Sąd Rejonowy w Bełchatowie
I Wydział Cywilny
Sygnatura akt: I Ns 206/17
Data wyroku: 2019-05-29 00:00:00
Typ orzeczenia: DECISION, REASON
Sędziowie: Przemysław Maciejewski

Sygn. akt I Ns 206/17

POSTANOWIENIE
Dnia 29 maja 2019 roku
Sąd Rejonowy w Bełchatowie I Wydział Cywilny w składzie:
Przewodniczący: Sędzia SR Przemysław Maciejewski
Protokolant: Gabriela Cichocka
po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 17 maja 2019 roku wB.
sprawy z wnioskuR. A. (1)
z udziałemB. A.,Z. J. (1),M. J. (1),V. A.,O. B.,M. V.,J. Ś.,M. N.,J. A.,M. B.,I. P.,W. P.,M. W.,D. P.,A. S.,R. J.,W. J.,Ł. J.,M. J. (2),R. K.,M. M. (1),O. P.,V. M.,L. V.,A. V.,T. Š.,V. P.,J. J. (1),J. Š.,P. K.,M. C.,T.C.iR. A. (2)
o zasiedzenie

1
stwierdza, żeM. J. (1)iJ. J. (2)nabyli przez zasiedzenie z dniem 1 stycznia 1983 roku na zasadach wspólności majątkowej małżeńskiej własność nieruchomości położonej w miejscowościZ., obręb nr 40, gminaZ., oznaczonej w ewidencji gruntów jakodziałki nr: (...)o łącznej powierzchni 7,4702 ha, dla której w Sądzie Rejonowym w Bełchatowie nie ma urządzonej księgi wieczystej ani zbioru dokumentów;

2
oddala wniosek o zasiedzenie w pozostałym zakresie;

3
ustala, że każdy z uczestników ponosi koszty postępowania związane z własnym udziałem w sprawie.

Sygn. akt I Ns 206/17

UZASADNIENIE
We wniosku złożonym 23-03-2017 r.R. A. (1)wniósło stwierdzenie, że z dniem 01-01-1954 r. babka wnioskodawcyA. A. (1)nabyła przez zasiedzenie własność nieruchomości obejmującejdziałki (...)wZ..
UczestniczkaM. J. (1)i uczestniczkaZ. J. (1)orazI. P.(k. 99),D. P.(k. 140) wniosły o stwierdzenie zasiedzenia na rzeczM.iJ. K. (1)małż.J.z dniem 01-01-1982 r.
UczestniczkiB. A.,W. P.przyłączyły się do wnioskuR. A. (1)(k. 85, 97).
M. W.pozostawiła wniosek do uznania Sądu (k. 140 v.).
Sąd ustalił następujący stan faktyczny:
W.iA.małżonkowieA.kupili działki wZ.objęte wnioskiem w 1906 r. Wybudowali dom mieszkalny.
W. A.zmarł w 1922 r.A. A. (4)pozostała na nieruchomości z dziesięciorgiem dzieci.
A. A. (4)i jej dziewięcioro dzieci wyjechali do Czechosłowacji w 1945 r.
Po jej wyjeździe na nieruchomości pozostali córkaA.równieżA. J.i jej mążJ. J. (2). Grunty zostały im zostawione pod opiekę. Działki nazywa się(...).
A. A. (4)zmarła w 1955 r. w Czechosłowacji.
W ewidencji gruntów jako władający samoistnie figurują spadkobiercyW. A.. W 1970 r. działki odłączono odZ.i włączono do obrębuZ..
(niesporne, dowód: wypis z rej. gruntów k. 36, zaświadczenie Starosty(...)z 26-07-2016 r. k. 49, zeznania uczestniczkiW. P.k. 227 w zw. z k. 140 i 194, zeznania uczestniczkiT. S.k. 228)
T. J.po 1945 r. przyjechał pierwszy raz doZ.w 1988 r. Nie zgłaszał roszczeń do nieruchomości objętej wnioskiem. Także wnioskodawcaR. A. (1)nie zgłaszał żadnych roszczeń.R. A. (1)przyjechał pierwszy raz doZ.w 2000 r. Nikt inny też nie zgłaszał żadnych pretensji.
(niesporne, dowód: zeznania wnioskodawcy k. 226 w zw. z k. 193)
A. J.iJ. J. (2)mieszkali na nieruchomości, uprawiali działki rolne, płacili podatki.
A. J.iJ. J. (2)w 1952 r. nabyli własne gospodarstwo i tam się przeprowadzili, a nieruchomość objętą wnioskiem przekazali synowiK. J. (1)i jego żonieM.. Od tego czasuJ. K. (1)iM.małżonkowieJ.gospodarowali na nieruchomości. Płacili podatki, składki na ubezpieczenie majątkowe i inne należności związane z prowadzeniem gospodarstwa rolnego. Nie płacili nikomu czynszu. Sami decydowali, co i gdzie uprawiać. RodziceK.pomagali mu w gospodarstwie, ale toK.iM.zbierali plony. W zamian za pomoc pracowali wgospodarstwie (...). Również dzieciK.iM.oraz sąsiedzi pomagali w pracach w gospodarstwie. Także siostrzenicaK. P.(uczestniczka) pomagała wgospodarstwie (...).M.iK.,a także ich dzieci, traktowali nieruchomości jako swoje. We wsi ludzie uważali za właścicieli tych nieruchomościJ.. W 1993 r.K.iM.przekazali nieruchomość synowiZ. J. (2)i jego żonieZ. J. (1)(uczestniczce). OkresowoZ.iZ.oddawali grunty w dzierżawę. Ewentualnymi dochodamiz tego tytułu nie dzielili się ze spadkobiercamiA.. W 2001 r. zmarłJ. J. (2). W 2008 r. zmarłZ. J. (2).
(niesporne, dowód: potwierdzenia uiszczania podatku i składek ubezpieczeniowych oraz nakazy płatnicze k. 56 i n., zeznania wnioskodawcy k. 226 w zw. z k. 193, zeznania uczestniczkiB. A.k. 227 w zw. z k. 194, zeznania uczestniczkiW. P.k. 227 w zw. z k. 194, zeznania uczestniczkiI. P.k. 227 v. w zw. z k. 194, zeznania uczestniczkiD. P.k. 228 w zw. z k. 194 v., zeznania świadkaM. R.k. 194 v., zeznania świadkaJ. K. (2)k. 194-195, zeznania świadkaJ. S.k. 195)
W 1975 r.K. J. (1)odwiedziłT. A.(ojca uczestnika) w Czechach, aby kupić zajmowane grunty, ale nie doszło do żadnej transakcji z uwagi na nieuregulowane sprawy spadkowe.
(dowód: zeznania wnioskodawcy k. w zw. z k. 193)
Podatnikami podatku rolnego od ww. działek byli w latach: 1980-1993J. J. (2)s.J., 1994-1998A. K., 1999-2008Z. J. (2).
Na dowodach wpłat za lata 1999-2008 r. figuruje nazwiskoZ. J. (2), a od 2009 r.Z. J. (1).
(dowód: zaświadczenie UM wZ.z 04-08-2017 r. k. 48)
Sąd ocenił i zważył, co następuje:
Wniosek o zasiedzenie na rzeczM.iK. J. (1)zasługuje na uwzględnienie. Wniosek o zasiedzenie na rzeczA. A. (4)podlega oddaleniu.
Istota zasiedzenia polega na nabyciu prawa przez nieuprawnionego posiadacza wskutek faktycznego wykonywania tego prawa przez oznaczony w ustawie czas. Zasiedzenie biegnie przeciwko właścicielowi. W ten sposób dochodzi do uzgodnienia stanu faktycznego ze stanem prawnym. Zasiedzenie jest sposobem nabycia własności rzeczy cudzej.
Zgodnie zart. 172 § 1 KCposiadacz nieruchomości nie będący jej właścicielem nabywa własność, jeżeli posiada nieruchomość nieprzerwanie od lat dwudziestu jako posiadacz samoistny, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze. Natomiast w myśl§ 2tegoż artykułu po upływie lat trzydziestu posiadacz nieruchomości nabywa jej własność, choćby uzyskał posiadanie w złej wierze. Powołane przepisy w pierwotnym brzmieniu (obowiązującym przed 01-10-1990 r.) przewidywały okres odpowiednio dziesięcioletni i dwudziestoletni.
W świetle powołanego wyżej przepisuart. 172 KCpodstawowymi przesłankami nabycia własności nieruchomości przez zasiedzenie jest: samoistne posiadanie nieruchomości oraz upływ określonego czasu, którego długość uzależniona jest od dobrej lub złej wiary posiadacza.
Przepisart. 336 KCdefiniuje posiadanie wskazując, że posiadaczem rzeczy jest zarówno ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel (posiadacz samoistny), jak i ten, kto nią faktycznie włada jak użytkownik, zastawnik, najemca, dzierżawca lub mający inne prawo, z którym łączy się określone władztwo nad cudzą rzeczą (posiadacz zależny).
Posiadanie prowadzące do zasiedzenia musi mieć charakter posiadania samoistnego. Posiadaczem samoistnym rzeczy jest ten, kto nią faktycznie włada jak właściciel w sposób odpowiadający treści prawa własności, a więc korzysta z niejz wyłączeniem innych osób, pobiera pożytki i dochody, a także uważa się za uprawnionego do rozporządzania nią. Konieczne jest zatem - jak wyjaśnił Sąd Najwyższy w postanowieniu z dnia 28 kwietnia 1998 r., I CKN 430/98 (OSNC 1999, nr 11, poz. 198) - wykonywanie przez posiadacza czynności faktycznych wskazujących na samodzielny, rzeczywisty, niezależny od woli innej osoby stan władztwa.
Stan faktyczny Sąd ustalił na podstawie powołanych zeznań i dokumentów. Stan faktyczny był w zasadzie niesporny, ale odmienna była jego ocena przez wnioskodawcę i uczestników popierających jego wniosek oraz uczestników popierających wniosekM. J. (1)iZ. J. (1). Wnioskodawca podkreślał bowiem, że ziemia wZ.została zostawiona pod opiekąA.iJ.. Jednakże od 1952 r.M.iK. J. (2)gospodarowali na(...)jak na swojej własności. Nawet zatem jeżeli w ocenie spadkobierców właścicieli ziemia była tylko pod opiekąJ., czyli w posiadaniu zależnym, to faktycznie posiadanieJ.nie różniło się niczym od posiadania przez właścicieli.K.iM.sami decydowali o sposobie gospodarowania, płacili podatki i wszystkie należności, uważali się za wyłącznie uprawnionych do decydowania o tych gruntach. Przez mieszkańców wsi byli uważani za właścicieli. Członkowie rodziny mieszkający wZ.pomagali wgospodarstwie (...)nie czując się uprawnionymi do niego. Niektórzy członkowie rodziny wZ.czuli się pokrzywdzeni tym, żeA.iJ.przekazali ziemię poA. A. (4)tylko jednemu dziecku, ale nie kwestionowali, że uprawnionymi są tylkoK.iM.. Nikt z rodziny w Czechach nie sprzeciwiał się temu, żeK.iM.gospodarowali na(...). Nikt nie zgłaszał sprzeciwu ani żadnych roszczeń. Uregulowanie własności cały czas pozostawało sprawą do załatwienia, ale nigdy nie doszło do żadnych działań w tym zakresie aż do niniejszej sprawy.K. J. (1)podejmował temat odkupienia działek od ojca uczestnika podczas wizyty w Czechach w latach siedemdziesiątych, jednak nie zmienia to oceny jego posiadania jako samoistnego. Posiadacz samoistny może doskonale zdawać sobie sprawę z tego, że nie jest właścicielem, ale nie przeszkadza to w zasiedzeniu, które przecież nie musi być wynikiem posiadania w dobrej wierze.K. J. (1)zatem dawał wyraz temu, że wie, że nie jest właścicielem, ale i tak gospodarował tak jak właściciel. Warto przytoczyć tutaj stanowisko SN wyrażonew postanowieniu z dnia 28 kwietnia 1999 r., I CKN 430/98: „Samoistny posiadacz rzeczy w złej wierze, który w czasie biegu zasiedzenia zwraca się do właściciela lub innej osoby, którą uważa za właściciela, z ofertą nabycia własności tej rzeczyw drodze umowy, nie pozbawia swego posiadania przymiotów samoistności, chyba że z innych okoliczności wynika, iż rezygnuje z samodzielnego i niezależnego od woli innej osoby władania rzeczą”.
Nikt pozaJ.nie wykonywał uprawnień właścicielskich. Dodatkowo, już po wyjeździeA. A. (4)w 1945 r. brak jest z jej strony jakichkolwiek przejawów wykonywania własności, dlatego nie można uznać jej za posiadaczkę samoistną po 1945 r., skoro faktycznymi władającymi byliA.iJ. J. (7), którzy dodatkowo sami zdecydowali o przekazaniu ziemi synowi. Przejawem samoistności posiadania przezM.iK.było także późniejsze zdecydowanieo przekazaniu ziemi synowiZ.i jego żonieZ..
W niniejszej sprawie termin zasiedzenia przezK.iM. J. (1)zaczął biec w 1952 r. (nic nie wskazuje, aby kiedykolwiek ich posiadanie było zależne, dodatkowo za samoistnością posiadania przemawia domniemanie wywodzone zart. 298w zw. zart. 296 § 1 Prawa rzeczowego, obecnieart. 339 kc: domniemywa się, że ten, kto rzeczą faktycznie włada, jest posiadaczem samoistnym) w czasie obowiązywania przepisówdekretu z dnia 11 października 1946 r. - Prawo rzeczowe(Dz. U. Nr 57, poz. 319 ze zm.), który wszedł w życie w dniu 1 stycznia 1947 r.Art. 50 Prawa rzeczowegostanowił, że kto posiada nieruchomość przez lat dwadzieścia, nabywa jej własność, chyba że w chwili objęcia nieruchomości w posiadanie byłw złej wierze (§ 1), przy czym temu, kto posiada nieruchomość przez lat trzydzieści, nie można zarzucać złej wiary (§ 2). W myśl zaśart. 51 Prawa rzeczowego, kto bez ważnej podstawy został wpisany do księgi wieczystej jako właściciel, nabywa własność, jeżeli jest od lat dziesięciu wpisany i ma od lat dziesięciu nieruchomość w posiadaniu, chyba że uzyskał posiadanie w złej wierze (§ 1); po upływie lat dwudziestu nie można wpisanemu posiadaczowi zarzucać złej wiary (§ 2). W świetle powołanego aktu prawnego nabycie nieruchomości objętej wnioskiem w realiach ustalonego stanu faktycznego wymagało trzydziestoletniego posiadania. Termin ten (przyjmując jako początkową datę najpóźniej koniec 1952 r.) kończył się już pod rządamiKodeksu Cywilnego z dnia 23 kwietnia 1964 roku.
W odniesieniu do działki objętej wnioskiem termin zasiedzenia ustalono stosownie do treści art. XLI § 2 przepisów wprowadzających kodeks cywilny, który stanowi, że jeżeli termin zasiedzenia wedługkodeksu cywilnegojest krótszy niż według przepisów dotychczasowych, bieg zasiedzenia rozpoczyna się z dniem wejścia kodeksu w życie (01-01-1965 r.); jeżeli jednak zasiedzenie rozpoczęte przed dniem wejścia w życiekodeksu cywilnegonastąpiłoby przy uwzględnieniu terminu określonego w przepisach dotychczasowych wcześniej, zasiedzenie następujez upływem tego wcześniejszego terminu. Mając zatem na uwadze treść tej reguły międzyczasowej termin zasiedzenia ustalono zgodnie zart. 50 § 2 Prawa rzeczowego(ponieważ termin zasiedzenia przy złej wierze wedleKodeksu cywilnegow pierwotnym brzmieniu byłby co prawda krótszy - 20 lat, ale termin liczony od początku biegu pod rządami dotychczasowych przepisów minąłby wcześniej – art. XLI § 2 przepisów wprowadzających kodeks cywilny). Trzydziestoletni okres posiadania samoistnego przezK.iM. J. (1)upłynął najpóźniej z końcem 1982 r., w związku z czym ustalono, że nabycie własności przez zasiedzenie nastąpiło z dniem 01-01-1983 r.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawieart. 520 § 1 k.p.c., tj. zgodnie z zasadą, że każdy uczestnik postępowania ponosi koszty związane ze swoim udziałem w sprawie.