNP 2003 Nr 20, poz. 497; z dnia 19 lutego 2002r., II UKN 115/01,OSNP 2003 Nr 24, poz. 598; z dnia 6 sierpnia 2014r., II UK 513/13, OSNP 2016 nr 1, poz. 10; z dnia 24 czerwca 2015r., I UK 357/14, LEX nr 1771400; z dnia 1 marca 2016r., I UK 60/15, LEX nr 2021927 oraz dnia 22 stycznia 2019r., II UK 537/17).Jest to bowiem powstanie niezdolności do pracy powodujące autonomiczną utratę zdolności do wykonywania pracy w dotychczasowym zakresie bądź uniemożliwiające całkowite wykonywanie jakiejkolwiek pracy. Tym samym wymagany okres składkowy i nieskładkowy, o którym mowa w art. 58 ust. 1 pkt 1 - 4 ustawy emerytalnej, warunkujący nabycie prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy należy ustalać w dacie powstania niezdolności do pracy, w okresach wymienionych w art. 57 ust. 1 pkt 3 tej ustawy. W uzasadnieniu wyroku z dnia 20 września 2005r.(II UK 30/05, OSNP 2006 nr 15 - 16, poz. 246),Sąd Najwyższy zwrócił uwagę, że prawo do renty z tytułu niezdolności do pracy związane jest z ubezpieczeniem rentowym, które obejmuje ryzyko powstania niezdolności do pracy. Dlatego został wprowadzony wymóg posiadania odpowiednio długiego okresu ubezpieczenia przed zdarzeniem, w następstwie którego powstaje prawo od świadczeń z tego ubezpieczenia. Zróżnicowanie wymaganego okresu składkowego wynika z obiektywnych możliwości objęcia ubezpieczeniem społecznym, które może nastąpić najwcześniej po osiągnięciu wieku, w którym można rozpocząć zatrudnienie (16 lat) lub po ukończeniu nauki. W tym kontekście stwierdzić należy, że okresy składkowe i nieskładkowe wymagane do nabycia prawa do renty z tytułu niezdolności do pracy, doprecyzowane w art. 58 ust. 1 ustawy o emeryturach i rentach, powinny być ustalane według daty niezdolności do pracy powstałej w okresach wymienionych w art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy.
W przypadku odwołującego spełnienie powyższej przesłanki nie mogło zaistnieć, gdyż schorzenie warunkujące naruszenie sprawności organizmu w stopniu uzasadniającym uznanie go za osobę częściowo niezdolną do pracy istnieje od dnia narodzin i tym samym nie powstało w okresie, o którym mowa w ww. przepisie. Wymaga podkreślenia, że rozpoznając sprawę ponownie Sąd Okręgowy uzupełnił dotychczasowe ustalenia o okoliczność stanowiącą przedmiot analizy biegłych sądowych, którzy mieli wskazać, czy w trakcie zatrudnienia odwołującego w latach 2005-2013 doszło do zaostrzenia schorzenia narządu ruchu w stopniu powalającym uznać, że doszło do powstania częściowej niezdolności do pracy, przy czym powołani w tym celu biegli z zakresu ortopedii i medycyny pracy udzielili na to pytanie odpowiedzi jednoznacznie negatywnej, wskazując, że do takiego pogorszenia nie doszło i odwołujący tych wniosków nie kwestionował. Co prawda jego pełnomocnik sugerował, żeM. K.nie może wykonywać żadnej pracy, to jednak odpowiada definicji całkowitej niezdolności do pracy, a takiej nie stwierdzili biegli sądowi, a ponadto o rentę z tytułu całkowitej niezdolności do pracy odwołujący ostatecznie nie wnosił. Z kolei częściowa niezdolność do pracy, który występowała u odwołującego jeszcze przed podjęciem zatrudnienia – od urodzenia nie wystąpiła w związku z wykonywaniem pracy. Fakt pracy zawodowej nie pogorszył też stanu zdrowiaM. K.tak, by w świetle cytowanych poglądów orzecznictwa można było mówić o spełnieniu przesłanki z art. 57 ust. 1 pkt 3 ustawy emerytalnej.
Sąd Okręgowy wziął również pod uwagę, że ustawa emerytalna przewiduje wyjątki od powyższych warunków koniecznych do uzyskania renty. Zgodnie z art. 57 ust. 2 ustawy emerytalnej przepisu ust. 1 pkt 3 nie stosuje się do ubezpieczonego, który udowodnił okres składkowy i nieskładkowy wynoszący co najmniej 20 lat dla kobiety lub 25 latdla mężczyzny oraz jest całkowicie niezdolny do pracy. Jednak i w tym przypadku odwołujący powyższego, wyjątkowego warunku nie spełnia, gdyż jak wspomniano wyżej, nie jest całkowicie niezdolny do pracy, a nadto nie legitymuje się okresem składkowymi nieskładkowym w wymiarze 25 lat. Organ rentowy przyjął za udowodniony staż sumaryczny (zsumowane okresy składkowe i nieskładkowe) odwołującego w wymiarze 8 lat, 5 miesięcy i 2 dni, tych zaś ustaleń w niniejszym postępowaniu odwołujący nie kwestionował.
W tych okolicznościach Sąd Okręgowy stwierdził brak podstaw do uwzględnienia odwołania i zmiany zaskarżonej decyzji Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, tym samym odwołanie podlegało oddaleniu na podstawieart. 47714§ 1 k.p.c.
Rozliczenia kosztów pomocy prawnej udzielonej odwołującemu z urzęduSąd Okręgowy dokonał na podstawie § 15 ust. 2 oraz § 16 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez radcę prawnego z urzędu(tekst jedn. Dz. U. z 2019r. poz. 68), mając na względzie koszty postępowania pierwszo instancyjnego oraz postępowania przed Sądem Apelacyjnym w Warszawie.

ZARZĄDZENIE
Odpis wyroku z uzasadnieniem doręczyć(...)