Sąd Okręgowy w Łodzi
III Wydział Cywilny Odwoławczy
Sygnatura akt: III Ca 123/18
Data wyroku: 2019-01-14 00:00:00
Typ orzeczenia: REASON

Sygn. akt III Ca 123/18

UZASADNIENIE
Zaskarżonym orzeczeniem z dnia 16 lutego 2017 roku, wydanymw sprawie z wnioskuBanku (...) S.A.z siedzibą wW.z udziałemD. B. (1),B. Ł.,S. Ś.,M. Ś.,I. C.,S. C.,Ł. B.,K. T.,P. T.,A. T.,K. Ł.,(...) spółki z ograniczoną odpowiedzialnościąspółki komandytowej z siedzibą weW.iV.Niestandaryzowanego Sekurytyzacyjnego Funduszu Inwestycyjnego Zamkniętego, o stwierdzenie nabycia spadku oraz z wnioskówK. Ł.iS. Ś.o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku, Sąd Rejonowy w Pabianicach postanowił:

1
oddalić wnioskiK. Ł.iS. Ś.o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezłożenia w terminie oświadczenia o odrzuceniu spadku,

2
stwierdzić, że spadek poT. B., zmarłej w dniu19 stycznia 2010r. wP., ostatnio stale zamieszkałejwP., na podstawie ustawy nabyli:

- siostrzenicaB. Ł.córkaJ.iK.– w ¼ (jednej czwartej) części,
- siostrzeniecS. Ś.synJ.iK.– w ¼ (jednej czwartej) części,
- bratanicaI. C.córkaW.iW.–w 1/6 (jednej szóstej) części,
- bratanekŁ. B.synW.iW.– w 1/6 (jednej szóstej) części,
- bratanicaK. T.córkaW.iW.– w 1/6 (jednej szóstej) części,

3
przyznać adw.R. T.ze środków Skarbu Państwa – Sądu Rejonowego w Pabianicach kwotę 147,60 złotych tytułem wynagrodzenia za pomoc prawną udzieloną uczestnikowi postępowaniaM. Ś.z urzędu,

4
zwolnićA. Ś.z obowiązków kuratora uczestnika postępowaniaM. Ś.i przyznać jej wynagrodzenie za pełnienie obowiązków ze środków Skarbu Państwa Sądu RejonowegowP.w kwocie 60 złotych.

Postanowienie to zapadło na podstawie ustaleń faktycznych z których najistotniejsze były następujące:
T. B., córkaR.iE., zmarła w dniu 19 stycznia 2010r. W chwili śmierci pozostawała w związku małżeńskimzL. B.. nie sporządziła testamentu
T. B.wiązała zBankiem (...) S.A.umowa pożyczki, z której zmarła się nie wywiązała.
Przed Sądem Rejonowym w Pabianicach, pod sygn. akt I Ns 1113/12, toczyło się postępowanie o stwierdzenie nabycia spadkuT. B., które zostało umorzone postanowieniem z dnia 24 stycznia 2013r.W toku wskazanego postępowania oświadczenia o odrzuceniu spadku złożył mąż oraz wszyscy zstępniT. B.:
- mążL. B.– w dniu 16 marca 2010r.,
- synD. B. (1)– w dniu 16 marca 2010r.,
- wnuki – dzieciD. B. (1):
-D. B. (2)– w dniu 22 kwietnia 2010r.,
-P. B.– w dniu 22 kwietnia 2010r.,
-O. B.– w dniu 13 września 2010r.,
- córkaK. S.– w dniu 16 marca 2010r.,
- wnuki – dzieciK. S.:
-M. S. (1)– w dniu 22 kwietnia 2010r.,
-M. S. (2)– w dniu 22 kwietnia 2010r.,
-A. S.– w dniu 15 września 2010r.,
-W. S.– w dniu 15 września 2010r.,
T. B.miała dwoje rodzeństwa:J. Ś.iW. B., którzy odrzucili spadek poT. B.w dniu 6 grudnia 2010r. - w toku postępowania toczącego się pod sygn. akt I Ns 125/10. Podczas rozprawy, na której obecni byliJ. Ś.iW. B., sąd ogłosił postanowienie o wezwaniu dzieci ww. do udziału w sprawie w charakterze uczestników postępowania.J. Ś.iW. B.zostali rozpytani na okoliczność adresów ich dzieci, zaś po rozprawie odpowiedzieli na zobowiązanie sądu do wskazania brakujących adresów ich dzieci.J. Ś.w pismachz dnia 24 maja 2011r. i 18 lipca 2011r. oświadczyła, że nie ma kontaktuz synemM. Ś..
J. Ś.ma troje dzieci:B. Ł.,S. Ś.iM. Ś..
B. Ł.w dniu 3 czerwca 2011r. - w toku postępowaniao stwierdzeniu nabycia poT. B., które toczyło się pod sygn. akt I Ns 125/10, doręczono odpis postanowienia o zawieszeniu postępowania. Jako przyczynę zawieszenia postępowania wskazano brak adresuM. Ś..B. Ł.iS. Ś.w sprawie sygn. akt I Ns 125/10, doręczono również odpisy wniosku.
B. Ł.wystąpiła z wnioskiem o przyjęcie oświadczeniao odrzuceniu spadku poT. B.w dniu 2 września 2011r.a oświadczenie złożyła w dniu 5 grudnia 2011r. w sprawie sygn. aktI Ns 841/11.B. Ł.od matki dowiedziała się odrzuceniu przez nią spadku poT. B..J. Ś.poinformowała córkę o tym fakcie krótko po rozprawie, na której złożyła oświadczenie.
B. Ł.ma trzech synów:M. Ł.,R. Ł.iK. Ł.. W sprawie sygn. akt I Ns 841/11 oświadczenia o podrzuceniu spadku złożyli równieżM. Ł.iR. Ł..K. Ł.był małoletni w chwili otwarcia spadku poT. B.. Sąd Rejonowy w Zduńskiej Woli udzieliłB. Ł.zezwolenia na odrzucenie spadku poT. B.w imieniuK. Ł..B. Ł.nie złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniuK. Ł., który odrzucił spadek poT. B.w dniu 22 czerwca 2015 r.
S. Ś.odrzucił spadek poT. B.22 czerwca 2015r.S. Ś.od matki dowiedział się odrzuceniu przez nią spadku poT. B..J. Ś.poinformowała syna o tym fakcie, gdy ten odbywał karę pozbawienia wolności.S. Ś.opuścił zakład karny 30 kwietnia 2014r. W sprawie sygn. aktI Ns 1113/12S. Ś.w dniu 22 czerwca 2012r. wniósł zażalenie na postanowienie umarzające postępowanie.
M. Ś.w dniu 20 października wniósł o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku i złożył oświadczenie tej treści w dniu2 lutego 2017r. W chwili śmierciT. B.M. Ś.przebywał w Wielkiej Brytanii. Uczestnik nie utrzymywał kontaktów z rodziną. O śmierci spadkodawczyniM. Ś.dowiedział się dopiero na posiedzeniu sądu w dniu 27 września 2016r.
W. B.ma troje dzieci:Ł. B.,K. T.iI. C..Ł. B.w dniu8 czerwca 2011r., aI. C.w dniu 31 maja 2011r. - w toku postępowania o stwierdzeniu nabycia poT. B., które toczyło się pod sygn. akt I Ns 125/10 - doręczono odpisy postanowienia o zawieszeniu postępowania. Jako przyczynę zawieszenia postępowania wskazano brak adresuM. Ś..Ł. B.iI. C.w sprawie sygn. akt I Ns 125/10, doręczono również odpisy wniosku.
K. T.nadesłała do akt wskazanej sprawy kopię wypisu aktu notarialnego obejmującego jej oświadczenie o odrzuceniu spadku.K. T.utrzymywała kontakty z ojcem.
Ł. B.w dniu 13 września 2011r. wystąpił o przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku poT. B.i złożył takie oświadczenie w dniu 24 października 2011r.Ł. B.od swego ojca dowiedział się odrzuceniu przez niego spadku poT. B..
K. T.złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku poT. B.w dniu 4 sierpnia 2011 r.K. T.ma dwóch synów:A. T.iP. T.i w dniu 14 listopada 2011r. w ich imieniu złożyła oświadczenia o odrzuceniu spadku poT. B.
I. C.i jej córkaS. C.w dniu 2 września 2011r. wystąpiły z wnioskiem o przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku poT. B.i złożyły takie oświadczenia w dniu 31 października 2011r.I. C.od ojca dowiedziała się o odrzuceniu przez niego spadku poT. B..W. B.poinformował córkęo tym fakcie krótko po rozprawie, na której złożył oświadczenie.
I. C., działając jako przedstawicielka ustawowa małoletniejJ. C., w dniu 7 marca 2012r. złożyła oświadczenie o odrzuceniu spadku poT. B..
Oceniając materiał dowodowy Sąd Rejonowy podniósł, że ustalając sposób powzięcia przezS. Ś.wiadomości o odrzuceniu spadku przez jego matkę, oparł się na twierdzeniu tego uczestnika przedstawionego podczas składania zapewnienia spadkowego. Uczestnik wyjaśnił wówczas, że matka poinformowała go o tym fakcie, gdy przebywałw zakładzie karnym.S. Ś.na ostatnim terminie rozprawy zaprzeczył temu twierdzeniu, co sąd ocenił jako działanie zmierzające do uchylenia się od odpowiedzialności za długi spadkowe. Z zeznań uczestnika wynika, że miał on dobre relacje z matką, zatem trudno byłoby znaleźć wytłumaczenia dlaczegoJ. Ś.miałaby zachować w tajemnicy przed synem tak ważną informację. Z akt sprawy sygn. I Ns 1113/12 wynika, żeJ. Ś.była zainteresowana umożliwieniem swoim dzieciom złożenia oświadczeń o odrzuceniu spadku. W dniu 22 czerwca 2012r.S. Ś.wniósł zażalenie na postanowienie umarzające postępowanie a zatem już wtedy wiedział o fakcie prowadzenia postępowania spadkowego poT. B.a zapewne również o odrzuceniu spadku przez swoją matkę.
W takich okolicznościach faktycznych, Sąd Rejonowy uznał, żew sprawie w grę wchodzi dziedziczenie w ramach ustawowego porządku dziedziczenia w linii bocznej, gdyż małżonek i zstępni spadkodawczyni odrzucili spadek, a jej rodzice zmarli wcześniej (art. 931 k.c.iart. 932 k.c.).
Termin do odrzucenia spadku wynosi sześć miesięcy od dnia, w którym dowiedziała się o tytule swego powołania (art. 1015 § 1 k.c.). Także rodzeństwo spadkodawczyni, to jestJ. Ś.iW. B., odrzuciło spadek, a więc do dziedziczenia mogli dojść zstępni rodzeństwa. Wszystkie dzieci rodzeństwa spadkodawczyni złożyły oświadczenia o odrzuceniu spadku, ale tylko oświadczenieM. Ś.zostało złożone w terminie przewidzianym wart. 1015 § 1 k.c.Termin na złożenie oświadczenia biegł dla każdego ze spadkobierców od powzięcia wiadomości o tytule swego powołania do spadku, tj. od powzięcia wiadomości o odrzuceniu spadku przez ich wstępnych. Uczestnicy postępowania powołując się na odrzucenie spadku, stosownie doart. 6 k.c., winni wykazać m.in. zachowanie terminu do złożenia oświadczenia czyli datę dowiedzenia się o odrzuceniu spadku przez ich wstępnych. Uczestnicy tego jednak nie uczynili. Zgromadzony materiał dowodowy nie pozwala na ustalenie – poza przypadkiemM. Ś.– w jakiej dacie uczestnicy powzięli taką wiadomość. Materiał ten pozwala jednak na stwierdzenie, żeJ. Ś.iW. B.poinformowali swe dziecio odrzuceniu spadku krótko po złożeniu tych oświadczeń. SkoroJ. Ś.iW. B.odrzucili spadek w dniu 6 grudnia 2010r. i niezwłocznie poinformowali o tym swe dzieci, to oświadczenia złożone przez:
-B. Ł.– w dniu 2 września 2011r.,
-S. Ś.– w dniu 22 czerwca 2015r.,
-I. C.– w dniu 2 września 2011r.,
-Ł. B.– w dniu 13 września 2011r.,
-K. T.– w dniu 4 sierpnia 2011r.,
zostały uznane za złożone po terminie. Jedynie oświadczenieM. Ś.o odrzuceniu spadku zostało złożone w terminie. Uczestnik ten dowiedział się o odrzuceniu spadku przez jego matkę w dniu 27 września 2016r. Wynika to to z faktu wieloletniego przebywania uczestnika poza granicami kraju i zerwania kontaktów z rodziną.M. Ś.wystąpił o odebranie oświadczenia o odrzuceniu spadku w dniu 20 października 2016r. i złożył takie oświadczenie w dniu 2 lutego 2017r., co skutkowało wyłączenie go od dziedziczenia.
Na podstawieart. 1019 § 2 k.c.spadkobierca, który pod wpływem błędu lub groźby nie złożył w terminie oświadczenia o przyjęciu lub odrzuceniu spadku może uchylić się od skutków prawnych niezachowania terminu. Na zasadzieart. 1019 § 2w zw. z§ 1 k.c.stosuje się w takim przypadku przepisy o wadach oświadczenia woli, z tym, że uchylenie się od skutków prawnych oświadczenia powinno nastąpić przed sądem a spadkobierca powinien jednocześnie oświadczyć, czy i jak spadek przyjmuje, czy też go odrzuca. Przy ocenie istnienia błędu lub groźby w przypadku niezłożenia oświadczeniao przyjęciu lub odrzuceniu spadku należy stosować ogólne przepisyKodeksu cywilnego, tj.art. 84, 86, 87 i 88. Uprawnienie do uchylenia się od skutków niezachowania terminu do odrzucenia spadku wygasa w razie błęduz upływem roku od jego wykrycia. Z wnioskami o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do złożenia oświadczeniao odrzuceniu spadku poT. B.wystąpili:K. Ł.- w dniu 10 lutego 2015r. orazS. Ś.- w dniu22 czerwca 2015r. WniosekK. Ł.podlegał oddaleniu z uwagi na stwierdzenie, że uczestnik ten nie został powołany do dziedziczenia poT. B.gdyż do dziedziczenia doszła jego matkaB. Ł.(która oświadczenie o odrzuceniu spadku złożyła po terminie). Z kolei wniosekS. Ś.nie mógł zostać uwzględniony z uwagi na jego złożenie po terminie.S. Ś.był uczestnikiem postępowaniaw sprawie I Ns 125/10, w której wszyscy zstępni spadkodawczyni oraz jego matka złożyli oświadczenia o odrzuceniu spadku. Już wówczas uczestnik musiał mieć świadomość istnienia długów spadkowych. Postępowanie zostało umorzone postanowieniem z dnia 24 stycznia 2013r. Występując z wnioskiem o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku dopiero w dniu 22 czerwca 2015r.S. Ś.uchybił terminowi zakreślonemu przezart. 88 § 2w zw. zart. 1019 § 1 i § 2 k.c.
Sąd przyznał wynagrodzenie pełnomocnikowi z urzędu uczestnikaM. Ś.określając jego wysokość na podstawie§ 9 pkt 2w zw. z§2 ust. 2 zd. 2 i ust. 3 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 28 września 2002r. w sprawie opłat za czynności adwokackie oraz ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonejz urzędu(tj. z dnia 25 lutego 2013r. Dz.U. z 2013 r. poz. 461) stosowanego przez § 21 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2015 r. poz. 1800)i § 22 Rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714).
Apelację od powyższego postanowienia złożyli uczestnicyŁ. B.,I. C.iB. Ł.. TakżeK. T.iS. Ś.złożyli apelacje, ale zostały one odrzucone /postanowienia k. 461 i k. 627/.
UczestnicyŁ. B.iI. C.zaskarżyli postanowienie w punkcie 2. w zakresie stwierdzenia, że spadek poT. B.po 1/6 części nabyły dzieciW. B.. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzucili naruszenieart. 233 § 1 k.p.c., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez dowolną ocenę materiału dowodowego prowadzącą do przyjęcia, że skarżący odrzucili spadek po terminie.W konkluzji skarżący wnieśli o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez częściowe oddalenie wniosku o stwierdzenie nabycia spadku (doprecyzowanym na rozprawie apelacyjnym, że chodzi o pominięcie skarżących w dziedziczeniu) z zasądzeniem na rzecz apelujących zwrotu kosztów postępowania apelacyjnego, ewentualnie o uchylenie tego orzeczenia z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w I instancji.
/apelacja k. 421-426/
UczestniczkaB. Ł.zaskarżyła postanowienie w punkcie 2. w zakresie stwierdzenia, że nabyła spadek poT. B.w 1/4 części. Zaskarżonemu orzeczeniu zarzuciła naruszenieart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., które miało istotny wpływ na wynik sprawy, przez dowolną ocenę materiału dowodowego prowadzącą do przyjęcia, że skarżąca odrzucili spadek po terminie. W konkluzji skarżąca wniosła o zmianę zaskarżonego orzeczenia przez wyłączenie jej od dziedziczenia po spadkodawczyni, ewentualnie o uchylenie tego orzeczenia z przekazaniem sprawy do ponownego rozpoznania w I instancji.
/apelacja k. 482-485/
Sąd Okręgowy zważył, co następuje:
apelacje okazały się zasadne.
Ustalony w I instancji stan faktyczny jest w przeważającej większości prawidłowy, zgodny ze zgromadzonym materiałem dowodowym, co umożliwia Sądowi odwoławczemu przyjęcie tych ustaleń faktycznych za własne. Wyjątek dotyczy momentu dowiedzenia się przez zstępnych rodzeństwa spadkodawczyni o tytule powołania do dziedziczenia. W tym zakresie zasadne okazały się zarzuty naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., które prowadziły do przyjęcia błędów w ustaleniach faktycznych. Zasada swobodnej oceny dowodów zakłada analizę całokształtu materiału dowodowego z wyciągnięciem wniosków, które są logiczne i zgodnez zasadami doświadczenia życiowego. Kwestia ta wymaga rozwinięciaw kontekście poszczególnych apelacji.
Dla czytelności wywodu trzeba przypomnieć, że spadek poT. B., wobec odrzucenia spadku przez jej małżonka i zstępnych, podlegał dziedziczeniu ustawowemu w linii jej rodzeństwa,J. Ś.iW. B.bezspornie odrzucili spadek w terminie. Zgodnie zart. 1015 § 1 k.c.oświadczenie o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. Początek biegu tego terminu to główny element sporu w tej sprawie. ApelacjaB. Ł.dotyczy dziedziczenia zstępnychJ. Ś., a druga z wywiedzionych apelacji odnosi się do dziedziczenia zstępnychW. B..
Rację ma uczestniczkaB. Ł., że złożone przez nią w dniu 5 grudnia 2011 roku oświadczenie o odrzuceniu spadku było w pełni skuteczne. Nie ma żadnych powodów do przyjęcia, że skarżąca o tytule powołania do dziedziczenia dowiedziała się już 6 grudnia 2010 rok, kiedy spadek odrzuciła jej matka. W tym zakresie Sąd Rejonowy dowolnie a nie swobodnie ocenił materiał dowodowy sprawy. Nie można poprzestawać na jednej i to bardzo nieostrej wypowiedzi uczestniczki, która w ramach wyjaśnień informacyjnych (potwierdzonych w przesłuchaniu bez rozwinięcia czy uszczegółowienia) powiedziała, że o sprawie spadkowej dowiedziała się od swojej matki – k. 145 akt niniejszej sprawy. Z wypowiedzi tej nie wynika, kiedy doszło do takiej rozmowy, bo stwierdzenie „jakoś szybko po tym jak mama sama złożyła oświadczenie” należało widzieć w kontekście całej wypowiedzi. Uczestniczka mówiła przecież, że nie pamięta czy o sprawie dowiedziała się od matki, czy z przesyłki sądowej. W takiej sytuacji należało sięgnąć również do innych okoliczności sprawy. Pierwsza przesyłka w sprawie spadkowej dotarła do uczestniczki 3 czerwca 2011 roku (k. 87 akt I Ns125/10). Doręczono jej wtedy tylko opis postanowienia o zawieszeniu postępowania, z którego nie wynikało nawet, że jej matka uczestniczy w tym postępowaniu – k. 76 aktI Ns 125/10. Doręczenie odpisu wniosku nastąpiło 14 lipca 2011 roku (k. 110m akt I Ns 125/10). Od tego momentu są podstawy do przyjęcia, że rozpoczął bieg termin zart. 1015 § 1 k.c.Warto także podkreślić, że 31 sierpnia 2011 roku skarżąca stawiła się na termin rozprawy (protokół k. 111 akt I Ns 125/10), a już 2 września 2011 roku wystąpiła z wnioskiem o przyjęcie od niej oświadczenia o odrzuceniu spadku, co ostatecznie nastąpiło 5 grudnia 2011 roku (oświadczenie k. 17 akt I Ns 841/11). W sprawie I Ns 841/11 uczestniczka od początku powoływała się na wiedzę powziętą w związkuz wezwaniem na rozprawę w sprawie o stwierdzenie nabycia spadku (wniosek k. 2, protokół rozprawy k. 16). Nic nie wskazuje na to, że w tamtym czasie uczestniczka chciała zafałszować rzeczywistość. W tej sytuacji całokształt okoliczności faktycznych sprawy prowadzi do wniosku, że uczestniczka dowiedziała się o tytule powołania do dziedziczenia z korespondencji sądowej, a jej oświadczenie o odrzuceniu spadku zostało złożone w terminie. Uzupełniająco należy wspomnieć, że nawet, jeśli termin zart. 1015 § 1 k.c.liczyć od pierwszego doręczenia w sprawie I Ns 125/10, to i tak oświadczenie skarżącej zostało złożone w terminie, bo sam wniosek wpłynął do sądu przed upływem omawianego terminu (tak, słusznie Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 8 marca 2017 r., IV CZ 128/16,L.).
Od razu trzeba dodać, że dwóch synów skarżącej, to jestM. Ł.iR. Ł.złożyło oświadczenia o odrzuceniu spadkuw sprawie I Ns 841/11 tego samego dnia, co ich matka. Żaden z nich nie miał dzieci. Nie została uregulowana sprawa trzeciego syna skarżącej –K. Ł., który w roku 2011 był jeszcze małoletni. Wprawdzie skarżąca uzyskała zgodę na odrzucenie spadku w jego imieniu (postanowienie k. 26 akt 312/11), ale czynności tej nie dokonano aż do 22 czerwca 2015 roku. Oświadczenie to zostało złożone w toku niniejszej sprawy (k. 145). Zresztą uczestnik ten miał świadomość przekroczenia terminu do odrzucenia spadku, bo wystąpił o zatwierdzenie uchylenia się od skutków prawnych niezachowania terminu do odrzucenia spadku (art. 1019 k.c.), ale jego wniosek został oddalony. Z kręgu zstępnychJ. Ś.zostaje jeszczeS. Ś., który o tytule powołania dowiedział się w lipcu 2011 rok w związku z doręczeniem odpisu wniosku w sprawie I Ns 125/10, a spadek odrzucił dopiero 22 czerwca 2015 roku. Jego wniosek oparty na brzmieniuart. 1019 k.c.również został oddalony.
Druga z rozpoznawanych apelacji dotyczy zstępnychW. B.. Także w tym przypadku zgodzić się trzeba z apelującymi, że doszło do naruszeniaart. 233 § 1 k.p.c.w zw. zart. 13 § 2 k.p.c., gdyż przyjęcie otwarcia terminu do odrzucenia spadku w dniu 6 grudnia 2010 roku było dowolne. Wprawdzie uczestnicyI. C.iŁ. B.wskazywali swego ojca jako źródło informacji o sprawie spadkowej (potwierdzone w zeznaniach wyjaśnienia z k. 144 odw. i 145). Jednak warto zauważyć, że fakt powzięcia wiedzy o tytule powołania do dziedziczenia skarżący wprost powiązał z korespondencją, którą uzyskał z sądu. Nie ustalono, kiedy dokładnie skarżący rozmawiali ze swym ojcem i jakie informacje przekazał im ojciec. Należało więc bliżej zbadać tę kwestię i ocenić pozostały dostępny materiał dowodowy. Tymczasem we wniosku o przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku UczestnikB.odwołał się do wiedzy uzyskanej z wezwania na rozprawę (wniosek k. 2 akt I Ns 859/11). Identycznie było w przypadkuI. C.(wniosek k. 2 akt sprawyI Ns 840/11). Były więc podstawy do przyjęcia, że w ich przypadku termin biegnie od 14 lipca 2011 r. (dowody doręczenia k. 110b i k. 110k akt sprawyI Ns 125/10). Dlatego ich oświadczenia o odrzuceniu spadku, które zostały złożone 24 października 2011 roku (uczestnik) i 30 października 2011 roku (uczestniczka) były w pełni skuteczne, zostały złożone w ustawowym terminie. Podobnie było zK. T.. W tym przypadku trzeba poczynić uwagę dodatkową. Mimo odrzucenia jej apelacji, zakres apelacji jej rodzeństwa obejmował dziedziczenie zstępnychW. B., co koresponduje także z brzmieniemart. 670 § 1 k.p.c., który nakłada na sąd obowiązek działania z urzędu w badaniu, kto jest spadkobiercą. W odniesieniu doK. T.uwypukleniu podlega okoliczność, że uczestniczka ta 4 sierpnia 2011 roku złożyła przed notariuszem oświadczenie o odrzuceniu spadku (k. 102-103 akt I Ns 125/10), w którym wprost odwołała się do korespondencji sądowej, która została jej doręczona w lipcu 2011 roku (wezwanie k. 99 akt I Ns 125/10), skutkując rozpoczęciem biegu terminu zart. 1015 § 1 k.c.W takiej sytuacji przyjęcie, że uczestniczka ta o tytule powołania do dziedziczenia dowiedziała się już w grudniu 2010 roku oparte było nie tyle na faktach, co na wnioskowaniu Sądu Rejonowego. Wnioskowanie to nie obejmowało jednak wszystkich elementów materiału dowodowego, który został zgłoszony w tej sprawie.
Dalsi zstępniW. B.nie wchodzili w grę jako osoby dziedziczące w niniejszej sprawie.Ł. B.nie miał dzieci.I. C.miała dwie córki –S. C., która jako osoba bezdzietna odrzuciła spadek w tym samym dniu co jej matka (k. 15 akt I Ns 840/11) iJ. C.. Druga z córek uczestniczki była jeszcze małoletnia. Skarżąca w dniu 2 września 2011 roku wystąpiła o zgodę na odrzucenie spadku w jej imieniu, a po jej uzyskaniu na podstawie postanowienia z 2 grudnia 2011 rok, już 1 lutego 2012 roku wystąpiłao przyjęcie oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu małoletniej, co ostatecznie stało się 7 marca 2012 roku (wniosek k. 2, postanowienie k. 14 akt I Nsm 376/11 oraz wniosek k. 2 i oświadczenie k. 10 akt I Ns 124/12). NatomiastK. T.miała dwóch synów –P.iA.,w imieniu których spadek odrzuciła 14 listopada 2011 (oświadczenie k. 2- 3 akt I Ns 1070/11), a więc zdecydowanie przed upływem 6 miesięcy od jej oświadczenia o odrzuceniu spadku w imieniu własnym.
W konsekwencji powyższych rozważań, jako jedyne osoby dziedziczące w porządku ustawowym poT. B., pozostaliK. Ł.iS. Ś., którzy skutecznie spadku nie odrzucili. Ich udziały w spadku są równe (art. 932 § 5 k.c.w zw. zart. 931 § 2 k.c.). Jednocześnie Sąd Okręgowy dostrzega okoliczność, żeK. Ł.w chwili otwarcia spadku był małoletni, a więc dziedziczy z dobrodziejstwem inwentarza (art. 1015 § 2 k.c.w brzmieniu obowiązującym w dacie otwarcia spadku). Jednak okoliczność ta, z uwagi na zasadę, że orzeczenieo stwierdzeniu nabycia spadku nigdy nie będzie tytułem egzekucyjnym, nie podlega ujawnieniu w sentencji rozstrzygnięcia. W przypadkuK. Ł.trzeba także zauważyć, że zakresem zaskarżenia nie był objęty punkt 1. postanowienia, który dotyczy wniosku złożonego na podstawieart. 1019 § 3 k.c.Nie ma to jednak większego znaczenia, gdyż wniosekK. Ł.został oddalony jako bezprzedmiotowy. Nie zbadano jego merytorycznej zasadności, co oznacza, że droga do ewentualnego ponowienia wniosku nie jest zamknięta.
Z tych wszystkich względów, na podstawieart. 386 § 1 k.p.c.w zw.zart. 13 § 2 k.p.c., orzeczono jak w sentencji.
O kosztach postępowania apelacyjnego orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c.Interesy uczestników były wspólne – uregulowanie następstwa prawnego poT. B.. Nie wystąpiły żadne okoliczności, które nakazywały zastosowanie w sprawieart. 520 § 2czy§ 3 k.p.c.
O kosztach pomocy prawnej udzielonej uczestnikowiM. Ś.z urzędu w postępowaniu apelacyjnym orzeczono na podstawie § 12 pkt 2 w zw. z 16 ust. 1 pkt 1 i § 4 ust. 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 3 października 2016r. w sprawie ponoszenia przez Skarb Państwa kosztów nieopłaconej pomocy prawnej udzielonej przez adwokata z urzędu (Dz.U. z 2016 r. poz. 1714 ze zm.).