Sąd Apelacyjny w Lublinie
III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
Sygnatura akt: III AUa 451/19
Data wyroku: 2020-02-12 00:00:00
Typ orzeczenia: SENTENCE, REASON
Sędziowie: sędzia Elżbieta Gawda, sędzia Krzysztof Szewczak (spr.), sędzia Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska
Słowa kluczowe: Emerytura rolnicza
Podstawa prawna: art. 19 ust. 1 i art. 20 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 roku o ubezpieczeniu społecznym rolników

Sygn. akt III AUa 451/19

WYROK

W IMIENIU RZECZYPOSPOLITEJ POLSKIEJ
Dnia 12 lutego 2020 r.
Sąd Apelacyjny w Lublinie III Wydział Pracy i Ubezpieczeń Społecznych
w składzie:

Przewodniczący

sędzia Elżbieta Gawda

Sędziowie

sędzia Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska
sędzia Krzysztof Szewczak (spr.)

Protokolant: starszy sekretarz sądowy Krzysztof Wiater

po rozpoznaniu w dniu 12 lutego 2020 r. w Lublinie
sprawyC. K.
przeciwko Prezesowi Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego
o prawo do emerytury rolniczej
na skutek apelacjiC. K.
od wyroku Sądu Okręgowego w Siedlcach
z dnia 24 kwietnia 2019 r. sygn. akt IV U 557/18

oddala apelację.
Barbara Mazurkiewicz-Nowikowska Elżbieta Gawda Krzysztof Szewczak

III AUa 451/19

UZASADNIENIE
Decyzją z dnia 5 czerwca 2018 r., znak:(...), Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego odmówił ubezpieczonejC. K.prawa do emerytury rolniczej, ponieważ ubezpieczona nie udowodniła 25 lat podlegania ubezpieczeniu rolniczemu.
W odwołaniu od tej decyzji ubezpieczonaC. K., podnosząc, iż organ rentowy powinien jej zaliczyć do okresów ubezpieczenia okres pracy w gospodarstwie rolnym teściów, a następnie męża, domagała się jej zmiany poprzez ustalenie jej prawa do emerytury rolniczej.
W odpowiedzi na odwołanie Prezes Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego wnosił o jego oddalenie. Uzasadniając swoje stanowisko podniósł, że zaskarżona decyzja jest słuszna, ponieważ w okresie od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 27 lutego 1985 r.C. K.nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik.
Wyrokiem z dnia 24 kwietnia 2019 r. Sąd Okręgowy w Siedlcach oddalił odwołanie.
W uzasadnieniu tego wyroku Sąd I instancji ustalił, żeC. K.,urodzona w dniu (...), legitymuje się okresem podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników w rozmiarze 23 lata, 7 miesięcy i 23 dni. Zgodnie zart. 19 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(t.j. Dz.U. z 2017 r., poz. 2336) emerytura rolnicza przysługuje ubezpieczonemu, który spełnia łącznie następujące warunki:
1/ osiągnął wiek 60 lat, jeśli jest kobietą, albo 65 lat, jeśli jest mężczyzną;
2/podlegał ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu przez okres co najmniej 25 lat.
W ocenie Sądu Okręgowego ubezpieczona nie udowodniła podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników przez okres co najmniej 25 lat. Organ rentowy zaliczył ubezpieczonej następujące okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników: od dnia 26 czerwca 1966 r. do dnia 4 sierpnia 1968 r. – okres pracy w gospodarstwie rolnym rodziców; od dnia 18 kwietnia 1975 r. do dnia 31 grudnia 1982 r. – okres pracy w gospodarstwie rolnym teściów; od dnia 28 lutego 1985 r. do dnia 31 grudnia 1988 r. – okres pracy w gospodarstwie rolnym; od dnia 1 stycznia 1992 r. do dnia 30 września 2000 r. – okres pracy w gospodarstwie rolnym oraz od dnia 1 stycznia 2001 r. do dnia 31 marca 2002 r. – okres pracy w gospodarstwie rolnym. Nie zaliczono okresu pracy gospodarstwie rolnym teściów od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 27 lutego 1985 r., ponieważ wnioskodawczyni nie podlegała ubezpieczeniu społecznemu rolników jako domownik. Sąd Okręgowy uznał to ustalenie za prawidłowe. Zgodnie zart. 20 ust. 1 i 3 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówdla osób urodzonych po dniu 31 grudnia 1948 r. do okresów ubezpieczenia rolniczego zalicza się okresy podlegania ubezpieczeniu społecznemu rolników indywidualnych i członków ich rodzin w latach 1983-1990 oraz okresy prowadzenia gospodarstwa rolnego lub pracy w gospodarstwie rolnym po ukończeniu 16 roku życia, przed dniem 1 stycznia 1983 r. Oznacza to, że po dniu 1 stycznia 1983 r. warunkiem niezbędnym do uwzględnienia tego okresu do emerytury rolniczej jest podleganie ubezpieczeniu społecznemu rolników. W okresie od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 27 lutego 1985 r.C. K.pracowała w gospodarstwie rolnym teściów, ale w tym okresie nie były odprowadzane składki na jej ubezpieczenie społeczne rolników jako domownika. Zgodnie zart. 6 pkt 14 ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolnikówilekroć w ustawie jest mowa o okresach podlegania określonemu ubezpieczeniu społecznemu – rozumie się przez to tylko takie okresy, za które opłacono przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczenie, chyba że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek. Obowiązek opłacania składek na ubezpieczenie domownika od dnia 1 stycznia 1983 r. wynikał zart. 44 ust. 3 ustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin(Dz.U. Nr 40, poz. 268 ze zm.). Zgodnie z tym przepisem obowiązek opłacania składki za domowników powstaje od pierwszego dnia miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym osoby te podjęły pracę w gospodarstwie rolnym, a ustaje z końcem miesiąca kalendarzowego, w którym przestały pracować w gospodarstwie. W świetle ostatnio powołanego przepisu nie można okresu od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 27 lutego 1985 r. zaliczyć do okresów wymienionych wart. 19 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników. W związku z tym Sąd Okręgowy stwierdził, żeC. K.nie udowodniła okresu co najmniej 25 lat podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników.
Mając to wszystko na uwadze Sąd Okręgowy oddalił odwołanie.
Apelację od tego wyroku wniosła ubezpieczonaC. K.. Zaskarżając wyrok Sądu I instancji w całości, wnioskodawczyni zarzuciła mu wadliwe nieuwzględnienie do okresu podlegania ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników okresu jej pracy w gospodarstwie rolnym teściów i opłacania z tego tytułu składek od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 27 lutego 1985 r. oraz jej pracy w gospodarstwie rolnym męża i opłacania z tego tytułu składek od dnia 1 stycznia 1989 r. do dnia 31 marca 1991 r.
W konsekwencji tego zarzutuC. K.domagała się zmiany zaskarżonego wyroku poprzez przyznanie jej emerytury rolniczej.
W uzasadnieniu apelacji ubezpieczona podniosła, że Sąd I instancji pominął dowód z załączonego do odwołania pisma ZUS Oddziału wS.z dnia 14 sierpnia 2010 r., z którego wynika, że za okres od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 27 lutego 1985 r. były za nią opłacone składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego(...). Do apelacji ubezpieczona załączyła również kopię decyzji Prezesa Kasy Rolniczego Ubezpieczenia Społecznego z dnia 20 lipca 2004 r., w której uznano opłacanie składek przez okres 6 lat, 5 miesięcy i 5 dni, tj. od 1 stycznia 1983 r. do 20 lipca 2004 r.

Sąd Apelacyjny zważył, co następuje:
Apelacja nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ nie zostały w niej przedstawione zarzuty skutkujące zmianą lub uchyleniem zaskarżonego wyroku.
Ustalenia Sądu I instancji i wyprowadzone na ich podstawie wnioski Sąd Apelacyjny w pełni podziela i przyjmuje za własne. Sprawia to, że nie zachodzi potrzeba powtarzania szczegółowych ustaleń faktycznych oraz dokonanej w uzasadnieniu zaskarżonego wyroku interpretacji przepisów prawa mających zastosowanie w sprawie niniejszej (por. wyroki Sądu Najwyższego: z dnia 8 października 1998 r., II CKN 923/97 – OSNC 1999, z. 3, poz. 60; z dnia 12 stycznia 1999 r., I PKN 21/98 – OSNAP 2000, nr 4, poz. 143; z dnia 20 stycznia 2000 r., I CKN 356/98 – LEX nr 50863; z dnia 7 kwietnia 2004 r., IV CK 227/03 – LEX nr 585855; z dnia 20 maja 2004 r., II CK 353/03 – LEX nr 585756; z dnia 17 lipca 2009 r., IV CSK 110/09 – LEX nr 518138; z dnia 27 kwietnia 2010 r., II PK 312/09 – LEX nr 602700).
Sąd I instancji ustalając stan faktyczny oparł się na całokształcie zebranego materiału dowodowego, należycie go rozważył i przedstawił prawidłową jego ocenę, którą właściwie uzasadnił. Wskazane w apelacji okresy: od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 27 lutego 1985 r. oraz od dnia 1 stycznia 1989 r. do dnia 31 marca 1991 r., jak trafnie przyjął Sąd I instancji, nie mogły być zaliczone jako okresy podleganiaC. K.ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników.
We wstępie do dalszych rozważań należy zauważyć, że zgodnie zart. 6 pkt 14 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników(t.j. Dz.U. z 2020 r., poz. 174) przez okresy podlegania ubezpieczeniom społecznym rozumie się tylko takie okresy, za które opłacono przewidziane w odpowiednich przepisach składki na to ubezpieczenie, chyba że w myśl tych przepisów nie istniał obowiązek opłacania składek.
Apelantka podała, że w pierwszym ze spornych okresów (od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 27 lutego 1985 r.) pracowała jako domownik w gospodarstwie rolnym teściów. Nie było to jednak jej główne źródło utrzymania w tym okresie, ponieważ ze świadectwa pracy wydanego jej w dniu 29 lutego 1992 r. przezŻ.Zakłady (...)wŻ.wynika, żeC. K.była zatrudniona w tych Zakładach w okresie od dnia 19 stycznia 1983 r. do dnia 29 lutego 1992 r. (dowód: świadectwo pracy – k. 13 akt organu rentowego). Praktycznie w całości oba w/w sporne okresy (z wyjątkiem okresu od dnia 1 stycznia 1991 r. do dnia 31 marca 1991 r.) przypadają w okresie obowiązywaniaustawy z dnia 14 grudnia 1982 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin(Dz.U. Nr 40, poz. 268 ze zm.). Zgodnie z art. 2 pkt 2 tej ustawy przez użyte w ustawie określenie „domownicy” – rozumie się członków rodziny rolnika i inne osoby pracujące w gospodarstwie rolnym, jeżeli pozostają we wspólnym gospodarstwie domowym z rolnikiem, ukończyły 16 lat, nie podlegają obowiązkowi ubezpieczenia na podstawie innych przepisów, a ponadto praca w gospodarstwie rolnym stanowi ich główne źródło utrzymania. Stosownie natomiast do§ 2 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 marca 1983 r. w sprawie wykonania niektórych przepisów ustawy o ubezpieczeniu społecznym rolników indywidualnych i członków ich rodzin(Dz.U. Nr 21, poz. 94 ze zm.) przy ustalaniu obowiązku ubezpieczenia domowników uznaje się, że praca domownika w gospodarstwie rolnym stanowi jego główne źródło utrzymania, jeżeli nie osiąga on dochodów z innych źródeł w wysokości przekraczającej miesięcznie połowę najniższego wynagrodzenia obowiązującego w gospodarce uspołecznionej.
W obu w/w spornych okresachC. K.podlegała obowiązkowemu ubezpieczeniu z tytułu zatrudnienia wŻ.Zakładach (...)wŻ.. Z kopii kart zarobkowych wnioskodawczyni z całego okresu zatrudnienia w tych Zakładach (lata 1983-1992) wynika, że wysokość jej wynagrodzenia za pracę w każdym kolejnym miesiącu zatrudnienia znacznie przekraczała połowę najniższego wynagrodzenia za pracę w gospodarce uspołecznionej obowiązującego w poszczególnych okresach (dowód: kopie kart zarobkowych z lat 1983-1992 – k. 14-18v akt organu rentowego). Sprawia to, że okresów: od dnia 1 stycznia 1983 r. do dnia 27 lutego 1985 r. oraz od dnia 1 stycznia 1989 r. do dnia 31 grudnia 1990 r., zgodnie z ostatnio powołanymi przepisami, nie można zaliczyć do okresu podleganiaC. K.ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników. Z kolei zaliczeniu do tego ubezpieczenia okresu od dnia 1 stycznia 1991 r. do dnia 31 marca 1991 r. sprzeciwiają się przepisyart. 7 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 pkt 3 i ust. 3, obowiązującej od dnia 1 stycznia 1991 r., powołanej wyżejustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników.
W tym miejscu należy zauważyć, że oba sporne okresy zostały zaliczoneC. K.do stażu ubezpieczeniowego przy ustalaniu przez ZUS Oddział wS.prawa do emerytury pracowniczej oraz wysokości tego świadczenia, co wyraźnie potwierdza powołane w apelacji pismo ZUS Oddziału wS.z dnia 14 sierpnia 2010 r. (k. 4 akt sprawy).
Podleganie wnioskodawczyni w spornych okresach obowiązkowemu pracowniczemu ubezpieczeniu społecznemu sprawia, że dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niniejszej nie miała znaczenia okoliczność, czy za te okresy zostały zapłacone zaC. K.składki na Fundusz Ubezpieczenia Społecznego(...). W związku z tym wskazane w apelacji dowody zostały pominięte jako nie mające istotnego znaczenia dla prawidłowego rozstrzygnięcia sprawy niniejszej.
Prawidłowo zatem Sąd I instancji ustalił, że wnioskodawczyniC. K.nie udowodniła podlegania przez okres co najmniej 25 lat ubezpieczeniu emerytalno-rentowemu rolników, co oznacza, że nie spełniła wszystkich warunków do emerytury rolniczej, bliżej określonych wart. 19 ust. 1 oraz art. 20 ust. 1 ustawy z dnia 20 grudnia 1990 r. o ubezpieczeniu społecznym rolników, które, co wymaga podkreślenia, muszą być spełnione łącznie.
Zaskarżony wyrok odpowiada więc prawu, a apelacja wnioskodawczyni jako bezzasadna podlegała oddaleniu.
Z przedstawionych wyżej względów Sąd Apelacyjny na podstawieart. 385 k.p.c.orzekł jak w sentencji.